Merkredon, la 18-an de septembro 2013, en Ca Revolta (strato Santa Teresa 10, Valencio), la 4-a Festa Estellés estis unuafoje multlingva. Inter la lingvoj estis Esperanto: Enric Baltasar tradukis por la okazo versojn de Vicent Andrés Estellés, kaj tiun nokton oni deklamis du el ili —unu diris Adolf Fenollós, la alian la tradukinto mem—. Ni publikigas ilin ĉi tie, ĉar la retejo, kie ili estis, jam ne ekzistas.
La salono de Ca Revolta, plena de sidantaj homoj, dum la 4-a Festa Estellés de la 18-a de septembro 2013: fone, sur la scenejo, viro legas antaŭ la mikrofono apud malplena seĝo.
Kiel ĝi okazis
Tion rakontis Enric Baltasar mem en la kroniko, kiun li verkis tri tagojn poste:
«La asocio Ca Revolta proponis al ni partopreni en la 4-a Festa Estellés, aranĝo por deklami poemojn de Vicent Andrés Estellés, kiu okazas ĉiujare, kaj ĉi-jare ĝi estis multlingva. Ni ne dubis, kaj mi eklaboris por traduki 2 poemojn en Esperanton (kvankam fine estis 3); unu deklamis Adolf Fenollós, kaj la alian mi. La poezia festo okazis ĉi-merkrede je la 8-a vespere en Valencio (strato Santa Teresa, n-ro 10).»
Kaj li aldonis: «Notindas, ke ĉeestis pluraj esperantistoj por aŭskulti nin. Dankon!»
La ideo venis el ekster Valencio. Kelkajn tagojn antaŭe, Ferriol Macip demandis en la katalunaj esperantistaj listoj, ĉu ekzistas io de Estellés tradukita en Esperanton, ĉar la grupo de Oliva devis partopreni en legado de poemoj en diversaj lingvoj. En la valencia grupo la demando atingis Adolf Fenollós, kiu respondis, ke Estellés «ne estas facile tradukebla poeto» kaj ke li havas la tradukon de Els amants faritan de Augusto Casquero, en kiu li «ŝanĝis kelkajn aferetojn».
«Assumiràs la veu d’un poble»
En la valencia
Assumiràs la veu d’un poble,
i serà la veu del teu poble,
i seràs, per a sempre, poble,
i patiràs, i esperaràs,
i aniràs sempre entre la pols,
et seguirà una polseguera.I tindràs fam i tindràs set,
no podràs escriure els poemes
i callaràs tota la nit
mentre dormen les teues gents,
i tu sols estaràs despert,
i tu estaràs despert per tots.No t’han parit per a dormir:
et pariren per a vetllar
en la llarga nit del teu poble.Tu seràs la paraula viva,
la paraula viva i amarga.Ja no existiran les paraules,
sinó l’home assumint la pena
del seu poble, i és un silenci.Deixaràs de comptar les síl.labes,
de fer-te el nus de la corbata:
seràs un poble, caminant
entre una amarga polseguera,
vida amunt i nacions amunt,
una enaltida condició.No tot serà, però, silenci.
Car diràs la paraula justa,
la diràs en el moment just.No diràs la teua paraula
amb voluntat d’antologia,
car la diràs honestament,
iradament, sense pensar
en ninguna posteritat,
com no siga la del teu poble.Potser et maten o potser
se’n riguen, potser et delaten;
tot això son banalitats.Allò que val és la consciència
de no ser res sino s’és poble.I tu, greument, has escollit
Després del teu silenci estricte,
camines decididament.
En Esperanto, traduko de Enric Baltasar
Vi prenos la voĉon de popolo,
kaj ĝi estos la voĉ’ de via popolo,
kaj estos, por ĉiam, popolo,
kaj vi suferos, kaj esperos,
kaj iros ĉiam inter polv’,
vin sekvos ĉiam polv-nubo.Kaj vi estos en malsat’, kaj soif’,
ne povos vi verki l’ poemojn
kaj tutnokte silentos vi
dum viaj gentoj dormas do,
kaj vi sola en vek’,
veka por ĉiuj estos vi.Oni ne vin naskis por dormad’:
oni vin naskis por prizorg’
en l’ longa nokt de l’ popol’ via.Vi estos la vorto viva,
la vorto viva kaj amara.Ne plu ekzistos la vorto,
sed homo prenanta la penon
de sia popolo, kaj ĝi estas silento.Vi ne plu kalkulos la silabojn,
ne plu ŝnuros la kravaton:
vi estos popolo, en paŝ’
inter amara polv-nubo,
vivo supren kaj nacioj supren,
jen enaltigita kondiĉ’.Ne ĉio estos, tamen, silenton
Ĉar diros vi la vorton ĝustan,
kaj en la ĝusta moment’.Vi ne diros vian vorton
per vol’ antologia,
ĉar ĝin diros per honest’,
per koler’, sen pens’
pri iu estont’,
se ne estos tiu de via popolo.Vin eble mortigos aŭ eble
ridos, eble denuncos;
banalaĵoj estas ĉio ĉi.Valoras plej, ja la konscio
esti nenio krom popolo.Kaj vi, grave, jam kun elekt’.
Post via silento strikta,
vi paŝas per decid’.
Elekto de versoj
La dua teksto ne havis titolon: temas pri elekto de versoj de Estellés, prezentita strofo post strofo apud la Esperanta versio.
En la valencia
com olia la flor de taronger,
com olia la matinada
sempre volíem fer l’amor amb la finestra obertaboscos d’aigua rissinyols d’escuma
els dies clars de les pescateries
posa una llima dins un gotcantava entre els llorers
dessota la lluna gran de l’horta
cantava com cantava el rossinyol entre els llorerscom qui dibuixa sense alçar el llapis del paper
m’agradaria dibuixar el teu nu
des del cap fins als dits dels peus sense besar-tehi va haver un temps que col·lecionava pedres
ara col·lecione aigua en cistellahe estimat molt una illa
ella volia ser lliure i no es volia casar
alegre i graciosa com una palmera
En Esperanto, traduko de Enric Baltasar
kiel odoris la flor’ de oranĝ-arb’
kiel odoris la tagiĝo
ni ĉiam amor-emis kun fenestr’ apertitaarbaroj el akvo, el ŝaŭm’ najtingaloj
la tagoj klaraj de la fiŝejoj
enmetu limedon ene de glas’kantis inter la laŭrar’
sub la granda Luno de la horto
kantis kiel kantis la najtingal’ inter la laŭrar’kiel kiu desegnas sen skribil-lev’ sur paper’
estus plaĉo la desegn’ de via nudig’
de l’ kap’ ĝis la pied-fingroj sen kisi vinestis tempo kiam mi kolektis ŝtonojn
nun mi kolektas akvon en korbovi formo-don’ al pan’
vi surverŝas oleon krudan kun iom da sal’
poste subrostetas kaj sufiĉasmi amis tre insulon
ŝi volis liberi kaj edziĝi ne
gaja kaj ŝerca kiel palmo
En la originala paĝo, la valencia kolumno de ĉi tiu dua elekto havas unu strofon malpli ol la Esperanta: mankas tiu, kiu respondas al «vi formo-don’ al pan’». Ni reproduktas ĝin tia, kia ĝi estis, sen kompletigi ĝin.
Kial ni reproduktas ilin ĉi tie
La retejo, kie ili estis publikigitaj, esperantoval.org, estis tiu de la Valencia Esperanto-Asocio. Hodiaŭ la domajno estas parkumita kaj vendata: nenio restas de la retejo. La sola konservita kopio estas momentfoto de la 13-a de januaro 2014 en la Wayback Machine, kaj el tie ni prenis ĉi tiun tekston kaj la foton.
Ni reproduktas ilin, ĉar niĉa materialo malaperas: se la sola kopio de tradukoj vivas en eksvalidiĝinta domajno kaj en arkivo, kiun neniu serĉos, praktike ili jam perdiĝis. La traduko estas de Enric Baltasar kaj la originalaj versoj estas de Vicent Andrés Estellés; ĉi tie ni nur igas ilin atingeblaj.
Enric Baltasar fermis sian paĝon per invito, kiu plu validas: «Se vi opinias, ke estas iu eraro aŭ ke vi povus plibonigi iun poemon, kontaktu nin.»
Fontoj: «Poemes de Vicent Andrés Estellés en esperanto a la Festa Estellés», Valencia Esperanto-Asocio, verkita de Enric Baltasar la 21-an de septembro 2013 (kopio de la Wayback Machine, 13-a de januaro 2014); mesaĝoj de la listoj esperantovalencia kaj nia_listo (14-21 de septembro 2013).
Afiŝo retrospektive aldonita la 28-an de aŭgusto 2026. La dato de la afiŝo respondas al la originala dokumento aŭ agado.
Legi en:
