La Universitato de Valencio proponis, dum la unuaj jaroj de Interreto, esperantan version de la ĉefa hejmpaĝo de www.uv.es. Pluraj konservitaj kaptaĵoj en Wayback Machine pruvas, ke tiu paĝo estis disponebla almenaŭ inter januaro 1997 kaj decembro 2000.
La kapo de la esperanta hejmpaĝo de la Universitato de Valencio, en la kaptaĵo de la 29-a de januaro 1997: la sigelo de la Universitato, la saluto «Bonvenon al nia servilo de TTT» kaj la elektilo kun la kvar lingvaj versioj.
La adreso estis:
http://www.uv.es/index_eo.html
La finaĵo eo estas la internacia kodo, kiu identigas Esperanton. La paĝo ne estis kaŝita en flanka sekcio, nek temis pri persona spaco gastigita en la universitataj serviloj: ĝi aperis inter la lingvaj versioj de la institucia hejmpaĝo, apud la valencia, la hispana kaj la angla.
Unu el la kvar lingvoj de la hejmpaĝo
La plej malnova kaptaĵo, kiun ni trovis, datiĝas de la 29-a de januaro 1997. Ĉe la komenco de la paĝo aperis la jena elektilo:
Versió en català | Versión en español | Esperanto-versio | English version
Esperanto do okupis la saman navigadan nivelon kiel la aliaj lingvoj disponeblaj en la komenca paĝo.
La esperanta versio havis kiel HTML-titolon:
TTT-servilo de la Universitato de Valencio
La ĉefa saluto tekstis:
Bonvenon al nia servilo de TTT (TutTera Teksaĵo)
Dum la unuaj jaroj de Interreto oni proponis en Esperanto diversajn manierojn traduki World Wide Web. En tiu paĝo oni uzis la esprimon TutTera Teksaĵo, mallongigitan kiel TTT.
La konservitaj kaptaĵoj
Wayback Machine konservas almenaŭ kvin malsamajn kaptaĵojn de la paĝo:
- 29-a de januaro 1997
- 29-a de januaro 1998
- 6-a de decembro 1998
- 20-a de aprilo 1999
- 14-a de decembro 2000
Tiuj datoj ne nepre indikas, kiam la versio estis kreita aŭ forigita. Kaptaĵo de retarkivo pruvas nur, ke la paĝo ekzistis kaj estis atingebla en la momento de la arkivado. Tial ni povas aserti, ke la esperanta hejmpaĝo estas dokumentita inter 1997 kaj 2000, sed ĝi eble aperis pli frue aŭ restis atingebla pli longe.
Kiuj enhavoj estis tradukitaj?
La paĝo reproduktis en Esperanto grandan parton de la informoj de la institucia hejmpaĝo de la Universitato. Interalie aperis la jenaj sekcioj:
- Studenta Servo.
- Fakultatoj kaj Superaj Lernejoj.
- Departementoj.
- Servoj.
- Diplomoj.
- Institutoj kaj Esplorgrupoj.
- Kongresoj kaj seminarioj.
- Anoncoj, Duboj, Opinioj.
- Personaj Kontribuoj.
- Eliro al Internet.
La teksto klarigis, ke el tiu paĝo eblis atingi la diversajn retservojn de la Universitato, inkluzive de la FTP-servilo, la listoj de Usenet kaj la datenbanko HYTELNET. Ĝi ankaŭ enhavis ligilojn al la fakultatoj, la departementoj, la universitataj servoj, la diplomoj kaj la esplorgrupoj.
Tamen konvenas precizigi la amplekson de la traduko. La trovitaj pruvoj permesas aserti, ke ekzistis esperanta versio de la institucia hejmpaĝo, sed ne ke la tuta portalo de la Universitato estis tradukita. Multaj el la ligiloj kondukis al internaj paĝoj verkitaj en la valencia aŭ la hispana.
La kunlaboro de la Hispana Esperanto-Federacio
Ĉe la piedo de la paĝo aperis tiu ĉi indiko:
Texto en esperanto con la colaboración de Federación Española de Esperanto.
La piedo de la esperanta hejmpaĝo, kun la mencio pri la Hispana Esperanto-Federacio.
La nomo de la Federacio estis ligilo, sed ne al retejo: temis pri la retpoŝta adreso esperanto@canaldinamic.es, ĉe la retaliroprovizanto Canal Dinamic. Ankaŭ tiu detalo datas la paĝon: kiam ĝi estis farita, propra domajno ankoraŭ ne estis la normo kaj multaj organizaĵoj donis kiel publikan adreson tiun de sia provizanto.
La traduko do estis preparita kun la kunlaboro de la Hispana Esperanto-Federacio.
Pri la konkreta aŭtoreco ni havas ĝis nun nur nerektan informon: oni sciigis al ni, ke en la traduko partoprenis Vicente Manzano Arrondo, profesoro de la Universitato de Sevilo kaj membro de la universitata sekcio de la Federacio, kaj Augusto Casquero de la Cruz, valencia esperantisto. La sama fonto situigas la projekton en la preparoj de la 56-a Hispana Kongreso de Esperanto, okazinta en Valencio de la 8-a ĝis la 13-a de julio 1997 kune kun la 7-a Internacia Kongreso de Esperanto kaj la 7-a Eŭropa Forumo, kaj klarigas, ke la Universitato akceptis ĝin kiel montron de plurlingvismo.
Konvenas diri ankaŭ, kiel ni tion scias kaj kion ni ankoraŭ ne scias. Tiu informo atingis nin nerekte kaj ni ankoraŭ ne povis konfirmi ĝin per dokumento nek per la koncernaj personoj; ni provas tion, kaj ni ĝisdatigos la afiŝon per tio, kion ili rakontos. La kronologio kongruas, kun unu nuanco: la plej malnova kaptaĵo estas de la 29-a de januaro 1997, do la paĝo jam estis enrete duonjaron antaŭ la kongreso, dum ĝi estis preparata.
Tiu partopreno montras, ĉiukaze, ke ne temis pri aŭtomata aŭ hazarda traduko, sed pri iniciato, en kiu formale kunlaboris esperantista organizaĵo.
Specimeno de la unua universitata Interreto
La paĝo krome estas dokumento pri la unuaj jaroj de la retejo de la Universitato de Valencio. Ĝia HTML-kodo estas tre simpla kaj enhavas malgrandajn bildojn, horizontalajn apartigilojn kaj ligilojn al servoj kutimaj antaŭ la firmiĝo de la nuna reto, kiel Gopher, FTP, Usenet aŭ telnet.
En la fontkodo legiĝas, ke la paĝo estis kreita aŭ redaktita per Microsoft FrontPage 1.1, unu el la unuaj programoj, kiuj permesis fari retpaĝojn per grafika interfaco.
Videblas ankaŭ la sistemo uzata por skribi Esperanton antaŭ la ĝeneraliĝo de Unikodo. La literoj kun supersignoj estis prezentataj per la iksa sistemo:
cxianstataŭ ĉi;pagxoanstataŭ paĝo;novajxojanstataŭ novaĵoj;pliricxigianstataŭ pliriĉigi.
Ne temis pri eraro, sed pri teknika solvo, kiu permesis skribi Esperanton en sistemoj sen la propraj literoj de la lingvo.
Kopio de la malnova valencia hejmpaĝo
Krom la kaptaĵoj de Wayback Machine, ankoraŭ konserviĝas ene de la domajno de la Universitato kopio de la malnova valencia hejmpaĝo, gastigita en la servo Mural.
Tiu kopio ankoraŭ montras la ligilon «Esperanto-versio». La esperanta dosiero jam ne troviĝas en tiu loko, sed la ligilo konservas la originalan nomon, index_eo.html, kaj konfirmas, ke Esperanto estis parto de la lingva elektilo de la hejmpaĝo.
La kombino de tiu kopio kun la arkivitaj kaptaĵoj permesas rekonstrui sufiĉe precize la ĉeeston de Esperanto en la unua institucia retejo de la Universitato.
Universitato, internaciiĝo kaj Esperanto
La ĉeesto de Esperanto kongruas kun kelkaj el la idealoj ligitaj al la unuaj jaroj de Interreto: la internacia interŝanĝo de scio, la komunikado inter homoj de malsamaj landoj kaj la konstruo de reto malfermita super la lingvaj limoj.
Ĝi estas ankaŭ malmulte konata epizodo de la rilato inter la esperantismo kaj la Universitato de Valencio. Tiu rilato havas aliajn historiajn precedencojn, kiel la Esperanto-kursoj instruitaj en diversaj epokoj en la universitata medio kaj la agadoj organizitaj pli lastatempe kun la partopreno de la Esperanto-Grupo de Valencio.
Dum almenaŭ parto de la naŭdekaj jaroj kaj ĝis la jaro 2000, iu ajn persono, kiu vizitis la hejmpaĝon de la Universitato, povis elekti Esperanton kiel unu el la bonvenigaj lingvoj.
Ni serĉas pliajn informojn
En la Esperanto-Grupo de Valencio ni laboras por reakiri kaj konservi la memoron de la valencia esperantismo per dokumentoj, publikaĵoj, sonregistraĵoj kaj personaj atestoj.
Restas ankoraŭ kelkaj demandoj sen respondo:
- Kiam precize aperis la esperanta hejmpaĝo?
- De kiu venis la iniciato?
- Ĉu ni povas dokumente konfirmi, kiu verkis kaj reviziis la tradukon?
- Ĝis kiam ĝi restis disponebla?
- Ĉu ekzistis aliaj paĝoj de la Universitato tradukitaj en Esperanton?
- Ĉu konserviĝas dokumentaro aŭ korespondado pri la projekto?
Se iu partoprenis en tiu iniciato, konas ĝian originon aŭ konservas rilatajn informojn, bonvolu skribi al la Esperanto-Grupo de Valencio ĉe la adreso valencia@esperanto.es.
La reakiro de tiu paĝo permesas al ni aldoni plian pecon al la historio de Esperanto en Valencio kaj memorigi, ke dum la unuaj jaroj de la universitata reto la internacia lingvo ankaŭ havis videblan lokon en la Universitato de Valencio.
Esploro kaj lokalizo de la kaptaĵoj: Raúl Salinas-Monteagudo.
Legi en: Valencià · Castellano
