Dum kvin jaroj la tutmonda organizo de la esperantista junularo demandis al siaj landaj sekcioj kiel ili fartas, kaj jaron post jaro pli ol duono deklaris sin «aktivaj». Kiam en 2014 ĝi ĉesis demandi kaj anstataŭe pritaksis ilin laŭ kontroleblaj indikoj, la rezulto estis alia: el tridek unu organizoj, unu aktivega, neniu aktiva, du vekiĝantaj, dek ok zorgigaj kaj dek dormantaj. La ŝanĝo de respondo ne venis de la organizoj: ĝi venis de la mezurilo.
Du sektorgrafikaĵoj, unu super la alia. Tiu supra, la memtaksado: plimulta ruĝa sektoro markita «aktiva». Tiu malsupra, la mezurado laŭ indikoj: la granda sektoro estas purpura kaj tekstas «Zorgigaj», kaj «Aktiva» tute ne aperas.
La du mezuradoj de la samaj organizoj, tiel kiel la raporto metis ilin, unu super la alia. Supre, kion ili diris pri si mem. Malsupre, kion taksis la nova sistemo. Fonto: Superrigardo pri KODEJO 2012–2013, ilustraĵo 2.
Kio estas KODEJO
TEJO —Tutmonda Esperantista Junulara Organizo, kun sidejo en Roterdamo— organiziĝas per landaj sekcioj: la junulara asocio de ĉiu membrolando. Ekde 2008 ĝi sendas al ili ĉiujare demandaron, la KODEJON (Kompleta Demandaro por Esperantaj Junularaj Organizoj), kaj publikigas raporton pri ĝi.
Unu el la demandoj estis la stato de la organizo, kaj ĝin respondis la sama persono kiu plenigis la formularon. La elekteblaj respondoj: aktiva, vekiĝanta, dormanta, morta.
Kvin jaroj da demandado
La rezulto de tiu demando, jaron post jaro, tiel kiel ĝin kolektas la raporto de 2013:
| Jaro | Respondis | Deklaras sin aktivaj |
|---|---|---|
| 2008 | 19 | 58 % |
| 2009 | 25 | 52 % |
| 2010 | 33 | 56 % |
| 2011 | 24 | 65 % |
| 2012 | 22 | 52 % |
Indas atenti kion mezuras tiuj procentoj: ili rilatas al la respondintoj, ne al ĉiuj sekcioj. Kaj tiuj, kiuj respondas demandaron, ne estas ia ajn specimeno —organizo kiu ne plu ekzistas ankaŭ nenion respondas—, do la 52-65 % estis kalkulata sur la plej favora ebla subaro. Tio estas, kion statistiko nomas elektobiaso (selection bias): la specimeno elektas sin mem. Tiujn, kiuj ne respondis, la raporto de 2008 jam konsideris mortaj:
«Oni povas konsideri ke la aliaj dudek ses, kiuj ne respondis, estas en dormanta aŭ eĉ mortanta stato.»
Malgraŭ tio, la teksto de la raportoj esprimis moderan kontenton. Tiu de 2013 ankoraŭ diras: «Estas kontentige, ke laŭ la enketo dum la lastaj 5 jaroj ĉiam pli ol duono de la respondintaj landaj sekcioj taksas sin aktivaj.»
La ŝanĝo
La enketo pri 2013 estis publikigita la 18-an de decembro 2014, sub la respondeco de Michael Boris Mandirola, vicprezidanto de TEJO, kun la kompilado de Veronika Poór. Tiu raporto klarigas, en alineo sen ia emfazo, ke la estraro ŝanĝis la mezurilon:
«Ĉi-jare la Estraro de TEJO decidis provi mezuri la aktivecojn laŭ diversaj indikoj troveblaj ĉe tejo.org, tial la komparo kun la antaŭaj jaroj, kiam estis subjektiva memtaksado, povas esti iom malfacila. Tiu ĉi nova sistemo estis enkondukita por havi iom pli kompareblajn datumojn de jaro al jaro, ĉar la plenigantoj de la enketilo ŝanĝiĝas de jaro al jaro.»
La nova sistemo disdonis poentojn laŭ postuloj por ĉiu nivelo kaj aldonis kategorion kiu antaŭe ne ekzistis, zorgiga, inter vekiĝanta kaj dormanta. Aplikite al la tridek unu organizoj kiuj respondis:
«1 organizo estas aktivega, neniu estas aktiva, 2 estas vekiĝantaj, 18 estas zorgigaj kaj 10 estas dormantaj.»
La raporto prezentas tion nek kiel malkaŝon nek kiel skandalon. Ĝi diras tion kaj pluiras, kun averto pri sia propra metodo: «Rimarkindas, ke la nova sistemo estas tre strikta, ĝi estis tiel kreita por montri la gravecon de la diversaj agadoj al la landaj sekcioj.»
La grafikaĵo kiu ne povis montri tion
Sur la sekva paĝo la raporto desegnas la serion de 2008 ĝis 2013 en unu sola grafikaĵo:
Stakigita area grafikaĵo, de 2008 ĝis 2013, kun kvar kategorioj: morta, dormanta, vekiĝanta kaj aktiva. La ruĝa strio «aktiva» okupas pli ol duonon ĝis 2012 kaj preskaŭ tute malaperas en 2013.
Superrigardo pri KODEJO 2012–2013, ilustraĵo 3.
Indas rigardi ĝian klarigilon: morta, dormanta, vekiĝanta, aktiva. Tio estas la kvar malnovaj kategorioj. La kvina, zorgiga —kiu en 2013 enhavis dek ok el tridek unu organizojn—, tie ne aperas, ĉar la grafikaĵo konservas la skalon de la antaŭaj jaroj. La rezulto estas, ke la kolumno de 2013 montras la transiron de la ruĝa strio al la verda, kvazaŭ la organizoj estus pasintaj de aktivaj al vekiĝantaj, dum la teksto diras ion tute alian.
Tio ne estas malbonintenco: tio simple okazas kiam oni ŝanĝas la mezurilon kaj daŭre desegnas la malnovan serion. Sed indas diri tion, ĉar estas ĝuste la grafikaĵo, kiu invitas legi 2013 kiel disfalon de tiu jaro, kaj tio ĝi ne estas.
Kion oni ne konkludu
La skuo de 2013 ne mezuras falon inter 2012 kaj 2013. Ĝi mezuras la diferencon inter demandi kaj kontroli. La organizoj estis proksimume la samaj; kio ŝanĝiĝis, estis kiu respondas la demandon: antaŭe ili mem; poste, kriterioj aplikataj de ekstere.
Tio ne faras la datumon malpli utila, ĝi faras ĝin alia. Kion la serio dokumentas estas, ke la memtaksado de organizo pri si mem ne taŭgas por scii ĉu ĝi vivas, kaj ke la diferenco inter la du metodoj, ĉi-kaze, estis inter unu organizo deklarita aktiva kaj neniu.
Kio okazis poste
La serio daŭras, kaj la parto kiun oni ja povas kompari de jaro al jaro estas kiom da sekcioj respondas:
| Jaro | Sekcioj kiuj respondas |
|---|---|
| 2008 | 19 |
| 2009 | 25 |
| 2010 | 33 |
| 2011 | 24 |
| 2012 | 22 |
| 2013 | 29 (+2 kandidatoj) |
| 2015 | 26 (+3 fakaj) |
| 2018 | 22 (+3 fakaj) |
| 2020 | 17 (+2 fakaj) |
Pri 2012 kaj 2014 oni ne publikigis apartan raporton: la ciferon de 2012 donas tiu de 2013, kaj pri 2014 ne ekzistas iu ajn — tiu de 2015 diras, ke 2013 estis «lasta jaro kiam estis preparita raporto pri KODEJO».
En 2016 la ekzerco estis denove reformulita. La raporto de tiu jaro, subskribita de Enric Baltasar, el Oliva, forlasis la kvin kategoriojn favore al funelo de kvar fazoj kaj metis la mankantan ciferon: el la 46 landaj sekcioj kiujn TEJO havis sur la papero, oni povis identigi nur 29 kun ia ajn agado. La konkludo, jam ne pri la mezurilo sed pri la listo mem, estis forstreki dek tri el ili.
Fontoj
- TEJO. Superrigardo pri KODEJO 2012–2013. Sub la respondeco de Michael Boris Mandirola, vicprezidanto de TEJO; kompilado de Veronika Poór. Roterdamo, la 18-an de decembro 2014, 15 p. PDF ĉe la Interreta Arkivo.
- TEJO. Superrigardo pri KODEJO [2008]. Rogener Pavinski, estrarano pri Landa Agado, la 1-an de junio 2009, 6 p. PDF ĉe la Interreta Arkivo.
- TEJO. Raportoj de KODEJO pri 2009, 2010 kaj 2011.
- TEJO. KODEJO 2015 (PDF ĉe la Interreta Arkivo), KODEJO 2018 (PDF ĉe la Interreta Arkivo) kaj KODEJO 2020 (PDF ĉe la Interreta Arkivo).
- TEJO. Paĝo pri KODEJO.
Neniun el tiuj raportoj oni plu povas elŝuti de la retejo de TEJO: ĉiuj adresoj ĉe tejo.org kiuj gastigis ilin redonas 404, kontrolite la 13-an de septembro 2026. La kopioj kiujn ni citas estas tiuj de la Interreta Arkivo, kaj la grupo arkivis kopion de ĉiuj ok.
Vidu ankaŭ
- Kion faras UEA por loka Esperanto-grupo
- 1,6 milionoj da eŭroj en dek ok jaroj
- La deficito, kiun la kontoj ne montris
- La eternaj komencantoj
- Kiom da homoj vere parolas Esperanton?
Referencoj
- Kion faras UEA por loka Esperanto-grupo
- 1,6 milionoj da eŭroj en dek ok jaroj: kion la Eŭropa Komisiono pagis al Esperanto
- La deficito, kiun la kontoj ne montris: UEA de 1998 tenas sin per heredaĵoj kaj rentoj
- La eternaj komencantoj
- Kiom da homoj vere parolas Esperanton?
Legi en:
Ĉi tiu afiŝo ankoraŭ ne havas komentojn. Estu la unua persono, kiu komentas ĝin el la fediverso.