Esperanto kaj la homoj, kiuj parolis ĝin, el Valencio kaj el aliloke: personoj, lokoj kaj okazintaĵoj el la pasinteco.
Kategorioj
Claude Piron (1931-2008) tradukis por UN kaj por la Monda Organizaĵo pri Sano, praktikis psikoterapion kaj instruis psikologion en Ĝenevo dum dudek jaroj. Kun tiu sperto li faris tri malsamajn aferojn en Esperanto: li verkis krimromanojn kiujn legis dekmiloj da…
Kvar tagoj de septembro 1909, rekonstruitaj per la kroniko kiun la grupo verkis en tiu sama jaro kaj per la du gazetoj de la urbo: la alveno, la remparo de Sagunto kiu falis sur kvin kongresanojn kaj okula operacio pri…
Pri ĉio, kio okazis al la esperantismo de Cheste inter 1939 kaj 1949, preskaŭ nenia skriba spuro restas. La Urbodomo de Cheste publikigis en januaro 2026 la memoraĵojn de vilaĝano kiu tion travivis —Vicente Tarín Tarín, la oficiala veterinaro de…
En 1934 Valencio gastigis la unuan internacian kongreson de SAT en Hispanio: preskaŭ 400 esperantistoj el dek tri landoj. Kaj sep jarojn antaŭe FAI fondiĝis sur plaĝo de la sama urbo.
Valencio havas du stratojn kun nomo ligita al Esperanto: tiun de Doktoro Zamenhof, nomitan en 1934, kaj tiun de Esperantisto Hernández Lahuerta, dediĉitan la 9-an de februaro 1984. La du nomoj rakontas parton de la historio de la movado ĉi…
Inter 1920 kaj 1923, tricent tridek knaboj kaj knabinoj el Aŭstrio loĝis unu jaron aŭ pli en hejmoj de dek unu hispanaj provincoj. Venigis ilin nek registaro nek granda humanitara organizo: venigis ilin reto de homoj kiuj konis unu la…
Je la aĝo de dek ses jaroj li ne sciis kio estas Esperanto. Je dudek du li prezidis TEJO, la mondan organizaĵon de la esperantista junularo, kaj estis la sola valenciano kiu iam faris tion. Kvin monatojn poste li eksiĝis,…
Inter 1920 kaj 1922, dek kvar knaboj kaj knabinoj el Graz loĝis en Cheste, kampara vilaĝo de la Foia de Bunyol. Ili estis pli multaj ol tiuj akceptitaj de la urbo Valencio, kiu havis kvar. Venigis ilin la esperantistoj, kaj…
Fine de la sesdekaj jaroj oni instruis Esperanton en la Universitato de Ĉilio. La kursoj, laŭ la historio publikigita de la ĉilia asocio mem, «perduró hasta septiembre de 1973»: la monato de la milita puĉo, kiu faligis Salvador Allende kaj…
En oktobro 2001, asocio membro de la Hispana Esperanto-Federacio voĉdonis aliĝi al establo kiu nomas sin Civito kaj havas Konstitucian Ĉarton, Parlamenton, Senaton, konsulon kaj kortumon. Ok jarojn poste, la estraro de HEF skribe deklaris ke ĝi havas «neniun oficialan…
La esperanta fonduso de la Historia Biblioteko kaj la Municipa Gazetoteko de Valencio havas propran signaturon, 930 monografiojn kaj 480 titolojn de revuoj el duono de la mondo. 258 portas la stampon de la Valencia Esperanto-Grupo Ĉe la placo de…
Dum dudek jaroj, en Hungario la plimulto de la universitatanoj ne povis ricevi la diplomon sen atestilo pri fremda lingvo. Validis la angla, validis la germana —kaj validis Esperanto. Dekmiloj da homoj ekzameniĝis pri ĝi. Kiam en decembro de 2022…
**En la printempo de 1993, dum Valencio preparis la Universalan Kongreson de Esperanto, la bulteno de la Hispana Federacio gastigis publikan kverelon pri tio, ĉu necesas emeritigi la verdan stelon. Ĝin malfermis Jorge Camacho, kiu petis anstataŭigi ĝin per la…
Antaŭ ol inventi lingvon por la tuta homaro, Ludwik Zamenhof dediĉis kvin jarojn al kontraŭa ideo: doni al la judoj propran ŝtaton. En 1882, dudekdujara, li publikigis en peterburga semajna gazeto projekton de juda patrujo, kiu malakceptis Palestinon kaj proponis…
La 1-an de majo 1968, platformo de 400 kvadrataj metroj starigita antaŭ Rimini proklamis sin sendependa ŝtato sub la nomo Esperanta Respubliko de la Insulo de la Rozoj. Ĝi havis flagon, registaron, poŝtmarkojn, monprojekton kaj oficialan lingvon: Esperanton. Ĝia fondinto…
En 1978 kolektanto el Moià presis per ciklostilo demandon kiun neniu en la movado volis respondi: kio okazos al nia kolekto kiam ni mortos? La respondon konstruis tri personoj —Sant Pau d’Ordal, Moià kaj Budapeŝto— dum kvardek jaroj, kaj ĝi…
Li aliĝis en 1969 al kurso kiun li vidis anoncita en la ĵurnalo; el tio naskiĝis tridek jaroj da kongresoj, la unuaj universitataj kreditpunktoj de Esperanto en Hispanio kaj jaroj da instruado de Usono kaj Pollando ĝis Slovakio, Ĉinio kaj…
Li naskiĝis en Marsejlo ĉar lia patro volis legi france, li fondis la alcoian movadon kun manpleno da amikoj kaj li vivtenis sin restaŭrante la freskojn de San Antonio de la Florida Plennome Ulises Arquímedes, kvankam li ĉiam subskribis per…
Sesdek jaroj da lecionoj, lerneja koruso, propra metodo kaj la permane kopiitaj muziknotoj kiuj ankoraŭ beligas la Valencia Luno Li lernis la lingvon tute sola en 1931, dum li preparis sin por ekzamenoj, ĉar iu metis en liajn manojn poŝan…
En oktobro de 1907 internacia komisiono kunveninta en Parizo ekzamenis la projektojn de helpa lingvo kiuj kuŝis sur la tablo kaj decidis ke la plej bona estas Esperanto. Sed ne precize la Esperanto kiun parolis la esperantistoj: ĝi akceptis ĝin…
La plej bona stilisto de la unua generacio forlasis Esperanton neniam doninte klarigojn. La tekstoj kiujn li lasis ebligas rekonstrui, kio ŝajnis al li difekta en la lingvo, kaj kial Zamenhof ne atentis lin. La Lingva Komitato de Esperanto kunveninta…
Kapo de la artikolo «Pri reformoj en Esperanto», publikigita de Zamenhof en La Esperantisto en januaro de 1894. Esperanto havis sep jarojn kiam ĝi travivis sian unuan grandan krizon ĉirkaŭ demando kiu ankoraŭ hodiaŭ revenas ĉiumomente: se planlingvo havas difektojn,…
Kiam Ludwik Zamenhof naskiĝis en 1859, Bjalistoko ne estis pola urbo en kiu hazarde oni parolis multajn lingvojn. Ĝi estis urbo de la Rusa Imperio, plimulte juda, en regiono kiu plurfoje ŝanĝis suverenecon, trapasita de la konflikto inter la rusa…
Kazimierz Bein ekkonis Esperanton en 1887, kiam la lingvo ĵus naskiĝis, sed li ne dediĉis sin al ĝi serioze ĝis dek ses jaroj poste. En ok jaroj li fariĝis ĝia plej bona tradukisto kaj la aŭtoro de la unua vortaro…
Antaŭ Esperanto ekzistis alia internacia lingvo kiu ŝajnis destinita triumfi. Ĝi havis kluboj en multaj landoj, revuojn, lernolibrojn, atestitajn instruistojn kaj internaciajn kongresojn. En 1889 ĝiaj parolantoj eĉ okazigis en Parizo kongreson tute en tiu lingvo. Ĝi ne estis Esperanto.…
