Antaŭ ol esti gravuloj de la valencia grupo, Augusto Casquero kaj Alicia Ballester esperantumis en Madrido. Ŝi nun rakontas: kvar sinsekvaj ejoj, kursoj ĉiutage en du kaj tri vicoj, koruso, kiu kantis en Esperanto ĉe la Habanera-Festivalo de Torrevieja, kaj filmo en super-8, kiu, ŝi diras, ne tre bone sukcesis.
Kvar ejoj
La unua afero, kiun ŝi memoras, estas, ke ŝi iris tien kiel knabineto kun sia patro, Arquímedes Ballester: la madrida grupo kunvenis en asocio, kiu pruntedonis al ili la lokon —la bultenoj de la Federacio lokas la kursojn, komence de la sepdekaj jaroj, en la ejo de la asocio de oficistoj kaj laboristoj de la hispanaj fervojoj, en la strato Atocha, 83, cedita «por tiuj kulturaj celoj», lundon, merkredon kaj vendredon je la sepa vespere—.
Poste esperantisto pruntedonis al ili duone forlasitan vilaon, kie ili faris agadojn ĝis la posedanto decidis vendi ĝin. Tiam ili serĉis luejon kaj trovis malnovan loĝejon en la strato Hortaleza, kie la mastro luigis la ĉambrojn aparte: la grupo luis unu el ili. «Tien mi komencis iri regule», rakontas Alicia. Oni faris la kursojn kaj, semajnfine, la junuloj iris ekskursi al la montaro.
La lastan transloĝiĝon ebligis esperantistino, kies patrino havis tutan malnovan domon en la strato Atocha. Tio estas la adreso, kiu aperas en la bultenoj ekde 1981: Madrida Esperanto-Liceo, Atocha, 98, 4-a.
La interkonsenton ŝi rakontas jene: «mia patrino havas loĝejon por lui, 250 kvadratmetrojn; ni luigas ĝin al vi, sed vi mem devas ripari ĝin». Ĝi estis malnova kaj grandega, kun multaj ĉambroj, kaj ili rajtis faligi kelkajn intermurojn. Tie trovis lokon la salono, aneksejo kun la oficejoj, du klasĉambroj, la kuirejo iĝinta trinkejo, du necesejoj kaj subtegmentejo por la biblioteko; kvar balkonoj rigardis al la strato Atocha. «Tie komenciĝis la ekfloro de la Liceo».
La historio, kiun la Liceo mem publikigis en la libro de la 47-a Hispana Kongreso de Esperanto (Madrido, 1987), datas la inaŭguron de tiu sidejo en 1978 kaj metas «Hortaleza 84» inter la ejojn de 1960-1964. La du kronologioj ne akordas: nek la bultenoj, kiujn ni vidis, donas Atocha 98 antaŭ 1981, nek la memoro de Alicia lokas la loĝejon de Hortaleza tiel frue.
Antaŭ Atocha: la ONCE en la Liceo
En tiu etapo de la strato Hortaleza, antaŭ la ekflorado, elstaris du fratoj: Paco kaj Pepe Jiménez Bullón. Paco malbone vidis kaj apartenis al la ONCE, la hispana organizo de blinduloj, kies sidejo estis proksima al la ejo; danke al li venis multaj blinduloj al la kursoj. Li organizis ĉiaspecajn aranĝojn kaj iniciatis la presadon de t-ĉemizoj kun la verda stelo. «Li estas la homo kun plej multe da iniciato, kiun mi konis», diras Alicia, kaj lia frato resumis tion tiel: «Paco, kvankam li malbone vidas, vidas pli ol ni ĉiuj». En la ONCE estis alia esperantisto, Ángel Figuerola, kiu faris prelegojn kaj multan propagandan laboron, kaj kiu laŭ Alicia instruis tie Esperanton. Figuerola poste prezidis la Hispanan Esperanto-Federacion: kiel prezidanto, en 1977, li propramane portis al Valencio la medalon Klara Silbernik por la edzino de doktoro Herrero.
Kiel ili plenigis la klasĉambrojn
Ili metis anoncojn en la ĵurnalo, sed tio, kio vere funkciis, estis la afiŝado en la universitata kvartalo: ili iris nokte, grupe —«tio ne estis tiel malpermesita kiel nun»—. Kaj ili eĉ luis reklamspacon en la metroo, ĉe la stacio Sol, kio venigis multajn homojn.
Ili havis obstaklon ĉe la pordo mem. La pordistino de la domo —«tipulino», diras Alicia— nomis la Liceon «la fika akademio de maremanto», kaj iun tagon, dum ili atendis la lernantojn de nova kurso, neniu alvenis: ŝi diradis al ili, ke la polico fermis la akademion.
Du kaj tri vicoj ĉiutage
Tie la Liceo pleniĝis. «Venis tiom da homoj, ke necesis dividi la lernantojn kaj fari plurajn horarojn, ĉar ne ĉiuj trovis lokon», kaj la kursoj okazis ĉiutage, en du kaj eĉ tri vicoj, kun malsamaj instruistoj. El tiuj kursoj eliris homoj, kiuj poste markis la movadon: Dennis Keefe, Juan Carlos Ruiz Sierra, Pedro Vilarroig Aroca kaj Ángel Arquillos López, hodiaŭ prezidanto de la Hispana Esperanto-Federacio.
La memoro ne estas troigo. Tiu sama historio lokas en 1980 la supron de la instrua agado de la Liceo, «kiam preskaŭ 800 lernantoj vizitas ĝiajn kursojn». La cifero venas de la asocio mem kaj ne diras, kion ĝi kalkulas —enskribiĝojn, ĉeestantojn, lernantojn kiuj finis la kurson—, sed ĝi estas samtempa kun la faktoj kaj donas la amplekson, kiun Alicia memoras.
Alicia aldonas pliajn nomojn el tiu epoko. Miguel Ángel Sancho —ŝi memoras lin kiel prezidanton de la Hispana Esperanto-Federacio; la bultenoj, kiujn ni havas, dokumentas lin en 1983 kiel prezidanton de la Hispana Esperanto-Junulara Societo—. La fratinoj Mari Carmen «Mamen» Dávila Buitrón kaj Margarita Dávila Buitrón, kiuj venis al la Liceo 17- kaj 18-jaraj kaj partoprenis en ĉiuj aranĝoj kaj ekskursoj: Margarita kantis en la koruso kaj Mamen restis tie kiel instruistino. Kaj Jorge Camacho, kiu venis 16- aŭ 17-jara, tuj lernis kaj, memoras Alicia, ankaŭ instruis tie.
Unu el la instruantoj estis Juan José Hernández Rey, diplomita fizikisto, kiu venis al la Liceo kun sia partnerino Leonor —«Loti» por la amikoj—. En la ekzamenoj de la Federacio okazintaj en Leono la 14-an de oktobro 1978 li ricevis la plej altan noton de la supera diplomo, 9 el 10, super Casquero mem. La perfektiga kurso klarigita de li cirkulis surkasede: tiel povis sekvi ĝin Juan Carlos Ruiz Sierra, kiam la laboro forkondukis lin al Granado —lia tiama fianĉino, poste edzino, sendis al li letere la lecionojn kaj la kasedon—, kiel li mem rakontis en intervjuo en la Boletín de la Federacio en 1995.
La koruso Verda Stelo
Vilarroig —komponisto, aŭtoro de naŭ simfonioj— kunfondis en 1984 la koruson Verda Stelo kaj gvidis ĝin. Ĝi provludis sabate, kaj post la provo la korusanoj malsupreniris trinki aperitivon en la trinkejo sub la Liceo. Ĝi kantis en Esperanto kaj en aliaj lingvoj, kaj Alicia estis unu el la voĉoj. La koruso partoprenis en la Habanera-Festivalo de Torrevieja kantante en Esperanto la libere elekteblan habaneron: «la ĵurnalistoj, kiuj tie estis, ĉiuj iris intervjui la koruson, kiu kantis en Esperanto».
La historio de la Liceo konfirmas tion kaj aldonas detalon: Vilarroig estas ankaŭ la aŭtoro de la muziko de la himno de la Liceo, kies vortojn verkis Juan Carlos Ruiz.
Profesie li estis min-inĝeniero: li studis en la Min-Inĝeniera Altlernejo de Madrido, kie li konatiĝis kun Juan Carlos Ruiz Sierra, ankaŭ min-inĝeniero, kaj kie li poste instruis; Ruiz fine laboris en la CENIM, la Nacia Centro de Metalurgiaj Esploroj. Tion precizigas Alicia Ballester: la Vikipedio en Esperanto nomas lin telekomunika inĝeniero.
Noto de la Boletín de la Federacio pri la fino de la 47-a Hispana Kongreso (1987): la koruso Verda Stelo, «naskiĝinta antaŭ tri jaroj en Madrido», kantas tri kanzonojn kaj finas per La Espero; parolas ankaŭ Augusto Casquero nome de la organiza komitato.
La koruso ne restis en Madrido: ĝi kantis fine de la 47-a Hispana Kongreso de 1987 kaj, la sekvan jaron, en Valencio, dum la meso de la 48-a Kongreso, kie oni baptis en Esperanto la pli junan filon de Casquero kaj Ballester.
La flago de 1983
Alicia Ballester ne estis nur lernantino, kiu preterpasis. La sama historio de 1987 atribuas al ŝi la novan flagon de la asocio, preparitan en 1983: la Esperanta flago kun la urba blazono en la centro, ĉirkaŭita de la nomo de la Liceo.
Filmo en Esperanto
«Iun tagon aperis tie junulo, kiu diris, ke li volas filmi en Esperanto; se ni volis fari tion, ni mem devis pagi la filmrulojn». Ili konsentis. La scenaro estis lia, «iom superreala», kaj filmis lia kuzo. Partoprenis preskaŭ la tuta Liceo —inkluzive de Alicia—: unue oni filmis hispane kaj poste oni dublis al Esperanto. La ĉefroluloj estis Ángel Arquillos kaj Leonor. Ĝi komenciĝis per desegnaĵo imitanta la leonon de Metro, kaj meze aperis la vizaĝo de la pordistino dirante sian frazon pri la akademio de maremanto. La verdikto de Alicia estas seka: «verdire ĝi ne tre bone sukcesis, sed tiuj super-8-filmoj kun sono ne estis tre bonaj».
Traduki por venki en Pollando
Iun tagon aperis en la Liceo pupteatristoj kun mendo: ili volis iri al internacia pupteatra festivalo en Pollando, en kiu ĉiuj verkoj devis esti prezentataj en Esperanto, kaj ili bezonis, ke iu traduku la libreton kaj instruu al ili bone prononci ĝin. En la Liceo oni faris tion. La pupteatristoj gajnis la unuan premion de la festivalo kaj, reveninte, dankis per privata prezentado por la esperantistoj.
El tie venis ankaŭ internaciaj literaturaj konkursoj, kun Gian Carlo Fighiera kaj Ada Sikorska inter la ĵurianoj.
La historio de 1987 nomas ilin traduk-konkursoj kaj datas ilin en 1979, 1980, 1981 kaj 1985, kun «vasta eĥo eksterlande».
La alvoko de 1981 diras ion alian. Casquero subskribis ĝin kiel prezidanto de la Liceo la 9-an de marto kaj sendis ĝin al Internacia Pedagogia Revuo, kiu publikigis ĝin en sia dua numero de tiu jaro (p. 45-46): temis pri la IIIa Internacia Literatura Konkurso, kun kvar branĉoj kaj unu premio po branĉo —prozo originala en Esperanto, poezio, eseo kaj traduko el hispana proza verkaĵo al Esperanto—. La limdato estis la 1-a de oktobro, kaj la premioj estis disdonotaj la 6-an de decembro 1981.
La konversaciaj vespermanĝoj
Unufoje semajne ili kunvenis por konversacii kaj faris vespermanĝeton: ĉiu kunportis ion preparitan hejme —terpoman omleton, empanadojn—. La ĉefa allogaĵo estis, ke venis babili Gian Carlo Fighiera kaj Ada Sikorska, kiuj helpis plibonigi la lingvon kaj solvis dubojn. «Tio kreis tre bonan etoson de kamaradeco».
Dennis Keefe rakontis same jarojn poste: la Konversacia Rondo de Madrido, merkrede inter la 20:30 kaj 22:00, estis «grava kunveno por paroli esperante», kaj tien venadis Casquero, Fighiera, Ada Sikorska, Miguel Fernández, Jorge Camacho, Vilarroig, Juan Carlos Ruiz kaj Miguel Ángel Sancho, «kaj dekoj da aliaj bonaj Esperantistoj».
Ke tiuj konversacioj efikis, ne estas nur impreso de Alicia. La historio de 1987 diras, ke la alveno de Fighiera kaj de lia edzino Ada Sikorska al la Liceo «kontribuas levi la lingvan nivelon de la Liceanoj», kaj kiam en 2001 la Liceo faris lin honora membro, ĝi motivis tion dirante, ke ambaŭ «altigis la nivelon de esperanto en nia asocio».
Du japanaj epizodoj
Iun tagon venis al la Liceo grupo de japanaj esperantistoj, kaj unu el ili, Tomokichi Kagawa, estis blinda. Jorge Camacho tre amikiĝis kun li dum ili montris Madridon al la grupo; ili interkonsentis korespondi kaj, por povi skribi al li, Camacho lernis brajlon.
La alia japano venis pro negocoj —li estis entreprenisto kaj esperantisto— kaj oni prirabis lin tuj post la alveno al la flughaveno: li restis sen dokumentoj kaj sen la mono, kiun li kunportis. Li serĉis esperantistojn, kiuj helpu lin reakiri la paperojn kaj interpretu por li antaŭ la aŭtoritatoj por denunci la rabon, kaj unu el la Liceo —Alicia kredas memori, ke estis Juan José Hernández— akompanis lin dum tagoj ĝis la afero solviĝis. Dankeme li invitis ĉiujn al manĝo en japana restoracio, io malofta en tiu epoko, kaj al tiu, kiu akompanis lin, li proponis laboron en unu el siaj entreprenoj en Japanio, se li volus iri tien.
La ĉina delegacio
Ĉina delegacio de tri personoj —viro kaj du virinoj— venis al Hispanio invitite al kongreso aŭ festivalo organizita de la Komunista Partio, por diskonigi Ĉinion. Tiu, kiu gvidis ĝin, parolis tre bone la hispanan kaj estis esperantisto, kaj li alvenis al la Liceo: li lasis tie amason da donacoj por ke la grupo vendu ilin —infanlibrojn en Esperanto, eltondaĵojn, poŝtkartojn—.
Augusto Casquero kaj Alicia invitis lin manĝi hejme. «Estis tre amuze, ĉar li konis la hispanajn vortojn sed ne tre bone sciis, al kio ili rilatas: li konis chorizo-n, kaj kiam li vidis ĝin, li diris “ha, jen chorizo“». Kiel donacon li lasis al ili pentraĵon kun kokoj, kun ĉina skribo, kiu laŭ li estis de tre konata pentristo tie.
Reveninte li publikigis ampleksan artikolon pri la Liceo kaj pri ŝia familio en El Popola Ĉinio, la Esperanta revuo de Pekino. Kio precize estis tiu revuo kaj kial la ĉina ŝtato subtenis ĝin, tion ni rakontas en Esperanto en la ekstera komunikado de Ĉinio.
La artikolo, kiu ekzistas
Ĝi titoliĝas «Gastamaj hispanaj esperantistoj», subskribas ĝin Yang Yongsen kaj ĝi aperis en la numero de marto 1982, paĝoj 17 kaj 18.
Unua paĝo de «Gastamaj hispanaj esperantistoj», de Yang Yongsen, en El Popola Ĉinio de marto 1982.
Li ne estis redaktoro de la revuo: li rakontas, ke li venis al Hispanio en la aŭtuno de 1981 kiel membro de la delegacio de Guoji Shudian, la ĉina ŝtata korporacio pri librokomerco, por aranĝi ekspozicion de libroj kaj gazetoj. Dum li vespermanĝis en restoracio de Madrido, aperis antaŭ li kvar gejunuloj demandantaj hispane, ĉu tie estas la ĉina delegacio kaj ĉu en ĝi troviĝas sinjoro Yang; pri lia alveno ili sciiĝis de «sinjoro Felix», peranto de Guoji Shudian en Hispanio. Ili estis Augusto, prezidanto de la Liceo; Juan Carlos, vicprezidanto; Alicia, sekretariino; kaj Maribel.
La tagmanĝo en la hejmo de Alicia aperas tuta, kaj klarigas, kial li nomas ĝin «Esperanta tagmanĝo»: oni parolis Esperante la tutan tempon, sed krome sur la tablo estis Esperantaj alumetoj kaj cindrujo, kaj sur la planko de la salono, el tabuletoj, granda verda stelo. La manĝaĵojn, tipe hispanajn, preparis la mastrino kaj ŝia amikino Carmen. Kaj tie aperas la metio de la patro de Alicia, Arquímedes Ballester: «la patro, kiu scipovas ĉarpentadon, mem faris la tablon, la seĝojn kaj la plankon de la salono, inkluzive la menciitan stelon». Pro amo al Ĉinio li faris ankaŭ ŝrankon en antikva ĉina stilo —«se ili ne klarigus tion al mi, mi certe pensus, ke ĝi estis produktaĵo de Ĉinio»— kaj grandan ekranegon kun pentritaj ĉinaj homfiguroj.
Post la tagmanĝo, «la juna barbulo Pedro» ludis sur piano la Himnon de la Liceo, «kiun Alicia kantis»: la sama kanto, kiun la historio de 1987 atribuas al Vilarroig kun teksto de Juan Carlos Ruiz.
Nokte, kunveno en la Liceo: ĉirkaŭ tridek personoj sidantaj en rondo, kaj inter ili polino —Ada, redaktorino de Heroldo de Esperanto—, la italo, kun kiu ŝi edziniĝis, du kolombianoj kaj irananino. Pri la ejo li notas, ke ĝi estis domo de pli ol cent jaroj, ŝlosita tage kaj kun klasoj nokte, kun kursoj de tri monatoj kaj memserva trinkejo, kaj li donas ciferon: mil kursanoj en 1979, de la sama ordo kiel la «preskaŭ 800», kiujn la historio de la Liceo lokas en 1980. En la unua tago de la ekspozicio, Augusto, Alicia kaj tri aliaj atendis ĉe la enirejo de la pavilono antaŭ ol ĝi malfermiĝis kaj en dek minutoj foraĉetis la tutan ĉinan stokon en Esperanto. Kaj restis al li frazo de Augusto: «Mi scias, ke Ĉinio eldonas ankaŭ librojn kaj gazetojn en la hispana lingvo, sed mi preferas legi la Esperantajn».
Kio ne kongruas
La artikolo ne estas tute tio, kion ŝi memoras, kaj la diferencoj estas tiuj, kiujn faras la memoro post kvardek kvin jaroj. Ŝi datas la viziton en «la 77-a aŭ la 78-a» kaj ligas ĝin al kongreso aŭ festivalo de la Komunista Partio; la artikolo datas ĝin en la aŭtuno de 1981 kaj parolas pri libroekspozicio, kvankam ĝi ja diras «pavilono», kio estas afero de foiro. La donacoj, kiujn ŝi memoras —infanlibroj, eltondaĵoj, poŝtkartoj— kaj la bildo kun kokoj ne aperas; ja aperas, ke li donis al ili leteron kaj pakon da libroj kaj gazetoj de la Pekina Esperanto-Asocio por transsendo al la Hispana Esperanto-Federacio en Valladolid. Pri la foto de la grupo kun la ĉinoj en la salono, la artikolo portas neniun: la du fotoj de la raportaĵo estas el Ĉinio kaj el Barcelono.
Kaj estas io, kion li aŭdis kaj presis, kaj kio indas esti savita, ĉar ĝi ne estas propagando sed la malo. La liceanoj diris al li, ke El Popola Ĉinio eldonita dum la Kultura Revolucio estis «malfacile komprenebla, odoranta propagandon», kaj ke tiam ĝi estis jam «multe pli bona kaj riĉa je diversaj informoj».
Kio ja konstateblas, estas ke la biblioteko de la Hispana Esperanto-Federacio konservas ĉinajn librojn en Esperanto donacitajn de la Madrida Esperanto-Liceo: Pesi elefanton (El Popola Ĉinio, 1981), Vostokonkurso (Ĉina Esperanto-Eldonejo, 1983) kaj Ĉion faru mem ni ĉiuj (Fremdlingva Eldonejo, 1979), listigitaj inter la donacoj en la Boletín n-ro 392 de 2011. Ĉu temas pri tiuj donacoj aŭ ne, tion nenio diras.
De la montaro ĝis Loveno
La semajnfinaj ekskursoj daŭris jarojn: ili eliris vendrede, faris sovaĝan tendumadon en la montaro kaj la sekvan tagon supreniris al iu pinto. Kaj ili vojaĝis kune al la kongresoj, hispanaj kaj internaciaj. En tri aŭtoj ili iris al la 39-a Hispana Kongreso de Esperanto, en Gijón, de la 16-a ĝis la 21-a de julio 1979, kaj poste ili faris kune la vojon de la rivero Cares, en la Eŭropaj Pintoj. En 1982, en du aŭtoj, ili veturis al la 38-a Internacia Junulara Kongreso, en Loveno (Belgio), de la 31-a de julio ĝis la 7-a de aŭgusto, kaj antaŭe ili pasigis kelkajn tagojn en la kastelo Greziljono, la domo de Esperanto en Francio.
Juan Carlos Ruiz Sierra, staranta, parolanta meze de rondo da homoj en tendumejo.
Juan Carlos Ruiz Sierra parolanta en la 4-a tendaro de HEJS, en Gandio, en aprilo 1980, kie kunvenis la grupoj de Bilbao, Elĉe, Callosa del Segura, Zaragozo, Buñol, Madrido kaj Valencio. Maldekstre, la valencianoj Manuel Gargallo Monforte kaj Antonio Madrigal Sáez. Foto disponigita de Antonio Madrigal Sáez (septembro 2026); la raporto pri la tendaro troviĝas en la Boletín n-ro 240.
Kial ni rakontas tion ĉi tie
Ĉar el tiu Liceo venas granda parto de tio, kio poste okazis en Valencio. Alicia Ballester estis ĝia sekretariino en 1981, en la estraro prezidata de Augusto Casquero —la sama rolo, kiun tie havis ŝia patrino, Trinidad Torregrosa, en la sepdekaj jaroj—; li estas ĝia honora prezidanto. Ambaŭ finfine venis al Valencio, kie Casquero organizis la hispanan kongreson de 1988 kaj la Universalan Kongreson de 1993. Kaj ili ne estis la solaj el la Liceo, kiuj finis tie: Juan Carlos Ruiz Sierra, kiu pasigis dek ses jarojn en la estraro de la Liceo kaj prezidis ĝin kiam li mortis en Madrido en 1997, 43-jara, estis vicprezidanto de la komitato de tiu universala kongreso, kaj Pedro Vilarroig tie unuafoje prezentis kantaton. Lia biografio estas en Biografioj. Hernández Rey kaj Leonor ankaŭ finfine venis al Valencio, sed jam ekster la movado: la lastan fojon Alicia vidis ilin en la universala kongreso de 1993, kaj Juan Carlos Ruiz ankoraŭ provis revenigi lin al Esperanto, sen sukceso.
Por la historio de la Liceo
Ĉi tiu artikolo ne rekonstruas la historion de la madrida esperantismo: ĝi konservas kaj kontrolas la memorojn de Alicia Ballester pri la etapo, kiu antaŭis ŝian ligiĝon al la valencia movado. Tiun historion jam verkis la madridanoj mem, kaj tien oni iru por la tuta bildo: la prezento de Madrida Esperanto-Liceo, kiu komenciĝas en 1907; la historio publikigita en la libro de la 47-a Hispana Kongreso (Madrido, 1987), redaktita de Lupe Sanz Bueno, tiama prezidantino, laŭ eseo de A. Marco, notoj de Augusto Casquero kaj Nia Voĉo; kaj la retrospektivo de la sama Sanz Madrida Esperanto-Liceo en la jaroj 1984-2009, aperinta en Nia Voĉo de februaro 2010. La kongreslibron de 1987 ni havas ĉi tie tute transskribitan kaj serĉeblan: La kongreslibro de la 47-a Hispana Kongreso (Madrido, 1987).
«Gastamaj hispanaj esperantistoj», de Yang Yongsen, troviĝas en El Popola Ĉinio de marto 1982, paĝoj 17-18; ni konservas kopion de la du paĝoj (1, 2), kaj la tuta numero estas en la arkivo de BitArkivo.
Atesto de Alicia Ballester Torregrosa, kolektita inter la 24-a de aŭgusto kaj la 18-a de septembro 2026. La adresoj, la novaĵo pri la koruso kaj la datumoj pri Hernández Rey venas el la Boletín de la Hispana Esperanto-Federacio (1978, 1995 kaj 2011); la prezidanteco de la junulara societo kaj la Konversacia Rondo, el Valencia Luno n-roj 6 (julio 1983) kaj 17 (septembro 2023). La preskaŭ 800 lernantoj de 1980, la dato de Atocha 98, la flago de 1983, la himno, la traduk-konkursoj kaj la efiko de Fighiera kaj Sikorska venas el la historio de la Liceo publikigita en la libro de la 47-a Hispana Kongreso (Madrido, 1987); la nomumo de 2001, el Nia Voĉo de februaro 2010.
Legi en: