Cent ok kongresanoj el dudek landoj en la iama Labora Universitato, akcepto en la urbodomo kun omaĝo al kvin esperantistoj de la urbo kaj asembleo, kiu renovigis la estraron de la Federacio
De la 5-a ĝis la 8-a de septembro 2024, la Eduka Komplekso de Cheste, la iama Labora Universitato (Universidad Laboral), gastigis la 82-an Hispanan Kongreson de Esperanto. Ĝi estas la ĉiujara kongreso de Hispana Esperanto-Federacio (HEF). La lokan komitaton formis membroj de nia grupo kaj de Lum Radio, la grupo de Cheste. Laŭ la kroniko de La Ondo de Esperanto, partoprenis 108 personoj el dudek landoj. Vendrede, la 6-an, la Urbestraro de Cheste akceptis ilin en la plenkunsida salono kaj omaĝis kvin veteranajn esperantistojn de la urbo. Dimanĉe, la 8-an, la asembleo de la Federacio renovigis la estraron.
La grupa foto de la 82-a Hispana Kongreso de Esperanto, sub la standardo «Hispana Kongreso de Esperanto», en la iama Labora Universitato de Cheste, la 7-an de septembro 2024. Foto kundividita en la WhatsApp-grupo de la loka komitato.
Kial Cheste, kaj kial la Labora Universitato
La Federacio anoncis la kongresurbon en sia Bitbulteno, la elektronika bulteno, kiun ĝi sendas al la membroj, en novembro 2023: «La kongreso de 2024 okazos en la Valencia Komunumo, eble en septembro en la urbo Cheste». Anoncante la akcepton, la Urbestraro pravigis la elekton per la lingva profilo de la urbo, kiu laŭ ĝi «históricamente ha tenido una de las mayores tasas de esperantistas de Europa» —historie havis unu el la plej altaj proporcioj de esperantistoj en Eŭropo—. La noto tamen ne subtenas tiun aserton per iu ajn datumo. Kio ja estas dokumentita, estas pli ol jarcenta tradicio. Ĝi etendiĝas de la grupo Lumradio, kiun fondis Francisco Máñez, ĝis Zodiako, la revuo, kiun la lernantoj de la Esperanto-kurso de la sama Labora Universitato faris en 1978.
Dennis Keefe respondecis pri la prelegoj kaj pri la postkongreso. En la Boletín de la Federacio de aprilo 2024 li klarigis, kial la kongreso okazos en la komplekso kaj ne en la urbo. Tie oni povis «dediĉi nin komplete al komuna Esperanto-vivo» dum la kvar tagoj. En la sama terenaro estis klasĉambroj, prelegejoj, salono kun 220 sidlokoj kaj la restoracio, kaj Esperanto ankoraŭ estis instruata en la lernejo por plenkreskuloj de la urbo. Li ankaŭ avertis pri unu malavantaĝo: inter la komplekso kaj la urbocentro estas kvar kilometroj da ŝoseo, kiujn oni ne povas piediri. Poste, en la kroniko, li aldonis, kial la kongreso okazis en datoj tiel malmulte feriecaj. La lokaj esperantistoj volis okazigi ĝin en la Labora Universitato, kaj tio eblis nur en la unua semajno de septembro.
Kiu organizis ĝin
La kroniko de Keefe dankas la lokan komitaton, «kiuj laboregis dum la Kongreso»: Luis Salag, Rosa Zanón, Ana Montesinos, Niko Voloŝin, Ramón Diago kaj Iván García, «nia ĉionĉiamĉie-faranto». Kiel konsilantojn dum la preparado li nomas Ángel Arquillos, prezidanto de la Federacio, Laura Brazzabeni, Toño del Barrio kaj Alberto Granados. En la alventago, en la stacidomo València Nord, volontulis Carmen López Martínez, Mari Carmen Segarra kaj Duncan Charters mem, prezidanto de UEA. Ili gvidis la kongresanojn al la kongresejo, kiun la kroniko nomas «nefacile alirebla».
Raúl Salinas, prezidanto de la grupo, ne aperas en tiu listo: laŭ li mem, li ne povis engaĝiĝi tiom, kiom li volus, ĉar li prepariĝis por malfacila konkursa ekzameno, kiun li faris vendredon, la 6-an de septembro, matene —la saman tagon, kiam li vespere parolis en la akcepto en la urbodomo—, kaj tio ne permesis al li ĉeesti ĉiujn preparajn kunvenojn; tamen li donis teknikan subtenon kaj okazan helpon, kiam necesis. En la WhatsApp-grupo de la asocio li kunvokis por la 2-a de junio la organizan kunvenon de la kongreso en la sidejo, malfermitan «ne nur [al] nunaj LKKanoj», kaj la 2-an de julio li proponis vendi tie la kristnaskan loterion de la grupo, kiun Niko Voloŝin anoncis fine de aŭgusto kun la emblemo de la kongreso. Kaj estis li, kiu fermis la kongreson, dimanĉe la 8-an.
Dum la preparado, la komitato sciigis la ciferojn en la WhatsApp-grupo de la asocio. La 5-an de aŭgusto Iván García kalkulis 83 personojn, kiuj jam pagis aliĝon kaj ĉambron. La 2-an de septembro Keefe taksis, ke pli ol sepdek el la 108 aliĝintoj alvenos tra València Nord.
La programo: tridek du prelegoj kaj seminario de UEA
Laŭ La Ondo, 23 prelegantoj faris 32 prelegojn, preskaŭ ĉiam tri samtempe. En la centro de ĉio estis AMO-seminario, la trejnprogramo por aktivuloj de Universala Esperanto-Asocio (UEA). Ĝin inspiris Stefan MacGill, kaj gvidis ĝin Duncan Charters, Laura Brazzabeni, Rubén Fernández kaj Keefe. La inaŭguran prelegon faris José Antonio «Toño» del Barrio, pri la historio de la Labora Universitato mem, kie li junaĝe studis kiel loĝanta lernanto. Por fermi la programon, Arno Lagrange prezentis La ŝaknovelo de Stefan Zweig.
Unu el la prelegoj de la kongreso, kun plena salono, la 7-an de septembro. Foto kundividita en la WhatsApp-grupo «Esperanto Teruel».
Toño del Barrio en unu el la kunsidoj de la kongreso, la 8-an de septembro. Foto kundividita en la WhatsApp-grupo «Esperanto Teruel».
Lagrange publikigis kronikon en la retejo de la esperantista kulturcentro de Tuluzo, kiu kompletigas la liston. Ene de la AMO prelegis, inter aliaj, Ana Manero, Amri Wandel, Viko Manzano, Iván García kaj Toni Espinosa. Niko Voloŝin ekspoziciis karikaturojn. Ismael Ejarque parolis pri hereda kancero, kaj la naŭjara Gabriela Manzano prelegis pri la manko de respekto al infanoj. Lagrange ankaŭ notis, ke pluraj konstruaĵoj de la komplekso, inter ili la aŭlo, estis fermitaj pro risko de disfalo.
La akcepto en la urbodomo de Cheste
Vendrede, la 6-an de septembro, la Urbestraro akceptis la kongresanojn en la plenkunsida salono. Laŭ la urba kroniko, la aranĝon gvidis Rosa Zanón, urbkonsilanino pri Partoprenado kaj membro de Lum Radio. Toño del Barrio tradukis ĉiujn parolojn al Esperanto. Parolis la urbestro, José Morell; la urbkonsilanino pri Kulturo, M.ª Ángeles Llorente; Duncan Charters, prezidanto de UEA; Ángel Arquillos, prezidanto de la Federacio; Raúl Salinas, prezidanto de nia grupo; José Manzanera, prezidanto de Lum Radio; Rafael Navarro, prezidanto de la Ateneo La Alianza de Cheste; kaj la historiisto José Vicente Castillo.
Rosa Zanón malfermis la aranĝon per rememoro pri la fondinto de la loka grupo:
«No dejo de pensar qué orgulloso se sentiría en estos momentos nuestro iniciador y fundador del grupo de Esperanto de Cheste, Francisco Máñez, el Tío Paco, como lo llamaban sus alumnos y vecinos.»
(Mi ne ĉesas pensi, kiom fiera estus nun nia iniciatinto kaj fondinto de la Esperanto-grupo de Cheste, Francisco Máñez, «Onklo Paco», kiel nomis lin liaj lernantoj kaj najbaroj.)
Oni projekciis la reportaĵon «La meca del Esperanto» el la programo Va passar ací de À Punt. Poste oni montris videon kun intervjuoj de la kvin esperantistoj de la urbo, kiuj ricevis rekonon, ĉar ili tenis Esperanton viva en Cheste: Josefina Martínez Monzón, Miguel Llorens Llorens, María Pilar Blay Lahuerta, Julio José Andrés Tarín kaj Ángeles García García. La noto de la Urbestraro skribas la nomon de la kvara kiel «Julio Jose Andrés Marín». Valencia Luno n-ro 36 (majo 1993) nomas lin «Julio-José Andrés Tarín». Laŭ ĝi, li prezidis la lokan komitaton de la valencia kongreso, kiu okazis en Cheste tiun printempon.
Unu el la omaĝoj al la esperantistoj de Cheste dum la akcepto en la urbodomo, la 6-an de septembro 2024. Foto: Urbestraro de Cheste.
Ĉiuj stariĝis por kanti «La Espero», la esperantistan himnon, kun violono kaj violonĉelo de la duopo Alma. La akcepto finiĝis per subskriboj en la honora libro. Poste la dancgrupo de la urbo dancis Fandango de Ayora, Villancico de Cheste kaj Jota de Cheste antaŭ la urbodomo.
La dancgrupo de Cheste dancas antaŭ la lumigita fasado de la urbodomo por fermi la akcepton. Foto: Urbestraro de Cheste.
Dum la sama aranĝo, Rafael Navarro prezentis la II Internacian Konkurson «Francisco Máñez». Ĝi estis ideokonkurso por disvastigi Esperanton, malfermita ĝis la 31-a de decembro, kun premioj de 1 000, 600 kaj 400 eŭroj. Ĝin kunvokis la Ateneo La Alianza kune kun la Urbestraro, la Fondaĵo Cajacheste, Lum Radio kaj nia grupo. Keefe atribuas la ideon al Ramón Diago. La rezultoj aperis en februaro 2025: 38 verkoj el pli ol dudek landoj. La dua premio, tiu de Pablo Busto, kreinto de la retejo Aperu, pagis en aŭgusto 2025 la unuan konkurson de Aperu pri Esperantaj filmetoj, laŭ la Bitbulteno 102 de la Federacio.
La asembleo de la Federacio
Dimanĉe, la 8-an, la lastan tagon de la kongreso, la Federacio okazigis sian ordinaran ĝeneralan asembleon, kiu devis renovigi la estraron. La Bitbulteno de oktobro resumis ĝin per unu linio: «Ne okazis grandaj ŝanĝoj». Daŭre oficas la prezidanto, Ángel Arquillos; la vicprezidanto, Alberto Granados; la sekretario, Manuel Parra; la kasisto, Jesús M. García Iturrioz; kaj la estrarano Vicente Manzano. Novaj estraranoj estas Elsa Martínez, Mila Mezo kaj Pako Balibrea.
Kiom da homoj ĉeestis, kaj en kiuj tagoj
La plej preciza cifero estas tiu de La Ondo: 108 partoprenantoj el 20 landoj, «plejparte el Eŭropo, sed ankaŭ el Azio kaj Norda Ameriko». Lagrange listigas la landojn, komencante per Portugalio, Katalunio, Okcitanio, Francio kaj Italio. La Diario de Teruel de la 7-a de septembro, kiu raportis pri la vojaĝo de kvar membroj de Liberanimo, la esperantista asocio de Teruelo, parolas pri pli: «130 esperantistas procedentes de 19 países» —130 esperantistoj el 19 landoj—. La Bitbulteno donis la nombron de ĉeestantoj por la kongresoj de Sevilo (2023) kaj de Sorio (2025), sed ne por tiu de Cheste.
La novaĵo de Diario de Teruel de sabato, la 7-a de septembro 2024, paĝo 25: «Cheste acoge la 82ª edición del Congreso Español de Esperantistas», kun Alberto Granados, Julián Herrer, Javier Martín kaj Pablo Jorge sub la standardo de la kongreso.
La fontoj ne kongruas pri la datoj. Laŭ la Federacio, la Urbestraro kaj Lagrange, la kongreso okazis de la 5-a ĝis la 8-a de septembro, en Cheste. La kroniko de Keefe en La Ondo tamen komenciĝas per la frazo, ke la kongreso okazis «de la 5a ĝis la 9a de septembro en Valencio», kaj ankaŭ Diario de Teruel diras «entre el 5 y el 9 de septiembre».
La postkongreso
Por tiuj, kiuj havis tempon, la kongreso daŭris en Valencio. Keefe anoncis en la grupo, ke li preparas dudek ok ekskursojn, de la 9-a ĝis la 22-a de septembro. Laŭ lia kroniko, la profesoro pri astrofiziko Amri Wandel gvidis la kongresanojn tra la Muzeo de la Sciencoj. Inter la ekskursoj okazis tagmanĝo en la restoracio de la Palau de la Música, kie okazis la Universala Kongreso de 1993.
La postkongresanoj antaŭ la Palau de la Música, la 10-an de septembro 2024. Foto de Manuela, kundividita de Dennis Keefe.
Fontoj
- Hispana Esperanto-Federacio, La Bitbulteno: n-ro 91 (novembro 2023), kun la anonco de la kongresurbo; n-ro 95 (aŭgusto 2024), kun la kunvoko de la asembleo; kaj n-ro 96 (oktobro 2024), kun la renovigita estraro.
- Dennis Keefe, «La HEF 82a Landa Kongreso: Ni venos, ni vidos, ni Valencios», Boletín de la Hispana Esperanto-Federacio n-ro 445 (aprilo 2024), p. 13-16.
- Dennis Keefe, «Ni venis, ni vidis, ni Valenciis», La Ondo de Esperanto, 2024, n-ro 3 (321).
- Urbestraro de Cheste, «El Ayuntamiento recibirá a las personas participantes en el 82º Congreso Español de Esperanto…» (2-a de septembro 2024) kaj «El Ayuntamiento de Cheste homenajea a los y las esperantistas en la recepción oficial…» (9-a de septembro 2024), el kiuj devenas la fotoj.
- Miguel Ángel Artigas, «Cheste acoge la 82ª edición del Congreso Español de Esperantistas», Diario de Teruel, 7-a de septembro 2024, p. 25 (slipo en la Bitoteko, kiu datas ĝin je la 6-a).
- Arno Lagrange, «Hispana kongreso en Ĉeste», Centre culturel espéranto de Toulouse (septembro 2024).
- Hispana Esperanto-Federacio, retejo de la kongreso de 2024.
- Mesaĝoj de Iván García (5-a de aŭgusto 2024), de Dennis Keefe (7-a de junio kaj 2-a de septembro 2024), de Raúl Salinas (29-a de majo kaj 2-a de julio 2024), de Niko Voloŝin (29-a de aŭgusto 2024) kaj de Luis Salag (8-a de septembro 2024, kun la foto de la fermo) en la WhatsApp-grupo de la asocio; atesto de Raúl Salinas Monteagudo (oktobro 2026) pri lia helpo dum la kongreso.
Vidu ankaŭ la historion de Esperanto en Valencio, la 62-an Hispanan Kongreson, en Valencio en 2003, kaj la raporton de la 7-a de septembro de Esperanta Retradio.
Afiŝo aldonita retrospektive la 1-an de oktobro 2026. La dato de la afiŝo respondas al tiu de la originala dokumento aŭ agado.
Legi en: