Esperanto kaj la homoj, kiuj parolis ĝin, el Valencio kaj el aliloke: personoj, lokoj kaj okazintaĵoj el la pasinteco.
Kategorioj
Claude Piron (1931-2008) tradukis por UN kaj por la Monda Organizaĵo pri Sano, praktikis psikoterapion kaj instruis psikologion en Ĝenevo dum dudek jaroj. Kun tiu sperto li faris tri malsamajn aferojn en Esperanto: li verkis krimromanojn kiujn legis dekmiloj da…
Kvar tagoj de septembro 1909, rekonstruitaj per la kroniko kiun la grupo verkis en tiu sama jaro kaj per la du gazetoj de la urbo: la alveno, la remparo de Sagunto kiu falis sur kvin kongresanojn kaj okula operacio pri…
Pri ĉio, kio okazis al la esperantismo de Cheste inter 1939 kaj 1949, preskaŭ nenia skriba spuro restas. La Urbodomo de Cheste publikigis en januaro 2026 la memoraĵojn de vilaĝano kiu tion travivis —Vicente Tarín Tarín, la oficiala veterinaro de…
En 1934 Valencio gastigis la unuan internacian kongreson de SAT en Hispanio: preskaŭ 400 esperantistoj el dek tri landoj. Kaj sep jarojn antaŭe FAI fondiĝis sur plaĝo de la sama urbo.
Valencio havas du stratojn kun nomo ligita al Esperanto: tiun de Doktoro Zamenhof, nomitan en 1934, kaj tiun de Esperantisto Hernández Lahuerta, dediĉitan la 9-an de februaro 1984. La du nomoj rakontas parton de la historio de la movado ĉi…
Inter 1920 kaj 1923, tricent tridek knaboj kaj knabinoj el Aŭstrio loĝis unu jaron aŭ pli en hejmoj de dek unu hispanaj provincoj. Venigis ilin nek registaro nek granda humanitara organizo: venigis ilin reto de homoj kiuj konis unu la…
Je la aĝo de dek ses jaroj li ne sciis kio estas Esperanto. Je dudek du li prezidis TEJO, la mondan organizaĵon de la esperantista junularo, kaj estis la sola valenciano kiu iam faris tion. Kvin monatojn poste li eksiĝis,…
Inter 1920 kaj 1922, dek kvar knaboj kaj knabinoj el Graz loĝis en Cheste, kampara vilaĝo de la Foia de Bunyol. Ili estis pli multaj ol tiuj akceptitaj de la urbo Valencio, kiu havis kvar. Venigis ilin la esperantistoj, kaj…
Fine de la sesdekaj jaroj oni instruis Esperanton en la Universitato de Ĉilio. La kursoj, laŭ la historio publikigita de la ĉilia asocio mem, «perduró hasta septiembre de 1973»: la monato de la milita puĉo, kiu faligis Salvador Allende kaj…
En oktobro 2001, asocio membro de la Hispana Esperanto-Federacio voĉdonis aliĝi al establo kiu nomas sin Civito kaj havas Konstitucian Ĉarton, Parlamenton, Senaton, konsulon kaj kortumon. Ok jarojn poste, la estraro de HEF skribe deklaris ke ĝi havas «neniun oficialan…
La esperanta fonduso de la Historia Biblioteko kaj la Municipa Gazetoteko de Valencio havas propran signaturon, 930 monografiojn kaj 480 titolojn de revuoj el duono de la mondo. 258 portas la stampon de la Valencia Esperanto-Grupo Ĉe la placo de…
Dum dudek jaroj, en Hungario la plimulto de la universitatanoj ne povis ricevi la diplomon sen atestilo pri fremda lingvo. Validis la angla, validis la germana —kaj validis Esperanto. Dekmiloj da homoj ekzameniĝis pri ĝi. Kiam en decembro de 2022…
**En la printempo de 1993, dum Valencio preparis la Universalan Kongreson de Esperanto, la bulteno de la Hispana Federacio gastigis publikan kverelon pri tio, ĉu necesas emeritigi la verdan stelon. Ĝin malfermis Jorge Camacho, kiu petis anstataŭigi ĝin per la…
Antaŭ ol inventi lingvon por la tuta homaro, Ludwik Zamenhof dediĉis kvin jarojn al kontraŭa ideo: doni al la judoj propran ŝtaton. En 1882, dudekdujara, li publikigis en peterburga semajna gazeto projekton de juda patrujo, kiu malakceptis Palestinon kaj proponis…
La 1-an de majo 1968, platformo de 400 kvadrataj metroj starigita antaŭ Rimini proklamis sin sendependa ŝtato sub la nomo Esperanta Respubliko de la Insulo de la Rozoj. Ĝi havis flagon, registaron, poŝtmarkojn, monprojekton kaj oficialan lingvon: Esperanton. Ĝia fondinto…
En 1978 kolektanto el Moià presis per ciklostilo demandon kiun neniu en la movado volis respondi: kio okazos al nia kolekto kiam ni mortos? La respondon konstruis tri personoj —Sant Pau d’Ordal, Moià kaj Budapeŝto— dum kvardek jaroj, kaj ĝi…
Li aliĝis en 1969 al kurso kiun li vidis anoncita en la ĵurnalo; el tio naskiĝis tridek jaroj da kongresoj, la unuaj universitataj kreditpunktoj de Esperanto en Hispanio kaj jaroj da instruado de Usono kaj Pollando ĝis Slovakio, Ĉinio kaj…
Li naskiĝis en Marsejlo ĉar lia patro volis legi france, li fondis la alcoian movadon kun manpleno da amikoj kaj li vivtenis sin restaŭrante la freskojn de San Antonio de la Florida Plennome Ulises Arquímedes, kvankam li ĉiam subskribis per…
Sesdek jaroj da lecionoj, lerneja koruso, propra metodo kaj la permane kopiitaj muziknotoj kiuj ankoraŭ beligas la Valencia Luno Li lernis la lingvon tute sola en 1931, dum li preparis sin por ekzamenoj, ĉar iu metis en liajn manojn poŝan…
En oktobro de 1907 internacia komisiono kunveninta en Parizo ekzamenis la projektojn de helpa lingvo kiuj kuŝis sur la tablo kaj decidis ke la plej bona estas Esperanto. Sed ne precize la Esperanto kiun parolis la esperantistoj: ĝi akceptis ĝin…
La plej bona stilisto de la unua generacio forlasis Esperanton neniam doninte klarigojn. La tekstoj kiujn li lasis ebligas rekonstrui, kio ŝajnis al li difekta en la lingvo, kaj kial Zamenhof ne atentis lin. La Lingva Komitato de Esperanto kunveninta…
Kapo de la artikolo «Pri reformoj en Esperanto», publikigita de Zamenhof en La Esperantisto en januaro de 1894. Esperanto havis sep jarojn kiam ĝi travivis sian unuan grandan krizon ĉirkaŭ demando kiu ankoraŭ hodiaŭ revenas ĉiumomente: se planlingvo havas difektojn,…
Kiam Ludwik Zamenhof naskiĝis en 1859, Bjalistoko ne estis pola urbo en kiu hazarde oni parolis multajn lingvojn. Ĝi estis urbo de la Rusa Imperio, plimulte juda, en regiono kiu plurfoje ŝanĝis suverenecon, trapasita de la konflikto inter la rusa…
Kazimierz Bein ekkonis Esperanton en 1887, kiam la lingvo ĵus naskiĝis, sed li ne dediĉis sin al ĝi serioze ĝis dek ses jaroj poste. En ok jaroj li fariĝis ĝia plej bona tradukisto kaj la aŭtoro de la unua vortaro…
Antaŭ Esperanto ekzistis alia internacia lingvo kiu ŝajnis destinita triumfi. Ĝi havis kluboj en multaj landoj, revuojn, lernolibrojn, atestitajn instruistojn kaj internaciajn kongresojn. En 1889 ĝiaj parolantoj eĉ okazigis en Parizo kongreson tute en tiu lingvo. Ĝi ne estis Esperanto.…
Alfonso la 13-a kaj Esperanto viditaj el Valencio: la honora prezidanteco de 1909, ordeno pri kiu la fontoj ne sukcesas interkonsenti kia ĝi estis, la Reĝa Ordono de 1911 kaj tiu de 1923 — kaj kio restis el ĉio tio…
Ludwik Lejzer Zamenhof mortis en Varsovio la 14-an de aprilo 1917, dudek du jarojn antaŭ la germana invado de Pollando. Liaj tri gefiloj —Adam, Zofia kaj Lidia— estis murditaj inter 1940 kaj 1942. Neniu el la tri atingis la finon…
Leŭtenantkolonelo de la Ĝenerala Stabo, oficiro de Telegrafoj, artileria kapitano kiu parolis esperante de unu balono al alia: kiuj estis la militistoj kiuj fondis la valencian esperantismon kaj kion diras —kaj kion ne diras— la fontoj pri kial estis tiom…
La kuracisto kiu subskribis la ŝercojn de la Boletín kaj prezidis Hispanan Esperanto-Federacion el Valencio De sia fondiĝo en 1947 ĝis la translokiĝo en 1962, la Hispana Esperanto-Federacio estis, praktike, valencia institucio: la sidejo ĉi tie, la revuo farita ĉi…
Unu izolita frazo en interparolo de antaŭ unu tago kondukis nin ĝis libro el 1937. Franca esperantisto kiu ofte venadis al Valencio, kaj kiun en la hejmo de valencia esperantisto oni preferis ne akcepti, estis publikiginta la rakonton pri la…
En la nokto de la 12-a de majo 1932 forbrulis la Muzeo de Natura Historio de la Universitato de Valencio. El centmiloj da pecoj saviĝis ĉirkaŭ tricent. Kvin monatojn poste la vitrinoj rekomencis pleniĝi per materialo sendita el Ĝenevo, Zuriko,…
Antaŭ ol esti gravuloj de la valencia grupo, Augusto Casquero kaj Alicia Ballester esperantumis en Madrido. Ŝi nun rakontas: kvar sinsekvaj ejoj, kursoj ĉiutage en du kaj tri vicoj, koruso, kiu kantis en Esperanto ĉe la Habanera-Festivalo de Torrevieja, kaj…
Inter 2005 kaj 2015 ekzistis trimonata revuo en Esperanto, kiu deklaris sin feminisma kaj kiu portis en la subtitolo averton: ĝi ne estis nur por virinoj. Ĝi nomiĝis Femina, ĝi estis presata en Svislando kaj prezentis sin kiel la solan…
Dum preskaŭ tridek jaroj, la hispana esperantismo ĉiujare transdonis medalon al la edzino de elstara esperantisto. Ne pro propra agado en la lingvo, sed pro tio, ke ŝi subtenis lin. Ĝi nomiĝis Klara Silbernik, kiel la edzino de Zamenhof, kaj…
Atesto pri kursoj, radio, teatro, fotoj kaj junulara esperantista memoro en la Valencio de la sesdekaj jaroj. Enkonduko de la Grup Esperanto de València El la Grup Esperanto de València ni volas kunhavigi ateston, kiu atingis nin antaŭ nelonge kaj…
Dum jaroj, la kongresoj de esperanto elektis «Fraŭlinon Esperanto». Ĝi ne estis ŝerco en la koridoro: ĝi aperis en la oficiala programo, inter la meso en esperanto kaj la sabata ekskurso. Kaj kelkaj el la elektitoj poste gvidis la movadon,…
La Universitato de Valencio proponis, dum la unuaj jaroj de Interreto, esperantan version de la ĉefa hejmpaĝo de www.uv.es. Pluraj konservitaj kaptaĵoj en Wayback Machine pruvas, ke tiu paĝo estis disponebla almenaŭ inter januaro 1997 kaj decembro 2000. La kapo…
De la 2-a ĝis la 7-a de marto 1998, la Filologia Fakultato de la Universitato de Valencio okazigis Esperanto-kurson kiu valoris du kreditojn de libera elekto. Laŭ la bulteno de la grupo, ĝi estis la unua Esperanto-kurso en la tuta…
En januaro 1994, Augusto Casquero de la Cruz petis al la Eduka Konsilantaro (Conselleria d’Educació) ke lia dekjara filo rajtu studi Esperanton anstataŭ la anglan en la publika lernejo, kaj li mem proponis instrui la lecionojn senpage. La Konsilantaro rifuzis.…
La afiŝo, kiun la Valencia Esperanto-Grupo pendigis en sia biblioteko la 16-an de marto 1990, subskribita de la prezidanto kaj kaligrafiita de okdekunujara instruisto Kvin reguloj, skribitaj per plumo, kun ruĝa volvaĵa ornamkadro en la kapo kaj la stampo de…
La 15-an de marto 1990, la ekonomia sekcio de El Mundo anoncis, ke moskva organizaĵo nomata «Fondo Esperanto» kaj la esperantista asocio de Murcio «Ricardo Codorniu» interkonsentis krei miksan societon por komercado kun la orientaj landoj, kiu — «kiel vere…
La intervjuo en la Boletín de la Hispana Esperanto-Federacio, majo-junio 1982 En 1931, dudekdujara instruisto oficanta en Sollana pretiĝis por ekzameno kiam iu metis en liajn manojn libreton titolitan La llave del Esperanto. Kvindek unu jarojn poste, la bulteno de…
Aprilo de 1978: du lernantoj de la Labora Universitato de Cheste tajpas dudek paĝojn en Esperanto, kaj en unu el ili ili demandas al siaj kunuloj kion ili opinias pri la lingvo En aprilo de 1978 aperis en la Labora…
Dimanĉe, la 22-an de januaro 1950, en malvarma kaj malagrabla tago, ekspedicio de valenciaj esperantistoj iris al Cheste kaj plenigis la teatron de la vilaĝo. Akceptis ilin infanoj, kiuj salutis ilin en Esperanto sur la strato. Temas pri unu el…
La 27-an de februaro 1920, la valencia respublikana ĵurnalo El Pueblo publikigis leteron alvenintan el Aŭstrio «skribitan en Esperanto» kiu petis la hispanajn familiojn gastigi malsatajn infanojn el Graz. La adreso al kiu devis skribi la interesatoj el la tuta…
