La Esperanto-movado interne: ĝiaj ideoj, ĝia mono, ĝiaj organizoj kaj la homoj, kiuj eniras kaj foriras.
Kategorioj
En decembro de 1911, la revuo de la britaj esperantistoj publikigis leteron de la estro de la bahaa kredo, kiu diris ke studi Esperanton estus por ĝiaj fideluloj «religia devo». Cent dek kvin jarojn poste, la bahaa kredo ne adoptis…
La problemo de movado kiu rigardas sin mem ne estas ke la homoj rezonas malbone: estas ke tiu kiu restas interne estas observebla kaj tiu kiu foriras emas malaperi el la fontoj kiujn la movado mem produktas. Esperanto-grupo vidas tiujn…
Multaj el la argumentoj uzataj pri Esperanto —kaj kontraŭ ĝi kaj favore al ĝi— ekiras de reala observo. La problemo aperas kiam oni konkludas el ĝi pli ol tiu observo permesas. Jen dek kvin el ili, ekzamenitaj laŭ premisoj kaj…
De kiam Britio eliris el la Eŭropa Unio, la 31-an de januaro 2020, la angla estas la gepatra lingvo de 1 % de la civitanoj de la Unio, kaj plu estas ĝia komuna lingvo. Tio drase reduktas la plej videblan…
Dependas de tio, kion oni nomas malsukceso. Se la celo estis, ke la tuta homaro parolu Esperanton kiel duan lingvon, ĝi ne plenumiĝis. Se la celo estis viva lingvo, kun homoj kiuj parolas ĝin, skribas en ĝi kaj vojaĝas per…
En 1979, la Esperanto-revuo El Popola Ĉinio presis en Pekino ĉirkaŭ 11.000 ekzemplerojn monate, kaj ĉirkaŭ 10.000 eliris el la lando. Tiu proporcio estas la tuta artikolo: revuo farita preskaŭ tute por eksporto, en lingvo kun malmultaj parolantoj, subtenata de…
La Internacia Junulara Kongreso —la IJK— estas la ĉiujara renkontiĝo de la esperantista junularo de la mondo, kaj la 82-a okazis antaŭ unu monato tute apude: de la 9-a ĝis la 16-a de aŭgusto 2026 en Tiana, inter Barcelono kaj…
Ĉe TEJO, la tutmonda organizo de la esperantista junularo, hodiaŭ junas tiu, kiu ne havas pli ol 35 jarojn la 1-an de januaro. En 1990 la limo estis 30, kaj pli frue 25 aŭ 26: la esperantista juneco plilongiĝis je…
En la statuto kaj la ĝenerala regularo de Universala Esperanto-Asocio — la monda Esperanto-asocio, fondita en 1908 kaj sidanta en Roterdamo — la vortoj klubo, grupo kaj subvencio aperas nul fojojn. Loka grupo ne estas membro de UEA, ne povas…
La Eŭropa Komisiono publikigas ĉiujn siajn buĝetajn engaĝojn, ricevanto post ricevanto. Filtrante la jarojn 2007 ĝis 2024 aperas la tuta serio de la mono kiu atingis esperantajn organizojn: 1.630.032 €. La plej granda subvencio el ĉiuj ne iris al iu…
La 19-an de majo 2018 la ĝenerala direktoro de Universala Esperanto-Asocio faris kalkulon kaj subskribis ĝin: se la asocio ne estus subvenciinta sin mem per la rentoj kaj la elprenoj el sia propra havaĵo, ĝi estus fininta kun perdo ĉiun…
Dum kvin jaroj la tutmonda organizo de la esperantista junularo demandis al siaj landaj sekcioj kiel ili fartas, kaj jaron post jaro pli ol duono deklaris sin «aktivaj». Kiam en 2014 TEJO mem anstataŭigis tiun demandon per poenta sistemo bazita…
Esperanto-asocio povas resti profunde esperantisma eĉ se esperanto ĉesis esti la kutima lingvo de ĝiaj membroj. Tio ne estas nia impreso: la Boletín de la Hispana Esperanto-Federacio jam de duonjarcento diagnozas la malmultan internan uzon de la lingvo, kaj la…
Ekde 1980 la esperantismo diskutas kio valoras kiel sukceso: ĉu ke Esperanto finfine iĝu la dua lingvo de ĉiuj —la finvenkismo— ĉu ke la komunumo kiu ĝin jam parolas estu ĉio kion oni povas gajni —la raŭmismo—. La Manifesto de…
Jam preskaŭ jarcenton oni ripetadas, ke unu jaro da Esperanto akcelas la postan lernadon de iu ajn alia lingvo. La studoj ja vere ekzistas, sed tio, kion ili asertas, estas multe pli modesta: ke ĝi lerniĝas facile, ke ĝi eble…
En la Valencia Komunumo ekzistas du institucioj kiuj publikigas gramatikojn kaj vortarojn de la valencia, sed ili ne havas la saman statuson. La Valencia Akademio de la Lingvo estas la institucio al kiu la Aŭtonomia Statuto komisias fiksi la normon,…
Esperanto estas planlingvo, sed la historia esperantismo estis ankaŭ, por parto de siaj partoprenantoj, projekto de transformo de la socio. La lingvo ne devis servi nur por komunikigi personojn kiuj ne kunhavis lingvon: ĝi devis redukti malegalecon, proksimigi la popolojn…
La plej severa kritiko kiun iam ricevis la esperantista movado venas ne de ekstere. Ĝin verkis, en Esperanto kaj dum pli ol dudek jaroj, unu el la plej bonaj poetoj kiujn havis la lingvo. En 2013 Jorge Camacho publikigis «La…
Ĝi okazas ofte, kaj en ĉiu ajn grupo: iu, kiu venadis, ĉesas veni. Tio estas la plej ordinara fenomeno de la esperantismo kaj la plej malbone esplorita, kvankam la movado priskribas ĝin jam de jarcento. Ni legis tion, kion pri…
Paroli lingvon, aparteni al komunumo, studi ĝin aŭ defendi ideon estas malsamaj aferoj, kaj ĉiuj kvar trovas lokon en la sama vorto. Kunmetaĵo el kvar fotografioj. Supre maldekstre, la Lingva Komitato de Esperanto portretita en 1907, ĉiuj en malhelaj vestoj…
La unua libro de Esperanto ne petis, ke oni lernu la lingvon. Ĝi portis ok detranĉeblajn slipojn por promesi, ke oni lernos ĝin se tion promesos dek milionoj da aliaj homoj. Estas la unua fojo, kiam la esperantismo provis nombri…
Zamenhof havis registron de esperanto-parolantoj dum dudek jaroj kaj atingis 21.915 personojn kalkulitajn unu post la alia. Ĝi estis forlasita en 1909 kaj de tiam ni nur taksas. Ĉi tiu artikolo ne estas raporto, ĝi estas propono por reakiri ĝin…
Du milionoj estas la cifero plej ripetita dum kvardek jaroj. Ĝi ne devenas de iu ajn censo: ĝi devenas de rondigo farita de ĝia aŭtoro en 1988, kiu mem avertis ke ĝi povus esti duoble tro granda. Ĉi tie ni…
Unu el la plej ripetataj asertoj en la disvastigado de Esperanto estas, ke ĝi estas facila lingvo. Ankaŭ ni faris ĝin, multfoje kaj rekte. Sed lingvo ne estas facila aŭ malfacila abstrakte: ĝi estas tia por difinita persono, kiu ekiras…
De la Lingva Komitato de 1905 ĝis la nuna Akademio de Esperanto: la historio de planlingvo, kiun ĝia aŭtoro decidis ĉesi plani. La Lingva Komitato kunveninta en 1907, du jarojn post sia fondiĝo en Bulonjo-ĉe-Maro. Zamenhof sidas en la vico…
