Kiom da jaroj daŭras la esperantista juneco

Ĉe TEJO, la tutmonda organizo de la esperantista junularo, hodiaŭ junas tiu, kiu ne havas pli ol 35 jarojn la 1-an de januaro. En 1990 la limo estis 30, kaj pli frue 25 aŭ 26: la esperantista juneco plilongiĝis je jardeko en tridek jaroj. Ambaŭfoje la propono laŭte diris, por kio ĝi estis — por pliigi la nombron de membroj, kiu ade falis —, kaj ambaŭfoje tio, kion ĝi povis produkti, estis reteni, ne varbi: ĉar esti membro de TEJO signifas esti membro de UEA sub certa aĝo, altigi la limon aligas neniun novan, ĝi reklasifikas kiel junajn tiujn, kiuj jam estis tie.

Ŝtupara grafikaĵo kun la maksimuma aĝo por esti membro de TEJO: 25 aŭ 26 jaroj ĝis 1990, 30 jaroj de 1990 ĝis 2017 kaj 35 jaroj ekde tiam. Du punktolinioj markas la limojn uzatajn de UN (24 jaroj) kaj de Erasmus+ kaj la Konsilio de Eŭropo (30).

La aĝlimo de TEJO kompare kun tiuj, kiujn uzas la institucioj ekster la movado. La periodo antaŭ 1956 restas blanka, ĉar ni ne scias, kiu limo regis antaŭ ol TEJO estis junulara sekcio de UEA.

Esti membro de TEJO estas esti membro de UEA, sed juna

TEJO (Tutmonda Esperantista Junulara Organizo) naskiĝis en 1938 en Groet, Nederlando, kiel Tutmonda Junular-Organizo; ĝi prenis la nunan nomon en 1952, estas junulara sekcio de UEA — la tutmonda esperanto-asocio — ekde 1956, havis siajn financojn kaj administradon integritaj en tiuj de ĝi ekde 1971 kaj estas jure sendependa ekde 2017.

La aliĝo ne estas aparta. Ĝia statuto diras, ke la individuaj membroj de TEJO estas «la individuaj membroj de UEA, kiuj aĝas ne pli ol 35 jarojn je la komenco de la jaro». Tio estas, la limo ne filtras, kiu eniras: ĝi filtras, kiu, el la membrolisto de UEA, kalkuliĝas kiel juna.

La du altigoj, kaj por kio ili estis faritaj

En 1990 la limo pasis de 25 aŭ 26 jaroj al 30. Libera Folio — la sendependa retrevuo, kiu proksime sekvas la kontojn kaj la ciferojn de UEA — rakontis tion jene: la individuaj membroj estis jam tri sinsekvajn jarojn sub kvarcent kaj «por pliigi la membronombron oni tiam decidis permesi al esperantistoj resti junaj pli longe». Ĝi funkciis duone: ili leviĝis al ĉirkaŭ okcent dum kelkaj jaroj kaj refalis.

En februaro 2016, la prezidanto de TEJO Michael Boris Mandirola proponis ripeti tion ĝis 35. En la letero al la komitato li donis tri kialojn: pli da membroj, lasi la spertajn aktivulojn resti pli longe, kaj helpi la malfortajn naciajn sekciojn — «pluraj el ili nun malfortas kaj estus granda helpo por multaj el ili povi kalkuli je la homoj inter 30 kaj 35». La ŝanĝo estis aprobita; Vikipedio datas ĝin en 2017 kaj Libera Folio, en 2018.

Neniu el la du altigoj povis alporti novajn homojn, kaj tio estas struktura. Ĉar esti membro de TEJO signifas esti membro de UEA sub certa aĝo, altigi la limon ne igas iun aliĝi: ĝi reklasifikas kiel junajn membrojn, kiuj jam estis tie en la antaŭa jaro. Mandirola skribis tion senkaŝe en la sama letero — la ŝanĝo «ebligus al spertaj aktivuloj pli longe resti en la asocio». Temas pri reteni, ne varbi.

Kaj estas motivo malantaŭ la motivo. TEJO estas membro de la Eŭropa Junulara Forumo, la platformo, kiu reprezentas la junularajn organizojn antaŭ la eŭropaj institucioj kaj tra kiu pasas publika financado. Ĝiaj akceptokriterioj estas numeraj: por esti plenrajta membro necesas «to have at least 5000 young members in 10 European States (Council of Europe), and under no circumstances have less than 300 young members in any one of these ten States». En 2014 TEJO havis 1 926 en la tuta mondo. La membrocifero ne estas vanteco: de ĝi dependas la reprezentado kaj la mono.

Kiu estas juna ekster la movado

La dua vico venas el la sama domo: en la kotiztabelo de UEA la rabato laŭ aĝo estas 75 % ĝis 19 jaroj kaj 50 % inter 20 kaj 25, kaj tie ĝi finiĝas. Do ene de la sama organizo, juna por pagi signifas ĝis 25 kaj juna por kalkuliĝi signifas ĝis 35.

Kaj la plilongiĝo ne estas afero de esperantistoj. La valencia Carnet Jove atingas hodiaŭ ĝis 30 jaroj, kaj Rotaract — la junulara branĉo de Rotary, kiu havis la limon ĉe 30 — forigis ĝin tute en oktobro 2019, lasante al ĉiu klubo meti ĝin, se ĝi volas. Kio distingas TEJO ne estas la direkto de la ŝanĝo, kiu estas ĝenerala, sed ĝis kie ĝi portas ĝin: kvin jarojn super tio, kion konsideras juna la eŭropaj institucioj, kiuj financas ĝin.

Ĉu ĝi utilis?

La dua altigo koincidis kun salto en la nombro de junaj membroj, kaj tiu de 2020 estis eĉ pli granda: de 593 individuaj membroj de TEJO en 2019 al 806 en 2020. Tiu dua salto tamen ne venis de la aĝo, sed de la 236 aliĝoj, kiujn UEA donacis al la lernantoj de retkurso por hispanlingvanoj, pri kio ni rakontas en Kion ricevas loka grupo de UEA, kaj kion ĝi alportas. En 2016, kiam la ŝanĝo estis proponita, Libera Folio jam avertis, ke ĝi utilos malmulte: «la membraro de UEA estas relative aĝa, kaj kredeble nur kelkdeko da individuaj membroj troviĝas en la aĝo 31-35 jaroj».

Pri la posta kresko ja ekzistas cifero kaj atribuo: en 2022 TEJO unuafoje post longa tempo superis mil individuajn membrojn — 1.058, el kiuj 942 en la plej malmultekosta kategorio —, kaj ĝia tiama prezidanto, Tyron Surmon, klarigis, ke la membronombro rapide kreskis post 2016 «interalie ĉar oni en 2017 altigis la aĝolimon al 35 jaroj». Tion diras prezidanto de TEJO mem: parto de la kresko estas la ŝanĝo de la limo.

Kio estis esti juna esperantisto, kiam la limo estis 25 aŭ 26 jaroj, bone rakontas hejma kroniko: en la Valencia Luno de januaro 1983, Carles Narcís Moya i Seguí resumis la 38-an Internacian Junularan Kongreson (IJK), okazintan en Loveno en la antaŭa aŭgusto kun preskaŭ kvarcent junuloj el tridek unu landoj. La hispana partopreno estis de «preskaŭ tridek», el Sabadell, Madrido, Barcelono kaj Valencio, kaj la kronikisto rimarkigis la mankon de junuloj el la ceteraj hispanaj urboj. Oni povas legi ĝin tute en Valencia Luno, la dua epoko.

Noto pri la fontoj

La fontoj ne kongruas en du punktoj, kaj ni lasas ilin kiel ili estas: la limo antaŭ 1990 estis 25 jaroj laŭ Vikipedio kaj 26 laŭ Libera Folio; kaj la altigon al 35 ili datas en 2017 kaj 2018 respektive, kio verŝajne estas la aprobo kaj la ekvalido. Ankaŭ ni ne trovis, ekde kiam regis la antaŭa limo.

Fontoj

• Statuto de TEJO, ĉapitro 4, artikolo 10.
• «TEJO-anoj volas resti junaj ĝis 35», Libera Folio, la 26-an de februaro 2016.
• «UEA kaŝis donacitajn membrecojn», Libera Folio, la 6-an de aprilo 2021.
• Artikolo «TEJO» de Vikipedio.
• Kotiztabelo de UEA.
• «Definition of youth», Unuiĝintaj Nacioj.
• Junularaj interŝanĝoj de Erasmus+, Eŭropa Komisiono.
• Junulara politiko de la Konsilio de Eŭropo.
• Akceptokriterioj de la Eŭropa Junulara Forumo.
• Carnet Jove de la Valencia Ĝeneralitato.
• Ŝanĝoj en la regularo de Rotaract, Rotary International, 2019.
• Valencia Luno n-ro 4, januaro 1983, kroniko de la 38-a IJK en Loveno, en Valencia Luno, la dua epoko.