AI sen fordoni viajn datumojn: kion peti de ĝi, kion ne, kaj kiel uzi ĝin private

Kio ŝanĝiĝas, se vi estas asocio, kaj kie oni lernas pri tio en Valencio.

Mallonge: oni povas peti multon de artefarita inteligenteco (AI) sen doni al ĝi ies ajn datumojn. Kion oni ne donu al ĝi, estas personaj datumoj, nek viaj nek, precipe, de aliaj homoj. La grandaj servoj permesas malŝalti la trejnadon per tio, kion vi skribas; kaj se vi volas, ke nenio eliru el via komputilo, ekzistas liberaj programoj por havi la AI hejme.

1 · Kion oni povas peti de la AI sen risko?

Tion, kio ne enhavas ies ajn datumojn: malneton de afiŝo aŭ de retletero, resumon de publika teksto, tradukon, ordigitajn ideojn por kunveno, titolojn por aranĝo. Se vi volas konsulti konkretan kazon, la hispana agentejo pri datumprotekto, AEPD, konsilas priskribi elpensitan kazon kaj forigi la detalojn, el kiuj oni povus scii, pri kiu temas.

2 · Kion oni ne petu de ĝi?

La AEPD resumas tion en sia dekalogo «Cuidado con lo que le confIAs» («Atentu pri tio, kion vi konfidas al ĝi»), de januaro 2026. Ne donu al la AI:

  • Viajn personajn datumojn: plenan nomon, adreson, telefonnumeron, identigan karton (DNI aŭ NIE), foton de vi.
  • Delikatajn informojn: medicinajn, financajn aŭ kontraktajn datumojn, nek kie vi estas aŭ kien vi kutime iras.
  • Datumojn de aliaj homoj, precipe de neplenaĝuloj. Kaj neniam fotojn de aliaj homoj por krei novan enhavon: la AEPD avertas, ke tio, kio komenciĝas kiel ŝerco, povas fariĝi malobservo de datumprotekto aŭ eĉ krimo.
  • Informojn de via laboro aŭ de via organizo: kontraktojn, raportojn aŭ strategiojn, nek datumojn de ĝia personaro aŭ klientaro.

La AEPD ankaŭ konsilas:

  • Legu la kondiĉojn de la servo antaŭ ol uzi ĝin. Krom tio, kion vi skribas, al la AI alvenas la kuketoj, via IP-adreso, datumoj de via aparato kaj de via loko. Elektu servojn, kiuj ne kolektas pli ol necese: «neniu donas ion senpage», laŭ la AEPD.
  • Ne kredu ĉion. La respondoj povas soni konvinkaj kaj tamen esti malĝustaj: kontrolu ilin en aliaj fontoj.
  • Se vi bezonas fakan konsilon aŭ emocian subtenon, unue turnu vin al profesia servo, ne al la AI: povas ŝajni, ke ĝi komprenas vin, sed ĝi ne povas doni diagnozon.
  • Ne kreu la konton per via persona aŭ labora retadreso, kaj ofte forigu la historion. Eĉ demandoj, kiuj ŝajnas sendanĝeraj, povas desegni profilon pri tio, kio plaĉas al vi kaj kio zorgigas vin.

3 · Kaj se vi estas asocio?

Asocio konservas datumojn de homoj: la membroliston, retadresojn, telefonnumerojn, kotizojn. En la Eŭropa Unio, por tiuj datumoj validas la Ĝenerala Regularo pri Datumprotekto (en la hispana RGPD, en la angla GDPR), kiu postulas interalie:

  • Uzi nur la datumojn necesajn por tio, kion oni volas fari: tio estas la «minimumigo de datumoj» de la artikolo 5.
  • Pli da protekto por la datumoj pri sano kaj la aliaj specialaj kategorioj, kiujn principe oni ne rajtas trakti (artikolo 9).
  • Se firmao traktas datumojn laŭ mendo de la asocio, kontrakton, kiu devigas ĝin sekvi ties instrukciojn kaj protekti tiujn datumojn (artikolo 28).

Kaj la AEPD petas, ke se vi uzas la AI en organizo, vi sekvu ĝiajn regulojn kaj ne donu al la AI datumojn de ĝiaj homoj.

4 · Kiel oni malŝaltas la trejnadon per tio, kion vi skribas?

La grandaj servoj povas uzi viajn konversaciojn por plibonigi siajn AI-modelojn. Ĉiuj kvin, kiujn ni rigardis, permesas malŝalti tion. Jen kiel tion klarigas la helpopaĝo de ĉiu, konsultita la 17-an de oktobro 2026; la nomoj de la agordoj estas en la lingvo, en kiu ilia paĝo donas ilin:

  • ChatGPT (OpenAI): konta menuo › Settings › Data controls › malŝaltu «Improve the model for everyone». Se vi uzas ĝin sen konto, la elekto konserviĝas nur en tiu retumilo. Ekzistas ankaŭ la provizora babilo: ĝi ne aperas en la historio, ne servas por plibonigi la modelojn kaj povas esti konservata ĝis 30 tagoj pro sekureco. Helpo de OpenAI.
  • Claude (Anthropic): Settings › Privacy › malŝaltu la agordon helpi plibonigi iliajn modelojn. Kio jam estis uzata en trejnado, restas tie, kaj la konversacioj markitaj de iliaj sekurecaj filtriloj povas plu esti uzataj por iliaj sekurecaj sistemoj kaj esploroj. Helpo de Anthropic.
  • Gemini (Google): en gemini.google.com, Activity › malŝaltu «Keep Activity». Tiel la novaj konversacioj ne servas por trejni iliajn modelojn, krom se vi sendas komentojn, sed Google konservas ilin ĝis 72 horoj por doni la servon. Kun la agordo ŝaltita, homoj kontrolas parton de la konversacioj. Privateca centro de Gemini kaj kiel oni malŝaltas ĝin.
  • Copilot (Microsoft): en copilot.com, via profilo › Privacy › malŝaltu «Training on conversation activity» kaj, se vi parolas al ĝi, «Training on voice conversations». Microsoft avertas, ke tio ne malhelpas aliajn uzojn, ekzemple ĝeneralajn plibonigojn de la produkto, reklamojn aŭ sekurecon, kaj ke ĝia paĝo klarigas la antaŭan version de la aplikaĵo. Helpo de Microsoft.
  • Mistral, la franca firmao: en la poŝtelefona aplikaĵo, Settings › Data & Account Controls › malmarku «Enable data sharing»; en la retejo, en la administra panelo, la agordo nomiĝas «Allow your interactions to be used to train our models». Helpo de Mistral.

En ChatGPT, Gemini kaj Copilot, la malŝalto validas por la novaj konversacioj. Kaj kun firmaa konto la reguloj estas aliaj: OpenAI, ekzemple, diras, ke defaŭlte ĝi ne trejnas per tio, kion oni skribas en ChatGPT Business, Enterprise kaj Edu.

5 · Ĉu oni povas havi AI en sia propra komputilo?

Jes. Ekzistas programoj, kiuj elŝutas AI-modelon kaj funkciigas ĝin en via komputilo, sen sendi tion, kion vi skribas, al iu ajn firmao. Du liberaj kaj senpagaj, por Windows, macOS kaj GNU/Linux:

  • Ollama, kun permesilo MIT. Ĝia dokumentaro diras, ke kiam ĝi funkcias en via komputilo, la teamo de Ollama vidas nek tion, kion vi skribas, nek viajn datumojn. Atentu: ĝi ankaŭ proponas modelojn en la nubo, kiuj funkcias en ĝiaj serviloj; oni povas malŝalti ilin.
  • Jan, kun permesilo Apache 2.0. Oni uzas ĝin kiel babilejon, kaj ĝi funkcias tute sen konekto.

Kion oni bezonas: komputilon kun sufiĉe da memoro. Kiel referenco, LM Studio, alia simila programo, rekomendas 16 GB da labormemoro (RAM), kaj diras, ke en Mac kun 8 GB povas funkcii la malgrandaj modeloj.

Kion oni perdas: kun malmulte da memoro funkcias nur malgrandaj modeloj, kaj ĝi iras tiel rapide, kiel permesas via komputilo: Ollama diras, ke la rapido dependas de la aparato.

Por asocio: Ollama funkcias en GNU/Linux, do oni povas instali ĝin ankaŭ en propra servilo, kaj tiel la tuta estraro uzas ĝin, sen ke la datumoj trapasu AI-firmaon. Antaŭe, demandu al tiu, kiu prizorgas vian servilon, ĉu ĝi havas sufiĉe da memoro.

6 · Kie oni lernas tion en Valencio?

GNU/Linux València, la asocio pri libera programaro de la urbo, faris laborrenkontiĝojn pri tio, ekzemple la laborrenkontiĝon «IA Local y Soberana» («Loka kaj suverena AI») de la 29-a de majo 2026. Iliaj venontaj aranĝoj aperas en ilia retejo, en la hispana kaj en la valencia.

Por legi pli: Kio estas libera programaro, klarigite sen teknikaĵoj.

Fontoj

Legi en: