Informa tablo apud la Esperanto-trafikcirklo en la tago de la centjariĝo, ekspozicio en la Biblioteko de Guardamar, alia en la teatro Wagner de Aspe kaj kurso en El Altet: tion faris la esperantistoj de la suda Valencia Lando en la jaro, kiam pasis cent jaroj de la morto de la unua prezidanto de la hispana esperantismo
La 26-an de septembro 2023 pasis cent jaroj de la morto de Ricardo Codorniú, la arbarinĝeniero, kiu rearbarigis la dunojn de Guardamar del Segura kaj kiu en 1903 estis la unua prezidanto de la Hispana Societo por la Propagando de Esperanto. En tiu tago la esperantista grupo de Guardamar starigis informan tablon apud la trafikcirklo dediĉita al Esperanto, kaj fine de la jaro ĝi organizis tie ekspozicion en la Urba Biblioteko, ene de la programo de Guardamar kiel Valencia Kultura Ĉefurbo. Antaŭe, en aprilo, la Urbodomo de Aspe estis gastiginta ekspozicion pri Esperanto en la teatro Wagner, kaj printempe oni anoncis kurson en El Altet, en Elx.
La informa tablo de la grupo de Guardamar apud la Esperanto-trafikcirklo, la 26-an de septembro 2023, centjariĝo de la morto de Codorniú. Foto publikigita de la Hispana Esperanto-Federacio en la Bitbulteno 90.
La okazaĵojn raportis Hispana Esperanto-Federacio (HEF) en sia Bitbulteno, la elektronika bulteno, kiun ĝi sendas al la membroj. En Aspe kaj en El Altet agis la Esperanta Asocio de Alikanta Provinco, la Esperanto-asocio de la provinco de Alikanto; en Guardamar, la loka grupo, la Grupo Esperanto Guardamar.
Kiu estis Codorniú
Ricardo Codorniú Stárico (Kartageno, la 6-an de junio 1846 – Murcio, la 26-an de septembro 1923) estis arbarinĝeniero. Laŭ la Bitbulteno 89, lia laboro pri la rearbarigo de la montaroj de Murcio kaj de la dunoj de Guardamar famigis lin tiom, ke oni ofte nomas lin «el apóstol del árbol», kaj li estas konsiderata unu el la unuaj ekologiistoj de Hispanio. Li estis inter la unuaj, kiuj lernis Esperanton en Hispanio, kaj kiam oni fondis la Hispanan Societon por la Propagando de Esperanto, en 1903, li estis elektita ĝia unua prezidanto. La Urba Muzeo de Murcio memorigas, ke la dato de lia morto, la 26-a de septembro, estas ankaŭ la Eŭropa Tago de Lingvoj.
Lia plej konata verko troviĝas en Murcio: la rearbarigo de Sierra Espuña. Inter 1891 kaj 1903 oni rearbarigis tie preskaŭ 5 000 hektarojn per pinoj por bremsi la inundojn kaj la erozion, en laboroj, kiujn gvidis tri arbarinĝenieroj, José Musso, Codorniú mem kaj Juan Ángel de Madariaga, laŭ la revizio de la historia dokumentaro de la Regiona Parko, kiun publikigis en 2003 Cabezas Cerezo, Falcó Martínez kaj López Sandoval. La Urba Muzeo de Murcio nombras ĝin inter «sus mayores y más afamadas obras» —liaj plej grandaj kaj famaj verkoj—. En 1931 Sierra Espuña estis deklarita Nacia Natura Loko de Intereso.
En Valencio ni konas lin pro telegramo. Dum la postkongreso, kiun Zamenhof prezidis en la urbo en 1909, oni laŭtlegis lian mesaĝon, kiu diris, laŭ la kroniko de La Suno Hispana, ke la registaro intencis nomumi Zamenhofon Komandoro de Elizabeto la Katolika. Ni rakontas tion en la vizito de Zamenhof al Valencio kaj en la protekto de Alfonso la 13-a, kie ni klarigas ankaŭ kial la esperantista memoro poste transformis tion en efektivan nomumon.
Guardamar, en la tago de la centjariĝo
La Bitbulteno 90 (oktobro 2023) rakontas tion jene:
«El día del centenario, el 26 de septiembre, el grupo esperantista de Guardamar del Segura (ciudad muy ligada a las actividades repobladoras de Codorniu) organizó una actividad conmemorativa, con una mesa informativa sobre el esperanto junto a la rotonda dedicada a este idioma, con amplia participación de esperantistas locales y de ciudades cercanas, y otras personas relacionadas.»
La trafikcirklo aperas en la listo de stratoj kaj placoj dediĉitaj al Esperanto en la Valencia Lando, kiun ni publikigas kun la du stratoj de Valencio, kiuj portas esperantistan nomon. En Murcio, la Urba Muzeo malfermis en tiuj tagoj ekspozicion pri Codorniú kaj Esperanto, kaj la 4-an de oktobro parolis pri ĝi en la radio Toño del Barrio, direktoro de la Fondaĵo Esperanto de Zaragozo, en Onda Regional.
La biblioteko de Guardamar, Valencia Kultura Ĉefurbo
Guardamar del Segura estis unu el la du valenciaj kulturaj ĉefurboj de 2023, kune kun Geldo, laŭ nomumo de la Kultura Departemento de la valencia registaro. Ene de la jara programo, la Grupo Esperanto Guardamar starigis en la Urba Biblioteko la ekspozicion «Esperanto: lengua y comunicación», kiu, krom prezenti la lingvon, memorigis «la labor pionera en la difusión del esperanto del ingeniero Ricardo Codorniú, con gran vinculación con esa ciudad» (Bitbulteno 91, novembro 2023).
La datoj ne koincidas. La Bitbulteno diras, ke oni povis viziti ĝin de la 22-a de novembro ĝis la 15-a de decembro; la urba agendo de decembro, de la 1-a ĝis la 15-a de decembro, de lundo ĝis vendredo, de la 9-a ĝis la 13.30-a kaj de la 17-a ĝis la 20-a horo.
Kun la grupo de Guardamar ni jam renkontiĝis: en 2010 tie instruis Wolfgang Guenther. Kaj la 1-an de oktobro 2024 Ángel Miralles kundividis en la WhatsApp-grupo de la esperantistoj de la provinco la afiŝon de la senpagaj kursoj de la Grupo Esperanto Guardamar en la Kulturdomo: merkrede de la 18-a ĝis la 19.30-a, de oktobro ĝis junio.
Aspe: ekspozicio en la teatro Wagner
De la 14-a ĝis la 29-a de aprilo 2023, la Ekspoziciejo José Terol Romero de la teatro Wagner de Aspe gastigis la ekspozicion «Esperanto. Idioma internacional», de mardo ĝis sabato, de la 19-a ĝis la 21-a horo. Tion diras la afiŝo de la Urbodomo de Aspe, kiu inaŭguris ĝin vendredon la 14-an je la 20-a horo.
La afiŝo de la ekspozicio «Esperanto. Idioma internacional», kun la emblemoj de la teatro Wagner kaj de la Urbodomo de Aspe. Publikigita de la Hispana Esperanto-Federacio.
Laŭ la Bitbulteno 87, dum la inaŭguro parolis la urba konsilanino pri Kulturo, Turismo kaj Festoj, Rosa María Ruiz Martínez; la kultura direktoro, Manuel Benítez Bolorinos, kaj Ángel Miralles Pastor, «miembro de la asociación de esperanto de la provincia de Alicante», kaj ĉeestis lokaj amaskomunikiloj. En WhatsApp, Luis Salag prezentis ĝin kiel «la eksposicio de HEF en Aspe», la ekspozicion de la Federacio, kaj Ángel Miralles kiel ĝian organizanton.
La novaĵo, kiun la Federacio metis en sian retejon, konservita en la Wayback Machine, titolas ĝin «Esperanto, lengua y cultura»; la afiŝo kaj la Bitbulteno diras «Idioma internacional».
La 25-an de junio, la asocio de Alikanto okazigis sian jaran renkontiĝon en la kampara domo de Ángel Miralles, inter Elx kaj Aspe, kaj tien iris kelkaj membroj de nia grupo, inter ili Dennis Keefe, Luis Salag kaj Niko Voloŝin.
El Altet: kurso, kiun la Federacio rakontas en du manieroj
En la sama numero, la Bitbulteno anoncis kurson en El Altet, la vilaĝeto apartenanta al Elx, kiun ĝi skribas «El Alted». La du versioj de la bulteno ne diras la samon. La hispana prezentas ĝin kiel faritan: «En mayo el grupo alicantino ha organizado un curso de esperanto en El Alted». La esperanta, kiel farotan: «En majo la alikanta grupo organizos kurson de Esperanto en la urbo El Alted». Ni trovis neniun alian fonton, kiu diru, ĉu ĝi okazis.
Fontoj
- Hispana Esperanto-Federacio, La Bitbulteno: n-ro 87 (aprilo 2023), pri Aspe kaj El Altet; n-ro 89 (septembro 2023), pri Codorniú; n-ro 90 (oktobro 2023), pri la 26-a de septembro en Guardamar, de kie venas la foto; n-ro 91 (novembro 2023), pri la ekspozicio en la Biblioteko. Ĉiuj troviĝas en la Bitoteko, la cifereca biblioteko de la Federacio.
- Hispana Esperanto-Federacio, «Exposición sobre el esperanto en Aspe» (aprilo 2023), kun la afiŝo.
- J. de D. Cabezas Cerezo, L. Falcó Martínez kaj M. López Sandoval, «Revisión de documentación histórica del Parque Regional de Sierra Espuña (Región de Murcia)», Cuadernos de la Sociedad Española de Ciencias Forestales, 16 (2003), p. 97-101 (kopio).
- Urba Muzeo de Murcio, «¿Sabías que… Ricardo Codorníu y Stárico fue pionero en la difusión del Esperanto en España?».
- Onda Regional de Murcio, «Noticias del Museo de la Ciudad. El esperanto» (4-a de oktobro 2023).
- Urba agendo de Guardamar del Segura de decembro 2023, kolektita de Todo Cultura Vega Baja.
- WhatsApp-mesaĝoj de Luis Salag (15-a de aprilo 2023), de Dennis Keefe (24-a kaj 26-a de junio 2023) kaj de Ángel Miralles (25-a de junio 2023 kaj 1-a de oktobro 2024).
- Kultura Departemento de la valencia registaro, noto pri la valenciaj kulturaj ĉefurboj de 2023.
Afiŝo aldonita retrospektive la 1-an de oktobro 2026. La dato de la afiŝo respondas al la originala dokumento aŭ agado.
Legi en: