«Seis meses en las prisiones de Franco» (1937), la tuta libro

En 1937 la eldonejo Ediciones Españolas publikigis en Madrido kaj Valencio la rakonton de franco, kiu pasigis ses monatojn en frankisma malliberejo. Ni transskribis ĝin tute kaj publikigas ĝin ĉi tie, en la originala hispana lingvo de 1937: kompleta teksto, dek tri ĉapitroj. La kunteksto — kiu estis Pelletier, kio okazis al la ŝipo Galerna kaj kion korektas la posta esplorado — troviĝas en la artikolo, kiu akompanas ĉi tiun eldonon.

Kovrilo de la eldono de 1937 (Ediciones Españolas, Madrido-Valencio). Fonto: Biblioteca Central Militar / Biblioteca Virtual de Defensa.

La bibliografia fiŝo

Jean Pelletier, Seis meses en las prisiones de Franco: crónica de hechos vividos. Madrido-Valencio, Ediciones Españolas, 1937. 117 paĝoj, 20 cm. Ekzemplero de la Centra Militista Biblioteko, signaturo FM-1154-C17 (antaŭe IV-30-2-103), registro BMDB20260005577.

La Biblioteca Virtual de Defensa havas ĝin plene ciferecigita kaj disdonas ĝin laŭ la permesilo CC BY 4.0: katalogero kaj kompleta reproduktaĵo. La ekzemplero estas katalogita ene de tio, kion oni tie ankoraŭ nomas la «marksisma fonduso»: respublika libro konservita kiel materialo de la malamiko fare de tiu, kiu lin venkis.

Kial ni transskribis ĝin

Ĉar faksimilo estas bildoj. Oni ne povas serĉi vorton en ĝi, nek kopii frazon por citi ĝin, nek legi ĝin per ekranlegilo, nek trovi ĝin per serĉilo. Libro en tia stato ekzistas, sed ne cirkulas.

Ni pasigis la 117 paĝojn tra optika signorekono kaj rekonstruis la rezulton: la alineojn, la vortojn dividitajn je la fino de linio kaj la titolojn de la dek tri ĉapitroj, kaj ni korektis la evidentajn erarojn trovitajn dum kontrolo per specimenoj. Ni konservas la ortografion de 1937.

Ĝi ne estas kritika eldono. Antaŭ ajna malkongruo decidas la faksimilo, kaj la propraj nomoj, la lokonomoj kaj la maloftaj vortoj ankoraŭ kompareblas kun ĝi. Se vi trovas eraron, sciigu nin kaj ni korektos ĝin.

La teksto estas en la hispana, la lingvo en kiu ĝi aperis: ĝi estas la dokumento, ne nia versio. Ni ne tradukis ĝin al la kataluna nek al Esperanto, ĉar aŭtomata traduko de tia atesto estus alia afero, kaj pli malbona.

Kio estas interne

Dek tri ĉapitroj, ĉiu el ili enkondukita en la originalo per frazo el la rakonto mem. La resumo estas nia:

1. La vojaĝo. Fabrikanto de ludilaj glisiloj, katoliko kaj eksa aviadkapitano, Pelletier ŝipiras el Bajono al Bilbao la 15-an de oktobro 1936 por provi vendi ilin.
2. La kapto. Ses armitaj fiŝŝipoj de la ribeluloj ĉirkaŭas kaj pafas la Galerna antaŭ Pasaia; la pasaĝeroj devas salti al alia ŝipo sur maltrankvila maro.
3. La eniro en Ondarreta. Traserĉoj, rabo, batoj, izolado — kaj, la unuan nokton, la mortpafoj aŭdataj el la ĉelo.
4. La pridemandado. Oni akuzas lin esti aviadisto en la servo de la Respubliko kaj forte batas lin.
5. Vivi apud la muro. La malliberuloj ludas pilkon kontraŭ la sama muro, antaŭ kiu oni mortpafas.
6. La pasaĝeroj de la Galerna. Kion Pelletier eksciis, plejparte ene de la malliberejo, pri la morto de siaj kunvojaĝantoj kaj de la kuracisto Saizar.
7. La baskaj pastroj. La subpremado kontraŭ la naciisma klerikaro: interalie la abato Ariztimuño «Aitzol» kaj la sepdekjara pastro José de Adarraga.
8. La izolado. Aŭtuno kaj vintro en malluma ĉelo, atendante aŭ liberecon aŭ morton.
9. Fremduloj en la malliberejo. Aviadistoj kaj maristoj de aliaj landoj, kaj la kazo de la du germanaj pilotoj, kiuj rifuzis bombi malfermitajn urbojn.
10. La militjuĝo de la ŝipanaro. La kondamnoj kontraŭ Echenique kaj la maristoj de la Galerna.
11. La noktaj elirigoj. Laŭ la nombro de ĉeloj malfermitaj antaŭ la tagiĝo, la malliberuloj kalkulis kiom da kamaradoj estos mortpafitaj.
12. La interŝanĝoj, kiuj ne venas. Du malsukcesaj provoj, kaj la vivo pendanta de la arbitro de gardisto.
13. La interŝanĝo. La 22-an de aprilo 1937 oni interŝanĝas lin kontraŭ germana aviadisto, en Saint-Jean-de-Luz. La libro finiĝas petante, ke oni savu la ŝipanaron de la armita fiŝŝipo Nabarra.

La komenco de la kvina ĉapitro en la ekzemplero de 1937.

Kiel legi ĝin

Ĝi estas atesto skribita varme, malmultajn monatojn post la faktoj kaj kun deklarita celo denunci. Ĝia kerno estas konfirmita de la posta dokumentaro — la municipaj esploroj de Hernani de 2007 kaj 2024 diras, ke ĝi esence kongruas kun tio, kion montras la arkivoj —, sed ĝi enhavas malprecizajn ciferojn, unu konfuzitan postenon kaj scenojn, kiujn li konis nur laŭdire ene de la malliberejo. Kiuj ili estas, unu post la alia, estas klarigite en la artikolo.

Fonto de la originalo: Biblioteca Central Militar / Biblioteca Virtual de Defensa, signaturo FM-1154-C17, CC BY 4.0. Transskribo kaj cifereca eldono: Esperanto-Grupo de Valencio, aŭgusto 2026. Ni havas ankaŭ PDF-on kun la originalaj paĝoj kaj serĉebla tekstotavolo; se vi bezonas ĝin por labori, petu ĝin de ni.