Kio estas Lemmy, kial ĝi ne estas unu sola retejo sed multaj, kiel eniri —per propra konto aŭ el Mastodon, sen krei novan— kaj kie oni parolas Esperanton. Por tiuj, kiuj neniam uzis ĝin kaj ne scias pri komputiko.
1 · Kio ĝi estas
Lemmy estas retejo de forumoj laŭ temoj. Vi aliĝas al la temoj, kiuj interesas vin, kaj tie oni kundividas ligilojn, fotojn kaj demandojn, voĉdonas pri ili kaj komentas ilin. Se vi konas Reddit, la ekrano ŝajnos al vi konata.
Ĝia kodo estas libera: ĉiu povas legi ĝin, uzi ĝin kaj starigi sian propran sen pagi al iu ajn. Ĝi estas publika ekde la 14-a de februaro 2019, kaj ĝi apartenas al neniu firmao.
2 · Ne unu retejo, sed multaj
Same kiel Mastodon, Lemmy ne estas unu sola retejo. Ĝi estas programo, kaj centoj da serviloj funkcias per ĝi, ĉiu kun siaj zorgantoj kaj siaj reguloj. Kaj ĉiuj interparolas.
La plej taŭga komparo denove estas la retpoŝto: vi kreas konton en unu servilo, kaj de tie vi legas, voĉdonas kaj komentas en la forumoj de iu ajn alia.
Tial ĉiu forumo havas adreson el du partoj: sia nomo kaj la servilo, kie ĝi loĝas. La plej vigla esperanta forumo estas !esperanto@sopuli.xyz: esperanto estas la forumo kaj sopuli.xyz estas la servilo. La krisigno komence signifas, ke temas pri forumo kaj ne pri persono.
Kaj ĝi interparolas ne nur kun aliaj serviloj de Lemmy: ankaŭ kun Mastodon kaj kun la cetera fediverso.
3 · La vortoj, kiujn indas scii
| La vorto | Kion ĝi vere signifas |
|---|---|
| Servilo aŭ instanco | Unu el la lokoj, kie vi povas havi la konton. Kiel Gmail ĉe la retpoŝto: unu el multaj |
| Komunumo | Forumo pri unu temo. Ĝi loĝas en unu servilo, sed oni legas ĝin el iu ajn |
| Afiŝo | Tio, kio komencas konversacion: titolo kaj, sube, ligilo, foto aŭ teksto |
| Komento | Respondo. La respondoj pendas unu de la alia, arbe, kaj tiel videblas, kiu respondas al kiu |
| Voĉdoni | La sagoj apud ĉiu afiŝo: supren, se ĝi plaĉas al vi, malsupren, se ne |
| Aboni | Aliĝi al komunumo, por ke ĝiaj afiŝoj aperu en via hejmpaĝo |
4 · Kion ĝi montras, kaj en kiu ordo
Ĉi tie la voĉoj ja gravas. La komenca ordo kunigas la voĉojn kun tio, kiom freŝa estas la lasta komento: supre restas tio, pri kio oni nun parolas. Vi povas ŝanĝi ĝin en la menuo super la listo, ekzemple por vidi la plej novan supre sen konsideri la voĉojn.
La programo ne havas reklamojn. Ĉiun servilon pagas tiu, kiu starigas ĝin, aŭ la homoj, kiuj uzas ĝin.
5 · Kiel eniri
Se vi jam havas Mastodon, vi bezonas nenion plian. Algluu @esperanto@sopuli.xyz en la serĉilon de via Mastodon kaj alklaku «Sekvi»: kion oni afiŝas en la komunumo, tio aperas al vi kiel ĉe iu ajn alia konto, kaj kion vi respondas de tie, tio aperas en Lemmy. Por mem komenci konversacion, skribu publikan mesaĝon, kiu mencias @esperanto@sopuli.xyz: la unua linio servas kiel titolo.
Se vi preferas konton de Lemmy:
1-a paŝo. Elektu servilon. La listo troviĝas ĉe join-lemmy.org. El iu ajn oni povas legi la esperantajn komunumojn.
2-a paŝo. Nomo, retpoŝto kaj pasvorto. Multaj serviloj petas ankaŭ du liniojn pri tio, kial vi volas aliĝi, kaj homo aprobas la peton: tion faras ekzemple sopuli.xyz kaj lemmy.world. Vi ricevas retmesaĝon por konfirmi, kaj jen ĉio.
3-a paŝo. Serĉu «esperanto» en la serĉilo de via servilo, eniru la komunumon kaj abonu ĝin.
Ĝi funkcias en la retumilo. Se vi preferas la poŝtelefonon, ekzistas pluraj aplikaĵoj, ĉe join-lemmy.org/apps.
6 · Kie oni parolas Esperanton
Ne ekzistas servilo de Lemmy tute en Esperanto: el la 486, kiujn kalkulas lemmyverse.net, neniu estas tia. Ekzistas esperantaj komunumoj en ĝeneralaj serviloj, kaj oni legas ilin el iu ajn. Jen tiuj, kiuj ankoraŭ estas malfermitaj, kalkulitaj la 2-an de oktobro 2026:
| Komunumo | Abonantoj | Kia ĝi estas |
|---|---|---|
!esperanto@sopuli.xyz |
900 | La plej granda kaj la plej vigla: ĉirkaŭ 38 aktivaj homoj monate. Malfermita ekde 2021. Se vi sekvos nur unu, sekvu ĉi tiun |
!esperanto@lemmy.world |
132 | Pri Esperanto ĝenerale, en alia granda servilo. Malmulte moviĝas. Malfermita ekde 2023 |
!esperanto@piefed.social |
50 | Por afiŝoj en aŭ pri Esperanto. Ĝi funkcias per PieFed, frata programo, kiu interkompreniĝas kun Lemmy. Malfermita ekde 2025 |
!esperanto@szmer.info |
34 | Pola: por tiuj, kiuj lernas aŭ volas komenci, pole kaj Esperante. Malfermita ekde 2024 |
!esperante@lemmy.world |
85 | Enhavo en Esperanto, kiu ne temas pri Esperanto mem. Sen novaj afiŝoj ekde februaro 2025 |
Kaj unu, kiun vi vidos menciita kaj kiu ne plu estas uzata: !esperanto@lemmy.ml, kun 271 abonantoj, translokiĝis al sopuli.xyz en 2022, kaj tion diras ĝia priskribo.
7 · Kion vi perdas, klare dirite
- Estas multe malpli da homoj ol en Reddit. La esperantaj komunumoj estas malgrandaj: la plej granda havas kelkdekon da aktivaj homoj monate.
- Ĉiu servilo havas siajn regulojn, kaj kelkaj ĉesas interparoli kun aliaj. Se komunumo ne aperas al vi el via servilo, eble tio estas la kialo.
- Servilo povas fermiĝi: tio okazis al
lemm.ee, kiu havis sian propran esperantan komunumon, kun 172 abonantoj.
8 · Resume
Lemmy estas retejo de forumoj laŭ temoj, kiu apartenas al neniu firmao: multaj serviloj, kiuj interparolas inter si kaj ankaŭ kun Mastodon. En Esperanto ĝi ne havas propran servilon, sed ja komunumojn, kaj la plej vigla estas !esperanto@sopuli.xyz. Se vi jam havas Mastodon, vi povas sekvi ĝin hodiaŭ sen krei alian konton.