En januaro 2013, kiam li ankoraŭ nek estis tradukinta Vicent Andrés Estellés nek organizinta kongreson, Enric Baltasar tradukis en Esperanton kanzonon de metal-grupo el Oliva. La teksto estas de Vicent Collado Más, lia kunulo en la Esperanto-Klubo de Oliva; ĝi nomiĝas «A picar pedra» kaj en Esperanto fariĝis «Ekhaku petron». La dokumento, kiun ni konservas, portas la daton: tradukita en januaro 2013, retuŝita en aprilo.
La teksto, en la du lingvoj
| A PICAR PEDRA | EKHAKU PETRON |
|---|---|
| Eeeeeei, oh! Portem la solució per als problemes del món: |
Heeeeeej, ho! Jen ni kun la solv’ por la problemoj de l’ mond’: |
| Cada polític que robe, a picar pedra, a picar pedra. Cada empresari que explote, a picar pedra, a picar pedra. Cada cura que viole, a picar pedra, a picar pedra. Cada sectari que enganye, a picar pedra, a picar pedra. |
Ĉiu politikist’ kiu ŝtelos, ekhaku petron, ekhaku petron. Ĉiu entreprenist’ kiu ekspluatos, ekhaku petron, ekhaku petron. Ĉiu parokestro kiu seksperfortos, ekhaku petron, ekhaku petron. Ĉiu sektano kiu trompos, ekhaku petron, ekhaku petron. |
| Cabrons, imbècils, malparits, ací teniu el vostre càstig: a picar pedra de sol a sol fins que no pugueu alçar el llom. |
Kanajlo, idioto, fiul’, tie ĉi estas via pun’: de sun-leviĝo ĝis sun-subiro ĝis neeblo de lev’ de lumb’. |
| Tota prensa que manipule, a picar pedra, a picar pedra. Cada persona que maltracte, a picar pedra, a picar pedra. Cada torero que mate, a picar pedra, a picar pedra. Cada policía que abuse, a picar pedra, a picar pedra. |
Ĉiu gazeto kiu manipulos, ekhaku petron, ekhaku petron. Ĉiu homo kiu mistraktos, ekhaku petron, ekhaku petron. Ĉiu toreist’ kiu mortigos, ekhaku petron, ekhaku petron. Ĉiu policano kiu ekspluatos, ekhaku petron, ekhaku petron. |
| Cabrons, imbècils, malparits, ací teniu el vostre càstig: a picar pedra de sol a sol fins que no pugueu alçar el llom. |
Kanajlo, idioto, fiul’, tie ĉi estas via pun’: de sun-leviĝo ĝis sun-subiro ĝis neeblo de lev’ de lumb’. |
Kiel ĝi estis farita
La grupo ludis metalon, kaj estis Collado mem, kiu petis al li la tradukon. Ili tradukis unu kanzonon, eble du. Li iris al unu aŭ du provludoj kun la grupo por adapti la tekston al la muziko, kio estas la malfacila parto de traduki kanzonojn: ne sufiĉas diri la samon, ĝi devas enteni la saman nombron da silaboj kaj fali kie falas la bato. Li mem agnoskas, ke tie restis al li problemoj.
Indas rigardi, kiel li solvas la refrenon. La valencia a picar pedra estas minaco pri punlaboro, kaj en Esperanto ĝi fariĝas imperativo —ekhaku petron— kiu konservas la silabojn kaj la perkuton de la originalo. Kaj al fins que no pugueu alçar el llom li trovas solvon samtempe laŭvortan kaj sonan: ĝis neeblo de lev’ de lumb’, kun la apostrofoj, kiujn la Esperanta poezio uzas por forigi silabojn.
Kio estas la kanzono
Adoleska kaj krudlingva protestteksto, el januaro 2013 kaj meze de la krizo: politikistoj kiuj ŝtelas, entreprenistoj kiuj ekspluatas, pastroj kiuj seksperfortas, gazetaro kiu manipulas, toreistoj kaj policanoj. Ni reproduktas ĝin tia, kia ĝi estas, sen plibeligi ĝin, ĉar temas pri dokumento kaj ne pri antologio.
Kial ĝi gravas
Ĉar ĝi situigas la komencon de io. Pri Baltasar oni konas la tradukojn de Estellés, kiujn li legis en la IV Festa Estellés, en septembro de tiu sama jaro, kaj kiuj ja havis publikon kaj kronikon. Ĉi tiu estas pli frua, ĝi estas verŝajne la unua, kiun li faris, kaj ĝi ne eliris el la provludejo de grupo da amikoj el Oliva. Ke la unua literatura traduko de valencia esperantisto de la jaroj dek estu metal-kanzono por kvar kunuloj, diras ion pri tio, kiel funkciis tiu klubo: oni tradukis tion, kion oni havis ĉemane.
Fontoj
- Originala dokumento: dulingva folio kun la kapo «Originala teksto: Vicent Collado Más. Traduko: Enric Baltasar. Tradukita januare je 2013. Modifita aprile je 2013.», konservita de Enric Baltasar kaj sendita al ĉi tiu retejo la 13-an de septembro 2026.
- Enric Baltasar. Intervjuo per videokonferenco, la 13-an de septembro 2026; niaj notoj. De tie venas la provludoj kun la grupo kaj la cetera kunteksto.
Vidu ankaŭ
- Estellés en Esperanto: la IV Festa Estellés de 2013
- La Valencia Esperanto-Renkontiĝo de 2013, en Oliva
Enskribo aldonita retrospektive la 13-an de septembro 2026. La dato de la enskribo respondas al la originala dokumento aŭ aranĝo.
Referencoj
- Estellés en Esperanto: la poemoj de la 4-a Festa Estellés
- La Valencia Esperanto-Renkontiĝo de 2013, en Oliva
Legi en:
Ĉi tiu afiŝo ankoraŭ ne havas komentojn. Estu la unua persono, kiu komentas ĝin el la fediverso.