Sennaciulo, núm. 118-142 (desembre de 1926 – juny de 1927)

Facsímil: escaneig a Internet Archive

El número, sencer

— pàgina 1 —

[BILDO p.1 | 42,3,53,11] Kvinpinta stelo kun la literoj «S.A.T.», super la titolo de la gazeto.

3-a Jaro. N-o 118 — APERAS SEMAJNE — 30. Decembro 1926

ESPERANTO JE LA SERVO DE L’ TUTMONDA PROLETARO

SENNACIULO

OFICIALA ORGANO DE SENNACIECA ASOCIO TUTMONDA

Redaktanto: E. LANTY, 14, Avenue de Corbéra, Paris-XIIe | Sidejo de Ekzekutiva Komitato de SAT, 23, Rue Boyer, Paris-XXe | Administranto: R. LERCHNER, Colmstrasse 1, Leipzig O 27

NUNTEMPA ĈINIO

Nur revemulo atendus, ke la ĉinoj hodiaŭaj iĝu tuj sennaciuloj; la ĝusta evoluprocedo estas: naciano, internaciano, sennaciano. Nun la ĉinoj staras sur la unua ŝtupo.

Kiel ĉie, kie aliland- aŭ alikontinentuloj perforte sin enŝovis por sia propra profito, en Ĉinio ekzistas malamo kontraŭ kaj malfido al la fremduloj, konsekvence pliakriĝo de nacia sento. Nun ni vidas ĉi-tiun senton pli kaj pli are elmontrita, ĉu per industriaj strikoj kaj komercaj bojkotoj, ĉu per socia kunligo de la Popola Nacia Partio aŭ ĝia batalado kontraŭ la militaj ĉefoj de la Norda, Centra kaj Orientaj provincaroj de Ĉinio.

Tamen oni povas antaŭvidi, ke la ĉinoj, post reordigo de siaj propraj aferoj, post plia studado kaj aplikado de tekniko kaj scienco, sendube enviciĝos baldaŭ la movadon, kiu celas pli larĝajn perspektivojn, pli pacan, fratan kaj racian mondon.

Ĉi tiu mirinda popolo ja estas civilizita jam depost multaj centjaroj; ĝi konservis sian civilecon, ne forjetante ion, kvankam ĝi ne antaŭeniris; nun ĝi vekiĝas el sia letargio, kiu neniam alproksimiĝis morton, kaj ĉirkaŭrigardante, rimarkas, ke, kompare kun aliaj popoloj de la t. n. civilizita mondo, ĝi estas iom malnovmoda.

[BILDO p.1 | 30,41,61,86] Karikaturo: ĉino kun harplektaĵo, sur kiu volviĝas granda serpento; la serpento portas cilindran ĉapelon kaj havas vizaĝon de eŭropano. Malantaŭe pagodo.

Ĉinio estas plena de paradoksoj. Jen antikve-civilizita popolo, kies lando estas moderne aranĝita nur ĉe la marbordo; preskaŭ ne ekzistas aliloke vojoj nek fervojoj¹). Jen popolo nombrante ĉirkaŭ 450 000 000 da loĝantoj (t. e. ²/₇ el la tuta loĝantaro de la mondo), kiu uzas la saman skribitan lingvon, (nur la sonoj diferencas en diversaj partoj de la lando), sed ne havas nacian gazetaron. Jen lando pli granda ol Eŭropo, kiu nuntempe plejparte estas regata de «manpleno» da alilanduloj. Jen homoj lertaj, laboremaj, kiuj restas treege malriĉaj en riĉa lando, homoj kies pacemo kaj racio ne malhelpas, ke ia militisto aventuristo senordigu unu provincon post alia je la malprofito de la tuta loĝantaro. Jen popolo interesplena kaj alloga, kiu restas ankoraŭ nekonata enigmo por la plejmulto da alinacianoj.

Estas malfacile priskribi la regadon en Ĉinio de la ĉinoj mem, ĉar la situacio ofte ŝanĝas pro la militaj venkoj, ĉu de unu flanko ĉu de alia; ĝenerale oni povas scii, ke la Kantona Registara Partio, nomita «Kuomintang», influas pli kaj pli la ceterajn partojn, kaj pere de la al ĝi simpatianta militistaro nomita «Kuomincan» (ne ankoraŭ definitiva parto de «Kuomintang») pligrandigas la sferon de sia potenco. Ĉi tiu partio agas nur laŭ la principoj de la Triparta Popola Doktrino de San Jat Sen, kaj regas racie por la bono de l’ loĝantaro, speciale de la laboristoj. La tiel nomita Centra Registaro en Pekin ne plu fakte ekzistas; kiel en aliaj partoj de Ĉinio, ĉi tie la lasta militista venkinto prenas sur sin la regadon kaj enspezas la impostmonon por si kaj por la militistaro; la influo de tia reganto ne efikas ekster la muroj de la urbo kaj malmulte eĉ inter ili; sed la alilandaj diplomatoj ĝis la plej lastaj tempoj, kondutis kvazaŭ ekzistas en Pekin firmstara registaro kaj traktis kun iu ajn el la mul-

¹) Estas proksimume 2642 km. da fervojoj en Ĉinio, dum estas 6959 en Japanio.

— pàgina 2 —

2 — SENNACIULO

taj rabistoj, kiuj ĵus sin instalis en la regad-seĝon.

En la intermiksaĵo de la batalantaj fortoj de ĉi tiuj tempoj, ĉefe elstaras la kvar elsalt-lokoj de la militantoj: Manĉurio, de Ĉang Co Lin; la distrikto inter Pekin kaj Hankaŭ, de U Pai Fu; la kvin provincoj ĉirkaŭ Ŝanghai, de San Ĉuang Fan; kaj la provincoj apud Kanton, de Kuomincan.

Sed… krom ĉi tiuj diversaj ŝanĝantaj registaroj, estas la eksterlandaj organizoj, kiuj pli vaste kaj pli regule funkcias. Unue, estas la Ĉinaj Maraj Doganoj, nominale sub la mita Pekina registaro, sed reale estrataj de la lando, kiu plej grandskale komercadas kun Ĉinio (nun Grandbritio, kvankam Japanio atentinde konkurencas). Ĉiuj ŝtatoj komercantaj estas reprezentataj en la Doganoj, en la celo unue enspezi la procentaĵojn de la pruntoj faritaj de diversaj antaŭaj regantoj de Ĉinio. Krome estas la Poŝto, kiu, oficiale redonita al Ĉinio, tamen restas pli malpli sub la franca mastrumado. Malantaŭ la Maraj Doganoj ekzistas la ĉiopova Diplomataro en Pekin (konsistanta el reprezentantoj de ĉiuj fremdaj ŝtatoj), kaj la Konsuloj tra la tuta lando, kiuj povas alvoki siajn naciajn militistarojn por perforte obeigi iajn ribelemajn popolamasojn, kiel okazis ofte lastan jaron.

Jen la ĉefaj inter si luktantaj elementoj, kiuj perforte rabas kaj ĉiel ekspluatadas la malfeliĉajn ĉinojn. Kvazaŭ granda serpento, la imperialisma politiko de la militaristaj grandaj potencoj premsufokas paceman popolon.

Sed la tro forta premo okazigis ĝian vekiĝon. Komenciĝas por Ĉinio nova historia epoko . . .

E. K. L.

★

Jubileo-Ĉeno

K-do M. Gattyan, laboristo, donacas 50 fr. f. kaj alvokas la K-dojn: St. Michalička (Elektroredaĉa, Sovetio); Spoljarić, Batta, Strasser, Knuorek (Vieno); Bleier Vilmos; Sproeck (Berlin) kaj ĉiujn siajn konatulojn, kiuj konscias la gravecon de SAT por la laborista esperanto movado tutmonda, same donaci parton de sia salajro.

Amikoj de SAT montru vin per viaj agoj!

★

EL USONO

Sacco kaj Vanzetti

Juĝisto Thayer, kiu kondamnis Sacco kaj Vanzetti al morto, rifuzis la novan proceson al ili. Celestine Madeiros konfesis sian partoprenon en la Braintree-murdo¹). Ankaŭ du policaj agentoj maldungitaj atestis pri la nepartopreno de Sacco kaj Vanzetti. Ili ankaŭ asertas kaj dokumentas, ke la juĝistaro de Massachussett aĉetis atestantojn per la plej fia agmaniero, por povi pruvi la kulpecon de ambaŭ niaj K-doj.

¹ fimortigo.

Ĉi faktoj pravigis la postulon je nova proceso por Sacco kaj Vanzetti, sed por la juĝisto Thayer ili ne sufiĉis.

Nun denove niaj K-doj estas en grandega danĝero. La elektra seĝo estas preta. Unufoje malhelpis la internacia Proletaro la ekzekuton. Denove la mondproletaro estas devigata protesti kontraŭ la punpostulo de la «plej libera» registaro de la mondo kaj por la fina liberigo de niaj K-doj. Ĝojinde, parto el la Proletaro jam konscias pri la necesego de ĉi protestoj.

La 4-an de novembro kunvenis pli ol 300 delegitoj de la diversaj laboristaj organizoj en Novjorko por pritrakti la novan situacion de la Sacco-Vanzetti-afero. Oni decidis fari ĉion por la liberigo de ili kaj aranĝi protestkunvenegojn en Tutusono. Oni komencis en Novjorko mem, kie okazis la 17-an de novembro en Madison Square Garden, granda kunvenego al kiu partoprenis 15 000 laboristoj. Diverslingvaj gelaboristoj ĉeestis. Estis vere internacia kaj tre impona manifestacio. Oni postulis la liberigon de Sacco kaj Vanzetti kaj la eksigon de Thayer. Por disvastigi la protestmovadon oni fondis „Sacco-Vanzetti-Helpkomitaton».

Por subteni la protestmovadon de la usonaj laboristoj estas necesege, ke la alilandaj laboristoj ankaŭ komencu manifestadi antaŭ la ambasadorejoj usonaj en ĉiuj landoj kaj sendi protestrezoluciojn al la koncernaj registarejoj.

Tridekdu redaktoroj de usonaj laboristaj gazetoj transdonis skribaĵon al la ŝtatestro Fuller de Massachussett, en kiu oni postulas la forigon de Thayer. Oni transdonis ĉi skribaĵon al li antaŭ ol li enŝipiĝis por veturi al Eŭropo. Estus bone rememorigi Fuller en Eŭropo, en ĉiu urbo, kiun li vizitos, ke la traktado de ambaŭ senkulpuloj hontigas ne nur Massachussett, sed tut-Usonon.

Estas rekomendinde, ke ĉiu organizo sendu kopion de protestrezolucio al „Sacco-Vanzetti-Helpkomitato, Room 422 80 East II, th Street, New-York, N. Y., U. S. A.

Per «Ino», Frankfurt a. M.

★

EL KUBA

Raciigismo

En Kuba okazas (laŭ «Cultur Obrera») grandampleksaj disvolviĝoj ekonomiaj. La «Tabacco Company», la granda Usona tabakentrepreno kun monopola karaktero, nuntempe uzas grandajn maŝinojn, kiuj dumtage produktas 32 000 000 cigarojn. Per tio unuflanke multaj laboristoj senlaboriĝas, kaj aliflanke la malgrandaj fabrikantoj bankrotas. La ligo de la tabak- kaj cigar-fabrikantoj pro tio ege kontraŭas al la «Tabacco-Company». La danĝero estas tiel granda, ke verŝajne 90% el la tabaklaboristaro senlaboriĝos. Sed la laboristoj grandparte estas reformemaj. Pro tio ili ne kapablas eltiri raciajn konkludojn el ĉi okazaĵoj. Ili staras kontraŭ la ekzisto de la modernaj maŝinoj kaj petegas la publikon, ke oni kompate malhelpu la starigon de tiaj maŝinoj. La deputito Sagaro en la parlamento postulis, ke oni malpermesu la maŝinstarigon¹). Kelkaj urbetoj postulas 100 000 dolarojn da imposto por permesi la starigadon.

Tiamaniere oni esperas fortimigi la fabrikantojn kaj malvastigi la senlaborecon. Sed tio estas tipe reformema rimedo, ĉar estas klare, ke la imposton pagos mem la Laboristaro per pli intensa ekspluatado.

Per «Ino» — Frankfurt a. M

[REKLAMO p.2] Rakontojn, poemon, versaĵojn, biografian skizon, literaturan skizon, artikolojn pri kino-arto, natur-scienco, soci-scienco kaj pedagogio vi trovos en la 32-paĝa, bele ilustrita kajero de «Sennacieca Revuo» por oktobro-novembro 1926 j. Ĝi estas sendata de SAT-administranto kontraŭ favora prezo de 0.30 mk. g.

★

KIEL ONI LABORAS KAJ LOĜAS EN NEDERLANDA INDIO?

Post la striko en la metalindustrio en Soerabaja (Surabaja) en decembro 1924 komisiis la ĉefreganto de Nederlanda Indio al Inspektoro de Laboro fari raporton pri la laborkondiĉoj en la metalindustrio de ĉi tiu loko.

El ĉi tiu raporto ni kompilas kaj tradukas jenon:

Kontrakto inter laboristo kaj labordonanto ne ekzistas. Laboristo povas esti eksigata ĉiumomente, sen ia ajn kialo. Ankoraŭ pli malbona estas la situacio ĉe la laborejoj de la marino (milit-ŝiparo). Tie laboras kulioj, kiuj estas dungataj nur potage. Centoj da kulioj staras matene tre frue atendante, ĉu oni dungos ilin por tiu tago. La nedungitoj povas hejmeniri kaj klopodi gajni ion alimaniere.

La interrilatoj inter eŭropanaj labormastroj kaj laboristoj estas ĝenerale malbonaj. Oni blasfemas, insultas kaj eĉ batas.

La salajroj estas malaltaj. El 11 000 laboristoj estis 6600, kiuj gajnis malpli ol 1½ guldeno potage, 3300 malpli ol 1 guldeno, 740 malpli ol ½ guldeno potage²). Depost 1922 okazis salajromalplialtigoj de 10 ĝis 30 procentoj, kvankam la prezoj, kiuj en 1922/23 iom malaltiĝis, poste ree plialtiĝis. Dum malsano oni ricevas nenion.

La daŭro de laboro estas diferenca. En la plejmulto el la fabrikoj oni laboras 9 aŭ 9½ kaj eĉ 10 horojn potage. Ekstra laboro okazas ofte. Ne estas maloftaĵo, ke oni laboras 24 horojn seninterrompe. Okazis eĉ foje, ke oni laboris en 7 tagoj 88 horojn.

La loĝejkondiĉoj estas malbonegaj. Oni vidis dometojn, ĉe kiuj estis lagetoj plenaj je malodoranta koto, ĉe kiuj estis kanaletoj plenigitaj je fekaĵoj (ekskrementoj), kie kuŝis mortintaj ratoj (en tiu vilaĝo estis la pesto!) sur la vojetoj. Oni vidis malgrandan domon konsistantan el du ĉambretoj. La luprezo estis 6 guldenoj pomonate kaj la monata salajro de la loĝanto 12 guldenoj. Do oni bezonis la duonon de la salajro por luo de malbona domo!

¹) Kial do li ne proponis, ke oni punu la nefumantojn, kiuj ankaŭ estas kaŭzo de senlaboreco en la tabak-industrio. Tiaj uloj ja estas punindaj!! – – . — Red.

²) Laboristo en Nederlando gajnas proksimume 3 ĝis 5 guldenojn potage. Eble estas la prezoj en Indio malpli altaj ol en Nederlando, sed certe ne tiom, ke la malaltaj salajroj sufiĉetas. Rim de 670.

— pàgina 3 —

SENNACIULO — 3

El la demokratia Aŭstrio

Ni aŭstrianoj volus kredi, ke Aŭstrio estas lando tute demokrata. Bedaŭrinde la faktoj kontraŭdiras tian kredon. Viktimoj de la mondmilito, invalidoj, vidvinoj kaj orfoj senĉese devas batali por plibonigi sian sorton, por ricevi malgrandan subtenon. La registaro eĉ volas la subtenon malaltigi aŭ tute forpreni.

La 4-an de decembro aranĝis la «Ligo de la militviktimoj» protestkunvenon kun manifestacio tra la centro de la urbo (Vieno). Estis kortuŝige vidi la partoprenintojn. Unuavice marŝis blinduloj kun hundoj kiel gvidantoj aŭ kun homaj gvidantoj; post ili venis 100%-aj invalidoj sur veturiloj kaj ŝarĝaŭtomobiloj, poste vidvinoj kaj orfoj, invalidoj el hospitaloj kaj fine private loĝantaj kripluloj. Multaj standardoj kun la registaron akuzantaj surskriboj estis portataj. Jen oni povis vidi surskribon: «Se la patrio vin vokas vi devas obei, se vi la patrion vokas, la patrio ne volas aŭdi» aŭ: «Por bankoj donaco de 720 miliardoj, por la invalidoj 1 ŝilingon pomonate», aŭ afiŝo montranta dikan pastron kaj invalidon kun surskribo: «Feliĉaj estas la kripluloj, ĉar ili devas malsati».

La al la kunveno invititaj reprezentantoj de la regantaj kristana kaj german-nacia partio preferis forresti. La manifestaciantoj estis sufiĉe ekscititaj, ĉar jam kelkfoje ili protestis senrezulte. Partoprenis 9—10 000 militviktimoj. Laŭ polica ordono ĉiu publika kunveno devas esti anoncata. La viena «demokrata» polico kutimas ordoni: nur ĝis tie estas permesate iri, nek unu paŝon pluen. Ankaŭ ĉifoje. Ĉio pasis en ordo, la grupoj disiris laŭ la ordono. La veturiloj ŝarĝitaj per pleninvalidoj volis post la manifestacio por pli mallongigi la hejmenvojon trapasi straton, kiu de la polico estis barita tute senkaŭze. Vidinte la alproksimiĝon de la veturiloj la polico sin ĵetis kontraŭ la ĉevaloj, kiuj ektimis. Minacis la renverso de la veturiloj, kelkaj invalidoj elfalis kaj ekestis granda paniko. Sed jen komencis la policistoj bati la invalidojn per sabroj. Du invalidoj estis grave vunditaj. Unu ĉe la kapo, alia ĉe la brako.

Tuj post la esploro de la afero, la estraro de la ligo sendis proteston al la registaro. Ankaŭ por la «Internacio de militviktimoj» sendis Henri Barbusse kaj Tiedt protesttelegramojn al la «demokrata» registaro aŭstria.

Ĉu povas la «venkita» Aŭstrio sufiĉe subteni invalidojn? Certe, ĉar la registaro povis donaci al bankrotaj bankoj 720 miliardojn. Unu el la ministroj de tiu registaro forkuris Usonon (la «studvojaĝas»), la duan oni «esploras». Sed tiajn «esplorojn» jam bone konas la popolo. Multvaloregajn ŝtatajn havaĵojn oni jam ruinigis kaj forŝtelis. Sed la ruinigantoj kaj ŝtelistoj de ŝtata havaĵo veturas aŭtomobile kaj ĝuas la ŝtelitan riĉaĵon. La grandegaj riĉaĵoj de la eklezio restis netuŝite. Kaj se oni trapaŝas la ĉefajn stratojn, oni povas konstati, ke la lando ne estas malriĉa. Neniam ekzistis tia lukso, kiel nun. Sed la mastrumado estas malbona. Racia, prudenta produktado kaj dividado de la produktaĵoj eĉ en la «malriĉa» Aŭstrio ebligus la kontentigon de la loĝantaro kaj la forigon de la sennombraj senlaboruloj, malsatuloj kaj senloĝejuloj.

Liberecano.

Preĝu kaj laboru. Tio estas facile direbla. Unue oni do devas havi laboron.

Sciigoj pri Polio

Kresko de senlaboreco

La ekonomia vivo pli kaj pli rigidiĝas. Ĉiusemajne aliĝas novaj taĉmentoj al la amaso de senlaboraj malsataj laboruloj. La malespero de la amasoj jam atingas sian zeniton. Centmiloj da homoj estas kondamnitaj al malrapida morto. La teruran kreskon de la senlaboreco plej bone montras la nombroj. La meza nombro de senlaboruloj estis en la jaro 1920: 86 000 personoj, en 1921: 98 000, en 1922: 118 000, en 1923: 84 000, en 1924: 115 000 kaj komence de la jaro 1925 la nombro de la senlaboruloj subite saltis ĝis 213 000. La nuna nombro estas almenaŭ 360 000. Oni ne eraros, se oni taksas la nombron de la malsatuloj proksimume je 2 000 000. Kiaj nun estas la salajroj en la industrio? Ili malaltiĝis ĝis terura nivelo. Ekzemple laŭ la lastaj sciigoj ricevis la plej bone pagataj metalistoj en Varsovio 191 zloti*) pomonate, petrolboristoj de la I-a klaso, 184 zloti, simpla naftolaboristo, 88 zloti kaj laboristo en la ferminejoj 54 zloti. Se ni ankoraŭ mencias, ke multaj laboristoj laboras malpli ol 46 horojn posemajne kaj sekve de tio ne ricevas la tutan semajnan salajron, ni povas prezenti al ni la bildon de la ekzistanta mizero.

Registara buĝeto

Kontraste al tio ni publikigu la buĝeton fiksitan de la registaro por 1927. La elspezoj estas jenaj:

Ĉu ne estas interese kompari la sumon, kiun ricevas la prezidanto kun tiu, kiun ricevas laboristo? 2798

Infanoj kondamnitaj je malliberiĝo

Antaŭ 1 jaro kelkaj judaj infanoj forigis el sia lernoĉambro «sanktan» kristanan krucon. Ili tuj estis pelataj el la lernejo, kaj oni malpermesis al ili, dum ilia tuta vivo viziti iun ajn lernejon. Sed tio ankoraŭ ne sufiĉis. Antaŭnelonge okazis ilia proceso, dum kiu la 11 ĝis 14 jaraj «krimuloj» estis punataj je 1 kaj 2 semajnoj da malliberiĝo, «laŭkulpe». Ĉu ne estus pli juste, anstataŭ la ĉiam senkulpaj infanoj puni tiujn, kiuj la «netuŝendajn» krucojn tie pendigis?

Se mi jam skribas pri procesoj, do mi rakontu ankoraŭ ion:

Mortiginto de provokatoro punita je 17 jara mallibereco

Ankoraŭ vivas en la memoro de ĉiuj la mortpafitaj de la venĝema burĝaro Engel kaj Botwin, kaj nun ni denove havis similan proceson. La juna Ŝlencki estis akuzata pro pafo al la provokatoro Witkowski, kiun li mem en konfido estis eniginta kompartion. La verdikto: 12 jaroj. Krom tio Ŝlencki en aparta proceso ricevis 5 jarojn pro aparteno al kompartio. Oni dubas, ĉu la malforta junulo la teruran punon fintenos. Sed, kompare al la du unuaj, la verdikto estas ja «delikatega» . . .

Tiuj estas eksterordinaraj «sensacioj», en kiuj jam fluis sango. Pro nura aparteno al «kontraŭŝtataj» organizoj oni preskaŭ ĉiutage kondamnadas al 3—5 jaroj da malliberigo. Malpli da tempo estas tre malofta feliĉo.

Oni faras «politikon»

En la palaco de la juda (lia judeco tute ne malhelpis) grandindustriisto Poznanski kunvenis antaŭ kelka tempo iuj «nobeloj» kaj plutokratoj, por fondi novan konservativan partion, kiu reformu la ŝtatvivon kaj eĉ savu la patrion (legu la monsakegojn!). Dum oni kaŝas la rezultojn de ĉi kunveno antaŭ la civitanaro. Sed la konsciaj laboristoj povas tre facile diveni la rezultaĉojn de l’ «reformema» grandburĝaro: forigo de la 8-hora labortago (kiu ja krom tio ekzistas nur sur la papero), malplialtiĝo de la malsatsalajroj ktp.

Konstanta registrado!

Senĉese la armea estraro «registras» aŭ «kontrolas» la virajn ŝtatanojn. Hodiaŭ «rezervulojn», morgaŭ soldat-kandidatojn. Ĉiu 18-jara junulo jam devas esti registrata. Sen ĝia «permeso» neniu viro rajtas transpaŝi la landlimojn antaŭ sia finita 26-a vivjaro! . . .

Iuelmultiuj.

*) 9 zloti = unu usona dolaro. **) Sejm, Polia parlamento.

★

SCIIGOJ EL SIBIRIO

La malnova rusa registaro tute ne zorgis pri la vivo de la «sovaĝaj», nekulturaj indiĝenoj sur la insulego Saĥalin, kiu lokiĝas kontraŭe de la enfluo de riverego Amur en Pacifika oceana kaj areas ĉirkaŭ 70 000 kv. kilometrojn. La insulo servis nur kiel ekzilejo por la plej danĝeraj krimuloj el Rusio kaj la multnombraj indiĝenoj (gilaĥoj kaj haroriĉaj ajnoj — ĉirkaŭ 5000 homoj) estis apenaŭ esploritaj. Nun la Sovetia registaro entreprenas grandajn laborojn por detale esplori ĉiujn gentojn de l’ insulo kaj iliajn ekonomiajn kaj kulturajn bezonojn. Por la etnografiaj laboroj en la tuta Ekstrem-Orienta Sibirio por la nuna jaro estis asignataj 100 000 rubloj.

*

La malnovaj urboj de Sibirio kreskas rapide. Novosibirsk kaj Irkutsk en Mez-Azio jam havas po 100 000 loĝantojn. Dum la lastaj jaroj aperis novaj urboj Ruĥlovo (centro de la Amura = Aldana regiono), Aldansk aŭ Tommot (en nordo ĉe la orhava rivero Aldan, kiu fluas en Lenon) Krasnij (ĉefurbo de la nova respubliko Tannu Tuva ĉe elfluejo de Enisejo en Nord-Okcidenta Monkolio).

Novosibirsk ekzistas nur de 30 jaroj. Ruĥlovo antaŭ kelkaj monatoj estis nur malgranda stacio ĉe la mezo de la rivero Amur. Ruĥlovo estas punkto de sibiria fervojo plejproksima al la nova riĉega orejo en la regiono de rivero Aldan (inter Ruĥlovo kaj Aldansk estas nur ĉirkaŭ 600 kilometroj). La loko kie nun staras Krasnij estis antaŭ kelkaj jaroj sur la geografiaj kartoj nur notita per blanka makulo, ĝi estis tero nekonata. Nun Krasnij havas telegrafon, poŝton, lernejojn kaj bankon. La blankuloj konstruis ĉi tie preĝejon, sed ĝi estis feliĉe bruligita per bomboj de la blankarmeanoj, kiam ili batalis kontraŭ ruĝuloj.

M. Krjukov.

— pàgina 4 —

4 — SENNACIULO

PARIS, KIEL MI ĜIN VIDIS

Laborista movado

Mi ne tre multe kun ĝi konatiĝis ĝis nun, miaj diroj do nur bazas ĉefe je eksteraj impresoj. La franciaj K-doj do senkulpigu min, se la raporto eble ne trafis la ĝuston, kaj klopodu min per pli objektiva artikolo hontigi. Tiaokaze mi estos kontenta, se mi sukcesos eligi la franciajn K-dojn el ilia silentado.

Se oni venas Parizon kaj atendas trovi la samajn elmontrojn pri la laborista movado kiel en Centra-Eŭropo, oni eraras. Ne sonegigas la pavimon la paŝoj de similaj organizoj kiel estas en Germanio «Reichsbanner» (regna flago), «Ruĝaj frontbatalantoj», aŭ en Aŭstrio «Respublika Ŝirmligo». Vojaĝanto ne povas restadi en tiuj du landoj du semajnojn ne renkontante la manifestaciojn de tiuj organizoj. En Francio, oni povas resti tri monatojn, ne vidante similajn bandojn ĝeni la trankvilecon de la burĝoj. Cetere, kiel oni diris al mi, la parizanoj eble nur ridus pri tiaj soldatludadoj. Ĉu ili pravas? Forrestas la flirtado de ruĝaj standardoj super la kapoj de manifestantaj proletoj. La strato ŝajne nur tre malofte apartenas al laboristaj manifestadoj.

Do, vi eble diras, la agado de la laboristaj organizoj estas pli en ejoj, ktp. Sed por tio necesus anonci ĝin per afiŝoj. Kaj tiuj afiŝoj estas nur malofte troveblaj. Ne oftaj estas ĉi heroldoj, sciigantoj pri la vivo, agado de laboristaj organizoj. Kaj cetere la laboristaj hejmoj nur estas tre malmultaj en Parizo. Unu sufiĉe granda, la tiel nomata «Laborborso», ekzistas. Sed ĝi apartenas al la urbo. La pariza urbestraro ne estas laborista. Se vi eniras ĉi domon, vi ne vidas afiŝojn, bildojn kaj aliajn aĵojn, kiuj dirus al vi: jen vi estas en ejo laborista. Nudaj, grizaj estas la muroj; nenio hejma, amika, socialista sentiĝas. Mankas la manoj ame ornamantaj, plibeligantaj, sed tio estas memkomprenebla, la domo ja ne estas propraĵo laborista. Ekzistas ankaŭ kelkaj sindikataj domoj, sed ili ne estas belaj, nek aparte por ĉi celo konstruitaj. Mirigite pri ĉi malofteco de laboristaj domoj, mi demandis K-don pri la kaŭzo. Li klarigis al mi, ke la franciaj laboristoj estas pli malpli individuaj uloj, kiuj pli ŝatas familian, amikan rondojn ol partoprenadon je kunvenoj, regule viziti kaj labori en organizoj. Pro tio ne tiel sentiĝas la bezono de bone aranĝita laborista hejmo.

Alia fakto estas, ke malgraŭ la ekzisto de diversaj laboristaj tendencoj aperas nur unu partia kaj unu sindikata ĉiutagaj ĵurnaloj («L’Humanite» [La Homaro] organo de l’ kom-partio kaj «Le Peuple» [La Popolo], organo de la Confédération Générale du Travail (Konfederacio ĝenerala de la Laboro) en ĉi granda preskaŭ 4 milionoj da enloĝantoj havanta urbo.

Ke malgraŭ ĉio, la franciaj laboristoj estas bonaj agantoj por la liberiga batalo ni ja scias jam el la historio. Kaj la seriozeco kaj atentemo, kiujn ili monrtas dum longdaŭraj kunvenoj, pruvas, ke ankaŭ ili scias agi, se estas necese. Ilia vidpunkto rilate al organizo eble estas aparta. Cetere, se la krizo pliakriĝos ĉi tie, ni eble havos la okazon aŭdi pri agoj flanke de la laboristoj, ankaŭ sen bona organiziteco.

Bedaŭrinda afero estas, ke oni nur nun komencas, flanke de la laboristpartioj, atenti la proksimume 3 milionojn da eksterlandaj laboristoj. Nur malmultaj kaj malfortaj rondetoj konsistantaj el eksterlanduloj funkcias ĉe la partioj. Sed eble la kaŭzo estas en tio, ke ili ja ne havas balotrajton…

M. Sch.

★

EL HISPANIA VIVO

La diktatoraĉa registaro penas per ĉiuj rimedoj pliprogresigi la instruadon kaj influon religiajn, malhelpante samtempe ĉian elmontron kontraŭregistaran kaj sekve, kontraŭreligian. Niaj regantoj kudris al ni la buŝojn; ili ne permesas nian memdefendon, nek la propagandon, nek satmanĝi. Unuvorte, ekzistas tre grava krizo ĉe ĉiuj flankoj de la vivo hispania.

* * *

La industria kaj komerca krizoj mizerigis multajn milojn da laboristoj. En Barcelona estas ĉirkaŭ 50 000 senlaboruloj. Tiuj laboristoj kompreneble havas familianojn kaj tamen ili ne ricevas iujn ajn ŝtatan aŭ urban subvencion. Ili devas rabi por manĝi, aŭ malsatmorti. Ĉe tia situacio okazis en Barcelona antaŭ kelka tempo tre grava kaj signifa kunveno de la ĉefaj laborulaj organizoj (ne ruĝaj, ĉar tiaj estas malpermesataj, sed liberemaj) por fari agitadon favoran al starigo de leĝo por subteni iomete la senlaborularon. Partoprenis tiun kunvenon proksimume 1300 organizoj el la Katalunia regiono. Unuj estis kooperativaj, aliaj mutualismaj aŭ kulturaj. Kompreneble ankaŭ partoprenis la kunsidon iuj laboristaj sindikatoj aŭ societoj. En tiu kunsido estis elektita agitkomitato, kies sekretario estas SAT-ano 4573.

Grandajn simpatiojn akiris ĉe ĉiuj laborulaj flankoj tiu agitado. Kredeble sukcesos la afero se oni ne politikos, se ne okazos interdendencaj bataloj.

———

Pro reorganizado de la Abiturientecaj studoj, granda ĥaoso estiĝis, ĉefe tial ke ĝi ne estas ĝuste aplikita la nova reformo. Oni devigas la gestudentojn adaptiĝi al la nova plano, nerajtigante daŭrigi la studojn laŭ la antaŭa pli saĝe farita plano. Nature tio indignegis la trafitojn. Ĵus oni akcelis, ke studentoj, kiuj havas aprobita la antaŭlastan kurson abiturienteca, aŭ parton el ĝi (eĉ se ili havus nur unu aprobitan lecionon), povos fini abiturientecon malnovan nur dum ĉi tiu akademia kurso. Al tio oni ŝuldas, ke la lastaj kursoj nur nun komencas funkcii normale.

Elektronhava Celarulo.

★

SEKURIGO DE LA VIVO DUM LA LABORO EN USONO

Oni scias, ke la usonaj laboristoj ricevas pli altajn salajrojn ol iliaj eŭropaj K-doj. Sed ĉu ili ĝuas ankaŭ pli bonajn kondiĉojn rilate al la malhelpo de laborakcidentoj?

D-ro Ritzmann, membro de Internacia Laboroficejo vojaĝis al Usono kaj raportis pri ĉi kondiĉoj jenon:

Ekzistas en Usono la «National Safety Council» (Nacia Konsilantaro pri Sekuro) al kiu apartenas mastroj, asekuristoj kaj registaraj reprezentantoj.

La asekuraj kompanioj prenas sur sin la pagon de kompenso por akcidentoj laboraj, por kiuj laŭleĝe la mastroj mem devus pagi kompensan sumon. Ĉi asekuraj kompanioj tre lerte defendas siajn interesojn kaj klopodas kiel eble plej plimalgrandigi la nombron de laborakcidentoj. Ili stimulas la mastrojn bone organizi tiurilate la entreprenojn, fiksante laŭ la boneco de la sekurigekipoj eĉ ĝis 50% pli malalta la asekurpagon.

La agado de la National Safety Council ampleksas proksimume kvaronon de la usonaj industriaj laboristoj. La plibonigo de la laborkondiĉoj de la ceteraj laboristoj dependas de la leĝdono en la diversaj ŝtatoj aŭ de la inspektado farata de la asekuraj kompanioj en la laborejoj. Ofte ĉi kondiĉoj, precipe en la malgrandaj laborejoj, estas tre malbonaj.

Laŭ Informservo (esperanta fako) de la Internacia Laboroficejo.

Mortaĉinta kaprino ne donas lakton, eĉ se duko ĝin melkas.

★

EL FRANCIA EKSPLUATEJO

La ĉi suba letero ne estis sendata por ke ĝin ni publikigu. Tamen tion ni faras, tial ke la simplaj diroj de nia K-do ĵetas iom da lumo sur la viv- kaj laborkondiĉojn en kelkaj franciaj ekspluatejoj. Red.

Karaj Kamaradoj!

Mi nun troviĝas en malgranda vilaĝo apud Caen. Mi laboras kiel lignaĵisto en fabriko de la Société Normande de Métallurgie. (Metalurgia Societo Normanda).

Tre mizeran salajron ni ricevas ĉi tie, pohore 2 frankojn 70 centimojn. La labortempo estas naŭ kaj duona horo potage. La laboro estas tre peniga, mi devas labori subĉiele, fortransportante sur la tero kuŝantajn arbotrunkegojn, mansegadi kaj per hakilo deŝeligadi ilin. Se pluvas oni donas al ni laŭdire netrapenetreblan kapoton kaj por la piedoj lignajn ŝuojn.

La vivkondiĉoj estas tre malbonaj. La loĝejoj estas veraj domaĉoj kaj en unu ĉambro loĝas kvar personoj. Por dormi ekzistas feraj litoj kun maldikaj pajlomatracoj. La manĝaĵojn oni nur povas ricevi de friponoj, kiuj priŝtelas la laboristojn laŭpove. Ĉio, loĝejoj, manĝaĵvendejoj ktp., estas aranĝita de la fabrikestraro.

Ĉi tie laboras 60% pli da eksterlandanoj ol da francianoj. La plejmulto el ili estas poloj, rusoj kaj germanoj; ankaŭ afrikanoj estas multaj ĉi tie. Regas granda mizero kaj senkonscienco inter la laboristoj, ili laboras ĉe la varmegaj fornoj kiel bestoj, sed ne kiel homoj.

(6190)

— pàgina 5 —

SENNACIULO 5

☆ DISKUTEJO ☆

Ĉu Marx eraris?

Kiel jam dirite tuj ĉe la komenco, ni ne publikigos ĉiujn pri la demando ricevitajn respondojn. Tia publikigo estus ja nur simpla, aliforma ripeto de tio, kion diris K-do L. Revo. Sed ni diris ankaŭ, ke estos publikigata ĉio, kio povas lumigi iun flankon de la problemo. Tial ni supozas, ke la Legantaro legos kun intereso dirojn de la fama verkisto Jack London, kiujn ni eltiris el longa manuskripto sendita de K-do Georgo Saville. Red.

«Laboristoj el ĉiuj landoj unuiĝu, vi havas nenion por perdi krom viaj ĉenoj, kaj la mondon por gajni!» Ĉu oni povas atendi solidarecon inter «laboristoj», kiuj gajnas 10—18 dolarojn potage kaj laboristoj, kiuj gajnas la saman sumon semajne aŭ kiuj duontempe tute ne havas laboron? Ridinde! La unuaj ja estas posedantoj de domoj, akcioj, obligacioj kaj aŭtomobiloj, (tiujn ĉenojn ili ne volas perdi) kaj la duaj envias la unuajn, ĉiam esperante, ke morgaŭ ilia vico venos.

Pro superprofito, laŭ Marx, ĉi nuna situacio ne povas daŭri konstante. Vere, la usonaj oligarĥiuloj ne povas nun tiel facile trovi merkatojn kaj lokojn por procentdonigi siajn grandajn profitojn kiel antaŭe. La landoj kaj landetoj, kiuj ĝuste pro la kapitalo, kiu estis pruntedonita al ili iom evoluigis siajn produktrimedojn kaj ne plu bezonas varojn, nek tiom multe da alilanda kapitalo. Male ili mem serĉas prunteprenantojn kaj merkatojn. Baldaŭ (?) la usona kapitalo ne plu povos trovi merkatojn kaj landojn por reprocentigi siajn profitojn. Socialismo tiamaniere sekvus, se la Laboristaro estus preta ĝin starigi, kaj se la kapitalistaro estus nepreparita kaj maldecidema. Sed la usona kapitalistaro estas preparita kaj verdire decidema. Ĝi havas la grandan amason da bone pagataj kaj akciojn ktp. posedantaj «laboristoj» ĉe sia flanko, krom la malbone pagataj oficistoj, kiuj, tial ke ili portas blankajn kolumojn, sentas sin egalaj al siaj mastroj.

Sed kiel, vi eble demandos, estos elspezataj la superprofitoj? . . . Simple per subvencio al la grandaj metiunuiĝoj, por ke ili ne partoprenu ĝeneral-strikon.

Ĝi (la oligarĥio) ne bezonas subvencii ĉiujn unuiĝojn. Tio ne estas necesa. Jen kio okazos. Salajroj estos plialtigataj kaj laborhoroj plimallongigataj en la fervojist-unuiĝoj, en la fer-kaj ŝtal-laboristunuiĝoj, en la inĝenier-kaj maŝinist-unuiĝoj. En tiuj unuiĝoj pli bonaj cirkonstancoj daŭrigos regi. Membreco en tiuj unuiĝoj fariĝos kvazaŭ seĝokupeco en paradizo. La aliaj unuiĝoj estos kvazaŭ muele pulverigitaj el ekzisteco — ili ĉiuj. Ĉar, ĉu vi ne povas koncepti, ke la fervojistoj, maŝinistoj, inĝenieroj, fer- kaj ŝtal-laboristoj plenumas la tuton de la gravesenca laboro en nia maŝin-civilizacio? Certigite pri ilia fideleco, la oligarĥio povas sukcese kontraŭstari al la tuta resto de l’ Laboristaro. Fero, ŝtalo, karbo, maŝinaro kaj transportado formas la vertebraron de l’ tuta industrio.

«Sed karbo?» vi demandas, «estas milionoj da karboministoj».

Ili estas preskaŭ senmetiaj laboristoj tute negravaj. Iliaj salajroj plimalaltiĝos kaj iliaj laborhoroj plilongiĝos. Ili estiĝos sklavoj kiel la resto de ni, kaj ili fariĝos pli malpli la plej brutaj el ni ĉiuj. Ili estos devigataj labori samkiel la farmistoj estas nun devigataj labori por siaj mastroj, kiuj forrabis iliajn grundojn. Kaj egale okazos al ĉiuj aliaj unuiĝoj ekster la kombino.

«Sed kontraŭ tiel potenca kombino kiel estas la oligarĥio kaj la grandunuiĝoj,» vi subdemandas, «ĉu estas kredeble, ke la Revolucio povos triumfi? Ĉu la kombino ne povas daŭri eterne?»

Unu el la sociologiaj leĝoj estas, ke ĉiu sistemo baziĝanta je klasoj kaj kastoj entenas en si la ĝermojn de sia propra kadukiĝo. Kiam sistemo estas fondita je klasoj, kiamaniere oni povas malebligi kastojn? La oligarĥio ne povas malebligi ilin, kaj finfine la kastoj detruos la oligarĥion. La oligarĥiuloj jam evoluigas kastojn inter si, sed atendu ĝis la favorataj unuiĝoj elvolvigos kastojn. La oligarĥio uzos sian plenan povon, penante malebligi tion, sed ĝi malsukcesos.

En la favorataj unuiĝoj estas la ekskluzivuloj (?) de la usona Laboristaro. Ili estas fortaj, kapablaj homoj. Ili fariĝas anoj de tiuj unuiĝoj per konkurado pro pozicioj. Ĉiu kompetenta laborist(in)o en Usono estos instigata de la ambicio fariĝi membro de la favorataj unuiĝoj. La oligarĥio estos kuraĝiganta tian ambicion kaj la rezultontan konkuradon. Tiamaniere la fortaj homoj, kiuj alie povus esti gerevoluciuloj estos sin forvendintaj kaj ilia forto estos uzata kiel subtenilo al la oligarĥio.

Aliflanke la kastoj laboristaj, la anoj de la favorataj unuiĝoj, estos celantaj aliigi siajn organizojn je ekskluzivaj korporacioj. Kaj ili sukcesos. Membreco en la kastoj laboristaj herediĝos. Filoj estos heredantaj la poziciojn de siaj patroj, kaj ne estos iu ajn transfluo de nova forto el la eterna rezervujo — la ordinara popolo. Tio rezultigos degeneron de la kastoj laboristaj, kaj je la fino ili iĝos pli kaj pli malfortaj. Samtempe, kiel institucio, ili portempe fariĝos ĉiopovaj. Ili estiĝos kiel la palacgardistoj en antikva Romo, kaj okazos palacrevolucioj pere de kiuj la laborist-kastoj ekprenos la bridrimenojn de l’ povo. Ankaŭ okazos kontraŭrevolucioj palacaj de la oligarĥiuloj, kaj iafoje la unuaj, aliafoje la aliaj, ekprenos la povon. Kaj dume la neevitebla kast-malfortiĝado estos daŭranta, tiamaniere, ke finfine la popolo ordinara reakiros sian propran forton.

«Se la oligarĥio sukcesos prokrastigi la socialismon», vi scivolemas, «kio okazos kun la grandaj superprofitoj, kiuj ĉiujare amasiĝos?»

La superprofitoj estos tiamaniere elspezataj, kaj fidu al la oligarĥiuloj por trovi la manieron. Grandegaj ŝoseoj estos konstruataj. Okazos grandaj atingaĵoj en scienco kaj precipe en arto. Kiam la oligarĥiuloj estos komplete subjugintaj la popolon, ili trovos tempon liberan por aliaj aferoj. Ili fariĝos artadorantoj. Kaj sub ilia direktado, kun bona rekompenco laboregos la artistoj. Rezultos el tio granda arto, ĉar ne plu, kiel ĝis hieraŭ, estos la artistoj sin alservaĉantaj al la burĝeca gusto de la meza klaso. Estiĝos granda arto, mi certigas vin, kaj urboj ekstaros tiel mirindaj, ke kompare al ili la urboj de malnova tempo aspektus mizere. En tiuj urboj estos la oligarĥiularo vivanta kaj belecon adoranta.

Tiel estos la superprofitoj konstante elspezataj dum la Laboristaro estos laboranta. La konstruado de tiuj grandaj laboraĵoj kaj urboj donos satigan porcion al milionoj da gelaboruloj ordinaraj, ĉar la eksternorma amplekso de la superprofitoj devigos egale eksternorman elspezadon, kaj la oligarĥio konstruados dum miljaro — jes, dum dekmiljaro. Ili konstruados per la maniero laŭ kiu la egiptanoj kaj babilonanoj neniam eĉ revis, kaj kiam la oligarĥio estos forpasinta, ĝiaj grandaj ŝoseoj estos surpaŝataj kaj ĝiaj mirindaj urboj enloĝataj de la restinta Laboristaro.

Tiel faros la oligarĥiuloj, ĉar ili ne povas fari alimaniere. Sub la oligarĥiuloj estos floranta ne pastra klaso — kiel en la antikva Egiptio — sed artista klaso. Kaj anstataŭ komercista klaso de burĝaro estiĝos kastoj laboristaj. Kaj sube estos la abismo, kie loĝos doloranta, malsateganta, putranta, kaj ĉiam renoviĝanta, la ordinara popolo, la granda amaso de la loĝantaro. Kaj finfine, kiu scias kiam, la ordinara popolo suprenleviĝos el la abismo, la laborist-kastoj forpecetiĝos, kaj tiam, fine post la dolora laboregado centjara venos la tago de la ordinara popolo. Mi esperis vidi tiun, sed nun mi scias, ke mi neniam ĝin ekvidos . . .»

Laŭ manuskripto de George Saville.

Inter niaj kontraŭuloj

(Daŭrigo¹)

Forlaso de ido kaj aliĝo al la sistemoj pli kulturaj, malpli demokratiaj laŭ sia konstruo — estas io tute ne nova.

Eble ne kun tiom klara motivigo, sed sendube pro la samaj «Wahl-Prorokaj» konsideroj, konata aŭstria antisemido prof. Krenn en la jaro 1911 kun la Viena grupo idista forlasis idon kaj akceptis novlatinan sistemon. Ne ĉiuj idistoj jam komprenis, ke la batalo okazas ne inter gramatikaj diferencoj, sed inter mondkonceptoj diversaj, sed E. von Wahl kaj J. Prorok tion jam tre bone komprenis.

Ankaŭ alia eminenta mondlingvisto prof. Peano, aŭtoro de «Latino sine flexione» kaj direktoro de la «Akademia pro interlingua», tute klare esprimis, ke lia sistemo de lingvo internacia, estas rezervita por homoj kulturaj, kleraj kaj ke do ĝi neniel povas kaj volas servi al la Laboristaro.

Vere, restas ankoraŭ naivuloj, ekz. J. Weisbart — metiisto-gravuristo, aŭtoro de la lingvo «Medial». Li ĝis nun kredas, ke la kaŭzo de la malkonsento estas lingvo-diferencoj. Tial li vokas al unueco inter diversaj reformistoj kaj esperas sukcesi per intertrakto kun esperantistoj²). Sed la klarvida J. Prorok en sia artikolo deklaras, ke «tiu ideo estas utopio»; kaj ĝi sendube estas utopio, se oni akceptas la deklaron pri batalo inter du mondkonceptoj.

La idistoj estas kondamnitaj al tradicia rolo de oportunistoj — neniom helpi al si mem kaj esti nur agentoj de la senskrupule reakciaj anti-proletaj lingvo-sistemoj, similaj al occidental.

Nesufiĉa nombro de la idistaro, malprofitego konstanta de ĉiuj eldonaĵoj — devigas idistojn anstataŭ praktika aplikado de Ido — direkti ĉiujn fortojn al kompromitado kaj kontraŭ batalado de esperanto. Tia estas ilia rolo en la historio de la movado por la Lingvo Universala. Sed same kiel en la medio socia kaj politika oportunismo krevas, same ĝi krevas sur la kampo Mondlingva.

Por tute senmaskigi tiun oportunismon de la idistoj, sufiĉas memori, ke la ido-lernolibroj eĉ proletaj — estas eldonataj por helpo de la burĝoj, pastroj kaj policistoj.

Pri tio ni jam parolis siatempe en «Sennaciulo» kaj nenie la vereco de niaj asertoj estis neata.

Sufiĉas memori, ke la sekretario de Revolucia germana Ido Organizo (Lantos) estis samtempe sekretario de la neŭtrala Ido-Unio, ke la luksemburga idisto Meier-Heucke — samtempe redaktas kaj eldonas revolucian ido-revuon «Revuo Internaciona» kaj partoprenas la burĝajn kongresojn pacifistajn, intertraktas kun amerika milionulino Morris kaj reprezentas en Luksemburgo la burĝe neŭtralan «Uniono por la Linguo Internaciona».

Do, la socia valoro de ĉiuj frakcioj de la Mondlingvanaro estas klara.

Ni, esperantistoj proletaj estas plej fortaj, ni estas plej konsciaj, kaj ni servas per nia lingvo al la klaso laborista — mastro de la tago morgaŭa. Ni devas sukcesi en nia laboro kaj nia lingvo devas triumfi same kiel finfine kaj neevitebla triumfos en la tutmondo la afero proleta, laborista.

E. Drezen.

¹) Vidu la n-rojn 116 kaj 117 de «S-ulo». ²) Vidu revueton «Unione», 1926 j., n-o 4, pĝ. 1.

— pàgina 6 —

6 SENNACIULO

SENNACIULA RADIO-PAĜO

EN SOVETIO

Senfadena telefonio pli kaj pli vastiĝas, Sovetia registaro havas grandegan programon. Multaj sendostacioj estas projektitaj. Ĉiumonate unu nova ekfunkcias.

Septembre, ni jam presigis tabelon, de sovetiaj stacioj. De post tiam, tiom multe da novaj stacioj regule disaŭdigas, ke ni publikigas alian liston:

Moskvo, Central Komintern, 1450 m., 12 kv. Moskvo, Unuiĝo de l’ Sindikatoj, 450 m., 2 kv. Moskvo, Popoff, 1010 m., 2 kv. Moskvo, Radio Peredacha, 410 m., 6 kv. Leningrad, Permskaja, 1100 m., 10 kv. Leningrad, Persoŝnaja, 940 m., 1,5 kv. Nijni Novgorod, Leschinskaja, 1050 m., 1,5 kv. Kharkov, Radioperedacha, 490 m., 1 kv. Astraĥan, Radioperedacha, 675 m., 1 kv. Gomel, Radioperedacha, 900 m., 1,2 kv. Ivanovo-Voznesensk, Radioperedacha, 800 m., 1 kv. Kiev, Radioperedacha, 780 m., 1 kv. Minsk, Sovnarkom, 350 m., 1,2 kv. Rostov (Don), Radioperedacha, 2000 m., 1,2 kv. Stavropol, Radioperedacha, 655 m., 1,2 kv. Sverdlovsk (Jekaterinburg), Radioperedacha, 750 m., 0,3 kv. Veliki Ustyug, Radioperedacha, 1010 m., 1,2 kv. Voronej, Radioperedacha, 950 m., 1,2 kv.

Sebastopol, Odessa, Bogorodsk, Saratov, Turuchansk, Tiflis, Vladivostok kaj Erivan, kies ondlongecoj kaj potencoj ni ne ankoraŭ scias.

En Siberio, nun estas konstruataj, sendostacioj en Bergosovka, Kondino, Mufi kaj Zamarovo.

Krom tio, ankoraŭ estas tri stacioj, kiuj funkcias kun mallongaj ondoj, en Moskvo, Nijni-Novgorod kaj Ĥarkov. H. Nicollet.

*

ESPERANTA RADIO-KALENDARO

La horoj estas montrataj laŭ tempo universala, t. e. horo de Greenwich.

Ĉiutage:

10.45: Dresden (294 m.), Leipzig (452 m.) 13.00 ĝis 24.00 (horoj varieblaj): Munĥeno (485 m.), Nürenberg (340 m.)

Ĉiusemajne:

Lunde:

10.00: Dairen (Japanio) (395 m.) 17.00: Moskvo (1010 m.) 18.10: Graz (397 m.), Vieno (531 m.), Vieno (582 m.) 18.30: Stuttgart (446 m.) 19.00: Minsk (950 m.) 20.00: Romo (425 m.)

Marde:

0.35: Cleveland (273 m.) 2.00: Minneapolis (416 m.) 16.20: Montevideo (270 m.) 17.30: Leipzig (463 m.), Dresden (294 m.) 18.10: Vieno (531 m.), Vieno (582 m.) 19.00: Zagreb (350 m.) 20.30: Ĝenevo (760 m.) 21.00: Lyono (291 m., 3.)

Merkrede:

13.00: Krasnodar (? m.) 17.45: Madrido (340 m.) 21.00: Breslau (413 m.), Gleiwitz (251 m.) 21.30: Zagreb (350 m.) 22.30: Bilbao (418 m.)

Ĵaŭde:

15.00: Königswusterhausen (1300 m.) 18.10: Graz (397 m.), Vieno (531 m.), Vieno (582 m.) 20.00: Parizo (458 m.) 20.30: Parizo (1750 m.) ? Gisborne (Nov-Zelando) (? m.)

Vendrede:

1.00: Nov-Yorko (258 m.) 16.20: Montevideo (270 m.) 17.00: Moskvo (1010 m.) 20.30: Toulouse (260 m.)

Sabate:

17.15: Elberfeld (259 m.), Dortmund (283 m.) Münster (410 m.) 17.35: Berlino (513 m.), Berlino (571 m., 5.) 21.00: Bilbao (415 m.)

Dimanĉe:

8.30: Moskvo (1450 m.) 9.30: Moskvo (1.450 m.) 10.00: Bremen (279 m.), Hannover (297 m.), Kiel (230 m.), Hamburg (392 m., 5.) 14.00: Nürenberg (340 m.), Munĥeno (487 m., 5.)

Ĉiumonate: ĵaŭdon antaŭ la 1-a kaj la 15-a Moskvo (1450 m.). La 3-an merkredon: 22.00: Barcelono (325 m.).

Ni alvokas nian legantaron, nin informi pri eblaj eraroj, novaj, hor- aŭ tag-ŝanĝitaj kaj ĉesigitaj esperanto-sendoj. (771.)

*

SAT-RADIOSENDAMATOROJ

Sennaciulaj radiistoj povas havi radio-interligon per mallongondaj sendiloj kaj riceviloj. Sendube, inter SAT-anoj radioamatoroj estas laborontaj kun mallongondaj aparatoj kaj iuj havas voksignalojn. Do, necese estas, ke ĉiuj presigu siajn voksignalojn en Sennaciula Radio-paĝo. Estas necese, ke ili montru: 1-e sian voksignalon — por sendilo — por ricevilo, 2-e tipon de aparato, 3-e diapazonon de ondoj en kiuj laboras la aparato, 4-e ondlongecon, 5-e horojn de laboro, 6-e nomon kaj adreson. Nune mi konstruas mallongondan sendaparaton, kiun mi donos por uzo al Kiev’a distrikta SAT-grupo.

Mi baldaŭ konigos voksignalon de tiu aparato. N. Jefimoviĉ (Kiev).

Noto: Ĝis nun, nur unu SAT-ana-sendamatoro konigis sian voksignalon: O-W-O Alex. Gudków en Smolensk, staro — Leningradskaja 4.

*

ESPERANTO-UZO EN RADIO

Ĝis nun 113 stacioj dissemitaj tra 23 ŝtatoj disaŭdigis, ĉu paroladojn, ĉu programojn, ĉu kursojn esperantajn.

Nome: Aŭstralio 3, Aŭstrio 2, Brazilio 1, Britio 16, Ĉeĥoslovakio 1, Danio 3, Finlando 1, Francio 3, Germanio 27, Hispanio 5, Holando 2, Hungario 1, Italio 1, Japanio 8, Kanado 4, Latvio 1, Meksikio 2, Norvegio 1, Rumanio 1, Sovetio 8, Svedio 2, Svisio 2, Urugvajo 1, Usono 16.

*

POŜTO

M. M. — Reostasto por reguligi la varmigon de ŝparvalvo devas havi mezan rezistancon da 300 omoj. Por ordinara valvo, 60 omoj. H. N.

*

DIVERSAĴOJ

La radio maŝinskribado jam eliras el la kampo de anticipoj. Nune estas fabrikitaj diversaj tipoj de radio-maŝinskribado. Por montri la malfacilaĵojn de la solvenda problemo, sufiĉas scii, ke la eblaj kombinoj superas cent milionojn.

K-do Thevenet (339) proponas, ke speciala signo montru la radio-amatorojn en la venonta jarlibro. Aprobinda ideo.

*

Radio aŭ Radjo

Ĉu ni devas skribi Radio-n aŭ radjo-n? Mi delonge pensis pri tiu temo, jam iomete tuŝita en «S-ulo». Fakte, la vorto radio havas jam kelkajn diversajn signifojn. Miskompreno tamen ne povas okazi, ĉar la apuda teksto klare montras la signifon. Post rapida studo de la problemo, mi povas konkludi, ke, en preskaŭ ĉiuj eŭropaj lingvoj, oni skribas «radio». Sed, kiamaniere oni elparolas tiun vorton? France, oni diras «Radjo». Se tiu prononcado estas same en la aliaj eŭropaj lingvoj; evidente, ni devus skribi «Radjo». Pro tio, mi petas sciigojn de niaj radiistoj. Mi publikigos la rezulton de la enketo, kaj ni decidos laŭ la plej internacia grado de l’ prononcado. H. N.

— pàgina 7 —

SENNACIULO 7

TRA ESPERANTIO

Ĉe la laboruloj.

EL LA REDAKTEJO

Kelkaj K-doj opinias, ke la tono de nia lasta redakteja parolo estis tro pesimisma. Ili diras, ke la faktoj neniel povas pravigi tian spiritostaton. Se la respondoj al nia enketo ne estis multnombraj, tio ne pruvas tutcerte, ke la legantaro indiferentas pri sia gazeto. La fakto, ke ni dum kvin monatoj varbis 443 novajn abonantojn montras, ke „S-ulo» trovas pli kaj pli bonan akcepton ĉe la laborista esperantistaro. La varba ritmo ja ne estas tiom rapida kiel dezirinde, sed ĝi tamen montras senĉesan plialtiĝon.

Tiuj K-doj akcentas, ke la senĉese plilongiĝanta listo da K-doj, kiuj donacas malavare por la Jubileo-Ĉeno pruvas plej evidente, ke ekzistas inter la SAT-anaro forta kontingento da fervoraj batalantoj, ĉiam pretaj oferi por la komuna afero. —

Ni ne neas la faktojn. Ili ja estas kuraĝigaj, kaj kelkfoje ni legis kortuŝite la nomojn de malriĉaj donacemuloj.

Sed estas ankaŭ fakto, ke la esperanta vivo en la granda plimulto da laboristaj grupoj estas malvigla. Se tiel ne estus, ni ricevus respondon de ĉiu grupo. Dum venis nur kvin tiaj respondoj. Ĉiuj aliaj diras nur personan opinion, kiu ja povas esti interesa kaj atentinda, sed tamen ne tiom signifa kaj instrua kiel estas respondoj senditaj je la nomo de grupo, kies anoj kunvenis tute speciale por diskuti la demandon. Ni ripetas, ke la Redakcio bezonas koni la ĝeneralan opinion de la tuta legantaro por ekscii pri la irinda vojo. Se ni ne konas la dezirojn de la legantoj ni ne povos trafe klopodadi por kontentigi ilin.

Ni do insistas denove, por ke en ĉiu esperantista laborista grupo oni pridiskutu la demandon pri „S-ulo» kaj konigu la opinion de la anoj. Por ke la respondoj povu nin instrui pri la deziroj de la legantoj necesas, ke ili estu precizaj. Tial ni publikigas ĉi-sube kiel modelon de respondo, tiun de la N.-Novgoroda Grupo. Red.

*

REZOLUCIO

de la SAT-kunveno en Niĵnij-Novgorod, la 14-an de novembro 1926.

Pridiskutinte la enhavon de «S-ulo» dum la kunveno de la 16-a de septembro kaj dum tiu de la 14-a de novembro, N-Novgorodaj SAT-anoj decidis doni jenajn respondojn al la enketo de la redaktanto.

1. «Kiun rubrikon vi legas kun pli da intereso?»

Estas pli interesaj por ni artikoloj pri vivmaniero, pri socistato, pri vivkondiĉoj ktp. de ekstersovetiaj K-doj.

2. «Kiuj artikoloj estas por vi pli facile legeblaj?»

Laŭfundamente skribitaj kaj sen abundo da novaj vortoj.

3. «Kiujn prilingvajn rimarkojn vi faris?»

Ni deziras, ke ĉiuj novaj vortoj estu klarigataj kaj la stilo estu laŭfundamenta. Ni kun kontentiĝo rimarkas, ke la stilo de «S-ulo» nun pliboniĝis grandskale.

4. «Kiuj rubrikoj ŝajnas al vi forigindaj kaj kiuj enmetindaj?»

Ni opinias, ke estas dezirindaj pli da ekstersovetiaj artikoloj je la kosto de scienc-fako kaj esperantaj aferoj. Ne plaĉas al ni, se ĉirkaŭ 50% da artikoloj estas pri Sovetio aŭ verkitaj de Sovetiaj K-doj (N-o 107). Tion ni legas ĉiutage en niaj ruslingvaj organoj. Vere ili estas interesaj por ekstersovetianoj, sed oni ne forgesu ankaŭ, ke ĉirkaŭ ⅓ da SAT-anoj estas el Sovetio.

Rubriko «El la vivo kaj sciencoj» iafoje montras inklinon al enhavo de «Heroldo de Esperanto» kaj enmetas artikolojn ne konvenajn por serioza laborista gazeto, ekz. «Sekreto de Siberia Tajga» aŭ «Restaĵoj de arktika ekspedicio de 1845» (ambaŭ n-o 102). La senco de la lasta eĉ ne estas komprenebla. Tiu rubriko devas okupi malpli da loko kaj posedi pli seriozan materialon.

«Diskutejo». Tiu rubriko estas ege interesa, se ĝi pritraktas interesajn demandojn kaj sciigas opiniojn de multaj K-doj. Sed, se oni skribas dudekfoje la samon pri sama temo, tio tedas. Ekz. artikoloj pri malsanoj okupis tro da loko. «Ĉu Marx eraris» estas interesega problemo. Tamen la grandan traktaton (kompare kun loko disponebla) de K-do Revo ni preferus vidi en «Sennacieca Revuo». Tiam oni ne devus engluti la artikolon po peceto dum duonjaro¹). Pro lasta kaŭzo ĝi multon perdas. Krom tio ni timas, ke la artikolaro estas iom malfacila por simplaj laboristoj.

«Esperantaj aferoj». Estas dezirinde plimalgrandigi ĉi rubrikon. Ja nia SAT celas fari peresperantan laboron. Do la samon faru ĝia organo. Esperanta rubriko okupu ne pli, ol ¼ da disponebla loko. Aparte devas esti malpligrandigita la kroniko²). Nur faktoj gravaj kaj ĝenerale interesaj eniru ĝin. Oni skribu pli koncize. La lasta rilatas ankaŭ al SAT-aferoj.

Interesaj artikoloj estis: n-o 103, «Fordismo», n-o 106, «La fervojoj en Ĉinio», «La Hispania reakcio kaj instruado», n-o 107, «El la faŝista Italio», n-o 108, «Aŭstria Laboristo», «Letero el Bulgario», «Homvendo en Eŭropo», n-o 109, «Japanio en fandujo», n-o 110, «Formigrado en Hungario».

Jen estas niaj deziroj esprimitaj. Ni povas koncize diri ilin jene: «Ŝparu ege la lokon. Enmetu nur valoraĵojn». Sed ni sentas, ke tio ĉi ne dependas de la redaktanto, sed de la SAT-anaro mem. Kion devas fari la redaktanto, se mankas taŭga materialo, el kiu oni povus elekti? Kaj pasiveco de ekstersovetia SAT-anaro ege mirigas nin kaj igas timi pri la estonto de SAT. Ĉu do la SAT-anaro tutmonda ne havas eĉ tiom da povo por plenigi la spacon malgrandan de sia organo?

5. «Kial ne estas pli da abonantoj en via grupo?»

Ni opinias, ke plimultigo de la artikoloj pri vivkondiĉoj de ekstersovetiaj laboristoj pligrandigos la nombron de abonantoj en Sovetio.

Tamen sen iuj ajn kondiĉoj, la kunveno konscias la necesecon de subteno al la SAT-organo kaj alvokas ĉiujn SAT-anojn en N-Novgorod por abono al «S-ulo», elmetante la agitfrazon: «Se vi estas vera SAT-ano penu nepre aboni nian SAT-ilon «Sennaciulon» kaj bone uzu ĝin».

Por la SAT-grupo en Niĵnij-Novgorod H. Konovalov.

¹) La artikolserio de K-do Revo ankaŭ ne povus aperi en sama n-o de «S.R.» — Red. ²) La grupo el Gablonz (Ĉeĥoslov.) diris: «Nin plej grandparte interesas la angulo «Kroniko» kiel informilo pri spertoj en la disvastigado kaj aplikado de esperanto.»

*

EL LA ADMINISTREJO

Stato de la membraro de SAT laŭ Sektoroj kaj landoj

(laŭ dato de 10. decembro 1926)

Sektoroj

1/173, 2/407, 3/391, 4/1022, 5/698, 6/329, 7/507, 8/138, 9/426, 10/165, 11/28, 12/26 13/22, 14/26, 15/8, 17/1, 21/1, 23/5, 24/2, 26/1, 27/4, 28/1, 29/3, 30/21, 31/2, 32/2, 33/16.

En la ne notitaj sektoroj ni ne havas membrojn.

Landoj

Aŭstrio 219, Belgio 81, Britio 170, Bulgario 26, Ĉekoslovakio 134, Danio 1, Dancigo 3, Estonio 20, Finnlando 26, Francio 236, Germanio 1306, Hispanio 56, Hungario 25, Islando 1, Italio 27, Jugoslavio 53, Latvio 15, Litovio 41, Nederlando 52, Norvegio 26, Polio 54, Portugalio 5, Rumanio 5, Saarlando 2, Sovetio 1693, Svedio 37, Svisio 16, Turkio 1, Alĝerio 1, Port. Afriko 1, Sud-Afriko 5, Tunizio 1, Argentino 14, Brazilio 2, Kanado 2, Usono 26, Aŭstralio 2, Nov-Zelando 3, Ĉinio 9, Japanio 27, Persio 1.

Entute ni havas nun 4425 membrojn. Ni citu, ke inter tiuj membroj jam troviĝas parteto de novaliĝintoj por la jaro 1927. Estas nepre necese, ke unu membro atentigu la alian pri la renovigo de la membreco por la jaro 1927. Se ĉiu membro malnova renovigus la membrecon kaj ĉiu malnova membro varbus almenaŭ 1 novan membron, tiam ni certe atingus en la venonta Jarlibro la respektindan nombron de 10 000. K-doj la prospero de nia Asocio estas en viaj manoj; faru ĉiu sian devon! Estas rekomendinde, ke jam nun ĉiu malnova membro renovigu sian membrecon, por ke ni povu sufiĉe frue kompili la adresaron de la Jarlibro.

Aliparte, ni petas la perantojn jam nun informi nin pri: dato, ejo kaj horo de la kunvenoj.

La K-doj en Ĉekoslovakio sendu sian monon al poŝtĉeka konto n-ro 73 838, Praha, K-dino Filomena Lustinetz, Bodenbach-Krochwitz. Per uzo de la poŝtĉeko oni ŝparas afrankon kaj samtempe havas kvitancon en la mano. Adm.

— pàgina 8 —

8 SENNACIULO

NIA POŜTO

(7193.) — Jes, ekzistas granda diferenco inter la vortoj «internacieca» kaj «sennacieca». La demando indas ampleksan pritraktadon, kiun ni ne povas, pro manko de tempo, nun fari. Ni nur diru, ke internacieca mastrumado de l’ mondo signifas, ke ĉiu nacio konservas siajn sendependecon, lingvon, kulturon, ktp. — Dum sennacieca mastrumsistemo ignoras ĉiujn naciajn apartecojn. La ekonomio ne plu estas laŭnacia, sed laŭindustria, kio estas pli racia, ĉar la krudmaterialoj tre malofte koincidas entute kun iu nacio. Sed ni ne devas forgesi, ke, nun, pro malsamlingveco, sennacieca mastrumado de l’ mondo estas tute ne ebla, eĉ se la Proletaro estus konkirinta la povon en la tutmondo. Nun la mondo estas nur matura por internacieca mastrumadsistemo. Sed la samlingvaj laboristoj el la tuta mondo t. e. la SAT-anoj rajtas anticipi kaj i n t e r s i organiziĝi sennaciece. La SAT-strukturo, la SAT-kongresoj estas vere sennaciecaj, tial ke neniel oni atentas la naciojn. Kio estas logika kaj racia i n t e r n i povas nun esti utopia ekster ni. Red.

(5241.) — Ekzistas nenia kontraŭdiro en tio, ke ni ŝatas la prilingvan aŭtoritaton de s-ro Cart, kaj pro tio honoras lin, kaj nia mokemo rilate lian patriotismon . Red.

*

ATENTU, ŜAKLUDANTOJ TUTMONDAJ!

Germanaj ŝakludantoj (SAT-anoj) deziras firman kunligon internacian. Ekzistas ja la «Laborista Ŝakinternacio», sed ĉu ĝi estas vera internacio? Pri tio ni dubas. Aliĝis nur la ŝakorganizaĵoj el Germanio, Aŭstrio, Svisio kaj Sovetio. Ni ja ne scias, ĉu en aliaj landoj ekzistas apartaj laboristaj ŝakorganizaĵoj. Verŝajne ne, aliel ili estus aliĝintaj. Tamen ni estas konvinkitaj, ke en ĉiuj mondanguloj troviĝas izolitaj ŝakludantoj. Tial ni celas krei, pere de esperanto, fortan veran «Laborist-an Ŝakinternacio-n». Sed antaŭ ol fari tiun paŝon, ni deziras interrilati pri ĉi temo kun K-doj el la tuta mondo. Dume ni klopodos almenaŭ starigi «Ŝaksekcion» el SAT-anoj kaj aperigi «Ŝakangulon» en «S-ulo».

Interesatoj skribu al W a l t e r R i c h t e r, Am Schweizerwald 5, Mittweida i. S., Germanio.

Esperantista-ŝakrondeto Mittweida. SAT-anoj 2924, 1541.

*

NEKROLOGO

La 10-an de decembro mortis post mallongdaŭra malsano en Clamart (Seine-Francio) nia

K-do M. Kraŭterkraft,

SAT-ano 2816. Pro sia partopreno en la revolucia movado, li estis dum la carismo kondamnita al kelkjara punlaboro en Siberio. De tie li forkuris Francion.

Al liaj edzino kaj infano ni plej sincere kondolencas.

*

KRONIKO

Francio.

Saint-Etienne. — La 10. okt. okazis en la laborborso propaganda kunveno, organizita de la lab. grupo, kun gazetekspozicio. K-do Roux, gvidanto de la lab. esp. grupo en Lyon, parolis pri esp-o je la servo de l’ Proletaro. La 13. sammonate malfermiĝis la ĉiujara kurso; partoprenas 25 gelern. La grupo eldonas publikajn afiŝojn, interŝanĝrajn murafiŝetojn, glupropagandilojn, ktp. La membroj kunvenas ĉiumarde ĉe la laborborso, cours Victor-Hugo, en ĉambro 112, je la 20-a horo.

Germanio.

Waltersdorf ap. Zittau. — La 1. dec. fondiĝis SAT-rondeto kun 14 anoj. Peranto A. Kahlert (2572). La kunvenoj okazas ĉiun ĵaŭdon de la 8-a ĝis la 10-a vespere en «Kafejo Zimmermann». (2572.)

Sovetio.

Smolensk. — La 19. nov. fondiĝis SAT-rondo kun 26 anoj. La kunvenoj okazas la duan vendredon en la monato. La estraro konsistas el E. Rödel, Matjas, O. Gutman. La grupo ankaŭ prizorgas int. lab. koresp., interesatoj turnu sin al K-do O. Gutman, Mal. Engelgardt str. d. 2.

Dnepropetrovsk. — La 23. nov. parolis K-do Kotelevcev dum kunveno de kom. junularo pri intern. lab. koresp. Ĉeestis 70 pers. esp-o kurso fondiĝos. 28. nov. okazis ĝenerala kunveno de la esp. organizo, ĉeestis pli ol 30 Gek-doj. Elektiĝis nova estraro konsistanta el V. Kotelevcev, Visockij, Poŭĉik, Ŝipilin, M. Volkova, Ĉiĥaĉev, Vlosov. Estas starigita nova membrokategorio «amikoj de esp-o». Okazos de nun ĉiudimanĉe paroladoj literaturaj vesperoj ktp. Poste okazis la akcepto de 17 lernantoj jus finintaj la kurson. La kursoj daŭris 2 monatojn kun entute kvindek horoj. La kotizo por dumonata kurso estas 5 aŭ 3 rubloj. Entute funkcias 11 kursoj kun 262 gelernantoj. Alia kurso jus finiĝis kun 12 lernantoj. En la urbaj magazenoj vendiĝis pli ol 500 lernolibroj. La 2. k. 20. nov. parolis K-do Sorokin per loka radiostacio pri esp-o. La 30. nov. okazis la’ unua perradia esp-o lekcio. La kurso daŭros du monatojn, po dufoje semajne. (5711.)

KUNLABORU — TRAFE

Ĉu ni devos ĉesi la semajnan aperigadon de «S-ulo» pro manko de taŭga materialo?

Ĉu strikas la kunlaborantoj el multaj landoj?

Ni bezonas mallongajn raportojn pri vivkaj laborkondiĉoj de laboristoj.

Literaturaĵojn oni sendu al Moskvo, ne al Paris.

*

RECENZEJO

LEA Kantaro eldonita de la Laborista-Esperanto-Asocio por la germanlingvaj regionoj, Leipzig, Wasastrasse 16. Formato 10×15 cm. 62 paĝoj. Prezo: 0,40 mk. g.

Ĉi plaĉa libreto entenas 14 el la plej konataj internaciaj kaj germanaj batalkantoj laboristaj kaj 32 migr- kaj popolkantojn esperantigitajn (sen la muziknotoj), bone konatajn en ĉiuj germanlingvaj regionoj. Precipe por tiuj germanlingvaj K-doj, kiuj ŝatas kantante travagi arbarojn kaj kampojn ĉi libreto estos bonvena aperaĵo. Sed ankaŭ ĉiu alia kantemulo ĝoje akceptos ĝin. M. Sch.

MEMORNOTO

Represis el «Sennaciulo».

Arbeiterzeitung, Frankfurt, 19. 10. 26: «Fordismo» (103) kaj 29. 10. 26: «Kion bedaŭras la delegitoj al Sovetio» (106). — The New Zealand Worker, Nov-Zelando, 27. 10. 26: «La vero pri la helpo el Sovetio (96). — El Progreso, Hispanio, 9. 12. 26: «Pri la seksdemando» (113). — Prukopnik Svobody, Vieno, 27., 28. 8. 26: La «sankta jaro» 1925 (71).

Represis el «Sennacieca Revuo».

Prukopnik Svobody, Vieno, 18. 9. 26: «Oriento el la alto de aeroplana flugo» (28).

Enhavas notojn pri SAT.

Arbeiterzeitung, Frankfurt, 21. 8. kaj 16. 11. 26. — Prukopnik Svobody, Vieno, 7. 8. 26. — The New Zealand Worker, Nov-Zelando, 27. 10. 26.

Enhavas tradukaĵojn el esperantistaj leteroj.

Sächsische Arbeiter-Zeitung, Leipzig, 7. 12. 26. — Arbeiterzeitung, Frankfurt a. M., 19. 8. kaj 20. 9. 26.

Enhavas priesperantajn artikolojn.

Le Progrès, Lyon, 1. 11. 26. — Molodij Bilŝovik, Kiev, 5. 11. 26, sesa leciono esp-a.

*

LINGVAJ DEMANDOJ

Oni ĝenerale uzas la vorton ALIE samsence kun ALIMANIERE. La vortaroj Grosjean-Maupin kaj Kabe akceptas ĝin kun tiu senco. Ĉu ne estus tamen pli logike, ke ALIE signifus ALILOKE? Oni tradukus ALIMANIERE per ALIEL, laŭ la regula vortfarado de l’simplaj vortoj.

— Vi malprave diras, ke estus pli logike, ke la vorto ALIE signifus ALILOKE. Vi forgesas, ke ALIE tute ne estas simpla, nedividebla, nediserigebla vorto. Ĉiuj simplaj vortoj de la Zamenhofa tabelo troviĝas en la U. V. plenformaj (ne KI’u, ĈI’o, I’a, sed KIU, ĈIO, IA) kaj oni devas lerni ilin aparte senŝanĝe. Ili estas teorie analizeblaj por faciligi la memoradon, sed fakte nedivideblaj. Kontraŭe la vortoj ALIA, ALIE estas ordinaraj, divideblaj nesimplaj vortoj, formataj el ia radiko (ALI’) kaj ia finiĝo (A, E). Laŭ la ĝenerala regulo (7-a reg. de la Fundam. Gram.) la apartigebla finiĝo E montras la manieron, ne la lokon. Se vi tiel rezonas pri ALIE, vi devas ankaŭ pretendi, por obei la logikon, ke SAME signifas SAMLOKE, ke DIVERSE signifas DIVERSLOKE, ktp.

Redakcia aldono. — La argumentado de Fakulo ne konvinkis nin pri la neuzindeco de «aliel» en la senco de alimaniere. Ŝajnas al ni, ke ĉiokaze li ne sufiĉe taksas la gravecon de la rolo, kiun ludas en la vivo de lingvo la proanalogia leĝo. Fakte, la esprimoj «aliel», «alio», «alies» k. s. venis tute nature sub la plumon de uzantoj de nia lingvo.

Sed tamen ni de nun ne plu uzos tiujn formojn en «S-ulo», ĉar ni opinias, ke lingva disciplino estas nepre necesa, kaj ĝi povas ekzisti nur se ni atentas la konsilojn de la fakuloj. Nia lingvo estas ja tre kaj bezonas ankoraŭ kuratorojn .. Red.

Presejo: Uns-Produktivgenossenschaft, Leipzig (Germanio)

Facsímil: escaneig a Internet Archive

El número, sencer

— pàgina 1 —

3-a Jaro. N-o 119—120 — APERAS SEMAJNE — 8. Januaro 1927

[BILDO p.1 | 41,3,53,11] Kvinpinta stelo kun la literoj «S.A.T.» en la mezo, super la titolo de la gazeto.

ESPERANTO JE LA SERVO DE L’ TUTMONDA PROLETARO

SENNACIULO

OFICIALA ORGANO DE SENNACIECA ASOCIO TUTMONDA

Redaktanto: E. LANTY, 14, Avenue de Corbéra, Paris-XIIe — Sidejo de Ekzekutiva Komitato de SAT, 23, Rue Boyer, Paris-XXe — Administranto: R. LERCHNER, Colmstrasse 1, Leipzig O 27

BLANKAJ MASTROJ — FLAVAJ SKLAVOJ

(SKIZO EL NEDERLANDA HINDIO)

La ĉi suba historieto estas verkita de la juna India aŭtoro K-do Smelli. Ĉar ĝi trafe karakterizas la rilatojn inter blankaj regantoj kaj flavaj regatoj ni traduke prezentas ĝin al la Legantaro de «S-ulo». 670 kaj 5877

Al la naŭjara Sidin oni hieraŭ elbatis la okulon… La maldika knabo kun la flava vizaĝo nun scias, ke ne estas permesate diri al blankulo: «Mi ne iras», kiam la blankulo diras, ke oni devas alporti pilkon, kiu falis en la apudan ĝardenon. Oni devas tiam rapide forkuri, serĉi la pilkon kaj alporti ĝin al la blankulo. Sed tion ankoraŭ ne sciis hieraŭ la malgranda Sidin.

Li sidis sub arbo rigardante al la piedpilkludado de la blankuloj. Streĉa, beleta kaj facile komprenebla ludo. Sidin estus povinta kunludi, sed la blankuloj ne akceptas brunajn sklavojn en sian klubon. Unu blankulo donis tian fortan piedfrapon al la pilko, ke ĝi flugis trans la barilon en la rizkampon de sinjoro Belko.

«Alportu ĝin!» kriis la blankulo al Sidin. «La posedanto min batos», diris Sidin, «mi ne iros sur lian kampon».

Post tio la blankulo eklevis bastonon kaj post sekundo Sidin sentis netolereblan doloron super la nazo kaj en la dekstra okulo. La doloro estis tiel netolerebla, ke li falis sur la teron, perdis sian konsciencon kaj ne povis memori ion pri tio, kio plue okazis.

Tute difektita estis la okulo de Sidin. Mi unue rakontis la historion de tiu ĉi kompatinda knabo, ĉar tio ĉi estis la lastokazinta el miloj da tiaj korpaj difektigoj.

Oni eble kredas, ke oni povas venigi la krimulon antaŭ la tribunalo, por ke li estu punata pro sia fiago. Erare!… Sur la insulo Java ekzistas punoj, malliberejoj, punlaborejoj, nur por la indiĝenaj sklavoj.

La sukerkampoj apartenas al la holandano Bilbo. Antaŭ dekkvar tagoj li dungis 300 infanojn kaj junulojn por labori por li. Ili laboregas en la varmega sunbrilo de la frua mateno ĝis malfrua nokto. Mi provos iom rakonti pri ĉi laboro:

Karbe nigraj estas la dorsoj de la sklavoj. Dum 12 horoj ili estas varmegigataj de la brula sunbrilo. Tagmeze ili havas duonhoran paŭzon por manĝi.

Sub grandega arbo, en malvarmeta tendo sidas la gardistoj. Laŭvice ili ekprenas la teleskopojn por rigardi la senripozan laboron de la sklavoj. Ili ne rajtas rektigi momenton la dorsojn. Ili estas dungataj por kompletaj 12 horoj kaj ili scias, ke la leĝo de la holandanoj diras: «Ĉiu kolorulo, kiu ne plenumas la regulojn de la kontrakto, perdas la rajton je la tuta salajro.»

Kaj ili scias ankaŭ, ke la ĉefoj havas longajn vipojn: la vipoj povas atingi dekdu indiĝenojn samtempe. La batoj postlasas sangajn vipstriojn kaj kun sanga dorso oni ne povas labori sub la sunvarmego. Kaj ekzistas ankaŭ la «leri» muŝoj, kiuj kiel kun preniloj pikas en la vundojn. La «leri» amas la sklavan sangon same kiel Bilbo kaj la aliaj holandanoj la sklavan ŝviton.

Por kvar semajnoj la infanoj kontraktis. Por tio ili ricevas tiom, kiom malgrandulo bezonas por 24 tagoj kaj eventuale ankoraŭ por unu plia semajno por vivi.

Mi diris «ili ricevas». Sed fakte ili ricevis nenion. Kio okazis. La dekunuan tagon venis la ĉefoj kun nova aro da laboristoj. La plej aĝa gardanto diris al la aliaj: «Haltu, kaj kunvenu en la oficejon.»

Tie sidis tri policistoj, unu el ili tenis en la mano paperon. «Ĉu ĉiuj ĉeestas?» demandis Bilbo. «Jes», estis la respondo.

La policisto, kiu tenis la paperon en la mano kriis: «Atentu!» Tiam li laŭtlegis la nomojn de dekdu- aŭ dekkvin taglaboristoj kaj demandis: «Ĉu vi estas membroj de la Sarekat Rajat?» (Nacia-revolucia organizo).

«Ne» diris ĉiuj. La policisto ruĝegiĝis, pugnigis sian manon minacante super la kapo kaj kriis: «Aĉularo! Forkuraĉu, se ne, mi pafos vin».

Forkuregis la flavaj sklavoj.

Kaj eble vi demandos: «Sed kioman salajron ili ricevis por la dek tagoj da pezega laboro?» La respondo estas: «Neniom».

— pàgina 2 —

2 — SENNACIULO

El la mezepoka Hungario

Pri la Balotelektoj

Ili okazis la 8-an kaj 17-an de decembro 1926. La registaro elektis la tagojn tiamaniere, ke la laboristaro povis tre malfacile partopreni la balotadon. Ĝi ja okazis dum labortagoj, kiam ne liberaj estas laboristoj. Ĉe ni la balotoj estas duspecaj: publikaj kaj sekretaj. La sekreta baloto ekzistas nur en kelkaj grandurboj, precize dirite ĝi okazis ĉifoje en 46 distriktoj, dum la publika baloto okazis en 199 distriktoj. La preteksto por pravigi tian strangan diferencon estas, ke ne ĉie la hungaria popolo estas sufiĉe «matura» por voĉdoni sekrete.

Antaŭ la balotaj tagoj, ĝendarmoj, detektivoj kaj soldatoj grandare kvazaŭ invadis la tutan landon. Sed ankaŭ subaĉetiga mono grandskale cirkulis. En la provinco dum kelka tempo oni drinkis, manĝadis kaj sin amuzis treege. La opoziciaj partioj ĉiel estis ĝenataj kaj malhelpataj. En kelkaj distriktoj ili tute ne povis pro teroro kandidatojn delegi. Kaj kie estis malgraŭ ĉio opoziciaj kandidatoj, tie la balotantoj estis gardataj per la ĝendarmoj en diversaj ejoj, unuvorte malliberigataj.

La teroro estis tiom akra, ke eĉ la homa sango fluis en kelkaj lokoj. Ekzemple, en vilaĝo ne malproksime de Budapeŝto du homoj estis mortpafataj de ĝendarmoj. Jen kiamaniere estis atingata la rezulto, kiun la burĝaj gazetoj en la tuta mondo prezentas kiel grandan sukceson por la Bethlen-a registaro. La ĉi suba tabelo montras la konkretan rezulton de la friponmaniere aranĝita balotelektado.

Necesas klarigi, ke la 1-a, 2-a kaj 7-a partioj estas la sama sub tri malsamaj nomoj. Sekve 213 mandatojn havas nun la registaro.

Estas ankaŭ notinde, ke inter la tri rasdefendantoj («vekiĝantaj hungaroj») estas la fama fimortigisto Ivan Hejjas (Hejaŝ), kiu, post la proleta diktaturo, kun sia bando mortigis 54 laboristojn per tute kruelaj manieroj. Pro tio li estis dum kelka tempo enkarcerigata, sed baldaŭ amnestie liberiĝis. Li estas persona amiko de Horthy.

Tiel statas la aferoj en la teroro regata, malfeliĉa Hungario. (233—466)

En la karceroj

Jen letero, kiun la skribinto nur sekrete povis forsendi por sciigi nin pri si. La antaŭaĵoj de la aferoj estas jenaj: Dum la ĵus okazinta elekto de la landaj reprezentantoj, oni arestis laŭ la ordono de la distriktestro de Rakozskerezstur (apud Budapest), ok laboristojn, ĉar ili kuraĝis agitadi por la laborista partio. Ĉi K-doj estis kondukataj al Gödöllö kaj tie malliberigataj ĝis kiam la baloto pasis. Krom Schönmann, ĉiuj jam liberiĝis, nur lin oni ankoraŭ tenas en karcero.

[BILDO p.2 | 35,26,65,58] Lignogravuraĵo: kranio kun soldata ĉapo kaj plumo, tenanta en la dentoj ponardon, sur radianta fono; signita «F». Subskribo: La blazono de Horthy

Laŭ la diroj registaraj jam delonge ĉesis en Hungario la sistemo de enkarcerigo kaj neniun oni malliberigas sen juĝo. Sed kiel montras ĉi fakto, tio nur estas registara diro. Mi povus citi al vi aron da samaj okazintaĵoj.

«Estimataj K-doj!

Spirite mi estas ankoraŭ sana, sed se pludaŭros la afero mia korpo ne povos elteni. Tri semajnojn mi jam estas en mallumo. Miaj okuloj doloras. Eĉ en la plej severa punejo ne okazas, ke oni tenas iun pli ol ok tagojn en malluma ĉelo. Depost ses tagoj mi ne povis lavi min, de ok tagoj ne razi.

Tri semajnojn mi kuŝas en ĉi glacia malvarmo sen pajlosako. Miaj piedoj tremas. La ĉelon mi nur povas purigi ĉiun sesan tagon, miaj oreloj estas ŝtopitaj per malpuraĵo, sur miaj fingroj estas vundoj, kiuj pro la malpuraĵo kaj malvarmo pusas. La ekskrementujon mi jam de kvar tagoj ne povis elporti, haladzo plenigas mian ĉelon. Tri semajnojn mi ricevis nenian nutraĵon. Se oni ne alportus al mi de hejme ion, mi jam estus malsatmortaĉinta.

Legi estas ne eble kaj tial mi la tutan tagon iras tien kaj reen. Tri semajnojn mi ne kombis min kaj ne ŝanĝis la malsupran vestaĵon, la supran kovras malpuraĵo. La policistoj estas bonvolemaj, sed ili povas nenion fari, ĉar ĉiam ili havas okupon. Kondamnita mi ne estas, akuzo pro krimo kontraŭ mi ankaŭ ne okazis…

Gödöllö, la 15-an de decembro 1926.

Ladislao Schönmann.»

Tradukis laŭ artikolo en «Nepszava» (Voĉo de Popolo). Beta.

★

EL JAPANIO

La nuna situacio en la Laborist-Kamparana Partio

La Japania Laborist-Kamparana Partio staras nun antaŭ grava vojdisiĝo. Ĉi alternativo konsistas en tio, ĉu ĝi estu la partio de la Proletaro kaj kamparanaro aŭ ĉu ĝi estu liberalisma partio de la burĝaro. Malgraŭ la decido de la dua kunsido de la partia centra ekzekutiva komitato: malfermi la pordon por ĉia ero de la Proletaro, la tria kunsido decidis eksigi el la partio la kvar komunistemajn unuiĝojn (t. e. la Konsilantaron de la japanaj Laboristunuiĝoj, Unuiĝon de proleta junularo, Masedukada Unuiĝo kaj Sui-Hei-Ŝa proleta unuiĝo).

J. L. K. P., kiel firma, unueca politika partio, kiu ampleksas ĉian elementon de la Proletaro kaj kamparanaro estas grava timigo por la burĝoj. Precipe la laborist-kamparanan partion ampleksantan ankaŭ la maldekstrajn grupojn, kiuj konstante batalas kontraŭ la burĝa potenco, ili ege timas. Tial, ili ĉiel subtenis la eksigon de la maldekstrularo el la partio.

La tiel nomata unueca proletara partio, t. e. japana Laborist-kamparana Partio, estas la karakteriza partia formo, kiun postulis la historia evoluo. Japanio subite eniĝis en la imperialisma periodo. Ne perfektiĝis en ĉi malfruiĝinta lando de la kapitalismo kun ĝiaj feŭdaj restaĵoj la burĝa liberalismo. Ankaŭ la proletara movado ne sekvis la kutiman evoluon, kaŭze de la rapida disvolviĝo, sed ekzistas miksite en la proletara tendaro la ordinaraj elementoj de la historia aliiĝo.

La sola vojo, por ĉi en la politika disvolviĝo malfruiĝinta Proletaro, kiu neniam havis politikan liberon, estis la kunligo de ĉia proletara ero al granda unueca proletara partio.

Ĉi unueca partio, kiu naskiĝis de tia neceseco, sole estis la efektive ebla batalformo por la japania Proletaro. En tia situacio dividi la fortojn de la laborista klaso kaj kamparanaro signifas malfortigi ilian batalforton kontraŭ la organizita, reakcia atako de la burĝaro. La dekstra

— pàgina 3 —

SENNACIULO — 3

gvidantaro konstante projektas tian dividon de la proletara batalforto. Tamen en la dua kunsido de C. E. K. dank’ al la klopodoj de la C. K. de l’ japania Kamparana Unuiĝo ktp. la aliĝo al la partio estis ebligata al la tuta proletara amaso kun escepto de tre malmultaj maldekstraj eroj. Sed la tria kunsido renversis la antaŭan decidon kaj malpermesis la eniron en la partio ankaŭ al la amasoj de la kvar unuiĝoj.

Tio estis simpla detruigo de la proletara unueco. La dekstra gvidantaro nun sekvas tian politikon, kiu havas kiel celon, aŭ liveri la partion al la burĝa liberalismo, aŭ detrui ĝin por fondi kun la restintaj eroj novan liberalisman partion.

Laŭ raporto de Oka — Fumio.

Aldono redakcia. — Kvankam estas forigita sufiĉa kvanto da partia tendencemo el tiu raporto, ni tamen ne povis fari, ke ĝi estu vere objektiva, tial ke mankas en la manuskripto ciferoj kaj cito de faktoj. Estus tamen tre interese por nia tutmonda legantaro, ekscii tute precize pri la proporcio de la inter si batalantaj fortoj. Sed bedaŭrinde la aŭtoro, kiel cetere la pli granda parto el niaj kunlaborantoj, ne scipovis sin apartigi, dum la tempo kiam li verkis por «S-ulo», de la batalo en kiu li partoprenas. Tio estas tamen necesa por objektive informi la SAT-anaron, kiu nur bezonas ekscii pri faktoj kaj ne atentas la subjektivajn, flankajn konsiderojn de raportinto. Ni denove kaj insiste petegas, ke niaj kunlaborantoj neniam forgesu, ke «S-ulo» ne havus vivrajton, se ĝi estus partia organo. Red.

Laborleĝdono

La japana registaro lastatempe publikigis diversajn leĝojn kaj ordonojn pri laborreguligo.

La 1-an de julio la leĝo pri la minimuma aĝo por allaso al laboro en industrio kaj la leĝo modifanta la leĝon pri fabrikoj fariĝis efikaj.

Tiuj du leĝoj konsistigas grandan progreson en japania socia leĝdono. Rezulte el la modifoj faritaj, la leĝo pri fabrikoj de nun ampleksas 46 000 establojn, okupantajn 1 636 000 virojn kaj 896 000 virinojn. Interalie, la nova leĝo malplimultigas la laborhorojn kaj pritraktas la malpermeson de nokta laboro por virinoj kaj junuloj, kompenspagon okaze de akuŝo, ktp. La minimuma aĝo por allaso al laboro en industrio estas 14 jaroj anstataŭ 12.

Inter aliaj leĝoj akceptitaj, oni povus mencii: la leĝon pri arbitracio ĉe laborkonfliktoj, la leĝon pri asekuro kontraŭ malsano, leĝon pri kooperaj societoj, kaj oni devus ankaŭ aludi kelkajn ordonojn pri minlaboro.

Evidente, Japanio daŭre progresas sur la vojo de socia reformo. Iom post iom ĝi aplikas la principojn de la konvencioj de la Internacia Labora Konferenco. Tiurilate, oni povas anonci, ke la konfirmo de la projekto de konvencio fiksanta la minimuman aĝon por allasi infanojn al industria laboro estis registrita de la Sekretario Ĝenerala de la Ligo de Nacioj la 7-an de aŭgusto.

El «Bulteno de Internacia Labor-Oficejo».

★

LA VERA SOLIDARECO

La VII-an Tut-Sovet-Unian Kongreson de l’ sindikatoj partoprenis, kiel delegito K-do Cook (Kuk), la ĉefsekretario de la Anglia Karbminista Federacio. Entuziasme aplaŭdita, li diris:

«Vortoj parolas malpli elokvente ol agoj! Viaj agoj parolis multe al ni: vi sendadis al ni oron¹), dume germanaj,

[BILDO p.3 | 34,27,61,41] Foto de tri viroj en paltoj kaj ĉapeloj, vidataj ĝis la brusto. Subskribo: K-do Cook (dekstre), K-do Ŝvarc, prezidanto de C. K. de Tut-Sovet-Unia Sindikato de karbministoj, (maldekstre). En la centro — sekretario de K-do Cook.

polaj kaj laboristoj de kelkaj aliaj landoj sendadis al niaj mastroj karbon, por rompi nian strikon.»

Laŭ komuniko de SAT-ano (5250).

¹) La sovetiaj laboristoj sendis 11 500 000 rublojn.

★

EL GERMANIO

Stranga striko

Jam depost kelkaj semajnoj en la provinco Vestfalio okazas lerneja striko de evangeliaj infanoj, iniciatata de pastroj por protesti kontraŭ la enoficigado per la registaro de eksevangeliano («disidento») kiel lerneja inspektoro. En nia plej granda provincurbo Dortmund strikas 9% el la gelernantoj. Sed en kelkaj lokoj pro pli forta influo de la pastroj strikas pli ol 50%. Pri la morala praveco kaj amplekso de la striko la «kristanoj» mensogadas kiel kutime. En kelkaj lokoj la katolikoj morale subtenas la strikon. Sed la instruista unuiĝo oficiale agitadas kontraŭ ĝi. La registaro deklaris neniel cedi. Do, registaro kaj instruistaro kontraŭ pastraro! Ŝajnas, ke la strikgvidantoj nur atendas favoran momenton por ĉesigi la strikon, ĉar la fiasko estas antaŭvidebla. Ni ne forgesu citi, ke kelkaj pastroj, agitantaj por la striko, sendas siajn infanojn al pli altaj lernejoj, kie ili lernas kune kun katolikoj, judoj, ktp. Sed tie oni ne strikas malgraŭ ĉeesto de senreligia lernejinspektoro. Jes, tia estas la pastra moralo, ĉu necesas diri ĉi tie, ke la religio nur estas la universala opiumo por la suba popolo? Dubaptito 61.

Klasa justeco

Se faŝistoj atakas respublikanojn kaj ĉi lastaj defendante sin, vundigas iun faŝiston, la juĝistaro plej ofte kondamnas la atakitojn. Sed se faŝistoj mortigas maldekstrulon, ili plej ofte ricevas nenian punon. Jen ekzemplo: En junio estis de la «ŝtalkaskuloj» mortpafita K-do Doktor. Li estis trankvila viro, diligenta funkciulo de nia partio (socialdem. partio). Li abomenis mortigon kaj nun li mem fariĝis viktimo de ia vagulo. Dumnokte iris Doktor el nia partisekretariejo kune kun du K-doj hejmen. Survoje ili renkontis ŝtalkaskulojn. Doktor diris: «Jen la estonto de Germanio». Tio kaŭzis disputon. La faŝistoj alproksimiĝis kaj de distanco de 15 metroj la ŝtalkaskulo Magiera subite pafis al Doktor, kiu trafite en la koro tuj estis senviva.

Magiera forkuris. Poste la polico arestis lin, sed pro postulo de l’ juĝistaro li devis esti liberigata. Nun en decembro estis la proceso. Kaj kio okazis? La tribunalo ne kondamnis lin. La tribunalo kredis, ke li estis nur distanco de ½ metro kaj ne de 15 metroj, do necesis sin defendi. La prezidanto eĉ plene fidis je tiuj eldiroj, kiujn neniu atestanto povis konfirmi. Aliflanke li kredis ĉion, kion oni diris pri Doktor malfavoran.

Ĉu mirige, ke sub tiaj cirkonstancoj la dekstruloj pli kaj pli impertinentiĝas.

E. Haschke (674).

★

EL FINNLANDO

En Finnlando ekzistas leĝo, kiu malpermesas la posedon de la plej eta kvanto da alkoholaĵoj. Severe punataj estas tiuj, kiuj malobeis la leĝon. Sed kion oni spertis dum la efektivigo de ĉi leĝo.

La polico estas treege okupata malkovri alkoholkontraŭbandistojn kaj ofte okazas severaj bataloj inter la unua unuflanke kaj la kontraŭbandistoj kaj alkoholvendistoj aliflanke. Sufiĉe ofte ĉi bataloj havas hommortigan finon. Multfoje okazas, ke la polico kontrolas ŝipojn, aŭtomobilojn ktp. kaj konfiskas tiujn, kiuj transportis malpermesitan alkoholon. Sed tio nur estas eta malhelpo por la alkoholvendistoj, kiuj jam sufiĉe riĉiĝis per ĉi okupado. Kaj cetere malantaŭ la tuta afero kaŝiĝas la kapitalistoj de la lando, kiu kontraŭas la leĝon. Sed kiu trinkas la alkoholaĵojn? Ilin trinkas la senkonsciaj laborulamasoj. Ili riĉigas la kapitalistojn kaj mizerigas sin mem. Kaj pro ia malbona eco de la finnoj, ĉi tiu trinkado ne nur kaŭzas monperdon por la laboristoj, sed ofte eĉ perdon de vivo aŭ almenaŭ saneco. Ĉar se iu finno ebriiĝis, li sentas

— pàgina 4 —

4 — SENNACIULO

ne venkeblan batalemon kaj raportoj pri mortigoj kaj vundigoj kaŭze de ebrieco estas ofte legeblaj en la finnaj gazetoj. Tia estas la forto de la kontraŭalkohola leĝo. Sed ne pli bone estas kun aliaj leĝoj, kiuj timigas la homojn pri ilia libereco. Tion montras okazintaĵoj en la finna armeo, kie kelkaj altrangaj oficiroj enpoŝigis rimarkindajn sumojn, apartenantajn al la Ŝtato. Kaj aliloke okazis gravaj malordoj, kontraŭ kiuj la leĝo sin montris senforta. La stato estas tia, ke eĉ jam burĝaj gazetoj ekkrias: «Ĉu la leĝoj jam perdis ĉian signifon?»

Ĵus oni voĉdonis en la parlamento pri la buĝeto por 1927. Kelkaj centoj da milionoj estis destinitaj por la militaferoj. En ĉi buĝeto por militaferoj, oni ankaŭ proponis sufiĉe gravan sumon doni al la volontuloj, burĝa buĉistgvardio (ŝirmgvardio), kies agoj sin direktas kontraŭ la Laboristaro, konforme al la devizo: «Kontraŭ eksteraj kaj internaj malamikoj.» Kiuj estas la internaj malamikoj, la laboristoj jam povis sperti…

Vojaĝemulo.

Jubileo-Ĉeno¹)

Kozloviĉ (Kakarlik) 0,50 rubl; Lehtinen (Lauttakylä) 3,75 mk. finn.; Nicolle (Semur-en-Auxois) 11,40 fr. fr. kaj alvokas K-dojn 1214, 2970, 4544; Freund (Freiburg) 0,50 mk.; Kuriĉ kaj Fonkaĉ (Moskvo) 3 rubl. alvokas ĉiujn siajn koresp-antojn. Fedotov (Ŝahty) 1 rubl. alvokas K-dojn Skoropupov, Levenzon… veteranojn de esperanto, novajn SAT-anojn Ananjev, Veliĉkin, Nogin, Netjodov; amikojn kaj koresp-antojn Zankovoj, Sadykov, Grete Teichmann, Löwe, Petrov Petro, J. Skakunov, Hetmanov, Ŝvecova, Sorokin, K-don Filejev — sinceran batalanton por la afero de l’ monda Proletaro kaj kooperativanon K-don Andreo Kuznecov (Taganrog). SAT-rondo (Schweidnitz) 2,35 mk. kaj alvokas SAT-anojn en Tver. Waldmann (Feuerbach) 1,50 mk.; Raar (Leiden) 2,50 guld.; Kampfrad (Leipzig) 2 mk. kaj alvokas Rattray (Glasgow) kaj Fedotov (Kiev). J. Schlittmann, G. Schlittmann, Klein (Dachau) 3 mk.; Grupo Warnsdorf 25 mk. germ. kaj alvokas la «Lab. Esp. Distrikton de SAT (Orient-Saksio)». I. Ivanov 170 lev. kaj K. Kolev 34 lev. (ambaŭ en terorlando) alvokas siajn koresp-intojn kaj -antojn sekvi la ekzemplon. E. Izgur (Kremenĉug) 10 mk. germ., alvokas K-dojn Ejdelman (Moskvo), Linecki (Tiflis) kaj Bennewitz (Berlin). S. Goldfeder (Kremenĉug) 2 mk. alvokas vegetarajn Gek-dojn T. Yelland, E. Yelland, d-ron Pepper, Alekseev (Moskvo), Brukson, Kusanikov, Johin (Leningrad), Mihaelis (Tiflis), Ŝpetrik, Glizer (B.***), Gelrud, Rublev (Odessa), Segal (Ĉasov-Jar), Mitrofanov (Krivoj-Rog), Aleksandrov-ojn-fratojn (Dolinskaja).

¹) Vidu la n-on 100 de «S-ulo».

IOM PRI LA STATO DE LA JUNLABORISTOJ EN JUGOSLAVIO¹)

Ankaŭ ĉe ni valoras la diro, ke juna laborforto estas pli malkara kaj ke oni povas ĝin pli facile ekspluatadi. En la bakejoj, metala kaj vitra industrioj estas multnombre okupataj gejunuloj 14- ĝis 16-jaraj. En kelkaj fabrikoj de la porelektra industrio pli ol la duono de la tuta Laboristaro estas malpli ol 17-jaraj virinoj.

La jugoslavia burĝaro penas mildigi la industrian kaj agraran krizon per plilongigo de la labortempo, nekredebla malaltigo de la salajroj kaj per senlima ekspluatado de infanoj kaj junuloj. En la metala industrio la procento de la laboristoj okupataj sub la 18-a jaraĝo atingas 26% kaj en la regionoj Zagreba 37,7%, Splita 43,6%, Niŝa 64,7% (el ĉi nombroj estas 23% da 12 ĝis 14 jaraj laboristoj) ktp. En la teksa industrio laboras 29%, en la ligna industrio (Skjople-Niŝ) 23,8% en la leda industrio, 52% kaj en la maŝina industrio, 58% da laboristoj malpli aĝaj ol 16 jaroj.

La metioj ruinigitaj de la peza industrio forpelas la pli maljunajn kaj ekspluatas senlime la junajn laboristojn. Tiel la nombro de la senokupaj kvalifikitaj laboristoj altiĝas ĉiam pli kaj pli. En iuj laborejoj en la provinco estas okupataj 16 lernantoj kun nur 4 helpantoj, el kiuj la plej maljuna estas 22-jara. Por la laborista junularo tute ne ekzistas okhora labortago. La labortempo estas 12 ĝis 16 horoj potage kaj la pago por ĝi estas 10—25 dinaroj (1kgr. da pano kostas 5 dinarojn). En la malgrandaj metiejoj estas ankoraŭ pli malbone, ĉar la junuloj devas labori 3—4 jarojn tute senpage. La mastroj batas ilin kaj la polico scias kaj konsentas je tio. Ekzemple en Sisak, pasintmonate, junulo kiu plendis — nature sensukcese — ĉe la polico pri la turmentado post reveno en la laborejo estis tiel sovaĝe per rimeno batata, ke liaj manoj tute nigriĝis. Tiuj ĉi malfeliĉaj junuloj ofte memmortigas sin, ĉar la suferoj estas ne elporteblaj. Kontraŭ ĉi maljusteco nur ekzistus helpo: ili aniĝu al la klasaj sindikatoj.

Klaskonscia junulo.

¹) Nur tiun ĉi artikolon ni ricevis por la «Junulara Paĝo»…

★

SENLABORECO KAJ INFANOJ

Instruistino rakontas: Antaŭ mi sidas la malgrandaj lernantoj. Ni provas penetri en la sekretojn de la legarto. Estas la naŭa matene. Ekfajfas la fajfilegoj de la fabrikoj. La malgranda Frico, vigla knabo malbone nutrita, subite eklevas sian maneton kaj neatendante li vokas al mi: «Nun matenmanĝas mia patro.» «Ĉu?» Kaj nun eksaltas la etulo kaj ĝoje li rakontas: «Hieraŭ mia patro ricevis laboron kaj kiam fajfas la fajfilego li matenmanĝas.» Dume lumiĝas lia pala vizaĝeto, kvazaŭ iu estus donacinta al li belegaĵon. Kaj jam eksaltas ankoraŭ tri etuloj kaj elvokas: «Mia patro ankaŭ ricevis laboron.» Iliaj okuloj brilas kiel kandeloj. — Mi ĝojas kun ili kaj ni parolas pri la patroj, kiuj nun matenmanĝas kaj poste denove laboros. Sed ankaŭ multajn malĝojajn vizaĝojn mi vidas — iliaj patroj ankoraŭ ĉiam estas senlaboraj. Mi alparolas al ili kuraĝon kaj esperon: «Viaj patroj nun ankaŭ ricevos laboron.» Momente ĝojigitajn vizaĝojn — kaj nun ni ĉiuj ĝojas kaj ankaŭ matenmanĝas. —

Kiom da malĝojo do kaŭzas la senlaboreco de la patroj al la infanoj. «Mia patro laboras!» Ho, kiam nur ĉiuj infanoj povus diri tion.

Trad. el «Popolgazeto», Meissen (3957).

★

TRUSTOJ EN LA BRITIA INDUSTRIO

Laŭ la klarigo de la nuntempaj ekonomiistoj, la prezo de iu varo fiksiĝas pro la interlukto inter provizo kaj mendo aŭ laŭ la konkurenco sur libera merkato inter vendantoj kaj aĉetantoj. Tiu klarigo, kiu akordiĝis kun la fenomenoj de la lasta duonjarcento, tute ne ĝustas hodiaŭ. Pro la instigo ricevita dum la militperiodo, la industrio hodiaŭ tendencas forlasi la kampon de la konkurenco kaj la firmoj kombinas por sia profito kontraŭ la aĉetantoj. Per ĉi tiu procedo la akciposedanto akiras aldonan profiton je la malprofito de la konsumantoj.

Dum la milito mankis multaj necesaĵoj kaj la Registaro ege bezonante ilin, kunvokis la provizantajn firmojn por fari aranĝojn plej taŭgajn. Post la milito multaj el tiuj firmoj, profitante el ĉi tiu kunlabora sperto, konservis la kombinon inter si. Pro ĝia ekzisto la varoj ĉesas ŝanceliĝi je prezo sur la libera merkato pro konkurenco, kaj la firmo povas postuli prezon, kiu donas al ĝi maksimuman profiton.

Ekzistas du manieroj por tion efektivigi. Unua: Granda firmo provizas per tiom granda kvanto la komercmerkaton, ke la plej eta ŝanĝo de ĝia politiko influas senteble la prezojn tra la tuta komerca merkato. Dua: Sendependaj firmoj formas interkonsente asocion, kun la celo regi la prezojn aŭ la produktokvanton.

Nuntempe en Britio preskaŭ kvar kvinonoj el la ekonomio estas regataj aŭ de trustoj aŭ de asocioj, en ambaŭ okazoj la varoj ne subiĝas al la konkurenco. Ni ekzamenu tipan asocion, la Nacia Malpeza Metalfandaja Asocio. La celo de ĝi estas la altigo aŭ stabiligo de la prezoj de tiuj varoj, kiujn fabrikas ĝiaj membroj. Ĉi celo efektiviĝas per la komuna aranĝo de la produktokvanto. Do la altiĝo de la varprezoj estas neevitebla, se la Asocio provizas la merkaton nur laŭ aŭ eĉ sub la bezono. Ĉiu asociano produktas difinitan kvanton. Kiu pli produktas, tiu devas 7,5% el la valoro de l’ venditaj varoj pagi al la Asocio. Kiu produktas malpli, tiu rajtas ricevi de ĝi 7,5% el la diferenco.

Laŭ raporto la Asocio tute sukcesis reguli la prezojn, eĉ dum la momento de la pleja komerca malvigleco. La limigo de la produktado ĉefe montriĝis en la tea kaj kaŭĉuka

— pàgina 5 —

industrioj. Jen kelkaj el la industrioj, kiuj estas kombinitaj.

Monopoloj ekzistas ĉe la konstruindustrio (brikoj, tegoloj, tuboj [ŝtonaj k. plumbaj], blanka plumbo, vitro kaj kalko). Krome ankaŭ ĉe fajrujoj, fornoj, pluvakva-tuboj, banejoj kaj manteloj.

La kombinoj en la industrioj etendiĝas ne nur horizontale, sed ankaŭ vertikale, por tiel regi la varoproduktadon de la komenco ĝis la fino. La vertikala etendiĝo montriĝas ĉefe ĉe la firmoj en la fer- kaj ŝtalindustrioj, kiuj nun posedas siajn proprajn karbminejojn. La graveco de la karbo por ili estas evidenta. Necesas 4 tunoj da karbo por fabriki unu tunon da ŝtalo. Kvin gravaj firmoj produktas por si mem 15½ milionojn da tunoj da karbo, t. e. 5½ % el la tuta karboproduktado.

La firmo de la jurnalo «Daily Mail», posedas ne nur siajn proprajn ŝipojn por transporti la paperorulaĵojn, sed eĉ grandajn arbarojn en Kanado, de kie la papero venas. La viando-firmo «Vestej fratoj» posedas propran ŝipoj-linion, kiu transportas la viandon de Sudameriko ĝis Britio. La firmo «Lever fratoj» ne nur havas preskaŭ la sapomonopolon, sed ankaŭ posedas bienegojn en Afriko, kie kreskas la kokosarboj, el kies fruktoj estas produktata la planta oleo. Ankaŭ la firmo posedas la ŝipojn, kiuj transportas la oleon. Ne nur tiu firmo fabrikas la sapon por lavi la eksteron, sed ankaŭ ĝi fabrikas la margarinon por ŝmiri la internon! . . .

Ĝisto nur estas ricevebla ĉe la bierofabrikistoj, kiuj produktas ĝin kiel kromprodukton. La konfitaĵfirmoj aĉetas jam nun la fruktojn rikoltotajn venontjare, tiel la publiko nur povas aĉeti, kion la fabrikantoj postlasis.

La tinkturistoj tendencas interligiĝi kun la kemiistoj kaj eksplodilfabrikistoj. Ili fabrikas la kromproduktojn por la farmaci- kaj fotopreperado, mineralajn acidojn, pezajn kemiaĵojn por la elektrokemia industrio.

La monopoloj jam atingis tian nivelon, ke vekiĝis la deziro dividi la mondmerkatojn. Tiel okazis ĉefe ĉe la ŝtalrelaj fabrikistoj, tabako-firmoj, anilino kaj botelvitro-kompanioj. En la tabako-trusto, fondita en 1902, posedas ⅔ el la akcioj la Usona kaj ⅓ la britiaj tabako-kompanioj. La mondmerkato ekster Usono kaj Britio estas provizata nur per la nova trusto.

Kiam firmoj interligiĝas kaj formas truston, tiu trusto povas malkonstrui fabrikojn, kiuj ne estas modernaj aŭ kiuj ne efike produktas. Tiel nur la plej grandaj fabrikoj produktas la tuton anstataŭ multaj malgrandaj nemodernaj.

Kiam firmoj formas asocion, sed konservas la individuecon, tiam ĉiu produktas kiel antaŭe, ĉu bone ĉu malbone, sed nur interkonsentas pri la prezo aŭ produktokvanto.

En la nuna epoko montriĝas, ke la maŝinaro sub la kombinoj regas la Proletaron. La problemo nun estas ĉu la Proletaro konscie prenos la maŝinaron kaj regos ĝin? Aŭ ĉu la maŝinaro daŭre regos la homaron?

I. Floro (3398).

★

BLANKRUSIA INDUSTRIO

La Blankrusia Respubliko ricevis kiel heredaĵon tute detruitan, post la pola kaj germana okupadoj, industrion. La poloj forkurinte el Blankrusio detruis ĉiujn fabrikojn, kiuj ankoraŭ ekzistis. Ili kunprenis maŝinojn kaj materialojn, kaj postlasis nur ruinaĵojn.

Soveta Blankrusio devis denove rekonstrui la tutan industrion, kuraci la vundojn, kiuj restis post la granda milito 1914, civila milito, germana kaj poste pola okupadoj. Estis tre malfacila laboro por ĉi malriĉa lando rekonstrui industrion. Sed pasis jaroj kaj nun je la sesa jubileo de la soveta regado en Blankrusio, ni jam povas elmontri venkojn sur la industria kampo. En la unua duonjaro 1922/23, en la industrio estis okupataj 7646 laboristoj, en la unua duonjaro 1925/26 ni havis jam 14 127 laboristojn, do la nombro de laboristoj duobliĝis. La samon ni povas diri pri la produktado industria. Ĝia valoro kreskis en la sama tempo de 4275 miloj da rubloj ĝis 11 344 miloj da rubloj (laŭ ĝismilitaj prezoj), t. e. je 165%.

Kiam ni komencis rekonstrui nian industrion, la laboristsalajro estis tre malalta, eĉ ne sufiĉis por vivo. Nun, la meza salajro en la tuta industrio altiĝis ĝis 47,80 rubl. Jam pli ol antaŭmilite. Necesas rimarki, ke la sukcesoj estis atingataj samtempe, kiam oni mallongigis la labortempon ĝis 6-7-8 horoj (antaŭe 14—10 horoj).

Dum la pasintaj jaroj ni nur rekonstruis detruitajn laborejojn kaj funkciigis fabrikojn, kiuj staris dum kelkaj jaroj senmove. 1925/26 estis la lasta jaro de la restariga laboro. En la nuna jaro jam komencis periodo de plivastigo kaj pligrandigo de la industrio. Ni komencis konstrui novajn fabrikojn. Ni intencas pligrandigi la produktadon je 45%. En 1924/25 ni havis 73 fabrikojn en 1926/27 jam 105. Estas konstruitaj bierfabriko, brikfabriko, tri segejoj, led-, amel- kaj buterfabrikoj.

En 1923/24 por rekonstrui la industrion estis elspezitaj 1 399 000 rubloj, 1925/26 4 300 000 rubloj kaj por 1926/27 oni projektas elspezi 11 300 000 rublojn.

Se en la pasintaj jaroj kreskado okazis pro tio, ke ni uzis malnovan inventaron kaj egan energion de la laborist-kamparanaj amasoj, la estonta kresko dependos de ŝparitaj rimedoj, necesaj por la industrikonstruado.

Dim. Snejko.

La cimo de la reĝo ne odoras pli bone ol tiu de la laboristo.

AKCESORAĴO

Sankta vespero

Ree sonas metalaj sonoriloj tra la terglobo. El luksegaj vilaoj kaj palacoj aŭdiĝas ĝojego kaj gajeco de la sata burĝaro. Luksegajn robojn oni povas admiri kaj la orelojn ebriigas ĉiela muziko, kiu estas dediĉita al la bonega Patro, kiu prudentege kaj ĉionsciante feliĉigas la «homaron».

Honoro al dio en ĉielo kaj paco al la homoj surtere.

Paco ekzistas inter ĉi kontenta feliĉa aro, fideliĝuroj [?], amikecmontroj, oro, akcioj, titoloj, kisoj kaj fianĉeco-ringoj estas interŝanĝataj; ĉampanvino fluegas, manĝaĵoj, sub kies ŝarĝo fleksiĝas la tabloj, bonodoras kaj lasas forgesi mesion [?] kaj, ke ankoraŭ aliaj atendas feliĉon.

Honoro al dio en la ĉielo!

En la mondon tintas la eĥo de ĉenoj, sonas homa ploro. Milionoj estas ŝarĝitaj per ĉagreno. Dum la malbenita malsatnokto paŝas la subpremataj kun febraj okuloj al la morton alportantaj ŝaktoj, fabrikoj kaj fajron kraĉantaj fandfornejoj. Klinite sub zorgoj kaj turmentoj, sen sereneco, sen ĝojo — malbenoj intermiksiĝas kun la sonoj de la sonorilegoj, — la homoj ploras sian malsatkanton!

En la mallumo de fiodorantaj, tuberkulplenaj lukazernoj, keloj, pest-kavoj ŝanceliĝas milionoj da palaj fantomoj, senlaboruloj, senhejmuloj, viktimoj, de kapitalisma «raciigo» kaj de l’ milito; almozpetantoj, maljunuloj, virinoj kaj infanoj kun senbrilaj okuloj kaj suferon respegulantaj vizaĝoj. Ili ŝanceliĝas sur la de sennombraj larmoj malsekiĝinta vojo al la amastombo.

Ho, jam depost jarmiloj sonas la kanto de l’mensogo. La bronzaj sonoriloj, malmolaj kiel la koroj de la malkompatemuloj. Malantaŭ feraj kradoj brilas palaj martir-vizaĝoj kaj sange vunditaj manoj gratas je la muroj.

Sacco, Vanzetti, Maks Hoelc, miloj, miloj da viktimoj de la malbenita justeco, — sed la ekzekutistoj ĝojas kaj la vokoj de la malfeliĉuloj perdiĝas inter la muroj de la ĉeloj, malantaŭ la pordegoj, kiuj knare fermiĝas por novaj viktimoj!

Vicoj da sennomaj tomboj! Miloj da mortigitaj de la kruelaj ekzekutistoj! Alarmsonorilo sonu! — Supren al la horizonto flamas la hontego . . . La ekzekutistoj raviĝas, ĝojas, sed la milionoj da mokegitoj, ekspluatatoj, en malliberejoj mortigitoj, ekzilitoj krias la kanton de l’ mizero — aŭskultu mondo!

Tio estas la sankta nokto de la laborularo.

★

Serbia «Festo de l’ Mortintoj»

Per grandaj paŝoj mi marŝis norden, hejmen. Pli kaj pli iĝis eŭropanaj la vestoj kaj vizaĝoj de la loĝantoj. Unue malaperis la turka fezo kaj jam malofte iĝis la macedona-greka ĉapeto. Jam aperis kelkfoje veraj ŝuoj, anstataŭ la memfaritaj «obufkoj», sandaloj el porka ledo.

Mi ĝojis, ĉar tio antaŭsignis, ke mi nun baldaŭ forlasos la Balkanon kun ĝia terura malario. Enpensiĝinte profunde, mi subite aŭdis de malproksime kantadon. Fine, mi ankaŭ povis ĝin percepti, estis ekleziaj kantoj, kiel ilin instruas la grekaj-ortodoksaj popoj. Antaŭ mi montriĝas urbo. Ĉuprija diras la

— pàgina 6 —

karto. Iu kampara urbo apud la rivero Morava. La vojo ne kondukas en la internon de la urbo, sed tra la antaŭurboj. Mi do iris laŭlonge de la strato kaj atingis la antaŭurbon, kiu vere estis preskaŭ vilaĝo, unu el tiuj vilaĝoj kun nesondeblaj vojoj. El ĉiu korto sonis tiuj strangaj kantoj kaj preĝoj, kiujn mi ne povis klarigi al mi. Subite ĉesis, preskaŭ samtempe, la murmurado, kaj viroj, virinoj kaj infanoj aperis sur la strato. Ĉiu portis ion, tiu ĉi grandegan rondan kukon, tiu panbulkon, grandan kiel veturilan radon, kun surbakitaj fruktoj aŭ figuroj. Aliaj portis en pladoj jus rostitajn aŭ bakitajn manĝaĵojn.

Centoj da virinoj, viroj kaj infanoj iris silente tra la vilaĝo. Ankaŭ mi lasis porti min kun la amaso. Ni iris al tombejo. Mi sidiĝis ĉe la enirejo kaj lasis preterpasi la procesion. La kukoj, bulkoj kaj manĝaĵoj estis metitaj sur la tombojn kaj nun komencis la popo preĝadi kaj kantadi. La vilaĝanoj ripetis la preĝojn kaj kantojn ĥore, kio certe ne plisolenigis la ceremonion. Estis ĥaosa intersonado, sed ŝajne plaĉis tio al tiuj modestaj homoj, ĉar ili kantis laŭte kaj longe. Jus intencante foriri, kaptis min ĉe la brako kampulo, antaŭ kies domo mi longe sidadis, kaj petis min, manĝi kun li. Laŭ la landa moraro mi ne povis rifuzi, ege neofendante la kampulon. Mi ankaŭ volis ekscii pli pri la stranga festo. Tial mi restis volonte kaj aŭdis pli multe ol mi volis scii.

Por montri, ke oni ne forgesis la mortintojn, estas ĉiujare kuiritaj kaj bakitaj okaze de la festo de la mortintoj la plej ŝatataj manĝaĵoj kaj post antaŭa benado per la popo oni portas ĉion al la tombejo kaj aranĝas tie diservon.

Mi petis ankoraŭ sciigon, kial do la kampulo ĝuste min invitis al la manĝado. Tio mirigis min tial, ĉar mi ne estis spertinta similaĵon en Serbio. Sed la kampulo iom hezitis konfesi la kaŭzon, fine li diris malrapide kun bonkora voĉo: Vi estas fremda ĉi tie, verŝajne eĉ germano, kaj certe vi ankoraŭ ne manĝis hodiaŭ. Min ja trifoje vundigis la germanoj dum la milito kaj pafmortigis ili mian filon. Sed la milito ne plu estas, kaj hodiaŭ, kiam mi devas memori je mia bona bubo, mi volas fari bonan agon al . . . germano.

Senvorte mi premis lian manstumpon (li nur havis unu brakon kaj de tiu forestis du fingroj) kaj rigardis emociigite for. Vortoj dankaj mankis al mi.

Dum la plua vojaĝo mi pensis je germanaj memortagoj pri militmortintoj. Kio okazus, se franco devojiĝus al germana vilaĝo dum tia tago? Mi hontegis profunde, esti ano de kulturpopolo.

Vaganta metiisto.

*

DIMANĈO EN ZANDVOORT

de W. Nutters¹)

Dimanĉe multaj homoj, la „unutaguloj», el la ĉirkaŭaj urboj iras Zandvoort-on.

Kaj la pensiongastoj, tie pasigantaj la someron, tiam forlasas la vilaĝon kaj vojaĝas for al Amsterdam, Harlem, ktp.

Ili malestimas, abomenas kaj malamas tiujn unutagulojn, forkuras de ili. Dimanĉo estas por ili la tago de turmento kaj indigno.

¹) Oni legu la nekrologan noton en la n-ro 117 de «S-ulo».

Tiuj unutaguloj estas grandparte proletoj tiel monhavaj, ke unufoje ĉiujare, ekstremokaze dufoje, ili povas permesi al si dimanĉan ekskurson al Zandvoort.

La pensiongastoj plejgrandparte estas burĝoj, ne sufiĉe riĉaj por iri al pli gravaj, pli malproksimaj, ne tiom riskataj je tiaj invadoj de unutaguloj, refreŝiĝejoj, por tie dum la sufoka, varma sezono komforte ripozi post ilia malmulton- aŭ nenion-farado.

Ambaŭ estas el la du klasoj en la socio, tieldire, el la du rangoj, kiuj pleje alproksimiĝas unu la alian. Tamen disigas ilin, abismo de la klasa sento.

Tiuj pensiongastoj malamas la unutagulojn kaj rifuĝas for de ili. La lastaj eĉ ne rimarkas tion, aŭ, ĉi okaze ne interesas pri tio. Reciproke ĉe ili la abomeno ne estas. Se oni informiĝas pri la kaŭzo de tiuj timemo kaj teruro, tiam ĝenerale estas la respondo: oni ne povas elporti tiajn bruon kaj movadon.

Pro tio ili do iras al Amsterdam, kie estas tiom kviete! Kompreneble la vera kaŭzo aŭ almenaŭ unu el la veraj — estas timo eble esti konsiderata samranga kiel la unutaguloj, kiel tiuj dimanĉuloj, kiuj ne povas veni dum la labortagoj, ĉar tiam ili devas esti en oficejo, laborejo, k. s. Kiu sentas sin iom altranga — kaj ĉiu somergasto sentas sin ne malmulte altranga! — tiu hontus ĝismorte, se li havus nur eĉ la ŝancon esti samrangigita kun tiu unutagularo. La sinjorinoj inter ili certe mortus; la sinjoroj ekhavus grizajn harojn aŭ fariĝus ankoraŭ pli senharecaj ol ili grandparte jam estas.

La bruo kaj movado je tia dimanĉo, tio estas la grava preteksto de ĉiuj, kiuj, kial ajn, ne volas diri la veran tialon. Estas vere, la dimanĉa popolo plenigas la banloketon je ĝoja kaj gaja bruo de pure sanaj, ĝuantaj proletoj. Kun siaj freŝe dimanĉ-ornamitaj infanaroj ili senĝene teruras la pensionpopolon dum ties paca ripozo post nenia aŭ malmulta laboro. Tiuj dum-labortag-vizitantoj de Zandvoort tiom multe amas la trankvilecon kaj kvietecon, vi komprenu: la kaŝitecon, la hipokritecon; ili, kun siaj aĉaj malsanoj kaj siaj eksternormaj bezonoj, kun siaj parfumoj kaj afektaj paroloj, kun siaj duonblank-kolorigitaj sinjorinoj, kies imagemo estas senlima, aŭ kun siaj fivirinoj, la plezurknabinoj, vestitaj per sonorilformaj jupoj, tuta tiu araĉo da sinjorinoj kun kvalitoj pli ol suspektindaj! Tio, kion tiaspecaj personoj faras ĉi tie, devas okazi kaŝe malantaŭ fermitaj kurtenoj.

Kaj Jan Proleto estas bruema, kiam li amuzas sin en la freŝa, libera naturo. Liaj infanoj kuretas kaj trotas kiel petolemaj ŝafidoj, tien kaj reen, sentas sin liberaj, banas la piedojn¹), kaj faras ĉiajn agojn, pri kiuj la hipokrituloj en la pensionoj diras, ke kvazaŭ kokinhaŭton ili ekhavas pro tio. Ili estas, aŭ kondutas kiel estantaj, tro supersatigitaj de la sana, plena vivo, ke ili eĉ ne povas rigardi ĝin. Tiu libera, senpeka, brueca ĝojo estas por ili skandalo. Ĝi ĝenas ilin je iliaj, amuzoj, kiuj ja estas tute alispecaj. Tion ne povas suferi ĉi maljunulecaj buboj kaj tiuj dolĉaj knabinoj sesdek-kelkjaraj, la tuta tiu vanta, afekta fihomaĉgrupo.

Pro tio dimanĉe ĉiuj domoj kaj vilaetoj, kie loĝas tiuj somergastoj, estas forlasitaj kaj aspektas mortece. Iliaj loĝantoj rifuĝis for de la —viktimoj, la proletoj, el kiuj ili suĉas sian lukson.

Trad. el «Tribune» Esperantisto

(Daŭrigota)

¹) En alia banloko, Scheveningen, tial ke la bano de l’ piedoj en la maro kaj la marŝado nudpieda, estas malpermesataj . . . pro la tiel nomata moraleco. (Tradukinto.)

La malriĉeco estus pli rapide forigebla, se tia forigo al la posedantoj donus la eblecon pliriĉiĝi.

*

La senlaboreco en diversaj landoj

En Britio:

La nombro de la senlaboruloj en Britio ŝanceliĝas dum la tuta postmilita tempo kaj atingas 1 250 000 ĝis 1 500 000. Precizajn nombrojn ni ne posedas, ĉar la oficiala statistiko montras nur tiujn laboristojn, kiuj ricevas subtenon laŭ la senlaborulasekurleĝo. Anstataŭ 1 251 900 senlaboruloj laŭ la oficiala statistiko (la 4 an de januaro 1926), ni povas supozi, ke la efektiva nombro superas 2 000 000. Al tio ni devas ankoraŭ aldoni ĉirkaŭ 800 000 laboristojn, kiuj ne estas okupataj dum la tuta labortempo. Kompare al la ĝenerala nombro da laboristoj ekzistas 14 % da plenaj senlaboruloj kaj pli ol 20 %, se ni alkalkulas la duonsenlaborulojn.

Dum la striko de la ministoj pligrandiĝis la armeo de la senlaboruloj (ne enkalkulante la strikintojn mem). Dum 1926 estis senlaboruloj: en januaro, 1 237 000, — en februaro, 1 169 000, — en marto, 1 070 000, — en aprilo, 1 034 000, — en majo, 1 675 000, — en junio, 1 699 000 kaj en julio, 1 664 000. En multaj fakoj estas pli ol 50 % da senlaboruloj, ekzemple en la (Ĉugun??) — industrio, 56,3 %, en Ĉua (??) — industrio, 56,2 %.

En Germanio:

En Germanio estas la nombro de senlaboruloj pligranda ol en Britio. Sed dum en Britio la senlaboreco estas preskaŭ stabila, en Germanio ĝi leviĝas kaj falas ondece. Dum la 7 jaroj de la postmilita tempo ĝi travivis tri periodojn. Tio estas rimarkebla el la tabelo:

Nombro de senlaboruloj

Ĉi tabelo vidigas ankaŭ, ke la senlaboreco havas ĝeneralan emon pligrandiĝi. La maksimumo de 1924 estas je unu duono pli alta ol

— pàgina 7 —

tiu de 1919 kaj la maksimumo de 1926 estas je triono pli alta ol tiu de 1924.

Samkiel en Britio estas ankaŭ en Germanio nur la nombro de tiuj laboristoj, kiuj ricevas subtenon, la efektiva nombro estas pli granda, ĝi atingas tri milionojn: Krome ekzistas ankaŭ ĉirkaŭ tri milionoj da laboristoj, kiuj ne laboras plenan tempon. Ni devas supozi, ke ĝis 25—30 % de ĉiuj germanaj laboristoj estas senlaboruloj.

En Polio:

La lastajn jarojn la senlaboreco en Polio ĉiam pli kaj pli kreskis. En septembro 1923 estis 52 000 da senlaboruloj. En septembro 1924 — 156 000; en septembro 1925 — 300 000; fine de januaro 1926 — 350 000. Tio estas la oficialaj komunikoj. Fakte estas ĉirkaŭ 500 000 plene senlaboraj kaj preskaŭ duoble tiom da duonsenlaboruloj. Plejmizera estas la stato en la teksa industrio, kiu okupas la ĉefan lokon en la polia mastrumado: en ĉi fako estas 100 000 senlaboruloj kaj la ceteraj laboristoj ne laboras pli ol 2—3 tagoj posemajne. Granda estas ankaŭ la senlaboreco inter la karbministoj, metalaĵistoj, nutraĵistoj kaj ŝuaj-fakoj.

En Aŭstrio:

Ankaŭ en Aŭstrio ne ĉesas la kreskado de la senlaboreco. El la ĝenerala nombro de 1 270 000 laboristoj estas oficiale registritaj senlaboruloj:

La plej granda procento da senlaboruloj estas en la teksa industrio, kie ĝi atingas pli ol 30 %. Memkompreneble la efektiva nombro de la senlaboruloj estas pli ol indikas la oficialaj ciferoj; al tiuj ni devas aldoni la ne dum la tuta semajno okupataj laboristoj. Ĝenerale povas la aŭstria industrio ĉe la nuna stato okupi ne pli ol 700 000 laboristojn.

En Ĉeĥoslovakio:

La stabila kontingento da senlaboruloj en Ĉeĥoslovakio kalkuliĝis oficiale ĉirkaŭ 70 000. Depost aŭgusto la senlaboreco komencis rapide kreski kaj en daŭro de kelkaj semajnoj ĝi atingis la nombron de 250 000. La sama nombro estas proksimume da «parte senlaboraj». Pli ol ĉiuj suferis la teksa industrio; 24 fabrikoj estas fermitaj kaj 120 laboras kun duona nombro da laboristoj. En la nordorienta teksa regiono restis sen laboro 50 % el ĉiuj laboristoj kaj la ceteraj laboras 3—4 tagojn posemajne.

El «Arbeter Cajtung» organo de «Poalej-Cijon» en Polio trad. Jak (227) (Daŭrigota).

FORDISMO

Pri la laboro ĉe glitrubando

Responde al la artikolo de K-do Demidjuk mi volas citi kelkajn liniojn el la organo de la germanaj ŝtataj kaj komunumaj laboristoj: «La Sindikato». En recenzo pri la plej nova libro de Ford: «La granda hodiaŭ, la pli granda morgaŭ», oni legas interalie la jenon: «Tre impresige kaj interese rakontas Ford pri la okhora labortago. Li ne elektis ĉi limtempon pro ia ajn homama principo, sed nur pro la fakto, ke dum tiu ĉi tempo estas ebla la plej granda eluzo de la laborforto, dum en pli longa tempo kvalifika laboro ne estas garantiata. Tio konfirmas la konkludon de K-do Demidjuk, ke en ok horoj estas gajnata tiom, kiom antaŭe en 10—12 horoj. Ford opinias plue, ke la laboristoj ne scias trafe pasigi sian libertempon kaj tio estas unu el la danĝeroj, kiuj estiĝas per la fakto, ke la laboristoj ricevas la vivan minimumon sen sindikata helpo. Mankas al ili la neceseco, okupiĝi pri sia sorto kaj sekve ili burĝiĝas.

Kaj nun pri la dua konkludo de K-do Demidjuk. Li opinias, ke la laboristoj pro la unuformeco de la laboro certe degeneros. Al tio mi kontraŭmetas raporton el la libro: «Ford kaj ni» de fabrika studento, kiu estis muntanta seruristo en fabriko de Ford en River-Rouge. La raportinto laboris jam antaŭe 1½ jarojn kiel ministo kaj seruristo kaj defendas sin energie kontraŭ la opinio, ke li nur estas «salon-eksperto». Speciale karakteriza estas, liaopinie, la okupado ĉe glit-rubando, kiu ne diktas la laboron laŭ sekundoj (kiel ekzemple la tajlor-sistemo) sed kiu postulas de la laboristo ian individue-moveman labororitmon. La raportinto estis ĉe ĉiuj partoj de la glit-rubando kaj asertas, ke post 16 tagoj la laboro estis por li same interesa kiel je la unua tago. Li akcentas, ke la laboristoj tutvere «gluas» ĉe siaj laborolokoj, ĉar ili plene kutimiĝis al la ritmo de la laboro. Li priskribas la produktan procedon dum la firmigo de ŝraŭboj jene: La firmigo de la ŝraŭboj okazas en 21 movaj fazoj, kiuj inter si estas ritmaj, same en la «flanka ofico», tiel nomiĝas la ŝovado de la ŝraŭboj en la truojn de la motorujo. Streĉiĝo kaj malstreĉiĝo, tir- kaj premmovoj alternas harmonie kaj la malmultaj paŝoj al la «flanka ofico» kaj returne al la sekvanta motorbloko estas la paŭzoj. Oni povas fajfi aŭ kanti, kion mi ankaŭ ĉiam faris. Mi ne estis la sola, kiu laboris laŭ propra muziko, sed ĉie oni belege fajfis kaj kantis, kion feliĉe nur povis aŭdi la najbaro pro la infera bruego. Kun muziko oni laboris duoble pli bone.

Ankaŭ surprizoj ekestis konstante. Foje rompiĝis ŝraŭbo kaj devis esti elborita. Alifoje glitis flanken la hermetika ringo kaj la motorujo devis esti ree deŝraŭbita. Se mi sola ne sukcesis forigi tian difekton, tiam helpis al mi la «antaŭulo», kiu samtempe funkciis kiel anstataŭanto, aŭ unu el la laboristoj de la flanka linio estis vokata al la ĉeflinio. Ekstremokaze estis haltigata la rubando dum kelkaj sekundoj, kion povis fari la antaŭuloj ĉe kelkaj punktoj. En la materialo estas tiom da eblecoj kaj malsamecoj, ke nenia laboro estas monotona. La Ford-laboristo diras: Ju pli unuforme, des pli bone. Li volas la unuformecon, ĉar tiam la ritmo de siaj movoj ne estas ĝenata.»

Certe multo en la raporto estas tro optimisma, sed oni ĉion esploru por elekti la plej bonan.

SCIENCO — TEKNIKO

Sona filmo

En Berlin okazis publika prezentado de filmo, kiu ankaŭ transdonas la bruojn kaj parolojn de la filmfotografitaj aĵoj. La rezulto estis kontentiga, kvankam la voĉoj kelkfoje fariĝis nazecaj aŭ siblaj.

La principo konsistas en samtempa filmado de bildo kaj fonografado de sonoj (strata bruo, homa parolo) kaj samtempa prezentado. Do ni posedas kombinon el du grandaj eltrovaĵoj de Edison, nome kino kaj fonografo. Ankoraŭ estas ne solvita la problemo pri absolute naturkolora kaj plastika filmo, se tio en estonto estos solvata la kino kapablos reprodukti la realan vivon, la naturon tiel kiel ĝi estas. Laboroj kaj eksperimentoj en tiu direkto nun estas farataj en multaj landoj.

*

Mikroboj en la servo de l’ homaro

Ĝenerale oni opinias, ke la mikroorganismoj estas niaj malamikoj. Sed fakte nur eta parto el ili estas malsanigiloj. La pleja parto de la mikroboj eniĝanta nian korpon estas sendanĝera. Granda parto el ili pereas.

Jam de jarmiloj oni kulturas mikroorganismojn por la bezonoj de la homo, ekzemple ĉe preparo de vino, biero. Per principe similaj fermentadoj oni lernis arte produkti glicerinon. Grandan rolon havas la mikroboj ĉe la „grundo-spirado». Ĉiujare forprenas la kontinentaj plantoj el la atmosfero 65 bilionojn da kilogramoj da karbonacido, tio estas unu tridekkvinono de la tuto surtere ekzistanta, kaj se la grundo-bakterioj ne transformus por la atmosfero ĉi gason, la vivo sur la tero finiĝus en kelkaj jardekoj. Ankaŭ por la nutrado de la plantoj, por fruktdonigo de la tero la tiel nomataj nitrogenaj bakterioj estas ne anstataŭeblaj. Kakao, teo, kafo, tabako fariĝas maturaj, teksmaterialoj uzeblaj pro la samaj kaŭzoj. La mikroboj troviĝas ĉie. Oni eĉ konstatis, ke sekvante al la homo kelkaj mikroboj enloĝiĝis ĉe ŝoseoj, kie ili formanĝas disŝprucitajn de la aŭtomobiloj benzingutojn.

La mikroorganismoj estas la komencaĵo por ĉia vivo sur la tero, ili peras inter bestaro kaj plantaro, inter viva kaj malviva naturo. Nenia homa potenco povas ilin superi, nur kosmaj kaj geologiaj katastrofoj.

H. Muravkin.

— pàgina 8 —

☆ DISKUTEJO ☆

Ĉu irebla vojo?

Mi pensas, ke la SAT-anoj interesiĝas pri la sekvanta raporto de J. Sharrock (elp. Ŝarok), konata angla financspertulo.

«Jam venis la tempo», li diris, «kiam la laboristoj eksciu, ke ili mem havas la povon, finigi la lukton inter kapitalo kaj laboro, ke ili mem povas fariĝi la plej granda potenco en la lando per sia propra kapitalo. Ili uzu sian povon por faciligi kaj pliigi la produktadon. Grandega estas la malŝparo de riĉaĵoj pro la nuntempa metodo. La Laboristaro devus starigi ŝpar- kaj procentelmetan asocion de la Laboristaro (Workers Savings and Investiment Association) kiu entenus ĉiujn laboristojn.

Se 10 000 000 el ili donus mezkvantan pagon po kvin anglaj ŝilingoj al la kaso, tio signifus, ke ĉiusemajne 2 500 000 anglaj funtoj estus disponeblaj por procentigi aŭ 130 000 000 a. f. en la unua jaro.

En 10 jaroj ĉi kapitalo ampleksus 1 300 000 000 a. f. kaj je la fino de 20 jaroj ĝi atingus 2 600 000 000 a. f.

Se tiu ĉi projekto estus efektivigita, la membraro de l’ Asocio havus je sia propra dispono kason por krei grandan pensionplanon kaj ankaŭ sufiĉan monon disponeblan por zorgi por vidvinoj kaj aliaj malfeliĉaj senhavuloj.

En dek jaroj la senrabata dividendo, kiu estus ricevita per la rentumigo, eĉ je la malalta takso de 4% ampleksus 52 000 000 a. f. kaj post dudek jaroj ĝi sumus eĉ 104 000 000 a. f. ĉiujare.

Laŭ ĉi ciferoj la Laboristaro povus fariĝi post unu generacio la posedanto de la ĉefaj industrioj.»

Temas ĉi tie nur pri Anglio, sed la vortoj de l’ parolinto estas aplikeblaj tutmonde.

Jack Cooper (5575).

*

Ĉu juste?

En la artikolo de K-do Demidjuk «Kion kostas la usonaj salajroj?» («S-ulo» n-ro 114) estas interalie tezo, kiu malvalorigas la altecon de usonaj salajroj, nome: malatento pri la kvanto de familianoj ĉe laboranto.

Vere, tio estas sufiĉe grava kaj signifa. Sed ni rigardu kiel aspektas ĉi afero en Sovetio. Ni prenu du familiojn, unu, konsistantan el laboranta patro kaj «senlabora» patrino kaj, nu . . . sep infanoj, kaj alian, konsistantan el laboranta edzo, laboranta edzino kaj unu «senlabora» infano. Ni supozu, ke la unua laboranto ricevas 75 rublojn kaj la du aliaj po 74 rubloj (74+74=148).

Do: 1. Laŭleĝe ĉiu, kiu ricevas 75 rublojn kaj pli, pagas specialan imposton, kiu ricevas malpli ne pagas ĝin. Sekve la unua familio pagas kaj la dua ne.

2. La pago por loĝejo fiksiĝas laŭ salajro. Sekve la unua familio pagas, ekzemple, 7 kaj la dua 5 por la sama ejo.

3. La pago por elektra lumo same dividiĝas laŭ salajro. Do, denove la unua familio devas pagi pli ol la dua.

4. La pago por la instruado de la infanoj same dependas de la alteco de la salajro (vere, ke ĉi pago estas ĝenerale malalta). Sekve la unua familio pagas, ekzemple, 2 (+ ½ por la dua infano la ceteraj senpage) kaj la dua familio 1½ ktp. ktp.

La enspezoj ne dependas de la nombro de familianoj. Ĉu ne terure? Komprenu, K-doj! Leĝo ĉe ni diras, ke edzo kaj edzino estas memstaraj kaj sendependaj unu de la alia . . .

Sovetiano.

ĈE LA ESTONTULARO

Malgranda, unuetaĝa domo. Ĉe la pordo estas surskribo: Infandomo n-o 3 je nomo de Lenin. Mi malfermas la pordon kaj senorda bruo ĉirkaŭkaptas min. «Ruĝarmeano! Soldato! Efektiva vivanta soldato!» krias la etularo, tenanta min ĉe vestaĵo, piedoj kaj manoj. «Soldaĉjo, venu al ni, ni montros al vi ludilojn», krias unu. «Ne al ni, ni montros la anguleton de Lenin», interrompas aliaj. Mi kontentigis ĉiujn. Mi rigardis kaj laŭdis la ludilojn, kun sincera ĝojo vidis la anguleton de Lenin, kie ĉio, komencante ĉe lia portreto ĝis la malgrandaj tabletoj kaj benkoj estis farita per la manoj de la infanoj.

Poste mi iris infanan kunvenon. Ĉi tie bruo forrestis. La infanaro serioze pridiskutis ĉiujn demandojn. «K-doj», diras la sepjara prezidanto, «ni devas aŭskulti plendon de K-do Peĉjo. K-dino Manjo ofendis lin, nominte «burĝido». La kunvenintaro indignas. «Manjo ne havas klaskonscion». «Peĉjo ne estas kulpa, ke liaj gepatroj estas burĝoj. Peĉjo mem antaŭ ĉies okuloj forjetis de sia kolo krucon kaj li plej bone el ĉiuj kantas la «Internacion» kaj «Junan Gvardion». Manjo protestas: «Sed li havas purajn manojn kaj ĉiam lavas ilin.»

I. [?]

*

SALAJROJ EN NOVZELANDO

Laŭ «The New Zealand Worker» (La Laboristo de Novzelando), jen la salajroj de 54 652 laboristoj en diversaj fabrikoj: —

El ĉiuj, 12½ % havas nur de 15 ĝis 19 jaroj, sed la nombroj montras ke 41 % ricevas malpli ol 4 funt. 5 ŝiling. semajne. Bedaŭrinde la jurnalo ne donas la prezojn de manĝaĵoj, sed lupago proksimas 1 funt. 5 ŝiling. semajne ĝis 1 funt. 10 ŝiling.

Alia tabelo, preparita de la Novzelanda Laborista Partio pritraktas la komparan valoron de la funt. en la jaroj 1914—1924: —

ARABIAJ SENTENCOJ

Se vi volas manĝi daktilojn ne malbenu la kernojn.

*

Eĉ el la okulo de morta nizo rigardas rabemo.

*

Aerpuŝo ne povas forporti marmorŝtonon.

*

Ĉiu konas la maldolĉan guston de sia buŝo.

*

La malriĉulo ĉiam estas fremdulo en sia patrio.

Sciigis (2921).

LA SPRITA ANGULO

Nur homoj scipovas ridi — ne bestoj . . .

Sur unu tomboŝtono, kiun starigis iu vidvo al sia edzino ni legis: «Larmoj miaj ne revivigos vin, pro tio mi ploras.»

*

— Hieraŭ mi estis invitita al tagmanĝo ĉe gesinjoroj Delegitoviĉ, mi diras al vi: orienta lukso! La manĝilaro el vera oro!

— Kion vi diras? Montru al mi!

*

Sinjoro Pipman al siaj infanoj:

— Se vi estos dum la tuta semajno ĝentilaj, diligentaj kaj obeemaj, ni iros dimanĉe al sukeraĵejo . . . por rigardi kiel oni manĝas glaciaĵon.

*

Ĉe konata kuracisto de virinaj malsanoj venas iu juna virino kaj plendas pro manko de idaro.

— Kaj ĉu via patrino havis infanojn? demandas la kuracisto.

— Kiel, sinjor’ doktoro?

— Nu, eble tio estas hereda.

*

Profesoro N. estas tre distrita. Jen ekzemple lia interparolo kun juna fraŭlino:

— Ĉu vi estis hieraŭ en la teatro?

— Ne, Sinjor’ profesoro, mi kuŝiĝis frue en la liton . . .

— Jes . . . Nu kaj kio? Ĉu estis multe da personoj? . . .

— pàgina 9 —

TRA ESPERANTIO

Ĉe la laboruloj.

La SAT-aparato servu

La emo al internacia korespondado en Sovetio pli kaj pli kreskas. Por esperanto-praktiko la grundo estas plej bona. Nur necesas, ke la ekster-sovetiaj Gek-doj maksimume helpu al la afero.

El la leteroj de diversaj redakcioj, «Labesko-Kremenĉug» prezentas sube la kopion de unu, sufiĉe karakteriza skribaĵo. Ĝin sendis Redakcio de l’ĉefa ukrainia laboristina gazeto «Komunarka Ukraini» (Komunanino Ukrainia), eldonata en Ĥarkov:

Komunista Partio Ukrainia. «KOMUNARKA UKRAINI» Organo de l’Centra Fako pri laboristinoj k. vilaĝaninoj.

Proletoj de ĉiuj landoj, unuiĝu!

Estimata K-do Kolĉinski!

La ricevitan per vi materialon de eksterlandaj laboristinoj ni volonte enpresos en unu el la proksimaj n-oj de nia gazeto. Ĝenerale, notoj kaj korespondoj pri la vivo de laboristinoj el Okcidento ni estas enpresontaj senprokraste.

Estus bone, se la ekinterligo de via Oficejo kun nia gazeto ne rompiĝus post la alsendo de l’ unua materialo. Vi, sendube, ricevas leterojn de laboristinoj eksterlandaj, kaj, eĉ se ne ricevas, povas aranĝi tiun ricevadon. Tiuj leteroj estas por ni tre interesaj. Alsendu al ni la tradukojn de l’ plej interesaj el tiuj leteroj. Poste, en esperantaj gazetoj, necesas supozi, iam troviĝas interesplenaj artikoletoj pri la vivo de laboristinoj. Ni povus enpresi ankaŭ tion.

Se por vi tio ne estas malfacila, speciale ekinterkorespondu kun eksterlandaj K-dinoj, ili speciale skribu pri siaj vivkondiĉoj…

De nia flanko, ni penos ricevi leterojn de niaj labkorespondantinoj por iamaniere sendi ilin eksterlanden.

Ni atendas viajn pluajn komunikojn.

Kameradecan saluton, La sekretariino A. Osipovska.

El tiuj linioj, niaj legantoj kaj speciale niaj legantinoj vidos, kiom senpacience la sovetia Laboristinaro soifas pli intime konatiĝi kun la vivcirkonstancoj de siaj translimaj fratinoj.

Helpu per la SAT-aparato. Helpu ĉiuj Gek-doj. Klopodu por enpresigi la supran leteron (kun klariga artikoleto) en la revoluciaj (speciale laboristinaj) gazetoj kaj ĵurnaloj. Substreku, ke esperanto-servoj estas pretaj por interkorespondigi la diverslandajn laboristinojn.

Verku (aŭ instigu verki nacilingve viajn konatulinojn kaj poste esperantigu) artikolojn pri la laboristina vivo. Jen la temoj: en kiaj kondiĉoj laboristinoj laboras ĉe la fabrikoj laborejoj; kiel ili estas salajrataj (diferenco inter la vira kaj virina salajroj); kiom da horoj oni laboras; danĝeroj de l’ laboro kaj akcidentoj (vundiĝoj dum laboro); ĉu la entreprenejo havigas specialan vestaron, se la laboro estas malpuriga aŭ ĉifiga; ĉu la laboristinoj ricevas dum la jaro pripagatan libertempon (forpermeson), kiom longa; ĉu ekzistas asekuro de l’ laboro (kion laboristino ricevas dum malsano, lastaj monatoj de gravedeco kaj post la akuŝo, pro vundo; kiu, kiel, kiomlonge kaj kiomsume pripagas tiujn mallaborajn periodojn); skribu pri ekspluatado de l’ virina (kaj speciale knabina) laboro; skribu pri sukcesoj de l’ revoluciul-ina movado kaj pri la batalo kontraŭ la etburĝa «por-emancipa» virinmovado; pri kulturlaboro inter laboristinoj; kiel la laborist(edz)inoj partoprenas en la koopera laboro; kiel laboristaj kooperativoj plifaciligas la laboristinan vivon (fondo de manĝejoj, suĉinfanejoj, infanĝardenoj, helpo al gravedulinoj kpt.) senlaboreco inter inoj…

Direktu al ni torenton da leteroj! Skribigu viajn konatulinojn! La leteroj estu simplaj, sed faktoriĉaj!

Nia adreso estas: «Labesko-SAT» — Kremenĉug (USSR), — V. Kolĉinski.

[REKLAMO p.9] Vi ne abonas al SENNACIECA REVUO nur tial, ĉar vi ĝis nun ne vidis kaj ne legis ĝin. Mendu tuj laŭ favora abonprezo la oktobro-novembran kajeron, kiu estas diversenhava, bele ilustrita kaj sendata je favora prezo de 0,30 g. mk. malgraŭ la duobla amplekso. Vi nepre abonos la revuon kaj rekomendos al aliaj, se vi tralegos almenaŭ unu kajeron de ĝi

SAT-ANOJ NE PROKRASTU !

En Jarlibro 1927 oni projektas novan fakon: «Labesko, Ofiloj kaj Gazetperanto». La kolektado kaj redaktado de ĉi fako estas komisiataj al la Minsk’aj kaj Enschede’aj (Holando) SAT-anoj. Por plenumi ĉi laboron, ni turnas nin al la K-doj, kiuj povas peradi materialon al sialandaj, aŭ siaurbaj gazetoj, ke ili bonvolu havigi al ni sian adreson. Tre dezirinde estas, ke estu montritaj ankaŭ la titoloj de la gazetoj priservotaj. Skribu ne nur la K-doj, kiuj povas peradi al gazetoj, sed ankaŭ tiuj, kiuj povas skribi por alilandaj gazetoj.

Labeskoj, Ofiloj, Korespondfakoj

ĉe diversaj organizoj ankaŭ devas urĝe komuniki al ni la jenajn informojn: 1. Plena nomo kaj adreso. 2. Kiujn gazetojn vi priservas? (skribu la karakteron de ĉiu gazeto). 3. Ĉu via labesko, ofilo aŭ korespondfako havas distriktoficejojn, fakojn aŭ nur korespondantojn, komuniku iliajn adresojn.

Multe paroli antaŭ SAT-anoj pri la utileco de ĉi fako en la Jarlibro 1927 ne necesas. Ĉiu komprenas la gravecon de la afero. Do, ĉiu devas helpi kolekti la plenan adresaron. La materialon sendu tuj al jena adreso: Minsk, Sovetio, Poŝtkesto 33, Dim. Snejko aŭ al: K-do G. P. de Bruin, Wagelerdw. str. 28. B., Enschede, Nederlando.

Estas dezirinde ricevi de la labeskoj kaj ofiloj mallongajn raportojn pri ilia agado.

Por Minsk’a SAT-anaro: Dim. Snejko. Por Ensched’a SAT-anaro: G. P. de Bruin.

*

AL SAT-ANOJ EDUKISTOJ

Antaŭ unu jaro, mi publikigis en Sennaciulo alvokon al SAT-edukistoj, petante ilin kunlabori al Tutmonda Pedagogia Servo. Tiu servo TEPS perfekte funkciis en 1926, estas en manoj de deko da SAT-anoj kaj publikigis centon da artikoloj pri instruistaj demandoj, kiujn parte represigis kelklandaj pedagogiaj gazetoj kaj utiligis Internacio de Instrulaboristoj.

Sed por pliutili nia servo bezonas esti pli ampleksa. Ni ĉefe bezonas kunlaborantojn en la malgrandaj eŭropaj landoj kaj ekstereŭrope: en Azio kaj Ameriko. La K-doj instruistoj el Japanio, Ĉinio, Meksikio, Brazilio… ŝajne ne scias, ke artikoloj de ili estas por nia ora fandaĵo.

Aliflanke estas nekompreneble, ke SAT-edukistoj restu for de Internacio de Instrulaboristoj aŭ ne sin interesu pri ĝi. La esperantistaj instrulaboristoj estas, devas esti la kutimaj informantoj kaj ordinaraj perantoj de la landaj instrulaboristaj organizoj kun Eduk-Intern. Kvankam la peresperanta laboro ĉe Eduk-Intern. estas serioze taksata, malmultaj K-doj ĝis nun laboris por tio.

La nuna rimedo por kunlabori per esperanto al Eduk-Intern. estas kunlabori al TEPS, kies tuta materialo estas transdonata, tradukata al sekretariaro de Eduk-Intern., kiu bezonas ĉiajn informojn pri la sociala, profesia kaj pedagogia luktado de geinstruistoj.

Bazo de TEPS estas reciproka helpo: ĉiu kunlaboranto akceptas verki (traduki aŭ kompili) artikolon ĉiumonate, kaj kompense ricevas la 12—16 paĝan informilon maŝinskribitan, enhavantan la materialon de la tuta kunlaborantaro kaj presitan esperanto-resumon de grava ukraina gazeto: «Vojo de Klerigo». TEPS rilatas kun la gazet-servo de SAT kaj la diversaj prolet-servoj. Ne aperos dufoje ĉi alvoko.

SAT-instruistoj ankaŭ estas petataj sendi sian opinion pri grupiĝo en SAT, organizo de faka propagando kaj de fakaj kunsidoj en SAT-kongresoj. Sin turni al: M. Boubou, 96, rue St.-Marceau, Orléans (Loiret) Francio.

*

— pàgina 10 —

KOMPARTIAJ ORGANIZOJ POR ESPERANTO

Eltiraĵo el cirkulero n-o 8 de Tvera Gubernia Komitato de Tutsovetia Kom. Partio (bolŝ.).

(Estas dissendita kune kun la protokolo de la sekretariaro de Gub. K-to n-o 44, 29-XI-26.)

Al ĉiuj ujezdaj (?) kaj distriktaj komitatoj de Tutsov. Kom. Partio

IV. Pri la plifortigo de gvidado de esperantaj organizoj.

Notante la grandan signifon de la laboro, por la internacia interligo, gvidata flanke de la esperantistaj organizoj, la Gubernia Komitato samtempe konstatas, ke ne ĉiuj lokaj partiaj, komjunulaj kaj profesiaj organizoj ĉi tiun laboron sufiĉe atentas.

La Gubernia Komitato opinias necese proponi al ĉiuj organizoj de l’ Gubernio plifortigi sian atenton al la agado de SEU-organizoj pere de la frakcioj kaj helpi al la plej bona interligo de ilia laboro kun la laboro de la ceteraj laboristaj organizoj. Necesas tutforte helpi al la organizado de esperanto-rondetoj en laboristaj kluboj kaj unu el la taskoj de ĉi rondetoj devas esti la organizado de internacia interligo.

Precipe la Gubernia Komitato atentigas pri la ebleco de plej larĝa uzado de esperanto por la ĵurnalaro per ricevo de konstantaj eksterlandaj laboristaj korespondoj kaj artikoloj pri laboro kaj vivo de l’ okcidenta Proletaro.

Por la ĝusteco de ĉi eltiraĵo garantias la respondeca sekretario de la komfrakcio en Tvera Gub-K-to de SEU: V. Varankin.

*

TIO ĈI ESTIS ĈIAM LA VIDPUNKTO DE SAT

K-do N. Rabiĉev, membro de la prezidantaro kaj kulturfakestro de la Tutukrainia Centra Intersindikata Konsilantaro, en sia raporto pri la taskoj de la kulturlaboro dum konferenco de la kulturfakoj sindikataj diris la jenon: «La ĉefafero en la gvidado de la esperanta movado, ekzemple, ne estas en tio, ke ĝi pedagogie gvidu la lernadon de la lingvo (memkompreneble, ĉi tio estas tre grava), sed en tio, ke la esperantista rondeto estu laborista, proleta, vere revolucia membro de la internacia, laborista (sed ne burĝa) esperanto movado.» A. T.

*

KRONIKO

Aŭstrio.

Vieno. — Viglan intereson por esp-o montras dum la nuna sezono la ĉi tieaj tramvojistoj. Fine de nov. komencis kelkaj kursoj en la kondukistaj lernejoj kun ĉiu po 20—30 lern. Multaj studas mem k. intencas viziti poste progresigan kurson. Bedaŭrinde multaj aliaj, kiuj dezirus lerni la lingvon, ne havas la tempon viziti vespere kursojn. Por tiuj ni intencas aranĝi perleteran kurson, unue por komencantoj k. poste por progresintoj. Ni petas la SAT-anojn tutmondajn, kiuj posedas sperton en tiu laboro, helpi al ni per alsendo de modelaj lecionoj, por ke ni povu elekti vere bonan metodon. Nia laborkampo estas granda, pli ol 15 000 tramistoj, do la afero estas sufiĉe grava. Sendu multnombre, ni nepre respondos al ĉiuj. Karlo Wiedermann (6723) k. Franc Ocelka (1651) Wien.

Britio.

London. — La lab. esp-o klubo sendis du delegitojn al la jarkonferenco de la Intern. Ruĝa Helpo (ICWPA) en Londono. — K-do Potter parolis al la delegitaro pri la utileco de esp-o. — La K-doj estas petataj sendi salutleterojn, (ilustritajn poŝtk.) al la esp-a kurso ĉe la Labor-Kolegio. Dew Dropden. 71 Valance Rd., Londono E. I. — Esp-o kontentige disvastiĝis dum ĉi jaro inter la Laboristaro ĉi tiea. (3398.)

Ĉekoslovakio.

Gablonz a. N. — Komenciĝis en la urba lernejo ĉi tiea k. en la apuda loko Grünvald po unu kurso kun kune 40 gelern. Ambaŭ kursoj bone progresas.

La 5. dec. okazis kunveno de la grupanoj el Gablonz, Kamnitztal k. Tannwald. Oni pritraktis la evoluigon de la movado k. akcentis la gravecon de la laborista korespondado. Post la konferenco estis revolucia vespero. Partoprenis 45 Gek-doj. La sekvonta kunveno okazos la 9. jan. 27.

Sovetio.

Ĥarkov. — La «labkora» gazeto Rabkor «Proletarija» aperis kun internacia fako, kompilita el esp-a materialo.—La loka radiostacio ĉiusemajne brodkastas esp-o-lecionojn. La radio-instruado jam donas fruktojn: elĉerpiĝis la lernolibro de J. Voleviĉ kaj Ŝtat-Eldonejo Ukrainia projektas novan eldonon (3-an).

Kremenĉug. — La nuna esp-a instru-sezono estas la plej sukcesa el ĉiuj, kiuj okazis en la urbo: rondetoj (ĉiuj — pripagitaj de l’ organizoj) funkcias ĉe presistoj, oficistoj, 3-a tabak-fabriko, 1-a tabak-fabriko, komunumlaboristoj, du rondetoj en fervojista klubo «Kotlov» (en la antaŭurbo Krjukov), en Distrikta Parti-Lernejo, en Vespera Laborista Lernejo, en Pedagogia Teknikumo, en fervojista klubo «Lenin», en metiista klubo «Proletarij» (entute — pli ol ducent gelernantoj). — Raportoj de K-doj Izgur k. Goldfeder pri la mondlingvo proletara okazis en Pedagogia Teknikumo, Partia Lernejo, Kooperacia klubangulo. — Ĉe la Kultur-fako de Kremenĉuga Distrikta Intersindikata konsilantaro ekfunkciis Esperanto-Konsultejo. Kiel taskon ĝi havas la informadon kaj konsildonadon pri internacia lab. korespondado kaj mondlingvo. — Adreso de l’ konsultejo: Kremenĉug, Dom Soĵuzov, Esperanto-Konsultacii.

Krivoj-Rog. — Dum distrikta «lab.-kor.»-konferenco estis decidita starigo de internacia fako ĉe la redaktejo de «Ruĝa ministo» por kunligigo kun la tutmonda ministaro. La gazeto estas pure minista kaj havas 30 000 legantojn. La K-doj ministoj estas petataj alsendi leterojn pri minista vivo, katastrofoj ktp. al «Ruĝa ministo» Ul. K. Marksa n-o 27, Krivoj-Rog, Ukrainio. Ekzistas esp-o-kursoj ĉe partilernejo, poŝtejo k. ĉe kom. mastrumado, gvidas ilin K-do Rejtman. Granda intereso por esp-o ankaŭ estas inter la instruistoj.

Novorossijk. — Post somera interrompo ree komenciĝis vigla vivo. Ekzistas kursoj ĉe la distrikta partilernejo, kom. junularo k. junpioniroj. Ĉiudimanĉe post la 1-a okazas grupaj kunvenoj en klubo «Stroitel» (Konstruanto).

Tver. — Dum novembro organiziĝis fabrikregiona komitato de SEU ĉe la ŝtata teksa fabrikejo «Proletarskaja Manufaktura» k. la fabrikregiona komitato de VLKSM intencas aranĝi Internacian Interligon. Komencis esp-o kurso en la kemia laborejo de la fabriko, kiun vizitas 23 lern. Gvidas K-do Kondratckij. — La Fabrikregionkom. de SEU kaj I. l. ĉe Regionkom. de VLKSM. deziras korespondi kun ĉiuj landoj. Adreso: «Internacia Interligo», kemia laboratorio de «Proletarskaja Manufaktura», Tver, Sovetio. (6956.)

*

NIA POŜTO

4051 (Kaŭnas). — Jam delonge estas via informo publikigita kun multe pli da detaloj en la ĉiutagaj ĵurnaloj de la tuta mondo. Estus tute ridinde, se nia semajna gazeto provus konkuri kun la ĉiutagaj gazetoj, kiuj ricevas telegrafe tiajn informojn pri politikaj okazintaĵoj. — Informu pri la vivo, pri la moroj ktp. de la laboristoj en via regiono.

5250. — Agitece politikaj artikoloj ne taŭgas por nia superpartia organo. Vi forgesis, ke en SAT estas anoj de la II-a Internacio, kiuj rajtas postuli, ke oni ne insultu iliajn gvidantojn. Cetere insulto pruvas nenion. Mi ne konsentas perfidi la decidojn de la SAT-kongresoj, kiuj malpermesas intertendencajn polemikojn. Pro tio nur parteto el via artikolo povis esti utiligata. Jam multfoje ni diris, ke presindaj en «S-ulo» estas tiuj artikoloj, kiuj priskribas la viv- kaj laborkondiĉojn de la salajruloj. — Rilate vian proponon kunlabori en la preparado de l’ jarlibro, ni transdonos ĝin al la Sekr. de SAT. Red.

5634. — Ni ja ricevis viajn skribaĵojn; ilin ni ne povis utiligi pro ilia troa amplekso k. ankaŭ pro tio, ke vi skribis viajn manuskriptojn sur ambaŭ flankoj de l’ folioj. Niaj postuloj estas: koncizeco, precizeco k. legebleco.

Al kelkiuj. — Malgraŭ antaŭaj avertoj oni daŭrigas sendi leterojn ne sufiĉe afrankitajn por kiuj ni devas pagi punafrankon. La SAT-kaso ne estas sufiĉe riĉa por tio. Estonte ni simple rifuzos la leterojn ne sufiĉe afrankitajn. Red.

Al multaj: Librojn el aliaj eldonejoj, ni povas liveri nur kontraŭ antaŭa pago. Adm.

Ĉu vi jam renovigis vian membrecon? Se ne, senprokraste faru tion!

— pàgina 11 —

Ĉe la Neŭtraluloj.

KONFERENCO DE TUTPACIFIKAJ SCIENCISTOJ

De la 30-a de oktobro ĝis la 10-a de novembro okazis en Tokio la tria konferenco de la tutpacifikaj sciencistoj, al kiu partoprenis kelkaj centoj da sciencistoj el Usono, Aŭstralio, Japanio, Ĉinio, Kanado, Nov-Zelando, Siberio k. c.

La estraro de ĉi konferenco jam antaŭe decidis, ke ĉiu parolu nur en angla lingvo. Pro ĉi decido multaj sciencistoj indignis aŭ eĉ entute forrestis de la konferenco. 18 mondfamaj japaniaj sciencistoj verkis deklaracion, en kiu ili protestis kontraŭ ĉi decido kaj postulis la uzon de esperanto por la konferencoj.

[BILDO p.11 | 7,29,34,35] Ornama kapvinjeto de la rubriko: malfermita libro, plumo kaj inkujo inter du kolonetoj.

RECENZEJO

Enciklika Letero de Lia Papa Moŝto Pio XI-a pri la Universala Reĝeco de Jesu-Kristo, el latina lingvo tradukis Pastro Jos. Schmidt. Eldono de Espero Katolika. Formato 10×15½ cm., 28 pĝ. Prezo 1 fr. 50.

La malhumila aŭtoro estas videble ano de universala monarĥismo. Kiel internacian monarĥon li proponas Jesu-Kriston. Ĉu la lasta jam oficiale konsentis? …

Mi rekomendas la broŝureton al K-doj, havantaj ankoraŭ kelkajn iluziojn pri religio. Kiel kuloj en tabakfumo, malaperos tiuj iluzioj post la legado de tiu ĉi verketo. Johano Tuzik.

Parvuli, de Albert Bessières, S. J., elfrancigis Ramo. Eldono de Espero Katolika. Formato 10×15½ cm., 32 pĝ. Prezo 1 fr. 50.

Tre pia libro pri kiu decas nur fari la samajn rimarkojn kiel pri la ĉi supra. Johano Tuzik.

Dekoka Universala Kongreso de Esperanto. Eldonita de la Internacia Centra Komitato de la Esperanto Movado. Formato: 25×16 cm. 88 pĝ.

La unua parto entenas la oficialan protokolon, financan raporton kaj statistikon de la Kongreso Edinburg-a. En la dua parto troviĝas la raportoj de la oficialaj institucioj de U. E. A., stato de la financoj, membroj, movado, kpt. En la anekso troviĝas 1) la raporto de la Esp-a Biblia Komitato, 2) raporto de la Organiza Komitato por la Zamenhofa Monumento.

Trade Unionism: Past & Future. De Mark Starr. Eld., The Plebs, 162a, Buckingham Palace Rd., London, S.W. 1. 25×16 cm., 40 pĝ. Prezo 6 pencoj.

Anglalingvaj SAT-anoj certe profitus je legado de ĉi broŝuro, kiu pritraktas sindikatismon laboristan en Britio de la 18-a jarcento ĝis hodiaŭ. La libro entenas tabelon rilate la diversajn tipojn de laboristoj de soci-ekonomia vidpunkto, ankaŭ bone-aranĝitan tabelon de datoj gravaj por la laboristoj.

GRAVEGE — PROVIZORE!

Kun ĉagreno ni estas devigataj sciigi la abonantaron pri jena decido: Dum kelka tempo — unu- du monatojn — ni aperigos SENNACIULO-n nur ĉiudusemajne.

Ni jam klarigis en la n-o 114 pri la kaŭzo, kiu igas nun malbonstata la financan situacion de SAT. Denove ni klarigu, ke, pro la revaloriĝo de l’ fr. franko, ni devas pagi preskaŭ duoble pli kare por la mendoj, kiujn ni faris, kiam la dolaro valoris pli ol 40 frankojn. Oni memoru, ke dum tiu tempo ni ordonis la presadon de: 1. «Etiko», 2. «Ŝtato kaj Revolucio», 3. «Karl Marx, lia Verko kaj lia Vivo», 4. «Je la nomo de l’ vivo», 5. la protokolon de l’ Kongreso. Unuvorte neniam antaŭe nia eldonfako havis tiel grandan aktivecon.

Neniu antaŭvidis tiel RAPIDAN revaloriĝon de l’ franko; sekve neniu povas riproĉi, ke ni agis tro riske.

Sed eble oni povus grave riproĉi nin pri nia tro granda fido en la varbemo de la SAT-anoj. Ni ja supozis, ke en sesmonata limtempo ni povos havi 1000 novajn abonantojn. Tiu nombro estas ja necesa por ke ni povu sendeficite liveri la gazeton por la nuna tre malalta prezo (kompare kun la aliaj esp. gazetoj). Nu, ĝis nun ni varbis apenaŭ 500 novajn abonojn. Ni do bezonos tutan jaron atingi, ke la nombro de abonoj ekvilibru la buĝeton de SENNACIULO.

Ni ja ne dubas, ke finfine ni akiros la sufiĉan nombron. Niaj alvokoj certe ne restos senefikaj. Dormemuloj vekiĝos. Indiferentuloj fervoriĝos; ĉiu helpos kaj baldaŭ ni povos ĝoje sciigi niajn legantojn, ke pagitaj estas niaj ŝuldoj; ke la krizo estas venkata; ke ni daŭrigas per pli rapida paŝado nian antaŭeniradon.

Ni parolis tute sincere kaj malkaŝe por ke ĉiu SAT-ano konsciu pri sia devo. Sed neniu timu pri la solideco kaj firmstareco de nia entrepreno. Se tiaj timemuloj troviĝas en nia rondo, ili baldaŭ hontos pri sia timo. Ni ja nun planas pri nova entrepreno, kiu montros okulfrape la vivantecon, la viglecon de SAT. Baldaŭ la baro kiu troviĝas nun sur nia vojo estos forrenversita. Baldaŭ ni publikigos pli ĝojigan komunikon.

Provizore ni malrapidigas niajn paŝojn; ni reakiras la spiron por povi denove baldaŭ iradi normale antaŭen. Helpu!…

EKZEKUTIVO DE SAT.

★

LINGVAJ DEMANDOJ

En la vortaro de Kabe oni povas legi: REFERATO, skriba prilaboro de problemo; sed en tiu de Boirac estas donita jena klarigo pri tiu sama vorto: regreso al juĝisto, kiu juĝas provizore en urĝaj okazoj. Kaj la germanlingvaj K-doj kutimas skribi: K-do X «referatis» antaŭ la ĉeestantaro pri la temo ktp. Kiu senco estas ĝusta?

….Ne nur Kabe kaj Boirac, sed ankaŭ ĉiuj vortaristoj kaj ĉiuj uzantoj malkonsentas pri la signifo de la radiko REFERATO.

Por iuj ĝi samsignifas kiel RAPORTO; por aliaj ĝi signifas nur skriban aŭ nur buŝan raporton; por aliaj disertacieton, mallongan studeton; por aliaj mallongan recenzon pri libro; por aliaj alvokon al juĝisto por ricevi senprokrastan provizoran decidon.

El tia malakordo vi jam povas konkludi, ke REFERATO estas malrekomendinda vorto. Efektive ĝi estas unu el tiuj evitindaj pseŭdointernaciaj radikoj, kiuj estas internaciaj nur laŭ la formo, tute ne laŭ la senco. Uzi konstante la neologismojn REFERI kaj REFERATO anstataŭ la fundamentaj vortoj RAPORTI kaj RAPORTO, same kiel uzi la germanan vorton PLAKATO anstataŭ la fundamenta vorto AFIŜO, estas senutile kaj sencele. Pri la faka, eble taŭga, uzado de REFERATO en la jurista signifo povas decidi nur la juristoj mem. Fakulo.

MEMORNOTO

Represis el «Sennaciulo».

Le Droit du Peuple, Laŭsanne, 3-VIII-26: «Rikolto de sinmortigoj en Horthy-ujo» (90), «El germana distrikto» (97). — Le Travail, Genève, 3-VIII-26: «Sinmortigoj en Horthy-ujo» (90), «El germana distrikto» (97). — La Flamme, St. Etienne, 20-XI-26: «Hispana reakcio kaj instruado» (106). — Sindiqué du Centre, Bourges, nov.-26: «Fizkulturo en USSR» (107). — L’ Ouvrier du Bois et Bâtiment, Laŭsanne, 30-VI-26: «La vivkondiĉoj en Italio» (89). — Le Libéré, Nice, 30-XI-26: «Klerikala agado en Hispanio» (91). — Sächsische Arbeiter-zeitung, Leipzig, 11-XII-26: «Festotago okaze de l’ rikolto en vilaĝo Makuŝino» (116). —

Represis el «Sennacieca Revuo».

Orlovskaja Pravda, Orel, 8-XII-26: «Labormarkoj» (sept.-26).

Enhavas notojn pri SAT.

Sasnanie, Detroit, 19-XI-26.

Enhavas tradukaĵon el esperantistaj leteroj.

Le Droit du Peuple, Lausanne, 3-VIII-26. — Le Travail, Genève, 3-VIII-26. — Neue Zeitung, München, 13-XII-26. — Sasnanie, Detroit, 19-XI-26. — Raboĉij Putj, Smolensk, de 9-XII ĝis 16-XII dudekok tradukaĵojn. — Krasnoarmejskaja Pravda, Smolensk, dum sama tempo 26 tradukaĵojn. Tovariŝĉ, Vjazma, 8-XII-26. — Junij Tovariŝĉ, Smolensk, 5-XII-26. — Junij Pioner, Smolensk, de 9-XII ĝis 16-XII ses tradukaĵojn.

Enhavas priesperantajn artikolojn.

L’Unité, Châtellerault, 15-X-26. — Raboĉij Putj, Smolensk, inter 9-XII kaj 16-XII-26 du artikolojn. — Krasnoarmejskaja Pravda, Smolensk, dum sama tempo tri. — Junij Pioner, Smolensk, dum sama tempo kvar artikolojn. — Krasnij Voin, Moskvo, 1-XII-26. — Krasnaja Zvezda, Moskvo, 28-XI-26. — Krasnoarmejskaja Zvezda, Novo Sibirsk, 11 kaj 12-XI-26. —

— pàgina 12 —

KORESPONDADO

Aŭstrio.

— Gek-doj el progresinta kurso dez. koresp. kolektive pri ĉ. temoj, L, PI, bfl. k. ĉ. l., krom Germanio. Adr.: Josef Leser, Geiselbergstr. 48/451/2-a, Wien, XI.

K-do Alois Graller, Gradenberg, 69, Poŝto Köflach (Stirio), serĉas gajajn k. seriozajn gekoresp-antojn en ĉ. l. PK. PI. Skribu multnombre!

Germanio.

Esp.-grupanoj de Nekarsulm (N. S. U.) dez. koresp. k. ĉ. l., certe resp. Adr.: Friedrich Rau, Löwengasse, 3, Nekarsulm (Wttbg.).

K-do W. Möbius, Beckerstr. 1, Halle a. S., dez. koresp. pri ĉ. temoj.

K-do Walter Braun, Windorfer Str. 118, Leipzig, W. 32, dez. koresp. pri ĉ. temoj, L, PK, PI, k. ĉ. l.

K-do Ewald Braun, Eythraer Str. 15, Leipzig W. 32, dez. koresp. kun ŝak-ludantoj, k. ĉ. l.

K-do Kurt Gröbner, Magdalenenstr. 8, Leipzig N. 21, dez. koresp. k. ĉ. l. L, PK, PI, certe resp.

Adresŝanĝo: K-do H. Stöcker, Wehrhan, 32, I. Düsseldorf (stratŝanĝo).

— Grupo da lernantoj el senkonfesa lernejo dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l. Adr.: K-dino Käte Kreuzer, Ober Str. 34, Solingen-Höhscheid.

K-do Erich Dankert, Gerlachstr. 97, d, Königsberg i. Pr. dez. koresp. pri turismo k. a. temoj, L, PI, k. ĉ. l. Certe resp.

— Komunista junulargrupo aranĝas plakatekspozicion en januaro k. petas sendi plakatojn, murgazetojn, gazetojn k. broŝurojn el ĉ. l. Laŭ deziro ni sendas germ. plakatojn ktp. Adr.: K-do Martin Schröder, Moltkestr. 41, Dresden, N. 22.

K-do Karl Gründemann, Bachstr. 56, Stuttgart-Untertürkheim, dez. koresp. pri ĉ. temoj, L, PK, PI, bfl. k. ĉ. l., interŝanĝas ankaŭ gazetojn. Nepre resp.

K-do Fritz Lehmann, Hauptstr. 244, Mügeln, Bez. Leipzig, dez. koresp. precipe kun ekstereŭropanoj L, PK, PI.

K-do R. Schieferdecker, Schulgasse, 143, Mügeln, Bez. Leipzig, dez. koresp. L, PK, PI, k. ĉ. l.

K-do Otto Heinrich, Gartenstr. 256, I, Mügeln, Bez. Leipzig, dez. koresp. precipe kun seruristoj, L, PK, PI, k. ĉ. l.

Litovio.

K-do S. Galbuogis, stakiai, ŝimkaiĉiai, Raseiniai, dez. koresp. k. ĉ. l. pri drinkeco, alkoholismo k. pri a. temoj. L, PK, PI. Precize resp.

Nederlando.

K-do H. A. Hoogervorst (5612) Aalsmeer ne povas respondi al siaj gekoresp-antojn pro malsano.

Sovet-Unio.

— Pionir-taĉmento en la nomo de Kalinin, dez. koresp. kun infan-organizaĵoj ĉiul. Adr.: K-do R. Tkaĉenko, Ĉeĥovski, 9, 1, Kiev.

K-do B. Zaika, Ĉeĥovski, 9, 1, Kiev, dez. koresp. kun ĥina komjunuloj, L, PI.

— Pionir-taĉmento en la nomo de Tomski, dez. koresp. kun infan-organizaĵoj ĉiul. Adr.: Pioner-otrjad pri tipografii Juz’a, Zolotovorotska, 11, Kiev.

K-do M. A. Mednik, Lvovska, 1/12, Kiev, dez. koresp. pri div. temoj L, PI, k. ĉ. l.

K-do P. Zeddeler, Tiĥvinskaja ul. 37, kv. 2, Moskvo, 55, dez. koresp. kun radio-amatoroj el ĉ. l.

— Studentoj — junulkomunistoj de Teĥnikumo de Ligilo, Goroĥovskaja-str. 16, Moskvo dez. koresp. diversteme k. Gek-doj el tuta mondo.

K-do Aleksio Leŝukov, Gubernia Centra Biblioteko, Murmansk, k. ĉ. l.

K-do Petro Onno, Raboĉij Klub «Mestranec», Murmansk, k. ĉ. l.

K-do K. Afanasjev, ul. Lenina, 101, Vjazjma (Smolensk. gub.) dez. koresp. pri div. temoj k. ĉ. l.

Adresŝanĝo: K-do E. Rödel, N-Leningradskaja, 5, Smolensk, (antaŭe en Leipzig).

K-do N. A. Muĥa, Bolŝaja, 61, Minusinsk (Siberio) dez. koresp. pri ĉ. temoj, precipe kun Hispanio, Portugalio, Nederlando k. Francio.

— Esp. gelernantoj dez. koresp. k. ĉ. l. pri lab. vivo k. a. temoj. Adr.: Rab. Klub, Rondeto «Esperanto», Tejkovo, (Iv.-Voznesensk gub.).

K-doj Zemcov, 1, Puŝkarnaja, 14, k. Petrunin, Placo de K. Marks, 1, Orel, dez. koresp. k. ĉ. l., L, PK, PI. Resp. garantiata.

K-do N. Orlov, Ukom VKP (b), Makarjev (Iv.-Voznesensk. gub.) dez. koresp. pri ĉ. temoj, L, PK, PI, bfl. k. ĉ. l., ĉiam resp.

— Esper-rondeto ĉe Proftekŝkolo, Makarjev (Iv.-Voznesensk. gub.) dez. koresp. pri ĉ. temoj kun lernantoj, L, PK, PI, k. ĉ. l.

K-do Fade en Ĉita petas pardonon de siaj koresp-antoj pro daŭra nerespondo. Tro da okupo kaŭzis tion. Laŭeble li penos kontentigi ĉiujn.

K-do S. Goldfeder «Esperanto» Kremenĉug, petas ĉiujn siajn konatulojn, VI-a kongresintojn inter-koresp. pri ĉ. temoj.

— Rondeto de geesp-istoj ĉe Fabrik-komitato serĉas seriozajn gekoresp-antojn por koresp. kolektive k. organizoj: junularaj, komsomolanaj, sportulaj, partiaj, klubaj, sindikataj k. a. k. ĉ. l. Akceptas ankaŭ individuan koresp-adon. Resp. garantiata. Adr.: Rondeto de Esperantistoj ĉe Fabrik-komitato, Petrovsk-Zabajkalskij (Siberio).

Usono.

Adresŝanĝo: K-do Karl Fröding, 1448, Eighth Ave., Rockford, (Illinois), petas korespantojn pri naturkuracado, etnografio, lingvoscienco, ankaŭ el ne-eŭropaj landoj.

SIBERIANOJ, ATENTU !

Kiu scias kie troviĝas s-ro Max Langberg (militkaptito), nask. 1887 en Ĉernauti (Rumanio), militkaptita la 22-III-1915 ĉe Przemysl (Polio). Unue li estis en Beresovsk, gub. Perm (Ural), poste en Kamen, Saratovskaja, gub. Tomsk (Altai), de kie venis lia lasta sciigo en 1920. — Sciigojn bv. adresi al K-do Sperling, Wien III, Marxerg. 52/7, Aŭstrio.

*

SUPRANACIA KOMUNUMO

(3, place de Panthéon, Paris V-e)

En kelkaj esperantlingvaj dokumentoj de l’ «SK» oni trovas tiujn terminojn: Supernacia aŭ supernacieca Respubliko, kiujn anstataŭos de nun supranacia komunumo.

La definitive elektita termino eble ne havas unuavide la klarecon de la du unue elektitaj, tamen en ili troviĝas kaŭzoj de malbona kompreno, tial ni decidis alpreni la radikojn: Supranaci, neologismo, kiu signifas: super la nacia karaktero. Komunumo, kiu signifas: io komuna al ĉiuj kaj kiu ne havas la politikan sencon de la vorto respubliko. Tiel ni esperas, ke tiu zorge pripensita elekto malpermesos ĉian miskomprenon.

[REKLAMO p.12] Jus aperis! Jus aperis! La amiko de ĉiuj laboristoj PETRO. 2-a reviziita eldono. Kursa lernolibro por laboristoj laŭ parola metodo. 64 paĝoj kun ilustraĵoj. Por ĉiu simpla laboristo estas facilkompreneble priskribita per 30 mallongaj ĉapitroj la vivo de laboristo, komencante de lia infaneco kaj kondukante trans ĉiujn malfacilaĵojn de laborplenaj vivjaroj ĝis lia morto. Prezo: 0,70 mk. g. * Tre rekomendinde estas, uzi en kursoj la Laborkajeron al PETRO. Speciale kaj unike aranĝita kun vorttabeloj, ĝi eĉ ebligas kun vortareto lerni esperanton sen instruanto. Prezo: 0,30 mk. g. Ĉe aĉeto de pli ol 10 ekz. ni donas 30% rabaton! Mendebla ĉe Administracio de SAT, Colmstr. 1, Leipzig O 27. Poŝtĉeka konto 6835.

[REKLAMO p.12] Se vi deziras profundiĝi en la materion de «Sennaciismo», vi nepre aĉetu kaj legu la 2-an eldonon de A. B. C. de Sennaciismo. Mendebla ĉe Administracio de SAT, Colmstr. 1, Leipzig O 27.

Presejo: Uns-Produktivgenossenschaft, Leipzig (Germanio)

Facsímil: escaneig a Internet Archive

El número, sencer

— pàgina 1 —

3-a Jaro. N-o 121—122 · APERAS SEMAJNE · 22. Januaro 1927

[BILDO p.1 | 33,4,54,13] Kvinpinta stelo kun la literoj «S.A.T.» en la mezo, inter la vortoj «APERAS» kaj «SEMAJNE» de la kaplinio.

ESPERANTO JE LA SERVO DE L’ TUTMONDA PROLETARO

SENNACIULO

OFICIALA ORGANO DE SENNACIECA ASOCIO TUTMONDA

Redaktanto: E. LANTY, 14, Avenue de Corbéra, Paris-XII^e | Sidejo de Ekzekutiva Komitato de SAT, 23, Rue Boyer, Paris-XX^e | Administranto: R. LERCHNER, Colmstrasse 1, Leipzig O 27

EL TANNU-TUVA LANDO

Ĝi estas nova respubliko kreita post rusa revolucio ĝuste en mezo de Azio, en regiono de elfluejo de grandega azia rivero Enisejo. La lando kuŝas inter montoĉenoj Sajanoj kaj Tannu-ola en nordokcidenta Mongolio, areas ĉirkaŭ 200 000 kv. kilometrojn kaj ĝis la mondmilito estis tre malmulte konata. Orienta parto de la lando estas kovrita de praarbaro, loĝata de multaj felbestoj. La okcidenta duono de la lando prezentas el si montecajn stepojn, en kiuj migras kun sia brutaro landidoj lingve parencaj al altajanoj kaj antaŭ revolucio nomitaj urjanhoj (mongole ĉi nomo signifas—ĉifonuloj). Post Revolucio ili ricevis novan nomon Tannu-tuva, ĉar la malnova estis ofendiga. Ondoj de rusa revolucio same rulis tra ĉi lando kiel tra najbaraj Sibirio kaj Mongolio. Tie ĉi okazis kruelaj bataloj inter blankaj kaj ruĝaj. Loka loĝantaro (rusoj kaj poste urjanhoj) partoprenis ilin. La ruĝaj venkis kaj jen aperas nova sendependa respubliko mirakle kiel Venuso el ŝaŭmo de revolucia maro. En la lando, kiu antaŭ Revolucio estis preskaŭ tute dezerta, aperis nova urbo — ĉefurbo de l’ respubliko Krasnyj rapide grandiĝanta. La urbo lokiĝas ĉe forkiĝo de Enisejo kaj nun havas telegrafon, telefonon, poŝton, nacian bankon kaj du gazetojn. Funkcias jam unu vaporŝipo sur Enisejo, kiu tie ĉi estas ŝipirebla en distanco de ĉirkaŭ 200 kilometroj. Migrantaj brutistoj ekhavis tendencon al terkulturo. Ĝis Revolucio ili lernis nur en monaĥejoj, nun la ŝtato estas tute sendependa de religio. Funkcias jam unuaj senreligiaj lernejoj, kiuj nun havas ĉirkaŭ 300 lernantojn. La respubliko havas komunistan partion, union de komjunularo kaj organizon de komunistaj infanoj «pioniroj».

Bone plenumita statistiko montras, ke la respubliko havas nun 75 000 loĝantojn, el kiuj 60 000 tannutuvaanoj, 14 000 rusoj kaj ĉirkaŭ 1000 mongoloj kaj ĉinoj. Administre la lando estas dividita en ses distriktojn (ĥoŝunoj). Funkcias ministrioj¹) de financoj, de juĝo kaj de internaj aferoj. Nun estas aranĝata ministrio de popola mastrumo. La elspezoj de respublika buĝeto tute senmanke respondas al ĝiaj enspezoj. Ĝis revolucio landidoj estis tre influitaj de mongola kulturo (lamaismo) kaj uzis mongolan alfabeton (silabaro). Nun ili kreas propran alfabeton kun helpo de rusaj sciencistoj. Sed ili bedaŭrinde estas tro sciencemaj kaj tial proponis ne nian internacian, sed akademian alfabeton, kiu estas fondita sur bazo de rusa alfabeto la plej riĉa inter ĉiuj eŭropaj alfabetoj (la rusa havas 34 literojn, la latina nur 25 kaj la akademia — ĉirkaŭ 100 literojn, kiuj estas ordinaraj rusaj literoj kun milmiloj da diversaj super- kaj subsignoj por esprimi ĉiujn naciajn nuancojn de homa parolo²). La respubliko sendis en Novosibirskon (ĉefurbo de Sibirio) siajn instruistojn por esplori manierojn de popolklerigo inter parencaj al ili altajanoj.

Maksim Krjukov.

¹) Ministrio, ne ministerio. La sufikso -io ĝenerale montras ne sole landon, sed sciencon kaj okupon: telefonio, astronomio, konfesio, filio, poŝtio ktp. M. Krjukov.

²) Estas respondo al la artikoleto «kial», presita en n-o 112 de «Sennaciulo» (same vidu la artik. pri prof. Kammerer). Maksim Krjukov.

EL MEZ-AZIO

Kongreso de vilaĝaj sovetoj en Taĝikistano

Taĝikia Respubliko, formita dum nacia dislimigo en Mez-Azio (1925 j.), travivis unuan kaj malfacilan periodon de sia konstruiĝo. Ĝis 1925 j. en la lando regis basmaĉismo (?), kreita de riĉuloj, emiraj (?) oficistoj kaj pastraro, kiuj ne deziris perdi siajn privilegiojn. Ili eluzis la malklerecon kaj religian fanatikecon de la loĝantaro kontraŭ la nova ordo.

Tial dum la pasinta periodo la unua tasko de la Revolucia Komitato estis krei kondiĉojn por paca laboro, pruvi praktike al la kamparanaro, ke la nova ordo estas pli bona ol la malnova. Kaj tion oni sukcesis atingi, donante al la prirabita kaj malsatanta loĝantaro grandan helpon per agrikultura kredito (1 miliono da rubloj), kampkulturaj iloj, malkaraj varoj, akvumado, pruntedono de sema grajno (5360 tun.). Rezultoj rapide montriĝis. Nun Taĝikistano havas pligrandiĝon de akvumata tero, plivastiĝon de semajoj (inter ili 10 870 hektaroj da kotono), grandegan kreskon en komerco kaj rekonstruiĝon de bazaroj, enloĝantiĝon kaj konstruadon en vilaĝoj. Ĉefurbo de la respubliko — Djuŝambe, kreskas kaj disvolviĝas ĉiutage. Baldaŭ fervoja branĉo, — Termez—Djuŝambe — kunligos ĉi-montarplenan landon kun la ekstera mondo. El Afganio revenas amase elmigrintoj, kiuj tien rifuĝis dum maltrankvila tempo.

Samtempe la ruĝarmeo disbatis basmaĉismon. Restis nur kompatindaj bandoj, kiuj perdis politikan koloron kaj nur rabadas kamparanojn.

Nun, kiam la loĝantaro konscias, ke la soveta potenco estas ilia propra laborulkamparana potenco, la Revolucia Komitato ricevis eblon efektivigi duan taskon: starigi firman politikan kunligon kun la kamparanaj amasoj sur fundamento de vasta libera elekto de organoj por mem-

— pàgina 2 —

2 · SENNACIULO

regado. Tiucele en la komenco de decembro okazis Tuttaĝikia kongreso de vilaĝaj sovetoj, kiu elektis Plenumkomitaton kaj aliajn organojn de Centra Registaro kaj komencis novan paĝon en la historio de libera Taĝikio — periodon de mastruma kaj kultura disvolviĝo.

*

Konstruado de fervojo

Konsilantaro de Laboro kaj Defendo konfirmis konstruon de fervojo en Semireĉje, kiu kunligos Mez-aziajn respublikojn kun Sibirio tra Piŝpek — Alma-Ata (eksa Vernyj) — Semipalatinsk. La fervojo havos grandegan signifon en la vivo kaj disvolvo de mastrumado Mez-Azia. Ĝia konstruado jam komenciĝis. La tuta fervojo kostos ĉirkaŭ 100 milionojn da rubloj kaj estos 1500 klm. longa.

*

La lernado en Persio

Laŭ statistiko de Ministrio por Popola Klerigo en Persio, lernas 108 909 homoj, el kiuj 89 276 estas viroj kaj 19 633 virinoj. Instruas 6 086 homoj (viroj kaj virinoj). Kvanto da lernejoj en Persio estas jena: superaj — 2, mezaj sesklasaj — 12 (inter ili 4 fremdlandulaj), mezaj triklasaj — 74 (10 fremdlandulaj), malsuperaj — 648 (32 fremdlandulaj), lokaj — 1301, lernejoj de malnova tipo — 282, sume — 2 319 lernejoj.

Laŭ «Vero de Oriento», trad. S. B. Asabad-Poltorack.

Jubileo-Ĉeno¹)

Konsiderante, ke propagando de esperanto en proletaj medioj povas bone prosperi nur se forta estas la aparato de la praktika lingvoaplikado, kia estas SAT, — Centra Komitato de Sovetlanda Esperantista Unio donacas por la Jubileo-Ĉeno de SAT dudek kvin rublojn kaj invitas ĉiujn landajn laborist-esperantistajn organizojn sekvi la ekzemplon por plifortigi SAT.

Häckel (Leipzig) 3 mk., alvokas fervojistan klubon en Moskvo. — Strasser (Wien) 2 ŝil. aŭstr., alvokas: Gek-dojn Aicher, Bergmayer, Effler, Feith, Hintenberger, Franz k. Ludviko Jonas, Knourek, Kostka, Pichler, Rasztoczkij, Sonnenfeld, Stötzer, Ultmann, Wegner, Winkler, Zitta, Benedikt, Broz, Černy, Eder, Icha, Kacimbersky, Kotzinger, Jeannette Parnes, Polzer, Poppe, Šlais, Šubik, Weininger, A. Müller (Wien) kaj Schmidt (W.-Neustadt). — Incertov (Moskvo) 1,25 rubl., alvokas Temerin k. Javoronkov (Moskvo), Kurt F. Neumann (Hamburg). — K-dino Portnaite (Panevezys) 5 lid., alvokas Vorobjov (Panevezys) k. ĉiujn Litoviajn K-dojn. — K-dino Traubaite (Panevezys) 5 lid., alvokas ĉiujn vegetaranojn. — Springael (Bruxelles) 10 fr. belg., alvokas Szerman kaj Glineur (Bruxelles). — M. Vail (Kiev) 1 rubl., alvokas ĉiujn Kievajn SAT-anojn k. koresp.-antojn laborhavantajn. — Vajnŝtejn (Kiev) 1 rubl., alvokas la samajn kiel K-do Vail. — Bogdanov (Velij [?]) 1 rubl., alvokas Jadlovka (6771), Šusticki (5573), Alekseev (6431) kaj Valentinoviĉ (Minsk). — Bräuner (Erfurt) 1,50 mk., dez., ke ĉiu donacu iom da mono, kiu laboras pli ol 4 tagojn posemajne k. ne havas ŝuldojn. — Bonnet (Saint-Etienne) 2 fr. fr. — Bardelli (Saint-Etienne) 3 fr. fr. — Schiltigheim 5 fr. fr. — Goth (Waltersdorf) 0,50 mk. — Muskat (Essen) 1,50 mk. — Lepage (Monts) 1 mk. — Joas do Carmo (Lisboa) 1 esk. — Rokuŝkin (Nijni-Novgorod) 1 rubl., invitas K-dinon Beiermann (Bielefeld) kaj Schweinfurter (Hollischen). — Kalaŝnikov (N.-Novgorod) 0,50 rubl. alvokas por pli grandaj sumoj: Konovalov, Belaev, Aptek, Leontenkov, Alekseeva, Asesorov, Lomov, Matjaŝina, Miĥajlov, Piskunov, Polakova, Vinogradov, Zaĥarov, Kirilov (N.-Novgorod), Pettersson (Falun), Ĉerniŝkov (Rtiŝĉevo), Alalikin (Vjatka), Abramoviĉ (Taganrog), Batarin k. Isaev (Sergaĉ). — De Bruin (Enschede) ankoraŭ 1,50 guld. kaj alvokas Nederlandajn k. speciale Amsterdam-ajn SAT-anojn, kiuj ne jam donacis iom. — Schmidthuber (Salzburg) 2 ŝil. aŭstr. D. (Odessa) 0,50 rubl. — Proĥorĉik (Minsk) 1 mk. — Erich Löwe (vegetarano) 3 mk., alvokas Dresden-ajn esp-istojn, K-don 4544 (Kiev) k. ĉiujn vegetaranojn. — Floss (Glauchau) 5 mk. alvokas siajn koresp-antojn kaj SAT-anojn de la tuta mondo kaj la LEA- kaj SAT-grupo (Glauchau). — Rossy (Lausanne) 1,20 fr. svis. — «Ni mondskale vekiĝu!!» Steinhofer (Hirtenberg) 1 ŝil aŭstr. — K-dino Lehmann (Halle) 2 mk. — Scharf (Rudolstadt) 0,50 mk. — Esp. Grupo (Bielefeld) 5 mk. — Dambe (Johannesburg) 3 ŝil. angl. — Ernoux 3 fr. fr., Caillault 3 fr. fr., Cherrier 3 fr. fr., Soton 2 fr. fr., Dorat 2 fr. fr., Delalande 7 fr. fr. (ĉiuj en Bourges). — Robert (741) 5 fr. fr. — Ilieff 11 fr. fr. — Kasparek 10 fr. fr. (Decazeville). — Cuillerdier (883) 5 fr. fr. — Harms (Hamburg) 1,40 mk. — Allan (Toronto) 3,90 mk. — K-dino Castarlenas (Barcelona) 5,10 mk. — Schreier 1 mk. — Bruchholz 1.— mk. — Müller A. 1.— mk. (Lausa). — (7369) 100 lej., alvokas ĉiujn subpremitajn bulgariajn, rumaniajn k. italiajn Gek-dojn. — Bogdanov (Lugansk) 1 akcio A., invitas al forĝado: Konovalov (N.-Novgorod), Kletenik (Rostov), Kotelevcev (Ekaterinoslav).

¹) Vidu la n-on 100 de «S-ulo».

NOTETOJ EL SOVETIO

Lernejoj kaj kluboj anstataŭ preĝejoj

Antaŭ nelonge oni fermis laŭ decido de la loĝantaro en urbo Sverdlovsk (Sovetio, Uralo) grandan preĝejon, por utiligi ĝin kiel lernejon. Nun la konstruo jam estas renovigita kaj akomodita speciale por lernejoj. Du lernejoj komencas laboradi tie, kie antaŭe oni stultigis Laborularon.

Ĉi tiu fakto ne estas unika. Jen antaŭ mi kuŝas jurnalo, en kiu oni sciigas, ke la samon decidis la loĝantaro de urbo Ĉelabinsk (ankaŭ urala landparto). Ĉelabinskanoj uzas la preĝejon nun kiel laboristan klubon. (5583 — Sverdlovsk.)

*

Fordono de la pastra rango

Vilaĝa pastro en Uralo (Sovetio) sendis leteron al gazeto de la urbo Irbit, en kiu li skribas: «Estas sufiĉe da mensogo kaj trompo. Mi fordonas mian pastran rangon. Mi honeste promesas, utile subteni la sovetan vivkonstruadon».

Ĉi tiu okazo jam estas la tria fordono de pastra rango dum la pasinta monato. Antaŭ kelke da tempo en urbo Sverdlovsk (Uralo) estis publika disputado pri la religio, kiun ankaŭ partoprenis grizhara pastro. Li demetis sian pastran veston kaj trandonis ĝin al episkopo, dirante, ke de nun li volas esti honesta kaj utila homo. (5583 — Sverdlovsk.)

★

NOTOJ PRI USONO

Financa imperialismo

Ekonomie, komerce, finance Usono militas kontraŭ la tuta mondo. La importado de krudaĵoj en 1926 superis je 175% la importadon antaŭmilitan. La importado de varoj estas preskaŭ nula. Fakte, ĉio vendata en Usono estas tie fabrikata, kvankam oni povas legi diklitere eŭropajn nomojn sur kelkaj etiketoj. Sed ĉe la fino de la reklamteksto per malgrandaj literoj estas presite: «Bottled in USA» (Enboteligita en Usono), «Manufactured in USA» (Fabrikita en Usono).

De post la milito duobliĝis la eksportado de aŭtomobiloj, skribmaŝinoj, konservitaj nutraĵoj, lanaĵoj, ledaĵoj, oleoŝmiraĵoj, ktp.

La procentaj pruntodonaĵoj el Eŭropo estas persekutataj, jam preskaŭ tute neniigitaj. Neniu fabriko, neniu entrepreno usona laboras helpe de fremda mono. Apenaŭ 50 000 000 dolaroj reprezentas la eŭropan ŝparaĵon.

Kontraste, ni vidas, ke krom la cent milionoj da dolaroj, oficiale pruntedonitaj al eŭropaj ŝtatoj, krom la dek unu miliardoj da dolaroj, kiuj konsistigas la postmilitan ŝuldon de Eŭropo al Usono, dek tri miliardoj da dolaroj reprezentas en la eŭropa ekonomio la privatajn interesojn kaj la bankajn pruntedonaĵojn. Kaj tiu entrudiĝo de la usona kapitalo kreskas ĉiujare je unu miliardo.

Kion signifas tio? Tio signifas, ke se la usonaj kreditoroj ĵetus sur la mondan merkaton la mason de siaj kreditoraĵoj, ili per tio ruinigus la eŭropajn bankojn kaj malekvilibrus ĉiujn buĝetojn.

La usona financa imperialismo estas fakto. Kaj jam aŭdiĝas voĉoj (eĉ voĉoj de laboristaj gvidantoj), kiuj vokas al la batalo kontraŭ tiu imperialismo…

En 1914 oni vokis la francajn laboristojn militadi kontraŭ la germana imperialismo; oni vokis la germanajn laboristojn militadi kontraŭ la brita kaj rusa imperialismoj, ktp. Ĉiu scias nun pri la rezultoj de tia militado.

Sed tamen povas esti, ke oni sukcesos trompi la eŭropajn laboristojn por ke ili militu kontraŭ la usonaj. Povas esti, ke eŭropa patriotismo kreiĝos.

— pàgina 3 —

SENNACIULO · 3

For ĉian patriotismon! Laboristoj el la tuta mondo sennaciuliĝu! — kaj ni militadu nur kontraŭ niaj plej proksimaj ekspluatistoj. Tiuj troviĝas en «nia» lando.

*

Mallonga labortago — alta salajro

Bone konstatita, ĝenerala, universala fakto estas, ke la salajro, ne nur la horsalajro sed la tagsalajro, estas ju pli alta, des malpli longa estas la taglaboro. Multnombraj estas la statistikoj, kiuj montras la ekziston de tiu fakto.

Laŭ enketo farita de la usona ministerio por la Laboro, rezultas, ke en Usono, inter la jaroj 1913 kaj 1926, la nombro de laborhoroj posemajne malaltiĝis je 7,2 %, dum la mezaj salajroj plialtiĝis je 55 %.

La usona laboristo sekve laboras 3½ horojn malpli posemajne ol en 1913 kaj havas duoble pli bonan vivnivelon. La statistiko estas farita kunkalkulante la vivkoston.

Batali por plibonigi siajn vivkondiĉojn, estas pli saĝe, ol batali por defendi aŭ «liberigi» sian landon. Ĉu nevere, K-doj el Polio, Ĉeĥoslovakio k. a. nacie «liberigitaj» Proletoj?

★

Hungario, kiel ĝin vidis Londona laboristo

Gyöngyös, urbeto kuŝanta ĉirkaŭ 45 mejlojn for de Budapeŝto en la valo de la montaro «Matra», estas konata aliloke precipe pro sia vinberkulturo. Ne enkalkulante la malgrandan ĉenon montaran, de Gyöngyös ekkomenciĝas la grandega plataĵo hungara, kiu siaparte etendiĝas senfine sur la plej granda parto de la nuntempa Hungario. Absolute tute plata ĝi estas, kaj tie oni kulturas la vinberojn, kvankam for de Gyöngyös oni ankaŭ bredas ĉevalojn. Gyöngyös mem havas 20 000 loĝantojn. La intelektula kvartalo estas duone dividita: ĉe unu flanko estas la kristanoj tre naciemaj, faŝistoj, kaj ĉe la alia flanko estas la hebreoj riĉaj, tre inteligentaj, edukitaj, komercemaj, gajnemaj. Ĉiu alia estas simpla kamparano. Vere, preskaŭ ne ekzistas meza klaso, nur riĉuloj malmultaj kaj la kompatindaj analfabetaj terlaboristoj multnombraj.

Ĉie en la Balkanoj estas same. Nur ekzistas du klasoj. La kamparanoj en Hungario estas treege primitivaj: ili ankoraŭ laboras tute same kiel laboris la gepatroj, la pragepatroj antaŭ milo da jaroj. La modernaj aferoj tute ne ĝenas ilin. Ili uzas ankoraŭ la plej simplajn ilojn por kulturi la teron; la bovoviroj ankoraŭ trenas la veturilojn, la putoj aspektas tiel, kiel tiuj, kiujn uzis la malnovaj egiptanoj apud la Nilo kaj la viroj ofte sin vestas kun jupo super la pantolonoj. For de Gyöngyös estas urbo Mezökövesd, tutmondfama pro siaj brodaĵoj, pro la dimanĉvestaĵoj de la loĝantaro. La vestaĵoj estas nepriskribeblaj, tiel multkoloraj, veraj artaĵoj multvaloraj: la homoj mem estas tre religiemaj, paprikemaj, tamen donacemaj, tre muzikemaj kaj dancemaj.

Belega urbo estas Budapeŝto. Mi jam vizitis Parizon, Bruselon, Bernon, Vienon, kaj Pragon, sed mi plej ŝatas Budapeŝton. Ĝi ne estas treege granda, enhavanta nur iom pli ol milionon da enloĝantoj, sed ĝia situacio estas tiel ĉarma, la popolo tiel facilanima, la vetero tiel bona: ĉio dirite, en malmultaj vortoj ĝi estas vizitinda, enloĝinda. La urbo duparte dividiĝas, nome Buda kaj Peŝt. Buda estas la aristokrata kvartalo, riĉa, malnova, plenplena de kasteloj: ĝi situas sur montoj arbororiĉaj, ĉarmaspektaj, kaj de tie supre oni malsupren rigardadas sur Peŝton, la moderna duono de la ĉefurbo, sur la riveregon Danubo kun ĝiaj bluaj akvoj transiritaj per pontoj grandaj kaj belaj. En Peŝto troviĝas la komerckvartalo, la teatroj, la opera domo, la belaj parkoj kaj muzeoj, la vivo mem de la urbo, la grandaj bulvardoj, kaj oni povus pensi, ke oni troviĝas en malgranda Parizo. Sed la laboristoj estas konsiderataj kvazaŭ hundaĉoj en Hungario. Mi scias ĉar mi ofte parolas kun ili, kaj neniu estas kontenta. Ekzemple tramkonduktoro devas labori proksimume 12 aŭ 14 horojn potage kaj ricevas posemajne proksimume tridek anglajn ŝilingojn. Kaj la vivo en Budapeŝto estas tiel kara, kiel en Londono. Instruisto en ŝtata altlernejo ricevas proksimume 30 ŝil. posemajne, kvankam li havas multajn diplomojn. Bankoficisto eĉ tiom ne ricevas, kaj devas labori dimanĉe ankaŭ. Kaj tiuj en la pli malaltaj postenoj ne povas vivi. Alian tagon mi interparolis kun elektristo, kaj li diris, ke li ricevas pohore oficiale 6 pencojn, sed se li private laboras li ricevas nur 2 p. pohore. Kaj post tio oni ne povas miri kial estas tiom da memmortigoj en Budapeŝto: oni kalkulas, ke en Budapeŝto ĉiutage sin mortigas 5 homoj, kvankam tiu nombro nuntempe eĉ plialtiĝas, kvankam oni ne legas en la gazetoj, ĉar la regadistaro timas doni la ciferojn.

V.

★

LETERO EL ĈEĤOSLOVAKIO

«Vivu la militarismo!» estas la devizo de la ĉeĥoslovaka demokrata respubliko. Pro tio oni volas jam soldatigi la infanojn. En 1918 j. prezidanto Masaryk promesis ĉe la Washingtona Konferenco, ke estos enkondukata en Ĉeĥoslovakio milicio. Sed antaŭ kelkaj tagoj, do, post 8 jaroj, la ministro de nacia defendo, Udržal, sciigis, ke la enkonduko de milicio ne estas ebla, sed male, ke estas necese plifortigi la armeon. Kia stato regas en la armeo, por kiu estos eldonata en venonta jaro 1½ miliardoj da Kĉ. (Kronoj ĉeĥaj), montras la fakto, ke en ĝi okazas multege da memmortigoj.

Unue, estas malplialtigata la salajro de l’ soldatoj, ilia balotrajto estos forigata kaj estos preparata leĝo pri soldatigo de junuloj, laŭ kiu ili devos sin ekzercadi sabate kaj dimanĉe posttagmeze, sume 36 duontagojn en jaro, sub komando de oficiroj. Ankaŭ okazos ekzamenoj, kaj tiuj, kiuj ne sukcesos, devos poste servi 2 monatojn pli ol la aliaj. La urboj devos prizorgi la ekzercejojn.

Sed, kiel vivas la oferitoj de la milito? En ĉi respubliko vivas 294 276 militinvalidoj, 161 786 militvidvinoj, 326 728 militgeorfoj, entute preskaŭ 800 000 malfeliĉuloj pro la milito. Ĉiu invalido rajtas perlabori nur 50 000 Kĉ. jare, se li estas metiisto, kaj 10 000 Kĉ., se li ne havas metion, alie li ne plu ricevos renton, kvankam ĝi estas tre malalta. 84 %-a militinvalido (al kiu mankas dekstra mano aŭ piedo) ricevas por ses-membra familio monate 304 Kĉ. En Germanio ricevas 80 %-a invalido kun 2 infanoj 602 Kĉ. monate. Sed, se la gazeto «Nova Vivo», la organo de la invalidoj, raportas pri la vivo de la germanaj invalidoj, la artikoloj estas konfiskitaj.

Krom la invalidoj, ankoraŭ suferas la senlaboruloj kaj ĉiuj laboristoj. La prezoj de necesaj nutraĵoj plialtiĝas senĉese kaj la laboristaro mizeras; multaj eĉ malsatas. Dum la lasta monato plimultkostiĝis grajna faruno je 12 %, tritika je 4 %. La pano samkostiĝas, sed plimalgrandiĝis. Nur sukero ankoraŭ ne multe kariĝis.

La sekvanta tabelo montras la komparajn prezojn de 1914 kaj 1926: —

SAT-ano 1730 (Most).

[REKLAMO p.3] Poŝtkartoj kun la bildo de la kongresa poŝtmarko, en kvar lingvoj, preso verda, vendas la ADMINISTRACIO DE SAT. Prezo: 100 pecoj inkluzive sendkostoj 1.10 mk.

— pàgina 4 —

4 · SENNACIULO

EL POLIO

Sen Amnestio

«Amnestion! amnestion!» oni vokis el ĉiuj flankoj post la dummaja «morala» revolucio de marŝalo Pilsudski — «amnestion!»

«Amnestion!» — laŭtigis la komunistaj deputitoj, tiuj, kiujn oni ankoraŭ ne arestis. «Amnestion!» — kriis la sendependa Partio Kamparana. «Amnestion!» — aŭdiĝis la Pola Socialista Partio. «Amnestion!» — rimarkigis la tre malgranda

[BILDO p.4 | 13,24,37,44] Ksilografiaĵo: viro malantaŭ kradoj de prizono, kun la manoj ĉirkaŭprenantaj la stangojn.

hontema parto de la burĝaro, tiuj burĝoj, kiuj iam dum juneco ankaŭ havis idealojn — «oni liberigu parton de la politikaj arestitoj. «Amnestion» — konsilis konvene kaj tre afable la literaturistoj — «oni ellasu la malgrandaĝulojn». Kompreneble kun granda afekto kaj kortuŝa emocio, kiel decas por literaturistoj. «Granda Marŝalo» — ili elverŝadis siajn sentojn per grandaj literoj kaj kun patosa ŝaŭmo sur la buŝo — «Ĉi Donos» [?]. Kaj la Granda Marŝalo iel ne tuj donis. Jes, lia registaro ekstaris kaj ĵetis klinsalutojn en ĉiujn flankojn. «Ni donos, ni donos» — ĝi promesis — «kompreneble ni donos». Ja morala revolucio. Kaj dume «Amnestion! amnestion» — oni vokis el ĉiuj flankoj. Kaj oni kriegis, kriegis ĝis… oni laciĝis. Nun oni jam preskaŭ tute ĉesis admoni pri amnestio. Ekmankis spiro. Ne plu estos amnestio. Ne estos! Ne helpis la kriegado, nek eĉ la Franca Ligo por Elbatali la Amnestion en Polio.

La 7 mil politikaj malliberuloj atendos alian pli revolucian revolucion, kompreneble ne «moralan». (7075.)

★

EL NEDERLANDO

Malordo inter soldatoj

La ribeleto, okazinta la 21-an de oktobro¹), pro la fitraktado flanke de l’ oficiroj al la soldatoj, okupis lastatempe la militan tribunalon.

Jenaj faktoj ankoraŭ estas menciindaj. La revenintaj soldatoj estis tagmanĝintaj, kiam oni vokis ilin al la kantino, kie oni disdonis al ili kukojn kaj ĉokoladon. Sed tio ne efikis. Ilia spiritostato tro maltrankviliĝis por esti influata de tia subaĉeto kaj la ribeleto eksplodis. Kantante «La Internacio»-n, la soldatoj marŝis al la arestejo por liberigi siajn enkarcerigitajn K-dojn. La oficiroj ordonis, ke ĉiu iru al sia ĉambro. Rifuzis la soldatoj — antaŭ ol ĉiuj arestitoj estu liberigitaj. Sentencoj kiel la jenaj: «Antaŭen, K-doj», «Ne lasu vin premi», «Ni havas la potencon», «Ni ne estu sklavoj de l’ oficiroj» kaj eĉ «Ni bajonetpiku ilin, K-doj!» estis aŭdeblaj. Tiam la oficiroj ordonis al soldatoj el la 12-a regimento pafi, sed ili rifuzis. Poste, aliaj dejorantoj obeis…

Estis tago en kiu la holanda militarismo komunikis al la popolo sian forton kaj potencon. Sep junajn soldatojn, ne pli ol 26-jarajn oni arestis kaj kondamnis je 4 ĝis 14 monata malliberpuno.

Do, la armeo devas esti ĉiam preta subpremi ian ajn laboristan movadon. Ĝi devas esti mortigilo, senviva instrumento, senvola, sensenta; ĉiu ĝermo humana devas esti subpremata. La juĝo donis pruvon pri venĝo kaj timo flanke de la holanda burĝaro. SAT-ano 6625.

¹) Vidu «S-ulon», n-ro 106.

*

Infan- kaj virinlaboro en agrikulturo

En nia loka gazeto «De Meerbode» mi legis, ke la nederlanda agrikultura ministro baldaŭ intencas proponi al la parlamento, aranĝon de leĝo pri labortempo por virinoj kaj infanoj en la agrikulturo.

Ege necesa tio estas, sed ĉu ĝi baldaŭ efektiviĝos? Mi dubas, ĉar la agrikulturaj kapitalistoj tutcerte ne konsentos. Mi kiel terkultura laboristo rakontos iom pri la situacio de la virinoj kaj infanoj laborantaj en la agrikulturo nederlanda.

Jam depost la 11-a aŭ 12-a jaraĝo la geknaboj iras labori sur la kampojn. Komence de marto oni vidas multajn infanojn rampante sur la tero por enterigi terpomojn aŭ disjetante artefaritan sterkon. La malbone nutritaj kaj preskaŭ tute senvestaj malgranduloj rampas kaj penadas dum 10 horoj, de la 5-a matene ĝis la 6-a vespere, interrompante la laboron dum tri horoj por kolekti novajn fortojn. Ili ne povas varmigi la malgrandan kaj maldikan korpon, ili ploras pro frostiĝo.

Kiam la terpomoj estas enterigitaj, la geknaboj devas partopreni la sarkadon ĝis rikoltotempo. Tiam ili helpas kolekti la terpomojn aŭ tranĉi sukerbetojn. Dum tiu tempo la infanoj suferegas. Ili frostas, kvankam oni postulas de ili ĉiam pli grandan rapidecon.

Fininte la kamplaboron, la geknaboj dum vintro plej parte laboras en lin-prilaborejo. Tiu laboro ankaŭ estas tre malsaniga kaj peza, kaj en printempo la infanoj similas fantomojn.

Kion mi diris pri infanlaboro, tio ankaŭ kongruas kun la virinlaboro. Mi tamen devas aldoni, ke krom tiu kamplaboro la virinoj devas prizorgi ankoraŭ sian hejman mastrumadon. Ili dum vespero ankoraŭ flikas, kuiras ktp. Gravedaj virinoj, pro malriĉeco, devas labori ĝis la lasta tago.

La salajro por infanoj estas 3—4 guldenoj po semajno, la virinoj ricevas ĉirkaŭ 8 guldenojn. Tamen oni povas legi en la agrikulturaj gazetoj pri altaj salajroj en la agrikulturo nederlanda!..

D. Knik (Aalsmeer) nederlanda kamplaboristo.

★

EL SVEDIO

La svedaj reakciuloj intencas per nova leĝo forigi la strikrajton de la gelaboristoj. Pro tio estas starigita komitato, kiu preparas la demandon, antaŭ ol la registaro prezentos ĝin en la parlamento. Anstataŭ la malpermesota strikrajto oni projektas starigi arbitracian institucion, kiu solvos malkonsentojn inter labordonantoj kaj gelaboristoj en komunumaj, trafikaj, poŝtaj ktp. laboroj, t. e. laboroj koncernantaj la ĝeneralan publikon. Se tiu leĝprojekto efektiviĝos, tiam la labordonantoj ricevas armilon, per kiu ili povas grave difekti la fakorganizojn; ĉar oni ne devas dubi pri tio, ke la arbitraciantaro, kiu konsistos el sama nombro da reprezentantoj de ambaŭ interesiĝantoj krom la t. n. senpartia prezidanto, plejofte agos laŭ interesoj de la labordonantoj. Kaj kun perdo de la strikrajto la gelaboristoj ankoraŭ seniĝas je grava rimedo por rezisti kontraŭ siaj rabaj ekspluatantoj.

Nun la danĝero estas tre granda pro tio, ke eĉ inter la laborista gvidantaro troviĝas iuj, kiuj iom inklinas al tia leĝprojekto.

En la parlamento la gelaboristaj deputitoj ne ankoraŭ konsistigas la plimulton. Dum iom da tempo la liberaluloj kaj la socialdemokratoj en la parlamento kunlaboris pri kelkaj aferoj, sed nun la liberaluloj pli inklinas al kunlaboro kun la konservativuloj. Tiel estiĝas burĝfronto kontraŭ laboristfronto. Oni tamen volas esperi, ke la gelaboristaj organizoj kapablos prezenti tian pozitivan opozicion antaŭ la reakciularo, ke tiu ĉi insida projekto ne fariĝos leĝo.

*

Laŭ la novembra raporto de la senlaborula komisio troviĝis tiam en Svedio 20 050 senokupitaj laboristoj, kiuj sin enregistris. Sed la ĝusta nombro de l’ senlaboruloj certe estas multe pli alta, ĉar ne ĉiuj sin anoncas. La nombro kreskis de oktobro ĝis novembro je 29 %. La decembra raporto ankoraŭ ne aperis; sed la senlaborula nombro certe pligrandiĝis. (994.)

— pàgina 5 —

LETERO EL ITALIO

Pasis kvar jaroj de kiam la faŝistoj kaptis la regadon, kaj tamen la faŝismo staras ĉe la deira punkto de sia agado. La provo pri «normaliĝo» de la situacio fiaskis. La faŝismo, naskita dum civila milito, baraktas en civila milito kaj regas nur per perforto kaj teroro.

De post la atenco en Bologna la terora atmosfero ne foriĝis. En ĉiuj grandaj urboj la stratoj estas trapaŝataj de patroloj, kiuj arestas ĉiujn pasantojn kaj kondukas ilin en policejon. Laŭ la nombroj de la Milana polico mem 90 % el la arestitoj estas pacemaj civitanoj, kiuj, post triaŭ kvartaga malliberiĝo estas liberigataj. La cetero konsistas el senlaboruloj kaj prostituinoj kaj nur 1 % reprezentas la serĉatan elementon.

La lastaj okazintaĵoj ne montras plifortiĝon de la faŝismo. La forigo de la ĵurnaloj kaj de la opoziciaj partioj estas simptomo pri la timo de la faŝismo rilate la malaperon de Mussolini. Oni ne povas kompreni la okazojn el Italio, se oni malatentas la fundamentajn kontraŭdirojn, kiuj ekzistas inter la registara politiko kaj la socia konsisto de l’faŝista partio: la registaro obeas al malgranda grupo da bankistoj kaj industriistoj, kiuj ordigas la tutan ekonomian politikon de la lando, dum la granda plimulto el la faŝista movado konsistas el et- kaj mezburĝaro. Tiu kontraŭdiro malebligas la internan normaligon de la partio kaj la starigon de forta kaj homogena estraro, subtenata de la partianaro.

*

Tiurilate la atenco de Bologna helpis lumigi malhelan punkton. Antaŭ la atenco, la influo de la tendenco de Federzoni ŝajnis superregi kaj sendube lia politiko inspiris ĉiujn agojn de la politiko de la granda plimulto el la provincaj federacioj.

La atenco kontraŭ la «Duce» montris al la faŝistoj, ke la plifirmigo de ilia registaro estas nur ŝajna, ke la normaligo estis utopio, ke la «faŝistigo» de la ŝtato ne estis kompleta ktp. Sekve oni daŭrigos la «elpurigadon» de la partio. La tendenco el mezklasuloj, kiun reprezentis Farinacci estas likvidata. La tuta faŝista aparato estos baldaŭ tute sub la influo de la plutokratia tendenco. Kaj en proksima estonto aperos la sekvoj de tio: la kontraŭdiroj ekzistantaj inter la politiko de l’partio kaj ĝia socia konsisto plifortiĝos pro la ekonomia krizo, kiun povas solvi la industriistoj je la malprofito de la Laboristaro, kamparanaro kaj etburĝaro.

Malgraŭ la nuna malhela situacio, malgraŭ la kruela teroro, ni ne devas havi dubon pri la estonta nia finvenko.

★

Ekonomia krizo en Francio

Dum junio lastjare, bankrota blovo transiris Francion. Subite kaj rapidege la franka valoro malaltiĝis. Sterlinga funto valoris 243 frankojn. La prezoj rapidege altiĝis. Pro tio ĉefe malkvietiĝis la laboristoj. Ĉiu aĉetis kiom eble plej da manĝaĵoj. Tio estas memkomprenebla, ĉar, ekzemple, la prezo de oleo en unu semajno plialtiĝis je 30 %; ĉiutage aperis novaj prezoj sur la etiketoj. Kiuj havis iom da mono, tiuj aĉetis ion ajn ĉar ili timis, ke baldaŭ tiu ĉi mono ne plu valoros. K-do mia aĉetis meblojn, kiujn li tute ne bezonas; alia aĉetis ĉiuspecajn tukojn kaj eĉ peceton da grundo, kiun eble neniam li povos utiligi.

[BILDO p.5 | 45,28,60,50] Karikaturo de Poincaré: maljuna barba viro en kostumo, kun granda kapo kaj etaj kruroj. Subskribo: La franko-savanto Poincaré.

Tiutempe mi estis en provinco, sed reveninte en Parizon, mi sciis, ke la grandaj magazenoj estas kvazaŭ invadataj de multnombraj aĉetantoj. Memorindaj tagoj. Sed venis Poincaré (Puenkare). Baldaŭ ŝanĝiĝis la tuta afero. La franko ne plu senvaloriĝis, sed male iom post iom ĝi revaloriĝis. Poincaré malpliigis la impostojn kontraŭ riĉuloj kaj inverse pliigis tiujn kontraŭ la Laboristaro, ĉefe tiujn, kiuj rilatas la vivnecesaĵojn, la tiel nomatajn perajn impostojn. Pro tio la prezoj de vivnecesaĵoj konsiderinde plialtiĝis kaj la Laboristaro, kiu unue timis pro inflacio, tiam suferis pro nesufiĉa salajro, ĉar salajroj ne altiĝis laŭ la vivkosto.

Do, antaŭ tri monatoj, la situacio de la franca Laboristaro ne estis enviinda, sed tamen ĝi estis eltenebla. La laboro almenaŭ ne mankis, kaj kiam la salajro de la edzo ne sufiĉis, tiam la edzino kaj ankaŭ la infanoj laboris. Tiamaniere la laborista familio sukcesis vivi.

Sed nun la situacio tute ŝanĝiĝis. Pro la revaloriĝo de la franko (nun la sterlingo valoras ĉirkaŭ 122 fr.) la eksportebleco malaperas; ne estas eble vendi en Francio ĉion, kion normale la industrio povas produkti. Jam aperas senlaboreco. Estas malfacile havi pri ĝi oficialajn ciferojn, kiuj respegulas ĝian gravecon, tial ke en Francio la senlaboreco neniam estis granda kaj daŭra; ne ekzistas organizo por ĝin kontraŭbatali. Tamen en 1919, oni voĉdonis monhelpon al senlaborulo je fr. 2.75¹) potage. Komparu: la kg. da pano nun valoras fr. 2.25! Verŝajne se la krizo daŭros, la Laboristaro batalos por atingi plialtigon de tia ridinda monhelpo.

Ni provu montri per ciferoj ĉerpitaj el sciigoj de la t. n. departementaj oficejoj, la nunan staton de la krizo:

Necesas ne forgesi, ke ne ĉiuj senlaboruloj enskribiĝas en tiuj oficejoj, ĉar ili jam scias, ke tio estus senutila, ke mankas dungantoj. Krom tio, en multaj fabrikoj oni malpliigas la tagan labortempon — por ne maldungi tro da laboristoj.

En la jenaj profesioj ĉefe regas senlaboreco: komizoj, metallaboristoj, braklaboristoj, vestaĵfaristoj, konstrulaboristoj, ledistoj, transportlaboristoj.

En teknika mastrara revuo, mi legis, ke en la Pariza regiono «la industrio en kiu regas plej granda senlaboreco estas la aŭtomobilfabrikado kaj ties komplementaj industrioj, kiel ekz. fandejoj, en kiuj oni maldungis ĉirkaŭ 6 000 laboristojn; tamen temas ĝenerale pri eksterlandaj laboristoj». Tiu vorto «tamen» rilatas al alia aspekto de la problemo kiun ni pritraktos alifoje.

Kamij Ru.

¹) Laŭ jus eldonita dekreto, la afero iom ŝanĝiĝis. En kelkaj okazoj, difinitaj per sufiĉe komplikaj reguloj, laborista familio senlabora povas ricevi 12 frankojn potage. Red.

★

POST LA FINANCA FIRMIGO EN BELGIO

Ministro Francqui (Franki), direktoro de plej grava banko en Belgio kaj financisto internacia, firmigis la belgian frankon. Kiel kutime, tio okazis je malprofito de la Laboristaro.

[BILDO p.5 | 61,64,76,81] Karikaturo de Francqui: kalva, dika vizaĝo kun malgaja mieno. Subskribo: Lia financa moŝto Francqui.

La vivkosto dum tempo de 4 monatoj plialtiĝis je 50—60 %; ĝenerale la salajroj — en tiuj profesioj, en kiuj ili estas modifitaj — nur plialtiĝis je 15 ĝis 20 %. La «Centra Organizo de belgia mastraro» (Comité Central Industriel) alvokis la mastrojn konfidence (sed tamen ne sufiĉe kaŝe, ja la laboristoj ekscii pri tio), ke ili plej energie rezistu kontraŭ ĉiu postulo pri salajroplialtigo, kaj ĝi konsilas, ke oni plej rapide nuligu ĉiujn kontraktojn pri salajro, ĉar «en periodo de plialtiĝo ili ne plu havas intereson por ni!» Do, tiuj kontraktoj interesis la mastrojn nur tiom longe, kiom ili povis pro-

— pàgina 6 —

fiti per ili. Sed nun tiaj kontraktoj ne plu interesas ilin.

Ĉi ĉio klare montras, ke la burĝaro volas restarigi la nacian ekonomion sole per la ŝvito de la Proletaro! Tiele, cinike en la vizaĝon vipitaj, la laboristoj pretiĝas al estontaj bataloj por plialtigo de la salajroj, por defendo de la okhora labortago ktp. (155.)

★

EL BRITIO

En Sud-Kimrio estas provo organizi la senlaborajn ministojn sub la standardon de la movado de Naciaj Senlaborulaj Komitatoj. En la urbo Pontybrido la malriĉul-administrantoj aranĝis kun la karboposedantoj, ke la almozmono (helpmono) donita al ministoj dum la striko estu deprenota popece el salajroj. La ministoj intencas kontraŭstari ĉi fi-agon. Ĉe Stainforth, ministo, kiu laboris dum ses

[BILDO p.6 | 13,36,37,56] Lignogravuraĵo: ministo kun lampo iras tra galerio de minejo subtenata de lignaj traboj, laŭ relvojo. Subskribo: Ministo iras en la minkavon.

tagoj, portis hejmen tri kvaronojn da rublo.

Ĉe Armthorpe, strikrompintoj laboras por 4 rubloj potage. Ili ĝenerale laboras kvin tagojn dum semajno (do ili perlaboras meze 20 r.) kaj el tiu salajro la deprenoj sumiĝas 9 ĝis 9½ rubloj.

Unu ministo post ses labortempoj en sama semajno hejmen portis nur 8 r. Pro la plilongigita labortago la karbobaronoj povas maldungi 250 000 ministojn. En multaj distriktoj, ministoj denove minacas striki pro tio, ke la senlaboruloj estas nerajtigitaj ricevi la ŝtatan subtenmonon.

Raportoj el ĉiuj partoj de la lando klare montras, ke la karboestroj kaj la registaro intencas forpreni ĉiun akiraĵon de la ministoj batale gajnitan. La lukto nun centriĝas en la distriktoj kaj rondiras ĉirkaŭ la minejaj oficejoj kaj la ŝtataj oficejoj por registri senlaborulojn.

Ĉe kunveno (nov. 23-an 1926) de la karboestroj kaj minist-gvidantoj de Skotlando okazinta por pritrakti kontrakton por la Skotlanda karbokampo s-ro Adamo Nimmo, ĉefo de la karboestroj, paroladis laŭ kutima maniero:

«Mi deziregas, ke ĉiu fortiru el sia koro la malicon, ke ĉiu forgesu la okazojn de la pasintaj sep monatoj.» Per voĉo vibranta pro emocio li diris: «Nia devizo estu … Enterigi la pasintecon kaj marŝi antaŭen al harmonio kaj kontento en la industrio.» Jen la vortoj … nun komparu la agojn …

Tri tagojn post komenco de laboro la situacio en distrikto Lanarkshiro estis tiel malbona, ke la lokaj grupoj insistis pri ĝenerala kunveno de la lanarkshira Minista Sindikato por diskuti la problemon de venĝ-agoj kontraŭ la ministoj. La kunveno okazis (dec. 7.) kaj 100 delegitoj, kiuj venis rekte el la minejoj, raportis kaj la vortoj de s-ro Nimmo montriĝis kiel naŭza hipokritaĵo. El 36 000 ministoj en tiu distrikto oni venĝe rifuzis laboron al 10 000. El komitatanoj 300 estas senlaboraj kaj en multaj okazoj la administrantoj diras malkaŝe, ke tiu aŭ tiu ĉi viro neniam plu ricevos laboron.

En Northumberlanda distrikto, ĉiuj minejoj denove funkcias laŭ la novaj kondiĉoj, diktitaj de la dungantoj. Ĉe unu minejo la administranto estis maldungata, tial ke li rifuzis subpremi sufiĉe forte la laboristojn. Ĉe kelkaj minejoj la estroj esploras la politikemon de ĉiu laboristo antaŭ ol redoni al li laboron. La ministoj jam montras reagemon kontraŭ la malnoblaj kondiĉoj de la nova distrikto-kontrakto kaj kelkloke minacas striki.

En la Forest Deana distrikto, kontrakto por 3 jaroj estas subskribita. Sed la ministoj malkontentegas pro la kondiĉoj kaj atendas oportunon por rompi la kontrakton. (1242)

★

La senlaboreco en diversaj landoj

(Daŭrigo¹)

En Japanio:

Post la tertremo, en la jaro 1923, estas la senlaboreco en Japanio tre granda. El la ĝenerala nombro de 11 milionoj da laboristoj estis en 1925 pli ol 2 000 000 senlaboraj, t. e. ĉirkaŭ 20 %. La granda nombro de la senlaboruloj dependas ne sole de la sekvoj de la tertremo, sed ankaŭ de la ĝenerala stato sur la tutmonda merkato. La kelkmiliona armeo da senlaboruloj devas esti konsiderata kiel longdaŭra aperaĵo.

En Usono:

En Usono ne ekzistas statistiko pri senlaboreco. Komence de 1926 estis la nombro de senlaboruloj, laŭ ĝenerala takso, ĉirkaŭ 3 000 000, kun pliiĝa tendenco. La periodo de la plivastiĝo de la industrio en Usono finiĝas kaj la usonaj laboristoj minacas la sama danĝero kiel al la eŭropaj.

En Sovetio:

En «Pravda» de la 30-a de septembro kaj en «Sputnik Agitatora» de la 25-a de septembro aperis materialoj pri la senlaboreco.

La Profunuiĝoj nombris la 1-an de aprilo 1926 8 768 200 membrojn, inter ili senlaboraj 1 182 500 aŭ 13,5 %. La 1-an de oktobro 1924, estis membroj de profunuiĝoj 6 430 000 kaj el ili senlaboraj 671 000, t. e. 10,4 %. En la daŭro de unu jaro kaj duono kreskis la nombro de membroj je 2 330 000 kaj la procento de senlaboruloj de 10,4 ĝis 13,5 %.

En la laborborsoj estas registritaj pli ol miliono da senlaboruloj. Laŭ nombroj jene: 1-I-1926 — 951 000, I-V-1926 — 1 075 600, I-VII-1926 — 1 100 000.

Ne ĉiuj senlaboruloj estas enregistritaj. Laŭ ciferoj de la popolkomisario, por laboro el 1 200 000 senlaboraj membroj de la profunuiĝoj estis ĉe la borsoj registritaj 47,7 % t. e. 560 000 homoj. La ceteraj 640 000 ne estas registritaj. La nombro de la neregistritaj senlaboruloj inter la nemembroj de profunuiĝoj ne povas esti kalkulata. Sed kiam ni konsideras la grandan nombron da vilaĝanoj venantaj ĉiujare en la urbojn por serĉi laboron — en 1923—24 ili estis 1 770 000, en 1924—25, 2 788 420 — ni komprenas, ke tia fakto estas grava. 42 % de la registritaj senlaboruloj estis sen profesio kaj kvalifiko, t. e. ke ili ĵus venis el la vilaĝoj.

Oni povas pro tio kalkuli, ke la rilato inter registritaj kaj neregistritaj senlaboruloj el la grupo de nemembroj estas la sama kiel en la grupo «membroj de profunuiĝoj». Do ni devas aldoni ankoraŭ ĉirkaŭ 460 000 senlaborulojn, kiuj ne estas registritaj en la laborborsoj.

La ĝenerala nombro de senlaboruloj estis, la 1-an de aprilo:

En Aŭstralio:

En la feliĉa Aŭstralio, kiu havas disvolvitajn laboristleĝojn, estas la stato iom pli bona ol en Eŭropo, sed ankaŭ tie ni vidas, ke la nombro de la senlaboruloj kreskas. En 1922 estis 53 238, en 1923 (aprilo) 27 000, en 1924 (julio) 38 808 kaj en 1925 — 117 406.

En ĉi nombroj ne estas enkalkulitaj la senlaboraj kamp-, restoraci- kaj domlaboristoj, kiuj ne profitas la leĝon pri socia asekuro. En la lando ekzistas sume ĉirkaŭ unu miliono da laboristoj, el kiuj estas organizitaj en la profunuiĝoj 730 000. Senlaboraj estas pli ol 10 % el ĉiuj laboristoj.

En Palestino:

La nombro de la senlaboruloj pligrandiĝis en la jaro 1926 jene: januaro — 4729, februaro — 4741, marto — 4902, aprilo — 5670, majo — 6113, junio — 6400, julio — 6700. Rilate la ĝeneralan nombron de laboristoj en la lando (30 000), ĝi estas en la lastaj monatoj 21—22 %.

¹) Komenco en la n-o 119—120.

— pàgina 7 —

La nombro de senlaboruloj en ceteraj landoj: Dum somero 1926

El «Arbeter Cajtung» organo de «Poalej Cijon» en Polio, trad. Jak (227).

★

DIMANĈO EN ZANDVOORT

(Daŭrigo¹)

La somergastoj de Zandvoort volonte oferus ion, se ili povus malhelpi tiun alfluon de dimanĉaj unutaguloj. En Zandvoort mem, oni evidente jam klopodas pri tio. Ĉie oni renkontas barilon, malpermesitan enirejon aŭ aliajn malhelpilojn, pri kiuj tamen la dimanĉa popolo kutimas tre malmulte ĝeni sin. Sed mortpafi ilin, tion oni, laŭŝajne, ankoraŭ ne kuraĝas fari! Ankaŭ ekzistus eble kelkaj el la Zandvoortaj butikistoj, kiuj estus kontraŭ tio, ke oni rifuzu la unutagulojn; ĉar ja pro sia amaso, ili alportas multajn monerojn en la vilaĝon. Kaj krom tio la marbordon, la ĉefa celo de la dimanĉuloj, oni ne sendispute povus bari per barilo. Pro tio la marbordo estas ankoraŭ libere surirebla, kaj ankaŭ kelkaj partoj de la dunoj por tiuj, kiuj ne malŝatas longdistancan marŝadon.

Do ĉar ne estas eble malhelpi la alvenon de la dimanĉuloj, ĉiu, kiu sentas sin burĝo, ne montras sin dimanĉe en Zandvoort. Kaj ili venĝas sin per tiu devigata, ĉiusemajna rifuĝo, kritikaĉante tiujn unutagulojn, insultante ilin, vomante pri ili sian abomenon dum la ceteraj tagoj de l’semajno, kiam Zandvoort estas por ili sendanĝera, pura kaj kvieta — plejofte ne tre multe pli kvieta ol estas tie dimanĉe.

Ĉiu en Zandvoort bravaĉe kunhelpas je tiu malestimo por la unutaguloj. Ĉiu, kiu devas vivi per la somergastoj, pro-ofice abomenas la dimanĉulojn, laŭ la ore skribita regulo: «kies panon mi manĝas, ties kanton mi kantas». La butikistoj kaj la servistaro en la kafejoj — la tutan semajnon poŝtranĉilece²) ĝentilaj kaj rampaĉe servemaj al la pensionulaĉoj — estas dimanĉe malafablaj, fieraj, arogaj, silentemaj je la unutaguloj, kaj evidente ege suferas pro la senlima humiliĝo esti devigataj servi al popolo de tiom malalta rango. Malafable kaj stulte, kaj kvazaŭ nevole ili senenergie venas klakpaŝe en la kafejojn — iginte atendi kaj averti senfine — kun siaj intence por la dimanĉo rezervitaj trinkaĵaĉoj — je duoblaj prezoj, en kvar aŭ kvin okazoj kun io tute alia kaj tiam certe io pli malkosta ol estis mendita. Malatente ili enspezas la tuj postulitan pagon kun la trinkmono — la sola afero, pri kiu ili ne sentas naŭzon, kaj kiu estas multe pli malavare donita ol ili kutimas de la multhonorata loĝ-popolo — ŝajnigante, ke ili estas meditantaj pri io tute alia. Ĉio ĉi, por sentigi al la unutaga popolo — kiu laŭŝajne tamen volas nenion kompreni je tio — sian tre profundan malestimon. Kiam montriĝas, ke la vizitantoj kunprenis manĝaĵojn, kiuj estas malpakataj sur la tablo kaj dividitaj, por esti konsumataj kune kun la mendita citron-trinkaĵo, lakto, biero aŭ alio, tiam oni vidas ilin tuj alpreni la sintenon de: «Kio malhelpas min!» (mortigi vin! aldono de la tradukinto).

Kaj ĉie en la vilaĝo, kie aperas unutaguloj, okazas simile. Ĉie oni igas ilin kompreni, ke oni malestimas kaj abomenas ilin je la nomo de tiuj, kiuj estas io, nome: la riĉaj gastoj de Zandvoort. Estas verŝajne, ke se ĉi tie okazus akcidento al iu dimanĉulo, neniu el la Zandvoort-anoj etendus helpan manon.

En siaj interparoloj kun la konstanta publiko ili elkorigas tiun malestimon al l’unutaguloj, sciante, kiel agrable sonas tio en la oreloj de tiu publiko. Ili sentas, almenaŭ ŝajnigas, ke ili sentas, la plej viglajn antipation kaj malestimon kontraŭ ĉiu, kiu ordinare laboras, anstataŭ hazardludi, fikomercaĉi, ekspluataĉi aŭ trompe akiri aĵojn nepagante, same kiel la burĝaj gastoj. Ili ŝajnigas, kvazaŭ same kiel iliaj gastoj, kun ega teruro antaŭvidi la dimanĉon, kiel ian natur-akcidentegon. Senfine ili povas rakonti al gastoj pri la malvirteco de la dimanĉa popolo. Kaj samkiel la burĝaj gastoj mem, ili tute sengene volus malhavigi al si la tutan Proletaron, se ankaŭ ili nur povas vivi sen ĝi. Ĉe la tuta Zandvoort-anaro nur tiu estas ŝatata kaj estimata, kiu ne bezonas labori dum la ordinaraj labortagoj. Nur tiu, kiu ne bezonas labori estas iu; tiu, kiu dum la semajno ja devas labori, kaj nur povas dimanĉe eliri estas malpli ol nenio. Tiel tiuj uloj estas firme rustiĝintaj en la burĝa moralo; kaj ili renversas la aferojn. Ĉar tiu, kiu ne laboras dum la semajno — do neniam — vivas je l’ kostoj de aliaj, estas parazito, same kiel la pediko, la pulo kaj la cimo! Respekton por tiuj, kiuj nur dimanĉe povas eliri! Tiuj estas la produktantoj; la aliaj estas la senutilaj, plejofte eĉ malutilaj konsumantoj.

Proletaro! Vi malamas la fiburĝaron ne duone tiom ege, kiom ĝi meritas tion: kaj ne dekone tiom ege, kiom ĝi malamas kaj abomenas vin! Viglaj, konsciaj kaj neniam dormaj malamo kaj malestimo al la burĝaro estas unu el la multaj necesaj aferoj, kiuj mankas ankoraŭ al la Proletaro! Klopodu do, Proletaro, iom laŭmerite malami kaj malestimi la fiburĝaron, tiun mizerigan aĉularon, kiu manĝegaĉas de vi kaj kiu imagas tiel superi vin.

W. Nutters, Trad. el «Tribune» Esperantisto.

¹) Komenco en la n-o 119—120. ²) Kiam iu faras ege profundan riverencon, oni diras en Holando, ke li, «kliniĝas kiel poŝtranĉilo». (Trad.)

☆ DISKUTEJO ☆

Pri naska raciigo

Inter la diversaj problemoj, kiujn solvi devas la Proletaro por atingi sian finfinan liberiĝon, tiu pri gravediĝevitigo aŭ naskoevitigo ne estas la malplej aktuala kaj atentinda.

Oni ja konstatas en kelkaj landoj, ekzemple en Japanio kaj Italio, ke ĉiujare la loĝantaro plinombriĝas tiagrade, ke granda parto el ĝi devas formigri eksterlanden. Estus certe tre interese, legi sur la paĝoj de «S-ulo» pri la nuna stato de ĉi demando en la diversaj ŝtatoj de l’mondo. Sed por ke la enketo estu utila kaj instrua necesas, ke ĝi estu farata laŭ ia metodo. Ni proponas al la eventualaj partoprenantoj, ke ili sekvu jenan planon:

1. Ĉu en la koncerna ŝtato la leĝo permesas aŭ malpermesas la propagandon por gravediĝ- aŭ naskoevitigado? (citi la tekston de la leĝo).

2. Se tia propagando estas leĝe malpermesata, ĉu malgraŭ tio la aplikado de naskoevitigaj rimedoj okazas kaj laŭ kioma proporcio?

3. Kiel rilatas al tia demando la laboristaj partioj kaj sindikatoj?

Kiam estos publikigita la rezulto de la enketo pri la nuna stato de la demando en la tuta mondo estos tiam eble proponi al la diskutado la jenajn punktojn:

a) Kian signifon havas por la Proletaro la naskoevitigismo? Ĉu aprobinda aŭ malaprobinda?

b) Kiel rilatas la naskoevitigismo al la biologio kaj etiko? Ekzemple la filozofo M. Guyau (Gujo) diras pri tiu temo en sia verko: «L’irréligion de l’avenir» (la senreligieco de l’estonto) jenon:

«Estas fiziologia fakto, ke la unuenaskitoj estas malpli fortikaj aŭ malpli inteligentaj: la naskado estas funkcio, kiu, kiel ĉiu funkcio, perfektiĝas per la ripetado kaj la kutimo; okazas malofte, ke la patrinoj, same kiel la poetoj, faras sian ĉefverkon tuj ĉe la unua provo. Limigo de la nombro de infanoj signifas iagradelimigon de la fizikaj kaj intelektaj kapabloj de la raso».

Instigis nin iniciati tian enketon la legado de la ĉi-suba artikolo de K-do v. Hejda. Ĝia publikigo estu ĉefe instigo al la legantoj, por ke ili serioze studu la demandon kaj havigu al ni cifero- kaj faktoriĉajn, bone argumentitajn raportojn. Nur tiajn ni publikigos. Red.

Antaŭ mi kuŝas la esperanta broŝuro de I. Ferch: «Neomalthusianismo kaj kulturo», speciale verkita por aŭstrianoj. Ĝi celas malpliigon de sufero ĉe laboristinaro per 1. Korekto en la aŭstria leĝ-paragrafo kiu punas virinon, kiu per ia rimedo malhelpas sian naskon, kaj ankaŭ tiun, kiu helpas ŝin en tio. 2. Helpo al tia naskoevitigo per klarigado kaj praktikaj rimedoj.

Laŭ la supre-nomita leĝo, estas nur la malriĉulinoj, kiuj trafas en juĝejojn kaj malliberejojn; la riĉaj povas ja iri en «sanatorium»ojn kaj ricevi ĉian zorgon de la plej lertaj kuracistoj, kiuj uzas la plej freŝdatajn rimedojn. Fakte la leĝo estas ĉiam nur kontraŭ la laboristinoj. Pro tio la aŭstriaj proletoj batalas tute senkaŝe kontraŭ la leĝo per gazetoj, paroladoj, manifestacioj ktp.; ili agas laŭ sia propra sperto kaj bezono.

Kompreneble, vera eŭgeniko¹) estos ebla nur post la forigo de la kapitalista sistemo, sed dume, ĉu oni ne devas uzi ĉiujn rimedojn, kiuj malpliigas la mizeron de la laboristoj? Ĉu per tio oni anstataŭas la klasluktadon? Ĉu atento al «neomalthusianismo» ne viciĝas same kiel postuloj pri pliigo de salajroj, malpliigo de laborhoroj, socia asekuro kaj aliaj reformoj?

Estas vere, ke en socio kie regus justeco, en ŝtato socialista, oni ne devigus virinon kontraŭvole naski; libereco ja ekzistus.

Mi bone scias, ke estas diversaj opinioj pri «neomalthusianismo». Multaj revoluciuloj diras: estas nepre necese, ke nia aro (Proletaro) estu multnombra, por ke ni pli facile venku en socia revolucio. Sed, ĉu kvanto sufiĉas? Ĉu ne estas bezonata ankaŭ kvalito? Ĉu en regionoj, kie estas

¹) Eŭgeniko. Scienco kies celo estas studi pri la plej bonaj kondiĉoj laŭ kiuj la homa raso povas reproduktiĝi kaj perfektiĝi. Red.

— pàgina 8 —

multa infanaro, ribelemo estas pli bone organizita ol en aliaj? Ĉu en familioj multinfanaj ne estas pli da degenero ol en familioj kun du aŭ tri infanoj? Ĉu grandkvanta Laboristaro ne kaŭzas, ke multaj: proletoj devas foriri en aliajn landojn por ree komenci vivadon sub aliaj mastroj, anstataŭ daŭrigi la luktadon en sia propra lando?

Jen kelkaj demandoj pripensindaj de tiuj, kiuj kontraŭstaras la «neomalthusianismon». V. Hejda.

*

Ĉu revolucia aŭ sennacieca edukado?

Mi deziras komenti la artikolon, de K-do Dan, aperinta en «S-ulo» n-ro 115. Estas prave, ke la tutmonda proleta movado celas krei novan sociordon, ktp. Sed estas malprave tiom akcenti la pionirecon de SAT en la «batalo por la senmalhelpa irado de l’ tutmonda kulturo». SAT ne estas antaŭenigilo de la socia progreso, sed estas mem antaŭenigata de io alia. SAT nun nur estas supraĵe radikiĝinta movado. SAT estas «kulturmovado». Tamen ĝi nutriĝas per suko el alia fonto, nome el la laborista movado.

La laborista movado estas senpere naskita el la materia socikondiĉaro. Kaj estas pro tio, ke ĉi kondiĉaro estas diversgrade evoluinta sur diversaj mondpartoj, ke la SAT-movado respegulas spirite ĉi diversgradecon. La soci-kondiĉaro estas ĥaosa. La ideoj de la nuna SAT-anaro, produktitaj de ĉi tiu ĥaoso ankaŭ sin montras ĥaosaj.

Oni diras kelkfoje, ke SAT estas tro «revolucioema». Mi diras, ke en ĝi preskaŭ ne troviĝas fajrero de revolucieco. Kial? Tial, ke 1. en ĝi troviĝas pli da idealistoj-revemuloj ol teoristoj-revoluciuloj; 2. ke la plimulto da anoj loĝas en ekonomie malmulte evoluintaj mondpartoj (fakto «stranga» sed klarigebla), kiuj trudas sian duonbakitan koncepton pri kondiĉoj kaj taktikoj, ktp. en la organojn. Pro tio ni vidas la fenomenon, ke loĝanto de malalte evoluinta mondparto provas «klarigi» al loĝanto de alte evoluinta, kiel sin emancipi, ktp.

Evidenta absurdaĵo kaj entute kontraŭmarksisma. Jam Lenin devis konfesi, ke la sovetideo estas malkonvena por Usono (la plej alte evoluinta mondparto). Oni ne povas forigi tiun kondiĉon tuj, sed necesas ĝin akcenti. Sed ni akcentu ankaŭ, ke ĉar ĉiu revoluciulo estas sennaciulo¹), ne sekvas ke ĉiu sennaciulo estas ankaŭ revoluciulo.

Ni estu praktikaj! For tiun emaĉon al «kulturo». Ni ne malŝparu valoran tempon por provi sennaciigi infanojn en lernejoj, posedataj de l’ kapitalista klaso. Ni fordonu pli da tempo, por propagandi al niaj plenaĝaj samklasanoj la principojn kaj taktikojn de la proletara revolucio. Se ni tion faras, ni metas la bazon de prava, en la vivo enradikiĝinta kulturo. Tiam ni laboras praktike kaj principe por la socialismo, kaj ne nur supraĵe. Alie nia laboro nur estus elspezita senutile.

Oni komprenu, ke propagandante la proletaran revolucion, oni ankaŭ propagandas la «sennaciismon», sed ke propagandante «sennaciismon», oni ne nepre propagandas la proletaran revolucion.

D. Sherrill (1100).

¹) Tia aserto ne ŝajnas al ni ĝusta. — Red.

Ni volonte presigus pli da bildoj — se ni havus…

NIA POŜTO

Al Kelkiuj. — Ni ne supozis, ke tiom da legantoj interesiĝas pri la Ormoto-movado. Tamen ni ne publikigos la ricevitajn pri tiu temo artikolojn. Unu fojon pli, ni rimarkis, ke sama teksto ne estas de ĉiu same komprenata. Por ni la tuta afero estis nur ŝerco kaj ni miras, ke kelkaj K-doj serioze volas polemiki kontraŭ S-ro Niŝimura. Red.

(695.) Finnlando. — Ni jam multfoje diris, ke ni deziras ricevi ne politikajn artikolojn, sed mallongajn skizojn pri la vivo, moroj, laborkondiĉoj de la laboristoj. Red.

(5575.) — Laŭ la vortaro Kabe, kiun devas posedi ĉiu esp-isto, logi havas jenajn signifojn: 1) peni altiri per karesa voko, per io bongusta; 2) altiri, esti interesa, esti dezirinda. Red.

(4466.) — Viaj tradukaĵoj estas senditaj al Moskvo. — La Redaktejo estas tro malgranda por ke ni povu konservi ĉiujn gazetojn ricevitajn. Ankaŭ tempo mankas por ordigi kaj kontrolkompari ĉion. La SAT-anaro estas tre postulema mastro. Red.

(6784 k. a.) — Vi miskomprenas la rolon de SAT. Per via «Alvoko» vi celas, ke nia Asocio ludu politikan rolon. La problemo pri kiu vi parolas estas ja diskutinda en la SAT-rondoj, sed estus tute maltrafe «decidi», ke la SAT-anoj devas aŭ ne devas subteni ian ajn politikan movadon. La SAT-anoj, membroj de politikaj partioj obeu la «decidojn» de siaj respektivaj partioj. Se tiuj partioj havas nun sintenadon, kiun vi ne aprobas, nu, luktu en ili mem por akceptigi vian propran vidpunkton. Se vi opinias, ke tia lukto ne havas ŝancon sukcesi, neniu devigas vin resti membro de partio, kies programon vi ne aprobas.

La devo de la SAT-anoj en Ĉinio, en Nikaraguo kaj aliloke estas informi pri la vivkaj laborkondiĉoj de la tieaj ekspluatatoj, — (Bedaŭrinde tion ili ne faras) — kaj tute ne estas la rolo de SAT decidi ĉu estas la «devo» de la tieaj SAT-anoj, ke ili sin gardu aŭ oferu en ia batalo kontraŭ ia ajn imperialismo. Se iu SAT-ano preferas esti ekspluatata kaj rabata de samlanda mastro, nu, ne ekzistas en nia statuto paragrafo, kiu malpermesas tian preferon. SAT ne politikas, sed edukas kaj per tio celas atingi, ke la SAT-anoj ne konsentu suferi ian ajn ekspluatadon. Red.

(5223.) Jes, alvenis via manuskripto. Ni intencas publikigi ĝin. Sed neniel urĝas, ĉu ne? Materialo por la «Diskutejo» abundas, k. ni ne devas dediĉi tro da loko por tiu rubriko. Bonvolu pacienci. Red.

(2798.) Persone ni plene aprobas vian alvokon. Sed ni ne rajtas malatenti, ke la rezolucioj de niaj kongresoj devigas nin zorgi, ke ne enŝoviĝu en nia Asocio kaj ties organoj la «disputpunktoj kiuj disigas la laboristan movadon». Sed neniu malhelpas vin uzi la SAT-aparaton por ricevi informojn pri la de vi priparolita temo kaj utiligi ilin en via propagando. La SAT-aparato estos ja je la dispono de ĉiuj tendencoj. — Kaj por ke tiu aparato estu servokapabla necesas, ke nia Asocio estu multnombra. Ĉu necesas insisti? Red.

Alvoko al la Esperanto-instruistaro tutmonda

La jaro 1927 montras viglan internacian movadon inter la ĉiulanda instruistaro. N-o 10, 1926 de nia internacia pedagogia revuo raportis pri la streĉaj klopodoj, krei al la du instruistaj internacioj jam ekzistantaj du novajn. En la jaro 1927 ni povos observi 4 internaciajn instruistajn kongresojn. Sed ni esperanto-instruistoj ne devas rigardi de malproksime kaj stari pasive.

La organizo de la tutmonda esperanto-instruistaro, TAGE, intencas aranĝi en 1927 gravan internacian kongreson de esperanto-instruistoj en interligo kun alia internacia aŭ granda nacia kunveno de la neesperantista instruistaro. Estos invitataj la estraroj de la diversaj landasocioj kaj la tuta instruistaro. Ni petos raporton de scienculo aŭ de konata gvidanto de la instruistaro.

La partoprenado de eksterlandanoj estos plifaciligata kaj akcelata laŭ ĉiuj niaj fortoj. La invitataj gastoj ricevu vivan bildon pri nia movado. Kaj krom interesa internacia instruista kongreso ni deziras prezenti al la gastoj nian internacian pedagogian revuon — kiel pluan pruvon pri la agado de la esperanto-instruistoj kaj kiel pruvon pri la neceso de esperanto por la internacia kleriga movado kaj por internacia instruista ligo.

La internaciajn kongresojn ni volas fari regula aranĝo.

Ĉi tiuj celoj postulas streĉon de ĉiuj niaj fortoj. Neniu sin detenu. Ankaŭ vi tuj helpu per via aliĝo, plifortigi nian fundamenton, ebligi la efektivigadon de nia grandskala propagando.

Nia komuna bazo estu: Apliki esperanton en nia batalo por moderna, scienca, lernejo kaj plibonigo de la ekonomia kaj jura situacio de la instruistaro.

Se vi havas kontraŭan opinion rilate iun aferon raportitan en la gazeto, ni petas vian vastkoran indulgon, ĝis la tuta movado tiom estas prosperinta, ke la diversaj alicelantoj povas fondi apartajn gazeton kaj asocion.

La jarkotizo de 3 germ. markoj (2.50 M. por la gazeto kaj 0.50 M. por TAGE) estas eksterordinara malalta.

Se vi aprobas niajn planojn kaj volas akceli ilin, sendu tuj la monon kun via aliĝo en rekomendita letero al M. Goldberg, Leipzig S 3, Klemmstr. 14, aŭ al vialanda agento, montrita sur lasta paĝo de la internacia instruista gazeto.

En la momento, kiam ĉiuj esperanto-instruistoj — konscias pri sia tasko — kolektiĝis en nia movado, ni estos tiom forta potenco, ke decide ni povas akceli la definitivan venkon de esperanto.

Kiu rifuzas aliĝi al niaj marŝantaj vicoj, siaparte malhelpas tiun paŝon al la venko de esperanto. M. Goldberg.

— pàgina 9 —

TRA ESPERANTIO

Ĉe la laboruloj.

NIA ESPERANTO-SERVO

En la n-o 113 de «S-ulo» aperis la unua alvoko de SAT-Esperanto-Servo. Ni petis, ke ĉiu landa organizo elektu unu gazetservanton por sia lingvoteritorio. Sed nur kelkaj organizoj oficiale sciigis nin pri sia elekto. Ĝis nun ni havas oficialajn gazetservantojn nur en: Belgio, Francio, Germanio, H…, L…, Nederlando, Norvegio kaj Sovetio. Kion atendas la aliaj landoj? Ĉu tie oni ne konscias pri la graveco de l’entrepreno? Ne prokrastu komisii K-don, kiu tuj ekinterrilatu kun ni.

Sovetiaj K-doj atentu: Por via granda regiono ni komisiis K-don Kolĉinski (Kremenĉug) organizi la gazetservan aparaton. Vi devas starigi eble 6—8 centrejojn kaj krome en ĉiuj lokoj apartajn gazetservantojn. Kaj ni nur interrilatos poste kun la 6—8 K-doj. Senprokraste ekinterrilatiĝu kun K-do Kolĉinski, por plifaciligi al li la laboron.

Nia adreso estas: Esperanto-Servo, Gerberstrasse 24, Leipzig C 1 (Germanio).

*

KONSILOJ AL LA GAZETSERVANTOJ

Kiam vi sendas artikolon (leteron) neniam forgesu, ke skribaĵo, sendita je la nomo de iu kolektivo (ĉelo, grupo, societo) estas ĉiam pli ŝatata kaj efika. Estas tre preferinde, ke ĉiu letero devenu de la plumo de l’ partoprenanto(j). En Sovetio pli ol ĉio la redakcioj kaj la legantaro preferas, ke raporton pri striko verku strikinto (aŭ grupo elstrikintoj), raporton pri IRĤ. — ia grupo de IRĤ., pri infan-movado — ia infan-grupo, ktp. Tiaj verkaĵoj estas la plej bonŝancaj. Neniam forgesu, ke bildo (fotokliŝo aŭ kliŝo de iu presaĵo aŭ objekto) multobligas la intereson de l’ verkaĵo. Ekz.: Se vi verkas raporton pri striko, penu aldoni la bultenon, eldonitan de l’strikintoj; se via grupo de IRĤ. aranĝis varbagitadon, kun la raporto sendu ian varbafiŝon… «Vivigu» viajn korespondaĵojn!

Antaŭen ol verki, bone tralegu la artikolon de K-do Kirjuŝin («S-ulo» 109). Li rimarkigas, ke pli ol ĉio oni ŝatas artikolojn kun personaj impresoj (intereshavaj), sed ne ĝeneralajn notojn kaj rezonadon pri la situacio en la lando. Taŭgus tiaj artikoloj se ili temus pri afrikaj, sed ne pri eŭropaj landoj). Verku ĉiam tre koncize. Malmulte da vortoj, plej multe da faktoj. Leteroj de simplaj apenaŭ kleraj laboristoj havas ofte multe pli da sukceso ol altpolitikaj rezonadoj, ĉar ili estas pli «vivecaj». «Labesko»-Kremenĉug.

[REKLAMO p.9] Se vi deziras profundiĝi en la materion de «Sennaciismo», vi nepre aĉetu kaj legu la 2-an eldonon de A. B. C. de Sennaciismo Mendebla ĉe Administracio de SAT, Colmstr. 1, Leipzig O 27.

VII-a Kongreso de SAT

Lyon (Francio)

12.—16. aŭgusto 1927

1-a Komuniko

Nune, el ĉiuj eŭropaj landoj, nur Francio taŭgas por akcepti la SAT-anojn; ĉar neniam SAT-Kongreso okazis tie kaj plie la specialaj favoraj kondiĉoj de l’ franca valuto, spite subita revalorigo de la franko (eble nelongdaŭra) devigas al franciaj K-doj organizi la VII-an.

Kiam, en januaro 1926, Ekzekutiva Komitato, ne ricevinte definitivan respondon de Leningradaj Samcelanoj, sin turnis al Lyonaj SAT-anoj, ĉi-tiuj tiam ne tre ĝojis pro tia eventualaĵo, tiom grava, tiom respondeca. Precipe, ili timis ne sukcesi, ĉar ili ne estis sufiĉe multaj kaj pri ilia kapablo… ili dubis.

Kvankam, unu jaron poste, la atingitaj rezultatoj ne estas tiel bonaj, kiel dezirite, ni povas konsideri, kiel esperigan fakton, la ekziston en Lyon de 60 membra Esperantista Laborista Grupo, kiu certe helpos sukcesigi la Kongreson.

Lyonaj SAT-anoj, kunvenintaj la 28-an de decembro 1926, decidis sin oferi por organizi la VII-an.

Jena komitato, kies celo estas zorgi pri ĉio rilata al la kongreso, estis elektata:

Prezidanto: K-do Marcel Roux, 90, rue Boileau, Lyon VI.

Sekretario: K-do Louis Gros, 22, rue Creuzet, Lyon VII.

Helpsekr.: K-do Oscar Brebant, 39, rue Paul Bert, Lyon III.

Kasisto: K-do Léon Chaussade, 64, rue des Macchabées, Lyon V.

Helpkas-ino: K-dino Eline Monteil, 8, rue Notre Dame, Lyon VI.

Kongresejo. — En venonta komuniko ni informos pri la kongresejo.

Kotizo. — Egala je la SAT-kotizo.

Adreso: — Ĉion sendi (aliĝilojn, monon, leterojn, ktp.) al K-do Marcel Roux, 90, rue Boileau, Lyon VI (Francio).

Pago. — Per naciaj biletoj aŭ ĉeko en registritaj leteroj. Francianoj prefere pagu sian kotizon en la konton de l’ kongreskasisto: «Chéque postal Lyon 7521».

Aliĝoj: — Nur estos valoraj la aliĝiloj akompanataj de la kotizo. La aliĝilon tekstu tre legeble laŭ jena ordo: 1. antaŭnomo, 2. familia nomo, 3. profesio, 4. strato kaj n-o, 5. urbo, 6. lando. — Plie oni ne forgesu citi sian SAT-matrikulon.

Kongreseldonaĵoj. Interŝanĝe de la kotizo, ĉiu aliĝinto ricevos unu kongreskarton kaj ĉiujn eblajn dokumentojn (gvidlibreto tra Lyon, programo de l’ debatoj, ktp.)

Pri alveno kaj restado en Lyon. — Pli poste ni detale raportos pri vivkondiĉoj en Lyon kaj sciigos pri pervagonara eniro en Francio, de kelkaj limstacioj.

*

Ni jam invitas ĉiujn SAT-anojn ĉeesti la VII-an kongreson; ĉio estos provata por plej frate akcepti ilin en Lyon. Certe la kongreso ne ĝuos oficialan ŝtatan aprobon kaj subtenon, kiel en Leningrad; sed en urbo de kapitalista lando, ni almenaŭ konformos elokvente la forton kaj valoron de kontraŭ kapitalisma SAT.

Ni alvokas ĉiujn K-dojn, kiuj ne povos partopreni la VII-an SAT-jarkunvenon, subtencele tamen pagi la kongreskotizon. SAT-anoj, sciigu en viaj organizoj, reklamu per notoj kaj artikoloj en nacilingvaj laboristaj gazetoj, pri la VII-a (Bonvolu sendi al la Prezidanto po unu-ekzemplere gazetojn presintaj anoncon pri la kongreso, por klopodi apud kelkaj franciaj gazetredakcioj malemaj je esperanto).

Kuraĝon ni ja havas, sed ni bezonas ĉies helpon por sukcesi!

Vivu la VII-a! ĝi konfirmu la utilecon de SAT por tutmonda Laboristaro kaj sociala Revolucio!

Komisiite de l’ kongreskomitato: La Prezidanto: M. Roux.

*

NEKROLOGOJ

Kun dolora surprizo, ni eksciis pri la morto de nia K-do A. Robin, instruisto (Ecouflant — Maine et Loire — Francio), okazinta la 27-an de oktobro 1926, post trijara suferiga malsano.

Li estis la fondinto de UEAJ (Universala Esperantista Asocio Junularo) kaj de gazeto «Esperantista Junularo», kiun li mem manpresis en la komenco kaj por kiu li elspezis multan tempon kaj monon. Antaŭ la malpermeso de ministro Bérard, li instruis esperanton al siaj lernantoj dum la vesperlernejaj horoj kaj iniciatis esperantan infangazeton por al ili inokuli internacian senton.

De tri jaroj li ne plu partoprenis nian movadon, ĉar la kuracisto estis al li malpermesinta ĉian laboron kaj sendis lin al Pireneoj por resaniĝo. Ho ve! profesia malsano ne kompatis lin.

Li estis unu el plej kompetentaj esperantistoj el Francio kaj unu el plej spertaj mondlingvistoj el tutmondo. Lia scienca kaj pozitiva spirito kondukis lin al elstudo de la tuta problemo pri mondlingvo kaj al konkludo posteksperimenta. Li praktikis kelkajn aliajn projektojn — interalie: ido kaj occidental — maltimis eldoni kun idista kunlaboro dulingvan gazeteton «La Moderna Edukisto», en esperanto kaj en ido kaj li verkis ne nur la esperantan parton, sed ankaŭ parton de la ida. Mortis tiu gazeto post unujara eksperimento. Restante sur scienca bazo, eĉ ne konsiderante la socian karakteron de internacia lingvo, K-do Robin pruvis per multaj artikoloj en diversaj revuoj, ke ido estas je multaj punktoj malsupera je esperanto kaj ke reformoj montras ĝenerale malutilon kaj troigemon.

— pàgina 10 —

Historio de internacia lingvo montros lin, kiel nefanatikan kompetentulon, kiu science kaj praktike spertis la mondlingvon kaj ĝuste juĝis la diversajn konkurantajn sistemojn. Kvankam li bonvole kaj sentime sin lokis meze de l’ idistaro, kiu provis logi lin, li restis esperantisto kaj eĉ antaŭvidis la disiĝon nun okazantan ĉe la reformistoj de esperanto.

Malaperis bona K-do, modesta, laborema, kompetenta SAT-ano. Doloras edzino kaj infanoj! Nian simpation al ili. Lian kuraĝon al ni!

*

Mortis pro malsano, ricevita en cara malliberejo nia K-do

Arjannikov

membro n-o 6317 (kuracisto), revoluciulo kaj fondinto de la unua Esp. Societo en jaro 1909 en Iv.-Voznesensk.

Honoron al lia memoro!

SAT-anaro de Iv.-Voznesensk.

«FERA GVARDIO DE SAT»

(Unua ĉapitro de fantastika romano)

Ni imagu, K-doj, ke sur tuta terglobo troviĝis 300 veraj sennaciuloj, veraj SAT-anoj. Ili flame ekdeziris finkonstrui turon «ĝis ĉielo», sur kies pinto brilus stelo de SAT.

Ĉar ili estas disĵetitaj sur la tuta terglobo kaj ne povas senpere porti la brikojn, do ili decidis sendi la brikojn el malproksime, po-pece, al sia L(ucifero). Kaj donis «sanktan» ĵuron sendi konstante.

Tio-ĉi estas nek ofero, nek donaco, eĉ nek subteno, tio-ĉi estas simpla kunlaborado.

Ofte okazis, ke por iu SAT-ano estis tre malfacile elsendi sian pecon, tiam li ne manĝis tiun tagon por ŝpari la pecon. Kaj pro tio li estadis nur pli sana, ĉar unu tago de malsato dum monato aŭ pli — estas saniga rimedo. La Turo do akiris firman konstantan fundamenton, sur kiu jam sendanĝere daŭris konstruado. Kaj . . .

Sed mi ne povas daŭrigi: mi rapidas elsendi mian brikon kaj faras «sanktan» ĵuron, sendi ne malpli ol dum 3 jaroj 1 rublon (½ dol.) ĉiumonate, sendepende de abonoj kaj mendoj.

Mi estas instruisto, kies «riĉeco» estas ĉie fama kaj egala. Sekve neniu povas opinii, ke mia sendado estos facila por mi. Sed mi plenumos mian promeson, se mi restas eĉ sola . . . (5199.)

P. S. Povas esti, ke mi ne ĉiam estos akurata, sed mi avertas, ke dum la jaro 1927-a vi plene ricevos miajn 12 brikojn, same kiel dum aliaj.

De Minska agentejo, J. Fedorov, Minsk, N. Moskovskaja 64.

P. P. S. Mi estas 43-jara, sekve ne tro facilanima…

PRI SPECIALAJ PAĜOJ

Rekomendinda kaj daŭriginda estas, laŭ mi, la aranĝo de specialaj «Paĝoj» en «S-ulo», prizorgataj de por tio elektitaj K-doj.

Ĉi tio havus diversajn preferindecojn; ĝi pli faciligus la taskon de la redaktoro, ĝi ebligus pli laŭsisteman aranĝon de la materialo enpresigota, ĝi plibonigus la aspekton de la gazeto.

Ĉu ne eblas presigi unufoje en la monato Paĝon Ateistan, unufoje en du monatoj Paĝon pri Higiena vivo, pri Sporto ktp.?

Kion pensas pri tio la aktivaj K-doj?¹) Skribu vian opinion¹).

Pri Radio-paĝo. — Ĝi, laŭ mi, ne devas esti teknika. Por tio ĝi ja ne estas sufiĉe ampleksa. Nia Radio-paĝo donu informojn pri Laborista Radio Movado en diversaj landoj, ĝia stato, ĝiaj laboroj ktp. Nia Radio-paĝo havu tion, kio estas interesa por lab. esp. radioamatoro, tion, kion ni ne povas trovi en aliaj organoj radiaj.

670 (Enschede).

*

ONI MALLAŬDAS

Mi jam skribis al Ĉekoslovakio, Germanio, Polio, Rusio, Belgio, Francio, Italio ktp. pro korespondado prianoncita en «S-ulo». Komence mi ricevis respondojn sed subite kelkiuj ĉesis korespondadon sen ia averto. Ni ĉiuj ne gajnas sufiĉe por vane elspezi por afranko de korespondaĵoj. Marx diris: Laboristoj el ĉiuj landoj unuiĝu! sed… necesas plie, ke ili ankaŭ serioziĝu. Ĉu oni ne publikigu la nomojn de la malseriozuloj?

Joas do Carmo, SAT-ano 8021.

*

En la n-o 117 de «S-ulo» aperis en ĉi rubriko «mallaŭdo» al K-do J. Salom. Responde, tiu K-do sendas longan pledon, kiun ni ne publikigos por ne misuzi la lokon en la gazeto. Sed almenaŭ ni sciigu, ke iel pravas K-do Salom, kiam li deklaras, ke li havas «la liberecon kaj rajton ĉesigi ĝentile korespondadon», avertante pri tio per poŝtkarto. Estus ja multe pli mallaŭdinde, se li farus kiel multaj aliaj korespondanoncintoj, kiuj eĉ tute ne avertas pri ĉeso de korespondado.

*

ALVOKO

En Klinci (USSR.) SAT- kaj SEU-anoj kune kun distrikta kulturfako de profesia konsilantaro organizis oficejon «Labesko», kiu celas esti la peranto por korespondado esp-a kun la Laboristaro de l’ mondo. Ĝi helpos interligi eksterlandajn K-dojn kun sovetaj divers-profesiuloj, profunioj, kluboj, gazetredakcioj, junuloj, pionirioj, ktp. Alilandaj laboristoj interesataj, skribu al «Labesko»; sendu demandojn al kiuj vi ricevos plenan respondon de laboristoj. «Labesko» ankaŭ respondas pri vivo de kamparanoj. Adreso: U.S.S.R., Klinci, Brjanskaja gubernio, Poŝtkesto n-o 69, «Labesko».

¹) La sperto instruas, ke la aktivaj K-doj estas malmultnombraj. Ekzemple la «Junulara Paĝo» malaperis pro manko de materialo.

KRONIKO

Britio.

Burnley. — Lastatempe tri K-doj raportis pri siaj vojaĝoj alilanden; Kdo A. Whittam (Burnley) pri vojaĝo al Sovetio; K-dino (Blackburn) pri laboro de eduka delegacio en Sovetio; K-do R. W. Roberts (Nelson) pri vojaĝo tra Francio, Belgio, Germanio, Danio kaj Svedio. Rezulte la anaro de SAT kreskas en la regiono. (4031)

Glasgow. — Ĉi tie estis fondita Klubo, kies celo estas uzado de esp-o por la klasceloj de l’Laboristaro kaj la propagandado por SAT. Ĝi estas la kunvenejo kie ĉiu klaskonscia esp-isto en Glasgow povas diskuti temojn gravajn por salajrsklavoj. Sennaciismo estas propagandata en aliaj lab. grupoj. Korespondfako kaj presservo-fako prizorgas la tradukadon de artikoloj el naci-gazetoj por eksterlanda ĵurnalaro kaj la tradukadon de elĉerpaĵoj el «S-ulo». Callery (7517).

Francio.

Romans. — Restariĝis la «Laborista Esperantista Grupo». Okazas kurso (15 gelern.), kiun gvidas K-do 1992. SAT-ano (1992).

Germanio.

Orientsaksio. — Dum dec. okazis en Leutersdorf la jara ĉefkunveno de la distrikto. Laŭ raporto de K-do Guhr, komence de 1926 ekzistis 6 grupoj, nome: Seifhennersdorf, Gross-Schönau, Waltersdorf, Olbersdorf, Sommerau, Bertsdorf. Funkciis 14 kursoj kun sume 187 lern., el kiuj restis fidelaj ĝis nun 156. Novaj grupoj nun ekzistas en jenaj lokoj: Eichgraben, Fonsdorf, Leutersdorf, Eibau, Neugersdorf, Friedersdorf; kaj en Warnsdorf, Lichtenwalde, ambaŭ lokataj en Ĉeko-Slovakio. Tre helpis la propagandon la ĉeesto de K-do Scherbaum al la VI-a SAT-Kongreso. Post reveno li parolis en 16 kunvenoj. Okazis en kelkaj kunvenoj vigla diskutado pri Sovetio. Ĝojiga fakto por ni estis, ke socialistaj grupoj, kiuj ne donis permeson al socialistaj delegitoj paroli pri tiu temo, turnis sin al ni, fidante al raportoj de SAT-anoj. Estas decidite partiĝi en 2 sub-distriktoj. Dum jan. okazos kunveno por elekti la estrarojn. Kiel distriktestron ni elektis K-don Scherbaum (Gross-Schönau). Propagandcela ekskurso per aŭtomobiloj okazos dum somero al Gablonz a. N. (Ĉeko-Slovakio). K-do Guhr atentigis, ke la Wernsdorfa grupo alvokas nin por partopreno en la Jubilea Ĉeno. (1378)

Waltersdorf ap. Zittau: La 1. dec. 1926 fondiĝis SAT-Rondo kun 14 anoj. Prez. A. Kahlert (2572). Kunvenoj okazas ĉiun ĵaŭdon je la oka ĝis la deka vesp. en «Kafejo Zimmermann». (2572)

Norvegio.

Oslo. — Stariĝis komitato kiu, inter aliaj taskoj, difinis al si helpi organizojn, kiuj volas aplikadi esp-on interrilate kun la nova SAT-a «Esp.-Servo», sed ĝi plie deziras havi interrilatojn kun apartaj organizoj aŭ personoj eksterlandaj. Adreso de la komitato: «Laborista Esperanto-Servo», Folkets Hus IV, Oslo.

Sovetio.

Klinci. — Denove ekfunkcias niaj rondetoj, plinombriĝas la SEU- kaj SAT-anoj. En 1925 jaro en Klinci komencis esp. laboron nur 1 K-do. Post 1 jaro jam estas 20 SEU- kaj 6 SAT-anoj kaj 65 lern-oj. Iom post iom la esp. movado ĉi tie disvastiĝas inter lab. amasoj. La gvidanto estas K-do Fridental. (7325)

— pàgina 11 —

Minsk. — La oficejo de Intern. Lab. Interligo ĉe Blankrusia C. O. de SEU, dum nov. kaj dec. ĝis 15.12, priservis jenajn gazetojn per materialo ricevita per SAT-aparato: «Zvezda», centra kom. gaz. en BSSR., 3 tradukaĵoj el «S-ulo», 7 leteroj de alilanduloj; «Belaruskaja Vjoska», centra kamparana BSSR. gaz., 2 tradukaĵoj el «S-ulo», 12 leteroj; «Komunist», Bobrujska dist. gaz., 4 tradukaĵoj el «S-ulo», 7 aliaj; Vitebska «Zarja Aapada», 1 tradukaĵo el «S-ulo», 4 aliaj; ruĝarmeana «Krasnoarmejskaja pravda», 5 artikoloj; pollingva «Gwiazda Mlodzezi», 5 artikoloj; «Profesia movado en Blankrusio» (profesi-sindikata) 3 artikoloj kaj en lasta n-o artikolo de D. Snejko «La Kirasŝipo Potemkin naĝas en Eŭropo», ankaŭ 4 leteroj; «Beloruskaja rabotnica; seljanka» (Blankrusia vilaĝanino kaj kamparanino), en nov. jubilea n-o, salutletero de ĉeĥoslovakia laboristino kaj kliŝaĵo de angla «Labour Woman» kun foto de redaktorino kaj 10 leteroj artikoligitaj de D. Snejko, kaj en n-o 25 2 kliŝaĵoj peresp-aj; «Krasnoje Studenĉestvo», 1 artikolo; «Rabkor», kompilitaĵo el hispanaj leteroj kaj notoj pri la Interligo kaj artikoletoj pri SAT.

«Blankrusia vilaĝo» agitis por varbi abonantojn kaj anoncis, ke «Blankrusia vilaĝo havas proprajn korespondantojn en 21 landoj per nia ĵurnalo». Al Ukrainaj gazetaro kaj esp. organizoj, nia oficejo sendis ĉirk. 20 artikolojn; necesas diri, ke Blankrusia oficejo jam komencis priservi gazetaron ekster Blankrusio, kiu montras la viglecon de la movado. Mez-feb. 1927 Blankrusia SEU organizos specialan «japanan vesperon» kaj feston je memoro de 3-a datreveno de SEU-organizo en Blankrusio. Ni petas materialon por japan-vespero kaj gratulojn por l’festo (enpresotaj) (adreso: Minsk, Poŝtkesto 33). (4424)

Novosibirsk (Siberio). — En unu el la duagradaj lernejoj komenciĝis esp. kursoj, gvidataj laŭ rekta metodo. Estiĝis praktikaj celoj: senpera korespondado kun alilandaj kursoj, unue per desegnaĵoj, poste per leteroj pri klasa laboro kaj vivo de la lern. en- kaj eksterklase. Ni petas helpon de diverslandaj instruistoj. Nia adreso: Novosibirsk, Lernejo Unua Majo al. Gala Pertov; aŭ Poŝtkesto n-o 5 al A. S. Pertov. (SAT-ano 5200.)

Sverdlovsk. — Fervoja lab. klubo Vajner aranĝis 28. 12. 26 tuturban propagandan esp. vesperon; okazis lekcio «Sur vojoj al internacia lingvo», esp. kantoj ekspozicio ktp. Partoprenis aliaj rondetoj de l’klubo la ĝeneralan parton de l’vespero, nome ĥoroj, orkestroj, ŝakludo, kantado de operaj artistoj ktp. Ĉeestis pli ol 500 Gek-doj. La klubo deziras korespondi kun alilandaj kluboj kaj klubaj rondetoj. Subtenu! Adresu: USSR., Sverdlovsk, strato Karl Liebknecht, 38, Klubo Vajner. B. Jelezvyatov. (5583)

★

Ĉe la Neŭtraluloj.

OFICIALA PROTEKTO DE ESPERANTO EN BRITIO

La Angla Ministro de l’Publika Instruado konsentis, kiel en la antaŭaj jaroj, pri subvencio al la kursoj de esp-o, kiuj figuras en la vespera kursaro por plenaĝuloj de l’ diversaj urboj. Tiuj kursoj estas submetitaj al la regularo kaj la inspektado oficiala. Sole en Londono nuntempe okazas 15 kursoj sub la aŭspicioj de l’ London County Council (Urba Konsilantaro de Londono) kaj de la Asocio por Laborista Edukado. I. E. S.

*

BELGIO

En Antverpeno la unua kurso por policistoj komenciĝis jam en 1911. De post 1924 regulaj kursoj organiziĝas en la Polica Lernejo. Estas rimarkinde, ke en Antverpeno ekzistas jam pli ol 60 polic-oficiroj kaj agentoj, kiuj parolas esp-on. I. E. S.

*

LA UNIO DE INTERNACIAJ ASOCIOJ KAJ ESPERANTO

La intereso de la Unio de Internaciaj Asocioj en Bruselo por esp-o montras diversajn eblecojn de l’aplikado de tiu ĉi lingvo en la internacia sfero. 1. La Unio uzas esp-on kiel lingvon de korespondado kaj en siaj kongresoj. 2. Ĝia Monda Muzeo enhavas salonon de esp-o. 3. Ĝia repertuaro universala de bibliografio enhavas sekcion de esp-o. 4. Esp-o figuras, kun speciala divizio, en la decimala klasifiko. 5. Mallongà manlibro de l’ decimala klasifiko aperis en ĉi tiu lingvo Eldono poliglota kun esp-o estas en preparo. 6. En la Internacia Bibliografio, sekcio esp-ista estas kreita. 7. Ĝia dokumenta enciklopedio enhavas grandan nombron da aktoj rilate al tiu ĉi lingvo. 8. En la Muzeo de l’Gazetaro, kiu enhavas pli ol 80 000 specimenojn de diversaj ĵurnaloj, esp-o estas reprezentata. La uzo de esp-o estas ankoraŭ antaŭvidita por aliaj sekcioj de la Unio.

I. E. S.

[BILDO p.11 | 32,62,60,71] Ornama desegnaĵo: malfermita libro kun plumo kaj inkujo, en kadro, super la rubriko «Recenzejo».

RECENZEJO

Duope ricevitajn verkojn ni recenzas, unuope ricevitajn ni nur mencias.

Raporto de la Aerologia Observatorio de Tateno, n-o 1. Eldonita (1926) de la Aerologia observatorio, Tateno apud Tutiura (Ibarakiken), Japanio. Formato: 0,22×0,30 cm. 276 pĝ. Prezo kaj haveblkondiĉoj ne montritaj.

Kiu havis en manoj tiun cifer-kaj grafikoriĉan raporton, bele eldonitan kaj ilustritan, ne povas havi dubon pri la estonta definitiva venko de nia lingvo. Kaj la fakto, ke esp-o, elpensita en okcidento, trovas sian plej trafan aplikon ĉe orientaj sciencistoj estas tre pripensinda fakto.

*

MEMORNOTO

Represis el «Sennaciulo».

Proletaarlane, Talinn, 15-12-26: ??. — La Sentinelle, La Chaux-de-Fonds, Svisio, 17-12-26: «Socialdemokratio en Aŭstrio» (115), la fondo ne menciita. — La Antorcha, Madrid, 20-8-26: «La demonstracioj ĉe Berlin» (96). — Le Droit du Peuple, Lausanne, 8-12-26: «Homvendo en Hungario» (108), 9-12-26: «La Pekinaj ĝin-rikŝoj» (108), 16-12-26: «La Socialdemokrata movado en Aŭstrio (115). — Le Travail, Verviers, 8-12-26: «Homvendo en Hungario» (108), 19-12-26: «La Pekinaj ĝin-rikŝoj» (108), 16-12-26: «La Socialdemokrata movado en Aŭstrio» (115). — Ziemia Lubelska, ???: «Ĉinio lernas «kiel fari tion» (111), «Notetoj el Britio» (116), «Malkresko de la Britia komerco, kresko de l’strikoj» (113), «Letero el Bulgario» (112). — Proletarischer Zeitgeist, Zwickau, n-o 52. «Letero el Bulgario» (112). — Arbeiderbladet, Oslo, 4-12-26: «La virina vivo en Abĥasia» k. «La naciismo en la ‘senpolitikaj’ lernejoj» (106), 6-11-26: «Homvendo en Hungario» (108). — De Roode Vaan, Bruselo, 18-12-26: «Voor het kommunisme strijden?» (??). — Molodoj Bilŝovik, Kiev, 19-12-26: «Juna Bolŝeviko» (??). — Norges Kommunistblad, ?, 21-12-26: «La fantomo de nacieco» (113), 8-12-26: «Partia edukado en Sovetio» (113).

Enhavas notojn pri SAT.

Arbeiderbladet, Oslo, 27-11-26.

Enhavas tradukaĵojn el esperantistaj leteroj

Sächsische Arbeiter-Zeitung, Leipzig, 18-12-26, 24-12-26 k. 27-12-26.

LINGVAJ DEMANDOJ

Ĉu oni povas uzi la vorton «demandi» en la senco «peti»? Se jes, kial?

— Uzi la vorton DEMANDI en la senco de la vorto PETI estas grava, danĝere konfuziga malkorektaĵo. Ne estas pli taŭga motivo por imiti tian eraregon aŭ eble sensciecon ol por uzi la vorton LUNO samsence kiel la vorton SUNO.

Kian signifon havas la vorto «manumi»? Ĉu oni povas ĝin uzi anstataŭ «manipuli»?

— Ĉar la signifo de la vorto MANUMO estas fiksita de la Fundamento estas neeble uzi la samforman vorton MANUMI en signifo, kiu havas nenian rilaton kun la signifo de la fundamenta vorto MANUMO. Estas tute sencela la anstataŭado de la taŭga oficiala vorto MANIPULI per la nova konfuziga vorto MANUMI. Se la Zamenhofa radiko MANIPULI ne plaĉas al vi, vi povas ankaŭ uzi la Zamenhofan vorton MANUZI.

Kia formo estas korekta: «riĉa enhava» aŭ «riĉo enhava»?

— Ambaŭ formoj estas uzeblaj kaj korektaj, sed la plej bona formo estas, laŭ mia opinio, la formo RIĈENHAVA. Cetere la formo ENHAVRIĈA estas pli logika kaj pli ĝusta.

Multaj esperantistoj finas siajn leterojn skribante: Sennaciece via, kaj sube subskribante. Ĉu ili laŭregule ne devus skribi: Sennaciece vin (al vi) kaj sube subskribi, aŭ alimaniere: Sennaciece, via (apude la subskribo)?

— En tiaj okazoj ekzistas nenia alia regulo ol la klareco: «SENNACIECE VIA» kaj «SENNACIECE, VIA» estas egale regulaj, ĉar egale kompreneblaj «SENNACIECE AL VI» estas malpli bona, ĉar malpli klara; «SENNACIECE VIN» estas malbona, ĉar malklara. Efektive oni ne povas ne ŝanceliĝi serĉante, kiu preterlasita verbo devas esti subkomprenata por pravigi la akuzativon. Fakulo.

— pàgina 12 —

ĈU SIBIRIO AŬ SIBERIO?

En origina rusa lingvo ĉi vorto estas skribata Sibirj (la duonsonoj nur moligas tiun konsonanton, post kiu ĝi staras). Same ĉiuj derivaĵoj havas ĉi formon de l’vorto: Novosibirsk (ĉefurbo de Sibirio), Sibirka (vesto) kaj aliaj vortoj kun akcentata i. Do la formo Siberio okaze kutimiĝinta en nia uzado nur senordigas nian vortaron kaj tial malutilas. En la rusa oni prononcas Sibirj, en la angla Siberia, en la germana Sibirien kaj nur en la franca Siberie. Do la kutimo de plej multaj naciaj lingvoj same pravigas la decan originan formon Sibirio, kiu samformas kun ĉiuj derivaĵoj kaj ne leĝigas esceptojn en formado de propraj nomoj. La kuniĝo de tri i en la sama vorto ne estas pli malbelsona, ol en la vortoj: imiti, simpligi, plisimpligi ktp. Jen mi donas alian ekzemplon, kiu povas pli bone klarigi la aferon. En origina rusa lingvo la nomo de naciano estas russkij, sed nomo de lando estas Rossija (anstataŭ u en la unua venis o en la dua). Do en esperanto nomo de lando devas esti ne la laŭnacia Rosio, sed laŭregule kreita el nomo de naciano Rusio. La vorto Rosio rompus la regulon kaj liverus escepton en vortformado. Do oni devas atenti ne naciecon, eĉ ne internaciecon de vortformado, sed simplecon kaj regulecon de vortfarado en esperanto, kies plej valora avantaĝo¹) estas — foresto de esceptoj en ĝia gramatiko kaj en vortfarado! Sed bedaŭrinde ĝin bone komprenas ne ĉiuj esperantistoj kaj rilate al la vorto Siberio ĝin ne komprenas eĉ nia senriproĉa sennaciulo Lanty gvidata de persona gusto aŭ de nescio. Maksim Krjukov.

ATENTU

Patrino serĉas sian filon — Dmitrij Ivanoviĉ Kudrjavcev, kiu veturis el Rusio eksterlanden en 1907—1908. Lasta adreso: Aŭstrio-Hungario (Rakousko-Ugetsku) Morava Upozouta-Mešto Fryštau u Holešova. Personoj, kiuj scias ion pri li, estas petataj komuniki tion laŭ adreso: Moskvo, RSSR., ugol Tverskoj i Strastkoj, pl. Kontora ob’javlenij gazeti «Rabočaja Moskva», K. V. Kudrjavcevoj dla S. I.

SAT-ano (4199).

KORESPONDADO

Ĉekoslovakio.

Okazaĉeto: 85 spec. gazetoj., 20 gvidlibroj, 60 gvidfol. div. (malnov. ne plu ricev.) por kolekto, muzeo, ekspozicio. Eĉ unuaj 3 jarkolektoj «Sen. Revuo» de 1-12-21—31-9-24. Adr.: F. Stribrsky, Hajenska ul. 445, Kladno.

K-do Josefo Nádvorka, n-o 38, Mladé p. České Budejovice, dez. koresp. L, PK, PI, k. ĉ. l.

Germanio.

K-do Walter Frommhagen, Semliner Str. 10, Rathenow a. Havel, dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l. L, PI.

K-do Ernst George, Dunkerstr. 85, Berlin, N 58, dez. interŝ. L, PI, k. ĉ. l., resp. certe.

— 20 lernantoj de esp. kurso dez. koresp. pri div. temoj, L, PI, k. ĉ. l. Adr.: Richard Jurke, Wiesa b. Rengersdorf (Ober-Lausitz).

K-do Willy Mersiovsky, Lazarusstr. 4, Leipzig N 24, dez. koresp. k. ĉ. l. L, PK, PI, interŝ. fotojn k. ĵurnalojn. Al ĉiu resp.

— Ni serĉas gekorespondantojn pri ĉ. temoj por 100 gekursanoj (kom. k. social.) Ĉiuj ricevos resp. Adr.: Max Diesler, Leuthenstr. 38, Breslau.

Adresŝanĝo: K-do Erich Löwe, Lützner Str. 83, II, l. Leipzig, W 33, (vegetarano), antaŭe en Dresden.

K-do William Hoyer, Fabrikstr. 28, Altenburg i. Th. dez. interŝ. L, PI, PM, k. ĉ. l. Tuj resp.

K-do Hermann Schweikert, Klingenberger Str. 50, Böckingen (Wttbg.), dez. koresp. k. ĉ. l. L, PK, PI.

K-do Alfred Lindner, Seifersdorf, 36-c, Post Ursprung b. Chemnitz i. S., dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l., L, PK, PI, certe resp.

— Essen-a Lab. Stenografia Asocio petas eksterl. lab. stenografistojn sciigi pri ilia laboro ktp., interŝ. stenogr. gazetojn. Adr.: Werner Sterzenbach, Viehoferstr. 147, Essen.

— Kiu dez. koresp. kun mi pri ĉ. temoj k. sendas al mi Radio-gazetojn? Resp. garantiata. Adr.: K-do Willi Blüher, Bismarckstr. 2, Radeberg i. S.

Jugoslavio.

K-do Borjan Budislav, Gosp.-šum. fakultet, Zagreb, serĉas koresp-anton el Sovetio. Temo: studenta vivo, ekonomio, agrara problemo. Resp. garantiata.

K-do Ivan Pavloviĉ, Koprivnica, dez. koresp. kun gek-doj. PK, PI, k. ĉ. l.

Litovio.

K-do B. Laŭkŝas, Agr. Teknikumo, IV. agr. k., Dotnuva, dez. koresp. k. siberianoj pri agrikulturo k. sociaj temoj.

Norvegio.

«Societo de Esperantistaj Laboristoj»: Ĉiujn koresp-aĵojn k. proponojn al nia Asocio ni petas sendi al ĉi-adreso: K-do Hilding Hansen, Sarpeborgegt. 16, opg. G., Oslo.

Polio.

— Mi ricevis leterojn el Sovetio, kiujn mi lasis sen resp., ĉar ili povas kaŭzi al mi grandajn malagrablaĵojn pro la regantaj ĉi tie polit. cirkonstancoj. Volonte mi resp., se la let. estos sendataj pere de germ. aŭ franca K-doj.

K-do el Varsovio.

K-do Hersz Halpern, ul. Rynek, 7, Lublin, tek-dentisto, ĵurnalisto, senpartiano (simpatias k. anarĥistoj), interesiĝas pri lingvistiko, liberpensa movado, soci- k. politikaferoj, scipovas polan k. rusan lingvojn.

Portugalio.

— Lernantoj de «Nova Vojo» (Lab. Esp. Societo), Rua do Mundo, 81, 28, Lisboa, dez. koresp. L, PK, PI, k. ĉ. l.

Sovet-Unio.

— Grupo de plenaĝaj lernantoj, dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l. Adr.: Tomsk, Veĉernjaja Ŝkola Vzrolslih. Monastirjsk. 29.

K-do Gregoro Akselrod, Mizikeviĉ-str. 68, Odessa, dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l. L, PK, PI.

K-do Ŝ. Trejvas, ul. Ĉajkovskogo, 50, kv. 7, Leningrad, dez. koresp. kun esp-koraj materialoj por judaj gazetoj en USSR.

K-do Elio Ŝlapentoĥ, Proletarska-str. 113, 8, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l. L, PK, PI.

— Komjunulĉeloj dez. koresp. pri komjunulmovado k. komjunul-ĉeloj k. lab. jun. org-aĵoj. Adr.: K-do M. Vail, Bratska, 11, 9, Kiev.

Adresŝanĝo: K-do Nikolao Korolev (5365), Ŝkola Kameneva, pulrota, Kiev (antaŭe en Vladimir).

— Grupo de Fervojistoj-esp-istoj k. lab. koresp-antoj en la aĝo 18—45 jaroj dez. koresp. pri jenaj problemoj k. ĉ. l.: fervojistaj, politikaj, pri kluba laboro. Adr.: Klub Jeleznodorojnikov Oktjabrsk. jel. dor., Kalanĉevskaja ploŝĉad, dom 1, Raboĉij, Moskvo.

K-do B. Egorov, kalkulisto, str. Kalaeva, pehota ŝkola, 2, roto aparta komando, Rjazanj, dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l.

— Grupo de lernantoj dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l. Adr.: Ŝkolo de Oktobra Revolucio, Pirogovskaja ul. Tomsk.

K-do V. S. Belogorcev (ruĝarmeano), gvidanto de grupoj de intern. koresp-ado, Artpolk, 21, Tomsk, dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l., peras koresp-adon de siaj gvidatoj.

— Esp. rondeto ĉe klubo de «Moskva Unio de konsumkooperativaj Societoj» dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉiul. Gek-doj: kooperativoj, sindikatoj, sportoj, radio k. foto-amatoroj, ŝak- k. dam-ludoj k. a. Resp. estos rapida k. akurata. Adr.: Moskva, Mjasnickaja, 47, Klub imeni Usijeviĉa Knjazevu.

K-do D. Akisin, ul. Karl Marksa, 98, Belaja Glina, Salsk. okr. pri ĉ. temoj nur kun gejunuloj, L, PK.

— Studentoj-junkomunistoj de Arta-Teknikumo dez. koresp. kun kom-istoj, junkom-istoj pionirioj ĉiul. Resp. garantiata. Adr.: K-do Georgo Tokarev, Hudojestvenu Teknikumo, Permj.

K-do Paŭlo Andrianov, (16 j. lernanto) ŝkola dom, 507, Murmansk pri ĉ. temoj k. ĉ. l.

K-do Sergej Sevastjanov, Borisoglebskaja, 12, Orel, dez. koresp. pri div. temoj k. ĉ. l.

K-do M. V. Nosov, Troickaja, 42, Orenburg (junkom-isto), dez. koresp. pri div. temoj. Resp. garantiata.

— Grupo de esp-istoj (junkom-istoj), dez. koresp. k. eksterl. junkom-istoj. Adr.: K-do M. V. Nosov, Troickaja, 42, Orenburg. Resp. garantiata.

— 25 instruistoj (komenc. esp-istoj) dez. interŝ. PI, gaz., ĵurn. fotojn k. ĉ. l. Adr.: K-do Viktorov-Ĉeĥoviĉ, Klovski sp. 2, Kiev.

Adresŝanĝo: K-do Karl Rösch, Poŝtkesto, 2, Nalĉik (Kaŭkazo) (antaŭe en Stuttgart).

K-do M. P. Avĉenko, Okrfinotdel, Ĉerkasi, dez. koresp. kun Gek-doj de ĉ. l., precipe pri demandoj de samklerigado.

— Esperantista Rondeto ĉe la Klubo je la nomo «Vorovskij», Puŝkinskaja Str., Vladivostok, dez. koresp. k. ĉ. l., precipe k. rondetoj de lab. kluboj. Nepre resp.

K-do M. Popov, ul. Koloneeva 35, st. Mitiŝĉi, Sev. jel. dor. pri ĉiuj temoj, k. ĉ. l.

K-do P. Kirjuŝin, petas ĉ. siajn korespondantojn de nun skribi al li laŭ adr.: Minsk, Poŝtkesto, 33.

Svisio.

— Blindulino dez. koresp. kun ĉiul. geblinduloj. Adr.: F-ino Olga Huber, Place Chaudron, 14, Lausanne.

¹) Preferindeco, utilo, maldomaĝo. — Red.

Presejo: Uns-Produktivgenossenschaft, Leipzig (Germanio)

Facsímil: escaneig a Internet Archive

El número, sencer

— pàgina 1 —

[BILDO p.1 | 6,3,88,29] Kaplinio de la gazeto: kvinpinta stelo kun la literoj «S.A.T.», la devizo «APERAS SEMAJNE», kaj granda ornama titolo «SENNACIULO» sub kadro kun la slogano «ESPERANTO JE LA SERVO DE L’ TUTMONDA PROLETARO».

3-a Jaro, N-o 123—124 — APERAS S.A.T. SEMAJNE — 5. Februaro 1927

ESPERANTO JE LA SERVO DE L’ TUTMONDA PROLETARO

SENNACIULO

OFICIALA ORGANO DE SENNACIECA ASOCIO TUTMONDA

| Redaktanto: E. LANTY 14, Avenue de Corbéra, Paris-XII^e | Sidejo de Ekzekutiva Komitato de SAT 23, Rue Boyer, Paris-XX^e | Administranto: R. LERCHNER Colmstrasse 1, Leipzig O 27 |

SENNACIISMO JE PRAKTIKA VIDPUNKTO

Pridiskuti ĉu la tuta mondo sennaciiĝos post pli malpli longa tempo — post unu aŭ du jarcentoj — tio povas havi nur spekulativan intereson. Sed la proletoj, kies vivo estas ĉiutage minacata de la naciisma politiko, devas prikonsideri la demandon je tute aktuala vidpunkto.

Tion ni provu fari, ekrigardante al la nunaj problemoj, kiujn ĉiutage priparolas la jurnaloj el la tutmondo. Ekzemple, la usona imperialismo estas nun same vigle atakata en la gazetoj de revoluciaj partioj, kiel en tiuj de la naciistaj, eksterusonaj partioj. Ĉu tio ne estas iom stranga?

La problemo povas esti starigata jene: Ĉu la usona imperialismo iom post iom englutos la malfortajn ŝtatojn, kiuj najbaras ĝin; ĉu ĝia ekspansia potenco senĉese disvastiĝos? Unuvorte, ĉu Usono finfine superregos la tutan amerikan kontinenton, de markolo Bering, norde, ĝis la terpinto Horn, sude?

Kaj ĉu tio estas indiferenta aŭ ne por la laborista klaso? Ĉu ĉi lasta devas batali, militi por defendi la «sendependecon» de la ŝtatetoj, kiuj provas tra la tuta kontinento evoluigi, ĉiu aparte, nacian burĝaron, kaj konsekvence naciecan ideologion?

Por vidi pli konkrete la problemon, ni ekrigardu malantaŭen, ĝis la mezo de l’ lasta jarcento. Ni vidas, ke Usono milite forprenis de Meksikio vastan regionon, kiu konsistigas nun la ŝtatojn Teksas, Arizona, Nov-Meksikio kaj Kalifornio. Kaj post kiam Usono venkis Hispanion kaj forigis tute ĝian regadon el Ameriko, la usona imperialismo antaŭeniras pli rapide al la sudo. En 1903 ĝi kaptas la kanalon de Panama kaj larĝan zonon ĉirkaŭ ĝi per dispartigo de Kolombio. Poste okazas intertrakto kun la respubliko de Nikaraguo en 1915 per kiu Usono akiras la superregadon sur la financoj de tiu ŝtateto kaj la ekskluzivan privilegion konstrui kanalon tra la istmo de Nikaraguo.

Necesas ankaŭ mencii, ke per diversaj financaj intertraktoj Usono fakte superregas la respublikojn de Haiti kaj de Santo Domingo.

Kaj nun la longdaŭra konflikto, pli kaj pli akriĝanta, inter Usono kaj Meksikio alvenigas nin al la aktuala punkto de l’ giganta problemo. Ĉu la Meksikia Laboristaro havas intereson defendi «sian» landon kontraŭ la usona imperialismo? Ĉu la viv- kaj laborkondiĉoj de la laboristoj el la ŝtatoj formitaj el la terpartoj jam «rabitaj» el Meksikio de Usono estas pli- aŭ malpli bonaj ol tiuj de la meksikiaj laboristoj?

Por respondi tute precize al ĉi lasta demando necesus posedi informojn, kiuj tute mankas al ni. En Meksikio kaj la menciitaj ŝtatoj estas bedaŭrinde neniu SAT-ano, kaj eĉ se estus tie kelkaj, ili eble ankaŭ preferus priparoladi politikajn okazintaĵojn, ol informi pri siaj vivkondiĉoj.

Ni emas tamen pensi, ke ne ekzistas granda diferenco inter la sorto de la laboristoj usone regataj kaj tiu de la laboristoj meksikie regataj.

Almenaŭ ni scias, ke en Meksikio kreiĝas nun nacia burĝaro, nacia kapitalo, kiu provas liberiĝi je la fremda kapitalo. Kaj, sekve, por la meksikia Proletaro la demando estas jena: ĉu estas saĝe, ke ĝi preferu esti ekspluatata per fremda kapitalo aŭ nur per la nacia?

Se ekzistus en Meksikio sennacianoj, certe ili tiele prezentus al si la demandon. Kaj ili same certe respondus: ni ne konsentas helpi al la enlanda, nun kreiĝanta burĝaro, por defendi ĝiajn profitojn kontraŭ la atakoj de la usona kapitalo; ni pretas partopreni nur unu batalon: la klasbatalon; ĉiu alia batalo estas nur trompo kaj mensogo; ni deklaras laŭte nian deziron unuiĝi kun la usonaj laboristoj por klasbatali, por forigi ĉian ekspluatadon kaj ĉiujn landlimojn — kaj nian malkonsenton militi nacie kontraŭ niaj usonaj samklasanoj.

Jes ja tiele parolus sennacianoj.

Nun ni demandas: ĉu same parolas ĝenerale la gvidantoj de la laboristaj partioj? Ĉu estas vera la diro de tiuj, kiuj asertas, ke ĉiu revoluciulo estas ankaŭ sennaciulo, ke tute ne necesas priparoli kaj instrui sennaciismon?

Povas esti, ke la sennacieca ideologio ne havas ŝancon kapti la spiriton de la amaso. Povas esti, ke ni vidos, same kiel en 1914, ankoraŭ kelkfoje la popolamasojn lasi sin peli en patriotajn buĉadojn. Ni ja scias kiom forta estas la nacieca ideologio, kiom indiferentas la Laboristaro pri nia kulturmovado, kiom malmulte da internaciistoj konsentas ellerni esperanton. Sed ĝuste pro tio ni opinias, ke la SAT-anoj devas sin gardi, devas ĉiarimede provi eviti la partoprenadon en naciecaj militoj. Kaj pro tio ili unue devas ĉiam prikonsideri ĉiujn aktualajn problemojn je la sennaciisma vidpunkto, por ne lasi sin trompi kiel la amaso.

Ne necesas esti profeto por ekvidi, ke la internaciistoj trovos ankoraŭ belajn pretekstojn por pravigi la partoprenadon de la proletoj en la venontaj militoj naciecaj. Ni ankoraŭ ne forgesis, ke en 1914 la francaj internaciistoj emfazis, ke la

— pàgina 2 —

2 — SENNACIULO

Laboristaro havas intereson defendi la demokration kontraŭ la germanaj aŭtokratio kaj militarismo. Kaj la germanaj internaciistoj argumentis, ke la socialistaro devas defendi la kulturon kontraŭ la carismo ktp. Oni ne dubu, ke morgaŭ samaj mistifikaĵoj povos ankaŭ efiki por trompi la simplan popolon.

Se SAT sukcesos atingi, ke, ĉe la venonta milito, ĝiaj anoj estu malpli facile trompeblaj ol la aliaj proletoj, nu, nia Asocio estos bone plenuminta sian edukan taskon.

Sed, mi ripetas, necesegas por tio, ke ni kutimiĝu pli kaj pli konsideri ĉiujn faktojn, ĉiujn okazontaĵojn je sennaciisma vidpunkto.

E. Lanty.

★

Kelkaj historiaj notoj pri Meksikio

Dum 50 jaroj usona kapitalo povis facile eniri Meksikion, speciale de 1876 ĝis 1909, kiam Diaz regadis kiel absoluta mastro. La eksterlandaj potencoj povis ricevi de li ĉion deziratan.

Sed jam en 1908 komenciĝis agitado kontraŭ la fremduloj, speciale kontraŭ la usonanoj. La registaro estis pruntedoninta al «Onklo Sa’ĉjo» Golfeton Magdalena por militŝipara haveno kaj nun la popolo postulis nedaŭrigon de la prunto. La registaro devis obei, samkiel al la postulo, ke la fervojistoj ĉiuj estu meksikianoj. Unu jaron poste, Diaz reelektiĝis kontraŭ la popola volo per la helpo de l’ armeo kaj de mono, kaj la venkita kandidato, Madero, komencis revolucian agadon.

Usono subtenis la revoluciulojn materiale kaj fine Madero triumfis kaj fariĝis prezidanto. Sed, ne ricevinte de li, kion ĝi atendis, Usono helpis al liaj kontraŭuloj kaj milito rekomenciĝis kaj Madero estis mortigita.

Poste Huerta iĝis prezidanto; li estis malŝatata de Woodrow Wilson, kiu prezidentiĝis en Usono tiutempe. La guberniestro de la meksikia ŝtato Coahuila (Koaŭila) levis la revolucian standardon kaj Usono helpis lin. Dume, Huerta, diboĉa soldataĉo, incitis Usonon, kiu ŝipe almilitis la havenon Vera Cruz, aprilon 1914. Carranza akre protestis, ke Usono ne rajtas invadi por puni Huerta’on. Fine Huerta estis forpelata kaj iris en Usonon, kie li baldaŭ mortis.

En oktobro 1914, la usonaj soldatoj estis forigitaj de Vera Cruz kaj Carranza, nomita de la revoluciuloj «Unua Ĉefulo», estis konsiderata fakte kiel reganto.

La usonaj imperialistoj malkontentiĝis pro la konstantaj militoj en Meksikio kaj serĉis taŭgan por si homon, kaj trovis lin en la persono de F. Villa, ruza kaj samtempe sangema revoluciisto. Komenciĝis nova epoko de batalado; post unu jaro Villa estis venkita. Estante malkontenta kontraŭ Usono, li invadis ĝian ŝtaton, Nova Meksikio, kie li elmontris siajn kutimajn fiagojn.

Tiam generalo Pershing (Perŝing) estis sendata al Meksikio, spite la protestoj de Carranza. Usono respondis, ke ĝi agas laŭ sepdekjara intertraktado por protekti landlimojn kontraŭ ruĝhaŭtuloj. La «puna» ekspedicio eniris ĉiam pli suden. Carranza malkonfesis la antikvan traktadon, postulante la tutan foriron de Pershing kaj ordonante al siaj soldatoj ataki la usonanojn, se ili irus pli suden. Kunpuŝo okazis, en kiu la meksikianoj venkis kaj Pershing estis alvokata Usonon.

La konstitucio meksikia de 1917 starigis leĝon, ke la subteraj riĉaĵoj estu nacia propraĵo, kontraŭ kiu la usonaj milionuloj ankoraŭ direktas siajn pretendojn. Carranza bone komprenis ĉition, ankaŭ, ke Eŭropo malestimas meksikianojn kiel malsuperan rason. Do, li sin turnis al Centra kaj Suda Ameriko kun sugesto de unuiĝo hispan-amerika. La alvokitoj ĝoje akceptis la ideon, vidante en ĝi protekton kontraŭ la imperialismo usona.

En 1920 devis okazi reelekto de prezidanto kaj denove la popolo revolucie ekscitiĝis. Carranza estis mortigata kaj Obregon elektita. Usono helpis al tiu lasta, sed fine li abdikis kaj la nuna prezidanto Calles alprenis la prezidseĝon. Li daŭrigas la sendependecan politikon komencitan de Carranza kaj Obregon; li malpermesas ĉian ajn eksterlandan influon, ĉu de kapitalistaj registaroj, ĉu de Sovetio, kvankam la meksikianoj festis la alvenon de Kollontai post ŝia forpelo el Usono.

La leĝo pri la subtero funkcias depost la 1-a de januaro 1927 kaj la permesoj por trabori, se ili ne estos denove konsentataj antaŭ tiu dato estos nuligataj, tio spite la minacoj de la imperialistoj alilandaj.

Grava malsano de hispana Ameriko estas la konstanta perarmea ŝanĝo de la registaro; tio trafas nun Nikaraguon, kie batalis la du familioj de Chamorro kaj de Sacasa por la prezidanteco, ambaŭ promesantaj multon al la lastatempe formiĝanta Laborista Federacio kaj, post elekto, rompantaj ĉiujn promesojn. Nun atendas la Federacio plifortiĝon sian por antaŭmeti kandidaton propran, laŭ la ekzemplo de Meksikio.

Kio nun malbone efikas sur la ekonomian vivon de Meksikio estas la senvaloriĝo de l’ arĝento. Oni memoru, ke Meksikio estas la unua produktanto de la blanka metalo jam de jarcentoj.

Tiu skizeto helpu laŭeble la legantojn de «S-ulo» kompreni la minacan situacion en kiu nun baraktas Centra Ameriko.

Laŭ raporto de Jesus Amaja, esperantisto — ne SAT-ano.

NORVEGIO

La situacio sur la merkato de laborforto

En la lasta tempo estis malmultaj kaŭzoj por konfliktoj. Depost la grandaj bataloj kaj la lokaŭto en printempo de la jaro 1926, la laboristoj estas katenitaj per longdaŭraj tarifkontraktoj kaj estas prenita de ili ĉia agadolibereco. La sindikatistoj gvidis lokan strikon en Odda-Tyesedal. La laboristoj postulis pli bonan reguligon de la libertempoj, kaj ili plene sukcesis.

La batalo en Malmo senŝanĝe daŭradas. La entreprenistoj ne sukcesis funkciigi kun helpo de strikrompantoj la produktadon. La simpatio de la enloĝantaro turnis sin al la strikantaj sindikatistoj. Oni supozas, ke la fabrikdirektoraro nun post preskaŭ du jaroj deziras interkonsenti kun la laboristoj. La strikantaj laboristoj intertempe trovis laborojn ĉe kamparanoj kaj tiel pli bone povas elteni la strikadon.

Senlaboreco

La nombro de la senlaboruloj estas hodiaŭ jam 14 000 en nur Oslo. Dum la lastaj semajnoj la urbo okazigis publikajn helplaborojn, per kiuj povis esti okupataj 3000 laboristoj. Restas tamen ankoraŭ 11 000 senlaboruloj, kaj la nombro certe grave plialtiĝos. La komunumaj helplaboroj estas tre mizere salajrataj, tial ili efikas kiel salajropremo (instigo al malaltigo de salajro). La dumhora salajro estas 60 eroj.

Unuecoceladoj

Lastatempe koncentriĝis la intereso de la reformistaj sindikatoj al la unuecemo, kiu ekzistas inter la socialdemokrata laboristpartio kaj norvega laboristpartio. Estas nun preskaŭ certe, ke okazos interkonsento inter ambaŭ partioj, kaj ke estas fondota unueca partio.

Por ebligi ĉi unuiĝon eĉ la socialdemokrata Laborist-Internacio deklaris sian konsenton al dumtempa eksiĝo. Pro ĉi celo Frederiko Adler troviĝis en Oslo, por helpi al efektivigo de nacia unuiĝo de ambaŭ politikaj partioj en Norvegio. Ĉi nacia unuiĝo verŝajne baldaŭ efektiviĝos sur la bazo de la socialdemokrataj ideoj.

★

La faŝista revolucio en Litovio

En 115-a n-o de Sennaciulo mi skizis la karakteron de l’ estinta demokratio en Litovio, kiu, ĝenante la laboristan movadon, lasis liberajn manojn al la reakciularo. Tiu ĉi ne dormis. Preparinte la spiriton de la civitanoj per siaj mensogoplenaj gazetoj, farinte provprezentadon dum manifestacio de faŝistaj studentoj, la 21-an de novembro, havante ĉe sia flanko la gvidantaron de l’ armeo — la reakcio efektivigis nokte,

— pàgina 3 —

SENNACIULO — 3

la 16—17-an de decembro, militistan revolucion en la tuta lando. En la ĉefurbo Kaŭnas estis arestataj la dormantaj ministroj. Taĉmentoj de militistoj dispelis la malfruan kunsidon de l’ parlamento, arestinte la prezidantaron, poste ankoraŭ kelkajn deputitojn de l’ socialdemokrata frakcio.

La 17-an de decembro la tuta popolo prepariĝis solene por festi la 60-jaran jubileon de l’ prezidanto de l’ Respubliko d-ro Grinius, sed kiam la feliĉa gratuloto vekiĝis matene kaj ekrigardis tra la pordo, li vidis sian palacon ĉirkaŭita de faŝista gardistaro kun nudaj bajonetoj. Kirasitaj aŭtomobiloj promenadis tra la urbo, rajdadis taĉmentoj de stultaj soldatoj, komandataj de faŝistaj oficiroj, kaj la abundaj flugfolioj anoncis la sensangan revolucion, kiu renversis la antaŭan «bolŝevikeman» reĝimon kaj savis la patrion el la ungegoj de «minacanta komunista revolucio». Kiel diktatoron oni proklamis faŝiston, majoron Plehoviĉ, kaj kiel militkomandanton de Kaŭnas — la redaktoron de faŝista gazetaĉo «Volo de l’ Popolo» s-ron Grigaliunas – Glovacki, kiuj ambaŭ estis antaŭsemajne malliberigitaj de l’ antaŭa registaro kaj nun liberigitaj.

Sed al malkaŝa diktatoreco ne fidis la reakciuloj — do ili komencis ludi komedion — ŝajnigi laŭleĝecon. Elpostulinte abdikskribon de l’ arestita ministraro, ili starigis sian propran, kiun la Prezidanto de l’ Respubliko d-ro Grinius konfirmis (verŝajne sub minacoj) kaj samtempe mem abdikis (18-an de dec.).

La 19-an la parlamento elektis novan prezidanton de l’ Respubliko — naciiston A. Smetona — «laŭleĝe», kvankam la kunsidon ĉeestis ne eĉ duono el la parlamentanoj, dum la leĝo postulas ĉeeston de plimulto por elekto de prezidanto. Tiel ŝajne finiĝis la faŝista diktatoreco.

La abdikintaj ministroj kaj arestitaj parlamentanoj estis reliberigitaj. Sed ĉu gravas por ni tio? Gravas: kio okazis en la laboristaj kvartaloj? Arestoj, arestoj, arestoj! Laŭ burĝaj gazetoj, dum la unua tago estis arestataj 150 «komunistoj» en la lando; ĝis la 21-a de decembro la nombro kreskis ĝis 250. Ne miskomprenu min — komunisto ĉe ni oni nomas ĉiun, kiu ne estas faŝisto. Militistoj okupis ĉiujn laboristajn redakciojn, ĉiujn profunuiĝejojn, brute malordigante la dokumentojn, serĉante materialon por novaj arestoj. Kioma nombro da arestitoj estas nun, estas malfacile diveni — almenaŭ ne malpli ol 500. Stariĝis militista juĝo. Kvar laboristoj estis kondamnataj al morto: 1. K. Pozela, laŭ burĝa gazetaro, prezidanto de C. K. de Lit. Kompartio; 2. J. Greifenberger, iliadire aktivulo de I. R. H.; R. Černy, iliadire organizinto de komunista terorista rondeto; 4. K. Giedrys, iliadire prezidanto de Unuiĝo de Lit. Kom. Junularo. Leginte la verdikton, la mortigistoj disiris por festi la sanktan Kristnaskon kaj, post gajaj diboĉoj la 27-an de decembro, ili ordonis mortpafi siajn viktimojn.

Honoron al la martiroj de la Laborista Ideo!

Ankoraŭ multaj atendas la saman sorton. Jen la sensanga revolucio!

[BILDO p.3 | 34,15,59,41] Karikaturo: dika faŝisto en veŝto kaj kravato portas sur la ŝultro sangantan hakilon; malantaŭ li pendumiloj kun pendigitoj, ĉe liaj piedoj kuŝanta korpo; nigraj birdoj flugas en la ĉielo. Subskribo de la desegninto [nelegebla].

La faŝista teroro trapasas Litovion

Kaj la nova registaro triumfas. Ĝenerala faŝista sekretario Turati kaj la faŝistoj de Latvio kaj de aliaj landoj sendis gratulojn kaj bondezirojn al la batalantoj «kontraŭ malordaj tendencoj». Ĉi tiuj afable respondis kaj Italio pliampleksigas sian reprezentantaron en Litovio, deklarante, ke Litovio estas pli proksima al la faŝista koro, ol aliaj Baltaj ŝtatoj.

Parlamento ludas komedion. La ŝtata gazeto skribas ankoraŭ, ke l’ nova registaro serĉos rimedojn por ŝanĝi la konstitucion, por ke ĝi donu pli da rajtoj al la registaro. Onidire, estos nuligata la ĝenerala voĉdonrajto. Pro la milita ŝtato en la tuta lando, pro la milita cenzuro, ĉio estas «trankvila»; nenia laborista gazeto, nenia laborista movado, nenia klasbatalo! La tuta lando estas kontenta pro la okazintaĵoj, laŭ la burĝaj gazetoj. Unuvorte, venis la regno de dio sur la litovan teron.

Kaŭnas, 8. 1. 27. — Unu el multaj.

★

Laborvivo en Palestino

En Palestino, kiu estas lando malgranda kaj malriĉa, pro manko de akvo kaj karbo, ne povas esti disvastigata fabrika industrio. Tial la klaso de fabriklaboristoj forestas. La ĉefa vivrimedo de Palestinano, arabo, estas la tero. Sed la situacio ŝanĝiĝis antaŭ 10 jaroj. Granda enmigrado de hebreoj, 2000 homoj enirintaj ĉiumonate Palestinon, kreis en mallonga tempo ĉirkaŭ 100 koloniojn kaj grandan urbon, Tel-Avivo (Printempa Monteto), je la bordo de la maro¹).

¹) Mi parolos nur pri Hebreaj laboristoj ĉar arabaj ne estas organizitaj kaj tial mi ne povas doni pri ili precizaĵojn.

Nun estas klare, ke laboristoj de Palestino dividiĝas je du ĉefaj grupoj: 1. Konstruistoj, 2. Terlaboristoj.

La unua grupo, konstruistoj, vivas kune kaj havas unu komunan kason. La anoj de tiaj «Gdudoj» (Batalionoj) laboras 8 horojn ĉiutage, ricevante, simpla laboristo — 20—25 piastrojn (20 piastroj = 1 dolaron), profesiisto — 50—80 piastrojn. La mono eniras en la komuna kaso, kaj la administracio zorgadas pri la bezonoj de siaj laboristoj — anoj. Tiel, ili enkondukas en la vivo la konatan devizon «donu laŭ kapableco kaj ricevu laŭ bezono».

La plej granda «Gdud Haavoda» (Laborbataliono) estas ĉe Jerusalemo. En pli multe ol 50 dometoj loĝas ĉirkaŭe 500 gelaboristoj. Pli malgrandaj estas ĉe Tel-Avivo kaj Haifa.

Dum la 10 lastaj jaroj la situacio de ĉi «batalionoj» estis bona, sed pro la ekonomia krizo, kiu venis kune kun la ĉeso de la enmigrado, en komenco de 1926, ĝi ekmalboniĝis kaj tial la labormovado estas nun malhelpata.

Krom tiaj «batalionoj», la laboristoj estas ankaŭ organizitaj en t. n. «Kvuco»j, kiuj prezentas grupon el 20—30 laboristoj, ordinare aro de samprofesianoj. Ili ankaŭ vivas komune.

Eĉ laborista arabo, kiu pro siaj primitivaj bezonoj kontentiĝas per 10—8 piastroj ĉiutage, ne povas tamen konkuri kun la «batalionoj», ĉar reciproka helpo de batalionanoj kaj modernaj maŝinoj starigas ilin ekster ia konkurado, dum al la «Kvuco» la konstanta konkurado de araboj tro malutilas. Nun oni gvidas grandan propagandon interhebreoj kaj araboj por t. n. «Ahdut Haavoda» (Kunigo de Laboro).

Pli bona estas la situacio de la dua grupo — terlaboristoj. Inter ili estas du kategorioj, a) Laboristoj memstaraj, laborantaj sur la terpeco ricevita de Keren kajemet le-Israel (Hebrea Nacia Kaso) kaj b) la taglaboristoj ricevantaj laboron de la vilaĝanoj. Kvankam la laboristo en kolonio ne ricevas pli ol 15—18 piastrojn ĉiutage, li tamen havas la sekvantajn profitojn: 1. La vivo en kolonio estas pli malkara ol en urbo, 2. la fantomo de senlaboreco ne staras post liaj ŝultroj kaj 3. araboj ne povas konkuradi kun hebrea laboristo en vilaĝo.

La plej grandaj komunaj kolonioj estas; En-Harod Tel-Josef (nomita tiel je la memoro de Josef Trumpeldor, la heroo de la defendo de Galileo) kaj Kfar-Jeheskel. Ili estas nun la modelaj kolonioj en Palestino, laŭ ilia fruktnaskeco kaj vivordo. Kvin jarojn antaŭe tiu ĉi distrikto estis unu granda marĉo, loko de nekuracebla malario. Sed per neordinara sindono de la pioniroj-laboristoj, kiuj kun danĝero por sia vivo sekigis la marĉojn, nun tie ĉi estas ia Edeno.

Kaj fine jen interesinda detalo. En urboj kiel en vilaĝoj, ne nur la laboristoj gepatroj vivas kiel unu «Rondo familia»,

— pàgina 4 —

4 — SENNACIULO

sed ankaŭ la infanoj. La sistemo de la komuna edukado de la infanoj estas enkondukita en la komunaj kolonioj kaj «batalionoj» de Palestino laŭ vidpunktoj ideaj kaj praktikaj. La patrino estas tre okupata per malfacila laboro kaj ŝi ne havas nek eblecon nek tempon doni al sia infano la bezonatan zorgadon, dum en la vartejoj, kiuj estas mastrumataj laŭ la plej modernaj principoj, la infano ricevas bonegan kaj sanan edukadon.

Konstruistoj, terlaboristoj kaj oficistoj estas ĉiuj anoj de Ĝenerala Hebrea Laboristorganizo, kiu havas ĉirkaŭe 25 000 membrojn kaj reprezentas proksimume 20% de la Hebrea loĝantaro en Palestino. Ili eldonas ĉiutagan gazeton «Davar» (Vorto), kiu aperas en 10 000 ekzempleroj kaj estas unu el la plej riĉaj gazetoj en Palestino.

P. Hein, esperantisto — ne SAT-ano Achva, Jerusalem.

★

Vartejo ĉe la tria ŝtata Tabakfabriko en Kremenĉug

Preskaŭ en ĉiu pli aŭ malpli granda fabriko, aŭ laborejo, kie laboras nur patrinoj-laboristinoj, ekzistas vartejo por iliaj infanoj. Plej ofte ĉi infanejo lokiĝas en estinta palaco, domego aŭ kastelo de eks-kapitalisto. Kompreneble, ke la ejo estas vasta kun grandaj helaj ĉambroj kaj kun aliaj akcesoraĵoj necesaj. La priservantan oficistaron pripagas la administracio de l’ entrepreno kaj ankaŭ parte la sindikato, kies membroj estas la laboristinoj de ĉi entrepreno. Krome, la lab-medicin-oficejo donas ĉiujn necesajn instrumentojn higienajn, diversajn konsilojn, receptojn por la malsaniĝintaj infanoj aŭ patrinoj kaj kontrolas ĝian

[BILDO p.4 | 1,60,39,77] Foto: malgrandaj infanoj sidas ĉe tabloj en ĉambro de la vartejo, ĉirkaŭataj de vartistinoj en blankaj kiteloj; sur la muro steloj kaj portreto.

Dum la manĝado

agadon kaj funkciojn. Tiamaniere la infanoj estas diversflanke plene prizorgataj kaj la morteco inter ili fariĝas maloftaĵo.

Kiel modelon de infanejo mi penos priskribi la infanejon ĉe l’ 3-a ŝtata tabakfabriko en Kremenĉug.

Kiel sciate, la plej malsaniga kaj danĝera por la sano estas la laboro en kemi- kaj tabak-industrioj. En la lastaj plej ofte laboras patrinoj, kiuj mem devas nutri kaj prizorgi siajn infanojn. Por ne allasi difekti la infanojn per la tabakpolvo kaj aliaj malpuraĵoj, oni la infanojn diversajn forprenas de l’ patrino dum ŝia laboro, kaj nur post la laboro kaj kondiĉe ke forestu tabak-polvo kaj ceteraj malpuraĵoj oni allasas ŝin al la infanoj. Se ŝi havas suĉ-infanon, oni al ĝi allasas ŝin, ĉiutrihore, post ŝia forlaso de ĉia malpuraĵo kaj vestiĝo per blanka mantelo.

Pri la infanejo mem. En ĉiu vartejo troviĝas proksimume 35—45 diversaĝaj infanoj; 2—4-jaraj, 18; 1½—2-jaraj, 9; 1—1¼-jaraj, 7; suĉ-infanoj, 7.

[BILDO p.4 | 37,24,66,41] Foto: grupo de vintre vestitaj infanoj kun vartistinoj ekstere sur neĝo, antaŭ konstruaĵo.

Dum la promenado

La infanojn oni nutras trifoje dum tago: 1e) matenmanĝo je la 9-a konsistas el kafo kun lakto, bulko kun kakao kaj butero; 2e) tagmanĝo je la 12-a konsistas el du porcioj: a) lakta supo, b) kazeaĵoj diversaj; 3) vespermanĝo konsistas el tri porcioj: a) barĉo (supo), b) kotletoj, c) deserto. Ĉiu infano ricevas po 1200 kalorioj dum la tago.

Priservas la 35—45 infanojn: 1) 3 edukistinoj-pedagoginoj, 2) 2 fratinoj-higienistinoj, 3) 1 gvidantino, 4) 1 kuracistino de infan-malsanoj, 5) 1 lavistino, 6) 1 kuiristino, 7) 2 purigistinoj. Entute 11 personoj prizorgas nian vartejon¹). Kiel konstateble, unu persono zorgas kvar infanojn. Kvankam la soveta registaro nun severe enkondukas «la reĝimon de l’ ŝparemo», tamen por la infanoj — la fundamento kaj la estonto de l’ homaro — ĝi ne ŝparas…

La patrinoj alportas la infanojn je la 7-a horo matene kaj forprenas ilin hejmen post la fino de l’ laboro. En la tabak-fabriko, la laboristinoj laboras nur 7 horojn, tiamaniere je 2—3-a horo posttagmeze, la patrinoj rajtas forpreni siajn infanojn.

Jenaj ĉambroj ekzistas en la vartejo: 4 dormoĉambroj, por ĉiu aĝo aparta dormejo; 4 ĉambroj por ludado; 1 komuna manĝoĉambro; 2 ban-ĉambroj kaj 1 patrin-anguleto, kie la patrinoj povas ĝui liberan tempon kaj nur rigardi siajn infanojn, sed ne alpaŝi en malpura vestaĵo.

S. Goldfeder (5778), «Esperanto», Kremenĉug²).

¹) Estus ankaŭ tre interese ekscii pri la respektiva salajro de ĉiu persono. — Red.

²) Noto de l’ aŭtoro: Mi petas pri alsendo de ĉiu gazeto, kiu eventuale represis mian artikolon.

Jubileo-Ĉeno¹)

Rattray (Glasgow) 2 mk. g. alvokas K-dinon Jarova (Bogorodsk), Lasserre (Ivry). — Jeleznjakov (Sverdlovsk) 1 rubl. invitas: Pichler (Wien), Friedrich (Markranstädt), Petzold (Netzschkau), Floss (Glauchau), Zscherper (Meissen), v. d. Heid (Dortmund), Morgenthal (Andrimont), Capoulade (Cette), Juan Matas (Palma de Mallorca), Greif (Odessa), Zirjanov, Korjakovcev, Vlasov, Melentjev, Besedniĥ, Kojevnikov, N. Korjakoveev, Panjŝin (Urala landparto). — Lab. Esp. Klubo (Glasgow) 8/6 ŝil. alvokas Lab. Esp. Klubo (London). Franz k. Emmi Bauer (Gablonz) 40 kr. ĉek. alvokas K-dinojn Grete Jäkel (Bad Schlag), Anna Bouda (Nieder-Hanichen), F. Lustinetz (Bodenbach). — Lustinetz (Bodenbach) 30 kr. ĉek. — «Galmor» 1 ŝil. aŭstr. — Letsch (Bratislava) 2,50 kr. ĉek. — Kazakeviĉ (Andijan) 0,85 rubl. — Winkler (Wien) 0,50 ŝil. aŭstr. — Kotzinger (Wien) 1 ŝil. aŭstr. — Pichler (Wien) 1 ŝil. aŭstr. — Aresti (Bilbao) vegetarano 6,40 peset., invitas ĉ. esp. vegetaranojn sekvi la ekzemplon. — Potysz (Karvinna) 10 kr. ĉek. — Kahlert (Waltersdorf) 2 mk. g. alvokas Goth k. Melzer. — Bauer (5664) 5 fr. fr. — K-dino Noel (memore je Währing) 25 fr. fr. — Sender (Barcelona) 5 peset. — Borrell (Barcelona) 3 peset. — Späth (Dachau) 5 mk. g., alvokas J. Füssl (Salzburg, Gaswerkgb. 27). — K-dino Morgan (Bournemouth) 2/6 ŝil. — Machek (Radkyne) 5 kr. ĉek. — Frank (Motovilijĥa) el mia esp.-kora honorario 1 rubl., alvokas ĉ. esp.-korajn lab-antojn por gaz., doni parton el honorario al SAT-kaso. — Manning (Manchester-Longsight) 2/6 ŝil. — Rublev (Odessa) 1 rubl. invitas Gek-dojn Yelland (Konstantinoplo). — Sadykov (Leningrad) 1 rubl. k. invitas ĉ. siajn gekorespantojn. — Ŝubin (Sverdlovsk) 1 rubl. alvokas K-dinon B. Neznaeva (Ĉelabinsk), Kantoroviĉ k. Kokŝarskij (Sverdlovsk). — K-dino A. Favreau (5885) 5 fr. fr. — Mathieu (Montluçon) 0,29 mk. g. — Bienjavskij (Chicago) 2,50 dol. — Wotschke (745, Dresden) 1,50 mk. g., alvokas Barreira (Loanda) k. Mokrecov (Oranienbaum). — Fehér (Bratislava) 12,50 kr. ĉek. — Maxian (Bratislava) 5 kr. ĉek. — Sima (Bratislava) 5,25 kr. ĉek. — Air (Manchester) 1 ŝil. — Saratov-aj SAT-anoj 5 rubl., invitas geedzojn Yelland (Konstantinoplo), Eberle (Pokrovsk). — Bauer (Innsbruck) 10 ŝil. aŭstr. — Wutte (Strasbourg) 2,50 fr. fr. — Gedai (493, Halle) 2 mk. g. — Valentiner (Bad Reichenhall) 2,50 mk. g. alvokas K-dojn en Freilassing. — Ryjij (Poltava) 1 rubl. — Olejnik (Poltava) 1 rubl. — Jubel (Crimmitschau) 0,85 mk. g. — Gracia Galan (Colombelles) 9 fr. fr. — Braun (Leipzig) 0,50 mk. g. — Muravkin (Berlin) 2,10 mk. g. alvokas Gek-dojn en Berlin precipe Bennewitz, Barthelmess, Schulze, Sproeck, Vildebrand, Kottke k. Smotricky. — Sterzenbach (Essen) 1 mk. g. alvokas Poluŝin (Irkutsk). — Kovaĉs (Nové Zamky) 7,50 kr. ĉek. — Valeŝ (Trutnov) 17 kr. ĉek. — 221 — 15 kr. ĉek., Pápay (Bratislava) 17,50 kr. ĉek., Wakonigg (Köflach) 1 ŝil. aŭstr. — SAT-grupo (Vladivostok) 2 rubl., invitas la SAT-anojn en Harbin, Ŝanhaj k. Tokio. — Hamon (Joinville) 10 fr. fr.

¹) Vidu la n-on 100 de «S-ulo».

— pàgina 5 —

LENIN

(Je la 3-jara datreveno de lia morto, 21. Januaro 1923)

Sur la limoj de du mondoj — Eŭropo kaj Azio, ĉe la antaŭeniro al la nova epoko, aperis li, kiun neniam laciĝos laŭdi nek Oriento, nek Okcidento.

Paroli pri Lenin — estas paroli pri la sorto de l’ Laboristaro, pri du militoj kaj tri revolucioj, kiujn travivis la rusa Proletaro sub la gvidado de Lenin; estas paroli pri tricentjara sklaveco de la rusa popolo, kiu ĉesis nur antaŭnelonge.

[BILDO p.5 | 8,26,34,48] Desegnaĵo de Lenin kun kaskedo, starante kun la manoj en la poŝoj; malantaŭe la turoj kaj kupoloj de Kremlo. Supre dekstre la surskribo «LENIN».

Eĉ pli — paroli pri Lenin estas paroli pri la batalo por liberigo de l’ tutmonda Laboristaro, pri imperiisma milito kaj pri la semoj de l’ tutmonda revolucio, kiujn ĝi semis; pri la komenco de l’ ribelo de la subpremitaj popoloj; pri la nova homaro, pri la nova epoko, kies travivantoj ni ĉiuj estas.

Ĉar en la nomo «Lenin» estas unuigita ĉio, kion ĉiu klasa grupo laborista volas meti en sian liberigan devizon.

Estas en la mondo malmultaj, kiuj laŭ varmanimeco egalus al Lenin. Oni povas lin aŭ malami per ĉiuj fortoj, vidante ĉe li ĉion, kio ribeligas popolojn kaj klasojn, kio forpelas la trankvilan epokon de socia «paco kaj konsento» — aŭ lin amegi, same per siaj ĉiuj fortoj, ekflamiĝante ĉe tiu-ĉi nomo, lin benante sur barikadoj kaj sur la morta kampo de la lasta batalo.

Lenin estas ĉieestanta: ĉie, kie ni ekvidos la sanktan ribelemon, la deziron batali por pli bona estonteco, la malamon al siaj klasaj malamikoj — tie estas Lenin. Kantis pri li Orienta paŝtisto:

«Super astroj levinte sian kapon, Lenin tuj ekvidis tutan mondon; Lia saĝo estas granda kaj nekomprenebla; Li nin gvidis nelonge Kaj lia regado estis kvazaŭ fajro, Kiuj al unuaj donas lumon kaj varmon, Al aliaj flamon. En ĉi flamo forbrulis lia vivo, Kiun li mem bruligis en la fajro de amo.»

La rusa kamparano opinias, ke tute ne mortis Lenin, ke li ĉiam vagas tra la vilaĝoj de vastega Rusio kaj ĉie pliordigas la regadon de l’ sovetoj, punante tiujn, kiuj ne timis malplenumi lian testamenton.

Kaj li vere ne mortis. Li eterne vivos en la koroj de la tutmonda Laboristaro kaj kamparanaro, en la koroj de ĉiuj, kiuj ankoraŭ suferas kaj malsatas. Li eterne vivos en siaj verkoj — tio, kion ni nomas «leninismo» ĉiam gvidos tiujn, kiuj batalas por la laboristaj interesoj, kiuj konstruas socialismon. Ĉiu datreveno de lia morto estas por ni tempo, por enrigardi la tutan travivitan jaron — ĉu ni bone plenumis dum ĉi tempo liajn dezirojn, ĉu ni ne foriris de tiu vojo, kiun li destinis?

Kara gvidanto! Viaj adeptoj bone kaj ne disigite iras laŭ via vojo; viaj ideoj paŝon post paŝo almilitas la mondon!

P. Kirjuŝin, Minsk.

★

EL BRITIO

Privilegiataj laboristoj

For de mi la penso laŭdi la kapitalistojn; mi celas nur elmontri, ke kelkiuj el la anglaj laboristoj laboras ĉe bonaj kondiĉoj (kompare kun aliaj) kaj estas mia opinio, ke la Tutlaboristaro povus ĝui tiajn laborkondiĉojn.

Ĉirkaŭ 11 kilometroj for de la urbo Birmingham, troviĝas la kakao-kaj ĉokolado-fabriko de Cadbury Fratoj. Ĝi estas lokita en kampar-ĉirkaŭaĵo, tute malsimila je la alifIanko de Birmingham, nomita la «Nigra regiono», pro la fumego kaj malpuraĵo eljetataj de la multaj ferfandejoj, ĥemio-fabriko, minejoj, ktp.

Ĉe la kakao-fabriko estas preskaŭ 11 000 laboristoj, kiuj elektas anojn al 130 diversaj komitatoj, kaj ĉiu komitato elektas anon en la konsilantaron. La konsilantaro elektas la samajn nombrojn da reprezentantoj kiel la direktantaro por kunvenoj, en kiuj oni diskutas pri laborkondiĉoj, saneco, pureco, libertempoj, salajroj, teknikaj aferoj, edukado ktp. Estas notinde, ke la direktantaro rekonas kaj ne malobeas la metiistajn unuiĝojn kaj iliajn morojn kaj regulojn.

La fabrik-ĉambregoj estas larĝaj, altaj kaj heligataj per fenestroj grandaj. Kelkeda oficejoj enhavas arbetojn, palmojn ktp.

Distradaj kampoj ampleksas pli ol 40 hektarojn kaj estas taŭge aranĝitaj por la plej modernaj sportoj: kriketo, piedpilkoludo, hokeo, teniso, naĝado ktp. Somere gelaboristoj dancas dum la tagmanĝa horo sur la parketoj.

Laboristoj ricevas pension, kiam ili fariĝas 60-jaraj kaj la laboristinoj 55-jaraj. La firmo kaj la gelaboristoj kotizas saman sumon al la Pensia Kaso.

La kontistoj 16-jaraj povas ĉeesti lernejon dum du duontagoj ĉiusemajne kaj devas ĉeesti unu duontagon. La lecionaro estas tre liberala kaj ĝenerala: aritmetiko, historio, civitaneco, scienco, arto ktp.

Estas ankaŭ Junula Klubo por diversaj distroj kaj amuzoj.

Kompreneble en tia medio estas malfacile propagandi niajn kontraŭkapitalismajn ideojn. Nur idealistaj homoj povus en tiaj kondiĉoj okupiĝi kaj klopodi por ŝanĝi la nunan mastrumsistemon. La SAT-anoj estas tiaj homoj, ĉu ne?

Roberto (7840).

★

PRI «BARBARAĴOJ EN SOVET-SIBIRIO»

En Sibirio mi loĝas jam multajn jarojn kaj ĉevale vojaĝis tra ĝi ĉirkaŭ 1000 kilometrojn, vizitinte multajn urbojn kaj vilaĝojn en Tobolska, Enisejska kaj Irkutska gubernioj. Mi sufiĉe bone konas la vivon de rusaj vilaĝanoj eĉ en tia neatingebla «barbarejo», kia estas la regiono de elfluejo de rivero Enisejo (nord-okcidenta Mongolio trans Sajanoj). Nun mi loĝas ĝuste en mezo de Sibirio, en Irkutsk kaj atestas: 1. gazeto «Sovet-Sibirio» menciita en n-o 3 de Sennaciulo en Irkutsk ne estas eldonata tie. N-o 100 de samnoma gazeto presata en Novosibirsk havas nek unu linion pri la okazintaĵo (drinkemo monstra, kiam oni ne sukcesis bandaĝi ĉiujn viktimojn). La numero aperis la duan de majo, estis postfesta kaj tial havas nur unu folion. 2. Pri la kontraŭepidemiaj superstiĉoj rakontitaj de «Münchener Zeitung» (nudaj knabinoj ĉirkaŭplugas minacatan de l’ epidemio vilaĝon) en Sibiriaj vilaĝoj mi, nek iuj el miaj konatoj, ion aŭdis.

«Ruĝan gazeton» de Tomsk mi ne trovis (n-o ne menciita), sed mi estas konvinkita, ke tia noto en la gazeto aŭ ne ekzistas, aŭ estas

[BILDO p.5 | 60,55,87,73] Foto de maljuna barbulo sidanta ĉe skribotablo kun paperoj kaj kemiaj iloj. Subskribo: Fama kemiisto D. Mendeléeff — Sibiriano 1834—1907

fantazio, ŝtelita de l’ kronikisto el verkoj de malnova rusa verkisto-etnografo Melnikov, kiu ŝatis antaŭ 70 jaroj rakonti kuriozaĵojn el moroj de rusaj skismanoj rifuĝintaj en sovaĝaj praarbaroj. Cetere en jaro 1926 Sibirio ĝenerale epidemiojn ne havis.

3. Pri malkulturo. Balaganska gubernio tute ne ekzistas. Sed apud Irkutsk estas urbeto Balagansk. Ĉirkaŭ 40 kilom. de Balagansk estas vilaĝo Mjatljaevo, kiu havas 120 mastrumejojn kun 470 homoj, lernejon kun 42 lernantoj kaj specialan poŝtiston, K-don Klepnikov.

Li regule dufoje dum semajno liveras ĉiujn poŝtaĵojn al kaj de najbara poŝtoficejo Konovalovo. Do oni ne povas diri, ke «ili ne

— pàgina 6 —

konas eĉ petrololampon kaj vespere sidas ĉirkaŭ fajro, bruligante pintorĉojn» kaj ke homoj kun gazetoj nur okaze trafas la vilaĝon. La irkutska gazeto «La potenco de laboro», n-o 219, ne havas tian noton. 1500 kilometrojn de Irkutsk en Minusinsk aperas alia «Potenco de laboro», sed mi ne sukcesis vidi ĝian n-on 219.

4. Pri «vagisteco» (ruse «ĥuliganstvo»). En Rusio ĉi vorto estas uzata nur de la jaro 1905 kaj nomas diversajn diboĉaĝojn kaj maldecaĵojn (bruo, ofendoj ktp.), kiujn faras precipe junuloj pro superfluo da malbone direktita junula energio. La agoj ofte kaŭzas neintencitan malutilon. La vorto ĥuligan estas angla (en London tiel estas nomataj stratoj rabistoj). Ĥuliganstvo tre disvastiĝis en Sovetio kaj tial oni entreprenis gazetan agitadon kontraŭ ĝi kaj altigis punon pro ĝi. Jen kial dum 2—3 monatoj de l’ jaro 1926 la notoj (ofte hiperbolaj) en gazetoj estis multaj kaj same oftiĝis juĝprocesoj kontraŭ ĥuliganoj «modelaj». Tia juĝo okazis en vilaĝo Miĥaljovo (22 kilom. de Irkutsk) kontraŭ 14 junuloj, kiuj dum noktoj kun harmoniko vagis tra stratoj, bruegis, diboĉis, ofendis virinojn, malpurigis pordon de vilaĝestrejo ktp. Rezulte kelkaj el la 14 «ĥuliganoj» trafis malliberejon por 1, 3 kaj 5 monatoj. — Rakontoj pri «ĥuliganoj» ofte kaŭzas ĉe ni rideton, kiu nun direktiĝas kontraŭ «Münch. Zeitung», viktimo de nescio. Vere, ke kulturo de sibiriaj vilaĝoj ne estas alta. Tamen ĝi estas tute sufiĉa por klubigi multajn vilaĝajn preĝejojn kaj indigni kontraŭ kapitalista milito. Ĉiuj ĉi informoj estas oficiale certigataj kaj tial devas esti represitaj de «Münch. Zeitung».

M. Krjukov, financa inspektoro en nomo de ĉiuj irkutskaj SAT-anoj.

Rukavicin, prof. de Irkutska universitato; Ignatijev, librotenisto de ĉefpoŝtejo de Irkutsk; Ĥrebtovskij, literaturisto, Krotov, instruisto. Munzijrev, poŝtisto; Dvojlackij, redaktoro de «Potenco de laboro».

★

IA «SENNACIULO»

Li nomiĝas Joseph Klems kaj naskiĝis en Düsseldorf (Germanio). En 1914 li transkuris el la germana armeo kaj aliĝis al la franca fremdula legio. Pro sia braveco li rapide rangaltiĝis kaj fariĝis armea trezoristo. En tia posteno li friponadis, transkuris el la franca armeo kaj estis en Maroko bonakceptata de Abd el Krim. Tie li rapide atingis la rangon de ĝeneralstaba ĉefo! Li gvidis kelkajn batalojn kontraŭ la francoj kaj hispanoj. Dum li militservis por Abd el Krim li nomigis sin El Hadj Aleman. Sed post la venko de la franca armeo li estis kaptata. Nun li sidas en malliberejo kaj baldaŭ estos juĝata de milita tribunalo en Meknes (Maroko). Verŝajne mortpuno atendas lin.

Almenaŭ li ne mortos trompita, kiel la milionoj da «herooj», kiuj oferis sian vivon por «sia» patrio. Kredeble nur monhavemo kaj aventuremo instigis lin esti praktika sennaciulo. Kaj pro tio li ne estas honorinda. Cetere vera sennaciulo ja ne estas El Hadj Aleman, ĉar li ne estas esperantisto.

Honorinda sennaciulo estas nur tiu, kiu pretas oferi sian vivon ne por ia ajn nacio sed por la liberigo de sia klaso, por la sennaciigo de l’ mondo — kaj kiu ellernis la mondlingvon kaj ĝin praktikadas.

☆ DISKUTEJO ☆

Ĉu Marx eraris?

En la n-o 93 de «S-ulo», luelie starigis la supran demandon. Tio liveris al kompetentaj marksanoj bonan okazon por defendi kaj klarigi la marksismon. K-do Lucien Revo respondis per serio da artikoloj, kiuj ĝenerale trovis bonan akcepton ĉe la Legantaro.

Starigante tian demandon, luelie celis ĉefe pliviglígi en niaj vicoj la intelektan vivon, la kritikemon kaj pensomemstarecon. Estas ja fakto, ke tro da K-doj kredas je la marksismo kvazaŭ religiuloj kredas je la biblio. Tia konstato certe ne plaĉus al Marx mem, kiu, iun fojon, pikparole deklaris: «…Sed mi ne estas marksisto!…»

Li sendube jam konstatis, ke kelkaj disĉiploj liaj ne rilatas sufiĉe kritikeme al lia teorio. La marksismo ja ne devas fariĝi nediskutenda dogmo. Necesas male kompari senĉese la doktrinon kun la faktoj, por kontroli ĉu ĝi pravas aŭ ne.

Tion faris K-do Revo. Li kolektis faskon da argumentoj, kiu povas esti akceptata kiel sufiĉa (ni ne diras senmanka) pruvaro pri la praveco de l’ marksismo. Kompreneble la argumentaro de K-do Revo ne povas forigi ĉian dubon, ĉian demandosignon. Sed estas same pri ĉiuj aliaj tezoj kaj teorioj.

La demando, kiun respondis K-do Revo, rilatis nur al unu punkto de l’ marksismo. Temis decidi ĉu koncentriĝas aŭ ne la kapitalo en kelkajn manojn. Ekzistas kontraŭuloj de Marks, kiuj volonte konsentas kun li pri tiu punkto, sed tre forte malkonsentas alian punkton, nome la historian materialismon.

La demando: «Ĉu Marks eraris?», ne estas do sufiĉe vaste pridiskutita. Tial luelie prezentas hodiaŭ al la Legantaro de «S-ulo» la komencon de ĉapitro el idealista verko, per kiu ili konatiĝos kun la argumentoj de kontraŭmarksisma tezo. Ni avertas, ke ĝi estas iom longa, abstrakta kaj sekve ne senpene komprenebla. La legantoj devos streĉi sian komprenpovon. Des pli bone! Se la SAT-anoj volas vere kleriĝi, ili ne devas timi iom da peno.

Sciencon oni ne vendas, klerecon oni ne mendas, diras proverbo. Oni do komprenu, ke samkiel gimnastikulo devas ekzercadi siajn muskolojn por fariĝi forta kaj vigla, same devas ni ekzercadi nian intelekton por fariĝi kompren- kaj juĝkapablaj. Red.

*

«La antiidealisma sofismo de K. Marks»

«Por la socia produktado de siaj vivrimedoj, la homoj, diris K. Marks, necese devas havi difinitajn interrilatojn, kiuj estas sendependaj de ilia volo: interrilatojn de produktado, kiuj respondas al difinita stadio de malvolviĝo de iliaj produktaj materiaj fortoj. La tuto de tiuj produktaj interrilatoj formas la ekonomian strukturon de l’ socio, la realan bazon sur kiu stariĝas la jura kaj politika superstrukturo de l’ socio kaj al kiu respondas sociaj kaj difinitaj formoj de konscio. La produktokondiĉoj de la materia vivo fiksas «in globo» (maldetale) la socian, politikan kaj intelektan evoluon de l’ vivo. Ne estas la konscio de la homoj, kiu determinas ilian staton, sed ilia socia stato, kiu determinas ilian konscion¹)».

Kiel oni vidas, tie estas malkonsento pri ĉia rolo de la spirita forto en la estigo de l’ homaj okazintaĵoj. La sentoj, la ideoj, la idealo havas nenian propran efikon, ne havas ian realan influon en la vivo: ili estas nur la iluziaj ŝajnoj de materia kaŭzaro (fortaro) sur kiun ili ne havas efikon. Estas la profitemo, la materia profitemo, la ekonomia profitemo, kiu regas la mondon.

Tio estas la temo, kiu famiĝis sub la nomo de materialista koncepto pri la historio. Ĝi estas tiu, kiun Engels, la alia alter ego (alia mi mem) de Marks, resumis jene: «La efikantaj kaŭzoj de tia aŭ alia metamorfozo aŭ revolucio socia ne devas esti serĉataj en la cerboj de la homoj —, sed en la metamorfozoj de la produktado kaj de la interŝanĝado²).

Ni ekzamenu la valoron de tiu aserto.

*

Unue tuj ni rimarku, ke ĝi sin apogas sur metaforo, sur metaforo anstataŭanta la realon kaj pri kiu oni rezonas kvazaŭ temus pri la realo mem. Fakte, ne ekzistas superstrukturo socia. Ekzistas nur metafora kaj metafizika esprimo, senpruva kaj propraĵuĝa imago, kiu ĝuste supozas, sofisme, tion, kion temas pruvi, nome: la neekziston de l’ idealo kaj la diecon de l’ materio. —

Certe, la homo ne estas pura spirito, kaj liaj ideoj, kiel liaj sentoj, larĝe spertas la influon de la materia medio en kiu ĝi movas sin, de la ekonomia reĝimo en kiu li vivas. Sed, kiom ajn forta kaj sentebla estas tiu influo, ĝi tamen ne estas ekskluziva, ĝi ne estas ĉiopova. «La homo ne vivas nur per pano». Li havas aliajn interrilatojn ol la ekonomiajn. Li havas aliajn bezonojn ol la materiajn. Kaj se li estas, kiel oni diras, «filo de besto», lia naturo malproksimas de la besta simpleco, kiu pravigus — iagrade — la materialisman tezon. Lia naturo estas malsimpla. Li havas, krom siaj materiaj bezonoj, amajn bezonojn. Li havas intelektajn bezonojn. Unuj kaj aliuj partoprenas — aŭ povas partopreni — en la reagoj, kiujn li donas al la medio kaj atestas pri lia rango en la gradaro de l’ vivo.

La homo ja ne estas «ia simpla egoista besto». Li estas nature sociema, li naskiĝas sociema kiel ĉiuj duseksaj bestoj kaj tiel fariĝas pli kaj pli sociema, t. e. altruistema kaj samtempe egoistema.

Li estas efektive racidotita, t. e. rezonkapabla; li povas percepti abstraktaĵojn kaj kunordigi siajn abstraktajn ideojn.

(Daŭrigota.)

¹) Karl Marx. «Zur Kritik der Politischen Oekonomie, Vorwort p. V.

²) F. Engels. «Herrn Dührings Umwälzung der Wissenschaft.»

— pàgina 7 —

SENNACIULA RADIO-PAĜO

SAT-RADIO-FAKO

Laŭ la rezolucio akceptita en nia VI-a Kongreso pri esperanto kaj Radio, kreo de Radio-fako en SAT estas bezona.

Starigo de tiu fako ne plu povas esti prokrastata, ĉar multaj demandoj devas esti tuj solvataj. Ekzemple: Ĉu ni devas kunlabori kun la neŭtrala internacia Radio-Asocio aŭ ĉu ni devas fondi Laboristan Radio-Asocion? Aliparte, ĉu tiu Radio-fako ne estus taŭga ligilo inter la diverslandaj laboristaj Radiokluboj? Ĉu per senĉesaj interrilatoj, nia Radio-paĝo ne povus esti pilbonigota?

Plie, kunlaborante, ni povus verki popularan esperantan Radio-literaturon. Mi jam preskaŭ finis ampleksan Radio-vortaron esperanto-esperantan. — Tuj poste, mi komencos verki popularforme «ABC de Radio». Sed certe, nia eldon-kooperativo zorgos pri la presado de tiuj libroj, nur se ĝi konstatas, ke nia Radio — movado estas vigla kaj ampleksa.

Mi do petas, ke tiuj, kiuj volas helpi al starigo de nia Radio-fako, tuj sin turnu al K-do Nicollet, kiu provizore zorgos pri tio, ĝis la elekto de faksekretario.

Li ankaŭ jam kolektas la nomojn de la SAT-radioamatoroj, kiuj ĉeestos la VII-an Kongreson en Lyon. H. N.

*

ESPERANTA RADIO-KALENDARO

Ĝenevo (760) m). La esperanta kurso, kiu okazis ĉiumarde je la 20 h. 30, ĉesis. Sed de la 6-a de januaro tiu kurso okazos ĉiujaŭde, je la 20 h. 20. (5495.)

Breslau. — La ĉi tiea Radio-stacio pere de Laborista Esperanto-Klubo disaŭdigis pri komenca esperanta-kurso. La Laborista Radio Klubo bone subtenas nin kaj por ĝiaj membroj komencis la 6-an de decembro apartan kurson. Instigajn P. K. sendu al: Arbeiter-Radio-Klub, K-do Przybilski, Margarethenstr. 17, IV, Breslau I. (Thielking.)

Minsk. — El Minska Radio-stacio, je la nomo de Sovnarkom de Blankrusio, dufoje en monato, lunde je la 17.20 M. E. T. okazas disaŭdigo de Esperanta Radio-Gazeto — Ondlongo 900 metroj. K-doj el eksterlando kaj Sovetio skribu pri aŭdeco. Ankaŭ ne forgesu pri konstanta alsendo de materialo por la Radio-Gazeto Esperanta.

Materialojn, ĵurnalojn, demandojn kaj salutleterojn sendu al «Minska Radio-telefonstacio, Sovetskaja 47, Minsk. Por Esperanto-Radio-Gazeto.»

Falun. — Ni legis en Sveda Laborista Esperantisto (redaktoro SAT-ano 902, Göteborg) ke Falun’a Radio-stacio disaŭdigados esperantan kurson. La lecionoj okazos, se eble, ĉiumarde kaj daŭros duonhoron. La horo por la komenco, pro teknikaj kaŭzoj, iom varios, sed la instruanto, je la fino de ĉiu leciono donos informon pri la horo de la proksima leciono kaj krom tio, la gazetaro enhavos informon pri tio. (5495.)

Krasnodar. — Brodkasta krasnodara Radio-stacio ĉiumerkrede je la ondo 513 m. dissendas en kaj pri esperanto raportojn. Tempo de raportado: de 19 h. 20 ĝis 19 h. 50 laŭ M. E. T. Raportanto: Vasilĉenko, P. Aŭskultantojn oni petas informi radiostaciestron K-don Alekseev (Krasnodar, Sovetio, Radio-stacio).

Bruxelles. — Radio-Belgique (508 m. 50) dissendas esperantan kurson ĉiusabate je la 21 h. 15.

Antwerpen. — La ĉi-supra esperanta kurso estas relajsita de Radio-Zoologie (265 m. 50) ĉiusabate je la 21 h. 15.

Malgraŭ la severa netuŝebleco de la fundamento, nia lingvo havos la plenan eblon ne sole konstante riĉiĝadi, sed eĉ konstante plibboniĝadi kaj perfektiĝadi; la netuŝebleco de la fundamento nur garantios al ni konstante, ke tiu perfektiĝado fariĝos ne per arbitra, interbatala kaj ruiniga rompado kaj ŝanĝado, ne per nuligado de aŭ sentaŭgigado de nia ĝisnuna literaturo, sed per vojo natura, senkonfuza kaj sendanĝera. L. L. Zamenhof.

(El «Fundamento de Esperanto» havebla ĉe la Adm. de SAT.)

AL LA KRITIKANTOJ

Respondante al enketo pri Sennaciulo, kelkaj K-doj sciigis sian opinion pri «Radio-Paĝo». Ni ĉiam estas pretaj kontentigi ĉiujn dezirojn; bedaŭrinde, kiam unu plendas, alia laŭdas pri la sama temo.

Pri la laŭdoj, ni ne parolas, sed ni devas respondi al la kritikoj.

Pri esperant-lingvaj disaŭdigoj: Ni ne povas sciigi la disaŭdigojn kiuj okazos la venontan semajnon, ĉar… 15 tagoj forpasas inter la sendo de l’ informoj kaj la ricevo de la gazeto; eĉ niaj japanaj K-doj legus la informojn du monatojn post ilia okazigo!

Pri esperanta Radio-kalendaro: Ni dubas, ke niaj legantoj povas trovi en alia gazeto, pli ampleksan kaj pli ekzaktan liston. Ne necesas aperigi ĝin en ĉiu numero. Ĉiudumonate sufiĉas. Intertempe, ni sciigas pri ŝanĝoj, ĉesoj aŭ novaj elsendoj.

Pri precizaj horoj: Tio estas malfacila tasko, ĉar multfoje ni ne scias, sub kiu meridiano kuŝas la citita sendstacio. — Pri tio, ni konsilas al niaj korespondantoj, ke ili bonvolu uzi la T. U. (tempo universala), adoptita, de la Internacia Kongreso de Radio-amatoroj. Ĝi estas la tempo de Greenwich (G. M. T., tempo de okcidenta Eŭropo).

Pri teknikaj artikoloj: Ni tre dezirus aperigi nur sciigojn pri utiligo de Radio rilate al esperanto kaj Laboristaro; sed ni celas kontentigi ĉiujn, kaj ni ricevis multajn demandojn pri teknikaĵoj. Ĉar ni ne havas sufiĉe da tempo por letere respondi al ĉiuj, ni kelkfoje aperigas artikolon, kiu respondas al deziroj esprimitaj de kelkaj K-doj.

Pri informoj: Neniu plendas. Sed ni devas konfesi ke, el dek informoj rilataj al Laboristaro aŭ esperanto, ni ĉerpas naŭ el burĝaj gazetoj. Tio estas bedaŭrinda. Laŭ nia opinio, la kontraŭo devus okazi; t. e. ke la laboristaj gazetoj povu ĉerpi interesaĵojn el nia «Radio-Paĝo». — Por tio, ni bezonas ĉiaman helpon de ĉiuj SAT-anaj Radio-amatoroj.

Konklude, nia «Radio-Paĝo» estos tia, kia vi faros ĝin, ĉar ni akceptas kunlaboradon de ĉiuj. H. Nicollet.

*

RADIO AŬ RADJO?

Rilate la enketon ĉu «Radio aŭ radjo», mi rimarkas, ke en ĉiuj slavaj lingvoj, same kiel en la germana lingvo, oni elparolas la vorton «Radio» laŭlitere, t. e. fonetike, ne donante al la sonoj alian nuancon ol ili valoras en la lingvo latina. La vorto Radio apartenas vere al tre simpla aperaĵo fizika. Kaj kion ni radiistoj kutimas per ĝi difini? Nenion alian ol preskaŭ la tutan elektroteknikon, komencante per la elektra generatoro kaj finante ĉe la telefonaŭdilo. Ni faris nenion alian ol simple pruntepreni ĉi vorton por nia tre komplikita radiista afero, ni faris la samon, kion faras la komercistoj, elektante por sia entrepreno la «firmon». Pro tio, ke nia firmo estas plene honesta, mi opinias, ke ni povas ankaŭ konservi la elektitan eble fantazian nomon «Radio».

Fr. Hájek.

[REKLAMO p.7] Sub signo de Gaja Muzo! ★ Verdkata Testamento de RAYMOND SCHWARTZ Afr. 2.— mk. g. ĉe la ADMINISTRACIO DE SAT.

— pàgina 8 —

TRA ESPERANTIO

LA GRAVECO DE LA ESPERANTO-MOVADO

Ĉi artikolo estas la antaŭparolo, kiun skribis la aŭtoro de «La Kosmopolita ideo» por la esperanta eldono de sia verko. Niaj K-doj, precipe tiuj, kiuj propagandas en liberpensulaj medioj, utiligu tiujn aŭtoritatajn dirojn por la poresperanta agitado. — Red.

La helplingvo esperanto ne estas hazardaĵo. La koncepto pri universala interkompreniga lingvo devis necese naskiĝi en la estiĝa procedo de l’ internaciaj materiaj kaj ideaj rilatoj. La komenciĝanta mondekonomio necese kondukas al mondlingvo. Ne nur pro praktikaj kaŭzoj, ĉar ekz. la progresanta pogranda produktado kondukas al tipigo de teknikaj formoj. Plie, la esperanto-movado estas la akompana fenomeno de tiu adaptiga procedo, kiu siaflanke estas kondiĉata de la universaliga tendenco de la ekonomia evoluo.

Ĉi evoluo iam disigis la malvastajn formojn de patriarkeca konstituo, ĝi submetigis la tribojn al la genta komunumo, ĝi igis la gentojn kuniĝi sur vastaj teritorioj. La burĝa revolucio enkondukis epokon de internaciaj interrilatoj: la komerca kapitalo venkis super la grundorento. La hejmlanda kampo perdas sian superregantan karakteron en la ekonomia vivo; ĝi pluvivas ankoraŭ en la sentoj, sed la intereskomunumoj fine montras sin pli fortaj kompare al la malnovaj grundosidaj raskomunumoj.

La progresanta industriigo elvokas la akumuladon de la kapitalo, sed samtempe ankaŭ la akumuladon de la Proletaro. Sorto-problemoj de la homaro atendas sian solvon; la sorto ne plu estas konsiderata kiel neevitebla kaj la sortokomunumo «nacio» komencas perdi sian sencon, kiam ni fondas la senklasan socion sur la tero.

Kie ajn oni provas revivigi la naciismon, tio okazas sub signo de reakcio. Ĉar la religieco de la ekspluatata amaso malaperas, la reganta klaso penas mobilizi la ankoraŭ efikajn naciistajn instinktojn. La leviĝanta Proletaro male havas intereson kontraŭbatali ĉiujn reakciajn tendencojn, do ankaŭ la religion kaj la naciismon.

La esperanto-movado ne nur gravas, ĉar ĝi alligas la senperan interkompreniĝon al la internacia Proletaro, sed ankaŭ ĉar la unueca lingvo havas kosmopolitigan elementon, ne subtaksebla por la psika transforma procedo de la socialisma evoluo.

La esperanto-eldono de mia verko «La kosmopolita Ideo» pro tio servas duoble al la sennaciigeca propagando: la ideo de internaciismo varbas por la internacia lingvo kaj la internacia lingvo proklamas la ideon de l’ internaciismo.

Vieno, 10. oktobro 1926. Th. Hartwig, Prezidanto de Internacio de Proletaj Liberpensuloj.

Oficiala Informilo

POST LA VI-a KONGRESO

Lastan jaron, je sama dato, ni estis ricevintaj plendojn pro la prokrasto de la voĉdono pri la decidoj de la Wiena Kongreso. Ĉi-jare, same prokrastiĝas la voĉdono pri la decidoj de la Leningrada Kongreso, tamen neniu protestas… — Kial? — verŝajne ĉar, samkiel ni, la membroj ne klare komprenas ĉi-decidojn.

Ni malfermu la Kongres-Protokolon kaj legu. Kiaj estas la decidoj de la Kongreso rilate al la Statuto, kiuj validos nur post aprobo de la tuta membraro? — Jen estas:

A) — paĝo 44: la Kongreso akceptas kiel deziresprimon la jenan proponon: — «en ĉiu loko, kie ekzistas pli ol du ge-SATanoj, ili laŭeble organizas SAT-grupon, kies tasko estas: organizita plenumado de la SAT-servoj, sennacieca memedukado, varbado al SAT ktp…» — Poste la kongreso akceptas samkondiĉe kiel deziresprimon, ke — «en ĉiu loko kie ekzistas SAT-grupo, aniĝo al SAT povas okazi nur pere de ĉi-SAT-grupo».

Rimarko: la Kongreso ne akceptis tiujn proponojn kiel statutŝanĝojn, sed nur kiel deziresprimojn.

B) — paĝo 46: la Kongreso proponas ŝanĝi la artikolon 23 el nia Statuto tiamaniere — «la E. K. rajtas en ĉiu urbo, kie ne ekzistas SAT-sekcio, aŭ SAT-grupo…» —

C) — paĝo 47: la Kongreso akceptas la proponon ŝanĝi la artikolon 26 tiele — «la raportoj laŭeble devas esti koncize aperigataj en la oficiala presorgano plejlaste je 30 tagoj antaŭ la Kongreso» —

D) — paĝo 54: la Kongreso proponas baloton pri nova K. K….

Unue ni konsideru la punktojn A kaj B. Tuj ni ekvidas ke A estas nur deziresprimo kaj sekve ne prezentota al voĉdono. Nun restas la punkto B… aludanta pri rolo, funkciado de SAT-grupo, kio ne ekzistas oficiale. Mankas do alia decido pri statutŝanĝo rilate al fondo de SAT-grupo. Alivorte la Kongreso devus decidi: 1. pri oficiala fondo de SAT-grupo. — 2. kaj nur poste pri funkcio, rolo de tiu grupo.

Niaopinie, en tiaj kondiĉoj, ne eblas okazigi voĉdonon nur pri la punkto B, ĉar ĝi sole ne sufiĉas. Eble la Kongreso idee juĝis necesa la fondon oficialan de SAT-grupo kaj la oficialigon de la jam fonditaj SAT-grupoj; sed jen la Kongreso ne opiniis necese enkonduki ŝanĝon en la Statuto. Kaj cetere tio estas nur supozo. Kompreneble, ni (E. K.) nek rajtas, nek volas uzurpi la rolon de la Kongreso.

Post flankelaso de la proponoj A kaj B, restas la proponoj C kaj D. Nedubeble kaj klare la proponoj C kaj D koncernas la voĉdonon. Sed ĉu urĝas tiel, ke ni okazigu specialan voĉdonon nur pri ili? — Ni dubas ĉu troviĝos unu sola ano por respondi jese tiun demandon. Sed ni estas konvinkitaj, ke multaj riproĉus, se ni elspezus la 200 mk. necesajn por okazigi ĝeneralan voĉdonadon. Ni ja devas esti tre ŝparemaj. — Jam ni enkondukis reformojn iom dolorigajn (apero malpli ofta de Sennaciulo ktp.). Laŭ nia opinio, neniu SAT-ano malaprobas la proponon C, kies boneco por la Asocio estas evidenta. Do, E. K. promesas respekti ĉi-proponon provizore ĝis «regula» akcepto, t. e. ke la raportoj aperos en Sennaciulo 30 tagojn antaŭ la VII-a Kongreso.

Kaj pri la punkto D, kial ne renovigi la mandaton al la nuna K. K. provizore ĝis proksima, nepra voĉdono ĝenerala? — En tio, laŭ ni montriĝas nenia danĝero.

*

Almenaŭ estas evidente, ke la konfuza maniero, laŭ kiu estis alprenataj la «deziresprimoj» montras, ke la kongresanoj mem ne havis tre klaran ideon pri la afero. Tiakondiĉe ni opinias pli saĝe, pli profite por nia kaso, ne okazigi nunjare ĝeneralan voĉdonadon pri afero ne sufiĉe matura.

La demando pri fondo aŭ nefondo de oficialaj SAT-grupoj estas treege grava por nia movado kaj indas larĝan pritraktadon. Ni ja devas eviti maltaŭgajn decidojn. Tial ni proponas, ke la temo estu diskutata en la SAT-rondoj kaj sur la paĝoj de «S-ulo»: Ĉu ekzistu aparte SAT-grupoj aŭ SAT-anaj frakcioj, (rondoj, sekcioj) funkciantaj en senĉesa kontakto kun la poresperantaj grupoj ekzistantaj?

Jen la problemo. Kiu estas la plej bona solvo? Ekzekutiva Komitato.

*

PRI ADRESARO POR LA KOLEKTIVA (GRUPA) KORESPONDADO

La jarlibro 1927 devas kontentigi la kreskantajn bezonojn de l’ peresperanta laboro, precipe de l’ lab. internacia korespondado. Ja en iuj landoj (USSR, ekz.) la laboro estas ĝenata pro la foresto de sufiĉa adresaro de l’ proletaj grupoj, priservataj de SAT-anoj. Bonaj sukcesoj estos atingeblaj nur, se la adresaro fariĝos pli efika laborilo. Tial E. K. decidis aldoni al la membro-adresaro en la jarlibro ankaŭ adresaron de l’ kolektiva (grupa) korespondado.

Tio signifas, ke ni bezonas por la jarlibro ankaŭ la adresojn de ĉiuj prolet. grupoj, organizoj, gazetoj, institutoj, kiuj uzas la servon de SAT (estas perataj de iuj SAT-anoj) aŭ akceptis tiun peradon por ilia internacia korespondado.

Principe ni jam indikas jenajn speciale necesajn adresarojn: I. Por interfabrika korespondado (fabrikoj, laborejoj); II. Partiaj (proletaj) grupoj; III. Sindikatoj kaj unuiĝoj por sindikata unueco; IV. Kooperativoj kaj kooperativistaj grupoj; V. Grupoj de ILH, IRH; VI. Prolet-sportaj grupoj; VII. Liberpensaj grupoj; VIII. Junul-grupoj; IX. Laboristin-grupoj; X. Infan-grupoj; XI. Gazetoj, akceptantaj esp.-lingvajn korespondojn.

Ni atendas, ke la SAT-anaro alsendos grandnombre tiajn adresojn por formi efikan kaj plej valoran adresaron. Sendu ĉion al la kompilontoj: De Bruin (Enschede) kaj Snejko (Minsk).

Ni precipe atentigas, ke la SAT-anoj devas enketi inter la grupoj kaj asocioj de sia loko pri la demando, ĉu ili deziras aranĝi internacian korespondadon pere de l’ SAT-apa-

— pàgina 9 —

rato. Ja la kvanto de priservataj grupoj ekster Sovetio (kaj iom parte Germanio) absolute ne estas sufiĉa. Komunikante per poŝtkartoj la adresojn, la K-doj devas komuniki la membronombron de l’ grupo aŭ asocio kaj indiki la adreson de l’ grupo aŭ de l’ korespond-peranto. Por ke ĉiuj grupoj kaj organizoj sciu la adresojn de analogiaj grupoj korespondantaj per esperanto, konsilu al ili aliĝi al SAT. Elspezinte modestan kotizon, ili ricevos valoran laborilon.

Ĉiuj landaj kaj lokaj informservantoj, kiuj ne jam komunikis siajn adresojn al la kompilanto (K-do V. Kolĉinski), rapidu tion fari. Ja tiuj K-doj estos signitaj per specialaj literoj en la Jarlibro.

Rapidu, ne prokrastu! … E. K.

*

Al Francianoj

La sekretario de Ekzekutiva Komitato peradas la pagon de abono, kotizo kaj libromendo. Oni ĝiru la monon per la poŝta ĉekkonto «Glodeau, C. C. 26 132, Paris». — Por koni la en franca franko prezon de niaj libroj, sufiĉas sesobligi la en marko prezon (ĉar nune 1 germ. marko valoras 6 fr. frankojn). Ekz.: Petro (2-a eldono) kostas 0,70 mk. g. aŭ 4,20 fr. fr. — Plie ni rememorigas, ke ni cedas 20%-rabaton al niaj membroj po 1 ekz. de ĉiu libro.

*

MEMBRECO 1927

Kontrolante nian kartotekon ni konstatas, ke multaj K-doj ne jam renovigis la membrecon por 1927 j., ĉar la tempo urĝas, ni lastfoje alvokas la Gek-dojn plenumi siajn devojn. Ni jam skribis en iu n-ro de «S-ulo»: ju pli rapide vi renovigas vian membrecon, des pli frue ni povas kompili la Jarlibron. Ĉiu kontrolu sian membrokarton kaj kiu ne havas la kotizmarkon por la jaro 1927, tiu nepre sendu sian kotizon, alie via adreso ne povas aperi en la Jarlibro. Rapidu, rapidu!! Adm.

*

MUNICIO AL SAT KAJ ĜIAJ ORGANOJ

(de 19. X. ĝis 22. I.)

H. D. (4227) 3,50 fr. fr.; (1889) 4 fr. fr.; (783) 0,95 rubl.; (962) 1 ŝil. aŭstr.; (7429) 2 fr. belg.; (1804) 0,50 mk. g.; (5856) 0,25 mk. g.; (90) 2 mk. g. — Urĝa alvoko: Raar-Leiden 1 guld.; Barrot-Buenos-Aires 4 pes.; Hoogervorst-Aalsmeer 2,50 guld.; Bitzer-München 5 mk. g.; 6 Kievaj SAT-anoj 2,70 rubl.

*

La SAT-aparato servas

La fulgbalaista profunuiĝo en Ĉekoslovakio travivas akrajn batalojn por plibonigi la vivkondiĉojn de siaj membroj. Konstante altiĝantaj vivkostoj kaj elspezoj profesiaj progresas diagonale kun la konstante malaltiĝataj salajroj. Pro kaj per la libera konkurado, tiu ĉi «apoglio de l’ entreprenado», la mastroj-posedantoj de la titolo fulgbalaista mastro, kiun ili ofte ricevis nur heredece, la labordonantoj atingis, ke la taksoj estas malaltigitaj sub 50% de la iama nivelo. Kaj ĉi-perdon de siaj enspezoj la labordonantoj kompensas per salajro-malaltigado.

En decembro 1926, la krizo pliakriĝis. Akcidente defalis dum la laboro en kvar sinsekvaj tagoj, tri kolegoj de sur tegmentoj. Unu el ili estis prezidanto de la Faka Organizo de Fulgbalaistoj, K-do Javorsky en Pilsen. Pro tio pligrandiĝis la kuraĝo de la labordonantoj por ataki la laboristan organizon. Ĉefa ilia rimedo estas la multlingveco de niaj samme­tianoj. Javorsky sukcesis kunigi en unu unuiĝon la hungarlingvajn kolegojn, eĉ la germanlingvanojn el Moravio. Nur la germanlingvanoj el Bohemio rezistas ĉian ajn klopodon pri organizo.

Por iom pli ekscii pri la stato de nia profesio, mi serĉis jam delonge kontakton kun eksterlandaj kolegoj. Sed sensukcese, ĉar mi sciis nenian adreson. Fine mi turnis min al K-do Ernst Doraŭ el Berlin, SAT-ano 5438, kun peto, ke li peru al mi kelkajn informojn. Li plenumis mian peton pli bone, ol mi atendis. Li transdonis mian leteron al la prof. unuiĝa sekretario en Berlin, kiu sendis al mi tiom da materialo, koncernanta la demanditajn aferojn, ke mi vere ekĝojis. Eble mi pro la nuna aferstato devos iom ĉesigi miajn esp-ajn laborojn, ĝis ni venkos en la nuna batalado. K-do Doraŭ ne menciis en sia respondo pri ia rekompenco; do mi donas dek Kĉ al la Jubileo-Ĉeno de SAT, pere de la Lab. Esp. Klubo en Pilsen, ĉar mi persone konvinkiĝis, ke la SAT-aparato funkcias — por la bono de la Proletaro. Kaj specialan dankon al K-do Doraŭ! Jezek (Erinazzo 6444) Koleŝovice apud Rakovnik (Ĉekoslovakio).

*

SAT servas

Grava servo al sovetiaj lernejoj per SAT-aparato

Studado de germana lingvo en multaj sovetiaj lernejoj de dua grado estas deviga. Lingvostudado estas peniga, malfacila afero. Instruistoj de germ. lingvo en lernejoj de urbo Perm (Uralo), dezirante fari la lernadon pli interesa, turnis sin al oficejo por Internacia Ligo ĉe Perma gazeto «Zvezda» kun la peto, havigi al la lernejoj ilustritajn germ. jurnalojn. «Zvezda» siaflanke sin turnis al Proleta Esperanto-Gazetservo ĉe SAT, kiu dissendis koncernan alvokon al germ. laboristaj gazetoj. Responde «Zvezda» ricevis centojn da ilustritaj jurnaloj, precipe el Leipzig kaj Essen. Kun granda «intereso» kaj diligento la lernantaro tradukas la subskribojn-klarigojn sub la ilustraĵoj. La instruistaro esprimas sian plenan kontentecon pri la atingitaj rezultoj, kaj petas, ankaŭ ĉi-loke sincere danki la donacintojn kaj la Prolet. Esp.-Gazetservon. H. Frank (2144).

*

Kiun timas burĝaro?

(Al la demando, ĉu vere esperanto servas al la Proletaro tutmonda)

Ekzistas en la nord-orienta parto de Eŭropo malgranda ŝtato, kies reganta klaso havas grandan esperon pri sia estonteco, tamen ne pli kaj ne malpli grandan ol en ĉiu alia lando de Eŭropo. La burĝaro ĉie estas la sama.

Kaj ĉar ĝian estintecon minacas la Proletaro — la lasta nature estas persekutata. Ĉar SAT estas unu el la organizoj de la Laboristaro — sendube oni ĝin ankaŭ persekutas. Tio estas la plej bona pruvo, ke SAT estas klaskonscia, proletara Asocio.

La suba letero, kiun sendis mia bona estonia K-do (lia nomo ne povas esti konigata), ne estas la sola dokumento tiaspeca; sed ĝi aldonas unu ĉapitron al la libro, kiu estonte nepre estos verkita kaj nomita: «Krucuma vojo de l’ proletara esperantista movado». —

«… Oni trovis ĉe mi Sennaciulon kaj de post tio ĉiu mia paŝo estas observata. Feliĉe mi ĝustatempe sukcesis forigi ĉion suspektindan. Komprenebie mi nun dum kelka tempo ne povas verki ion por vi. Domaĝe! Espereble oni ne sukcesos pendigi min je iu paragrafo. Ni vidu. Kiam la situacio pliboniĝos, mi sciigos Vin.

Vivu sennacieco!

Vivu SAT!

Salutante Via

Estonia esperkoro.«

Kiam oni demandas nin, ĉu laboristaj esperanto-organizoj estas samtempe klaskonsciaj batalemaj asocioj, ni nur montras ĉi-tiun kaj similajn leterojn — tio sufiĉas.

P. Kirjuŝin (4424).

*

Resendu!

Por enpresigi en la ĉi-jara Jarlibro kompletan kaj detalan liston de landaj lab.-espistaj asocioj kaj internaciaj fakaj aŭ profesiaj organizoj esp-aj, ni sendis al ĉiuj al ni konataj tiaj organizoj «Demandaron». Ni petas baldaŭan resendon. Organizoj, kiuj ne ricevis la Demandaron, bonvolu peti ekz-on ĉe G. B. de Bruin, Wagelerdw.-str. 28 B, Enschede, Nederlando.

*

Kamaradoj Stenografoj!

La germana sistemo «Arends» estas uzebla por ĉiuj lingvoj. La estraro de «Germana Laborista-stenografa Unuiĝo» aprobis proponon de K-do 1851, eldonigi broŝuron «Esperanto-Stenografio, laŭ sistemo Arends». Ĉiuj Gek-doj sendu proponojn pri tia broŝuro al adreso: Esperanto-Informejo, Schweidnitz, Germanio. K-doj, helpu en tiu ĉi afero! Unu organizo proletara subtenu la alian! Lingvo kaj skribo estas la bazo de scio! (S.)

*

ALVOKO!

K-doj ĉiulandaj! Unu amiko mia, Wassili Hubkin, dum la milito perdis sian fraton, kiu nomiĝas Stefan Hubkin, nask. majo 1896 en Vinogradovka, profesie ŝuisto k. estis soldato en regimento «Dimbirski» n-o 131. En 1915, dum batalo apud Lemberg en Galicio, li estis militkaptata k. forsendata al Lemberg’a lazareto (vundita!). Ĝis hodiaŭ mia amiko ne scias, kie troviĝas lia frato. Helpu unuiĝi la fratojn! Bonvole sendu iajn informojn al mia adreso: Esperanto-Informejo, Schweidnitz (Germanio). Elspezoj estos pagataj; sendintoj de informo ricevos donacon.

SAT-ano 1851.

*

KRONIKO

Alĝerio.

Alger. — Stariĝis esperantista laborista grupo; «Prol-Esper» kun dek unu membroj. El ili naŭ SAT-anoj. La membroj ne pretas al praktika laboro, ĉar el ili ok bezonas lernadi ankoraŭ 3 monatojn.

Nia ĉefa tasko estos priatenti la agadojn kaj sugestojn de SAT por pli fortigi tiun organismon en ĝiaj tutmondaj radikoj. La kolektiva korespondado por gazeta Esperanto-

— pàgina 10 —

Servo speciale atentigos nin. Adreso: «Prol-Esper», Brasserie du Centre, 3 Rue de Lyon, Alger. Por registritaj leteroj kaj paketoj: K-dino Cécile Préfaut, 3 rue de Lyon, Brasserie du Centre, Alger.

Rimarko. La SAT-peranto estas de unu jaro superŝutata de korespondopetoj, eĉ de ne SAT-anoj (!!?). Al ĉiuj li petas pardonon pro la prokrasto. La kolektivoj estos unue kontentigataj. La aliaj ricevos respondon de la lernantoj, nur iom post iom, laŭ iliaj korespond-kapablo kaj korespondemo. (923.)

Aŭstrio.

Götzendorf. — Pasintaŭtune, K-do Nather paroladis pri «Esenco kaj celo de esp. k. ties signifo por tutmonda Proletaro. Rezulte kurso kun pli ol 50 lern. — Jan. fondiĝis «Esp. Grupo Lab. Amikeco» kun ĉirk. 22 anoj. Oni decidis tuj aniĝi SAT-on, kiel organizo k. nur poste fariĝi unuopaj SAT-anoj. La nova SAT-grupo petas sendon de ĉiuspecaj espaĵoj, gaz. ktp. k. dez. korespondi kun eksterlandaj SAT-anoj k. grupoj. — En nia popollernejo estos enkondukata esp-o nedevige, instr. K-do Nather, kiu aranĝis enkondukan kurson antaŭ la konsilantaro k. instruantaro. Kiu povas rekomendi al ni bonan porinfanan lernolibron, ne burĝeman, nek tro karan? (6954.)

Wien. — La ĉi-tiea SAT-anaro kunvenis la 15. jan., kaj post la konstato de la nefunkcio de la «Labesko» elektis du novajn K-dojn: E. Fischer (7385), K. Eder (6889) k. J. Batta (246). La nova adreso de «Labesko» estas: J. Batta (por «Labesko»), Wien XIX, Grinzinger Allee 7, Bar. 33—37 (Aŭstrio). Ni petas ĉiujn K-dojn, ke ili ne superŝutu nin per artikoloj, ĉar ni nur tre malmultajn artikolojn povas nun loki en la laboristajn gazetojn. Ni devas unue organizi fundamente la aferon. — Laŭ komisio 246.

Britio.

Lancashire kaj Cheshire provincoj. — Bona SAT-propagando okazis ĉi-tie. Nov., dank’al Gek-doj Caray, Stenthorne, Wans, ktp., SAT-grupo stariĝis en la grandega ŝip-urbo Liverpool; ankaŭ kunfandiĝis Salford kun Manchester grupo; progresas 3 klasoj ĉe Altrincham, Salford k. Stockport. Dec. stariĝis SAT-grupo pasiva en Altrincham (8 anoj). Ĉiu ano respondecas ian devon rilate Labesko sub gvido de K-doj P. Air k. S. Andrews, kunlaborantaj kun K-do McGinley el Manchester-Salford grupo, Labesko gvidanto. Ĉe Miles Platting K-do Boates kurs-organizadas, ankaŭ en Oldham. Dank’al laboro de Manchester-Salford grupo, 10 novaj anoj varbiĝis por SAT. Sekretariino 508.

London. — «The Patriot» (La Patrioto) faŝista monata revuo, aperigis (30. 12. 26) longan artikolon: «Esperanto and the Reds» (Esperanto kaj la Ruĝuloj), verkita de iu, kiu evidente estas bonege informita pri SAT k. ties organoj k. kongresoj. La artikolo eĉ citis el la letero de Lunaĉarski al la VI-a. Ĉu tiu faŝista atako kontraŭ SAT konvinkos la lab. gvidantojn, kiuj ankoraŭ rilatas skeptike al nia movado? Espereble.

K-do 488 raportis 20 fojojn pri lia vizito en Sovetio k. kompreneble parolis ĉiufoje pri la utileco de SAT.

Egiptio.

Port Said. — Jan. fondiĝis esp.-grupo. Du kursoj, por komencantoj k. progresintoj, ĉiudufoje semajne ĉe K-do Fadel. Ni havas Vizitant-libron k. petegas, ke neniu trapasanta esp-isto malatentu enskribi sian nomon. Se eble, avizu la alvenon al K-do Mustafa, c/o Egyptian State Telegraphs; tiaokaze ano akceptos vin surŝipe aŭ ĉe stacidomo. Nia Prez. ĉiam estas trovebla ĉe Egipta Ŝtata Telegrafejo (20 metr. de la Doganejo).

Tanta. — K-ino Nikolaides fervore propagandas, precipe inter grekoj k. egiptoj, en ĉi grava urbo ĉe delto de Nilo.

Germanio.

Mügeln. — Fondiĝis SAT-grupo, komence malgranda sed bona. Kunveno, vendr. je la 8-a en la lernejo, ĉambro 6. — Fr. Lehmann.

Freiburg. — 15-12-26 okazis la ĝenerala kunveno de Lab. esp. Klubo «Progreso». Post raportoj de sekr. k. kas., la prez. akceptigis proponon lian aliĝi LEA-n k. Lab. Sportkartelon. SAT-aniĝis 6 klubanoj. Oficejo: Merianstr. 2, II. Kunvenoj: ĉiun unuan merkr. de monato je la 20-a en «Goldenen Sternen», Emmendinger Str. 1. Ekzercvesperoj: ĉiumerkr. escepte la kunvenan merkr. je la 20-a en «Gewerkschaftshaus» (sindikatdomo). La 3 ĉefgaz. Freiburgaj priskribis nian ĝeneralan kunvenon. 10-2-27 okazos «letervespero» por la 16 lern. de komenckurso. 12-2-27 okazos «familia vespero» en apuda ĉambro de l’ kunvenejo. P. W. Huber.

Sovetio.

Dolinskaja. — Daŭras 2 elementaj kursoj k. 1 speciala por instruistaro de loka 7-klasa fervoja lernejo. Aperis n-o 10 de loka murgazeto «Esperanto», kun kelk. tradukoj el esp. leteroj. Por perfektiĝi, ni kunvenas regule dufoje semajne k. iafoje vesperas amike. (5875)

Kremenĉug. — La 19. XII. 1926 kunvenis en klubo «Proletarij» la 1-a Kremenĉuga Konferenco de esp-istoj kaj esp-rondetoj. Ĉeestis 64 delegitoj, reprezentantaj la lokajn SAT-anojn, SEU-anojn kaj 11 rondetojn el kluboj, fabrikoj kaj lernejoj.

Speciale varmege salutis la Konferencon la prez. de Distrikta Komitato de IRĤ, K-do Berejnoj, kiu akcentis, ke la ruĝa helpo kaj la mondlingvo devas kunagadi solidare. Post la salutoj de diversaj delegitoj k. de K-do E. Izgur, la Konferenco prilaboris la demandojn: pri la stato kaj la perspektivoj de l’ esplaboro en Kremenĉug, pri fondo de esper. ĉeloj en 11 lokoj (kluboj, sindikatoj, lernejoj), pri la kotizo al la loka esp. organizo, pri Komitato de Kunhelpo al la movado… En la rezolucio pri la § 1 de l’ tagordo, la konferenco esprimis la deziron pri plej larĝa varbado por SAT k. abonado al la SAT-organoj.

Regule ekfunkciis la esperanto-konsultejo de l’ Kulturfako de Intersindikata Konsilantaro. La konsultejo respondas al ĉiuj skribaj demandoj. La adreso estas: Kremenĉug, Dom Sojuzov, Esperanto-Konsultacii pri Kultotdele O. S. P. S.

Ĥabarovsk. — Organiziĝis ĉe Komjunula Klubo esp-ista grupo el 9 pers. Ĝi trastudis jam la duonan de la kurso. Ĉi koresp. kun eksterlando kaj partoprenas ĉiujn vivjurnalojn ĉe klubo. Ankaŭ organizita rondeto kun 21 junaj pioniroj (el 7 taĉmentoj, sume en Ĥabarovsk 47 taĉmentoj). — En ambaŭ grupoj gvidas SAT-ano Verŝini. Tria rondeto estas organizita ĉe teknika lernejo kun 11 part. — Nia adreso: Ĥabarovsk, Sovetio, komsomolskij Klub im. Kubjka. Kruĵku esperanto. (4638.)

Minsk. — Blankrusia oficejo de intern. lab. interligo ĉe SEU-organizo ricevis de finnaj presistoj proponon interrilatigi ilin kun blankrus-preslaboristoj. La letero (esp.-lingva) estis legata ĉe Centra Oficejo de pressindikato k. ĉe kunveno de l’ presistoj de 1-a Minska presejo, kie ĉeestis pli ol 200 laboristoj. La propono estis entuziasme akceptata. Dum la kunveno, japana esp-isto K-do Kadzuvo-Tava raportis pri situacio de preslaboristoj en Japanio, Koreo k. Ĉinio.

Minska radi-telefon-stacio, kiu ĉiulunde je la 5.20—5.50 vesp. disaŭdigas esp. radi-gazeton, ŝanĝis sian ondlongon de 900 je 860 metroj. Ĉiutage komencaj vortoj estas blankrus- k. esp-lingvaj.

Dum 5 tagoj loĝis en Minsk speciale invitita Japana esp-isto K-do Kadzuvo-Tava, kies ĉeesto estis bone utilis por propagando. Krom supre-menciita parolado, li raportis en 4-a 7-jara lernejo pri «Infana movado en Japanio», pri «Nuntempa Japanio» en teksfabriko, pri «Labkor-a movado en Japanio» en tuturba kunveno de labkoroj, k. pri nunaj politikaj partioj k. «Unuecfronto en Japanio» per radistacio. Preskaŭ ĉiu gazeto notis lian alveturon k. aperis kelkaj fotoj k. artikoloj liaj. (4424.)

Minsk. — Dec. 31. dum novjara vespero de anoj de Centra partia klubo, en nomo de K. Marx estis solene transdonita al klubanoj ruĝa standardo, ricevita dum VI-a SAT-kongreso de niaj Essen-aj K-doj per K-do Neumann. Feb. 19. 1927 Minska SEU- k. SAT-organizoj festos 3-jaran datrevenon de ekzistado. Tiam ni intencas aperigi en ĉiuj Minskaj gaz. salutojn al ni de eksterlandaj SAT-anoj k. leterojn de niaj konstantaj korespondantoj pri utileco de l’ internacia lab. interligo. Tial ni petas al ĉiuj plenumi sian devon.

4424, Minsk, poŝtkesto 33.

Motoviliĥa apud Perm. Funkcias esp. rondeto (15 partoprenantoj). Rondeto eldonas murgazeton «Internacia Proletaria Solidareco», kiu rondiras en kluboj, lernejoj, fabrikoj.

Perm (Uralo). Esperanta rondeto funkcias ĉe arta teknikumo. La partoprenantoj — gestudentoj — aranĝis viglan interkorespondadon pri temoj artaj. Sukcese daŭras funkcii Internacia Korespondoficejo ĉe Red. de gazeto «Zvezda». La gazeto represis multajn leterojn k. precipe desegnajojn ricevitajn por esp-o, havigis al laboristinoj de elektra stacio 25 ministlampetojn el Anglio, ricevis salutleteron al datreveno de oktobra revolucio de sveda Kompartio, provizis 7 lernejojn per ekzercmaterialo por instruado de germ. lingvo (rigardu: «grava servo al sovetiaj lernejoj per SAT-aparato»). Korespondoficejon prizorgas K-do Frank.

[REKLAMO p.10] INSTRUISTOJ via gazeto estas INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO oficiala organo de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE). Gazetabono: 2,50 mk. g. Kotizo al TAGE: 0,50 mk. g. Specimenon petu de M. Goldberg, Frohburger Str. 68, p., Leipzig S 3 (Germ.)

[BILDO p.10 | 83,65,93,73] Kvinpinta stelo en la reklamo de Internacia Pedagogia Revuo.

— pàgina 11 —

La Lingva Angulo

Demando:

1) Ĉu oni rajtas uzi la akuzativon post la substantivo? Ekzemple, kia esprimo estas pli ĝusta: «li estis juĝenda pro persekutado DE LABORISTOJ, aŭ «li estis juĝenda pro persekutado LABORISTOJN»?

Kvankam nenie en lernolibroj kaj esp.-libroj mi trovis similan parolturnon kun akuzativo, tamen «de» ŝajnas al mi esti iom konfuziga, ĉar oni povas kompreni ne nur, ke li persekutadis laboristojn, sed ankaŭ, ke li estis persekutata DE laboristoj. Ro-No.

Respondo:

a) En la lernolibro «Cours méthodique d’Esperanto. Versions.», kiu estas kolekto da sisteme ordigitaj ekzemploj por ĉiuj gramatikaj demandoj publikigita en la jaro 1909 de AYMONIER & GROSJEAN-MAUPIN, vi trovos (p. 115) jenan noton: «En maloftaj okazoj, por eviti duban sencon, oni renkontas senprepozician akuzativon post substantivoj devenantaj de transitiva verbo kaj esprimantaj agon». Kaj la aŭtoroj citas kelkajn ekzemplojn eltiritajn el la FUNDAMENTA KRESTOMATIO, sed ili eraras, dirante, ke tia uzado de l’ akuzativo neniam renkontiĝas ĉe ZAMENHOF kaj ke ĝi estas tute evitinda.

Male, ĝi estas plurfoje uzita de ZAMENHOF, eĉ en liaj lastatempaj verkoj. Aliflanke, estante tute logika, ĝi estas kutima en la «vulgara» (ni diras hodiaŭ: «proleta») latina lingvo (Ekz. ĉe PLAUTUS), kaj ankaŭ en la slavaj lingvoj. Fine la angla lingvo ofte apudmetas akuzativan senprepozician komplementon apud la participo de estanteco, kiu anglalingve plenumas la rolon de verba substantivo. Ekz.: «Upon my approaching them. — By distributing information and organising examinations».

Jen kelkaj ekzemploj trovitaj ĉe ZAMENHOF: «Tre grava por la progresado de l’ lingvo estas diligenta uzado ĝin en korespondado. (Ald. al la 2-a Libro). — La akuzativo estas enkondukita nur el neceso, ĉar sen ĝi la senco ofte estas neklara; sed la uzado ĝin en okazo de senbezono pli multe malbeligas la lingvon ol la neuzado en okazo de bezono. (Lingva Respondo, 1890). — La konstanta alkalkulado sin al ia speciala gento anstataŭ al la komuna nacio de la lando forte subtenas la gentan ŝovinismon. (Alvoko al la Diplomatio, 1915).

Aliajn ekzemplojn vi trovos en SENNACIULO: 12. II., 15. X., 19. k. 26. XI., 17. XII. 1925; 2. IX. 1926.

*

MEMORNOTO

Represis el «Sennaciulo».

Väst-Svenska Kuriren, Göteborg, 8-1-27: «Sciigoj el Siberio» (118). — Ruĝa Standardo, Vladivostok, 19-11-26: «Fordismo» (103). — Arbeiderbladet, Oslo, 27-11-26: «Japanio en la fandujo» (109). — Zimia Lubelska, (pollingva): «Klasa justeco en Germanio» (119—129). «Vivkondiĉoj en distrikto Bournemouth» (112), «Kiel oni loĝas kaj laboras en Nederlanda Indio» (118), «El Francia Ekspluatejo» (118), «Sciigoj el Ĉeĥoslovakio» (115), «Nuna ekonomistato en Rusio» (116), «Sciigoj el Hungario» (116).

Enhavis notojn pri SAT.

Graphischer Block, Berlin, 26-12-26: pri VI-a kongreso, de P. Klopfleisch. — Die Arbeiter-Bühne, Leipzig, jan./27: pri SAT k. «S-ulo», de O. Bässler. — Pskovskij Nabat, Pskov, n-o 179: raporto pri VI-a kongreso.

Enhavis Tradukaĵojn el esperantaj leteroj.

Za Mir i Trud, Rostov, 7-1-27. — Molodij Bilŝovik, Kiev, 30-12-26. — Sächsische Arbeiter-Zeitung, Leipzig, 6-12-27. — Krasnij Gornjak, Krivoj Rog, n-oj 121, 134, 147, 167. — Pskovskij Nabat, Pskov, n-oj 182, 190, 212. — Pskovskij Pahorj, Pskov, n-o 46. — Leninskaja Gvardja, Pskov, n-oj 37, 42. — Pskovskij Nabat, Pskov, n-o 6. — Murgazeto Interfratigo, Pskov, n-o 12.

Enhavis priesperantajn artikolojn.

Molodij Bilŝovik, Kiev, 25-12-26: esp. leciono. — Putj Rabselkora, Rostov, 15-12-26. — Za Mir i Trud, Rostov, 30-12-26. — The Plebs, jan./27: esp. letero de anglo en Hungario. — Pskovskij Nabat, Pskov, n-o 252: pri intern. korespondo.

*

KORESPONDADO

Aŭstrio.

K-do Alfred Hoffmann, Frankst. 43, Linz a. D. (19 j.), dez. koresp. pri jun. movado k. ĉiul. Gek-doj. Certe resp.

Bulgario.

K-do Asen Pohov (19 j.), selo Belica, Razloŝko, dez. koresp. pri div. temoj k. ĉ. l., L, PI.

Ĉekoslovakio.

K-do Jar. Machek (lernejestro), Radkyně ap. Nová Paka, dez. koresp. pri alkoholismo, seksa, virina demandoj, religio k. a. interesaj temoj. L, PI, k. ĉ. l.

Estonio.

— Leterportistoj de ĉ. l., per PK. mi dez. interŝ. sciigojn pri niaj salajroj k. prezoj de vivbezonaĵoj. J. Vahtkerl, 23, Jaoskond, Tallinn.

Germanio.

K-do Alfred Kipker, Marlerstr. 14, Dorsten i. W., dez. koresp. kun junaj Gek-doj el ĉ. l. pri ekonomio, politiko k. lab. temoj. Interŝ. PM, L, PK.

K-do Willy Weissbach (sportulo), Turnstr. 1, Kändler b. Limbach i. S., dez. koresp. pri ĉ. temoj, L, PI, bfl. k. ĉ. l.

K-do Eberh. Vogelhuber, Schwanenstr. 2, Ansbach i. Bay., dez. koresp. PK, PI, bfl. k. ĉ. l. Certe resp.

K-do Hans Krauss, Urlasstr. 37, Ansbach i. Bay., dez. koresp. PK, PI, bfl. k. ĉ. l. Certe resp.

K-do G. Kindler, Hohenliebtal Schönau K. (Silezio), dez. koresp. k. Britio, Francio, Usono, Sovetio, Hispanio, L, PI.

K-do Arthur Mildner, Cunnersdorf, Nr. 8, b. Pirna a. E., dez. koresp. k. vegetaranoj pri vegetarismo k. ĉ. l.

K-do Paul Thomas, Mühlstr. 8, Freiburg i. Schles., dez. koresp. k. ekstergermananoj, precipe interŝ. fot-aĵojn. Resp. garantiata.

— «La anarko-sindikalista grupo, dez. koresp. pri anarkiismo k. aktualaĵoj, k. ĉ. l. L, Adr.: Fred Schröder, Mönchebergstr. 8½, Kassel.

— Grupo de sportuloj (komencantoj) dez. koresp. k. ĉ. l. pri ĉ. temoj. Adr.: K-do Gladbach, Restauration zum Kurhaus. Auf der Höhe, Kr. Solingen.

— Grupo da komencantoj (naturamikoj) dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l. Adr.: K-dino Ottilie Groth, Sandstr. 14, Solingen, II.

K-do Walther Schreier, Lausa ap. Dresden, Privatstr. 27, dez. koresp. pri div. temoj k. ĉ. l.

Hungario.

K-do Béla Major, Dombovár, ŝatus koresp. pri div. temoj, ĝoje mi interŝ. P. M.

Jugoslavio.

K-do Miloŝ Vidaković (19 j.), Stajiĉa, 13, Valjevo, dez. koresp. k. ĉiul. Gek-doj.

Sovetio.

K-do L. Berezin, V-Voloĉek, Cerabkoop., dez. koresp. pri sociaj k. ekonomiaj temoj. L, PK. Resp. garantiata.

— Grupo de esp-istoj dez. koresp. k. ĉ. l. pri lab., vilaĝana, virina k. jurnala movadoj. Adr.: Ukrainio, Zaporojskij okrug distr. stacio Meĉetnaja, selo Pokrovskoe, Poŝtkesto D. k. E.

— Pionir-taĉmento en la nomo de Kalinin, dez. koresp. kun infan-organizaĵoj ĉiul. Adr.: K-do R. Tkaĉenko, Ĉeĥovski, 9, 1, Kiev.

— Pionir-taĉmento en la nomo de Tomski, dez. koresp. kun infan-organizaĵoj ĉiul. Adr.: Pioner-otrjad pri tipografii Juz’ a, Zolotovorotska, 11, Kiev.

Skribu al esp. kursanoj, pri ĉ. temoj, resp. nepra, sendu esp-aĵojn ktp. Adr.: Gub. ONO, Kursoj Esperanto, Ivanovo-Voznesensk.

— Esp. gelernantoj dez. koresp. k. ĉ. l. pri lab. vivo k. a. temoj. Adr.: Rab. Klub, Rondeto «Esperanto», Tejkovo, (Iv.-Voznesensk gub.).

K-do Ŝuvajev Aleksio, Miza, Telefon. Zavod im. V. I. Lenina, Niĵni-Novgorod, dez. koresp. pri ĉ. temoj, pref. k. ekstereŭropanoj k. okcidenteŭropanoj.

— Jenaj Gek-doj el Ivanovo-Voznesensk dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l., nepre resp.:

K-do S. V. Arefjev, Alekseevskaja, 11.

K-do M. Smirnov, Stepanova, Gub. Sov. Part. Ŝkola.

«Sennacieca Revuo» aperos kiel duobla n-ro (januaro—februaro)

— pàgina 12 —

K-do A. K. Travkin, Novo-Dmitrovskaja, 4.

K-dino A. P. Lvova, Gub. ONO. Esp. Kursoj.

K-dino T. K. Kurapova, Socialistiĉ. d. Sokolova.

K-do L. Opackij, 3-a Moskovskaja, Ĉita, I., (19 j.), dez. koresp., PK, PM, bfl. Ĉiam resp.

— Prokrasto de miaj resp. kaŭzis jenon: La 1. I. 27, post longtempa animmalsano pafmortigis sin mia edzino Mario, neforgesinda amiko k. K-do por mi k. por ĉ. konatuloj. Mi k. filino (13 j.) estas ĝisfunde ĉagrenitaj.

Adresŝanĝo: K-do Hosejn Sadykov, Bolŝaja Dvorjanskaja, 21, kv. 45, Leningrad. (Antaŭe en Novoĉerkask).

— «Junkomunista ĉelo» dez. koresp. kun komjunĉeloj k. ĉ. l. Adr.: Kiev, Ĥorevaja, 52, 3 Zaton, jaĉejka LRSM.

K-do A. Fajnŝtejn (komjunulo) Lvovska, 37, 5, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-do M. Klioner, Mejigorska, 30, 12, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-do G. Majorov, Kontoro matersklada, Dolinskaja, Krivo-Rogsk. okr., dez. koresp. k. ĉ. l., L, PI.

K-dino E. Ŝkurenko, Poltavskaja, A-o, Dolinskaja, Krivo-Rogsk. okr., dez. koresp. k. ĉ. l. nur L.

— «Oficejo de Internacia Koresp. Lab.», org. ĉe lab. fervoj. klubo en nomo de Lenin, dez. koresp. k. kom-istoj, junuloj, virinoj, labistoj, sportistoj, fervojistoj org-aĵoj, lab. kluboj k. ap. revoluciuloj. Resp. garantiata. Adr.: Gvidanto de la Ofic. I. K., Petro Ĉernyŝkov, Malo-Elevatorskaja, 27, Rtiŝĉevo, Sar.

— «Jun-revolucia grupo», dez. koresp. pri junular-movado k. ĉ. a. temoj k. ĉ. l. Adr.: K-do Konstantino Timoŝenko, Hakasskij okrug, Ust-Abakansk, Ĉernogorskie Kopi, Siberio.

K-do A. Stahurski, ul. R. Luksemburg, 11, Ludinovo, Brjansk. gub. dez. koresp. k. ĉ. l. (krom Germanio), pri ĉ. temoj, L, PI, bfl. PM. Certe resp.

«Ĉelo de Junkom. Unio», dez. koresp. k. aliland. ĉeloj pri junlab. movado (precipe k. metalistoj). Adr.: K-do A. Stahurski, ul. R. Luksemburg, 11, Ludinovo, Brjansk. gub.

K-do G. Knjelev, St.-Moskovskaja, Ŝvedov per. 3, Smolensk, dez. koresp. k. frizistoj (razistoj) el ĉ. l.

K-do A. Gudkov (radioamatoro), St. Leningradskaja, 4, Smolensk, dez. koresp. pri Radio-aferoj.

K-do Oskar Epŝtejn, Mitropolskaja, 4, Smolensk, dez. koresp. pri kino k. sporto.

Atentu

Ĥarkov-anoj, kiu el vi povas doni al mi informojn pri mia frato, Jozefo Bock, lasta adreso: Ĥarkov, Cverglova, 13/4.

Mi volonte rekompencos ĉiajn elspezojn. Informojn sendu al: Hermann Bock, Cianstengasse, 38, Wien VIII. (Aŭstrio).

[REKLAMO p.12] La plej bona rimedo por subteni esperanton ★ — Mi volonte aĉetus SAT-librojn, se mi havus tempon por legi ilin… Ne malofte oni povas aŭdi tian diron el la buŝo de fervoraj K-doj, ĉiam pretaj malavare donaci por la esperanta propagando. Se tiuj K-doj iom pripensus, ili baldaŭ konvinkiĝus, ke la plej certa, la plej fruktodona subteno al esperanto estas ebligi la pliriĉigadon de SAT-Biblioteko. Lingvo estas ja vivanta laŭproporcie je la verkoj en ĝi publikigitaj. Ju pli ekzistas esperantaj verkoj, des pli facila estas la poresperanta propagando. Libro estas fakto, K-doj! Aĉetu do la SAT-librojn, eĉ se vi ne havas tempon por legi ilin.

Prezo mk. g. Faŭsto, Goethe … 1.20 Eklumo en Abismo, H. Barbusse (broŝ.) 0.80 Malgranda Terbiblio (Prolet. Atlaso), Szeréni … 1.80 Proletaria Kantaro (74 kantoj kun notoj) 2.50 Tri Verkoj de Leo Tolstoj … 0.80 El la Mondbildo de l’ Nova Fiziko, Muravkin … 0.60 La Kemio de la Universo, Fersman … 0.60 Ŝekspsikologio de S. Ziegler … 0.60 La Morto de Blanjo, Jean Tousseul … 0.60 Ruĝo kaj Blanko de L. Ivn … 0.60 La Komunista Manifesto (2-a eldono) … 0.60 Dokumentoj de Komunismo … 1.— Etiko de P. Kropotkin … 1.80 ABC de Sennaciismo, V. Elsudo … 0.50 For la Neŭtralismon! E. Lanty (2-a eld.) 0.25 Kontraŭ Dio! Ateista Krestomatio … 0.40 Orienta Blovo … 0.40 En Katenoj de la Maljusteco … 0.60 Ni Legu! Brunulo. (Internacia Legolibro) (3-a eldono) … 1.— Petro, kursa lernolibro laŭ parola metodo 0.70 Labor-Kajero al Petro … 0.30 Karl Marx, Lia Vivo kaj lia Verko … 0.60 Ŝtato kaj Revolucio, Lenin … 1.— Je la Nomo de l’ Vivo, E. Izgur … 2.— (La prezoj kompreniĝas inkluzive sendkostoj.) * Mendu ĉe Administracio de SAT Richard Lerchner Leipzig O 27, Colmstrasse 1 Poŝtĉek-Konto 6835

[REKLAMO p.12] La plej popularaj! La plej malkaraj! Por germanlingvanoj! Esperantaj lernolibroj kaj vortaroj de D-ro Emil Pfeffer aperintaj en la Viena Tagblatt-Biblioteko: Esperanto in 10 Unterrichts-Stunden. Kun elparolo, gramatiko, ekzercoj, poemoj, traduk-ŝlosilo ktp. Por meminstruo kaj kursoj. 6-a ĝis 10-a milo. Erstes Esperanto-Lesebuch für Anfänger und Kurse. Elektita prozo kaj poezio kun laŭvorta germana interlinia traduko kiel ankaŭ lingvaj kaj literaturaj klarigoj. — Serĉado en vortaroj superflua! Wörterbuch Esperanto-Deutsch. Enhavas ĉiujn de la Akademio akceptitajn vortradikojn kiel ankaŭ la plej komun-uzajn fakesprimojn. (Ĵus aperis.) Wörterbuch Deutsch-Esperanto. Ĉirkaŭ 200 paĝoj da teksto kun pli ol 20000 germanaj vortoj kaj 30000 tradukoj. Kvarobla numero ĵus aperis! Prezo por 48-paĝa volumeto 25 pfen., 2 kĉ., 40 gr. Postulu senpagan prospekton kun prov-paĝoj de Tagblatt-Bibliothek, Wien I, Fleischmarkt 5

[REKLAMO p.12] Ĉiu klera aŭ kleriĝema homo ne povas ne studi la ideojn de N. Lenin. Tial ĉiuj esperantistoj, ĉu amikoj ĉu malamikoj de la gvidinto de l’ sovetia revolucio, devas nepre havigi al si la verkon: ŜTATO KAJ REVOLUCIO tradukita el la rusa lingvo de G. Demidjuk Formato 18×12, 150 paĝoj. Prezo: 1 gm. Mendu senprokraste al Adm. de SAT., Colmstr. 1-III-Leipzig O-27. * Opinio de neŭtrala gazeto pri la verko: El la diversaj rusaj revoluciuloj, Lenin reliefiĝis kiel pli bona idealisto ol la ceteraj. Pro tio lia verko vekos intereson ĉe ĉiu rondo de laboristoj, laborantaj por sia libero. La paragrafojn de la verko oni legas kun intereso. La doktrino de Marx ludas ĉefan rolon, kaj la aŭtoro trafe disvolvas la ideojn por instrui la laboristojn por la definitiva batalo. Superflue estas diri, ke la libro, korekte tradukita kaj presita, meritas akcepton tre koran ĉe ĉiu rondo de progresemuloj. Saljo. (Kataluna Esperantisto, decembro 1926)

[REKLAMO p.12] Ĉu jam troviĝas en via esperanta libraro la unika verko, kiu ebligas komprenon de la homaj problemoj kaj historio, la unua proleta atlaso? Se ne, havigu al vi ĉi belan instruan verkon. MALGRANDA TERBIBLIO originale verkita en esperanto de Prof. D-ro FERD. SZERENYI. ENHAVO: 11 grandaj landkartoj kaj multaj skemoj kun klariga kunteksto sur bonega papero. Form.: 26×36 cm. Prezo: 1,80 g. m. Havebla ĉe la Administracio de SAT, Colmstrasse 1, Leipzig-O-27 (Germanio.)

Presejo: Uns-Produktivgenossenschaft, Leipzig (Germanio)

Facsímil: escaneig a Internet Archive

El número, sencer

— pàgina 1 —

3-a Jaro, N-o 125—126 APERAS [BILDO p.1 | 41,3,57,11] Kvinpinta stelo kun la literoj «S.A.T.» en la mezo. SEMAJNE 19. Februaro 1927

ESPERANTO JE LA SERVO DE L’ TUTMONDA PROLETARO

SENNACIULO

OFICIALA ORGANO DE SENNACIECA ASOCIO TUTMONDA

Redaktanto: E. LANTY, 14, Avenue de Corbéra, Paris-XII^e | Sidejo de Ekzekutiva Komitato de SAT, 23, Rue Boyer, Paris-XX^e | Administranto: R. LERCHNER, Colmstrasse 1, Leipzig O 27

LABORISTARO, MALFERMU LA OKULOJN!

Ni staras ĉe sojlo de novaj militoj!

Nur en 1918 finiĝis la terura imperialista milito, daŭrinta 4 jarojn, almozuliginta Eŭropon kaj forportinta al tomboj milionojn da junaj, belegaj vivoj.

Pasis 8 jaroj, kaj nun oni preparas novan militon, pli grandegan, pli teruran. Jam nun oni povas ekvidi en tiu-ĉi preparado du tendarojn, du militontojn.

De unu flanko Ameriko kontraŭ Britio (kaj ankaŭ reciproke) preparas militon por novaj vendejoj por siaj varoj. De alia flanko komencas interbatalo de Anglio kaj Francio. Francan kapitalistaron subtenas Ĉeĥoslovakio, Jugoslavio, Polio kaj Hispanio. Anglion subtenas Italio, Grekio, Norvegio, Rumanio, Estonio kaj Latvio. Ne distingebla ankoraŭ estas por estonta militspektaklo rolo de l’ germana aktoro.

Tiujn-ĉi konkludojn pruvas lastaj amikeckontraktoj (pri amikeca kunrabado de kontraŭbatalonto) inter registaroj de ĉiuj suprenomitaj landoj.

Kaj ankaŭ pri tio parolas al ĉiu klaskonsciulo lastaj okazintaĵoj en Litovio (faŝista revolucio) kaj Polio (subpremigo de kelkcentmila blankrusa nacia organizo). Litoviaj kaj Poliaj lernantoj de s-ro Mussolini ludas antaŭspektaklan melodion por baldaŭ komencenda militdramo.

Kaj ne nur faktoj parolas, ankaŭ la ciferoj. Eĉ ili pli bone notas alvenon de la milito.

Jen ekzemplo: Ameriko, Anglio, Francio kaj Italio elspezis por militpreparoj

en 1913 jaro 993 000 000 dolarojn en 1923 jaro 1 743 000 000 dolarojn en 1926 jaro 1 768 000 000 dolarojn

Finnlando, Estonio, Latvio, Polio kaj Rumanio elspezis por samaj celoj

en 1923 jaro 185 000 000 dolarojn en 1926 jaro 215 000 000 dolarojn

Samaj landoj havis en siaj armeoj

en 1923 jaro 479 000 soldatojn en 1926 jaro 533 000 soldatojn

Samaj landoj pligrandigis sian aerŝiparon

en 1923 jaro 280 aeroplanoj estis en 1926 jaro 510 aeroplanoj estis

Krom tio, samaj landoj (krom Rumanio) havas preparitajn por milito 651 000 armitajn faŝistojn.

Kaj la antaŭenomitaj Ameriko, Britio, Francio kaj Italio kune prezentas jenajn ciferojn:

Je 208 000 soldatoj pligrandiĝis armeoj de la plej grandaj rabuloj-landoj (Ameriko, Anglio, Francio, Italio). Preskaŭ duobliĝis iliaj militelspezoj. Pri kio parolas la ciferoj? Novan neesprimeblan militegon preparas malantaŭ la dorso de Laboristaro «pacamaj» kapitalistaroj, kun la intenco eluzi dum ĝi ĉiutage elpensatajn novajn venengasojn kaj aliajn teruraĵojn.

Ĉiu sennaciulo, ĉiu klaskonscia laboristo devas diri al kapitalistoj:

— Ne! Laboristaro ne volas militon! Vi trompis nin en la jaro 1914-a, sed ne trompos en la 1927-a!

Kaj se tamen la milito eksplodos, la Laboristaro devos turni preparigatajn de burĝaro bajonetojn ne kontraŭ siajn alilandajn klasfratojn, sed kontraŭ la preparigantojn mem. (5241)

★

La strikmovado en Ĉinio

La okazintaĵoj dum majo 1925 (la mortpafado al laborista manifestacio en Ŝanghai) montris la grandan signifon de Ŝanghai en la ĉinia laborista movado. Ĉi-urbo, estante la plej grava laborista centro en Ĉinio, staras kiel antaŭgvardio de l’ Proletaro ĉinia kaj dissendas strikondojn tra la tuta lando.

Ĉi-signifon de Ŝanghai klarege komprenas la anglaj imperialistoj kaj ili speciale esploris la 1926-an strikmovadon tiean. La rezultoj estis presataj en «Ĉinia Ekonomia Monatrevuo» eldonata de angloj. Sendube, ke la ĉi-suba donata statistiko el tiu revuo emas malpligrandigi la nombron kaj gravecon de la strikoj, ĉar tia malpligrandigo estas en la intereso de la kompilintoj.

Laŭ ĉi-statistiko, dum la unua duono de 1926, Ŝanghai spertis 96 strikojn ĉe 106 fabrikoj, partoprenitajn de pli ol 91 000 laboristoj, inter kiuj ĉirkaŭ 5000 virinoj.

La esplorantoj devis konstati, ke nur en 33 okazoj la kaŭzo de la striko estis malkontento pri laborpago; aliokaze ĝi estis la malbona rilato inter la laboristoj kaj entreprenistoj. Grandan intereson prezentas la postuloj de l’strikantoj pri ĉesigo de korpekzekutoj (?) kaj perforta prezentado al la entreprenisto de l’ fotografoj de l’ laboristoj por spiona uzado. Aliaj postuloj estis: liberigo de arestitoj,

— pàgina 2 —

2 SENNACIULO

redukto de malprave maldungitaj laboristoj kaj puno al submastroj pro ofendo kontraŭ laboristoj.

Jen la rezultoj de l’ strikoj: Plena malvenko de l’ laboristoj — 39 strikoj; plena venko — 16; parta venko — 26; promesoj esplori la postulojn de l’ strikantoj — 13; lokaŭtoj — 2.

Mi citu por plimpleksigo de la bildo el «Semaina Akompananto«, la ĉinia komunista revuo: —

Dum la unuaj 20 tagoj de junio 1926 en Ŝanghai, okazis 40 strikoj, partoprenitaj de ne malpli ol 30 000 laboristoj. Karakteriza trajto de ĉi-strikoj estas, ke

[BILDO p.2 | 5,26,39,64] Desegnaĵo: amaso da ĉinoj manifestacias kun flagoj kaj standardoj kun ĉinaj signoj. Subskribo: Ĉinoj manifestas

la plejmulto okazis inter hejm-laboristoj (kudr-juvelistoj, ktp.). La strikojn gvidis la Konsilantaro de Ŝanghai-aj Sindikatoj.

Multsignifa estis la striko en 7 silkoŝpinejoj. La laboristinoj strikantaj sukcesis atingi du-monatan forpermeson (kun salajro) antaŭ- kaj post nasktempo; tiu striko progresigis la strikmovadon inter ĉiuj laboristinoj.

La ĉefa postulo de la plejmulto de la junaj [?] strikoj estis: 12-hora labortago kun 1 horo por tagmanĝi.

Apud Ŝanghai en Usi, pro la instigo de Ŝanghai, samtempe strikis la Laboristaro ĉe 19 silkoŝpinejoj kaj 23 deponejoj — fakte ĝenerala striko. Okazis ankaŭ en Hankaŭ ĉe la angla-usona tabakfabriko kaj ĉe la silkoŝpinejoj en Dairen ĉesigo de laboro.

La graveco de la Konsilantaro de Ŝanghai-aj Sindikatoj treege kreskis dum ĉi-strikoj, rezulte, ke la Ŝanghai-a urbestraro estis devigata inviti la Konsilantar-reprezentantojn diskuti la rekomencon de laboro ĉe entreprenoj.

El «Transbajkala Laboristo» trad. K. Fade.

★

[REKLAMO p.2]

Je la Nomo de l’ Vivo

Filozofi-lirikaj Fragmentoj Originala verko de nia K-do E. Izgur Enkonduko de E. Lanty Antaŭparolo de N. Kruĉinin Prezidanto de Tutukraina Asocio de Proletaj Verkistoj kaj Prezidanto de Tutukraina «Proletkult» 224 paĝoj, 13,5×18 cm, abunde ilustrita

—o—

De nun havebla ĉe nia Administracio: Colmstrasse 1, Leipzig O 27

—o—

Prezo: klasika eldono: bonega papero, bela koverto . . . . . 2.— mk. luksa eldono: . . . . . 2.50 mk.

Jubileo-Ĉeno¹)

132 (Lyon) 25 fr. fr. alvokas ĉ. SAT-anojn laŭpove donaci al SAT okaze de l’ 40-a datreveno de esperanto, ĉ. SAT-anoj ankaŭ estu malavaraj por la kaso de la VII-a Kongreso. — Celodonio kaj Corral (Buenos-Aires) 1 peso. — SAT-grupo (Odessa) 5,75 rubl. k. alvokas la grupojn Lyon kaj Kassel. — Bleier (Ujpest) 1,52 peng. — Kröger (Nordshausen) 0,50 mk. g. — M. N. S. (Sofia) 50 lev. invitas ĉiujn K-dojn en la sama urbo imiti tion. — Sommer (Selb) 1 mk. g.

Mi donacas unu ĉeneron (1 rublon) kaj aĉetas 1 akcion duondolaran. Jenajn K-dojn mi alvokas ekfari la samon kaj ili alvoku iliajn gekonatulojn: (Ivanovo-Voznesensko). — Lebedev, Stefan, Alaudina, Medvedeva, Smirnov I. S., Mizerovski, Sibaev, Makarin, ĉiujn rondetgvidantojn, tekstrustan rondeton. (Göteborg). — Ambaŭ Adamson Einar kaj Elma, (Skotlando Glasgovo 20 Kelvinghaughstr.) — Thomas Crawford, sataniĝu! (Johannesburg). — Dambe D. A. S. 6223, 3958, 7362, (Usono Denver-Colo). — Weber M. 5934, (Hannover) bei Bödeker, Kriegerstr. 35, IV l. — Paul Schallmey, (Glauchau). — Erich Hofmann 6332, (Leipzig W 33, Klopstockstr. 10, II l.). — Ernst Thiele ne alvokas pro lia senlaboreco, (Elberfeld, Fingscheidter Str. 19a). — Ervald Killmer, (Anglio, South-Shields 6 Harfer Str., County Durham). — Johano Douglas, sataniĝu! kaj ĉiujn aliajn gekorespondantojn! Se ili ĝisnune ne abonas «Sennaciulon» — abonu ĝin nepre! La adresojn kaj Satnumerojn de kelkuloj mi aldonis, por ke la Administracio de SAT plenumu la proponon de J. Jurysta en n-o 117 pri abonigo por «S-ulo».

Gekamaradoj! Forĝadu la Jubilean Ĉenon! Ne prokrastu plenumi vian devon!

Satano 6319, N. Graĉov.

Nosko (Saisk) 1,50 rubl. — S. (Dresden) 2 mk. alvokas Hertel (Meissen). — Zirianov (Kurgan) 1 rubl. alvokas Ŝubin k. Ĉukanov (Sverdlovsk), Vasiliev (Petropavlovsk) SAT-anojn PTT-oficistojn sovetiajn k. alilandajn k. siajn gekoresp-antojn. — Schürrer (Wien) 1 ŝil. — Zankl (Neunkirchen) 1 ŝil. — Egers (Kiev) 1 rubl. laŭ alvoko de Nicollet k. Löwe, alvokas siajn koresp-antojn. — Viktorov-Ĉehović (Kiev) 1 rubl. same alvokas kiel Egers. — Gek-doj Velland (Konstantinopel) 3,60 mk. g. — Piskunov (Niĵni-Novgorod) 1 rubl. laŭ alvoko de Kalaŝnikov, invitas Gek-dojn Titov, Burov (Niĵni-Novgorod), Petelin, Dadulin, Zaĥariev, Saĥurov, Popiŝev, Krilova (Niĵni-Novgorod, Miza Kontora Telefon), Wernicke (Leipzig), Ullmann (Essen). — Ni, SAT-anoj studentoj de Universitato en Kaunas: J. Dagys 3 lid., V. Butkus 3 lid., 4894 — 1,50 lid., J. M. Dagys 3 lid., K. Snarskis 2 lid., A. Spuoris, estonta SAT-ano 2 lid., kaj alvokas SAT-anojn studentojn de Leningrada Universitato.

Kiel protesto kontraŭ la disputaĉo de kelkaj LEA-anoj kontraŭ SAT, decidis la Herne-a LEA-membraro donaci 5.— mk. g. por la Jubileo-Ĉeno. Samtempe la tuta LEA-grupo aniĝas kooperative kiel pasiva membro al SAT.

SAT-anoj (Poltorack) 4,60 rubl.: Gek-doj Gratov (Ĉerniŝevskaja) 1,50 rubl. invitas Pimenov (Murtazovskoe), Artemjev k. Smirnov (Naĵĉik), k. Fröding (Rockford). La du lastajn vegetaranojn, ni petas sekvi la alvokon de K-do Brukson (S. 109). Cerny (Wien) 1 ŝil.; Icha (Wien) 1 ŝil.; Smith (London) 4/5 ŝil. Deutsche (Basel) 1 fr. svis., alvokas la svisajn Gek-dojn. Champion (Lyon) 5 fr. fr.: Duran (Baixas) 7 fr. fr.: SAT-anoj (Halle) 12 mk. g., alvokas la SAT-anojn de London k. Minsk. Ge-Battu (Wien) 5 ŝil., alvokas la Gek-dojn en Budapest k. Prešov, kiuj vizitis miajn kursojn, same ĉ. hungariajn SAT-anojn, ke ankaŭ ili donacu, kiom ili povas por la ĉeno. Gülling (Hamburg) 1,30 mk. g.; Vincent (Paris) 10 fr. fr.: Bogdanov (Velij) 1 rubl.: Jadlovker (Velij) 0,50 rubl. laŭ alvoko de K-do Bogdanov. — Iuelie [?] 1 dolaron, alvokas R. Guinet, Khabarovsk Ulitsa K. Marks D. 28, kb. 10, Sovetio.

¹) Vidu la n-on 100 de «S-ulo».

Politiko de la episkoparo en Polio

La ĉi-tiea naciemokrataro sentas sin malfortigita post la majaj okazintaĵoj kaj bezonas subtenon de popolamasoj. Alproksimiĝas balotoj; sen la klerkularo mankos voĉoj. Estiĝas ankaŭ timo, ke alia partio akiros favoron de la klerikularo.

Aliflanke parto el la episkoparo, kun la fama intriganto, armena episkopo

[BILDO p.2 | 64,67,93,79] Karikaturo: vico de episkopoj en longaj roboj kaj kun mitroj, vidataj de flanko.

Teodorović, ankaŭ avidas povon kaj influegon. Post kelktempa intertraktado reakcia-episkopa ligo estas starigita.

Je katolika kunveno en Poznani pastro Primato Hlond faris politikan paroladon kontraŭ la nuna registaro. Li pruvadis, ke en Polio «ne ĉio estas pola», ke Polio devas eltiri «kolon el framasona laĉo»; ke la ŝtato (Italio) montras al poloj vojon por liberigi sin el framasona laĉo ktp.

Baldaŭ poste okazis en Varsovio kunveno de episkopoj. Poste estis dissendata komuniko, enhavanta decidojn de la kun-

— pàgina 3 —

SENNACIULO 3

veno. Ili estas kontraŭregistaraj. Ili riproĉis la registaron, ke «malaperas laŭleĝregeco», ke la registara gazetaro estas kontraŭkatolika; ke la registaro subtenas sektanojn ktp.

Ĉi komuniko ekmiregigis polan socion.

Evidente la episkoparo opiniis sin ia supera Tribunalo, staranta super Polio kaj juĝanta ĝian politikon.

Ĉe kunsido de sejma (parlamenta) kleriga komisio, deputito Ĉapinjski interpelaciis pri ĉi afero anstataŭanton de la ĉefministro, s-ron Bartel. Ĉi lasta deklaris, ke tuj post apero de la «komuniko», li turnis sin al papa nuncio kaj episkopo Kakovski, kiuj klarigis, ke la «komuniko» estas «falsa» (!) kaj ke baldaŭ aperos alia, favora al la registaro.

Jen kiel agas niaj pastroj. Ricevinte frapeton sur la nazon, ili moderiĝis. Sed ĉu por longe? Kredeble la «ligo» de la klerikularo kun la reakciularo plue daŭras.

El «Pobudka» libere trad. (2798).

★

Ekonomia krizo en Francio

Ni jam citis ciferojn¹), kiuj bone montras la regulan kreskadon de senlaboreco — jen aliaj seriozaj simptomoj: la importoj de krudaj materialoj konsiderinde malpliiĝas. Dum lasta septembro ili malpliiĝis, kompare la antaŭan monaton, de 191 095 tunoj. Dum oktobro nova malpliiĝo de 160 450 tunoj. Plie, la importoj dum oktobro 1926 sumis 1 083 907 tunojn malpli ol dum la sama monato de la antaŭa jaro. Ĉar temas pri krudaj materialoj, estas memkompreneble, ke la industrioj, kiuj prilaboras ilin, laboros malpli ol lastan jaron je la sama epoko.

Ni konsideru nun ŝpin- kaj teks-industriojn: La haveno Dunkerque, kiu ricevas la krudan lanon por la fabrikoj de norda Francio ricevis 10 000 pakegojn dum monato oktobro 1926 kontraŭ 67 000 dum oktobro 1925. La koncernaj ciferoj por novembro 1926 kaj 1925 estas 80 000 kaj 107 000.

Do ne povas esti dubo, krizo ekzistas; spite la registara optimismo, ĝi disvolviĝos. Kiajn rimedojn oni proponas? Unue oni parolas (sufiĉe malprecize) pri organizo de grandaj ŝtataj entreprenoj, kiuj dungus la senlaborulojn. Sed la plano ne estas preta kaj cetere ne sufiĉe taŭga. Alia rimedo ŝajnas pli trafa, por niaj naciemuloj. En Francio estas nun ĉirkaŭe 2 500 000 eksterlandanoj, el kiuj 1 500 000 estas efektive laboristoj — jen do mirinda simpla solvo: oni forpelos la eksterlandanojn! Krom tio multaj kolonianoj, kiujn oni same povos forjeti laŭbezone. Kaj oni devas konfesi, multaj francaj laboristoj opinias, ke tiu solvo estas justa. Certe, sennaciismo ankoraŭ ne regas la spiritojn! Spite la gvidvorto «egalrajto por ĉiuj laboristoj, ĉu francoj, ĉu eksterlandanoj», ni estu certaj, ke tiuj ĉi lastaj estos viktimoj de la krizo, kvankam Poincaré deklaris, ke ankaŭ eksterlandaj senlaboruloj ricevas monhelpon. La konsekvenco de ĉio tio estas, ke multaj firmoj malplibonigis la labortagon; aliaj tute fermis. La mastraro volas profiti je la okazo, por malpliigi la salajrojn. Tio oni jam spertis en kelkaj laborejoj. Ŝajnas, ke la sindikatoj ne estas sufiĉe fortaj, por trudi al la registaro la pagadon de sufiĉe alta monhelpo. Do certe pro tio la Laboristaro suferos. Sed la mastroj tute ne okupiĝas pri tio, ilia pli granda zorgo estas organiziĝi. Ĉe la lasta kongreso de la fandejestroj de norda kaj nord-orienta regiono de Francio oni decidis la jenon:

1. La mastroj dungos nun laboriston nur kiam li havas specialan pagbileton, kiu sciigos kiom li gajnis en sia lasta laborejo. 2. En okazo de striko, ĉiu membro de la mastra-sindikato promesos ne dungi strikantojn kaj maldungi tiujn, kiuj erare estus dungitaj.

Samtempe ili voĉdonis pri diversaj rimedoj por nuligi inter si la konkurencon.

Ni tuj rimarkigu, ke la unua punkto estas kontraŭleĝa, sed ĉu ekzistas leĝoj por niaj mastroj?

Resume: La laboro maloftiĝas, la salajroj ekmalpliiĝas kaj niaj mastroj organiziĝas.

Ĉu, paralele, la lab. sindikatoj fariĝas pli potencaj? Mi dubas. Mi legis artikolon, en kiu gvidanto de ruĝaj sindikatoj plendas pri nesufiĉa vigleco de la movado. Tian aserton mi ne legis pri la reformistaj sindikatoj. Sed estas certe, ke la tempo ne estas favora por la varbado. La laboristoj timas pri maldungo! Nuntempe oni povas krei senlaborul-asociojn, ekster kaj apud la sindikatoj. Eble tiel ia sukceso estos atingata.

Kamij Ru (835).

¹) Vidi n-on 122 de «S-ulo».

★

EL PORTUGALIO

Senlaboreco — Vivrimed-kareco

Kiam oni legas en Sennaciulo pri la ribelkrioj de SAT-anoj ĉiulandaj kontraŭ mizero kaj malbonaj kondiĉoj, oni povus pensi, ke, pro tio ke K-doj portugalaj nenion diras pri la stato de ĉi-tiu landeto de l’ ekstremokcidenta Eŭropo, ili vivas en vera paradizo. Tamen, se ni volas pentri plej eble fidele la vivon de la Laboristaro ĉi-tie, ni devas fari bildojn tute similaj al tiuj faritaj de niaj alilandaj K-doj.

Senlaboreco

En ĉi-tiu lando ankaŭ laboristoj estas premataj de senlaboreco. La burĝ-socio tute ne sin okupas pri la bezonoj de la laboristoj, sed nur pri interesoj burĝaj. En socio bone organizita la produktado, disdonado kaj konsumado de vivrimedoj necesaj devus esti metode aranĝitaj profite al la kolektivo sed fakte la nuntempa produktado estas direktata nur laŭ individua intereso kaj de tio rezultas la paradoksoj, ke labormanko en teksindustrio estiĝas dum la plimulto el laboristoj sin vestas ĉifone, la funkciado de industrioj haltas nur pro tio, ke konsumantoj ne havas aĉet-povon por havigi al si kion ili bezonas.

En ĉi-tiu lando, konsiderata de la vantaj kaj stultaj patriotoj kiel plej riĉa kaj bela, kie oni ne povas trovi hospitalojn nek lernejojn, se oni konstruigus la domojn plej bezonatajn, certe ne estus 40 000 domkonstruistoj senlaboraj. En metalurgio la samo okazas kaj tio ankaŭ ne estas pro manko de farendaĵoj, ĉar la posedantoj sendas ŝipojn alilanden por riparado.

Estas videble, ke pro tia fuŝmastrumado, multaj laboristoj nur mizere vegetas.

La plimulto da laboristoj ĉi-landaj (75%) estas analfabetaj kaj laŭ ili ne estas alia rimedo, por forigi la mizeron ilin premanta, ol la elmigro al Brazilio kaj Usono¹). Klasbatalas nur la industrilaboristoj kaj malgraŭ la klopodoj de organizoj laboristaj, la varbado al kamparanoj por niaj ideoj estas tre malfacila. La troa uzado de alkoholaĵoj ankaŭ stultigas multe da laboristoj kaj oni ĉagrene devas konstati, ke estas pli facile atingi, ke laborulo elspezu por ebriigi aron da kunuloj, ol por kotizi al sindikato.

Vivrimed-prezoj kompare salajrojn

SAT-anoj povas kompreni la ĝeneralan staton de portugaliaj sklavoj per la nombroj, kiujn mi sube aldonas:

Estas notinde, ke laboruloj portugaliaj sin nutras preskaŭ nur per gado aŭ sardinoj rostitaj kaj terpomoj kun vinaĉo. Viandon povas aĉeti nur riĉuloj. La

¹) Laŭ statistiko, lastjare elmigris 42 000 laboristoj, sen mencio pri tiuj, kiuj elmigris kontraŭleĝe.

— pàgina 4 —

4 SENNACIULO

legantoj de Sennaciulo konstatos facile, ke la plej altaj salajroj ne sufiĉas por dece subteni kvarmembran familion.

Loĝado

En grandaj urboj laboristoj loĝas laŭ plej maldecaj kondiĉoj: Ne malofte en kvinĉambra domo kunvivas tri familioj kun infanoj; ĉiu familio ofte devas elspezi 120 eskudojn, aŭ pli, monate por tiaj loĝejoj.

Porfirio da Silva (8146).

★

Unu problemo por Italio

La ekonomia situacio de la itala popolo estas malfavora, kaŭze de la loĝantar-denseco. La situacio akriĝis tiom pli depost kiam Usono limigis la enmigradon. Por ĉiuj italaj registaroj la elmigrado estis kaj estas la plej grava enlanda problemo. Senescepte ĉiuj registaroj provadas ĝin solvi. Tiucele agis la estinta parlamenta burĝa demokratio kaj same la nuna faŝista reĝimo.

Historia neceso

Sub la iluzia celo Italion venigi je la nivelo de la «Roma Imperio» sur la Mediteranea maro, troviĝas nenio alia ol la kruda historia neceso: solvi la elmigradan problemon per ekspansio. Mussolini, donante al la popolo ĉi iluzion de la grandeco de la estinta Roma Imperio, havas la nuran celon esperigi kaj kredigi ilin en sia savo. Konante la kredemon, la specifan karakteron de la italoj, li elektis la plej ornamitan formon de la kredeblo kaj donis ĝin al la malsata popolo. Sed ni scias, ke iluzio havas finon kaj, se la promesoj ne estas efektivigeblaj, la amasoj fine ribelos kontraŭ la nun adorata gvidanto. Do, la historia neceso unue kaj la sinteno de la faŝista reĝimo due estas elementoj, kiuj puŝas Italion en aventurojn, kiuj nepre kondukas al milito.

La burĝa itala demokratio

La burĝa demokratio en Italio ne posedis tiun kuraĝon libere prediki kaj sin organizi por unu celo: solvi per ekspansio la priparolitan problemon, sed tute singardeme kaj timeme agadis en la diplomatia kampo. Necesas, ke mi iom klarigu pri ĉi afero.

Beograda jurnalo «Politika», antaŭ kelkaj tagoj, aperigis artikolon: «Italio kaj Bulgario» el la plumo de eksministro de la Stambolijski registaro, nuna bulgara elmigrinto, Kosta Todorov, kiu rakontas kiel itala diplomato, barono Alioti, en la jaro 1920, proponis al Stambolijski «sekretan ligon» kontraŭ Jugoslavio sub la motivo, ke la interesoj de Italio identiĝas kun tiuj de Bulgario. La propono estis rifuzata de Stambolijski, kiu celis unuigi Bulgarion kun Jugoslavio. Plurfoje antaŭ kaj post la Genova Konferenco la itala diplomatio provis altrudi al Bulgario la celon de la «sekreta ligo»; pro nesukceso Italio ĉiurilate agis venĝe kontraŭ Bulgario ĉe la riparaj konferencoj. En la lastaj tagoj, faŝista Italio sukcesis penetri unuapaŝe la Balkanon. La trakto inter Italio kaj Albanio submetigis ĉi lastan sub la protektoraton de Italio, kiu estas ankaŭ allasata enmiksiĝi en internaj aferoj, se la nuna Ahmed-bey-zoga registaro troviĝos en danĝero rilate enlandan revolucion. Plue, Italio ambaŭmane laboras por izoligo de Jugoslavio kaj ties ĉirkaŭigo per malamikaj ŝtatetoj. En tio Italio sukcesis. Ĉio ĉi diplomatio celas depreni el Jugoslavio ĝian okcidentan parton, precipe Dalmacion, kaj ekposedi la tutan Adriatikan marbordon. Tio estas grava akiro por Italio, por altiri la tutan trafikon el la danubaj kaj orientaj landoj.

Danĝera politiko?

Jen la tendenco de Italio en la Balkano. Sed ĉu ne estas danĝere, tuŝi tiun vespujon, kiel faris la estinta ŝtato Aŭstro-Hungario . . . Kiu konas la historion de Balkano, scias, ke en si ĝi estas vulkana regiono. Imitante Aŭstro-Hungarion, la itala diplomatio povus enplektiĝi en la retaro, kiu produktas novan mondmiliton.

La kolonioj

Ni nin turnu al aliaj regionoj, kie Italio same serĉas la vojon por elmigrado. Ĝi posedas en Afriko nur tri koloniojn negravajn. Unu, Tripoli, estas tro sabloplena kaj nekulturigebla por taŭgi, sen granda elspezo. Ĝis Italio ne estos solvinta la koloniigan problemon, ĝi ne subtenos politikon pacifistan laŭ tutmonda skalo. Tial ni vidas, ke la historia neceso de la itala popolo devigas ekspansion, je konkurado al aliaj popoloj apud la Mediteranea maro kaj en Balkano; tiu neceso estas la kaŭzo de la malamika rilato kontraŭ Jugoslavio ankaŭ kiel kontraŭ Francio pro Tunisio kaj Sirio, kaj kontraŭ Turkio pro la Azia marbordo.

Ni pretiĝu

Nuboj jam vidiĝas sur la horizonto de Eŭropo; Italio kaj Francio grupigas trupojn ĉe la limoj . . . oni rakontetas, ke en Francio troviĝas Jugoslavaj taĉmentoj . . . la ministro de la komunikilaro de Jugoslavio post la konkludita pakto inter Italio kaj Albanio, fariĝis generalo . . .

Se ni bone juĝas la politikan evolucion depost la mondmilito ĝenerale, ni vidas, ke la situacio en Eŭropo prenas la direkton de nova sanga kolizio; la studo de la situacio avertas nin, ke prepariĝas nova hombuĉado. Ĉu la laboristoj konsentos denove militi por naciaj interesoj? Aŭ ĉu ili pretiĝu por la klasbatalo, unuiĝante super kaj malgraŭ la landlimoj?

EL AŬSTRIO

La reakcio murdas¹)

Nunjare okazos balotoj por la landa parlamento en Aŭstrio. Pro tio la politikaj partioj, ĉiam pli kaj pli aktiviĝas; kunvenoj sekvas unuj post aliaj kaj ĉiuj partioj nature ŝatus venki. La demokrataj leĝoj de Aŭstrio al ĉiuj partioj la plej grandan liberecon permesas. Ĉi liberecon pleje eluzas la reakciaj partioj. Dum iliaj kunvenoj ĉiam pli kaj pli kuraĝaj, entuziasmigaj paroloj aŭdiĝas.

La plej forta partio en Aŭstrio estas la soc.-dem. partio, kiu ankoraŭ kelkajn centmil voĉojn bezonas por havi la plimulton en la parlamento. Pro tio la reakciuloj tre vigle agadas precipe en tiuj partoj de la lando, kie la Laboristaro ankoraŭ ne estas tute organizita. Tia landparto estas Burgenland, kiu antaŭe apartenis al Hungario.

La 30-an de januaro la soc.-dem. partio en vilaĝo Schattendorf, kiu estas en la supre citita landparto, ĝeneralan kunvenon aranĝis; ĉio bone sukcesis, nur kiam la amaso jam komencis disiri, tiam el la restoracio Tscharmann pafado trafis la preterirantojn. La pafado mortigis M. Smaric, militinvalidon, kaj J. Grötsing, 8-jaran knabeton, kaj 15 aliaj homoj vundiĝis. Kiel oni poste eksciis la pafadon faris la tiel nomataj «nigraj (reakciaj) frontbatalantoj», kiuj post siaj fiagoj trankvile transiris en la proksiman Hungarion, kie ili en sendanĝera loko estas ĉe la ĉefmurdisto Horthy.

Informite pri la afero la Aŭstria Laboristaro tre ekscitiĝis kaj eĉ en kelkaj fabrikoj strikon komencis. La 31-an vespere antaŭ la Wiena urbdomo okazis grandega manifestacio, kiun partoprenis ĉirkaŭe 40—50 000 laboristoj.

Jen kiel statas la politiko en Aŭstrio: ĝis nun proksimume 10 homojn murdis per la sama maniero la reakciularo.

Aŭstria Labesko.

*

Kremacia Asocio

La laborista kremacia asocio nomita «La flamo» en Wieno la 11-an de decembro en 1926 eldonis sian okdek-milan (80 000-an) membro-libreton. La asocio fondiĝis en la jaro 1904. En 1920, ĝi havis nur 1210 membrojn. Sed post la malfermo de la Wiena krematorio²), kio okazis dum la aŭtuno de la jaro 1922, ĝia membraro fortege kreskis. En 1923 ĝi jam havis 12 637 membrojn, kaj en 1924 31 823; en 1925 ĝi havis 50 238 asocianojn, kaj dum la pasinta jaro (1926) aliĝis ankoraŭ 30 000 gelaboristoj. Ĉi societo evoluas plej bone, malgraŭ ĉiuj klerikalaj penadoj kontraŭ ĝi.

El «La vespero» tradukis (SAT-ano 6967). Aŭstria Labesko.

¹) Fimortigas, buĉas. — Red. ²) Kadavrobruligejo. — Red.

★

— pàgina 5 —

EL HUNGARIO

K-do Ŝtefano Németh mortis en hungaria malliberejo

Li estis arestata sekve de proceso kontraŭkomunista: Rákosi-Vági kaj kondamnita post 10-monata esploradkapti­teco je 22-monata malliberigo.

Lia advoko jam antaŭ tribunalo petis la prezidanton liberigi nian pulmomalsanan K-don, el kies vivo ĉiu tago en arestejo jarojn forprenas. Sed klasa juĝistaro estas senkompata. Tiel Ŝtefano Németh — kiu ne falsigis «frankojn», ne ŝtelis trompe miliardojn, mortigis nek en Orgovany, nek en Kelenföld (kie post falo de 1919-jara proletdiktaturo, multaj laboristoj estis kruele mortigitaj), — sed kuraĝis nur aŭskultadi komunistajn paroladojn, — preskaŭ agonianta trafis t. n. kolektmalliberejon.

Nia partigvidantaro (H.S.L.P.) ĉion faris por lia ekliberigo el arestejo, irigis senditaron al ministro-prezidantaro, sendis memorilojn al justecministro, sendis unu post alia la advokatojn al diversaj magistratoj kun kuracistatestiloj kaj ni ĉiuokaze citis, ke monfalsigintoj kondamnitaj je 2 jaroj, duelmortigintoj prijuĝitaj je 4 jaroj troviĝas liberaj, — kaj nun Ŝtefano Németh, volinta nur lerni, — mortiĝas en arestejo.

Windischgratz, la degenerinta princa monfalsiginto, kiu havas nur solan virton, ke lia plano malsukcesis, estas transmetita en sanigejon, malgraŭ 4-jara, valida juĝo je plej severa pundomo — K-do Németh, por kiu restis ankoraŭ nur 7 monatoj da nevalida, nur unugrada puno — estas nun mortigita!!

Simile al hundoj estas traktataj la laboruloj de l’ perfortaj organizoj de l’ ŝtatpotenco; eĉ ĝi ne sciigis la konatojn de la mortinta K-do, ke li ne plu vivas, kaj tiel okazis, ke du fratoj liaj, la lastpasintan dimanĉon, ekiris al la malliberejo por viziti lin kaj, kiam ili petis la necesan permeson, la kuratoro respondis: «Németh? . . . Ŝtefano Németh? . . . Hm . . . hm., hm . . . hm! T i a troviĝas en la kadavrodomo»!

Laboristoj! Socialistoj! Eĉ momente ne forgesu, kiujn la burĝa klasjuĝistaro prijuĝas p l i p e z e, ol mortigintojn. Eĉ por minuto ne forlasu la batalon, kiu estonte foje venĝos la morton de K-do Ŝtefano Németh, kiel tiun de K-do Ladislao Erdös (post lia senkulpiga eklibe­riĝo el 70-taga aresto). Ni ne forgesu, ke la ŝtataparato de kontraŭrevolucio denove mortigis senarmilan, senrajtigitan proleton . . . (SAT-ano 7579.)

[REKLAMO p.5] Se vi deziras profundiĝi en la materion de «Sennaciismo», vi nepre aĉetu kaj legu la 2-an eldonon de A. B. C. de Sennaciismo. Mendebla ĉe Administracio de SAT, Colmstr. 1, Leipzig O 27.

EL BRITIO

Daŭro de Labortago

Tre gravas por la Laboristaro la daŭro de la labortago. Pri ĝi okazis multaj obstinaj bataloj kaj en Brito en la fabrikoj kaj minejoj la labortago limiĝis per leĝo. En nova akto diskutota en la Parlamentejo proponiĝas malantaŭema paŝo. Ĝis nun tempo ekstra je la laŭleĝa labortago limiĝis maksimume je 50 horoj dum unu jaro. Nova maksimumo estos 150 por inoj. Junuloj, kiuj antaŭe ne rajtis labori dum ekstra tempo, nun povos tiel labori ĝis 100 horoj po ĉiu jaro, kiam ili estas 14—16-jaraj kaj ĝis 150 horoj, kiam ili fariĝis 16-jaraj. La nuna registaro ricevas ĉiaman famaĉon ĉar nur ĝi plilongigas la labortagon notinde por la karbministoj kaj ankaŭ por la junuloj. Jen statistiko pri la antaŭa progreso.

La nunaj laborkondiĉoj de Britiaj Karbministoj

Jen la ministoj ree produktas la «nigrajn diamantojn» por siaj ĝismortaj malamikoj, la minejposedantoj. Depost la Granda Striko elmontriĝis plene la fitriumfemo de la mastroj, tre nude, tre kruele. La dumstrike agitintaj ministoj estas bojkotataj grandnombre; oni dekalkulas la ŝuldojn senkompate de la salajroj de tiuj, kiuj loĝas en domoj apartenantaj al la minkompanioj. Ankaŭ jam okazis diversloke malaltigo de salajro tute kontraŭe al la interkonsentoj faritaj inter la minejestroj kaj la ministoj mem. En la minejo oni nin traktas kiel brutojn. Se ni enŝovelas akcidente ŝtonajon kune kun la karbo, do senkulpigoj kaj klarigoj tute senutilas, kaj oni tuj aŭ eksigas aŭ monpunas nin.

Tamen, la plej grava atako estas farata kontraŭ la ministaj lokaj sindikatoj. Tiucele la minejestroj estas helpataj de perfidemaj sindikatoficuloj mem, kiuj fervore penas elpeli el la sindikatoj la agitemulojn. Sed la rezultoj de la striko tiom pravigis la avertojn de la revoluciemaj elementoj, ke jam komencis la ministoj ŝanĝi la estrecon de la sindikatoj, anstataŭigante la perfidulojn. Tiel okazis en mia vilaĝo. Pro tio la minejmastrumanto tiel koleris, ke li minacis formovi la kotizbudon el la mineja korto, kie ĝi staras kutime en Britio. Kvankam la sindikato restis ĝisnun malbone organizita, pro la senaktiveco de la oficuloj nun eksigitaj, tamen la ministoj tie ĉi intencas kontraŭstari la minejmastrumanton kaj devigi lin akcepti la novan komitaton.

Similaj kondiĉoj troviĝas sur la tuta britia karbareo. Sed kvankam oni dume nin venkis, oni nin ne disrompis. Ni vivas por batali denove. W. Henthorne (7382)

Tago el mia vivo

Mi pensis, ke serio da artikoloj sub la ĉi supra titolo, por la granda plimulto el la legantaro de Sennaciulo, estus tre interesa. Eble pri tio ĉi mi malpravas, ĉar mi prijuĝas la aferon nur laŭ miaj propraj deziroj. Tamen mi verkas la jenan artikolon, ĉar ĝi indikas tion, kion mem mi ŝatus scii pri la vivo de miaj K-doj SAT-anoj en diversaj partoj de la tutmondo. Ne ĉiu K-do vigle partoprenas la agadon de politika partio sialanda, ne ĉiu K-do spertas rilate al la ciferoj, nek sufiĉe scipovas por kompreni la statistikojn. Eĉ se li komprenas ĉi lastajn, nuntempe ili pritraktas aferojn plejparte ne sub lia kontrolo. Ĉu multe utilas, ke K-do el iu lando malproksima scias, kiom kostas ŝuparo en alia? Ĉu ne estus pli interese, sciiĝi kiel alilanda K-do kutime pasigas sian tagon, koni lian vivadon hejme? Ĉu, sciante tion, oni ne havus

[BILDO p.5 | 62,32,84,47] Portreto de juna viro kun kravato, sidanta ĉe tablo kun papero antaŭ si, verŝajne la aŭtoro.

pli intiman interrilaton kun la K-daro, ĉu oni ne sentus kreskon de spirito pli frateca, solidareca? Mi opinias, ke jes, kaj tial mi flankenlasas la ciferojn kaj donas al tiu ĉi artikolo tre personecan karakteron.

*

Mi havas 29 jarojn kaj estas helpinstruisto en ŝtata elementa lernejo en urbo Bournemouth, Anglio. Mi edziĝis antaŭ preskaŭ kvin jaroj, kaj nun havas du filetojn, 3- kaj 1-jarajn. Ni kvar loĝadas sur la unua etaĝo de bona domo, kiu frontas larĝan straton laŭlonge plantitan per pinoj. La ĉefstrato, kun tramreloj kaj butikoj, estas tre apude. Estas en la etaĝo unu manĝoĉambro, du dormoĉambroj, mia studoĉambro, kuirejo, postkuirejo, banĉambro kaj necesejo. La ĉambroj estas sufiĉe grandaj kaj altaj, kaj disponigas al la infanoj bonan spacon por ludi dum la pluvaj tagoj.

Nuntempe ĉiun matenon mi ellitiĝas inter la 7-a horo kaj 7.30. Mi min parte vestas, kaj iras en la manĝoĉambron por prepari kaj bruligi la fajrajon. Fininte tion mi boligas kaldronon da akvo, kaj malsupreniras la ŝtuparon por suprenporti kruĉon da lakto. Dume, la edzino ellitiĝas, sin vestas, prizorgas la infanojn kaj preparas la matenmanĝon. Mi min razas kaj lavas, kaj finas la vestadon. Ni matenmanĝas. Poste la edzino lavas la pli junan fileton en bankuvo antaŭ la fajro, kaj mi pretigas min ekiri al la lernejo.

Mi ekiras al la lernejo, malproksima al

— pàgina 6 —

mia hejmo eble 2 kilometrojn, je la 8.40 h., bicikle.

La lernejo estas malnova konstruo, el brikoj, kun ardeza tegmento. Ĉe unu flanko estas enirejo al pavimita korto, tute ĉirkaŭata per aliaj konstruoj. Estas du vestibloj kaj kvar lernoĉambroj. Du ĉambroj estas grandaj. Ĉiu devidiĝas per tirkurteno, kaj en ĉiu parto de la ĉambro lernas klaso kun 30—40 knaboj. Mi devas instrui tiel flanke de alia instruisto. Nur knaboj, proksimume 250, ĉeestas la lernejon, kaj estas entute 8 geinstruistoj, 6 viroj kaj 2 virinoj. Aliflanke de la korto estas kvina lernoĉambro, tute el sulkigita fero. En ĝi estas tre malvarme vintre, kaj varmege somere.

Malantaŭ la lernejo estas du apartaj konstruoj, unu por knabinoj, kaj alia por geinfanetoj.

Alveninte ĉe la lernejon, mi lasas la biciklon en vestiblo kaj iras al mia klasĉambro.

Mi eliras en la korton kaj fajfas per fajfilo. La knaboj haltas, ĉesas kriegi, ludi, ktp. Denove mi fajfas, kaj ili marŝas al difinitaj lokoj. Unu post la alia la klasoj enmarŝas la lernejon, kantas himnon, rediras preĝon, kaj aŭskultas eble anoncojn.

La laboro komenciĝas je la 9-a. Ĝis la 9.40 mi devas doni t. n. «religian instruon». Poste, ĝis la 10-a, la knaboj lernas parkere strofojn de poemo antaŭe pritraktita. Sekvas, de la 10 h. ĝis 10.45 ĉiumatene, aritmetika leciono. Nun okazas paŭzo ĝis la 11 h.; la lernantaro eliras sur la korton por ludi, kaj mi ankaŭ eliras por kontroli kaj prizorgi ilin. Ne estas sufiĉe da spaco, la pli malgrandaj eble vundiĝos; iu, kurante, eble falos sur la ŝtonojn; ĉiuokaze, mi respondecas pri ili.

Je la 11 h. la knaboj denove enmarŝas la lernejon. Mi instruas pri la geografio de Eŭropo dum duonhoro; tiam okazas leciono pri literaturo, ĝis fine, tagmezo.

Post kantado de benpreĝeto la lernantoj kaj mi foriras hejmen por tagmanĝi. Por tio oni allasas du horojn.

Alveninte ĉe min, mia kutima demando estas, «Ĉu da leteroj?», ĉar la leterportisto plej ofte ne liveras ilin ĝis post mia matena foriro.

Ni tagmanĝas. La pli aĝa fileto sidas genue sur seĝo inter la patrino kaj mi, kaj la pli juna ligiĝas en alta infanseĝo aliflanke de la patrino, krietante por ricevi nutraĵon, kaj eligante sian tutan vorttrezoron pro mia honoro.

Post la manĝado la edzino foriras en la kuirejon por lavi la pladojn, dum mi prizorgas la infanojn, kiuj ludas inter si. Sed mi devas atenti, ke la pli juna ne surgrimpu seĝon aŭ sofon. Li bone povas tion fari, sed li ne kapablas mem sendifekte desuriĝi.

La edzino revenas, kaj lasinte la infanojn en ŝia prizorgo, mi iras en budeton en la ĝardeno por suprenporti karbon kaj lignaĵon. Mi purigas min kaj reiras al la lernejo.

Nun, je la dua, komenciĝas la posttagmeza laboro. Same kiel matene, la knaboj enmarŝas kaj mi vokas la nomojn kaj enregistras la ĉeestantojn. Dum tuta horo la leciono estas pri manlaboro. Mi dividas la klasanojn en du grupojn; unu ĉe la fundo de la ĉambro faras aritmetikajn problemojn; la alian mi instruas pri elementa librobindado. Sekvontan tagon, la du partioj intersanĝos la taskojn. Sekvas la ludtempo, kiu daŭras kvaronhoron. Alia instruisto dejoras en la korto.

Reenirinte la lernejon, la knaboj kutime legadas al si dum 30 minutoj, dum mi aŭ korektas la aritmetikajn kajerojn aŭ elektas du partiojn por piedpilkludo. Unufoje po semajno ni marŝas je la 3.45 h. al publika parko por partopreni t. n. «organizitajn ludojn». Plejofte, vintre, la ludo estas futbalo.

En la parko estas kelkaj piedpilkaj ludkampoj, sed al ni ne estas permesate ludi sur ili, esceptinte nur se okazas konkuro inter la partioj de du malsamaj lernejoj. Ni ludas sur senutila terpeco flanke de la strato, kiu traas la parkon. La grundo estas neniel preparita, krom per starigo de celstangoj. Je la 4.30 h. mi ĉesigas la ludadon kaj ni ĉiuj hejmeniras por temanĝi. La lerneja tago finiĝis.

[BILDO p.6 | 40,32,65,46] Foto de duetaĝa domo kun gableto kaj grandaj fenestroj, malantaŭ senfolia arbo kaj barilo.

Post la temanĝo mi kutime ĉiun vesperon partoprenas la ludadon de mia pli aĝa fileto, dum la alia ĉirkaŭpaŝetas sub la zorgado de la patrino.

Johano (tiu estas la nomo de la pli aĝa), kaj mi preparas la relojn por malgranda vagonaro; li ordonas, mi obeas! La vagonaro fabrikiĝis en Bavario, kaj depost pasinta oktobro kaj ankoraŭ nun ĝi tre bone funkcias. Li ankaŭ havas modelan aeroplanon fabrikitan en Germanio, kiu aŭtomate renversiĝas kaj transiras la plankon. Ambaŭ fratetoj tre interesiĝas pri ĝi.

Dum la ludado, mi provas respondi la mil kaj unu demandojn, kiujn li faras. Ĉiam mi donas verajn respondojn, kvankam, kompreneble, simplajn, nekompletajn. Mi ne volas, ke li iam estu devigata mallerni ion, nek ke li perdu la fidon al mi. Mi respondas kaj simple klarigas ĉiam ĝis li kontentiĝas kaj facilanime pluiras al aliaj aferoj.

Se ni antaŭe jam interkonsentis pri la enlitiĝa horo, (ni tion faras fingromontrante al la horloĝa montrilo), li volonte forlasas la ludadon, kaj mi senvestigas kaj enlitigas lin. La patrino same faras al la alia fileto (kiu nomiĝas Brian), kaj kutime ambaŭ estas en siaj litetoj je la 6.45 h.

Tuj mi eliras la domon kaj veturas pertrame al apuda urbeto por instrui ĉe esperanta kurso por plenaĝuloj. La veturado bezonas duonhoron.

En mia regiono la esperanta movado estas ankoraŭ malforta. Por starigi bonan kurson ni decidis enlasi aliajn krom laboristoj-socialistoj. La ĉeestantojn kredulojn ni pagigis, la laboristojn ni instruas senpage. Nu, tiu ĉi kurso en urbeto Christchurch (Krajstĉerĉ) malfermiĝis kun dek-ses gelernantoj, el kiuj kvin pagis kotizon. Nun, post proksimume dek lecionoj nur sep regule ĉeestas, kvar pagintoj kaj tri gelaboristoj. Ĉu estas pli konsilinde ankaŭ pagigi laboristojn? Kvinjara sperto montris, ke kiam oni senpage instruas esperanton multaj ne daŭre ĉeestas. Tamen, tri laboristtendencaj gelernantoj aniĝis ĉi jaron al SAT.

Ĉu alilande oni pagigas laborist-lernantojn?

Je la 9-a vespere la kurso fermiĝas, kaj mi revenas hejmen.

Aliajn vesperojn, mi vizitas SAT-grupon aŭ restas ĉe mi legante, preparante antaŭe morgaŭajn lecionojn, korektante kajerojn de lernantoj, ktp.

La edzino donas al mi trinki, ni sidas antaŭ la fajro interparolante, kaj je la 11 h. vespere, enlitiĝas, post kiam mi metis ekster la pordon kruĉon por la lakto matene. H. Stay, SAT-ano 2978.

☆ DISKUTEJO ☆

La antiidealisma sofismo de K. Marks

Daŭrigo

Kaj de tiu triobla naturo de l’ homo, devenas, en la konduto de l’ homa aktiveco, tri ordoj da instigiloj: egoistaj instigiloj, altruistaj instigiloj, nepersonaj aŭ ideologiaj instigiloj.

Ĉu puraj ideoj? Ĉu pura racio? Ne: ni lasas tian vidpunkton al la metafizikistoj! Sed cerba dinamiko. «Depost la sciencoplenaj studoj de Sinjoroj Fouillée (Fuje) kaj Tardes (Tard), ne estas permeseble nescii, ke la ideoj estas fortoj, kaj la bildoj, sugestoj kvazaŭ hipnotaj¹)».

Malgraŭ la diroj de Marks, ni povas konstati tiun vivon kaj sendependan aktivecon de la ideoj, unue sur la ekonomia kampo: en tiuj ekonomiaj interrilatoj, pri kiuj Marks asertas, ke ili estas sendependaj de l’ volo de l’ homoj.

«Ekonomia fenomeno, diras tre prave G. de Greef, ne estas fenomeno pure materia²).

¹) Ch. Recolin, «Solidaires», pĝ. 159. ²) G. de Greef, «La Sociologie économique».

[REKLAMO p.6] VORTARO DE ESPERANTO de KABE (Dr-o K. BEIN). Ĉi tiu internacia vortaro, verkita plene en esperanto, enhavas ĉiujn vortojn de nia lingvo (radikajn kaj devenigitajn), ĝenerale uzatajn de l’ esperantistoj, kun esperanta difino de ilia rekta senco kaj iliaj ĉefaj figuraj signifoj. Ĉiu vorto estas difinita kun granda precizeco kaj mirinda klareco. Multaj frazmodeloj por klarigi la sencon de la vortoj kaj igi ilin memoreblaj, faras la verkon alloganta kaj vivanta. Unu luksa volumo in-8, bindita, 175 pĝ. Prezo: 2.20 mk. g. inkluz. sendkostojn. ADMINISTRACIO DE SAT.

— pàgina 7 —

Kaj li precizigas: «La ekonomiaj fenomenoj, kiujn mi konsideras, konsente kun la Marksa skolo, kiel fundamentajn fenomenojn de la strukturo de l’ kolektiva vivo, entenas ideologiajn elementojn¹)«. Kaj aldone li denove precizigas: «Kiam iu fenomeno estas socia, ĝi neniam estas pure materia».

Tute vere. Tio estas tiel vera, ke Espinas povis diri, en sia admirinda libro pri «La bestaj societoj», ke socio estas «organismo el ideoj», kaj ke Elisée Reclus (Elize Reklu), en Evolucio kaj Revolucio, povis ankaŭ prave skribi: «Estas la suko, kiu faras la arbon; estas la ideoj, kiuj faras la sociojn. Neniu historia fakto estas pli bone konstatita».

Nu, kion valoras de nun la aserto de K. Marks, kiu neas, en la produktaj interrilatoj, la rolon de l’ volo? Ĉu ne estas vere, ke unu fojon pli oni konfuzis fatalismon kaj determinismon? Fatalismo, tio signifas simplistan (mankhavan) koncepton pri la kaŭzeco. Determinismo: tio estas neo pri la absolutismo kaj la kaprico en la naturo, koncepto malsimpla, koncepto sinteza, pri la etiologio²) de la fenomenoj.

La ekonomia simplismo, la materialisma simplismo de Marks estas tiom erara, tiom absurda ol la simplismo de la puraj (nuraj) idealistoj. Neante la kaŭzecon de l’ konscio kaj de l’ volo, li ne sufiĉe ŝatas tiun elementan biologian veron, ke la homo, vivulo, ne estas pasiva, ke li kapablas agi, movi proprarimede kaj iniciati; li ne sufiĉe ŝatas ĉi psikologian veron, ke ĉia konscia ago estas ia fenomenaro en kiu partoprenas, kiel fonto, kiel efika forto, la persona forto, la psika forto; li fine ne sufiĉe ŝatas la sociologian veron, ke la socia vivo kuŝas sur la kolektiva psikologio, ke ĝi eldevenas kvazaŭ floro el sia stango.

Male, konsenti same, kiel la simpla saĝo, pri la partopreno, kiom ajn malgranda ĝi estas, de la ideiĝo³) de la persona penso en la formado de la homaj aranĝoj, tio estas nei la fatalecon de la ekonomiaj fenomenoj, tio estas detrui ĉebaze la anti-idealisman sofismon de Marks, tio estas redoni al la racia, rezonanta volo de l’ homo ĝian indecon kaj rajtojn.

Nu, bone, oni diros. La nura materialismo, la pura materialismo estas eraro. Sed samo estas rilate ekonomiismo. Certe, la ideoj havas relativan sendependecon kaj aŭtonomian rolon en la okazigo de la ekonomiaj fenomenoj; sed post kiam ĉi lastaj okazis, la ceteraj sociaj fenomenoj, la ceteraj kolektivaj fenomenoj estas nur ties fatala pliaĵo, aŭtomata konsekvenco. De la produktmaniero de la materia vivo rezultas la socia, politika kaj intelekta evoluo de l’ vivo. «La efikaj kaŭzoj de tia aŭ alia metamorfozo aŭ socia revolucio ne devas esti serĉataj en la cerbo de l’ homoj —, sed en la metamorfozoj de la produktado kaj interŝanĝado».

Tiel la problemo aliilokiĝas, sed ĝi restas la sama. Temas scii ĉu la propra movado de la ideoj limigas siajn efikojn je la «ekonomia strukturo de l’ socio» kaj sekve, ĉu la cetero, la tuta socia, politika kaj intelekta evoluo de l’ vivo, estas nur «mensa kopio» de la ekonomia realo, ia vidiluzio kovranta tiun realon, ĉu la relativa sendependeco de l’ penso kaj de l’ ago ne daŭras en ĉiuj kampoj de l’ vivo. Ĉu ĉiuj ideoj de la homo estas nur, post ĝisfina analizo, «profitemaj» ideoj, kaj tiam, post malakcepto de l’ materialisma fatalismo, ĉu ni devas akcepti la ekonomian fatalismon? Tio estas la problemo, kiun trudas al nia esploro, ne la materialisma klarigo, sed la ekonomia klarigo pri la historio.

———

«Estas danĝera, diris Pascal (Paskal), tro montri al la homo, ke li similas la bestojn, nemontrante ankaŭ lian noblecon. Estas ankoraŭ pli danĝera, montri al li lian noblecon, ne montrante lian malnoblecon. Estas ankoraŭ pli danĝera, lasi lin nescii pri ambaŭ. Sed estas tre profita montri al li ambaŭ ecojn.»

Ĉu oni ne similigas homon al besto, se oni kredas, ke li ne kapablas sendependigi sian penson je siaj materiaj interesoj kaj je tiuj de sia grupo? Ĉu oni ne forpenas lian noblecon — lian naturan noblecon, denaskan, fiziologian noblecon — se oni rifuzas al li la kapablon havi abstraktajn ideojn, superajn ideojn, el kiuj konsistas la indeco de lia speco, aŭ se oni rigardas tiujn ideojn kiel vanajn iluziojn?

Jes, la homo estas besto kaj pro tio estas devigata obei al ĉiuj fiziologiaj postuloj, al ĉiuj bezonoj de la besta vivo, sed li estas ankaŭ pensanta besto, konscienc- kaj racihava, kapabla koncepti kaj voli tion, kio estas justa, en ĉiuj kampoj, en la plena signifo de l’ termino. Havi idealon — abstraktan ideon, sintezan ideon — ĝustan kaj justan, jen kio faras la homajn noblecon kaj superecon.

Multe da homoj, ho ve! ne havas homecon; ili estas nur homsimiluloj, perfektiĝintaj simioj; ili interesiĝas pri abstraktaj ideoj, nur se tiaj ideoj povas doni al ili profiton. Sed tiuj ne sufiĉe evoluintaj personoj, tiuj estuloj spirite ne maturaj, ĉe kiuj dormas ankoraŭ la homaj poveblecoj, estas nur homaj larvoj kaj ne ili faras la homan historion.

Kiuj faras tiun historion, sur ĉiuj kampoj, kiuj kreas la estonton, tiuj estas animataj de ideo, de abstrakta ideo, de ideo des pli potenca, ju pli ĝi estas sinteza kaj justa. La ideo, malgraŭ la diroj de l’ marksanoj, regas la mondon. Abstrakta ideo; sed ne metafizika ento¹), ne fantazia elpensaĵo, sen ligo kun la realo: viva ideo, ideo-forto dependanta de la universala fiziko kaj obeanta ties leĝojn. Kia ajn estas ĝia moviga potenco, ideo ne havas ian supernaturan privilegion. Estante fizika realo, ĝi ne liberiĝos, kiel ajn alta kaj justa ĝi estas, for de la premo de l’ medio kaj ne temas — oni ne miskomprenu! — iri de iu simplismo al alia kaj anstataŭi per idealisma absolutismo la materialisman absolutismon, kies vantecon ni konstatis.

(Pluo sekvos).

¹) Id. pĝ. 138. ²) Esploro pri la kaŭzoj, scio de la kaŭzoj. ³) Necesas ĉi tie bone kompreni, ke ideo kaj penso ne estas tute samsignifaj vortoj. Trad.

¹) Tuto de la ecoj kiuj konsistigas la esencon de estulo.

Por nia distro

Okazo kun Leo Tolstoj

Iufoje, kiam vagonaro estis alveninta la stacidomon, iu sinjorino deziranta revenigi sian edzon, kiu iris por trovi ŝarĝiston, komencis voki lin: «Grigori! Grigori!» Sed Grigori malaperis.

Tiam la ĉagrenita virino, ne sciante kion fari, kriis al unu modeste vestita homo: «Kuru rapide kaj voku mian edzon, vi ricevos moneron.»

La maljunulo volonte kuris, plenumis la peton de la sinjorino kaj ricevis la promesitajn 5 kopekojn. Post kelka tempo ĉie oni flustris: «Tolstoj, Tolstoj…»

— Kie estas Tolstoj? demandis la sinjorino. Oni montris al ŝi la maljunulon, al kiu ŝi donis 5 kopekojn.

Momente ŝi proksimiĝis al Tolstoj kaj ekmurmuris: «Pro Dio! Pardonu, grafo, pardonu min», kaj hontigite ŝi petis lin redoni la 5 kopekojn.

— Ne, ne — respondis ĝoje Tolstoj. — Mi ne redonos la monon, ĝin mi perlaboris . . . Elrusigis A. Liljer, Moskvo.

[REKLAMO p.7] PETRO. 2-a reviziita eldono. Kursa lernolibro por laboristoj laŭ parola metodo. 64 paĝoj kun ilustraĵoj. Por ĉiu simpla laboristo estas facilkompreneble priskribita per 30 mallongaj ĉapitroj la vivo de laboristo, komencante de lia infaneco kaj kondukante trans ĉiujn malfacilaĵojn de laborplenaj vivjaroj ĝis lia morto. Prezo: 0,70 mk. g. * Tre rekomendinde estas, uzi en kursoj la Laborkajeron al PETRO. Speciale kaj unike aranĝita kun vorttabeloj, ĝi eĉ ebligas kun vortareto lerni esperanton sen instruanto. Prezo: 0,30 mk. g. Ĉe aĉeto de pli ol 10 ekz. ni donas 30% rabaton! Mendebla ĉe Administracio de SAT, Colmstr. 1, Leipzig O 27. Poŝtĉeka konto 6835.

— pàgina 8 —

TRA ESPERANTIO

Ĉe la laboruloj.

ATENTU! GRAVEGE!

Rilatas al peresperanta gazetservado

Ŝajnas, ke la K-doj en diversaj landoj ne sufiĉe atentis la alvokon pri peresperanta gazetservado aperintan en n-ro 113 de Sennaciulo. Ni petas, refoje kaj profunde studi tiun alvokon kaj tiri poste la konsekvencojn, subtenante niajn klopodojn.

Ĝis nun anoncis sin ĉe ni kiel reprezentantojn de nia «Esperanto-Servo» K-doj el jenaj lingvo-regionoj: Alĝerio (Alger), Anglio (London), Belgio (Bruxelles), Finnlando (Helsinki), Francio (La Rochelle), Germanio (Leipzig), Hispanio (Sabadell), H… (blanka lando), Jugoslavio (. . . .), Latvio (. . . .), Nederlando (Aalsmeer), Norvegio (Oslo), Polio (. . . .), Sovetio (petu informojn de ni, ĉar en organizado), Svedio (Göteborg), Svisio (Rolle kaj Basel). Belgio kaj la franclingva regiono de Svisio ricevas la gazetservan materialon tradukitan en franca lingvo per la reprezentanto en Francio; la germanlingvaj regionoj de Svisio kaj Ĉekoslovakio ricevas la materialon tradukitan en germana lingvo per la reprezentanto de nia «Esperanto-Servo» en Germanio.

Sed kie restas la respondoj de la laboristaj esp-istoj el Aŭstrio, Ĉekoslovakio (ĉeklingva regiono), Danio, Estonio, Portugalio, Afriko (diversaj landpartoj), Argentino, Brazilio, Kanado, Usono, Aŭstralio, Nov-Zelando, Persio, Ĉinio, Japanio, Turkio ktp.?

Al ĉiuj cititaj landoj ni sendis nian materialon depost komenco de ĉi jaro. Ja nia «Esperanto-Servo» eklaboris. Jam ni trifoje dissendis materialon. Ni intencas sendi la 1-an kaj la 15-an de ĉiu monato.

*

K-doj el Sovet-Unio deziras specialan traktadon pro la amplekso de ĉi regiono, pro la diverslingveco ktp. Do, ni petas la K-dojn sovetiajn, en ĉiu loko komisii gazetservanton, kiu senpere ekinterrilatu kun ni.

*

Aparte ni citu, ke nature nia «Esperanto-Servo» tute ne celas, malhelpi la «Labeskojn». La privata, kolektiva, grupa k. a. korespondadoj ne havas ion komunan kun la «Esperanto-Servo». Ja eĉ ni deziras, ke pli da K-doj okupu sin per kolektiva korespondado; konstante ni ricevas privatajn aŭ kolektivajn korespondaĵojn, kiujn nature ni ne povas respondi aparte. Pri tio ni rekomendas alvoki en Sennaciulo aŭ sendi al iu unuopulo, sed ne al nia «Esperanto-Servo». Ni estus malhelpataj en nia laboro, kiun ni plenumas kiel speciala fako de SAT.

*

Komisiu en ĉiu lingvoregiono unu reprezentanton de nia «Esperanto-Servo»! Nomon kaj adreson bonvolu komuniki al: Esperanto-Servo, Gerberstr. 24, Leipzig C 1 (Germanio).

*

K-DO NATHANS PRI ESPERANTO

En julio aŭ aŭgusto nunjare okazos en Parizo la dujara kongreso de la Internacia Fakunuiĝa Federacio (Amsterdama). Jam nun K-do Nathans klopodas por akceptigi rezolucion priesperantan ĉe tiu kongreso. Kaj ni ĝoje konigas, ke li jam sukcesis voĉdonigi de la Holanda Fakunuiĝa Federacio suban rezolucion.

Unufojon pli ni gratulu al K-do Nathans pro lia esperantista fervoro kaj obstino. Espereble la aliaj laboristaj gvidantoj same komprenos, ke la sinceraj internaciistoj ne plu rajtas ignori la internacian lingvon.

———

LA KONGRESO DE LA INTERNACIA SINDIKATA FEDERACIO

Konstatinte la gravegajn malhelpojn, kiujn kaŭzas la lingva malsameco ĉu en la laboro de la internaciaj unuiĝoj, ĉu por la senpera reciproka interrilato de la diverslandaj laboristoj;

sciigante, ke la esperantistoj jam uzis la mondhelplingvon en multaj internaciaj kongresoj, ankaŭ en tiuj kun multnombraj diverslandaj delegitoj, plie en la korespondado, kaj ke ĝia uzado senĉese progresas,

petas la Estraron de la I. S. F. enketi aŭ enketigi per starigota komitato pri la ebleco kaj dezirindeco de la uzado de esperanto en nia internacia fakunuiĝa movado, publikigi la raporton pri tiu enketo kun konkludoj en 1928, por ke la venonta kongreso eventuale povu fari la necesajn aranĝojn por la enkonduko de la helplingvo.

*

La SAT-aparato servas

(Traduko de letero ricevita en Pskov)

Al Laborista Internacia Esperanto Korespondoficejo ĉe Gubernia Fako de SEU.

Karaj Kamaradoj!

Al unu el viaj esperantistoj, K-do Filimonov, mi la 23. XII. 26 okaze rakontis, ke en la jaro de 1919 ĉe remarŝo de urbo Riga¹), lasis tie sian familion, kaj multfojaj provoj trovi ĝin estis sensukcesaj. Tiam K-do Filimonov proponis utiligi esperanton en tiu afero. Unuafoje mi aŭdis pri ekzisto de tia lingvo kaj ne kredis, ke per ĝi mi ricevos iajn sciigojn pri delonge-trovata²) familio, kiun mi serĉadis dum 8 jaroj. Kaj jen je mia granda ĝojo, la 3. I. 1927 mi ricevis leteron de K-do Filimonov pri tiu familio. Nun mi vidas, ke tie, kie helpis nek konatuloj, nek mia gepatra latva lingvo, okazis netaksebla servo de esperanto . . .

Mi alportas al vi persone, K-do Filimonov, dankon de patro, al kiu oni trovis lian familion kaj deziras pluan sukceson en via laboro kaj esperas, ke laborulaj amasoj uzos esperanton, kiel potencan ilon por interkomprenigo je utilo kaj bono de l’ proletaroj en la tuta mondo.

Laboristo-muldisto ĉe fabriko «Metalisto», I. M. Zankeviĉ.

¹) Evidente mankas kelkaj vortoj ĉi tie. — Red. 2) Perdita (?). — Red.

La 12-an de januaro, 1927, Pskov, ul. Lenina, d. n-o 13.

Subskribon de K-do Zankeviĉ certigas fabrika komitato, 12. I. 1927. Kopiis kaj tradukis Sekretario de Gubfako de SEU, Filimonov.

*

NIA POŜTO

L. Sleeton. — Bedaŭrinde vi eraras: estas nevere, ke «esp-o estas ĉie oficiale uzata en Sovetio». Sed eble utilus, se vi skribus mem al la koncerna instituto pri via propono. — Red.

7374. — Kial do vi ne turnas vin senpere al SEU? Ni miras, ke vi sendas al ni por publikigo tian peton. — Red.

Al Kelkiuj. — Ni ne rimarkis ian ŝanĝon, de kiam kalkulas la jarojn per la nombro 1927 anstataŭ per 1926. Racie la fakto estas do tute neatentinda. Ni ne estu sklavoj de malsaĝaj tradicioj. — Red.

Strasburga Grupo, K-do De Bruin k. a. — Ni sendis viajn «plendojn», al la «kulpuloj». Ni povus plenigi du paĝojn per tiaspeca materialo. Ne dependas de la SAT-aparato se la K-doj ne konsentas akurate ĝin uzadi. — Red.

7809—7811. — La rezolucioj de niaj kongresoj malpermesas al ni enkonduki en la SAT-vicoj la disputpunktojn, kiuj disigas nun la laboristan movadon. Pro tio ni ne povas publikigi vian proteston. — Red.

7349. — Respondon al via unua demando vi povas legi sur la lastaj paĝoj de la protokola kajero. Al via dua demando ni respondas, ke la gazeto pri kiu vi parolas estas burĝece neŭtrala.

4696. — Via anonco kostas 1,50 rubl. — Adm.

*

KRONIKO

Aŭstrio.

Salzburg. — Okazis la 25. I. 27 la jarkunveno de nia grupo kun ekspozicio de la grupaj biblioteko k. korespondaĵoj. Bedaŭrinde el la invititaj lab. organizoj venis nur 2 reprezentantoj: la estro de la sindikatara komisio k. la vicredaktoro de «Salzb. Wacht» (soc. dem. tagjurnalo). La intereso de la partieminentuloj montriĝas nur per promesoj — dum estas instruataj senpage en la laborĉambro la angla k. itala lingvoj. Ĉiusemajna «Rubriko pri esp-o» funkcias. Aperis trad. el «S-ulo» «Blankaj mastroj — flavaj sklavoj». Nia membraro iom malpliiĝis, sed SAT-anaro kreskis! (Nun 12 parolkapablaj K-doj). I. Reiter, Sekr.

Britio.

Bournemouth. — La soc. esp-istoj aranĝis 3 kursojn vesperajn dum-vintrajn, senpagajn por lab. simpatiantoj k. po 5 ŝ. por kurso por aliaj. — H. Stay.

Leeds. — Lastjare estis 1 SAT-ano, nun 8. Ni kunvenigos aŭg. aŭ sept. delegitojn de ĉiu lab.- k. sindikatgrupo de Leeds (estas pli ol 250) por sciigi ilin pri neceseco de esp. por Proletaro. Ankaŭ ni kunvenigos dumsomere lab. esp. geinstruantojn por diskuti plej bonajn instru-metodojn. — Harry Burbey (7779).

Manchester. — Dank’ al K-dino Dunn (4709) k. aliaj K-doj, ni starigis esp.-lab.-klubon en Manchester, ĉe 114 Duke Street, Stretford Road. Kurso okazas merkr. vesp.; poste kunveno, paroladoj ktp. Antaŭe mankis

— pàgina 9 —

loko ĉi-tie por interparoli, propagandi k. varbi SAT-anojn. Ni forte deziras subtenon de ĉiuj SAT-anoj en Manchestera distrikto, ankaŭ vizitojn de K-doj el aliaj partoj de Britio k. de l’ mondo. — (4301.)

Ĉeĥoslovakio.

Gablonz s. N. k. Josefstalo. — Okazis 9. I. 1927 en Josefstalo tutdistrikta lab-esp. kunveno; partoprenis 45 Gek-doj. K-do Bauer (Gablonz) mallonge parolis pri disvastiĝo de nia lingvo k. ĝia granda signifo por sennaciigo de l’ Laboristaro. Sekvis raportoj el diversaj lokoj, kiuj montris, ke la geanaro en ĉi malgranda distrikto ĝojige kreskas. Krom la 2 asocioj ekzistantaj en Gablonz k. Josefstalo (sume 80 anoj, 15-SAT-anoj), ekfunkciis lastaŭtune 6 komenc-kursoj kun sume 95 gelern. Post la konferenco, ni propagandis per recitadoj, kantoj, ktp. k. finiĝis per kantado de l’ «Internacio». Ekkoninte ilian propagand-valoron, ni decidis aranĝi similajn kunvenojn ĉiumonate. — (6957.)

Francio.

Paris. — Lastatempe «Fédération Espérantiste Ouvrière» (177, rue de Bagnolet, Paris XX-e) presigis 9 000-ekzemplere propagandan cirkuleron sendotan al la geinstruistaro de franclingvaj regionoj (Francio, Belgio kaj Svisio). En ĝi, F. E. O. instigas la geinstruistojn lerni esp-on per sia koresponda kurso. — La jara kongreso de F. E. O. okazos dum Pasko 1927 en la urbdomo de Ivry-sur-Seine, apud Parizo.

Germanio.

Chemnitz. — La 22.—23. I. 1927, okazis ĉi-tie distrikt-konferenco de LEA. Vizito bonega. La Chemnitz-anoj aranĝis salutvesperon per helpo de kantistoj, gimnastikuloj, biciklistoj, parol-ĥoro k. esp-istoj el Chemnitz. Ĉiuj klopodis prezenti la plej bonan. Reprezentantoj de la lab. organizoj KPD, SPD k. SAT deziris al nia movado bonan sukceson. La muzikistaro de la Ruĝfrontbatalantoj bonvoleme interesigis la vesperon. — Dimanĉe okazis la laborkunsido. Partoprenis 70 ĝis 80 pers. K-do Münch kiel estro de la distrikto raportis pri sia laboro, farita dum la lasta jaro. Kvankam unuflanke novaj grupoj estiĝis, aliflanke li konstatis, ke pro div. kaŭzoj kelkaj pereis.

En la dua punkto parolis K-do Lerchner (Leipzig) pri la temo: «Kion celas SAT?». Dum sia preskaŭ hora parolado li demonstris al la Gek-doj la esencon k. valoron de SAT por la lab. esp-istoj. La aplaŭdo de la aŭskultantoj montris, ke ili konsentis al lia parolado k. la rezulto estis, ke kelkaj aliĝis k. abonis «S-ulo»-n.

Post la parolado de K-do L. oni pritraktis la asociajn aferojn, kiuj dum la lasta tempo konfliktis inter la LEA-estraro k. la redaktoro de «D. A. E.». La opinio estis, ke la redaktoro estas same anstataŭebla kiel alia estrarano. La asoci-estraro havas la fidon de la distriktanoj ĉar ĝi agis neŭtrale rilate politikajn tendencojn. Kiel distrikt-estron oni denove elektis K-don Münch, ankaŭ la kontrol-komitato estas reelektita. La sekvonta distrikt-konferenco okazos en Waldheim. — J. Münch (578).

Neckarsulm (Württ.). — Jan. 23. okazis la fondfesto de ĉi-tiea LEA-grupo (17 membroj). Efikis bone sur la ne-esp. ĉeestintojn la prezentaĵoj faritaj parte en esp. de 3 junaj lern-inoj; ili prezentis poemojn perfekte elparolitajn k. korekte tradukis ilin germ.-en. Ĉeestis K-do Scheel (Stuttgart), kiu klarigis pri SAT kaj instigis aniĝon. Kelk. K-doj aliĝis, pluaj aliĝos. Estro de loka grupo: K-do Fr. Rau, Löwengasse 3, Neckarsulm. — (1919.)

Olbersdorf. — Ĉi-tiea SAT-grupo «Supren al lum'» okazigis 15. I. 1927 la jar-kunvenon. Ĉeestis 14 Gek-doj, 4 gastoj. Post prezidanta salutparolado, ekmemoris K-do Mälzer, ke samtage antaŭ 8 jaroj, estis fimortigata K-do K. Liebknecht k. liahonore ni kantis «Fratoj al sun’ libereco». Laŭ jara raporto de la sekr. (5783) la grupo je jarfino havis 19 anojn; 4 novuloj aniĝis, do la grupo nun nombriĝas po 23. Laŭ diversaj raportoj, la grupa vivo dum 1926 estis sufiĉe vigla; ĝi gvidas kursojn en: Olbersdorf, Eichgraben k. Jonsdorf. El la novaj Gek-doj aniĝis al SAT 19. Unuanime oni reelektis la estintan estraron k. kiel bibliotekiston K-don Hentschel. Du fervoruloj donacis al la grupo novan standardon. Kantado de l’ «Internacio» finis la kunvenon. Ni presigis raportojn pri la kunveno en la «Laborista Voĉo» (kom.) k. «Popolgazeto» (soc.). — (5795.)

Orient-Saksio. — La unua kunveno de l’ dua subdistrikto okazis jan. 29. en Olbersdorf. Ĉeestis 24 K-doj diverslokaj. Post kanto de «Fratoj al sun'», sub la unua tagord-punkto, la kunveno decidis, ke la Olbersdorfa grupo gvidu la subdistr. K-do W. estis elektata kiel estro. Sub dua punkto, estis akceptata konstanta raportado inter grupoj k. subdistr. K-do G. (Hirschfelde) raportis, ke inter la soc. junularo tiea fondiĝis esp-rondeto, 12 anoj k. esp.-kurso en lernejo komenciĝis 23. I. 27. K-do Sch. sciigis, ke li, por vigligi la distrikt-vivon, okazigos paroladojn pri ekonomi- kaj politikaj temoj, li parolas la 12. II. en Seifhennersdorf k. la 12. III. en Olbersdorf. La grupo Somerau aranĝos la 6. II. en Wetzwalde (Ĉeĥosl.) esp-ekspozicion. Estas konstateble, ke en la distr. multaj novaj anoj SAT-aniĝis. Sub diversaĵoj, K-do Sch. parolis pri t. n. neŭtraleco k. pri nia devo kiel revoluciaj sennaciuloj. K-do G. (Seifhennersdorf) estas elektita unuanime kiel delegoto al SAT-Kongreso en Lyon. Ĉiu membro el la subdistr. donacu por la Jubileo-Ĉeno! La dua kunveno estos la 15. IV. 27 en Hirschfelde. — O. M. E. (5787).

Jugoslavio.

S. H. S. Osijek. — Ĉi-tie estas fondita SAT-grupo, kun celo praktike realigi la 1-an artikolon de SAT-statuto. Koresp.-fako k. gazetserv.-fako prizorgas tradukadon el naci-gaz. por eksterlandaj lab-istoj k. el «S-ulo» por naci-gaz. La 10 jan. ni malfermis esp.-kurson por lab-istoj (35 lern.). — (8333.)

Sovetio.

Batum. — Ĉe la Centra Laborista Klubo estas organizita Esperanta Rondeto, konsistanta el 45 pers. Marde kaj vendrede K-do August Tanner gvidas esp.o-kurson kaj dimanĉe estas Rondetkunvenoj.

En Batum estas 29 SAT-anoj, varbitaj de K-do A. Tanner. Oni intencas organizi SAT-ĉelon. SAT-ano 5713.

Ĉita (Orient-Siberio). — Dum 1925 kaj 1926 okazis 80 kunsidoj de Ĉita SAT-grupo, kiuj havis grandegan edukan valoron por ĉiuj partoprenantoj kaj por disvolvo de praktika persp.a laboro. Ĉita estas vera forĝejo de SAT-aktivuloj, el kiuj kelkaj, forveturinte, iniciatis kaj progresigis SAT- kaj esp-movadon en aliaj lokoj de O-S. Pri la eduka laboro de nia grupo, jen la ĉefaj problemoj tagordaj de lastaj kunsidoj: Studado de «ABC de Sennaciismo» kaj de protokolo de VI-a Kongreso, diskutoj pri SAT-jarlibro por 1927, «Rilato de ,S-ulo’ al Ĉiniaj okazintaĵoj», Intern-labkor k. SAT-gazetservo k. pri «S-ulo». 8. III. 27 Ĉita SAT-grupo solenos 2-jaran ekziston k. petas ĉiujn siajn koresp-ojn kiuj ne ankoraŭ respondis, tion fari senprokraste. Adr.: Ĉita, poŝtkesto N 1.

Por partoprenigi Orient-Siber-esp-istojn en Tutmonda Statistikado k. por ricevi detalajn informojn pri esp-istaro Tut-Orient-Siberia, Ĉita SAT-grupo entreprenis tian statistikadon. La komisio skribis al pli ol 20 lokoj, ricevante respondojn el ĉie krom Blagoveŝĉensk k. Petrovskij-Zavod (malgraŭ ripetaj memorigoj!). Dum jan. kontrolo k. kompilo okazis k. la materialo estis sendata al statistik-fako de I. C. K., Leipzig. Evidentiĝis, ke en O-S (krom bedaŭrinde ne-respondintaj B. k. P-Z), troviĝas ĉ. 325 esp-istoj, 17 esp. organizoj, ĉ. 35 SAT-anoj k. 75 SEU-anoj. Dum 1926 ekzistas 32 esp-kursoj k. dum lastaj 5 jaroj ĉ. 70 kursoj. En diversaj urboj troviĝas 5 esp-bibliotekoj kun ĉ. 700 libroj. Plej bone la movado prosperas en Ĉita (ĉ. 150 pli-malpli bone scipovantaj esp-on, 17 SAT-anoj), Vladivostok (50 esp-istoj, 8 SAT-anoj), Ĥaberovsk (ĉ. 40 esp-istoj, 4 SAT-anoj), Nikolsk-Ussurijsk (25 esp-istoj, 5 SAT-anoj). Krome esp-rondoj troviĝas en Verĥneudinsk, Ĥjolk k. Zilovo. Izolaj esp-istoj troviĝas en pli ol 10 lokoj. Bedaŭrinde ne estas multaj SAT-anoj, sed notu, nur Gek-doj aktivaj k. bone-scipovanta la lingvon, trafas SAT-on. Ĉiuj esp-aktivuloj jam SAT-aniĝis k. la tuta movado en O-S. troviĝas sub gvidado de SAT-anoj. (3717)

Ivanovska vilaĝo (Orienta Siberio). — Aŭtune ĉi tien veturis K-do A. Borisoglebski (SAT-ano 4789). Nov. 13. 1926, en loka Lernejo por Kamparana Junularo (Ŝ. K. M.) li organizis esp. rondon; studas 57 gelern. 17—18 jarajn, el kiuj 77% «komsomolanoj» k. jun-pioniroj. Lecionoj okazas lunde k. sabate de 4—6 vespere. Jam estis 10 lecionoj. Rondanoj soifas aliĝi SAT-on. Ĉiuj estas infanoj de kamparanoj el 16 diversaj vilaĝoj ĉirk. Ivanovka. Salut-leteroj ricevitaj de japan-, hispan- k. anglaj SAT-anoj. Pluaj dezirataj! Ĉion adresu: Ivanovka, Amursk. okruga, Siberio, esp. rondeto ĉe Ŝ. K. M.

A. Borisoglebski (4789).

Kiev. — Nov. Kiev’a SEU-fako eldonis 10 000 ukrain-lingvajn tabel-kalendarojn por 1927 kun esp-gramatiko; jam vendiĝis 600 ekz-oj. La 2. I. en esp-ĉelo de 3-a k. 4-a ŝtatmuelejoj okazis soleno pro fino de l’ kurso; finintojn salutis junkomunistoj k. SEU-organizoj. Dum malfermo por vintro de Petrovka Junkomunista Klubo, K-do Vail tralegis leterojn de K-doj Adamson, Barthelmess k. el Wien XI, sekve por esp-rondo enskribiĝis 10 personoj. Ĉe Presejo Lenin funkcias esp-grupo el junpioniroj, gvid. K-do Zaika B. Esp-grupo de 80-a lernejo aranĝis ekspozicion en junpionira Klubo, pri sia intern. koresp. k. bone propagandas. Ĉe klubo de fervoja administrejo spontane fondiĝis esp-grupo; gvid. K-do Ivanov. (728)

Nadejdino. — En lernejo II-ŝtupa lernas esp-on la tuta gelern. Gvid. J. Oborotov. (5695)

Odessa. — Esp. estas instruata en lernejoj, kluboj k. fabrikoj (8 kursoj kun 158 gelern.). LA SAT-grupo konsistas el 23 anoj. Antaŭnelonge ni profitis okazon de l’ vizito de Gek-doj Yelland al nia infan-kolonio (2500 inf.) por organizi tie esp.-rondeton k. starigis sukcesan kunvenon kun radi-koncerto. Ĉeestis 400 inf. Rezulte, provrondeto, kiun partopreni multaj deziras. Estraro promesis, se unua rondeto sukcesos, enkonduki esp-on grandskale en ĉiuj super-klasoj. Nun necesas aranĝi mondkoresp-on por la provrondo. Gvidanto: K-do S. Gelrud, Knijnij pereulok n-o 3, Odessa. Instrukcia sekcio de Odessa SEU-filio. E. G. (6309).

— pàgina 10 —

Smolensk. — Jen ciferoj pri disvastigo de esp. en Smolensk’a gubernio:

Dum okt.-dec. 1926, estis disvastigitaj en la gub. 1462 ekz. de esp. lerno-, lego- k. agit-libroj. Ekzistas 44 esp-kursoj (986 lern., el kiuj 44,6% gelern., 28% oficistoj, 15,7% manlaboristoj k. ceteraj ruĝarme- k. kamparanoj). Dum la unua jaro (1925) Smolensk’a esp-istaro ricevis almenaŭ 2672 leterojn el 27 landoj k. dum okt.-dec. 650, pli ol duono presigita en lokaj ĵurnaloj. Antaŭnelonge Smolensk’a SAT- k. SEU-organizoj festis unujaran jubileon. 29—30-an jan. ĝi festis sian unuan gubernian esp-istan konferencon. La jubile-solenon k. amuzvesperon ĉeestis ĉ. 700 personoj. Alvenis 22 salut-leteroj k. telegramoj. Buŝe salutis esp-istaron reprezentantoj de loka kompartio, komjunularo, sindikatoj, ruĝarme-komandantaro, 2 redakcioj, societo «For analfabetecon», IRH., ktp. Loka ĵurnalo «Laborista Vojo» dediĉis al la jubileo duonpaĝon k. presis pri ĝi ĉef-artikolon k. esp-lingvan saluton: «Al Smolenska esperantistaro ni sendas fratecan gratulon okaze de ilia jarjubileo.» Dum la fest-kunveno estis kolektitaj por SAT-Jubileo-Ĉeno 15 rubl. (5241)

Usono

Denver (Kolorado). — Fine mi sukcesis organizi gelab. grupon tie ĉi, nome «Lab. Esp. grupo n-o 1». Ĝi ekfunkciis ĉi-jan. Estas 10 anoj kunvenantaj dufoje semajne en privata domo. SAT-ano 1781 gvidas la kurson k. ni uzas la libron «Petro». J. M. Kerr.

Lompoc (Kalifornio). — En ĉi urbeto K-do Parley P. Christensen paroladis antaŭ la urbkunveno pri neceseco de esp. k. per lia influo formiĝis kelkaj klasoj bone vizitataj.

New York. — Dec. 26 la Lab. Infanlernejo festis en Queens Labor Lyceum; direktoro Reichert substrekis necesecon al laborist-infanoj instrui esp-on, kiun faras K-do M. N. Brown. Jan 1. la Ferrera Moderna Lernejo de Yorkville kunveniĝis milope en la Labora Templo. La elektita de la gepatroj paroladisto Eugen Miller akcentis, ke esp-o estas same necesa scio kiel historio k. ekonomio por Laboristaro. La instruisto, K-do Klaĝin, montris n-on de «Molodij Bilŝovik«, Kiev, en kiu estas foto de salutletero ĉi-tie sendita, ankaŭ prezentis 7-jarulon Baker, el la 1-a klaso, kiu ricevis p. k. de 9-jarulo sovetlanda invitanta koresp. La feston ĉeestis 2 branĉ-lernejoj, Pioniroj de Yorkville, germ. junulara grupo Migrobirdoj, Naturamikoj k. germ. lab. kantĥoro Uthman. La New Yorker «Volkszeitung» recenzis laŭde la feston. — Kaj ŝajnas, ke oni tute forgesis paroli pri SAT. — Red.

*

Ĉe la Neŭtraluloj.

PASKA KONFERENCO EN PRAHA

okazos sub la patronado de Internacia Eduka Oficejo, kies sidejo estas en Ĝenevo. Programo: 1) Raporto pri ĉio jam provita en lernejoj por alproksimigi la popolojn; 2) Scienca studado de la malfaciloj aŭ baroj al tiaj klopodoj kaj de la psikologia aŭ socia deveno de tiuj baroj, renkontitaj sur la vojo; 3) Diskuto pri praktikaj proponoj, interalie la disvastigo de interlerneja korespondado.

VIII-a BRAZILA ESPERANTO-KONGRESO

okazis en Victoria, ĉefurbo de ŝtato Espirito Santo, sub honora prezido de la Prezidanto de la ŝtato. La ministro de publikaj laboroj permesis la senpagan telegrafadon pri la kongreso kaj la ministro de interno pagis la vojaĝelspezojn de la kongresanoj. Ĉiaspecaj altranguloj morale subtenis la kongreson. La solena malfermo okazis en la luksa salono de la ŝtata parlamento. (Laŭ «Heroldo de Esperanto».)

*

PROVO DE TEKNIKA INSTRUADO PER ESPERANTO

Speciala Lernejo por Inĝenierarto, Domkonstruado kaj Industrio en Parizo pretas disvastigi eksterlanden tiun instruadon, profite al esperantistaj teknikistoj kaj inĝenierlernantoj. Por komenci, ĝi komisiis kelke da kompetentaj esperantistoj por traduki ĝian tutmonde ŝatatan kurson pri «Armbetono», kun ekzercoj kaj korektoj. Por certigi la sukceson de tiu entrepreno, grava por la esperanta movado, necesas, ke ĉiu interesato sciigu sian aprobon per poŝtkarto. Adreso: S-ro Direktoro de «Ecole spéciale des Travaux publics», 3, rue Thénard Paris (V-a).

*

[BILDO p.10 | 38,42,66,48] Ornama kapvinjeto de la rubriko: malfermita libro kun plumo kaj inkujo en dekoracia kadro.

RECENZEJO

Duope ricevitajn verkojn ni recenzas, unuope ricevitajn ni nur mencias.

Nova Afriko de Th. Monnens, S. J. Esperantigis Floriano; eldonis «Espero Katolika», 55, rue de Vaugirard, Paris (VI-a). Formato: 15×10 cm. 24 pĝ. Prezo: 1.50 fr. fr.

Tia verketo indus troviĝi en la Biblioteko de SAT. Mi ne ŝercas: ĝi entenas multe da faktoj, kiujn devus koni ĉiu laboristo por trafe kontraŭbatali la kapitalistan reĝimon kaj… la religion! En pli konciza formo ne estas eble rakonti trafe pri la sklav-komerco kaj kruelaĵoj faritaj de blankhaŭtuloj kontraŭ negroj — kaj estas konfesite, ke nun ne progresas la katolikismo inter la negroj, sed la islamo! (42 milionoj da islamanoj). La aŭtoro ĉagrene demandas: «Ĉu Afriko estos al Kristo aŭ al la Profeto?… Por niaj misiistoj estos terure peniga tasko venkigi la krucon.»

Ĉe tia konstato oni sin demandas kiel povas inteligenta katoliko kredadi, ke lia religio estas didevena!…

Mi ja rekomendas al la liberpensuloj la broŝureton kiel valoran propagandilon. E. L.

Internacia lingvo esperanto kaj lernejo (ukrainlingve) de I. Izgur. Eldono de «La Nova Epoko». Formato 21,5×15,5 cm. 32 pĝ.

Tre bezona nunmomente ukrainlingva propagandilo, lerte verkita kaj celanta precipe la instruistajn mediojn. Multaj citaĵoj el sovetiaj gazetoj, opiniaro de «eminentuloj», teksto de la ĝeneva deklaracio de instruistoj kaj mallonga esperanta gramatiko kompletigas la verkon de K-do Izgur, kies laboro meritas dankon de ukrainiaj esp-istoj. Ereto.

Kuzeto, scena bagatelaĵo en unu akto de M. Balucki elpoligita de S. Greenkamp. Eldono: «Esperantista Voĉo». Formato: 18×13 cm. 16 pĝ. Prezo: 0.25 sv. fr.

Tre sprita komedieto en kiu (feliĉe!) malbono ne estas punata kaj moraleco ne ĉiam kontentigos bontemplanojn. Ĝi estas facile ludebla dum esperantaj vesperoj bezonante simplan ĉambran dekoracion kaj nur tri aktorojn (du viroj kaj virino). La aŭdantaron ĝi ne instruos, tamen amuzos. Des pli bone!

La traduko estas tute bona. Ereto.

Novaj amaj poemoj de Jaume Grau Casas, L. K. Barcelona 1927. Formato: 14,5×21,5 cm. 32 pĝ. Prezo ne montrita.

Simpatia kaj bela kolekto de amversaĵoj. S. G.-K.

Esperanto durch Sprechen, 1. Teil: Einführung in Sprachlehre und Wortbildung de Prof. Dr. Göhl, Deutsch-Esperanto-Bücherei Nr. 12. Eldonejo: Ellersiek & Borel, G. m. b. H., Berlin und Dresden. Formato: 12,5×18,5 cm. 84 pĝ. Prezo: 1.20 mk. g.

La aŭtoro estas jam konata kiel verkisto de multaj german-esp-aj lernolibroj kaj gramatikoj, do estas superflue rekomendi la novan libron. S. K.

*

La Lingva Angulo

Demandoj:

1) En diversaj esperantaj tekstoj oni povas legi jene: Proletoj DE ĉiuj landoj; proletoj EL ĉiuj landoj; ĉiulandaj proletoj. Kiu formo estas korekta?

2) En la artikolo («S-ulo» n-o 113) «La fantomo de nacieco» troviĝas la vorto «tribestro». Mi traserĉis ĉiujn miajn esp.-vortarojn, sed ne povis trovi tiun vorton. Fine mi serĉis en franca-norvega vortaro, kaj trovis la vorton «tribu» = «gento».

Ĉu necesas tiu nova vorto? (6971)

3) Oni tre ofte legas eĉ en la fundamentaj skribaĵoj: «Mi dankas vin por…». Ĉu ne estus preferinde skribi: «Mi dankas vin pro…», la prepozicio por esprimanta la celon kaj ne la motivon?

Respondoj:

1. La tri esprimoj estas egale korektaj kaj egale bonaj. Vi eĉ povas ankaŭ uzi la kvaran esprimon «Proletoj en ĉiuj landoj», kiu estas egale korekta kaj egale bona. Ĝenerale la 4 esprimoj estas sendiference uzeblaj; nur en malofta okazoj, por montri negravajn nuancojn, iu aŭ alia esprimo estas preferinda.

2. La vorto TRIBO estas enkondukita de Zamenhof; ĝi signifas: subdivido de iu popolo (ordinare sovaĝa aŭ malmulte civilizita), popolero, familiaro. Ekz.: «La dekdu triboj de Izraelo». Angle: tribe, clan; germ.: Stamm, Völkchen; fr.: tribu, clan; ital.: tribù; hisp.: tribu.

Ĉar tiu ĉi vorto estas samsignifa kiel GENTO, ĝi estas tute senutila kaj nenecesa.

3. Kvankam la esprimo DANKI POR estas Zamenhofa, ĝi ne estas rekomendinda, ĉar ĝi ne estas logike konforma al la ĝusta signifo de la prepozicio POR. Mi senhezite konsilas al vi uzi la prepozicion PRO post la verbo DANKI. Mi mem uzas nur ĝin en tiu ĉi okazo. Fakulo.

*

Ankoraŭ pri «radjo» aŭ «Radio»

a) Principo de internacieco: Prononcado: France Radjó, ruse Rádjo, pole Rádjo, angle Ŭájrles [?], germane Funk (en angla kaj germana lingvoj la vorto Radio estas mal-

— pàgina 11 —

ofte uzata). Ortografio: En ĉiuj al mi konataj lingvoj oni skribas Radio. b) Lingva tradicio: Ĝis nun en ĉiuj esperantaj ĵurnaloj kaj speciale en la «Internacia Radio-Revuo» estis uzata nur la formo Radio. c) Logikeco: Principe anonimoj estu evitataj. Tamen esperanto estas vivanta lingvo, do — ne absolute logika. La anonimoj en ĝi estas multaj (ero, aro, in-tima, er-aro, kata-logo ktp.), tamen la kunteksto ĉiam permesas diveni la ĝustan sencon. Konkludo: Mi preferas la formon Radio ĉar en ĉiuj ĉefaj lingvoj ĝi estas tiel skribata (kaj esperanto estas dume pli skribata ol parolata en internaciaj rilatoj), ĉar tiu ĉi formo estas jam uzata de ĉiuj esperantistoj kaj ĉar nenia dubo eblas.

Internacia Sekretario de la Internacia Radio-Asocio: E. Aisberg.

*

MEMORNOTO

Represis el «Sennaciulo».

De Roode Vaan, Bruselo, 8. 1. 27: «El Blankrusio» (116). — Bournemouth Times, Bournemouth, 13. 11. 26: «Ĉe la Neŭtraluloj» (110), 30. 10. 26: Alvoko de D-ro Dieterle, 4. 12. 26: «Helena Respubliko» (113). — Krasnoarmejskaja Pravda, Smolensk, 20. 1. 27: «Blankaj mastroj — flavaj sklavoj» (119). — Tverskaja pravda, Tver, 28. 12. 26: «Kion mi travivis sur la vojo al USSR.» (112), 11. 1. 27: «En malliberejo de Lodz» (114) k. «Letero el Bulgario» (112). — Neue Zeitung, München, 19. 1. 27: «La SAT-aparato servu!» (119—120). — Social-Demokraten, Oslo, 6. 1. 27: «La social-demokrata movado en Aŭstrio» (115). — Norges Kommunistblad, ?, 6. 1. 27: «Kio okazas en Nederlanda Hindio?» (117), 17. 1. 27: «Blankaj mastroj — flavaj sklavoj» (119). — Revista Popular, Cordoba, 15. 1. 27: Bildo pri eksterlandaj kapitalistoj en Ĉinio. — Prukopnik Svobody, Vidin, 12. ?. 26: «Funebra Festo en Soveta Turkmenio» (107), «Prostitucio kaj Proletaro» (90). — Le Combat, Bruselo, jan. 1927: (Kompilaĵo el 117 k. 118).

Enhavis notojn pri SAT.

Le Cri du Peuple, Lyon, 22. 1. 27: Pri VII-a kongreso. — Pskovsky Nabat, Pskov, n-o 179: Pri VI-a kongreso. — La Voix des Femmes, Paris, 3. 2. 27. — Le Progres, Lyon, 4. 2. 27: pri VII-a kongreso.

Enhavis Tradukaĵojn el esperantaj leteroj.

Pskovskij Nabat, Pskov, n-oj 182, 190, 196, 212, 262 de 1926 j., n-o 6 de 1927 j. — Za Mir i Trud, Rostov, 8. 1. 27 k. 11. 1. 27, (4). — Bolŝevistkaja Smena, Rostov, 15. 1. 27. — Do novogo sela, Krivoj Rog, 5. 1. 27, 8. 1. 27. — Murgazeto de Gubteriako «Intertratiĝo» [?], Pskov, n-o 12, (3). — Leninskaja Gvardia, Pskov, n-oj 34, 42. — Pskova Plugisto, Pskov, 19. 11. 26. — Pskovskij Paharj, Pskov, n-o 46. — Krasnij Voin, Moskvo, (2). — Tverskaja pravda, Tver, 8. 12. 26, (3), 4. 1. 27, (2), 12. 1. 27. — Arbeiter-Zeitung, Leipzig, 24. 1. 27. — The Labour Woman, London, 1. 1. 27, 1. 2. 27. — Raboĉij Putj, Smolensk, 16. 12. 26, 16. 1. 27, (29). — Krasnoarmejskaja Pravda, Smolensk, (22). — Junij Tovariŝĉ, Smolensk, (3). — Junij Pioner, Smolensk, (2). — Smolenskaja Derevnja, Smolensk, (4). — Krasnaja Zvezda, Leningrad, (3). — Krasnoarmejskaja Zvezda, Novo-Nikolajevsk, (8). — Le Cri du Peuple, Lyon, 29. 1. 27.

Enhavis priesperantajn artikolojn.

Molodij Bilŝovik, Kiev, 6. 1. 27, 16. 1. 27: leciono k. artikolo de E. Adamson, 20. 1. 27. — Pskovsky Nabat, Pskov, n-o 252, 1926 j. — Bournemouth Times, Bournemouth, 27. 11. 26: trad. de Internacia Radio Revuo. — Krasnaja Zvezda. — Krasnij Voin, Moskvo, 28. 11. 26. — Tverskaja pravda, Tver, 7. 12. 26, 8. 12. 26, 4. 1. 27, 11. 1. 27. — Promień, Lublin, ?, 2 propagandart. k. leciono. — The Daily Herald, London, intermite artikoletoj de M. Starr. — Krasnoarmejskaja Pravda, Smolensk, 16. 12. 26, 16. 1. 27, (3). — Raboĉij Putj, Smolensk, ?, (12). — Laborist-Kamp-Korespondanto, ?, (1). — Krasnoarmejec, Samara, (1). — Proletarskij Putj, Uljanovsk, (1). — Krasnaja Zvezda, Moskvo, (2). — Putj Rabkora, Rostov, (1). — Za Mir i Trud, Rostov, (1). — La Protesta, Buenos Aires, 8. 12. 26. — Lyon Republicain, 4. 2. 27. — Bulletin d’Information de l’I. T. F., Amsterdam, jan. 1927. — Le Combat, Bruselo, jan. 1927: alvoko lerni.

Enhavas materialojn de SAT-gazetservo.

Krasnoarmejskaja Pravda, Smolensk, jan. — Raboĉij Putj, Smolensk, 2 n-oj. — Junij Tovariŝĉ, Smolensk, 1 n-o.

Disaŭdigis Radio-Stacioj.

Tvera Radio-Stacio Pzerĵinskij regule disaŭdigis trad-aĵojn el leteroj k. art., i. a. «Baloto en Hungario» (116).

★ DIVERSAĴOJ ★

Virinoj helpu!

La Virinfako de la Labora Partio britia kongresos ĉe la Urbdomo, Huddersfield, 11.—12. majo 1927. (Korespondantinoj de «Labour Woman» bonvolu sendi salutojn senpere al la Kongreso).

Speciala propagando aranĝiĝis por la monato junio, en kiu multe da virinaj manifestacioj okazos.

*

Dnepropetrovska (Ekaterinoslava) Oficejo por Internacia Korespondado

serĉas regulajn koresp-antojn precipe inter Laboristaro (kolektivan aŭ personan) el ĉ. landoj pri jenaj demandoj: ĉiutaga lab. vivo, profesia, politika k. ekonomia stato de landoj, kom. k. kom-junulara movadoj, partiaj demandoj, intern. ruĝa helpo (IRH.), sporto, radio-amatoreco, lab. kluboj, tekniko, arto, literaturo ktp.

Ĉiujn koresp-aĵojn oni utiligos por lokaj gazetoj k. por kolekt. interkoresp-ado kun fabrikaj kolektivoj. Al ĉ. sendantoj ni garantias resp. Oni ankaŭ akceptas por interŝ. gazetojn (esp.-naciaj), librojn, afiŝojn ktp. — Koresp-aĵojn sendu al: Esperanto-Komitato de SEU, (por Labesko), str. K. Markso, 98, loĝ. 11, Dnepropetrovsk, Ukrainio (Sovet-Unio.)

*

Helpu!

Mi estas profesoro de fiziko, kemio kaj de metodiko de matematika kaj naturscienca instruado ĉe la Krasnoarsk-a Pedagogia Teknikumo. — Mi aranĝis esp. rondeton el la lernantoj de la Pedteknikumo, estontaj instruistoj de unuagradaj lernejoj. Se la eksterlandaj SAT-anoj deziras helpi al la esp. kaj SAT-movadoj inter siberiaj instruistoj kaj instruistinoj, ili bonvolu komenci koresp-adon kun la ĵus nomita esp. rondeto. Mi mem zorgos pri akurata respondo flanke de la studentoj de la Pedagogia Teknikumo. Adr.: K-do Romano Frenkel, Pedteknikum, Krasnojarsk (Sovetio).

[BILDO p.11 | 64,7,73,12] Kvinpinta stelo super la alvoko.

ALVOKO

La Laborista Esperanto-Klubo Glasgova aranĝas propagandveson, aŭ ekspoziciaĵon. Ĉio estos de aprilo. Ni petas al ĉiuj Gek-doj, rondoj, aŭ grupoj el la tuta mondo, ke ili sendu salutleteron, poŝtkarton, aŭ ekspoziciaĵon. Ĉio estos kompencata. Sendu al K-dino Ruby Callery, 288 Springburn Road, Glasgow (Scotland).

Ĉiuj Gek-doj jam SAT-aniĝintaj en Ĉita, re-SAT-aniĝu por 1927 j.

Depost la komenco de la SAT-movado en Ĉita, diverstempe SAT-aniĝis ĉirkaŭ 30 Gek-doj. Poste, multaj el ili forveturis al diversaj lokoj kaj kelke da ili, bedaŭrinde, ne re-SAT-aniĝis, ĉu pro tio, ke restinte izolaj, ili ne havis sufiĉe da aktiveco aŭ simple forgesis pagi la kotizon, ĉu pro tio, ke estante senlaboruloj aŭ ruĝarmeanoj, ili ne havis monon por pagi, ĉu pro iuj aliaj kaŭzoj.

Konsiderinte tion, Ĉita’a SAT-Grupo, dum sia kunsido de 16. 1. 27 decidis: Nek unu K-do, iam ajn SAT-aniĝinta en Ĉita, kaj poste ne-re-SAT-aniĝinta, denun restu ekster SAT! Ni konservu por SAT ĉiujn niajn membrojn, iam ajn aliĝintajn al SAT en Ĉita, kaj troviĝantajn nun ie ajn!

Ĉar ni havas la adresojn de preskaŭ ĉiuj niaj estintaj SAT-K-doj, ni decidis senprokraste, instigi ĉiujn Gek-dojn nepre realiĝi al SAT por 1927 j. Eble kelkaj K-doj (senlaboruloj, ruĝarmeanoj) ne havas rimedojn por pagi kotizon al SAT. Ne gravas! La grupo decidis, ke ĝi mem pagos SAT-kotizojn por ĉiuj, kiuj ne povas tion mem fari. Do, estu nia signaldiro: Ĉiuj niaj Gek-doj devas re-SAT-aniĝi, malgraŭ ĉio!

Tio estas nia modesta donaco al SAT. Ni opinias, ke ĉiuj SAT-rondoj devas fari la samon, rilate al siaj ne-re-SAT-aniĝintaj gek-doj troviĝantaj ie ajn. Ĉu ne?

Ĉita’a SAT-grupo.

Gekamaradoj, atentu!

Ivanovo-Voznesenskaj SAT-aninoj alvokas ĉiulandajn Gek-dojn sendi informojn pri nuntempa virina movado kaj situacio en industrio, socia kaj hejma vivo. La sciigoj ne devas esti tro ampleksaj kaj detalaj, sed precizaj. Ankaŭ ilustraĵoj kaj fotaĵoj estas necesaj. La informoj estas bezonataj por speciala n-o de nia loka ĵurnalo, dediĉota al Internacia Tago de l’ Virino, la 8-an de marto.

Sendu leterojn pri via vivo kaj batalo.

Adreso: Ivanovo-Voznesensk (Sovet-Unio), Str. Baturina n-o 6, loĝ. 31, al K-dino A. Medvedeva.

— pàgina 12 —

KORESPONDADO

TARIFO

Unu enpreso: Simpla trilinia anonco kostas 0,50 mk. or., ĉiu plia linio la samon. Ni nur akceptas anoncojn kun samtempa pago.

MALLONGIGOJ: L = letero, PK = poŝtkarto, PI = poŝtkartoj ilustritaj, PM = poŝtmarkoj, bfl. = poŝtmarko sur bildflanko, k. ĉ. l. = kun ĉiuj landoj, esp-aĵo = esperantaĵo.

Ĉiuj petantoj pri korespondado havas la devon, nepre respondi almenaŭ unu fojon al ĉiuj petoj koncernantaj la fakon, por kiu ili sin enskribigis.

Aŭstrio.

K-do Theodor Maller, Hernalser Hauptstr. 58, II/7. Wien, XVII. dez. koresp. k. ĉ. l.

K-do M. Fischer, Franzensbrückenstr. 14, Wien, II/1. dez. interŝ. PM k. Sovetio, Mongolio, peco kontraŭ peco aŭ laŭ katalogo.

Britio.

— Gek-doj k. alilanduloj, kiuj vizitos Anglion, bonv. informi la sekretarion de „Lab. Esp. Klubo», 114, Duke St., Stretford Rd., Manchester pri sia alveno.

Ĉeĥoslovakio.

K-do K. Vanous, Luze, dez. interŝ. PM. k. ĉ l. precipe kun Sovet-Unio.

Francio.

K-do Ladislao Janka, 127, Rue de College, Roubaix, (Nord) dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l. PK, PI, PM, bfl.

K-do Robert Launay, 72, Rue de la None, Saint Pierre des Corps, (Indre et Loire) dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l. L, PK, PI. Resp. garantiata.

Germanio.

K-do Bernhard Karge, Priesterstr. 1, Nowawes ĉe Berlin, dez. interŝ. PI, bfl. k. ĉ. l. Certe resp.

K-do Walter Schmidt, Luisenstr. 15, Nowawes ĉe Berlin (24 j.), dez. interŝ. PI, bfl. k. ĉ. l. Tuj resp.

K-do Fr. Kolodzinski, Rottstr. 52, Bochum i. W., dez. interŝ. PM, bfl. k. ĉ. l., nepre resp.

— Chemnitz-a amik-rondo, dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l. L, PK. Adr.: K-do Max Heinzmann, Bernsdorfer Str. 143, II. Chemnitz i. S.

K-do Fritz Wiesemann, Brünningstr. 13, Essen, dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l. L, PK, PI.

— Gelernantoj dez. koresp. pri div. temoj, k. ĉ. l. L, PK, PI. Certe resp. Adr.: Esperanto Kurso, Gasthof Greissl, Erding i. Bay.

K-do Erich Bemmann, Altmittweida, Nr. 144, B. i. S., dez. koresp. k. ĉ. l. L, PI, bfl. Resp. garantiata.

K-do Hans Ross, Beim Waisenhaus, 2, II. Rostock, dez. koresp. kun gejunuloj pri ĉ. temoj.

K-do Wilko Wege, Grünstr. 13, ptr. Halle a. S., dez. el ĉ. l. unu ekz. de ĉ. gazetoj pri vegetarismo, korpkulturo. Ĉiu sendonto ricev. germ. gazetojn.

— Kiu korespondus k. ludus ŝakon kun mi? Resp. garantiata. Adr.: K-do Kurt Kuchinke, Grossröhrsdorf i. S.

— Dresdena Industriregiono — Lea distrikto dankas pro ĉiuj alsendaĵoj. Ni estus tre dankaj, se K-doj el Ĉinio, Japanio, Turkio, Aŭstralio kaj Ameriko kompletigus nian distriktan ekspozicion per kelkaj alsendaĵoj. K-doj helpemaj bonvolu sendi ekspoziciaĵojn al K-do P. Köckeritz (77) Tharandter Str. 6, Dresden-A. 28.

— Porcelanistoj ĉiul., pref. USSR-anoj estas petataj kontakti kun ni. Adr.: «Lab. Societo Esp.» (Erich Endler), Herzogstr. 11, Selb i. Bay.

Hispanio.

K-do A. Nadal, Str. Morey, 35, Palma de Mallorca, interŝ. nur PM. k. ĉ. l. Certa k. tuja resp.

Jugoslavio.

S. H. S. Osijek. — Grupo de SAT-anoj (22—30 jaroj), dez. koresp. kun Gek-doj de ĉ. l. pri seriozaj temoj, precipe pri vivkondiĉoj kaj lab. movado. Adreso: Milan Klem, Osijek, ul 48 (vidu Kronikon). (8333)

Litovio.

— Du instruistinoj, T. Klupŝiene k. F. Prizgintaite, Lygumai, Ŝiauliu apskr., dez. koresp. pri div. temoj, L, PK, PI, k. ĉ. l. Resp. garantiata.

Sovetio.

Fervoja lab. klubo je nomo de Vajner (USSR., Sverdlovsk, str. Karl Libkneĥt, 38) dez. koresp. L, PK, PI, esp-aĵoj k. ĉ. l. pri fervojaj teknikaj demandoj, pri viv- k. labormaniero de gefervojistaro, pri klubaj k. socialaj demandoj. Resp. garant. de kluba labinkor. Ankaŭ dez. apartan koresp. de kluba komencanta esp.-rondeto kun similaj eksterlandaj.

— Junaj kom-istoj dez. koresp. pri lab. vivo, komjunulmovado k. a. seriozaj temoj k. ĉ. l. Adr.: Klubo de K. Libkneĥt (por esper-rondeto), Velij, Pskova gub.

K-do M. I. Smirnov, Podgornaja, 22, Kineŝma (Iv. Voznes.) dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l.

K-do Reznickij, ul. Komunala, 6, Lugansk, komuno de lab. ĵurnalaro dez. ŝakludi. Kontraŭbatalu!

K-do A. Stahurski, ul. R. Luksemburg, 11, Ludinovo (Brjansk. gub.), dez. koresp. pri radio-amatoreco k. a. temoj, interŝ. PM.

K-do A. Kovalenko, Boriĉev tok, 30, 2, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-do M. Ĉernoglaz, (komjunulo), Konstantinovska, 24, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

— Junkomunista ĉelo ĉe 3-a k. 4-a ŝtatmuelejoj, dez. koresp. prefere kun gekomistoj junul. aŭ ĉeloj k. ĉ. l. Adr.: K-do Golovanevski, Kreŝĉatikski pr. 3, 1-a, Kiev.

K-do A. Kagan, Vozdviĵenska, 12, 1, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-do I. Popov, G. K. Kraj. Taganroga okr., Matveevo-Kurganskoe p. otd. pos. Martino, dez. koresp. pri agronomio, natursciencoj k. religio k. ĉ. l.

K-do A. Korŝunov, Novouzenskaja, 119, Saratov, k. ĉ. l. Nepre resp.

K-do G. Majorov, Kontoro matersklada, Dolinskaja, Krivo-Rogsk. okr., dez. koresp. k. ĉ. l., L, PI.

— Kiu dez. interŝ. ilustr. gazetojn k. koresp. pri statistika-ekonomiaj temoj, sendu k. skribu al K-do A. Jadlovker, ul. Lenina, 26, Velij, Pskova gub. Resp. garantiata.

K-do S. Libermann, ul. Jukovskaja, 29, Odessa, dez. koresp. k. interŝ. gaz. k. ĵurn.

K-do G. S. Kaletin, 3-a rajono Golubinaja hejmo, 933, Orenburg, pri metodiko de ekskursia laboro k. bibliotekscienco. Resp. garantiata.

GEKNABOJ!

Korespondu kun grupo ĉe Odessa infana urbeto (kolonio, kie loĝas kaj edukiĝas 2500 infanoj). Respondo al ĉiu garantiata. USSR, Odessa, 4 Stacio, Detgorodok.

INVITO

La 27. II. la SAT-grupo en Solingen aranĝos la duonjaran konferencon por Rejnlando-Vestfalio, matene je la 10-a horo.

Grava Tagordo!

La saman tagon je la 15-a horo okazos proleta esp. soleno, kaj fondiĝo de SAT-junulargrupo. Ni atendas multnombran vizitadon. — Ĉiujn skribaĵojn sendu al: K-do W. Schlüss, Kreuzstr. 5, Solingen i. Rhld.

ĜUSTIGO

En la artikolo de K-do D. Sheriff, aperinta en la n-ro 121—122 de «S-ulo», enŝoviĝis eraro, kiu aliigas la sencon de frazo. Anstataŭ: «…La sovetideo estas malkonvena por Usono…» devas esti: la sovetideo estas MALKOVRITA EN USONO.

ESPERANTA DISAŬDIGO

La 25. II. 1927, h. 23 M. E. T. ondlongeco: 400 m. forto: 2 kv., la Falun’a sendstacio (Svedio) disaŭdigos tuthoran esperanto-programon. La disaŭdigo estas iniciatita de la stacia estraro por konatigi la eksterlandan publikon pri la, je turisma vidpunkto, tre interesa provinco Dalekarlio. La programo konsistos el kantado, parolado kaj muzikado. Estas do necese, ke la eksterlandoj Gek-doj klopodu kapti la elsendaĵon kaj poste raporti al Falu Radioklubb, Falun (Svedio). Aliaj gazetoj bonvolu represi la sciigon. — (19)

[REKLAMO p.12] INSTRUISTOJ via gazeto estas INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO oficiala organo de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE). Gazetabono: 2,50 mk. g. Kotizo al TAGE: 0,50 mk. g. Specimenon petu de M. Goldberg, Frohburger Str. 68, p., Leipzig S 3 (Germ.)

[BILDO p.12 | 84,73,93,80] Kvinpinta stelo en la reklamo de Internacia Pedagogia Revuo.

Presejo: Uns-Produktivgenossenschaft, Leipzig (Germanio)

Facsímil: escaneig a Internet Archive

El número, sencer

— pàgina 1 —

3-a Jaro. N-o 127—128 — APERAS SEMAJNE — 5. Marto 1927

ESPERANTO JE LA SERVO DE L’ TUTMONDA PROLETARO

SENNACIULO

OFICIALA ORGANO DE SENNACIECA ASOCIO TUTMONDA

Redaktanto: E. LANTY, 14, Avenue de Corbéra, Paris-XIIe | Sidejo de Ekzekutiva Komitato de SAT, 23, Rue Boyer, Paris-XXe | Administranto: R. LERCHNER, Colmstrasse 1, Leipzig O 27

LA SKLAVOKOMERCO EN ABISENIO

En Afriko ekzistas ankoraŭ du t. n. sendependaj landoj: Liberio kaj Abisenio. Sed ŝajnas, ke tia «sendependeco» ne multe profitas al la tieaj proletoj, t. e. sklavoj, kiel montras la ĉi-suba priskribo. Nure nacia sendependeco povas profiti sole al la regantoj, neniel al la regatoj. Vera sendependeco ekzistos por la laborularo nur kiam forestos ĉia ekspluatado sur la tuta tero. Kaj por forigi la ekspluatadon ne nacia batalo necesas, sed klasbatalo. — Red.

[BILDO p.1 | 8,50,47,67] Foto: kelkaj tendoj kaj homoj sur ebenaĵo, malantaŭe multaj altaj stangoj. Subskribo: Imperiestra restadejo en la «sendependa» Abisenio

[BILDO p.1 | 47,50,85,67] Foto: homamaso en blankaj vestoj sur placo antaŭ masonaĵaj konstruaĵoj. Subskribo: Preĝejo en Harrar («libera» Abisenio)

La hungara Afriko-esploristo Geza Demeter antaŭ nelonge revenis de vojaĝo tra Afriko kaj publikigis tre interesan raporton.

Bitaŭdari Apta Giorgi, influa politikisto en Abisenio, kiu nuntempe estas militministro, antaŭ kelka tempo esprimis sian opinion pri la forigo de la sklaveco en Abisenio.

Al ĉiuj skribaĵoj, kiujn la grandŝtatoj sendis pri ĉi afero al Abisenio, Apta Givorgi respondis, ke subita forigo de la sklaveco povus konduki la landon al revolucio kaj tiam la terkulturo perdus siajn plej bonajn manojn, ĉar 1 miliono da sklavoj estas okupataj sur la kampoj.

En Abisenio nun ekzistas 2 sociklasoj: indiĝenoj, posedantaj teron, okupitaj ĉe ŝtatoficejoj kaj servantaj kiel oficiroj en la armeo, kaj sklavoj, abisenlingve nomataj «gabar».

Ĉi sklavoj devas pagadi impostojn al la terposedantoj, al la guberniestroj kaj fine ankaŭ al la imperiestrino mem.

Estadas 2 specoj da sklavoj: militkaptitoj kaj tiaj, kiaj ekestis sklavoj pro ŝuldopaga nekapableco.

Fine ankaŭ ekzistas infanoj-sklavoj, kiuj tute simple estis venditaj de siaj gepatroj.

Sed la lastan specon de sklaveco la registaro malpermesas.

La registaro mem tre kulpas pri la sklaveco, ĉar ĝi eldonis leĝon, kiu permesas preni en sklavecon pro nepagitaj ŝuldoj, kaj eĉ enkatenigi sklavojn permesas la registaro al la kreditoroj.

Dum nia vojaĝo de Dima al Kapa — rakontas la hungara vojaĝisto — ni renkontis kelkajn sklavkaravanojn. Unu tia renkonto engravuriĝis mian memoron.

En profunda kotaĵo, ĉe forta pluvego ni alvenis praan arbaron. Tie ni ekvidis kortuŝan aperaĵon: meze de bone armita abisenia soldataro ni rimarkis ĉirkaŭ 30 virinojn. Ĉiu el ili sur la dorso portis suĉinfanon, kaj kelkaj ankaŭ kondukis per la manoj infanojn de 8 ĝis 10 jaroj. Malantaŭ ili iris iliaj edzoj, la manoj kaj piedoj ligitaj per pezaj katenoj, ĉirkaŭitaj de abisenaj rajdantoj, kiuj batadis la malfeliĉajn sklavojn per siaj longaj skurĝoj, se ili laciĝis kaj por momento volis ripozi. Profesoro Grühl, germana esploristo, kiu nin akompanis, kriis, ke li pri tio sciigos al la angla ambasadoro, al la Konsilantaro de la Ligo de Nacioj kaj aliaj. Sed iu el niaj akompanantoj rimarkigis, ke la profesoro ankoraŭ havos la okazon ekkoleri, kiam li renkontos sklavojn mortbatitajn.

Kaj efektive posttagmeze ni trovis sur la vojo kadavron de sklavo, kiu jam estis duone dismanĝegita de sovaĝaj bestoj . . .

Post kelkaj tagoj ni ankaŭ eksciis, ke en la abisenia urbo Derja okazadas regulaj sklavofoiroj.

La prezo por viro en la foiro estas ĝis 30 taleroj kaj por virino 15. Infanoj 10 ĝis 15-jaraj estas vendataj por 5 ĝis 10 taleroj. La plej malĝojinda fakto ĉe tio estas, ke la sklavoj kontentas pri sia stato, kaj se iu proponus forigi la sklavecon, la sklavoj estus la unuaj, kiuj kon-

— pàgina 2 —

2 — SENNACIULO

traŭus tian proponon, ĉar ili sentus sin minacataj perdi sian mizeran panon.

La «gabar», ĉi plej malalta sklavospeco, estas kiel besto. Kiam li malsaniĝas, al lia mastro ne venas en la kapon, lin kuracigi, kaj tiel li pereas kiel hundaĉo. Se li estas sana, li devas fari la plej pezan laboron kiel kamelo kaj ricevas por tio tioman manĝaĵon, kiom necesas por ne malsatmorti.

La mortemo ĉe ĉi sklavospeco estas terura. Sed plej karakterize ĉe ĉio ĉi estas — diras la hungara esploristo — ke la plej grandaj ŝtatviroj kaj politikistoj en Abisenio estas kontraŭ forigo de la sklaveco. Ili opinias, ke (gardu dioj!) tio povus okazigi, ke la abiseno mem estu devigata kulturi la teron . . .

El «Lodzer Togblat» eljudigis Iuelmultiuj.

EL JAPANIO

La stato de nuntempa virina edukado

La nuntempa eduksistemo en japanaj lernejoj komenciĝis en 1868, kiam Edikto pri Elementa Lernejo estis proklamata. Malgraŭ la mallonga historio de nur duona jarcento, nia edukado ĝenerale estas en prospera stadio. Tamen tio ĉi estas nur por viro: kaj por virino ni ankoraŭ havas multe da problemoj. En Elementa Lernejo, geknaboj ricevas tute saman edukadon; sed en ĉiu lernejo pli alta ol elementa lernejo, ekzistas multaj diferencoj.

Tia diferenco estas kaŭzita pro tio, ke «Bona edzino kaj saĝa patrino estas la esenca idealo de virina edukado. Knaboj estas edukataj por fariĝi homoj, membroj de socio, dum knabinoj por fariĝi kapablaj hejmmastrumantinoj. Tial knabinoj devas pasigi multe da tempo por kudrado, kuirado, kaj japanaj (ofte ankaŭ ĥinaj) klasikoj. Ili ne havas multan tempon por studi arton kaj sciencon. Knabinoj ne estas edukitaj kiel kunulinoj de viroj, kiuj povas labori por socio kaj hejmo: ili plejparte estas edukataj kiel servistinoj, kiuj penas plaĉi al viroj per sia tuta forto.

Tiu malvigla melankolia ideo de konservativa, feŭda edukado estas tute senigita je la moderna viveca ideo pri libereco, emancipo, kaj la ekonomia ŝanĝo de la moderna industria reformo. Virinoj komencis partopreni ekonomian aktivecon kaj helpi al homa civilizacio. Virina edukado nun estas unu el la plej gravaj aferoj en Japanio. Oni klopodadas por reformi knabinan liceon, pliprogresigi altan liberan edukadon, akirigi egalan situacion kiel viroj. La stato similas al tiu en Germanio antaŭ 20 jaroj.

Lernej-sistemo

Edukado en elementa lernejo

En 1924, urboj, urbetoj kaj vilaĝoj (elspezis) 49,8 % el sia tuta spezo por elementa-lerneja edukado, kaj la celo de deviga edukado estas sufiĉe bone atingita. Plue, ekzistas opinio plilongigi ĝin ĝis 8 jaroj nunan 6 jaran devigan edukadon. En tiu ĉi deviga edukado, la ĉefa celo estas fari naciulojn el ĉiuj lernantoj. Por knabinoj la lernadprogramo diferencas, kiam ili fariĝas 10 jaraj, nome en la 4-a jara klaso ili komencas lerni kudri; jen lecionhoroj por kudrado:

Dum tri jaroj ili pasigas 240 horojn por kudrlecionoj.

Eljapanigis M. S. (SAT-anino).

(Daŭrigota)

EL SIBIRIO

1. Inter Novosibirsk (ĉefurbo de Sibirio ĉe rivero Obj¹) kaj Taŝkent (ĉefurbo de Meza Azio) estas projektata nova fervojo, kiu devas havi tre grandan ekonomian signifon ĉar ligos riĉegajn grandegajn regionojn. La regionoj bezonas interŝanĝon de krudaĵoj por disvolvi sian industrion—Sibirio bezonas kotonon kaj fruktojn el Turkestano kaj la lasta bezonas lignon, feron, tritikon el Sibirio. La vojo iros de urbo Semipalatinsk (ĉe r. Irtyŝ) preter lago Balkaŝ al Taŝkent. Kiel sekvo prezoj de ligno en Turkestano malaltiĝos je 30—40 % kaj prezoj de tritiko je 12—15 % kaj tial kulturo de kotono vastiĝos anstataŭ kulturo de tritiko, kiu nun malutile okupas laborforton kaj plugareon.

2. Klimato de Sibirio ne estas tiom malvarma kiel pensas multaj. En ekstrem-orienta ĉemara parto de Sibirio estas kulturata rizo kaj depost la jaro 1925 — morusarbo, kies unu hektaro dum unu jaro donas ĉirkaŭ 1000 rublojn da profito (1 am. dolaro = 1,94 rublo).

Por la jaro 1927 oni statistikas tie ĉi ĉirkaŭe 1200 hektarojn da silkplantejoj kaj ĉirkaŭ 8000 kilogramojn da produktita silko. Oni konstruas silkfadenan fabrikon. La silkovaro estas liverata de Japanio. La orienta Sibirio (inter lago Bajkal kaj Pacoceano) egalas okonon da tuta areo de USSR, sed havas nur 1 700 000 loĝantojn. Dum proksimaj 10 jaroj oni planas sendi ĉi-tien ĉirkaŭe unu milionon da novaj koloniistoj precipe el Ukrainio troloĝata.

3. Ĉe Vladivostok en golfo de Petro la Granda oni kaptas trepangojn (vermosimila marbesto, speco de Holoturioj), kiujn manĝas japanoj kaj ĉinoj. Trepangoj estas propraj al sudaj Filipinaj kaj Molukaj insuloj, el kie ili estas eksportataj en granda kvanto kiel nutraĵo por Japanio kaj Ĉinio. En Vladivostok nun estas preparataj ĉirkaŭe 50 000 kilogramoj da sekigitaj trepangoj por eksporti Ĉinion kaj Japanion per regna komercoficejo (privataj entreprenoj en Sovetio ne rajtas komerci kun eksterlando).

4. Duoninsulo Kamĉatko preskaŭ senhoma (nun ĝi havas nur proksimume 15 000 loĝantojn) estas unu el la plej riĉaj fiŝejoj de USSR. Ĝi havas precipe salmajn specojn de fiŝoj facile konserveblajn. La specoj havas tre delikatan kaj bongustan viandon. Dum la jaro 1925 rusaj kaj japanaj fiŝkaptistoj kune liveris ĉirkaŭe 40 000 000 da fiŝoj, sume por 32 000 000 da rubloj. — Riĉega kaj vastega estas Sibirio kaj nur Socialismo sukcesos ĝin dece ekspluati por bono reciproka de tuta homaro, ne sole de sovetianoj! Maksim Krjukov.

¹) Novosibirsk rapide kreskas, ĉiujare je 15 %, duoble pli ol Moskvo. Nun la urbo (fondita nur en la jaro 1893) jam havas 110 000 loĝantojn.

— pàgina 3 —

SENNACIULO — 3

DEKRETOJ PRI FAMILIA VIVMANIERO EN TURKMENIO

Kun penetro de sovetaj principoj pri egaleco de virinoj en turkmenian vilaĝon, ĉe la turkmenino elkreskis granda aspiro al eksedziniĝo. La plej gravaj kaŭzoj de tio kuŝas en la malfacilaj kondiĉoj de familia vivmaniero, despotismo de viroj, edziniĝo de fraŭlinoj kontraŭ ilia volo. Aliflanke la turkmenino eksedziniĝas pro malriĉeco de sia edzo kaj espero pri pli bonaj perspektivoj de persona vivo — kvankam en rolo de dua, tria, eĉ kvara edzino de ia riĉulo.

Ĉar inter la turkmenoj ekzistas «kalym» (vendo-aĉeto de l’ virino); gepatroj de la turkmenino, celante ricevi ĝin, vendas sian filinon multfoje per instigo al eksedziniĝo kaj novaj edziniĝoj. En kelkaj distriktoj tiaj revendadoj de virinoj ricevis karakteron de profesio.

Plej ofte eksedziniĝo ne finiĝas paceme. Ofendita edzo venĝas al la edzino aŭ al ŝia nova edzo. En la venĝon ankaŭ partoprenas la parencoj. Gento iras kun ponardo kontraŭ alia gento. Iufoje, ne trovante subtenon ĉe lokaj sovetaj organoj, la ofendita flanko organizas bandon, foriras en la sablarojn kaj de tie efektivigas sisteman bataladon kontraŭ la malamikoj.

Ĉi tio iĝas iom komprenebla, se oni atentas post kia streĉo de fortoj kaj energio edziĝas la turkmeno. Por ŝpari monon kaj aĉeti edzinon, malriĉulo devas labori dum 10—20 jaroj kiel dungito de riĉulo. Nature, post la foriro de la edzino, la pagita «kalym» (kameloj, ŝafoj, teo, silkoj ktp.), valoranta ĉirkaŭ 2 000 rubl. perdiĝas por la vilaĝano kaj li ree devas komenci laboregi, ĉar alimaniere li ne povas akiri alian edzinon. Tiele la libera eksedziniĝo plej dolorige trafas la malriĉularon.

Por defendo de la interesoj de la malriĉuloj kaj sub insistaj postuloj de la vilaĝanoj, la Turkmenia Plenumkomitato estis devigata iom limigi la facilecon de eksedziniĝo inter la turkmena loĝantaro kaj eldonis specialan dekreton.

Krom tio estis eldonata dekreto pri multedzeco, «kalym» kaj edzeca aĝo. Multedzeco estas malpermesita kaj persekutata kiel krimo. «Kalym»-on oni rekonis kiel nelaŭleĝan kontrakton, kies plenumo ne estas deviga; paginto de «kalym» povas ĝin repostuli en juĝejo. La fakton de ricevo aŭ pago de «kalym» oni ne pripersekutas, ĉar absolute malpermesi ĝin dume ne estas eble; ĝi tutegale ekzistus kaŝite.

La disvastigita inter turkmenoj moro fianĉigi kaj eĉ edzigi infanojn kaj ne ankoraŭ naskiĝintojn, estas malpermesita. La geedza aĝo estas difinita je 16 jaroj por virinoj kaj 18 jaroj por viroj.

(Laŭ «Turkmena Fajrero» kompilis S. Bojev, Ashabad-Poltorack.)

[REKLAMO p.3] Fermu viajn leterojn per niaj sigelmarkoj. Prezo: 100 pecoj 1.— mk. g. Administracio de SAT.

LETERO EL SOVETIO

Laŭ ekzistanta dekreto en Sovetio ĉiu laboristo kaj oficisto rajtas ĉiujaran dusemajnan libertempon kun pago de salajro. Ekzemple, se iu oficisto aŭ laboristo laboris dum monato 15 tagojn kaj ceterajn 15 tagojn libertempis — do oni pagos al li salajron tutmonatan, kvazaŭ li laborus seninterrompe.

Sed faktoj parolas la malon kaj precipe rilate al geoficistaro; kiu ne okupas sin per malfacila laboro (kontoristoj, librotenantoj, teknikistoj, inĝenieroj kaj aliaj) tiun favoron ne ĝuas kaj iliajn dusemajnajn libertempojn oni ne pripagas.

Tion bone pruvas jenaj ciferoj:

El la tabelo oni vidas, ke geoficistaro dum la jaro laboras 304 tagojn, el kiuj oni pripagas laŭ leĝe nur 288 tagojn kaj por ceteraj 16 labortagoj oni nenion pagas, konsiderante ilin kiel 2-semajnan libertempon, kio pruvas, ke faktoj kontraŭas la dekretojn. «Sovetiano».

*

En Sovetio laŭ dekreto, oni devas pagi por eksterlandaj pasportoj laŭ tri kategorioj:

1. Kiu ricevas ne pli ol 75-rublan salajron, tiu pagas 50 rublojn; 2. Kiu ricevas 75 ĝis 200 rublojn, tiu pagas 100 rublojn; 3. Kiu ricevas pli ol 200 rublojn, tiu pagas 250 rublojn.

★

Vivkondiĉoj de laboristoj en Finnlando

Mi volas sciigi la SAT-anaron pri la viv-kondiĉoj de segej-laboristoj en Finnlando, kondiĉoj kiuj estas plej ĝeneralaj, ĉar la segej-laboristoj konsistigas preskaŭ la tuton el la industria Laboristaro ĉi-tie.

Laboro estas preskaŭ ĉiam pagita popece; do, kiu laboras pli multe, ricevas pli multe da salajro. Tre simple, sed fakto estas tia, ke laboro ĉiam estas ĉe la plej pena punkto kaj salajro je la plej malalta. Laboro en segejoj estas aranĝita, oni povus diri, «Taylor-e», ĉar ĉiu laboristo bezonas fari nur unuforman movon per mano aŭ piedo.

Kiel mezan salajron pohoran oni povas konsideri 5 mk-ojn por viro kaj 3 por virino laŭ popeca laboro. Laŭ pohora laboro ĝi estas nur 3,75 ĝis 7,25 por viro kaj 2 ĝis 2,50 por virinoj. Ĉi sube mi notas kelkajn erojn da tempo dum kiuj viro bezonas labori por 5-mk-a horsalajro, por akiri la sekvantajn vivbezonaĵojn:

Por 1-monata luo de ĉambro, oni devas labori ĉirkaŭ 20 horojn. Tamen ofte segej-laboristoj ricevas loĝejon, hejtlignon kaj lumon senpage aŭ almenaŭ je malalta prezo. Sed okaze, ke ne estas sufiĉe da loĝejoj por ĉiuj laboristoj pere de la firmo, preskaŭ neniam tio estas rekompencita.

Ekzistas en la lando asekuro pro akcidentoj kaj profesiaj malsanoj, tiel en industrio kiel por kamparlaboristoj, sed la leĝo ankoraŭ ne plene respondas sian devon, kvankam ĝi entenas bonan bazon por konstruo de vera labor-asekuro.

Por krom-laborhoroj estas pagite: por la du unuaj 50 %, por sekvantaj 100 %; dimanĉe por ĉiuj 100 %. Domaĝe laboristoj multfoje mem rompas la 8-horan tagon kaj laboras pliajn horojn sen ia rekompenco. Vojaĝemulo.

★

NOTOJ EL BRITIO

Dum la lasta jaro, la elcento da naskiĝoj estis la plej malalta depost 1918; samtempe, la elcento da mortoj estis la plej malalta, kiun oni iam konis. Sendube, la malalta naskiĝelcento estis ĉefe kaŭzata de la ekonomia mizero, kiu ankoraŭ regas tie ĉi. Tamen, samtempe, ĝi montras, kiom la naskiĝevitigo disvastiĝis inter la popolo. Estas fakto, ke nur la plej malkleraj personoj kaj la mense malfortaj naskadas idojn senpripense; la inteligentaj laboristoj naskas infanojn, nur kiam ili konsideras, ke la ido havas la ŝancon eviti malsanon, malsaton kaj malscion. Nature, la plej multaj esceptoj al ĉi regulo troviĝas inter la katolikoj.

*

Laŭ lastatempaj artikoloj en diversaj gazetoj regas granda maltrankvileco inter la religiuloj pro «mondskala konspiro forviŝi la religion el la mondo». Unu semajna gazeto enhavas artikolon en kiu la verkinto plendas, ke la ĉinoj ne amas la kristanajn misiistojn; ke la komunistoj en Rusio volas disvastigi la «venenajn instruojn de ateismo»; ke Meksikio rapidege aliras moralan kaoson pro la batalo kontraŭ la pastroj, dum Portugalio estas ŝajne senespere perdita. Hodiaŭ, dimanĉa ĵurnalo enhavas similan artikolon. En ĝi oni precipe kulpigas la komunistojn, kiuj en Britio instruas al la infanoj tian «malpuregan blasfemon», kia estas la aserto, ke «Dio estas tiu potenco kiun la homo, pro malscio, nomis super-

— pàgina 4 —

4 — SENNACIULO

natura». Tamen, sendube por konsoli la fidelulojn, iu pastro certigas en la ĵurnalo, ke «estas nenio timenda; neniam oni sukcesos detrui la kristanismon». Do, nun ni scias. En ambaŭ artikoloj oni ripetadas la mizeran mensogon, ke sen religio estus nenia moraleco. Tio trompos neniun, kiu havas eĉ la plej malmultan scion pri la hontinda malvirto kaj morala malpureco de la epokoj de sendemanda fido.

— 6259.

★

PASTROJ DECIDIS ELLERNI LA VERKOJN DE MARX

[BILDO p.4 | 13,24,28,82] Karikaturo: muron horloĝo kun longa pendolo; pastroj kaj popoj grimpas kaj pendas sur la ĉeno, ĝis granda pezilo malsupre, por haltigi ĝin. Subskribo: Vana penado haltigi la tempkuron.

Preskaŭ samtempe en urbo Tula, okazis du konferencoj: gubernia konferenco de ĉeloj de «Sendiuloj» kaj gubernia konferenco de la pastraro. Ambaŭ kunvenegoj resumis siajn fortojn kaj tiujn de la kontraŭularo. La «Societo de Sendiuloj» havas en urbo Tula kaj en la gubernio 40 ĉelojn, kiuj kunigas 800 membrojn, el ili 26 % virinojn. La eklezian tendaron gvidas 2 metropolito, 2 episkopoj, 3 rabenoj, 2 katolikaj pastroj, 786 «ortodoksaj» popoj kaj 151 diakonoj. Krom tio, la diservutuloj havas je sia dispono 763 eklezidomojn. Malgraŭ tia «interrilato de fortoj», laŭ konfeso de la popa konferenco, la kontraŭreligia movado en Tula kaj gubernio kreskegas. Konsiderante tion, la konferenco decidis akcepti kelkajn urĝajn «kontraŭrimedojn» — ekzemple, «plifirmigi» la disciplinecon de l’ pastroj kaj devigi ĉiujn el ili studadi la verkojn de Karl Marx, ĉar multiuj devas partoprenadi disputojn kaj, pro nesufiĉa antaŭpreparado, malsukcesas. En kelkaj katedroj de Tula, la popoj legas kontraŭreligiajn rubrikojn de l’ tula ĵurnalo «komunisto» kaj siasence ilin «klarigas».

Laŭ «Pravda» tradukis 5305

La miràklo en Konnersreuth

En Konnersreuth (Germanio), malgranda vilaĝo en bavaria regiono «Oberpfalz» kaj trans tiu vilaĝo oni multe rakontas pri la dieca miraklo de Konnersreuth. Tie loĝas knabino travivante ĉiuvendrede la suferadon de Jesuo sub la kruco; sur la manoj kaj piedoj ŝi havas cikatrojn kaj el ŝiaj okuloj kaj el korvundo freŝa la sango gutetas. —

Teresia Heŭmann nomiĝas ĉi tiu «Agnus Dei» (dia ŝafido). Supre sur la ŝtuparo staras la loka pastro kaj per flustra voĉo li reguligas la alfluon de la vizitantoj. Ĉar la alfluo estas tre granda, plue nur estas enlasataj pastroj kaj kuracistoj. En vilaĝane aranĝita ĉambro sur simpla lito kuŝas la 28-jara Teresia. Tri altrangaj pastraj moŝtoj sidas apud la lito de la knabino; multaj virinoj ploras kaj preĝas. La manoj de la knabino estas bandaĝitaj per delikata muslina ŝtofo. Unuavide estas konstateble, ke la knabino troviĝas en stato de dolorega ekstazo. En tia stato ŝi impresas kiel homo lukteganta kontraŭ la morto en terura agonio. El ambaŭ okuloj videbliĝas strietoj da sekiĝinta sango ĝis la kolo. En la kor-regiono la ĉemizo montras sangan makulon, kiu ŝajnas akvoziĝinta. La manoj kaj piedoj bone flegitaj montras sur siaj dorsoj po unu ducentimetran makulon, kovrita per malfreŝiĝinta sanga krusto. La man-internoj kaj la plandoj estas senŝanĝaj. Per la patrino jeno estas sciiĝebla:

La patro estas tajloro, posedas bieneton kaj havaĵon kaj vivas simple. La gepatroj havis dek infanojn. Teresia estas unu el la mezaĝaj. Nune ŝi estas 28-jara, neniam ŝi forlasis la vilaĝon, neniam ŝi vidis fervojon. En la lernejo ŝi sukcese lernis. Post ŝia konfirmiĝo, ŝi dungiĝis kiel servistino kaj okaze de incendio pro subita ekteruriĝo ŝi blindiĝis kaj lamiĝis je ambaŭ kruroj. Kvar jaroj pasis tiamaniere kaj post dumnokta sonĝo ŝi denove kapablis vidi kaj iri. Nune, depost la karnavala tempo de 1926-a jaro, ĉiuvendrede la cikatraj okazaĵoj ripetiĝas. Dum la semajno de la sankta vendredo unuafoje la manoj kaj piedoj eksangis. Depost «ĉieliro krista» la sangado ĉesis. Permesita estas al neniu vizitanto, esplori aŭ iel demandi la knabinon. La «spiritus rektor» (instiganto) de la tuta afero estas la sinjoro — pastro. Nenio okazas sen li, ĉio okazas per li. La gepatroj ne akceptas monon aŭ aliajn donacojn. Ĉiutage Teresia ricevas abundon da leteroj, se enestas mono, ŝi liveras ĝin al la eklezio — verŝajne laŭ la bona konsilo de sia mentoro (gvidanto). Universitata profesoro doktoro Nägele el Praha skribis en gazeto, ke li ankaŭ estas vizitinta Teresia Heŭman’on. Ke ŝi estas pia kaj senmakula, ke ĉiuvendrede ŝi enprofundiĝas tiom forte en la suferula dolora vojo de Jesuo, ke ŝi spirite kaj korpe travivas ĝin. La cikatrigo de Teresia Heŭmann ne estas trompo sed nediskutebla fakto.

De teologoj sendube oni ne povas atendi alian opinion¹). Sed se la gepatroj de ĉi tiu treege histeria Teresia estus vokinta kuraciston anstataŭ pastraĉon, hodiaŭ la malsanulino eble jam estus resaniĝinta; kontraŭe al tio la hierarkio igas kadukiĝi junan vivon nur pro sia reklamo.

El «Freidenker» (liberpensulo), n-o 1, 1927, de P. Falte. Elgermanigis: Milok Centdek.

¹) Ateisto same povus atesti pri la realeco de la fakto. La demando estas: ĉu la cikatrojn kaŭzas dia partopreno aŭ simple memsugesto? — Red.

★

Kiel la laborularo en Jugoslavio eniras la jaron 1927

Militist-faŝista diktatoreco

Antaŭ la fino de la pasinta jaro, iu burĝa humorista ĵurnalo alportis ĉi bildon: kadukulo lulas malsanan infaneton, sur kiu estas skribita la jena vorto: «Registaro». Malantaŭe estas dika bovino. La infaneto estas prezentata al militisto per jenaj vortoj: «Jen al ci ĉi infaneton; refortigu ĝin per bastono, ĉar mi ne sukcesis per lakto kaj flego!»

Tute kontraŭleĝe iu generalo fariĝis ministro por transporto, kio signifas — samkiel en la jaro 1920 — atakon kontraŭ la fervojistoj kaj poste kontraŭ la tuta laborista klaso. Alproksimiĝas senkaŝa militist-faŝista diktatoreco, simila al tiuj en Italio, Hispanio kaj Hungario.

La unuan tagon de ĉi jaro, kroata vilaĝano venĝis la fimortigon al sia filo, ponardmortigante estron faŝistan; sed per tiaj individuaj agoj oni ne povas kontraŭstari atakon de unuiĝintaj burĝoj . . .

Socia politiko

Alia burĝa ĵurnalo gratulis pri la nova jaro la Laboristaron per ĉi anonco de l’ ministro por socia politiko: Nekvalifikitaj laboristoj ne serĉu plu laboron en la grandaj urboj, ĉar tie ĝin trovas nur kvalifikitaj. Anstataŭ helpi al senlaboruloj, oni forpelis ilin el la urboj, ĉar alvenas malsata vintro por pli ol 100000 kaj ili povus iom malagrablan okazigi. Samtempe per ĉi rimedo, la burĝaro malebligas la organizigon de la senlaboruloj, kiuj vagante tra per neĝo kovritaj vilaĝoj, estos finfine enkarcerigitaj kaj senditaj al perfortaj ŝtatlaborejoj. Tiamaniere la ŝtato ŝparas monon por konstrui karcerojn, vojojn ktp.

La ekonomia stato

Prezoj de vivbezonaĵoj altiĝas, ekz. 1 kg. da terpomoj dum la lastaj monatoj plikariĝis de 1 ĝis 2 dinaroj; verdaĵo de 1—2 ĝis 4—5; lakto de 2 ĝis 4; graso de 21 ĝis 25. Same plikariĝas karbo kaj ligno pro la britia striko, ĉar Italio aĉetas pli grandajn kvantojn. De faruno (1 kg. kostas nun 5.50 din.) oni intencas altigi la prezon per centra trusto.

Aliflanke salajroj plimalaltiĝas kaj laborkondiĉoj plimalboniĝas. Antaŭ la malsukcesa striko de la karbtransportistoj, ili laboris de la 4-a horo matene

— pàgina 5 —

ĝis la 9-a vespere por 29 din. kaj masonistoj estas devigitaj akcepti domkonstrulaboron laŭ diktita al ili intertrakto, kiu taksas por 1 m³ da konstruita muro 37 din. (inkluzive malbonan specon de l’ materialo kaj transportadon ĝian). Memkompreneble, ke la burĝaro pere de siaj fidelaj agentoj ĉiarimede malebligas unuiĝon de sindikatanoj — la plej urĝa bezono de la Laboristaro.

Prepariĝas milito

La grandserbia diplomataro, kies idolo, S-ro Ninĉiĉ, estis prezidanto dum la lasta konferenco de l’ «pacema» Ligo de nacioj, ebligis al Italio transpaŝi sur Balkanion trans la sojlon de la kroata provinco, oferinte al Mussolini la nordan kaj centran partojn de Dalmacio (kaj vendinte al li antaŭe la havenon Fiume), per tio ĉi ruinigante la ekvilibron inter la balkanaj ŝtatoj. La ruza italia diplomatio, eluzinte ĉi naivan cedemon, sufoke ĉirkaŭis Jugoslavion per fera ringo milita kaj politika. La intertrakto de Italio kun Albanio (laŭ kiu ĉi lasta fakte submetiĝis al la unua) vekis la fiaskintan serbian diplomataron, ĉar Italio ekfrapetis militiste rekte ĉe l’ pordoj de «suda Serbio» — pli ĝuste Macedonio. Ninĉiĉ konfesis sian fiaskon — (li per bajonetoj helpis renversiĝi la liberalan reĝimon de Van-Holi en Albanio) kaj forlasis la postenon. La nova ministro por ekstera politiko, anstataŭ sin apogi sur Sovetion, prefere sin apogas al Anglio, kiu estas devigata subteni Italion en Balkanio, por malebligi iun Franc-Germanian blokon.

Jug. SAT-kor. (6497)

★

Eltiraĵoj el alia letero el Francia ekspluatejo

(Vidu «Sennaciulon», n-o 118)

«… Mi ĉiutage rehejmiĝas tiel lacega, ke mi ne emas preni la plumon, kiu ŝajnas al mi tiel peza kiel la hakilo, kiun mi la tutan tagon svingas… Alvenas la vespermanĝhoro kaj kiam mi foriĝas de la tablo, preskaŭ mi ne povas rektigi la dorson… Ne estas rimarkinda mia intereso al SAT, ĉar laŭlogike, kiu devas interesiĝi pri tia Asocio se ne la malfeliĉaj kaj suferintaj proletoj?… Ĉi tie, kie la kapitalista ekspluatado atingis sian plej altan gradon de krueleco, oni bone komprenas la necesecon de organizo kiel SAT…

… La plejmulto el la laboristoj ĉi tie estas eksterlandanoj, nome: rusoj, poloj, germanoj, ĉekoslovakoj, balkananoj, alĝerianoj, italoj, aŭstroj, holandanoj, hispanoj, k. a. Imagu, do, kia babelturo staras. Eĉ unu esperantiston mi ne renkontis. La malmultaj francoj estas fieraj kaj naciemaj. Ili ne toleras, ke ĉe ilia flanko oni parolu alian lingvon ol la francan. Eĉ okazas al brito, kiu ne tre bone scipovas francan lingvon, ke li estas humiligata de la francoj. Ofte okazas malpacoj inter francoj kaj alilanduloj pro vantaj kialoj.

Dum la kristnaskotagoj mi vidis multajn polojn kaj aliujn, kiuj ebriaj eniris en dancejon por ĝeni la gedancantaron… Kelkfoje mi vidis ilin la sekvantan matenon sur la herbo apud la vojo, pro la alkoholo kiu plenigis ilian stomakon.

La unuajn tagojn ĉe la laborejo, la francoj demandis min pri mia nacieco. Ĉar mi konfesis nenian naciecon, estiĝis vera naciema kontraŭnaciema interparolado. Ili ne komprenis kion signifas la vorto sennaciulo, ĉar por ili ĉiuj devas havi naciecon. Ili demandis kian lingvon mi parolas. Sed vane; ili ne scias kaj eĉ ne aŭdis paroli pri esperanto: «En kiu lando oni parolas tiun lingvon?» ili demandis. Kompreneble Esperantio-n ili ne vidis sur ia geografia karto, des malpli Satanio-n! Fiaskinte ili de tiam rigardas min kiel strangulon…

Klasorganizoj ĉi-tie malestas. Nur ekzistas primalsana societo «La Solidarité» (La Solidareco), kiu estas regata de la fabrikestraro.

Ekzistas diversaj loĝejaroj: unu por fraŭloj, alia por edziĝuloj, alia por italoj, hispanoj, germanoj kaj poloj. Ekzistas alia nur por rusoj, kiuj estas proksimume 300. Por ili proksime oni nun konstruas rusan preĝejeton! Okaze mi parolis kun kelkaj rusoj kaj neniu el ili parolas bone pri la nuna Rusio… tial ke ili militis en la kontraŭrevoluciaj vicoj.

… Malbonajn ecojn havas la ĉiaspecaj uloj ĉi-tieaj. Ĉe la manĝejo oni ne povas resti longtempe, ĉar la manĝantoj ĝenas la najbaron laŭpove; oni baraktas, kriegas, kraĉadas, maldecaj vortoj ŝprucas el buŝoj… kaj eĉ foje teleron da supo oni disverŝas sur iun. Ŝajnas infera aŭ besta manĝado. Ĉe la loĝejoj okazas preskaŭ la samo. Unu… fermas la pordon bruege, alia disrompas la lignoŝtipojn, ĝenante la dormadon de la aliaj. Se iu senatentas momenton siajn propraĵojn, ĉiam estas iu alia preta ŝteli. Bagatelaĵojn oni ĉiutage ŝtelas, ĉar la ĉambroj estas komunaj. Iu kunulo mia perdis sian tutan monon en kartludado kaj anstataŭ redoni al mi kelkajn frankojn, kiujn li ŝuldis al mi, min ŝtelis mian tutan salajron dumnokte, kiam mi dormis. Mi diris al li: «redonu la monon kaj mi pardonos kaj ne denuncos vin al ĝendarmoj»; sed li ne volis. Poste la ĝendarmoj trovis la monon kaŝitan en unu el liaj ŝtrumpetoj kaj kunportis la friponon al karcero. Li ja estis enkarceriginda, ĉu ne? Nun mi loĝas kun sviso kiu instruas min pri franca kaj germana lingvoj. Tiu ĉi estas bonulo fidinda.

(6190)

Al ĉiuj Soveti-anoj!

Monon por la Adm. de SAT, ne sendu al Leipzig, sed al nia bankkonto ĉe C. K. de SEU en Moskvo. Niaj bankoj ne akceptas sovetian monon. — Adm.

La sekretario de profunuiĝo kiel denuncisto

«La plejega fripono de l’ mondo estas la denuncisto.» (Heine)

En Hungario ni ja spertis la agadon de denuncistoj el la plej danĝera speco — tiuj, kiuj sin suprenpuŝis en sindikat- kaj politikorganizoj, vivantaj senzorge el la ŝvitlaboro de l’ klasbatalantaj laboristoj, kaj poste abomeninde elliveris ilin al la ekzekutistoj de l’ kontraŭrevolucio.

Elstaras en ĉi-rolo Gabrielo Horovitz, dum 6 jaroj sekretario de la lignaĵistsindikato kaj unu el la gvidantaro de l’ hungaria soc.dem.partio.

Per helpo de lia atestado, niaj K-doj estis kondamnataj kaj batigataj ĝissange. Malgraŭ tio, ke la registaro klopodis kaŝi sian fidelan servanton, la kanajlo estas senmaskigita, kune kun siaj amikoj, antaŭ la proceso kontraŭ Rákosi kaj Vági.

Inter liaj denuncoj estas, ke lia atentigo al la juĝistaro pri tio, ke la partio de Vági (maldekstra socialista partio), havas monon kvankam la plej granda parto el la anaro estas senlabora kaj senmona; pri la manko de pasportoj ĉe K-doj kiuj vojaĝis al Wien kaj pri tio ke la partio havis rilatojn kun eksterlandanoj! Ĉi-lastan informon li ricevis pere de letero adresita al Vági, kiun li «hazarde» malfermis kaj konkludis, kvankam la letero estis tiel redaktita, ke nur la adresito povus kompreni ĝin, ke Vági havas sufiĉe fortan kaj intiman rilaton kun eksterlando!

Pro la agado de ĉi-fiulo, ne nur multaj K-doj niaj estas en malliberejo, sed centoj da klasbatalantoj estas observataj de la policistaro, kelkfoje laŭ tia maniero, ke ili estas fakte malliberaj en siaj propraj vilaĝoj kaj urboj.

Ribelulo.

★

Fabrik-laboristoj en Innviertel

Innviertel (Inn-distrikto), la okcidenta parto de Supra Aŭstrio, estas terkultura regiono. Tamen troviĝas tie ankaŭ kelkaj brik-, lin-, bier-, led- kaj sukeraĵfabrikoj. Ne ĉie oni traktas same la laboristojn. Mi volas en mallonga skizo, montri la laborkondiĉojn nur en la ĉirkaŭaĵo de Ried, urbeto kun 7000 loĝantoj, politika kaj komerca centro de Innviertel.

La fabrikposedantoj estas ĝenerale «ariaj» (t. e. indo-eŭropaj — pur-rasaj), germannaciuloj, kiuj en sia naciisma frenezeco, kaŭzita de ĉampan-trinkado, rigardas laboristojn kvazaŭ senrajtajn netaŭgulojn.

La fabrikoj funkcias regule nur kelkajn tagojn en semajno (eĉ tre ofte nur sabate posttagmeze!). La salajro de la gelaboristoj estas kalkulata laŭhore, po 45 groŝoj; do, semajne oni gajnas ne pli ol 5 ĝis 6 ŝilingojn. Ĉefoj kaj ceteraj kancelarimoŝtoj (librotenistoj k. c.) ricevas ne malpli ol 66 ĝis 70 ŝilingojn semajne, ĉar ili estas burĝoj kaj rajtas je tio, eĉ nenion farinte, — sed junulino, kies patrino troviĝis en malriĉulejo, malsaniĝis kaj sekve estis maldungata. Plue, oni traserĉas la gelaboristojn, por ke ili ŝtelu nenion, sed la moŝtuloj forportas kion ili volas sen ia danĝero pri alserĉado.

— pàgina 6 —

Pri higieno kaj pureco estas nenia zorgo en la fabrikoj de la Inn-distrikto. Ekz. en akvujo lavas la fabrik-personaro siajn malpurajn piedojn aŭ eĉ pantalonojn kaj en la sama akvo poste estas lavataj la sukeraĵujoj; kaj post tiu manipulo oni plenigas la ujojn kaj ilin ekspedas al la nesuspektantaj aĉetantoj.

Dum la libertempo (t. e. post la 8-a aŭ 10-a horo da laboro) devas porti la gelaboristoj, ankaŭ la gekontoristoj, pezajn sakojn kaj aliajn pakaĵojn en la trikilometre malproksiman urbon.

Andorfer (8197)

★

Potemkin en Nederlando

Ankaŭ en Nederlando oni montris la faman filmon «Potemkin». Sed ne ĉie! Kelkloke la urbestro malpermesis la montradon. Aliloke oni devis ion eltondi el ĝi.

En Amersfoort, garnizonurbo, kie estas multaj soldatoj oni ankaŭ malpermesis ĝin. Pro tio fondiĝis unuiĝo por montri la filmon en nepublika kunveno. Ĉi tiu unuiĝo akiris tiom da membroj, ke la montrado de la filmo devis okazi dum 7 sinsekvaj vesperoj. En Vlissingen, kie oni volis fari la samon, la polico tuj konfiskis la filmon.

Ankaŭ en la t. n. «malluma Sudo» (t. e. la katolikaj sudaj provincoj) oni montris la filmon, sed sufiĉe kripligitan. Jen kiel ĝi estis montrita en Maastricht, la ĉefurbo de la provinco Limburg.

Ĉe la komenco aperas la sciigo, ke la montrotaj situacioj en Rusio estis eblaj, sed ke oni en Nederlando, dank’ al la saĝa kaj bonega regado, evitis ilin.

Ĉe la epizodo, en kiu la kozakoj mortpafas la loĝantojn de Odessa, aperas la sciigo. «Jen la teruraĵoj de la revolucio. La senkulpuloj falas, la kulpuloj restas ekster danĝero.»

En la originala formo la filmo finiĝas tiel, ke la ŝipanaro de la elsenditaj ŝipoj rifuzas pafi al Potemkin. En Maastricht oni tute forlasis tion. Anstataŭe aperas la sciigo, ke la cara registaro estis doninta la saĝan ordonon ne pafi. Kaj per tio la filmo finiĝas kaj la muziko ludas la «Wilhelmus» (malnovan nacian kanton)!

La «Ligo kontraŭ la revolucio» jam petskribis al la ministro ke li malpermesu la montradon de tiel malbonaj filmoj kiel Potemkin.

(670)

★

Banejoj en Finnlando

En la finnaj vilaĝoj troviĝas tiom da banejoj, kiom estas da domoj aŭ dometoj. Se iu koloniisto iras arbaron por konstrui al si dometon, li unue konstruas banejon kaj en ĝi loĝas, ĝis lia loĝĉambro estas preta.

La plej primitiva banejo estas malgranda ĉambro, kelkfoje kun ia antaŭĉambro por el- kaj envestiĝo. La banejoj tre varias laŭ grandeco, sed plej ofte ili estas tiom malgrandaj, ke nur du aŭ tri personoj samtempe povas sin bani. La internaĵo konsistas el tabularo ĉe muro ĉirkaŭ unumetro alta, ŝtona fajrujo konstruita kiel kuboforma amaso el tuberaj ŝtonoj sur kiu estas bol-poto por varmigo de akvo; ankaŭ ekzistas ligna sitelego por malvarma akvo kaj unu aŭ du lignaj benkoj. La konstruo havas nenian fumtubon krom trueto en la muro aŭ plafono; pro tio la banejo estas interne tre nigra pro fulgo — eĉ la unu sola malgranda fenestro estas preskaŭ netravidebla.

Ĉar oni hejtigas la fajrujon kelkajn horojn, la ŝtonoj estas varmegaj kaj la akvo en la bol-poto bolas eĉ kiam la lastaj ligneroj estas finbrulitaj kaj kiam la karbaĵo ne plu multe ardas, tiam estas la banejo preta por banantoj.

Nun eniras la banantoj, ambaŭ seksoj kune; ĉiu havas ĉemane banvergaĵon faritan el foliaj branĉoj de betulo. Komencas la banado per la suriro la tabularon de ĉiuj, unu ĵetante akvon sur la ŝtonojn de l’ fajrujo, kiam la akvo subite transformiĝas en vaporon kaj leviĝas supren ĉirkaŭante la banantojn. Ili nun sin ĉirkaŭ vipas per la vergaĵo, kiu kaŭzas plian varmegon al la haŭto, kiu treege ŝvitas. Ju pli da akvo estas ĵetata sur la ŝtonaron, des pli intensa iĝas la varmo kaj malforthaŭtuloj devas malsupreniri aŭ eĉ kuri eksteren.

Post la vaporigo la banantoj malsupreniras kaj, sidante sur benko, sin lavas per sapo kaj varma akvo. Kelkaj lasas sin sekiĝi, aliaj sin sekigas per tolaĵo.

Tiu ĉi procedo okazas ĉiusemajne kaj dum somero pli ofte; ĉiu finno konsideras la banadon kiel unu el la plej urĝaj bezonoj por la korpo.

Vojaĝemulo.

★

Malutilo de esperanta stelo!..

Nuntempe dum la klerikala reĝimo en Ĉeĥoslovakio estas ĉio okazebla; oni do ne miru, ke povis esti la sekvanta okazintaĵo.

Sendis unu germana instruisto petskribon, postulanta vakantan postenon de lernej-inspektoro ie en germana teritorio. La peto trairis ĉiujn koncernajn instancojn kaj finfine ĝi estis donata por decido al germanaj ministroj, kiuj estas iaj konfidatoj de l’ germana enloĝantaro (nature la burĝa parto, ĉar la Laboristaro ne influas). Al la petskribo kaj dokumentoj almetis la instruisto foton el pli fruaj tagoj kiam li estis ankoraŭ funkciulo de esperantista societo, kaj insigno kvinpinta stelo, okulfrape brilis sur lia surtuto. Ĉi insigno fariĝis al la kandidato fatala.

La petskribon, dokumentojn kaj foton ricevis iu pia ministro, kies okuloj plaĉe rigardis la belan fizionomion de la sendinto ĝis li rimarkis la stelon. Kun ŝanĝinta mieno li elvokis: «Ha, granda malbono estus sur la tero kaj en la ĉielo dum la hodiaŭa klerikala reĝimo, se akirus la postenon de lerneja inspektoro, komunisto! Tiu ĉi homo estas ja komunisto, ĉar li portas sur lia vesto kvinpintan stelon kaj tial li ne povas ricevi la oficon.»

Tiam la petskribo remigris el la kabineto de l’ pia ministro en la kancelarion de iu burokrato kun rifuza decido. Kompreneble, ke la maljuna instruisto ne ricevis la postenon, sed iu junulo kiu versimile estas subtenanto de la klerikala reĝimo ĉeĥoslovakia.

F.

Provizo de SAT-poŝtkartoj

kun la kongres-marko estas elĉerpita.

☆ DISKUTEJO ☆

Ĉu Marks eraris?

«La antiidealisma sofismo de K. Marks»

(Daŭrigo¹)

Do la ideoj elportas la premon de la ekonomiaj kondiĉoj. Kaj tiu premo estas ordinare tia ke oni povas diri, ke, entute, la kolektiva vivo dependas de ĝi. Ĝi dependas de la ekonomiaj kondiĉoj, sed ĉi ne elfluas el ili kiel el sia fonto. Ĉi-tiu restas, malgraŭ la diro de Engels, «en la kapo de l’ homoj». Kaj ni povas vidi sur ĉiuj kampoj de l’ vivo, ke la relativa sendependeco de la ideoj, rilate al la ekonomiaj kondiĉoj, montras siajn efikojn.

En la politika vivo, unue, ĉu ni ne vidas ofte, dum la marŝado de l’ historio, la senbridan agitadon de la partioj kaj eĉ ŝtatrenversojn, malgraŭ tio, ke la ekonomia reĝimo estas tute solida? Kaj ĉu iam troviĝos konscienca historiisto, kiu provos alligi ĉiun ajn politikan okazintaĵon en la vivo de iu nacio al iu ekonomia kaŭzo, kies fatala sekvo ĝi estus?

Kial? Tial ke la homoj kaj la partioj luktas ne nur pro ekonomiaj motivoj, sed ankaŭ pro sentimentaj kaj intelektaj kaŭzoj en kiuj forestas materia intereso. Kiam Marks kaj Engels, ekzemple, asertas, en la Komunista Manifesto, ke la «konsciencliberreco», ĉe sia veno sur la politikan scenon de l’ mondo, «esprimis nur la regadon de l’ libera konkurenco sur la kampo de l’ socio», ili forgesas, ke, kiaj ajn estas, sociologie, la rilatoj, kiuj ligas konstitucie ambaŭ fenomenojn kaj igas ilin solidaraj, estas tamen vero, ke nenio permesas dependigi unu de la alia, kaj nenio permesas supozi inter ili iun kaŭzecan rilaton, anstataŭ konsideri, ke ili havas komunan kaŭzon. Kaj, fakte, ĉu ne estas ĝuste tiu «ideologio», tiom malŝatata de la historia materialismo, kiu montriĝas, ĉe analizo, kiel la komuna kaŭzo de tiuj du grandaj historiaj okazintaĵoj, samtempaj, sed sendependaj unu de la alia, tiel sendependaj unu de l’ alia kiel estas du folioj de sama arbo, kiel du trunkidoj de sama trunkobazo? Fakte ankaŭ, tia reciproka sendependeco, ekzistanta inter la politika fakto kaj la ekonomia fakto, estas tiel evidenta, tiel reala, oni vidas multajn homojn kaj arojn da homoj, kiuj, sen ia nekonsekvenco, estas

¹) Vidu la n-ojn 123—124, 125—126 de «S-ulo».

[REKLAMO p.6] Sub signo de Gaja Muzo! ★ Verdkata Testamento de RAYMOND SCHWARTZ. Afr. 2.— mk. g. ĉe la ADMINISTRACIO DE SAT.

— pàgina 7 —

influataj de la unua kaŭzo kaj rezignas la alian, firme subtenas la konsciencliberecon, dum ili senĉese kontraŭbatalas la ekonomian individuismon? Fakte ankaŭ, ĉu fine tio ne estas klara, ke, se la kolektiva psikologio, kiun montras tiuj ideoj kaj faktoj, sendube rezultas, iuparte de ekonomiaj interesoj, ĝi certe rezultas aliparte de intelektaj kaj moralaj fortoj, kiuj absolute staras ekster la demandoj pri produktado kaj interŝanĝado? Neniu saĝa homo pretendos, ke ĉiuj «liberaluloj», ĉiuj liberecanoj akiris siajn opiniojn nur pro la influo de materiaj interesoj; neniu asertos, ke ne ekzistas inter ili — kaj grandnombre — homoj, kies sintenado estas diktata de la idealo mem, de altaj ideoj, de filozofiaj kaj moralaj konsideroj, kaj kiuj tute ne estas influataj de ekonomiaj kaŭzoj.

«Se negroj aŭ ĉinaj kulioj, diras Mengner¹), laborus en germanaj fabrikoj, neniam iu socialisma demokratio naskiĝus, eĉ supozante la ekziston de ĉiuj necesaj ekonomiaj kondiĉoj.» Kion signifas tio? — Nenion krom tio, ke la ekonomiismo estas simplisma determinismo, ke la ekonomiaj cirkonstancoj preparas ofte politikan fenomenon, sed ne efikas, ke ĝi nepre devas okazi, ĉar ili ne produktas ĝin, kaj ne ili, sed la spiritostato, la psikologia stato de la agantoj, estas, finanalize, la efika forto.

*

Same la ekonomiaj cirkonstancoj ne sufiĉas por klarigi la ekziston de la diversaj filozofioj, moraloj kaj religioj.

La religioj, infanecaj filozofioj, tute ne estas, kiel asertas la marksanoj, nura «rebrilo» de la ekonomia situacio; ili ne estas nur ia trompa konsolo, ia «nubo», kiu kaŝas la realon de la materia vivo. La religia sento estas certe alia afero, ol la «ekonomia bezono aliigita» kaj serĉanta en ia imaga transmondo kontentigojn, kiuj mankas al ĝi sur la tero. Tio estas tre nesufiĉa kaj naiva, tre simplisma komprenmaniero pri la deveno kaj karaktero de la religioj. Ili ja estas, reale, klarigoprovoj pri la universo kaj ĝiaj fenomenoj, anticipaj klarigoj pri kosmologio, rezultoj, aperigoj de la komprenbezono, de la sinteza intelekta bezono, de la filozofia bezono, kiu karakterizas la homon kaj levas lin super liajn bestajn praavojn. Kaj voli, ke ilia «ideologio» estu nur sekvo de la materia vivo, estas paradoksege paroli: tio estas vere kripligi la dialektikon kaj la simplan saĝon. Ĉu oni povas prave aserti, ekzemple, ke la predikado de Jesuo aŭ de Budho estis nur la rezulto de teknika revolucio, de «metamorfozo de la produktado kaj interŝanĝado»? Ĉu oni povas prave aserti, ke la katolikaj dogmoj, proklamitaj dum la marŝado de la religia historio de nia eŭropa okcidento, estis nur la fatala produkto kaj la rebrilo de ĝia ekonomia historio? La tuta sofisma subtileco de la marksanaj komentistoj ne sukcesos: ĝi ne povos eĉ duonpravigi la jenan absurdaĵon: la perekonomia klarigo pri la religioj kaj filozofioj.

Kaj se la ekonomiaj cirkonstancoj ne sufiĉas por klarigi la filozofiojn kaj religiojn, kiel do ili povus klarigi la jurajn kaj moralajn konceptojn? Ĉi lastaj, kion ajn pri ili oni povas pensi, dependas de la unuaj. Se la filozofioj kaj religioj ne kreas entute la moralajn kaj jurajn konceptojn, ĉi lastaj almenaŭ ĉerpas el ili grandan parton el siaj elementoj, kaj estus malfacile, ekzemple, koncepti dian juron sen religio, samkiel estus malfacile koncepti vere homan moralon, filantropian moralon ekster sinteza koncepto, kiu ĝin pravigas kaj inspiras. Ĉu ne estas tuta filozofio, tuta koncepto pri la universo, samtempe kiel pri la homo, kiu sin montras en tiu malaprobo kontraŭ la absolutismo kaj arbitro, en tiu moralo de homa digno, en kiu oni jam povas ekvidi la estontan gvidvorton.

*

Kaj la ekonomio ne nur klarigas la jurajn kaj moralajn konceptojn nunajn, kiuj tiom dependas de la filozofio, kiuj devenas el ĝi, konscie aŭ nekonscie, sed, male, la juraj kaj moralaj konceptoj liveras la klarigon pri la ekonomia reĝimo, kiun ili regas. Necesas inversigi la termojn¹) de la ekvacio starigita de Marks. Nekontraŭdireble, en la homa mondo, la kosmologia koncepto, la jura koncepto, la morala koncepto, kiuj devenas unu de la alia, antaŭiras, rezultigas, regas la ekonomian kaj socian organizon, kies animo ili estas.

Tial estas eraro diri, kun la marksisma interpretado de la Statuto de la I-a Internacio, kiu tiom decide resumas la eraron de Marx kaj lian metafizikan vidpunkton, ke «la ekonomia subeco de la laboristo al la laborilposedantoj estas la unua kaŭzo de lia sklaveco en ĉiuj ĝiaj formoj²)». Tiu «unua kaŭzo» tute ne estas la unua. Ĝi devenas el la jura koncepto, el posedanteca koncepto, kaj estas ĉi tiu — estante siavice bazita sur filozofia eraro: la absolutisma iluzio, la iluzio pri estreca kreado — kiu donas al ĝi forton kaj viglecon, kiu donas al ĝi moralan forton sen kiu ĉiu ekonomia reĝimo estas nur korpo sen animo, korpo sen vivo. La vera kaŭzo, ne unua sed efikanta kaŭzo, de ĉiu socia sklaveco vivkapabla kuŝas en la spirito, kiu pravigas ĝin, en la racio, erarigita, trompita racio, kiu subtenas, ŝirmas ĝin kaj donas al ĝi forton kaj vivon.

Forestas ĉi tie ĉia unua kaŭzo. Same kiel ĝi forestas sur ĉiu ajn kampo. Ni ne bezonas tian vantan metafizikon. Kaj la materialisma superstiĉo de Marx samvaloras en niaj okuloj kiel la kontraŭa superstiĉo, la pura idealismo, kiun akre kontraŭbatalas la marksismo.

Tio estas tute vera: ne povas okazi idealaj realiĝoj (efektiviĝoj) sen favora materiala bazo. Sed ĉi lasta estas nur la kondiĉo, ĝi ne estas la kaŭzo, la moviga kaŭzo de la ago. Necesegas ne konfuzi. Kaj tion faras la marksismo: ĝi konfuzas kondiĉon kun kaŭzo.

La moviga forto de nia agado kuŝas en ni: ĝi kuŝas en la diversaj bezonoj de nia naturo… Kaj ĉi tie oni kontraŭdiras kaj rebatas al ni: «Necesas vivi antaŭ ol filozofadi. Primum vivere; deinde philosophari.» — Kompreneble, se filozofadi signifas metafizike argumentadi. Sed tute ne, se tio signifas serĉi tion, kio estas justa. Oni vivas, jes ja, antaŭ ol rezonadi. Sed ĉu la justo, la justo sub siaj multaj aspektoj, ne estas la leĝo mem de la vivo, la leĝo mem de la forto? Kaj ĉu la vivulo, kia ajn ĝi estas, eĉ la plej senkonscia, ne obeas tiun leĝon kaj instinkte konas ĝin?

Ĉi instinkto estas la ĝermo de la morala forto; ĝi estas la ĝermo de la homa digno. La sola fakto, ke ĝi ekzistas, faras el la materialisma ekstermoralismo malnormalaĵon kaj sensencaĵon.

El «Esquisse d’une Philosophie de la Dignité Humaine¹)» (1924) de Paul Gille (Pol Jil), profesoro ĉe la Belgia Instituto por la Superaj Studoj, tradukis Iuelie.

¹) «Etat populaire du travail» pĝ. 219.

¹) Term-o. Ĉiu el la kvantoj de ekvacio. (Laŭ la vortaro de Boirac.) Trad.

²) Laŭ la marksista teksto de la jaro 1871. En la origina franca teksto la vorto «kaŭzo» estis, tre sagace, anstataŭita per fonto.

¹) Librejo: Félix Alcan, 108, Bould. St. Germain, Paris (VIe.)

Artistoj-SAT-anoj!

La Administracio de SAT intencas eldoni artan ilustritan poŝtkarton. Ĝi devas samtempe speguli la ideon de SAT kaj tiun de esperanto (por ambaŭ ideojn propagandi). La preso estos multkolora, sekve ni deziras ankaŭ, ke la modelo estu multkolora. Vian modelon vi sendu ĝis la 1. aprilo 1927 al la Adm. de SAT. Idealistoj-artistoj eklaboru! Sendu multajn projektojn por ke ni elektu la pli taŭgan.

Adm.

[REKLAMO p.7] ŜTATO KAJ REVOLUCIO DE N. LENIN estas verko, kiun ĉiu revoluciano devas nepre havi en sia biblioteko — 150 paĝoj, formato 12×18. Prezo: 1 mk. g. Mendu tuj ĉe la Administracio de SAT Colmstr. 1, III, Leipzig O 27

— pàgina 8 —

TRA ESPERANTIO

Ĉe la laboruloj.

VII-a Kongreso de SAT

Lyon (Francio)

12.—16. aŭgusto 1927

2-a Komuniko

Kongresejo. — La Kongreso okazos en la salonego «Emile Zola» de kooperativo «L’Unitaire», 127, rue Boileau, Lyon, VI.

Kongreskomitato. — Prezidanto: K-do Marcel Roux, 90, rue Boileau, Lyon, VI. (Francio), al kiu oni sendu aliĝilojn, leterojn, monon ktp.

Kotizo. — Egala je SAT-kotizo, sed ni akceptos plian monon, kiun bonvolos donaci aliĝintoj por helpi al bona aranĝo de la kongreso.

Pago. — Per naciaj biletoj aŭ ĉeko en registrita letero. Francianoj prefere pagu al la kongres-kasisto: K-do Léon Chaussade, 64, rue des Macchabées, Lyon, V. (Chèque postal Lyon 7521).

Aliĝoj. — Nur estos valoraj la aliĝiloj akompanataj de la mono. La aliĝilon tekstu tre legeble laŭ jena ordo: 1. antaŭnomo, 2. familia nomo, 3. profesio, 4. strato kaj n-o, 5. urbo, 6. lando kaj SAT-sektoro, 7. SAT-matrikulo.

Eldonaĵoj. — La Komitato jus eldonis serion da 20 belegaj poŝtkartoj kun esperanta teksto kaj reklamo pri la VII-a kongreso. Prezo afranke: 4 fr. fr. (3 fr. 25 por francianoj).

1-a Listo de aliĝintoj:

1. K-do M. Roux, Lyon 132
2. „ Léon Chaussade, Lyon 4622
3. „ Louis Gros, Lyon 5057
4. K-dino A. M. Gérin, St. Philibert d’Albon 3921
5. „ G. Gérin, Chateauneuf de Galaure 3920
6. „ Z. Gérin, Serves 5067
7. „ B. Deygas, Chastel-Arnaud 3918
8. „ S. Tinland, Chambon de Laviolle 3792
9. K-do Bernizet, Romans 7996
10. „ Hosejn Sadykov, Leningrad 6358
11. K-dino Frida Noël, Paris 1370
12. K-do B., Paris 11
13. „ Lanty, Paris 1
14. „ Glodeau, Paris 50
15. „ Cachon, Paris 24
16. „ C. Roux, Paris 835
17. K-dino V. Feuiller, St. Cierge 375
18. „ E. K. Limouzin, Paris 509
19. K-do Bajenov, Ĉita 1367
20. „ Bitzer, München 1810
21. „ Hauber, München 1803
22. „ Löwe, Leipzig 98
23. „ Lerchner, Leipzig 90
24. „ Kolĉinski, Kremenĉug 1447
25. „ Sannikov, Moskvo 8907
26. „ Svistunov, Moskvo 8908
27. „ Svistunov, Moskvo 5582
28. K-dino Lerchner, Leipzig 2465
29. „ Lehmann, Leipzig 913
30. „ Svistunova, Moskvo 9104

Salutvespero. — Ĝi okazos vendredon, 12-an de aŭgusto. Jam ni petas alvenontojn, fertaj je kantado de esperantaj kantoj, informi nin pri sia akcepto partopreni la festan parton de la salutvespero.

Propaganda kunvenego. — Por impone fermi la kongreson, kunvenego estos organizata mardon 16-an de aŭgusto, vespere. Ni deziras, ke alilandaj K-doj paroladu esperante pri batalo de sialanda Laboristaro kaj agado por elsklaviĝo. SAT-anoj-oratoroj skribu pri tio al la Kongreskomitato.

Prikongresaj anoncoj en gazetoj. — Ni atentigas ĉiujn SAT-anojn, ke ili devas ĉiel profiti la 40-an datrevenon de esperanto por pliprofundigi nian movadon en laboristajn rondojn. La jaro 1927 devos esti kvazaŭ simbolo de la senĉesa kresko de nia Asocio kaj de l’ disvastigo de universala lingvo tra la mondo.

En viaj organizoj priparolu nian asocion, en laboristaj gazetoj presigu notojn aŭ artikolojn pri nia VII-a. Ni ankaŭ alvokas la SAT-perantojn en ŝtat-ĉefurboj, klopodi ĉe informagentejoj, por ke ĉiuj gazetoj de l’ koncerna lando sciigu la okazigon de la VII-a Kongreso de SAT. Jam en Francio, pere de «Havas» kaj «Radio»-agentejoj, preskaŭ ĉiuj jurnaloj informis pri nia jarkunveno. Nur la pli multe legata laborista gazeto francia «L’Humanité», persistas ignori nian movadon. Ĉiuj K-doj nepre konsciu, ke nia kongreso ne bone sukcesus, se nur Lyon’aj laboristoj scius pri ĝi. Bonvolu sendi gazetojn ion presintaj pri la kongreso al K-do Prezidanto.

Komisiite de l’ kongres-komitato, La Prezidanto: M. Roux.

Denove la sovetia poŝtadministracio uzas oficiale esperanton

La ĉi-subaj bildoj parolas sufiĉe elokvente por ne bezoni komentojn. Ni nur aldiru, ke K-do G. Demidjuk, kiu sendis ĉi specimenon skribis dorse de la karto: «… Ĉe ni la movado kreskas spontane. Sufiĉas diri, ke ne ni nun klopodas ĉe diversaj institucioj, sed jam ĉi lastaj petas nin pri starigo de peresperanta korespondado, invitas por raporti pri esperanto ktp…«

[BILDO p.8 | 42,43,89,58] Sovetia respondkarto kun teksto en la franca, rusa kaj esperanto: «CARTE POSTALE — réponse / ПОЧТОВАЯ КАРТОЧКА для ответа / POŜTA KARTO por respondo»; maldekstre la sovetia blazono, dekstre poŝtmarko de 7 kopekoj kun portreto de laboristo.

[BILDO p.8 | 40,62,90,74] Dua sovetia poŝtkarto kun pagita respondo: «CARTE POSTALE avec réponse payée / ПОЧТОВАЯ КАРТОЧКА с оплаченным ответом / POŜTA KARTO kun afrankita respondo»; blazono, poŝtmarko kaj poŝtstampo.

Jen la rezulto de la peresperanta agado kiun iniciatis kaj subtenas SAT. Ĉu finfine ĉiuj laboristaj esperantistoj ne komprenos, ke ekster niaj vicoj ili ne povas tiom efike servi al la esperanta movado?

Esperantistaj laboristoj el la tutmondo SAT-aniĝu!

NOVAJ FORMOJ DE INTERNACIA INTERLIGO

(Tver-a eksperimento)

Plenara kunsido de C. K. de SEU aprobis la tver-an eksperimenton de internacia interligo en novaj formoj. Ĝis nun esp.-rondetoj havis monopolon de Int-Korespondado. Uzado de esp-o estis ebla nur al personoj lernantaj ĝin. Laŭ la nova sistemo esp-on uzas personoj, kiuj eĉ ne havas esp-rondeton. Uzado de esp-o fariĝas amasa, dank’ al organizado de Komisioj por Interligo en ĉiuj lab. organizoj kaj ebligas korespondadon kun eksterlando al la tuta Laboristaro. Laŭ tia sistemo en Tver estas organizitaj:

1. Oficejo por intern. interligo ĉe Kulturfako de Gubernia Intersindikata Soveto (GSPS). La oficejo havas reprezentantojn en ĉiuj Gub.-fakoj de Sindikatoj kaj en ĉiu Fabrika kaj Oficeja Komitato. Tiuj lastaj organizas kolektivan korespondadon de laboristoj kaj oficistoj kun eksterlandaj SAT-anoj kaj lab. organizoj (pere de SAT-anoj). La leteroj estas skribitaj ruslingve (se en la fabriko estas neniu esp-isto kaj ne ekzistas esp-rondo) kaj pere de Gub. profesia reprezentanto estas transdonataj al la oficejo por Interligo en GSPS. La oficejo tradukas la leteron esp.en kaj forsendas ĝin eksterlanden. La respondo devas esti sendita laŭ la adreso de GSPS, kie ĝi estas tradukata ruslingven kaj direktata al la adresita oficejo aŭ fabriko.

2. Oficejo por Intern. Interligo ĉe Fabrikdistrikta Komitato de Komjunula Unuiĝo

— pàgina 9 —

(Adreso: Tver, Fabrajkom VLKSU. Of. por Int. Interligo). Tiu oficejo unuigas intern. korespondadon de komjunulaj ĉeloj en fabrika distrikto. La ĉeloj havas komisiojn por Intern. Interligo, kiuj, simile al prof. reprezentantoj, organizas kolektivan korespondadon de komjunuloj kun junaj SAT-anoj kaj junlaboristaj organizoj eksterlandaj. La leteroj povas esti skribitaj ankaŭ en ruslingvo, se neniu komjunulo en ĉelo scias esp-on. Traduko estas farata en distrikta oficejo por interligo, kiu registras la leteron kaj forsendas ĝin al la adresato. Respondoj venas ankaŭ pere de l’ distrikta oficejo.

3. Oficejo por Intern. Interligo ĉe Urbdistrikta Komitato de Komjunula Unuiĝo (Adreso: Tver, Ugorkom VLKSU. of. por Int. Interligo). Tiu oficejo, tute simile al la antaŭa, organizas intern. koresp. de komjunulaj ĉeloj en urba distrikto (precipe en oficejoj kaj lernejoj ĉiugradaj kaj specialaj).

4. Intern. Fako de Komisio por Interligo ĉe Tvera Kavaleria Lernejo, kiu senpere korespondas en esp-o kun ĉiuj landoj, organizoj kaj apartaj SAT-anoj pri ĉiuj temoj.

La oficejoj ĉe GSPS kaj komjunulaj komitatoj jus komencis la laboron kaj vekas grandan intereson inter lab. amasoj pri intern. koresp. kaj esp-o kaj obstinaj skeptikuloj fariĝas defendantoj de esp-o.

Granda laboro estas farata nun en la ĉeloj kaj fabrikoj por agitado kaj organizado de kolektiva koresp. Oni skribas dekojn da leteroj.

Por ke la laboro havu sukceson — nin devas subteni eksterlandaj SAT-anoj. Ni bezonas grandegan kvanton da korespondantoj el ĉiuj landoj. Estu pretaj plenumi la peton de tveraj laboristoj interligi ilin kun diversaj lab. org. de okcidento kaj esti perkaj tradukantoj de plua korespondado, kiam esp-o disvastiĝas en Tver pli ol iam.

Intern. Fako de Komisio por Interligo en Kavaleria Lernejo funkcias jam 5 monatojn kun ne-atendita sukceso; lastjare partoprenis nur kelkaj K-doj, nunjare partoprenas ĉiuj kurs- kaj ruĝarmeanoj de la lernejo. Ĉiu eksterlanda letero estas uzata 100%, ĝia traduko pendas ĉie. Estas pendigita speciala kesto por individuaj respondoj kaj demandoj al eksterlandanoj. En ĉiun leteron oni enigas 20—25 demandojn de diversaj K. K. Ĉiu respondo al eksterlanda demando estas plenenhava kaj serioza, ĉar ĝin partoprenas tuta kolektivo.

Antaŭnelonge iu politika Inspektkomisio observis la laboron de la Fako, trovis ĝin treege grava kaj interesa, petis specialan artikolon por centra milit-politika gazeto «Voennij Vestnik» (Militista Informilo) kaj intencas proponi la organizadon de Intern. Interligo per esp-o al aliaj eroj de Ruĝa Armeo.

Tiel ni vidas la evidentajn rezultojn de la eksperimento: 1. Rapida neniiĝo de skeptikemo rilate esp-on. 2. Plej larĝa priservo pere de esp-o al lab. amasoj de Tver. 3. Kresko de intereso de peresp. laboro flanke de partiaj kaj sovetaj aŭtoritatuloj.

De eksterlandaj SAT-anoj ni atendas leterojn kaj helpon!

Adresoj: Tver. GSPS. Kultodel. Oficejo por Int. Interligo.

Tver. Fabrajkom VLKSU Oficejo por Int. Interligo.

Tver. Ugorkom VLKSU Oficejo por Int. Interligo.

Tver. Kavŝkola. Al administranto de Int. Fako V. Varankin. V. Varankin.

*

FERA GVARDIO DE SAT

(2-a ĉapitro de nekredebla romano, 1-an vidu en n-o 121—122)

K-do SAT-ano 5199 el Minsk infektis min (ankaŭ instruisto). Mi ĵuras, je la nomo de Tutmonda Oktobro¹), brikdonadi (estas aldonita 6 dolaroj — por unu jaro antaŭe). Mi vokas Gek-dojn Alaŭdina, Cvetajeva, Graĉov, Kiselov, Lebedjev, Medvedeva, Nariŝkin, Ŝibajev, Ŝumarin, Vasiljeva (Ivanovo-Voznessensk), kaj aliajn konatulojn en aliaj lokoj. Mi petas provi, ke decido de K-do Fedorov estas nek facilanima nek malutila por SAT. (3409).

¹) Revolucio 1917, 7. XI. aŭ 25. X. laŭ malnova stilo, kiu estis en Rusio.

*

KRONIKO

Aŭstrio

Köflach. — Post 3-monata kurso fondiĝis grupo de ALLE. Aliĝis 11 Gek-doj. Jan. 10. komenciĝis kurso por komencantoj; partoprenas 12 novaj K-doj. Jan. 19. la ĉi-tiea «Socialista Junularo» ankaŭ komencis esp. kurson. Ambaŭ kursojn gvid. H. Wakonigg (1366). Ĝis nun 3 novaj K-doj SAT-aniĝis. 1366

Wien. — Feb. 2. okazis en Wien ĝeneralkunveno de la esp. grupo. «La Naturamikoj». Laŭ raporto de K-do Ĉech, la grupo ekzistas de post 1 jaro k. la membraro altiĝis de 30 ĝis 92 anoj. Dum la jaro estis 3 kursoj. Okazis ĉiudimanĉe ekskursoj, kun pli ol 850 partoprenintoj. La grupo interrilatiĝis kun 10 eksterlandaj grupoj el 5 landoj. Nome de la centra komitato, K-do Ziegler raportis pri laboroj de l’ centro. Poste K-do Slezak, nome de l’ Aŭstria Lab. Ligo Esp. salutis. Feb. 8. komenciĝis nova kurso por komencantoj.

Wolfsberg en Kärnten. — En nia valo ĝis nun ekzistis neniuj esp-istoj. Tial K-do H. Stocklmair intertraktis kun soc. junularo de Wolfsberg por aranĝo de esp. kurso. Jan. 22. okazis la unua kursvespero, kun 15 lern. (6339)

Francio.

Clermont-Ferrand. — La esp. lab. grupo estis antaŭ nelonge restarigata; ĝiaj anoj pleijparte estas nefrancoj. Por instrui ni uzas «Petro’n». Nia propagando iom prosperas nun, sekve de anonco presita en gazetaro pri la VIII-a en Lyon. D.

Grenoble. — Sekve de kursoj sufiĉe bone vizitataj, kelkaj K-doj SAT-aniĝis. Ĉiusemajne la grupo kunvenas por traduka k. perfektiga laboro. Pli k. pli Laboristaro ŝajnas interesiĝi pri nia movado. P. R.

Lyon. — La lasta ĝenerala kunveno estis ĉeestata de pli ol 50 Gek-doj. Loka gazetaro publikigas regule niajn artikolojn; lab. asocioj el ĉiuj tendencoj morale k. mone helpas nin. Por multe rikolti dum k. post la VII-a, ni jam komencas semi: ni okazigas ĉiusemajne kunvenon, kies celo estas perfektigo en scio k. uzado de esp-o; ni legas k. diskutas pri sennaciismo. Bedaŭrinde, senlaboreco malhelpas nin, ĉar multaj K-doj fariĝus grupanoj k. SAT-anoj, se ili ne estus ĝenataj de nuna ekonomia krizo. La 5. feb. K-do 132 priparolis utilecon de esp-o por Proletaro. Ĵurnaloj raportis favore k. reklamis pri la VII-a. Ĉio esperigas, ke ni prezentos al kongresanoj viglan grupon, en aŭgusto 1927. Grupestro.

Romans. — La esp. lab. grupo konsistas nun el 15 viglaj K-doj; la 29. jan., ni organizis propagandan kunvenon en ĉefa lernejo de l’urbo. Paroladis K-do 132 pri «Esp-o kaj Laboristaro», pri SAT k. la VII-a. Enskribiĝis 12 lern. por nova kurso k. SAT-libroj grandnombre disvendiĝis. Kelkaj sindikatoj k. lab. organizoj subvencias nian grupon. B.

St. Etienne. — Esp. Lab. grupo bone funkcias; 10 lern. ankoraŭ sekvas kurson; 5 fariĝis SAT-anoj. J. R.

Tours. — En la ĉi-tiea malliberejo, pro lia propagando en la jaro 1925 kontraŭ la Maroka milito, sidas nia K-do SAT-ano Armand Couraut. Li profitas la okazon por ellerni la lingvon. Oni povas skribi al li. Adreso: Prison cellulaire de Tours, Detenu politique, Tours, Francio.

Valence. — La 30. jan. kunvenis la Esp. Lab. grupo de distriktoj Drôme k. Ardèche. Sukceso en instruistaj medioj. Nova plano por pli vigla agado. Kursoj malfermitaj dum pasinta vintro en 4 vilaĝoj. M.

Germanio.

Dresdena Industriregiono. — En jan. okazis la jarkonferenco de la LEA-distrikto en Radeberg. Ĉeestis pli ol 70 pers. El la raporto de la adm. estu menciata jeno. En jan. 1926, la distrikto havis 5 grupojn kun 135 membroj. Ĉe la jarfino ĝi konsistis el 9 grupoj kun 223 membroj. En aŭtuno ekster Dresden estis 300 gekursanoj k. en jan. ankoraŭ pli ol 200. La distrikto sukcesis enkondukigi esp-on en la popollernejo de Zschachwitz apud Dresden. Bedaŭrinde ankoraŭ staras ekster la distrikto Lab. Esp. grupoj, kiuj ne jam konsciiĝis pri neceseco de unueco, ekz. Dresden-Pieschen, Dr.-Johannstadt, Lausa k. Zschachwitz. Kiel gvidanto de la distrikto ankaŭ ĉi-jare funkcias K-do P. Köckeritz, Tharandter Str. 6, Dresden-A 28.

En la kadro de la jarkonferenco paroladis studkonsilisto K-do Lohmann, Radebeul, pri la temo: «La disvastigo de esp-o tutmonde kaj ĝia valoro». La penojn de SAT la parolanto precipe menciis. La fincelo devas esti la oficiala enkonduko de esp-o en la lernejoj.

Hamburg. — Ĉiuj Gek-doj de la Hamburga regiono estas petataj sendi siajn adresojn al SAT-peranto K. Harms, Alter Teichweg, 118, Hamburg, 22. Temas pri pli bona organizado de nia SAT-movado k. starigo de laborprogramo. K. H. 761.

Meissen. — Jan. 2. kunvenis 8 SAT-anoj en «Kaisergarten»; post vigla diskuto, oni unuanime decidis fondi SAT-grupon k. priparolis estontan laborplanon. Kiel peranto estis elektata K-do Fr. Ohniwas, anstataŭ K-do W. Hertel, kiu vivigis la lab. esp. movadon ĉi-tie, sed al kiu tempo mankas por daŭrigi. Nia membro-nombro duobliĝas en la jaro k. en la nuna kurso, laŭ «Petro», baldaŭ finiĝos 22 lern. k. espereble pligrandiĝos nia SAT-rondo. Sendaĵojn al: Franz Ohniwas, Meissen-S, Niederfährerstrasse N. 57.

Orient-Saksio. — Jan. 16. okazis en Filippsdorf bone vizitata konferenco de la sub-distrikto 1. Partoprenis Gek-doj el Gross-Schönau, Warnsdorf, Seifhennersdorf, Leutersdorf, Eibau, Neugersdorf. Unuanime estis elektata sub-distriktestro K-do Ullrich, Eibau. Vigla diskuto ekiĝis rilate propagandon, instruon k. presservon. La Gek-doj estonte estos devigataj partopreni ĉiujn lab. festojn, por tie propagandi esp-on. Karl Krause, Warnsdorf, protokolinto.

Holando.

Rotterdam. — K-do Riswick varbis ĉi tie jam 4 novajn SAT-anojn k. abonantojn al «S-ulo». Do ankaŭ ĉe ni la SAT-movado enradikiĝis! Kiam sekvos aliaj urboj, speciale Hago? (670)

Latvio.

Riga. — 30. 1. 27 okazis malfermo de la latvia Lab. Esp. Societo. La intereso pri la asocio inter la Laboristaro estas granda. La Societo de Lab. Sportistoj devidis ellerni esp-on k. saman decidon akceptis multaj komitatoj de Soc.-Dem. partio. Mi malfermos en diversaj lokoj kursojn por laboristoj. Jam enskribiĝis 30 homoj k. la nombro pligrandiĝas ĉiutage. La ejon por Lab. Esp. Soc. k. kursoj donas senpage profunuiĝo de PTT-istoj. La kunsidoj de la societo okazas ĉiudimanĉe en Avotuiela 4. Koresp-aĵojn por la societo adresu: K-do A. Kazoks, Riga, pasta kaste 703. (6837.)

Litovio.

Ŝiauliai. — Malfermiĝis 2 novaj kursoj por komencantoj k. progresintoj, en lerneja ĉambro, pruntita al la loka esp-societo de la magistrato. Gvidas K-do M. Zakasansky. (8709.)

— pàgina 10 —

Polio.

Lodz. — Je 2½ jara malliberiĝo estas kondamnita SAT-ano Antoni Nacewski (5981), pri kiu jam estis skribite en n-o 114 de «S-ulo», pro partopreno al la unumaja manifestacio en jaro 1926. Ĉe nia lasta kunveno, estis proponite, klopodi por iel plimildigi al K-do N. lian sorton. Ĉiuj Ge-SAT-anoj deziru al li kuraĝon!

Sovetio.

Brjansk. — En loka junular-gazeto, «Vojo de Junularo» (Putj Moladeĵi), ĉiuj niaj artikoloj estas de la Red. akceptataj. En N-a regimento por militkomunikado, esp-a kurso funkcias; partoprenas ĉirkaŭ 30 ruĝarmeanoj; gvidas K-do Anonimov. (5112.)

Samara. — Ĝis feb. 1-a al SEU aliĝis 98 K-doj k. al SAT 20. Nunjare ĉe ni disvastiĝas esp.-movado en vilaĝoj. Ekzistas 8 lokoj en distrikto, kie troviĝas rondetoj aŭ apartaj interesiĝantoj pri la lingvo. Baldaŭ (6. 11. 1927) estos nia unua gubernia konferenco de esp-istoj. Niaj partiaj organizoj komencas interesiĝi pri la movado. Nun organiziĝas rondeto ĉe Ligo de Ateistoj. (5913.)

Veliĵ. — Post raporto de K-do 6766 pri esp-o k. nia VII-a, 3 rondetoj stariĝis (40 partopren.), gvidataj de K-doj 5513 k. 6771. Unu funkcias ankaŭ ĉe la Pedagogia Teknikumo. Ĉe la junularklubo, estas aranĝita sanĝiĝanta ekspozicio. (6771.)

Svisio.

Zürich. — En Zürich fondiĝis Lab.-Esp.-Grupo, filiiĝinta al LEA por germ.-lingvaj regionoj. Jan. 12. 1927, la grupo malfermis kurson (14 lern.), gvidata de SAT-ano. 1446.

Jubileo-Ĉeno¹)

Pavlik (Wien) 1 ŝil.; Jurke (Wiesa) 2 mk. g., alvokas siajn koresp-antojn. Stöckl (Innsbruck) dediĉas 10 ŝil. kiel saluton kaj respondon al W. kaj St. Michaliĉka. Morell (Barcelona) 6 pes.; Bretthorst (Wanne) 1 mk. g.; Lvov (Zinovjevsk) 0,50 rubl.; Klubo (London) 5/10 ŝil., responde al la alvoko de la Glasgowa Grupo, alvokas la Odessa-n esp. grupon. Lèpage (Monts) 5 fr. fr.; Atomo Avrunin (Kremenĉug) 2 mk. g.; SAT-grupo (Ĉita) 1 rubl., alvokas ĉiujn grupojn, kiuj korespondas kun ĝi superi ĉi-sumon. Niederhametner (Wien) 1 ŝil.; Hirtenberger (Wien) 1 ŝil.; Glizer (Wilno) 2 zlot., kiel respondon al Goldfeder, samtempe alvokas Galpetin kaj Verhaftik (Wilno). H. Enghardt (Nadejdinsk) 1 mk. g., alvokas W. Enghardt (Leipzig). Böhmer (Nadejdinsk) 1 mk. g.; Bosma (Amsterdam) 1 guld.; Fuchs (Den Ilp) 1 guld.; Benjamin (Amsterdam) 2,50 guld.; Kazoks (Riga) 1 lat.; Maslenko (Brjansk) 1 rubl., alvokas Golikov (Vitebsk). Prol. Esp. Grupo (Dresden-Pieschen) 5 mk. g., kaŭze de la alvoko en la gazeto «Arbeiterstimme» (Dresden) flanke de «Arb. Esp. Distr. Ostsachsen», ni alvokas K-dojn Bernard (Marseille) kaj Varankin (Tver).

¹) Vidu la n-on 100 de «S-ulo».

Ĉe la Neŭtraluloj.

Agentejo Reuter sciigas, ke esp-anta banko, kiu eldonas siajn proprajn biletojn, estas starigita en la urbeto Lazen en Nederlando. Ĉi tiu ne estas la unua esp-anta banko; germano starigis unu antaŭ la milito, sed ĉi tiu lasta ĉesigis la entreprenon.

LA PLEJ GRANDA HISPANA LEKSIKONO KAJ ESPERANTO

(77) La ekzemplo de la granda hispana leksikono «Espasa» estas signifa. En tiu ĉi monumenta verkaĵo ĉiuj vortoj de l’ nomenklaturo estas akompanitaj de traduko en pluraj lingvoj kaj en esperanto. I. E. S.

ESPERANTO ĈE LA BLINDULOJ

(84) Esperanto estas instruata en preskaŭ ĉiuj blindul-lernejoj de la mondo, ĉar la presaĵoj en reliefa Braille-skribo estas tre multekostaj kaj ilia nombro tre limigita en ĉiu lingvo. En esperanto la blinduloj de ĉiuj landoj havas sufiĉe konsiderindan komunan literaturon kaj tre disvastigitan internacian revuon. La unua Radio-ĵurnalo por blinduloj en esperanto ĵus estas eldonita de la eldonejo Chiron en Parizo. I. E. S.

[BILDO p.10 | 38,21,65,27] Ornama kapdesegnaĵo de la rubriko: malfermita libro kaj plumo inter kolonetoj.

RECENZEJO

Duope ricevitajn verkojn ni recenzas, unuope ricevitajn ni nur mencias.

Norda Vento (Novelkolekto), serio Biblioteko Tutmonda, n-oj 7—8. El la hungarlingva verko de Frederiko Karinthy, tradukis Karlo Bodó. Eld.: Rudolf Mosse, Berlin. Formato: 17×10½ cm., 95 pĝ. Prezo ne montrita.

En ĉi-libro, Frederiko Karinthy antaŭparolas laŭde kaj entuziasme pri esp-o. Sed… por la traduko li sin apogis sur alian personon, kiu siavice opiniis necese uzi pli ol 50 neologismojn kaj finlibre ilin traduki espen! Tamen.. estas ankoraŭ tempo por pentofarado kaj mi esperas renkonti estonte esp-ante verkitajn noveletojn tiom interesajn, kiaj estas la 15 en ĉi-tiu libro. Elstaras en ili ĉefe la imag-kapablo de l’ aŭtoro, kelkfoje apenaŭ bridita, ĝis la senspira leganto komencas suspekti, ke li celis nur kaprice sensacian efikon. Sed tiu ideo forpasas post plua legado de tiaj tute raciaj skizoj, kiel: «Korpa Beleco», pritraktanta la malkontenton de mortinto, nun pura spirito, kiu vidas denove la fizikajn ĉarmojn de amitino; «Anasrostaĵo», priskribo de l’ lasta viv-horo de anaso plej bona vegetarana propagando! — kaj «Abu Kair», ridiga, kvankam funebre stranga fantaziaĵo pri freneziĝinta ŝak-ludisto. E. K. L.

Oficiala Klasika Libro de Esperanto de Esperantista Akademio, itala, hispana kaj portugala partoj. Eldonejo: Esperantista Centra Librejo, Paris 9-e, 9½×15 cm., 118 pĝ. Prezo: ne montrita.

La Esperantista Akademio sukcesis «eljongli» la italan, hispanan kaj portugalan partojn. Ni esperu, ke la pluraj eldonoj (en aliaj lingvoj) baldaŭ aperos; ĉu la neŭtrala movado ne povus pagi por ili anstataŭ ekz. por senbezonaj vojaĝoj? Estas vere lasta tempo por ke la Klasika Libro aperu en ĉiuj aliaj lingvoj. S. K.

Sprechen Sie Esperanto? Einführung in die Esperanto-Konservation. Bearbeitet von Dr. Emile Pfeffer. Tagblatt-Bibliothek n-o 426. Eldonejo: Steyermühl-Verlag, Wien 1927. 12×19 cm. 52 pĝ. Prezo: 0,25 mk. g.

Bela, malkara eldono rekomendinda al german-parolantoj. Ni bedaŭras nur, ke la aŭtoro uzas multe da novaj, superfluaj kaj malakceptindaj radikoj: agnoskitas, fuajero ktp. S. G.-K.

La Sonĝo de Makaro de V. Korolenko, el la rusa tradukis M. Ŝidlovskaja. Biblioteko Tutmonda n-o 9. Eldonejo: Rudolf Mosse, Berlin. 10×17 cm., 48 pĝ. Prezo: ne montrita.

Mi ne scias, kiun pli laŭdi, ĉu la aŭtoron ĉu la tradukistinon. La libreton vi certe tralegos senhalte, tiom flua kaj tute natura estas la lingvo. Mi nur ne ŝatas: ekŝanĝbrili, arbarprospekto (?). S. G.-K.

Pilgrimo poemaro de Julio Baghy, Eldono de la aŭtoro, Budapest 1926, 12×16 cm., 124 paĝo. Prezo: 1,40 pengo.

Mi tre bedaŭras, ke la loko ne permesas al mi pli profunde priparoli la libron, kion ĝi meritus. Poeto kaj Muzo kaj Splitoj pleje plaĉis al mi. Mi komprenas Baghy’n malfeliĉan, plenan de pesimismo. Ĉu la t. n. «esperanto-movado» ne sufiĉe donas okazon por tio? Legu la paĝojn kaj vi trovos tiom da vero, da suferoj kaj ni komprenos la — «vivon» kaj la «mondon»… Kaj la poeto ĝojos, ke ne sola li estas. — S. G.-K.

La Lingva Angulo

Demandoj:

1. Ĉu oni devas diri: Estas danĝere ludi kun la fajro», aŭ «— per la fajro»? 6971.

2. Ĉu estas ia diferenco inter la vortoj ega kaj granda? Ekzemple, ĉu oni same korekte povas diri: vilaĝego aŭ granda vilaĝo?

Sama demando pri eta kaj malgranda.

3. Fruictier en sia Esperanta Sintakso (vidu «La Lernanto»n n-o 43) diras: «Estas agrable al mi, ke vi aĉetis tiun domon. Tie ĉi ‘ke vi aĉetis’ estas la subjekto.»

Niaopinie li malpravas ĉar «ke» ĉiam montras komplementon de la subjekto. (357).

Respondoj:

1. KUN montras la akompanon, neniam la ilon; vi do devas diri: «ludi per la fajro». Ne lasu vin erarigi de la franca aŭ germana lingvoj, kiuj uzas la prepoziciojn AVEC aŭ MIT (= kun) por montri la ilon.

2. Estas eraro kredi, ke la sufiksoj EG kaj ET simple kaj ĉiufoje egalvaloras kiel la vortoj GRANDA aŭ FORTA ka. MALGRANDA aŭ MALFORTA. Ili montras la plej altan aŭ plej malaltan gradon en ideo aŭ afero diferenca je tiu, kiun montras la nura radiko. Pro tio la vortoj kunmetitaj per EG kaj ET ĝenerale korespondas al tute alia vorto nacilingva ol la simpla radikvorto. Ekz.: MONTETO ne respondas al MALGRANDA MONTO, sed al io alia, kvankam parenca, -hill; colline; Hügel; colle. VENTEGO ne estas FORTA VENTO, sed respondas al: storm; Sturm; tempête; tempesta. Tiuj sufiksoj do aliigas kaj specialigas la signifon de la radiko.

Al sama demando jam tute trafe respondis MOGO en SENNACIULO, 12 febr. 1925. Mi konsilas al vi legi tiun artikoleton. Jen kelkaj aliaj ekzemploj: VILAĜEGO, borough, market-town; bourg; Marktflecken; borgo. VARMEGA, hot; brûlant; heiss; ardente. UNGEGO, clow; griffe; Kralle; artiglio. PETEGI, to supplicate; supplier; flehen; supplicare. BRULETI, to smoulder; couver; glimmen; covare.

Mi atentigas vin pri la samtema respondo de Zamenhof, citita de MOGO.

— pàgina 11 —

3. Ne Fruictier, sed vi tute malpravas, malpravegas. Via aserto, ke la vorto KE ĉiam montras komplementon, estas fantazia, tute nekomprenebla aserto, al kiu mankas ia ajn eĉ nur ŝajna motivigo. La citita frazo egalvaloras kiel: «Tio, ke vi aĉetis la domon, estas agrabla al mi.» La propozicio kun «ke» estas la enhavo de la subjekto TIO. Fakulo.

★ DIVERSAĴOJ ★

Fondiĝis Internacia Asocio Biokosmà, «kiu celas ekskluzive serĉi kaj evidentigi ĉion, kio povas komprenigi al homoj, ke ili formas nur unu grandan familion, en kiu neniu el ĝiaj membroj povas suferi, ne suferigante la aliajn». Tiel estas dirite en esperantlingva alvoko senpage dissendata.

Interesiĝantoj povas ricevi informojn, skribante al la Ĉefsekretario: F. Monier, chemin de la Vallée-aux-Loups, Chatenay-Malabry (Seine) Francio.

INTER LA VEGETARANOJ

La 12-an de februaro, en Leningrado, estis ĝenerala kunveno de vegetara societo (kolektiva ano de SAT). Oni decidis reorganizi la societon, starigi la principon de kreskaĵa nutrado je fundamento scienca. Inter la aliaj direktivoj donitaj al la nova administracio de la vegetara societo estas ankaŭ tiu pri la firma kunligo kun aliaj vegetaraj kaj sciencaj asocioj en Sovetio kaj eksterlando por komuna prilaboro de problemoj pri saniga nutrado.

Ja Brukson (1896).

RADIISTOJ ATENTU!

Ĉiumerkrede, el urbo Moskva, je la 22-a horo, laŭ MET per Radiostacio, je la nomo de Komintern (ondlongo 1450 metr.) okazos esperanto radio disaŭdigoj, kiuj estos aŭdeblaj en tuta Eŭropo.

Oni petas ĉiujn aŭskultintojn nepre informi pri la impresoj kaj aŭdebleco laŭ adreso: Moskva, Poŝtkesto N 701, Al Centra Oficejo de Esperantistoj de Ligilo.

Ĉi tiun anoncon bonvolu represigu en viajn gazetojn kaj ĵurnalojn kaj la specimenojn (aŭ eltranĉaĵojn) sendu al ni.

Viktor Javoronkov.

NATURAMIKOJ

Kaŭze de mia peto en Sennaciulo, n-o 114-a, alvenis je la kongreso de la Ned. Lab. Vojaĝ-Unuiĝo (Naturamikoj) dekoj da leteroj el tuta Eŭropo. Multan dankon al ĉiuj sendintoj.

La rezulto estis bona. La kongreso akceptis la proponon pri esp-o. Pro tio la Redakcio de la organo estonte ne plu povos rifuzi la enpresigon de priesp-aj artikoloj, kiel ĝi faris ĝis nun. 670 (Enschede).

*

MEMORNOTO

Represis el «Sennaciulo».

Väst-Svenska Kuriren, ?, 15. 1. 27: «Kiel oni laboras en Nederlanda Indio» k. «Sciigoj el Siberio». — Po-Volnošć, Varsovio, n-o 3 (36): «Barbaraĵoj en Sovet-Siberio» (111) kun antaŭnoto alloga k. praktike informa pri «S-ulo» de K-do Zawada. — Nasza Wolnošć (nova Po-Volnošć), Varsovio, n-o 1: Respondoj pri «Barbaraĵoj en Sovet-Siberio» (115, 123) k. artikolo interesa pri la temo de K-do Zawada. — L’Effort, Lyon, 15-2-27: «Klasa justeco en Germanio» (119), («S-ulo» ne menciita kiel fonto, sed Prolet-Informservo) kaj «Nova edziĝa kodo en USSR.» (103). —

Represis el «Sennacieca Revuo».

Molodij Krestjanin, Ĉita, 22-1-27: «Janko — junpioniro». — Po-Wolnošć, Varsovio, n-o 19: ??

Enhavis Notojn pri SAT.

Kirjatjö-Bokarbete, Helsinki, 1-1-27: 6-pĝ. artikolo (6 bildoj) pri dum-kongresa vizito al Leningradaj tipografistoj. — Lyon Republicain, Lyon, 7-2-27: propagando pri VII-a kongreso k. esp. ĝenerale. — Le Cri du Peuple, Lyon, 12-2-27: pri VII-a kongreso. — Po-Wolnošć, Varsovio, n-o 23. —

Enhavis priesperantajn artikolojn.

Molodij Bilŝovik, Kiev, 5. 2. 27: Leciono.

Enhavis tradukaĵojn el esperantaj Leteroj.

Le Cri du Peuple, Lyon, 12. 2. 27 k. 5. 1. 27. — Molodij Bilŝovik, Kiev, 27. 1. 27. — L’Effort, Lyon, 15. 2. 27.

*

MEMORNOTO PRI MEMORNOTO

K-doj kiuj sendas ĵurnalojn por la rubriko MEMORNOTO, tre helpus en ĝia kompilo, se ili videble ĉirkaŭsignus la koncernan artikolon kaj apude skribus esp-e: a) la titolon de l’ ĵurnalo, b) la urbon de eldono, c) la daton de eldono, d) la temon de l rubriko aŭ la titolon, se tradukita artikolo, e) la numeron de «S-ulo» aŭ «S. R.» el kiu tirita estas la traduko.

Kelkaj K-doj traktas modele la alsendon, sed aliaj ne nur devigas longan serĉadon tra numeraroj de «S-ulo» kaj «S. R.», sed eĉ sendas ĵurnalojn presitajn per tute nelegeblaj por ni literoj, kun rezulto, ke ni devas aŭ diveni la informon per kelkaj hazarde rekoneblaj vortoj, aŭ flanken meti la ĵurnalon kiel ne-uzeblan. Kompilantino.

*

NIA POŜTO

S. G. (Kremenĉug). — Ĉu do vi ne legis la n-ron 123/124 de «S-ulo»? — Vian laste senditan manuskripton ni ne povos uzi. Tiaj agitecaj, tro vortecaj artikoloj ne taŭgas por la SAT-anaro, kiun ni devas eduki per konigo de bone kontrolitaj faktoj. Mi konsilas, ke vi pli detale studu la historion de Francio k. de kelkaj aliaj landoj pri kiuj vi havas iome fantazian opinion. — Ni ankaŭ petas, ke vi skribu pli legeble. — Red.

Al Kelkiuj. — La Redaktejo de «S. R.» kuŝas en Moskvo, ne en Paris. Notu tion bone en la memoron. — Red.

3939 — 259 — k. a. — Tiaj anoncoj rilatas unue al la Adm. de «S-ulo», ne al la Red. Vi forgesis, ke la presistoj ne laboras senpage. — Red.

M. T. (Lublin). — Alvenis viaj skribaĵoj, kiujn ni transsendis al la Red. de «S. R.» (Moskvo). — Via p. k. ne estis sufiĉe afrankita k. ni devis pagi punafrankon. — Red.

6319. — Loko absolute mankas por enmeti tiajn rezoluciojn. Vi simple interrilatu kun la gvidanto de la Fako, kies tasko estas decidi kio estas sciigenda al la tuta Legantaro. — Red.

Al Multaj. — Ne uzu la rubrikon Kroniko por enŝovi senpagajn korespondanoncojn. La SAT-kaso ne permesas tion. Tro da K-doj forgesas, ke «S-ulo» estas la pli malkara el ĉiuj esp-aj gazetoj, kaj tamen la presistoj ne estas la malpli kare pagataj. — Adm.

1116 k. a. — Tro grandnombre alvenis «mallaŭdoj», pro tio ni decidis ne plu enmeti tiun rubrikon. — Red.

1882. — Ni povos uzi vian tro longan manuskripton nur en okazo de nepra bezono. Bonvolu estonte afranki sufiĉe viajn leterojn. Ni devis pagi 1,80 fr. kiel punafrankon. — Red.

Monastirsky G. — Respondon al via demando vi povas legi en la Jarlibro, pĝ. 28. — Red.

*

KORESPONDADO

TARIFO

Unu enpreso: Simpla trilinia anonco kostas 0,50 mk. or., ĉiu plia linio la samon. Ni nur akceptas anoncojn kun samtempa pago.

MALLONGIGOJ: L = letero, PK = poŝtkarto, PI = poŝtkartoj ilustritaj, PM = poŝtmarkoj, bfl. = poŝtmarko sur bildflanko, k. ĉ. l. = kun ĉiuj landoj, esp-aĵo = esperantaĵo.

Ĉiuj petantoj pri korespondado havas la devon, nepre respondi almenaŭ unu fojon al ĉiuj petoj koncernantaj la fakon, por kiu ili sin enskribigis.

Britio.

— Gek-doj k. aliandaloj, kiuj vizitos Anglion, bonv. informi la sekretarion de «Lab. Esp. Klubo», 114, Duke St., Stretford Rd., Manchester pri sia alveno.

Ĉekoslovakio.

K-do Josef Purmann ĉe Eichmann, Arnau a. E., dez. koresp. k. ĉ. l. L, PK, PI, PM. Resp. garantiata.

Germanio.

K-do Karl Berthold, Markt, 31, II., Halle a. S., dez. koresp. pri lab. temoj k. ĉ. l., L, PK, PI, bfl.

K-do Otto Moritz, Hasslocher Str. 61, Rüsselheim (Hessen), dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l., L, PK, PI.

K-do Heinrich Rieffel, Weinbergstr. 20, Rüsselheim (Hessen), dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l., L, PK, PI.

K-do Karl Reinheimer, Dr.-Ludwig-Opel-Str. 4, Rüsselheim (Hessen), dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l., L, PK, PI.

K-do B. Siegert, Herrenstr. 22, Schweidnitz i. Schles. interŝ. PM, PI, gaz.

K-do Karl Hörner, Polsumer Str. 215, Buer-Hassel i. W., dez. interŝ. PI, k. ĉ. l.

K-do O. Fehse, Dehnhaide, 15, II., Hamburg, 22, dez. koresp. k. ĉ. l. L, PI.

K-do G. Nitzsche, Zwickauer Str. 152, Chemnitz i. S., dez. koresp. pri lab. vivo, movado, prol. kulturo ktp. k. ĉ. l. PK, L, PI. Interrilatus kun Labeskoj.

Sovetio.

— Grupo de junaj pioniroj dez. koresp. kolektive aŭ individue, L, PK, PI, interŝ. presaĵojn. Adr.: K-do B. I. Ŝipilin, Nezamojnaja, 2 k. 10, Dnepropetrovsk.

K-do Oka Iumio, Proletarka, 172, kv. 1, Tver, pri knab. k. prolet. movadoj, ktp. k. ĉ. l.

K-do G. Gernenko, Pervomajska, 14, Kremenĉug, dez. koresp. k. ĉ. l. precipe kun junularo k. fervojistoj, L, PK, gaz. Nepre resp.

K-do A. Smirnov, Sverdlov-str. 1, Kremenĉug, pri ĉ. temoj, k. ĉ. l. PK, PI, gaz.

K-do G. Ŝlipper, Jel. dor. Ŝkola, Kremenĉug, dez. koresp. k. ĉ. l. precipe kun junularo k. fervojistoj. L, PK, gaz. Nepre resp.

K-do A. Tanner, Poŝtkesto, 45, Batum, (Kaŭkazo) dez. koresp. per kolor. PI, k. ĉ. l., prefere ekstereŭropanoj.

K-dino Kostovecka, (gvidantino de pionirtaĉmento), Lvovska, 9, 4, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-dino Heleno Sogolova, Konstantinovska, 8, 2, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-dino Olja Golder, Kozlovska, 4, 4, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-do Leo Zelenuk, (komjunulo) Sverdlova, 2, 33, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

— pàgina 12 —

K-do V. Juŝmanov, Prosp. Lenina, 101, Krasnoufimsk (Uralo) dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l. precipe kun Svedio, Usono, Argentino, Ĉinio, Japanio.

K-do Petrov Severiano, (18 j.) Gub. Centr. Biblioteko, Murmansk, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-do Aleksandro Penĉalov, Lesnaja, 19, gor. Rodniki (Iv.-Voz. gub.) dez. koresp. pri ĉ. vivdemandoj, precipe pri etikaj, k. ĉ. l. L.

— Grupo de kursanoj por perfektiĝi en la lingvo dez. koresp. kun eksterl. Gek-doj. Adr.: A. F. Penĉalovu, Lesnaja, 19, gor. Rodniki (Iv.-Voz. gub.).

— Ĉelo de IRH (Jaĉejka MOPR) dez. koresp. kun eksterlando. Adr.: Moskvo, 44, Petrovka, 3, Elektrolank. Jaĉejke MOPR.

K-do S. T. Grigorjev, 1 Antropovskij per., 4, kv. 8, Moskvo, 6, dez. koresp. pri stenografiaj temoj.

K-do V. Kremjanski, (lernanto 18 j.) Jakovlevskij per. 13, kv. 7, Moskvo, 64, dez. koresp. kun geesp-istoj pri div. temoj.

K-do M. P. Revenko, Poŝtagentejo Suĥov, 2, Stalingrada gub. dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l. L, PK, PI.

K-do A. Ketov, Sennoj per. 45, Ustkamenbogorsk, Semipalatinskoj gub., dez. koresp. k. ĉ. l., precipe kun instruistoj.

Usono.

K-do John Meiner, 1143, Holton Street, Milwaukee (Wisc.) dez. koresp.

INFAN-KORESPONDADO

Al ĉiuj korespondantoj de l’ Informservo de SAT (ekstersovetiaj).

Karaj Kamaradoj!

Kiel vi vidas el la suba listo, inter la infanaro sovetia, organizita en kom. infangrupoj, la ideo pri korespondado kun tutmonda proleta infanaro fariĝas tre populara.

Sed necesas, ke pri la ebleco de korespondado sciu la organizita proleta infanaro ĉiulanda. Por tio klopodu pri la enpreso de l’ suba listo en la proleta gazetaro. Aldonu informojn: kiel organizi la korespondadon pere de via loka (aŭ regiona) informejo. Iniciatu la fondon de specialaj korespondejoj (tradukejoj) en la proletaj infan-organizaĵoj.

Ruĝfrate, Esperanto-Servo.

Amikoj! Publikigu ĉi-liston en ruĝa gazetaro!

Komuniku la adresojn al viaj revoluciaj infan-organizoj!

La esp-istoj peru la interrilatojn kaj instigu la infanojn mem ellerni esp-on.

1-a Listo de korespondemaj infan-organizoj de USSR (per SAT-aparato)

Kremenĉug. — Oni bezonas korespondantojn por 30 taĉmentoj de junaj pioniroj-leninistoj —! Sendu ĉion al Dietburo pri Okrujkome LKSMU-Kremenĉug.

Por esperanto-korespondejo.

Smolensk. — Oni bezonas korespondantojn por 370 lernantoj de laborlernejoj, por 34 taĉmentoj de jun. pioniroj, por 19 ĉeloj de kom. junularo! — Sendu ĉion al: K-do L. Genŝaft — Nikolska, 3/2 — Smolensk.

Odessa. — Por la korespondemaj junularĉeloj k. pionir-taĉmentoj de Odessa sendu al: K-do J. Genesski, Str. Komintern, 21/10.

Djankoj (Krimeo) por pionira taĉmento al: K-dino M. Grabenko, Jujn. j. d. Djankoj-Dom n-o 1, kv. 4.

Taŝkent (Mez-Azio). — La taĉmento «Volodarski» (50 inf.) estas perata de K-do Koblov — Adreso: Taŝkent, ug. pr. Karl Marx-Lenin, Vost. Fakultet S.A.G.U., Pionir-taĉment.

Kiev. — a) 60 geknaboj el laborlernejo n-o 80. Sendu ĉion al: a) Kieva Taĉmento de lernantoj-esperantistoj, Kiev, Pl. Spartaka 4a, Trud. Ŝkola n-o 80.

b) La 6a laborlernejo (1500 gelernantoj). — Sendu al: D. Viktorov-Ĉeĥoviĉ, Kiev, Klovski Spusk, n-o 2 (por VI-a laborlernejo).

Dnepropetrovsk. — Pluaj junular-ĉeloj k. pionir-taĉmentoj. Adreso: Dnepropetrovsk, Pr. Karl Marx, 98/11 — Gub. Komitet Esperantistov — K-do Ŝiplin.

Perm (Ural-regiono). — Por la pionir-oficejo distrikta k. 2 taĉmentoj sendu al: Redakcia «Zvezda». Perm.

Irkutsk (Siberio). — Sendu al poŝtist-infana pionir-taĉmento: Irkutsk, Klub Rabotnikov Svjazi. — Pioner-otrjad.

Blagoveŝĉensk (Ekstrem-Oriento). — Por 250 gelernantoj akceptas: K-do A. Borisoglebski, Pedagog. Teknikum, Krestjans. 1. Por 600 lernantoj sendu al: K-do Gromov, Poĉtamts. per., semiletka.

Kaluga. — Por la lernantoj de l’ 8-a Laborlernejo sendu al: K-do Kiriuŝin, 8-a Sovet. Ŝkola, Zolotarevska, 2, Kaluga. —

Ĉerkassi. — Por pionir-taĉmento de laborlernejo sendu al: I. Ermolajev, Str. Karl Marx, n-o 18 — Ĉerkassi (Ukrainio).

Publikigu! Miloj da infanoj estos dankemaj al vi!

Krom korespondaĵoj la geinfanoj deziras interŝanĝi poŝtkartojn, ilustraĵojn, infangazetojn, markojn ktp.

Ni bezonas milojn da peresperanto-korespondantoj en tutmondo.

[REKLAMO p.12] Bonstila, belilustrita, riĉaspekta kaj diversenhava estas la sola teknika gazeto Internacia Radio-Revuo Organo de la Internacia Radio-Asocio. KONSTANTAJ FAKOJ: Mi konstruas — Paŝo post Paŝo — (originale popularigata teorio de Radio) Radiohumoro — Intern. Radio-Vivo — Tra la Radio-Gazetaro — Esperanto por Radio, Radio per Esperanto — Internacia Radio-Asocio k. a. Premio por ĉiuj abonantoj: Kolortabelo de 99 Skemoj — Konkurso kun multnombraj premioj, (i. a. kompleta radio-ricevilo, lutilaro k. multaj radiaĵoj). ABONPREZO (por 12 n-oj): Unu dolaro aŭ egalval. en nacia mono. Petu de la eldonejo la tabelon de favoraj prezoj, de naciaj agentejoj kaj la kondiĉojn de konkurso. Eldonejo: Etienne Chiron, 40, rue de Seine, Paris VI.

[REKLAMO p.12] INSTRUISTOJ via gazeto estas INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO oficiala organo de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE). Gazetabono: 2,50 mk. g. Kotizo al TAGE: 0,50 mk. g. Specimenon petu de M. Goldberg, Frohburger Str. 68, p., Leipzig S 3 (Germ.)

[BILDO p.12 | 59,48,67,54] Kvinpinta stelo en la reklamo de Internacia Pedagogia Revuo.

[REKLAMO p.12] Laborista Klubo de TEKSISTOJ petas eksterlandajn samprofesianojn skribi esperante pri profesia movado kaj kultura laboro en laboristaj kluboj. Skribu nepre legeble, pli bone skribmaŝine. Ni respondos precize, baldaŭ kaj sufiĉe. USSR. Nara-Fominsk Mosk. gub., Raborij klub tekstilŝĉikov, al sekcio de esperanto

[REKLAMO p.12] Dnepropetrovska (Ekaterinoslava) Oficejo por Internacia Korespondado serĉas regulajn koresp-antojn precipe inter Laboristaro (kolektivan aŭ personan) el ĉ. landoj pri jenaj demandoj: ĉiutaga lab. vivo, profesia, politika k. ekonomia stato de landoj, kom. k. kom-junulara movadoj, partiaj demandoj, intern. ruĝa helpo (IRH.), sporto, radio-amatoreco, lab. kluboj, tekniko, arto, literaturo ktp. Ĉiujn koresp-aĵojn oni utiligos por lokaj gazetoj k. por kolekt. interkoresp-ado kun fabrikaj kolektivoj. Al ĉ. sendantoj ni garantias resp. Oni ankaŭ akceptas por interŝ. gazetojn (esp.-naciaj), librojn, afiŝojn ktp. — Koresp-aĵojn sendu al: Esperanto-Komitato de SEU, (por Labesko), str. K. Marikso, 98, loĝ. 11, Dnepropetrovsk, Ukrainio (Sovet-Unio).

[REKLAMO p.12] Peto La eldonata en Dnepropetrovsk (Ekaterinoslav) ĵurnalo de lab-kamparana junularo: «Majbutnja Zmina» (Estonta Ŝanĝo) sin turnas al ĉiuj lab-korespondantoj kaj kom-junularo sendi al ni artikolojn, let. fotojn ktp. pri vivo de lab-kamparana junularo, kaj pri laboro de komjunul-organizaĵoj. Taŭga materialo aperos en «Majbutnja Zimna» kaj la artikolverkintoj ricevos honorarion kaj aŭtorajn n-rojn. Adr.: «Majbutnja Zmina», Prosp. K. Marksa, 106. Dnepropetrovsk.

[REKLAMO p.12] K-do Stefanoviĉ Konstantin (fervojisto – kom – isto), Poŝtkesto, 1, Ĉita (Siberio) Sovetio, dez. koresp. pri vivo de lab-istoj kaj soldatoj, pri moraro kaj turismo kun ĉ. landoj. Resp. senprokrasta!

[REKLAMO p.12] ATENTU! Ĉelo de Int. Ruĝa Helpo (MOPR) ĉe Moskva Teknikumo de Ligilo (Moskvo, 66 — USSR., Gorofiovskaja 16), tre petas ĉiujn kamaradojn kaj org-aĵojn sendi al ĝi diversajn materialojn pri laboro, de IRH. en eksterlando, blanka teroro, revolucia movado ktp. Estas tre dezirindaj fotaĵoj, gazetoj, plakatoj k. s. Ĉiuj materialoj estas uzotaj kun granda danko en kunveno de IRH. en Teknikumo.

Presejo: Uns-Produktivgenossenschaft, Leipzig (Germanio)

Facsímil: escaneig a Internet Archive

El número, sencer

— pàgina 1 —

3-a Jaro. N-o 129—130 — APERAS SEMAJNE — 19. Marto 1927

[BILDO p.1 | 40,4,53,13] Kvinpinta stelo kun la literoj «S.A.T.», super la kaptitolo de la gazeto.

ESPERANTO JE LA SERVO DE L’ TUTMONDA PROLETARO

SENNACIULO

OFICIALA ORGANO DE SENNACIECA ASOCIO TUTMONDA

Redaktanto: E. LANTY, 14, Avenue de Corbéra, Paris-XII^e | Sidejo de Ekzekutiva Komitato de SAT, 23, Rue Boyer, Paris-XX^e | Administranto: R. LERCHNER, Colmstrasse 1, Leipzig O 27

NI FARU NOVAN PAŜON ANTAŬEN!

Antaŭ 2 monatoj, en la numero 119—120 de «S-ulo» ni sciigis pri la malbona stato de nia kaso, kaŭzita de neantaŭvidebla revalorigo de l’ franko. Ni devis dum kelka tempo limigi ĉiurilate la elspezojn kaj eĉ voki al la SAT-anaro, ke ĝi helpu en la reekvilibrigo de nia buĝeto per mondonacoj.

Hodiaŭ kontente ni sciigas, ke pagitaj estas niaj ŝuldoj. Denove ekvilibras nia buĝeto… Ne vane ni alvokis: preskaŭ 200 dolaroj trafis en la administrejon.

Ĉu tio ne pruvas okulfrape, ke nia popoleto estas riĉa… je malavaremo, entuziasmo kaj fido en la estonto de la SAT-movado? Kiam inter la vicoj de simplaj laboristoj, de malriĉaj proletoj kuŝas tia fervoro kaj sindonemo, ĉia pesimismo devas esti for, ĉia espero estas prava, ĉia kuraĝa antaŭenirado permesebla.

Tial ni decidis fari novan paŝon antaŭen, t. e. starigi novan entreprenon, kiu firmigos kaj profitigos nian movadon.

Ni aludas pri starigo de propra presejo.

Jam de kelka tempo ni ja okupiĝas pri tio. Per cirkuleroj ni petis la opinion de la S-K-anoj kaj de kelkaj aktivuloj el nia movado. Hodiaŭ ni jam povas sciigi, ke la granda plimulto aprobas kaj konsilas, ke ni efektivigu la projekton.

Sed ĉu denove ni petos al donacemo de la membroj? Ne. Tute ne. Ne decus trouzi la malavaremon de la SAT-anaro. Ni volas male, ke la entrepreno estu profitdona al la kunhelpantoj. Ni vokas al K-doj, kiuj havas en kapitalistaj entreprenoj kelkajn akciojn, en ŝparkasoj kelkajn ŝparaĵojn. Ni ne dubas, ke tiuj SAT-anoj preferos pruntedoni al SAT ol al ia ŝtata aŭ kapitalista entrepreno.

Malprofiton ili ja ne havas, ĉar ni pagos 8-procentan renton.

Por ekfunkciigi la presejon, ni bezonas proksimume 3000 dolarojn aŭ 12 000 germ. markojn. Ni ja devas pagi tuj nur la trionon el la prezo de la maŝinoj. La du aliaj trionoj estas pagendaj en la daŭro de du jaroj.

K-do G. (Germanio) promesis disponi al nia kaso 1000 markojn. Ni scias, ke aliaj K-doj, jam informitaj pri nia projekto, pretas pruntedoni atentindajn sumetojn. Ni nun ja povas kalkuli je tuja prunto de 3000 markoj. Ĉu ne troviĝos inter la 6000 SAT-anoj, sufiĉe da K-doj por pruntedoni la 9000 aliajn markojn necesajn por ekfunkciigi la entreprenon?

Ni estas konvinkitaj, ke jes. Kiu ne povas aĉeti unu dolaran akcion, tiu kuniĝu kun alia(j) K-do(j) por kolekti la monon. Ĉiu esperantista Grupo, ĉiu SAT-rondo aĉetu almenaŭ unu akcion. Ĉiu SAT-ano priparolu la aferon en sia medio kaj varbu akciulojn por la SAT-presejo.

Estas memkompreneble, ke laŭ la jura vidpunkto la entrepreno estos la propraĵo de SAT, kaj ĉiuj profitoj estas dediĉotaj al la propagando de la celoj de nia Asocio.

Ĉi tie ni ne povas doni detalajn informojn pri ĉio. Sed ni pretas respondi al ĉiu eventuala demando.

SAT ekzistas jam de sep jaroj. Ĉiu povis konvinkiĝi, ke ne senpripense kaj facilanime ni entreprenas ion. Ni ne faros longan pledon. La faktoj ja parolas sufiĉe elokvente.

Kiu volas sen ia malprofito helpi al nia movado, anstataŭ profitigi kapitalistajn entreprenojn, tiu senprokraste mendu akciojn al nia Administranto, Leipzig.

Ekzekutiva Komitato.

— pàgina 2 —

2 — SENNACIULO

Lenin pri Sennaciismo

La vorton «internaciismo» ni tradukas je «sennaciismo», kiam ni volas substreki la sencon de ĝi, kiel ismo pri kunfluiĝo kaj neniiĝo de nacioj. Verdire, la vorto «internaciismo» alian sencon ne devus havi¹). Sed laŭsenca signifo de la vorto estas pli vasta kaj tial sub ĝi povas sin kaŝi kaj sin kaŝas eĉ et-burĝaj anoj de simpla kunvivado de nacioj. Ekzemple, tiel faras ordinare et-burĝaj elementoj en kapitalistaj landoj. Kaj eĉ en Sovetio la samaj elementoj penas kaŝi sian naciismon en larĝa ejo de l’ koncepto «internaciismo» kaj kelkiam eĉ kuraĝas atestigi Lenin’on.

Ĉi-sube ni penos per kelkaj mallongaj citoj memorigi la doktrinon de Lenin pri naciproblemo.

Lenin komprenas la koncepton «internaciismo», kiel «kunfluiĝon de ĉiuj nacioj en la plej supera unueco». Li diras:

«Marksismo eltiras anstataŭ ĉia naciismo — internaciismon, kunfluiĝon de ĉiuj nacioj en la plej supera unueco²)».

Por noti, ke ĉi-tio estas ne simpla unueco en la senco de kunlaboro de nacioj en unu regno, Lenin substrekas: «en la plej supera unueco». En alia loko Lenin al la koncepto «kunproksimiĝo de nacioj» kontraŭstarigas la koncepton «kunfluiĝo de nacioj», komprenigante la lastan, kiel «neniigon, dispartiĝecon de l’ homaro per etaj regnoj kaj ĉiun apartiĝecon de nacioj». Jen la cito:

«La celo de l’ socialismo estas ne nur neniigo dispartiĝecon de l’ homaro per etaj regnoj kaj ĉiun apartiĝecon de nacioj, ne nur kunproksimiĝo de nacioj, sed ankaŭ ilia kunfluiĝo».

Do, laŭ opinio de Lenin «kunfluiĝo de nacioj» signifas neniiĝon de nacioj, formiĝon de sennacieca socio tutmonda.

En jena cito li montras, kiel okazos la «kunfluiĝo de nacioj», notante ĝian neeviteblecon:

«Simile al tio, kiel la homaro povas veni al neniigo de la klasoj nur per la transira periodo de diktatoreco de la subpremita klaso, simile al ĉi-tio ankaŭ al neevitebla kunfluiĝo de nacioj la homaro povas veni nur per la transira periodo de plena liberiĝo de ĉiuj subpremitaj nacioj, t. e. de ilia libero apartiĝi».

La notata ĉi-tie de Lenin transira periodo al kunfluiĝo de nacioj, tute jesigas la teorion de mondlingvanoj pri helpa karaktero de lingvo internacia por tiu transira periodo.

Tamen «la plena liberiĝo de nacioj» tute ne signifas «fiksi naciismon en ia, ‘laŭ justeco’ limigita sfero, ‘konstitucie starigi’ naciismon, disfakigi inter si firme kaj fortike ĉiujn naciojn… Ĉi-penso estas trae burĝa kaj trae mensoga».

Plue Lenin daŭrigas:

«La Proletaro povas subteni neniun fiksadon de naciismo, — kontraŭe, ĝi subtenas ĉion, helpantan al forfroto de naciaj diferencoj, al forfalo de naciaj interbariloj, ĉion, farantan ligojn inter nacioj pli kaj pli intensaj, ĉion, kondukantan al kunfluiĝo de nacioj. Agi alimaniere — signifas stari flanke de reakcia naciista filistreco…»

En alia loko Lenin diras:

«La Proletaro ne nur ne prenas sur sin la taskon defendi la nacian evoluon de ĉiu nacio, sed male, ĝi avertas la amasojn sin gardi kontraŭ tiaj iluzioj, … salutas ĉian asimiliĝon de nacioj, escepte la perfortan aŭ la sin apogantan je privilegioj.»

Sed kiel aspektas de ĉi-vidpunkto federacio de popoloj?

«Konfeso de memapartiĝo (de nacioj) tute ne egalvaloras konfeson de federacio kiel principo. Oni povas esti firma kontraŭulo de la principo kaj adepto de demokratia centrismo, sed tamen preferi federacion ol nacian neegalrajtecon, kiel la solan vojon al plena demokratia centrismo. Pro ĉi vidpunkto, Marks, estante centristo, preferis eĉ federaciiĝon de Irlando kun Anglio ol perfortan subigon de Irlando al angloj.»

Jen estas ĉeftrajte la doktrino de Lenin — la plej granda sennaciisto post Marks. — A. Tomo.

¹) Ni opinias male, ke la vorto internaciismo ne povas etimologie havi alian signifon ol tiun de sistemo celanta organizadi jure aŭ ekonomie la naciojn kaj ne kunfandigi ilin. Kredeble, pro manko en naciaj lingvoj de taŭga vorto por difini sennaciecan sistemon oni pluilarĝigis [?] la sencon de la vorto internaciismo.

Ĉi okaze ni notu, ke necesis la ekzisto de esperanto kaj de la laborista esperanta movado, t. e. SAT, por ebligi tiuteme plenan klarecon. — Red.

²) Ĉiuj citoj estas prenitaj el du verkoj de Lenin: «Kritikaj notoj pri nacia problemo» kaj «Socialista revolucio kaj la rajto de nacioj por memapartiĝo».

[REKLAMO p.2] JE LA NOMO DE L’ VIVO. Filozofi-Lirikaj fragmentoj de E. Izgur, kun enkonduko de E. Lanty, antaŭparolo de N. Kruĉinin, prezidanto de l’ Tutukraina Asocio de Proletaj Verkistoj kaj prezidanto de la Tutukraina «Proletkult». Enhavo: I. Prologo. — II. En Malproksimon. — III. Servado al la Morto. — IV. Religio. — V. Ribelo de l’ konscio. — VI. Sur la vojo al venko. — VII. La venko. — Epilogo. 224 pĝ., 100 ilustraĵoj. Prezo: 2 g. mk. Bona papero, belą presado. Profitu la nunan favoran prezon. Ne prokrastu mendi la belegan volumon ĉe la Administracio de SAT: R. LERCHNER, COLMSTRASSE 1, LEIPZIG-O 27

Antaŭenema Ĉinio

Forigo de analfabeteco

Laŭ iu artikolo de Gertrude Beasley en «The Daily Herald», dum la lastaj dek jaroj, alfabeteco en Ĉinio estis plivastigata de 2% ĝis 12%. Ĉi tio estas rezulto de la starigo de popularaj lernejoj, ankaŭ de vesper-kursoj, kie grandparte instruas senpage universitataj studentoj, post sia dumtaga laboro. La movado jam pliiĝis por enteni la kamparanojn, speciale en la provincoj sude de rivero Jangce, kie, aldone al leg- kaj skribado, la farmuloj studas terkulturajn kaj dommastrumajn metodojn. Ankaŭ ne estas forgesita politika propagando; la kurs-

[BILDO p.2 | 65,29,91,52] Foto de juna ĉina virino en tradicia vesto, parolanta antaŭ ronda radiomikrofono.

Moderna ĉinia junulino radie disaŭdigas ĉe l’ Ŝanghaj-a stacio de l’ Azia Radio-Kompanio.

anoj ellernas la 3 ĉef-punktojn de la programo de San Jat Sen: 1. Forigo de alilanda regado, 2. Politika libereco por la popolo, 3. Ekonomia libereco por laboristoj kaj kamparanoj. Ĉi tiu laboro estas ligita kun la ordinara edukado en la unuagradaj lernejoj; da tiuj oni starigis dum la lastaj 5 jaroj ĉ. 40 000.

Artefarita lingvo

Por ĉi tiu kontraŭ-analfabeteca movado, oni trovis necese, krei novan nacian lingvon, «pei-hua». Oni elektis la popularan dialekton «Mandarin», (kiun parolas, ĉu en ĝia pura ĉu en sub-dialekta formo, 70—80% el la popolo skribatan per la uniforma ĉinia maniero, kiu daŭris tra la tuta lando jam de antikvaj tempoj (vidu S-ulon, n-o 98—99). La profesoroj rekonstruis simpligitan skribad-bazon el nur kelkaj miloj da signoj, per kia signaro ili eblis esprimi ĉiujn ideojn kompreneble kaj koncize. Sed eĉ tiuj kelk-miloj da ideografiaĵoj sin montris troaj por la simpla lingvo instruota al laboristoj kaj kamparanoj. Tial, oni faris alian provon, kiun oni nomis: «La Mil-Ideografi-Movado». El tiu lingvo, laboristoj en la vesper-lernejoj ĉe Hankaŭ, ellernante ĉ. 10 ideografiaĵojn en tago, povas tiamaniere akiri scion pri la milo dum 4 monatoj. Ili

— pàgina 3 —

SENNACIULO — 3

povas tiam legi la laboristajn ĵurnalojn kaj sciiĝi pri la ekonomia kaj politika situacio, kiel ĝi rilatas la Proletaron. La redaktoroj de tiuj ĵurnaloj bone plenumas sian taskon rilate al enlandaj kaj eksterlandaj aferoj kaj ofte modelas sian konsilon pri taktiko laŭ okcidentaj antaŭaĵoj.

Kristanoj laŭdas

El Uĉang¹) venis letero de loka brita sekretario (-ino?) de Young Women’s Christian Association (Kristana Asocio por Junaj Virinoj) al la ĉef-oficejo en London. La skribinto i. a. diris: «…Nenia dubo estas, ke aperas nova vivado

[BILDO p.3 | 9,26,33,39] Foto de larĝa urba strato kun modernaj plurtaĝaj domoj, telegrafaj fostoj kaj kelkaj piedirantoj.

Unu moderna strato lasta tempo konstruita en Kantono

en Ĉinio. Oni ricevas impreson pri grandega kvanto da energio, ne altrudata de ekstere, sed kreskanta ĉe la ĉinoj mem, kiuj pensas kaj penadas memstare… La stratoj estas pli puraj ol antaŭe kaj oni plibonigas ĉion… Ĉiu apartenas iun unuiĝon… dom-servistoj antaŭ semajno minacis striki; rezultis altiĝo de salajroj, monsumo donenda finjare egalanta 1-monat-salajron kaj, okaze de maldungo, 3-monat-salajron. Ĉiu servisto devas esti dungata pere de l’ unuiĝo.

Alia letero, kiu atingis la saman oficejon, de angla misiisto, entenis la esprimitan kredon, ke «la Nordo nepre» Kanton-aniĝos baldaŭ. Mi estas, kiel la plej antaŭenemaj personoj, simpatianto al tiu flanko. La intenca uzado de amasperforto estas malfeliĉa, sed tio kaj la uzado de l’ ekonomia batalilo estas tute laŭnature ĉe malforta nacio…»

La ĉinoj nur atentu, ne akcepti, kune kun okcidentaj imitindaĵoj la mensogajn fabelojn de la kristanaj eklezioj; ili elektu la florojn kaj mortigu la serpenton. — E. K. L.

¹) En provinco Hu-pe.

AL NIAJ KUNLABORANTOJ!

Se vi volas trafe kunlabori al «S-ulo», verku mallongajn artikolojn.

Citu faktojn, sed tamen ne plenigu viajn skribaĵojn per troa abundo de statistikaj ciferoj.

Neniam forgesu, ke por nia gazeto, ju pli valoras artikolo, des pli ĝi malsimilas tiujn, kiuj aperas en la ĉiutagaj nacilingvaj ĵurnaloj.

EL TURKIO

Eŭropanoj, pensante pri ĉi tiu lando, kutime pentras al si fantazian bildon pri la popolo kaj ĝiaj moroj. Ili rememoras tiajn rakontetojn, kiaj «Aladino kaj lia lampo», «Blua-barbo» kaj aliaj fabeloj el «Mil kaj unu noktoj», kaj opinias, ke ĉiu virino estas enŝlosita en haremo el marmoro, gardata de eŭnukoj; sur strato ŝi portas dikan nigran vualon, por ke neniu eksterfamilia viro vidu ŝian vizaĝon. Ankaŭ ke ĉiu fenestro de domoj estas kovrita per krado, por ke neniu preterpasanto enrigardu ĉambrojn de virinoj. La imago vidas eksterordinaran bildon de viroj en ruĝaj fezoj, kiteloj divers-koloraj kaj multfaldaj pantolonoj meze de bela pejzaĝo, karesata de hele brilanta suno. Tio estis ĝusta pri tempo antaŭrevolucia. Tiam la sultano kaj riĉuloj havis siajn haremojn, kie loĝis iliaj multaj edzinoj. La antaŭaj haremoj de sultanoj estas grandegaj kaj belaj palacoj, kiuj ĝenerale staras apud paca kaj blua maro kun vidaĵo super la bela Bosforo.

La revolucio okazinta antaŭ tri jaroj ĉion ŝanĝis. En tiu revolucio la eŭrope edukitaj nobeloj kaptis la povon, detronigis la sultanon kaj elektis kiel prezidanton Mustafa Kemal paŝaon, kiu ĝis nun estras en Turkio. Por mense liberigi la nacion, la nova registaro dekretis, ke neniu virino plu portu sur vizaĝo vualon kaj, ke neniu viro portu ruĝan fezon, kiuj vestaĵoj de centjaroj estis ilia sankta vestaĵo de Islamo. Virinoj ĝojis liberiĝi de la sklaviga tradicio de vualportado. Nuntempe la antikvaj kutimoj tute malaperis kaj virino kaj viro vestas sin laŭ la plej nuna eŭropa modo.

La nova registaro ekiras la vojon de kapitalista Eŭropo. La fervojaro estis tre negranda. Mankis industrioj; preskaŭ ĉio bezonata, ekster agrikulturo kaj fruktoj, estis importata. Nuna registaro decidis, ke Turkio evoluu industrie. Tiucele la registaro prenis en siajn manojn ĉiujn ĉefajn industriojn kaj vendis monopolojn al diverslandaj kapitalistoj por venigi novan kapitalon en la landon per kiu ĝi konstruas novajn fervojojn kaj subvencias aliajn urĝe necesajn sociajn entreprenojn. Do, la registaro faras sian eblon por ke en la lando estu produktata per fremda kapitalo ĉio, kio estas bezonata kaj ĉiel helpas al kapitalistoj starigi industriojn. La popolo estas tre malriĉa kaj vivas mizere. Eble post starigo de enlandaj industrioj la homoj ĝenerale pliriĉiĝos.

Nenia societo aŭ organizo povas ekzisti sen permeso de polico. Tute ne ekzistas metiunuiĝo kaj pro severa puno nenia proleta organizo estas ebla. Industria Proletaro ankoraŭ ne ekzistas ĉi tie, ĉar ne estis fabrikoj, sed baldaŭ estos multaj. Ĉi tie la proletoj estas senlaboruloj, vendistoj sur stratoj, aŭ laboristoj en malgrandaj manlaboraj entreprenoj.

Nenia statistiko ekzistas por sciigi al ni la nombron da senlaboruloj, sed ĝi estas tre granda. Ĉar ne estas deviga asekurado, neniu laboristo ricevas ian subvencion pro senlaboreco, malsaneco, ktp., do ĉiu devas iel barakti por havigi al si panon, ŝirmon ktp.

Preskaŭ ĉiu vivas per komerco — aĉetado kaj vendado. Ĉiutage miloj da homoj trairas la stratojn kun grandaj korboj surŝultre; en unuj troviĝas legomoj, en aliaj oranĝoj, aliaj enhavas sukeraĵon, aliaj kukojn ktp. Oni ne povas imagi, ke ili sukcesas fari sufiĉe da profito por vivi; kompreneble, ili ne vivas, sed nur ekzistas; ĉar almozpetado estas severe malpermesata, la homoj devas fari ion por montri ke ili laboras.

Pro manko de metiaj aŭ aliaj proletaj unuiĝoj por gardi la interesojn de laboristoj estas granda interluktado por havigi laboron kaj proletoj malhelpas unu la alian, laborante por tre malmulte da salajro. La entreprenoj estas malgrandaj, kutime estro kun unu metiisto. Metiistoj ĝenerale ricevas de 100 ĝis 120 piastrojn tage, specialistoj de 120 ĝis 150 piastroj. (960 piastroj = unu funton sterlingan.) Nemetiistoj laboras 12 ĝis 14 horojn tage kaj ricevas 3000 ĝis 4000 piastrojn monate kaj vi vidos ilian mizeran staton, komparinte la prezojn de manĝaĵoj. Komizoj, en oficejoj, kiuj kapablas paroli 5 aŭ 6 lingvojn ricevas:

(196 piastroj = unu dolaron)

La meza salajro de laboristoj estas 4000 piastrojn monate. Kosto de vivado multe pli altiĝis depost kiam la registaro vendas monopolojn al kapitalistaj kompanioj. La nunaj (februaro 1927) prezoj estas:

Aldonu imposton al supraj prezoj 2½ piastroj por ĉiu 100 piastroj.

En la tempo de sultanoj estis la kutimo ĉe polico, poŝtistoj kaj oficistoj en urbaj kaj registaraj oficoj pligrandigi sian mizeran salajron per bakŝiŝo. La registaro malpermesas la akcepton de bakŝiŝo kaj persekutas pro tio; tamen, pro la malaltaj salajroj kelkaj oficistoj

— pàgina 4 —

4 — SENNACIULO

atendas donacon laŭ la malnova kutimo, kiu estas tre ĝena afero por la publiko. Se vi ne donas bakŝiŝon, la oficistoj, laŭ okazo, ĝenas vin.

Ne estas krizo por trovi loĝejon en Konstantinoplo. Pro revolucio multaj grekoj forlasis la urbon. Ĉambro kostas 500 ĝis 1000 piastrojn monate.

En Angora, la nuna ĉefurbo, loĝejoj ne estas troveblaj pro tio, ke la oficistaro forveturis tien, por okupi ŝtatajn oficojn. — E. E. Yelland.

★

Salajroj de laboristoj en Estonio

Oni scias, ke en multaj eŭropaj landoj la salajroj de l’Laboristaro estas malaltaj. Estonio tiurilate estas inter tiaj landoj. Estas ankaŭ granda elcento da senlaboruloj ricevantaj neniun subtenon. Por senlaboruloj oni vintre aranĝas iajn komunajn laborojn, kiel strat-riparadon kaj konstruadon; sed tiu laboro ne sufiĉas por ĉiuj kaj unuavice estas akceptataj personoj kun familio aŭ en eksterordinare mizera stato.

En Tallinn estas kelkaj grandaj fabrikoj, kiel ŝip- kaj vagonkonstruejoj, kiuj estis starigataj laŭ la bezono de Granda Rusio. En ĉiu el ili antaŭe bruis la laboro de kelkmiloj da laboristoj, sed nun, post kiam Estonio fariĝis «sendependa» lando, la grandaj fabrikoj malpleniĝis. Ili ankoraŭ nur vegetas, kelkaj eĉ estingiĝis kaj neniu scias la rimedon, kiu povus ilin veki al nova vivo.

Jen kelkaj faktoj pri mezaj salajroj laŭ statistiko farita en junio 1926, pri ĉiaj fakoj de industrio en privataj entreprenoj, kie laboris minimume 20 homoj:

Inter viroj, kiuj laboris en presindustrio, vestaĵ-pretigado, konstrulaboro, ledindustrio, elektro kaj gas-fabrikoj, metalindustrio, kemi- nutraj- kaj trinkaĵ-industrioj, paper- kaj lignaj fabrikoj, cementbrik- kaj ŝtonindustrioj, minoj, tekstindustrio kaj purigadlaboro, la meza tagsalajro estis 224 mk. kaj la procento da laboristoj ricevantaj malpli ol 200 mk. tage estis 33,3.

Inter virinoj, laborantaj en la supremenciitaj industrioj, la meza tag-salajro estis 141 mk. kaj la procento da laboristinoj ricevantaj malpli ol 200 mk. estis 87,6.

Notinde estas, ke rilate la altecon de salajro, en la unua vico staras fakoj de industrio, kie oni laboras por la enlanda merkato, dum la fakoj produktantaj por eksporto, kiel papero, ligno, mineraloj, cemento kaj teksaĵo, staras pli sube. En ŝtataj entreprenoj la salajroj estas iom pli altaj; ekz. en la fervojaj fabrikoj, la meza salajro estis por viroj 348 mk. por tago kaj por virinoj 179 mk., dum en privataj entreprenoj ĝi estis respektive 259 kaj 161.

Tamen efektive la salajroj estis iom pli altaj ol montritaj pli supre, ĉar preskaŭ ĉiuj laboras pli ol la ordinarajn laborhorojn. En junio 1926, la procento da tiuj krom-horoj estis 6,5 kaj la procento da laboristoj kiuj ilin laboris 35,7.

Jen la prezoj de kelkaj el la pli gravaj vivbezonaĵoj:

Rilate lupagon, mi devas aldoni, ke la citita sumo estas la minimumo, pagata de personoj delonge loĝantaj en la sama domo, kiun la leĝo protektas; aliaj pagas 2000—3000 mk. monate, rezulte, multaj personoj estas devigataj loĝi kune por povi pagi la altan sumon.

Laŭ «Uhendus» kompilis J. Vahtkerl.

★

LETERO EL BULGARIO

La proceso kontraŭ la «Komsomol»-anoj en Pleven

Dum aŭtuno, pasintan jaron, en multaj bulgariaj urboj, estis arestataj «Komsomol»-anoj¹). Ankaŭ en Pleven oni arestis 9 personojn — gimnazianoj kaj laboristoj.

La 1-an de februaro, estis legata la verdikto de l’ tribunalo. Laŭ ĝi estis punataj per 5-jara malliberigo, 3 komsomolanoj; per 3-jara malliberigo, 2 komsomolanoj (ankoraŭ ne-plenaĝaj); kaj la restintaj 4 estis senkulpigataj. Ĉiu punato devas pagi al la ŝtato 50 000 levojn (proksimume 1500 ormarkoj).

Estas do 9 viktimoj pluaj el tiu longa vico da junuloj kaj plenaĝuloj, kiu ĉiutage pligrandiĝas kaj plenigas la malliberejojn.

De junio 1923 ĝis nun, la procesoj kontraŭ neniel kulpaj laboristoj, ne ĉesas. Tio estas la fruktaro de la faŝista diktaturo de la «Demokratia Konkordo» kaj ties drakona 333D (zakon za zaŝtita darjavata — leĝo por defendo de l’ ŝtato). La diroj de la juĝatoj kaj de la atestantoj pruvis, ke tiuj junuloj estis batataj ĝismorte de agentoj de la «Publika asekurejo». La 10-a ano el la akuzitaro, Dimitr Totev, ĉe tiu «esploro» en la «Publika asekurejo», mortis pro la batado!

Post la tralego de la verdikto, ĉiuj akuzitoj ekkriis: «Tio estas faŝista juĝo!» La tribunala prezidanto trovis ĉi-tion kontraŭleĝa kaj minacis, ke, se ili ne neos siajn vortojn, ili trovos ion pli teruran. Responde, la junuloj kantis plenvoĉe la «Internacio’n». Pro tio, anstataŭ liberigi la senkulpigitojn, oni sendis ilin kun la aliaj en la malliberejon. Eble (ne eble, sed certe), okazos nova proceso pro ĉi-tiu «danĝera» afero — kantado de l’ «Internacio»! — Balkanulo.

¹) «Sennaciulo», n-o 108.

EL LITOVIO

La faŝista teroro, mortiginta la kvar senkulpajn homojn (vidu en «S-ulo», n-o 123—124), ĉirkaŭrigardis. La novaj regantoj opiniis, ke ili estas tute senrespondaj pri siaj agoj kontraŭ iu ajn. Ili eĉ ne konjektis, kio estas internacia laborista solidareco, kaj ekmiris, kiam en tuta Eŭropo okazis protest-manifestacioj, deklaroj kaj minacoj al la rompintoj de homaj rajtoj. Ili plendadis, en siaj gazetoj pri sia plenrajto ktp., sed fine devis decidi, ke pli bone estus, ne plu mortigi. Tamen, por ne montriĝi kiel timemuloj, ili kondamnas, ĉiam kondamnas, sed la «bonkora» prezidanto de l’ Respubliko pardonas.

Jen novaj verdiktoj: La 2-an de februaro okazis milita juĝo en Panevezys. Oni juĝis 4 K-dojn el Birzai kaj 4 el Rokiŝkis. Oni verdiktis 1. al Birzanoj Aleksiunas, Kazakeviĉius kaj Struzas (esperantisto kaj SAT-ano) mortpunon (la prezidanto de l’ Respubliko ŝanĝis la punon en dumvivan punlaboron) kaj al Turla, 12 jarojn da punlaboro; 2. al Rokiŝkianoj, A. Meimelis, dumvivan punlaboron, Kurklietis kaj Pupelis, po 15 jaroj kaj Gordonaiti, 6 jarojn da punlaboro.

La 5-an de februaro, milita juĝo en Kaŭnas juĝis 5 homojn, inter ili esp-iston kaj SAT-anon Lindas Adomauskas, al mortpuno (la prezidanto de l’ Respubliko ŝanĝis la punon en 15 jarojn da punlaboro); kaj Eu. Vicas, Zel. Svarcberg, P. Glovackas, post verdikto de mortpuno, ricevis mildigitan 15-jaran punlaboron. Pro kio oni kulpigis la homojn? Pro aparteno (ne-pruvita) al la neleĝa komunista partio.

Ĉu estas ankoraŭ eĉ ombro da libero por la litovia Proletaro? Ne. Ĉefe, proletoj ne rajtas paroli, nek skribi. Antaŭ la reĝim-ŝanĝo, ni havis belan areton da proletaj diverstendencaj gazetoj — 10 krom kelkaj neperiodaj. Nun restas nur 2 social-demokrataj — la semajna «Socialdemokrato» kaj monata «La Nova Epoko»; sed ili nenion aktualan povas publikigi, ĉar la cenzuro forstrekas kaj jam kelkfoje eliris «Socialdemokrato» kun anoncoj anstataŭ ĉefartikolo. En la provincoj oni ĉesigis eĉ la ne-socialistan gazeton «Siaulin Naujienos». Tio ne sufiĉis. La loĝantoj legas kelkajn eksterlandajn gazetojn kaj oni decidis ilin ne plu enlasi. Oni ne permesas enveni litovlingvajn gazetojn eldonitajn en Usono, eĉ la organojn de tieaj naciistoj kaj liberaluloj. Oni ankaŭ ne enlasas latvajn kaj germanajn gazetojn (ekz. «Bund», «Deutsche Arbeiter-Zeitung», «Freitschaft» ktp.). Ni SAT-anoj atendas, kiam ili ne plu enlasos nian «S-ulon»!

La novaj regantoj deklaris, ke ili ne persekutos nepolitikajn organizojn de laboristoj — kaj pasis nur monato, kiam ni vidas fermitaj 3 lab.-profunuiĝojn; unue, la profunuiĝo de fervojistaro, kun

— pàgina 5 —

4500 anoj, kies havaĵon oni konfiskis; due, tiu de la led-laboristoj, kun 700 anoj; trie, tiu de l’ aŭto-kondukistoj kaj meĥanikistoj. Oni protestadas. Protestas la anglaj laboristoj, protestas la Amsterdama Internacio ĉe la Laboroficejo de la Ligo de Nacioj. Ne gravas por niaj regantoj, kiuj diras, ke la fermitaj unuiĝoj estas komunistaj, preparantaj revolucion. Ne utilas, se ili ankaŭ apartenas al la Amsterdama Internacio kaj estas gvidataj de social-demokratoj. La nuligon de l’ profunuiĝoj profitas la labordonantoj por atakoj kontraŭ la laboristoj. Ankaŭ la ne-fermitaj unuiĝoj ne havas plenan agadrajton¹).

Estas ĝenata ankaŭ la agado de la social-demokratoj. En Rokiŝkis, Vilkaviŝkis, sen ia preteksto, oni malpermesis kunvenojn de la partio kaj de la soc.-dem. junularo, kaj en aliaj lokoj oni eĉ malebligis amuzvesperojn. Al la estinta prezidanto de l’ Respubliko, D-ro Grinius, oni malpermesis paroli pri liaj memoroj de l’ jaro 1905!

La ĉi-tieaj loĝantoj ne povas toleri la malbonajn vivkondiĉojn kaj elmigrado kreskas; dum januaro formigris 590 personoj, plejparte al Kanado, Brazilio kaj Argentino.

Parlamenton oni ne plu kunvokas depost fino de decembro. Oni faros tion «baldaŭ», t. e. eble neniam. La nova registaro projektas ŝanĝi la konstitucion. Kial? Al parlamento oni ne fidas. Laŭ la projektita konstitucia ŝanĝo, oni deziras malvastigi la rajtojn de parlamento kaj larĝigi tiujn de l’ prezidanto; ekz., la ministraro estos responda al la prezidanto, ne al la parlamento, kaj la prezidanto estos elektata senpere de la popolo por 7 jaroj. Do, tia prezidanto fariĝos kvazaŭ reĝo. K-doj SAT-anoj, ĉu vi ne konas iun senlaboran reĝon por Litovio?

Unu el Multaj.

¹) Litovaj naciistaj gazetoj asertas, kaj ankaŭ finnlandaj social-demokratoj opinias, ke en Litovio estas persekutataj nur komunistaj organizoj kaj, ke la nepolitikaj unuiĝoj kreskas kaj prosperas. Tiuj malprave informitaj personoj venu ĉi-tien kaj ili konvinkiĝos pri sia eraro.

[REKLAMO p.5] LINGVAJ RESPONDOJ (Plena Kolekto). Unu volumo in-8, 92-paĝa 1.— mk. g. Multfoje petoj estis faritaj al D-ro Zamenhof, ke li klarigu kelkajn gramatikaĵojn aŭ lingvistikajn demandojn. Ĉiam li respondis bonkore. Pli ol 100 respondoj estis tiel faritaj de li, kaj estis iom post iom publikigitaj en La Esperantisto (1889—1893); La Revuo (1906—1908); Oficiala Gazeto (1911 — 1912). Ili aperas nun en tiu verko logike ordigitaj kaj kun devenaj referencoj [?]. Kvankam ili devas esti konsiderataj kiel oficialaĵoj, laŭ deziro de Zamenhof, konfesinde estas ke ili multe utilas al legantoj. Havebla ĉe Administracio de SAT.

EL FRANCIO

Kreo de Kooperativa Kultura Centro en Parizo

Ni tro malofte legas raportojn pri konsumkooperativoj. Precipe pri ilia morala kaj kultura flanko oni preskaŭ neniam aŭdas. Tial mi opinias utile konigi la interesan iniciaton de kelkaj membroj de l’ «Union des Coopérateurs» en Parizo¹).

Sub aŭspicio de Federacio de Kooperativoj el la Pariza regiono, tiuj K-doj fondis en januaro «Edukan Komitaton», t. e. kooperativan centron de scienca, teknika kaj ekonomia kulturo.

Anstataŭ okazi en ĉambro, kie devige ili estas iom abstraktaj, la klerigaj paroladoj estas faritaj de fakuloj ĉu en muzeoj, ĉu en industriaj entreprenoj ktp. Tiamaniere la faktoj prezentiĝas al la aŭdantaro tute konkrete, kaj pli memoreblaj estas la klarigoj.

La programo enhavas du ciklojn: 1e) historio pri la civilizacio, de la mondorigino ĝis nunaj tempoj; 2e) ekrigardo al la nuna civilizacio.

La parolad-vizitoj estas organizitaj laŭ tute racia plano. Pri la unua ciklo, ekzemple, oni pritraktis kaj pritraktos: en Pariza observatorio, la kosmon; en geologi-mineralogia muzeo, la formiĝon kaj konsiston de la tero; en naturhistoria muzeo, la paleontogogion kaj la rasojn; en prahistoria muzeo (St. Germain-en-Laye) la unu[nelegebla] en muzeo Louvre, la unuajn orientajn civilizaciojn ktp. Pri la dua ciklo, mi citu: rilate al urbanismo²), viziton ĉe grupo da laboristaj loĝejoj je malaltaj luprezoj kaj viziton ĉe higiena muzeo; viziton ĉe gasfabrikoj, ĉe elektra centro, ĉe metalurgiaj fabrikoj, ĉe modelaj teknikaj lernejoj ktp.

Venontan jaron, ĉiu ciklo havos duagradan instruon.

Tiu kultura centro planas ankaŭ starigi pli poste dokumentejon por la aŭtodidaktoj dezirantaj kompletigi sian scion je la socia, ekonomia kaj teknikaj vidpunktoj. Ankaŭ ĝi provos helpi la junulojn al profesia orientiĝo.

La kotizo estas malalta: 5 frankoj por ĉiu ciklo. Kompense la partoprenantoj ricevas resumon de la temo traktata dum la vizito, kun bibliografia noto pri ĝi.

Preskaŭ cent gekooperativanoj ĉeestas regule la vizitojn, kiuj okazas dimanĉon matene, ĉiu ciklo alterne. Tiu nombro, ja malalta kompare la nombron de kooperativanoj en la Pariza regiono, estas sufiĉa; eĉ kelkafoje oni devas aranĝi kelkajn grupojn, ĉar la regularoj de muzeoj kaj fabrikoj ne permesas tiom grandan aron da vizitantoj samtempe.

H. C. (24)

¹) «Unuiĝo de Kooperativanoj», konsumkooperativa societo, kiu grupigas proksimume 73 000 anojn en Parizo kaj departementoj Seine, Seine-et-Oise, Seine-et-Marne kaj Oise. Ĝi posedas 43 viandbutikojn, 189 spicobutikojn en Pariza regiono kaj 41 en invaditaj regionoj, 12 restoraciojn, 1 kafejon, 1 fotografejan salonon, 5 libertempejojn ĉe maro kaj montaro, sume 292 establojn. En 1926, la vendsumo atingis preskaŭ 100 milionojn da frankoj.

²) Scienco aŭ teorio pri konstruado aŭ ordigado de urboj. — Red.

Noto — K-doj kiuj tradukos la supran informon, bonvolu sendi n-on de la gazetoj, kiuj represos nacilingve al H. Cachon, 6, rue Pierre-Curie, Paris, Ve.

*

LETERO DE SENLABORA ENMIGRINTO

Kvankam la registaro kaj privatkapitalistaro bone sciis, ke okazos en la lando senlaboreco ĝi tamen venigis per siaj reprezentantoj en aliaj landoj sennombrajn milojn da eksterlandaj laboristoj por labori en francaj minejoj, fabrikoj ktp.

Nun, laŭ oficialaj statistikoj estas 95 476 senlaboruloj. La subvencio konsistas el 6 fr. por tago, sed granda nombro ne ricevas ĝin. Por 6 fr. oni povas aĉeti 3 klgr. da pano… Ne estas mirinde, ke ĉiuj aziloj estas plenaj je senloĝejaj proletoj — kiuj rajtas resti tie nur tri noktojn! Cetere oni renkontas surstrate kelkajn senloĝejulojn dum la vintraj noktoj. Apud la Pariza parlamentejo mortis pro malsato pola laboristo, kaj poste hungaro. La konsuloj ne interesiĝas pri la proletoj! Ilia naciismo haltas antaŭ tia samnacianaro.

La sekvanta tabelo donos ian bildeton pri la proporcio da eksterlandanoj, kiuj troviĝas en Francio:

En la supre-cititaj departementoj, troviĝas inter la eksterlandanoj plej grandaparte poloj; ili laboras en minejoj por tre malaltaj salajroj, 19—25 fr. por tuta tago. Kiam la direkcio ne estas kontenta pri laboristo, ĝi lin maldungas, kvankam li venis laŭ kontrakto por tuta jaro! Ankaŭ la minej-kondiĉoj estas fiegaj; ĉiutage okazas akcidentoj — eĉ mortiĝoj ofte, antaŭ ol atingas la vunditon la kuracisto. Malsaniĝinto nekapabla labori ricevas 5 fr. por tago, sed nur se lia malsano daŭras pli ol dek tagoj.

Laboristoj ne venu Francion, se vi ne volas morti malsatante sur malvarma malmola strato.

Ch. F. M-H (eks- SAT.-ano)

— pàgina 6 —

La sekcio de scienc-laborantoj en Sovetio

Jus finiĝis la 2-a tutsovetia konferenco de Scienc-laborantoj. Ĝi sumigis la tutan laboron faratan dum la lastaj 3 jaroj, post la unua konferenco. La inaŭgura konferenco konfirmis ĉi sekcion, organizo, kiu estas unika en la tuta mondo, ĉar ĝi estas profesi-organizo de ĉiuj scienculoj kaj scienc-laborantoj — tute egale, ĉu ili instruas ĉe iu supera lernejo, ĉu laboras ĉe iu scienc-esplora instituto.

Dum la unua konferenco, la sekcio kalkulis en siaj rondoj 8000 membrojn; nun ĝi jam kalkulas 14 000. Ekster la sekcio troviĝas pro diversaj kaŭzoj (kiel ĉe aliaj profesisindikatoj) ankoraŭ 6000 personoj, sed ni povas esperi, ke baldaŭ ankaŭ ili aniĝos.

La sekcio laboris plejparte por materia plibonigo de l’ kondiĉoj de siaj membroj, postulante ĉion, kion bezonas sciencularo, ĉe koncernaj ŝtataj institucioj. Kaj la rezultoj estas sufiĉe bonaj. La salajroj de profesoroj altiĝis rimarkinde kaj nun konsistigas — en RSFSR., por 6 horoj da semajna laboro (ordinare ili laboras pli multe, ekzemple en Blankrusio la meza daŭro estas 15 horoj semajne, sed proporcie plialtiĝas ilia salajro) — anstataŭ 48 rubloj en 1924 — 110 rubl., en Ukrainio — anstataŭ 73 — 168 rubl., en Blankrusio la koncernaj ciferoj estas — 77—100 rubl., en Azerbejdjan — 100—180 rubl., en Kartvelio kaj Armenio — 45—72 rubl. Tiuj ĉi salajroj ankaŭ estas nesufiĉaj kaj la tasko de la sekcio estas, ilin konstante plialtigi ĉiurimede.

Rimarkinde ankaŭ plialtiĝis higieneja helpo por scienc-laborantoj. Dum la somero 1926-a estis lokitaj en ripozejoj kaj higienejoj 3860 personoj, el kiuj 75% estis scienc-laborantoj mem kaj 25% membroj de iliaj familioj.

Estis sufiĉe larĝe disvastigita ankaŭ kleriga laboro de la sekcio; ĝi estis farata laŭ du direktoj — laboro inter scienc-laborantoj kaj laboro de ĉi-lastaj inter vastaj laborulaj amasoj. Ĝis nun estas organizitaj en tuta Sovetio 13 «domoj de scienculoj», kie dum la liberaj horoj la scienc-laboranto povas ripozi kaj tralegi tiun literaturon, kiun ial li ne povas al si alproprigi, ekz. diversajn maloftaĵojn, eksterlandajn eldonaĵojn ktp.

Laborante inter laborulaj amasoj, sovetaj scienculoj organizas laboruniversitatojn, vesperlernejojn, lekciojn ktp. Ĉi lasta speco de laboro altiris al niaj scienculoj la atenton kaj la amon de laboristoj.

La sekcio de scienc-laborantoj eldonas sindikatan gazeton «Scienc-laboranto», kiu de aliaj similaj sindikataj organoj distingiĝas per seriozeco; en ĝi ni povas trovi kune kun profesiaj artikoloj, pure sciencajn artikolojn; en la gazeto kunlaboras la plej eminentaj membroj de la sekcio.

Dum ĉi tempo la sekcio per si prezentas fortan profesiorganizon, kiu tagon post tago plimultnombriĝas. Per sia bona laboro la sekcio faris, ke ĉiuj scienclaborantoj jam en ĝi vidas sian veran propran organizon, kies aŭtoritato staras tre alte.

P. Kirjuŝin. (4424 Minsk.)

★

Laŭ-profesia konsisto de l’ hungaria parlamento

Laŭ-profesie, la novelektitaj en 1926 parlamentaj deputitoj hungaraj, dividiĝas jene: Grandbienuloj, 43; etbienuloj, 13; ŝtataj, departementaj kaj urbaj oficistoj, 51; pastroj, 15; profesoroj, 11; inĝenieroj, 7; kuracistoj, 6; eksoficiroj, 10; instruisto, 1; verkistoj kaj ĵurnalistoj, 9; sekretarioj, 5; privat-oficistoj, 5; juĝistoj kaj prokuroroj, 4; advokatoj, 33; bankkaj entrepren-direktoroj, 13; dokumentoj mankas ĉe 19 personoj.

Jen la dividiĝo de la hungara parlamento laŭ partioj:

Trad. el «Srocialismus» (Socialismo) SAT-ano 343.

*

Statistiko pri la hungaria loĝantaro

Laŭ oficiala publikigo ni tradukas la jenon: Ĉi jare dum la dua kvaronjaro okazis 18 211 geedziĝoj. Por je mil homoj 8,5. Kompare kun la pasintjaro pliiĝo de 1,5 por mil, aŭ sume en nombroj pliiĝo de 2877 edziĝoj. Koncerne la naskiĝoj estas rimarkebla granda malpliiĝo. Dum la ĉijara dua kvaronjaro okazis 55 954 naskiĝoj, la malpliiĝo estas 3396. Pasintjare por ĉiu milo da homoj estis 28,7 naskitoj kaj ĉi-jare nur 26,9. Morte naskiĝis en 1926, dua kvaronjaro, 1663 idoj. Ĉi malfavoran staton nur parte kontraŭpezas la ciferoj de la mortiĝoj. Mortiĝoj okazis ĉi jare dum la pritraktita kvaronjaro 35 764 kaj dum la pasintjara samatempo 37 709 homoj. Inter la mortintoj estas kies aĝo estis sub la 7-a jaro: 11 802 kaj super la sepa jaraĝo mortis: 23 962 homoj.

La suĉinfanmortiĝo ankaŭ iom malpliiĝis. 1926 mortis 8883 suĉinfanoj (1925 dum sama tempo 9446). Sed multaj naskintoj mortis pro akuŝfebra malsano.

Pro tuberkolozo mortis 6290 homoj, por je mil homoj 3,0. La popolpliiĝo en 1926 dua kvaronjaro estas 20 190 homoj (1925 sama tempo 21 641 homoj).

Ge-Batta.

Sovetlandanoj! Se vi petas respondon de la Administracio de SAT uzu la laste eldonitajn oficialajn poŝtkartojn de via ŝtato kun respondo.

★

Prikrima Muzeo

Sub la malnovaj arkaĵoj de Ivanov’a eksmonaĥejo en Moskvo, en du malgrandaj ĉambroj trovis lokon «Muzeo pri studado de krimoj kaj krimuloj».

La elmontraĵo estas plena je ŝtelistaj malŝlosiloj diversspecaj kaj amaso da tranĉiloj malsamaj por eltranĉado de poŝoj. Jen ligna revolvero — bone aspektanta kiel vera. Minace de ĉi-ligna ĵo estis rabitaj kelke da kasistoj.

Sur tablo kuŝas albumoj kun bildoj de krimuloj; laŭ eksteraĵo la krimuloj estas preskaŭ nedistingeblaj de aliaj personoj. Junulo kun simpla kaj eĉ afabla vizaĝo estas nekorektebla krimulo; li mortigis kaj rabis ĉirkaŭ dekon da homoj.

Precipe estas interesaj «krima» gazetaro kaj literaturo: gazeto «Voĉo de l’ malliberigito», gazetoj de malliberejo kaj literatura almanako de malliberigitoj en Soloveckije insuloj, en kies artikoloj oni sentas aspirojn al nova vivo kaj legas pri ĝeneralaj demandoj sociordaj.

Unu ĉambro de l’ muzeo estas dediĉita al malnovtempa malliberejo. Ĉe la muroj kiel serpentoj zigzagas ĉenoj, pormanaj kaj porpiedaj katenoj, per kiuj estis alligataj al puŝĉaroj punlaborantoj. Artaj bildoj montras la malliberejan reĝimon en insulo Sahaleno kaj en la malliberejo de Nerĉinsk en cara tempo.

En la dua ĉambro estas kolektita materialo: fotoj, albumoj kaj modeloj de laboro de malliberigitoj, karakterizanta la reĝimon de sovetiaj malliberejoj. Porvirinaj mansaketoj faritaj el pano (?) alternas kun skribotabloj kverkaj tre delikate faritaj.

En sovetiaj izolejoj oni aŭdas, anstataŭ ĉentintado, movbrueton de maŝinrimenoj; enkarcerigitoj, trafante izolejojn kiel krimuloj, eliras kiel laboruloj. Preskaŭ ne ekzistas izolejo, kie ne estas klubo, teatro, sporta rondeto kaj lernejo por likvido de analfabeteco.

El «Komsomolskaja Pravda», n-o 297, esperantigis A. Sidorov (5458).

— pàgina 7 —

La laborista universitato de Charleroi (Ŝarlerua)

En la belga provinco Hainaut (Eno) ekzistas provinca konsilantaro en kiu la socialistoj havas la plimulton. Ĉi tiu fakto efektivigis la fondon de laborista universitato en Charleroi, kiel nur provincan, neniel nacian entreprenon.

En ĉi tiu bonega universitato, tute ne klasika, estas nun ĉirkaŭ 4500 lernantoj, sub la direktado de 300 profesoroj kaj laborej-ĉefoj. La studoj okazas dumtage kaj ankaŭ vespere kaj preparas la studantojn por ĉiaj industriaj karieroj, de kvalifikata laboristo ĝis inĝeniero.

La provinco Hainaut faras ĉion eblan por altiri la junan Laboristaron al la universitato, kaj sukcese. La instruado estas senpaga; eĉ la meztag-manĝaĵon oni ricevas senkoste plejparte kaj laŭ ĝusta prezo por tiuj, kiuj povas iomete pagi. La infanoj de l’ popolo en ĉi tiu Nigra Regiono povas, se ili havas la necesajn kapablojn, sin levi al la plej altaj pintoj de la industria hierarĥio, per la helpo de la provinco.

Ne estas tut-enhava universitato; en ĝi oni traktas nur la teknikan flankon de l’ vivo; sed almenaŭ ĝi estas laŭdinda entrepreno kiu meritas pri-scion kaj imiton en aliaj partoj de l’ mondo.

Senpartiano.

[REKLAMO p.7] Fundamento de Esperanto. Eldono kvinlingva (franca-angla-germana-rusa-pola) mk. g. Unu volumo in-16 (6a eldono) 1.— · Eldono dulingva (franca-turka) Du volumoj in-16, 80+126-pĝ., kune 0.40 · Eldono dulingva (flandra-holanda) Unu volumo in-16, 12+114-pĝ. 0.30 · Eldonoj: bohema, greka, hispana, hungara, itala, rumana. Ĉiu eldono (unu volumo) 0.30 · Eldonoj: armena, jud-hispana. Ĉiu eldono (du volumoj) 0.30. La Fundamento, kiun ĉiu esperantisto devas elkoni, konsistas el kvar partoj: 1. Antaŭparolo, kie la aŭtoro de esperanto, D-ro Zamenhof, montras la necesecon konservi kiel neŝanĝeblan bazon tiun verkon, absoluta kondiĉo por la unueco de la lingvo, kaj klarigas la kondiĉojn, en kiuj esperanto povos, sen rompo de tiu unueco, riĉiĝi iom post iom, per la alpreno de novaj vortoj aŭ formoj montriĝintaj necesaj; 2. Fundamenta Gramatiko prezentita tre koncize kaj klare en 16 reguloj; 3. Ekzercaro, zorge gradigita, kiu plenigas la gramatikon kaj montras ĝian aplikon; 4. Universala Vortaro, kiu entenas la 1800 esperantajn unuajn radikojn, kun traduko en kvin lingvoj, kiuj estis alprenitaj kiel bazo por la starigo de esperanto. Grava rimarko. — Ĉar ekzistas tradukoj en multaj lingvoj, ĝi estas la sola metodo uzebla en kurso, kie la lernantoj parolas diversajn lingvojn. Havebla ĉe Administracio de SAT.

La ĵivaroj, «Kapo-Ĉasistoj» — sendependa popolo

Antaŭ kelkaj jaroj, blankuloj sukcesis penetri ĝis la fontoj de riverego Amazono kaj tie trovis la plej strangan primitivan popolon, la ĵivaroj, kiuj povis kvazaŭ sin barikadi kontraŭ iu konkirado. Ili do vivas sendepende en arbaroj, meze de marĉoj, atingeblaj nur per riveretoj tiom mallarĝaj, ke apenaŭ povas surveturi ilin barketo.

Ĉi-tiu popolo, nombrante ĉirkaŭe 25 000 anojn, estas kapoĉasistoj, kredantaj je akiro de forto per posedo de l’ kapoj de venkitoj. Ĉi-kapojn la ĵivaroj prilaboras plej kurioze, eltrovinte rimedon por maldikigi ilin ĝis grandeco de oranĝo — tio nealiigante la trajtojn. La ostoj estas eligataj kaj anstataŭataj per varmega ŝtono. Per alia ŝtono la ĵivaroj «gladas» la haŭton ĝis ĝi kuntiriĝas en grandecon de l’ ŝtono meze de l’ kapo. Ĉi-tiun procedon ili ripetas kun pli malgranda ŝtono en la kapo kaj, post atingo de la dezirita rezulto, la trofeo estas perŝnure pendigata en la kabano de l’ venkinto.

[BILDO p.7 | 33,26,59,50] Desegnaĵo: viro en kostumo, vidata de profile, rigardas malgrandigitan homan kapon kun tre longaj haroj, kiun li tenas antaŭ si.

La ĉi apuda bildo montras laŭ kioma proporcio okazas la malpligrandigo.

★

NOTOJ

La tutmondaj mekanikaj fortoj

La mekanikaj motoroj (lokomotivoj, kurierŝipoj, aŭtomobiloj, motor-tiriloj, ktp.) havas grandan gravecon. Oni taksas ilian tut-mondan forton je 500 milionoj da ĉevalpotencoj. Ĉi-tiu nombro estas certe ne-preciza, sed ĝi sufiĉas por tio, kion ni deziras elmontri. Unu ĉevalpotenco, kiel oni scias, egalas la forton de 10 homoj. Tial, la 500 milionoj da ĉeval-potencoj, konsistantaj el la tutaĵo de motoroj ekzistantaj en la mondo, egalas la potencon de 5 miliardoj da homoj. Nu, la loĝantaro de l’ terglobo nombras proksimume 1 miliardon 700 milionojn; se oni dekalkulas la infanojn, la maljunulojn kaj la kripligitojn, restas ne pli ol proksimume unu miliardo da personoj labor-kapablaj. Tial, la mekanika energio disponebla de l’ homaro estas 5-foje pli multa ol la homaro mem, konsiderata kiel motoro.

Sed kiel ĝi estas dividita? La loĝantaro de Usono nombras apenaŭ 100 milionojn; tiu de l’ resto de l’ mondo nombras 1 miliardon 600 milionojn. La proporcio, do, estas 1 kontraŭ 16. Tial la 500 milionoj da ĉeval-potencoj estas dividitaj tiamaniere, ke la duono apartenas al Usono kaj la alia duono al la resto de l’ homaro.

*

La tutmondaj rezervaĵoj de oro

Laŭ la lasta bulteno de l’ Federacia Rezervaj-Konsilantaro (Federal Reserve Board) de Usono, la stoko de ora metalo en la mondo en 1925 konsistis el 9343 milionoj da dolaroj, kontraste al 5421 milionoj da dolaroj en 1913. La distribuado de ĉi-tiu stoko estas interesplena, ĉar ĝi ebligas ekvidi la alilokiĝojn, okazintaj depost la milito:

SOKRATAJ MAKSIMOJ AL JUNULARO

1. Meditu malrapide kaj agu rapide.
2. Uzu viajn momentojn liberajn por aŭskulti la paroladojn de la saĝuloj.
3. Se vi okupas iun postenon gravan, zorgu bone ne doni oficojn iam ajn al malbonuloj; kaj kiam vi forlasos vian postenon, tion faru kun pli da gloro ol da riĉaĵoj.
4. Preferinda estas nescio ol multe da konoj nekompletaj, konfuze amasigitaj en la spirito.

— pàgina 8 —

SENNACIULA SPORTA PAĜO

En nova medio

SAT celas praktike utiligi internacian lingvon al la tutmonda Proletaro. Riĉhava estas la ĉeno de ĝiaj ĝisnunaj sukcesoj. Nun ĝi denove alpaŝas por disponi siajn servojn al nova medio. El ĉiuj fakoj de l’ laborista movado, la sporto plej multe sentas la mankon de internacia lingvo. Jam de kelkaj jaroj la centrejoj de la lab. sportmovado konfesis tion, kaj malkaŝe laŭtigis siajn observojn sur ĉi-kampo kaj multaj decidoj pruvas sinceran simpation al esperanto. Precipe en lasta tempo tiaj elmontroj alprenis karakteron, taŭgan por instigi la esperantistaron prepariĝi al sintena laboro. Se la konjektoj ne trompas «Socialista Sportinternacio» (Lucerna) dum sia kongreso en Helsinki definitive akceptos nian lingvon, kaj ankaŭ «Ruĝa Sportinternacio» jam interrilatas kun konata SAT-ano por utiligi esperanton por siaj celoj. Tial certe ĉiuj SAT-anoj salutas la decidon de E. K. pri aperigo de sporta paĝo ĉiumonata. Por konformiĝi al la bezonoj de nia Asocio, tia paĝo devas havi du taskojn: Unue, ĝi servu al la tutmonda sportmovado laborista; due, ĝi estu ilo taŭga por varbi novajn anojn al SAT.

Por atingi la unuan celon necesas, ke ĉiuj sportspertaj K-doj disponu siajn scion kaj spertojn al la redaktanto de nia sportpaĝo. Lia tasko estos: zorgi por edukpova aranĝo de la sportartikolaro laŭ la senco de nia asocicelo. Tion ni atingos per lerta traktado de temoj koncernantaj internaciajn sportaranĝojn, kaj per akcelado de la klopodoj por efektivigi unuecfronton sur sporta kampo. Niaj estontaj kunlaborantoj plej bone subtenos nin, se ili penas eviti polemikon kontraŭ la anoj de alia tendenco sportinternacia. La duan celon ni facile atingos, se niaj viglaj gazetkunlaborantoj ĉerpos el la enhavo de nia paĝo por la naciaj gazetoj, ne forgesante citi la fonton. Krom tio la ekzisto de tia paĝo jam per si mem sufiĉe bone pruvos la utilon de internacia lingvo. Tial kuraĝe al la laboro.

Taŭgan materialon oni sendu al la kompilanto de la sportpaĝo K-do Ad. Wendt, Leipzig O 27, Lange Reihe 11a.

★

Historio kaj evoluo de la sportmovado laborista en Germanio

Kiam, sekve de grandaj teknikaj eltrovoj (vapormaŝino kaj elektro), meze de la pasinta jarcento, industrio iom post iom anstataŭis metiistan produktmanieron, kun la plifortiĝo de la kapitalismo ankaŭ kreskis la klasa antagonismo. Naskiĝis la doktrino de l’ socialismo, kaj ĝiaj adeptoj elpaŝis al vigla varbado por siaj celoj. Estas kompreneble, ke la nova ideo ankaŭ eniris tiaman gimnastikmovadon. Jam ĉiam la gimnastikuloj inklinis al liberecaj ideoj kaj, dum la 1848-a ribelo, ili kune kun studentaro staris sur la barikadoj, kie ili batalis por popola superregeco kaj, laŭ la tiama senco de l’ revolucieco, por unueca kaj libera Germanio. Ĉi ribelemo, post fiasko de la revolucio, ankaŭ eniris la fonditan en 1866 «Germana’n Gimnastikularo’n». Multaj kuraĝaj atakoj kontraŭ ŝovinismo kaj militemo aŭdiĝis el festparoladoj kaj gazetartikoloj de gvidantaj gimnastikuloj. Sed venis la german-franca milito (1870—71), kaj iam tre ribelemaj gvidantoj malkaŝis sian reakciulan internon. Venis 1878 kaj kun ĝi la atenco de la naci-liberalulo Hödel kontraŭ imperiestro Wilhelm I. Jen bona kaŭzo por venĝi sin kontraŭ malamataj socialistoj. Ankaŭ la gvidantoj de la gimnastika movado agordis la kanton kontraŭ la malamikoj de la patrio kaj postulis la t. n. «socialistan leĝon». En la unuiĝoj oni sisteme eksigis nekonvenajn personojn. Kiu konfesis sin al l’ soc. ideo, tiu estis denuncita kaj punita per landomalpermeso. Pro progresanta reakcieco baldaŭ al laboristo ne plu estis eble aliĝi al gimnastika unuiĝo, ĉar oni simple ne akceptis «suspektindajn» personojn. Sed en 1890 ankaŭ la soc. leĝo falis abismen. Laboristaj klerigunuiĝoj jam intertempe estis fondintaj gimnastikajn sekciojn kaj nun ili abunde elkreskis. Je la 21. kaj 22. majo 1893 fondiĝis en Gera la «Germana Laborista Gimnastasocio», la hodiaŭa «Laborista Gimnast- kaj Sportasocio de Germanio». 39 delegitoj reprezentis 4000 membrojn dum la unua asocitago. En 1900, la asocio jam kalkulis 38 000 anojn kaj en 1914 ĝi atingis 187 000. Venis la mondmilito. 35 000 fidelaj anoj lasis sian vivon sur la patriota buĉejo, kaj je la fino de la milito nur restis 40 000. Sed la revolucio portis novan vivon en la vicojn; hodiaŭ la asocio nombras 560 000 membrojn. En ĝi oni praktikas ĉiujn sportmanierojn, k. e. novtempa gimnastiko, piedpilkludo, gimnastludoj, malpezatletiko, vintrosporto, naĝado kaj remado. Teknike la diversaj sportspecoj estas kunigitaj al spartoj: gimnastiko, gimnastludoj, malpezatletiko kaj vintrosporto formas la gimnastsparton, kun 74% el la membraro. 17% apartenas al la piedpilksparto kaj la restaj 9% al la sparto por akvosporto. Kvankam laboristoj ne posedas grandajn riĉaĵojn kaj ĝis la milito ne estis donataj komunumaj subvencioj, nun post la revolucio la konstruagado, spite inflacio kaj ekonomia mizero, estis tre vigla. Ekzistas 222 gimnasthaloj, 371 ludejoj kaj 52 banejoj kreitaj el propra forto.

La asocio mem posedas en Leipzig asocilernejon, kiu kostis 1¼ milionon da markoj. Ĝi estas kvinetaĝa kaj enhavas la administrejon teknikan, instruĉambrojn, dormĉambrojn, fotografan laborejon, restadejon por kursanoj, propran kuirejon, sportkuracistan konsultejon, gimnasthalon en amplekso de 21×28 m. kun moderna scenejo kaj naĝhalon. Ĉi instituto finkonstruiĝis en 1926.

Krom la lernejo la asocio posedas ankoraŭ tri domojn, konstruitajn en la jaro 1912; estas du loĝodomoj kaj unu administra domo. La administra domo enhavas la asocian eldonejon, kiu havas filiojn en 14 urboj de Germanio, kaj la asocian presejon, kiu estas ekipita kun modernaj kompost- kaj presmaŝinoj. La eldonejo presigas 6 asociajn gazetojn por la specialaj celoj de la spartoj kaj asocianoj. Por la konservo de la asocilernejo la ŝtato pagas po 30 000 gm. jare. Por la konstruado la ŝtato nur post kompleta pretigo cedis 200 000 gm. La burĝaj unioj ricevas ĉe ni jam pli grandajn sumojn, ankaŭ kiam ili ne jam tuŝis unu fosilon. La proporcio inter la subvencioj donataj al Laborista Gimnast- kaj Sportasocio kaj burĝaj Unioj estas 2:13.

Citindaĵoj el la asocia vivo estas: 1894, eldono de la unua kantaro «La libera gimnastikulo»; 1897, nomoŝanĝo al la «Laborista Gimnastasocio» kaj, 1919, al «Laborista Gimnast- kaj Sportasocio». Fondiĝo de akcident-subten-kaso en 1895 kaj infanasekuro en 1919. La asocitago en Nürnberg 1899 decidis kiel unuecan saluton por la asocianoj la saluton «Frei Heil» (prosperon al libereca afero). En 1903, okazis oficigo de administranto kaj 1907, fondiĝo de la «Laborista Gimnasteldonejo». Por doni evolukapablecon al ĉiu sportspeco, la asocitago en Munĥeno, 1922, kreis la spartsistemon, kiu dank’ al la konkordemo de la asocianoj garantias bonan prosperon al la Asocio.

(Daŭrigota.)

[REKLAMO p.8] Se vi deziras profundiĝi en la materion de «Sennaciismo», vi nepre aĉetu kaj legu la 2-an eldonon de A. B. C. de Sennaciismo. Mendebla ĉe Administracio de SAT, Colmstr. 1, Leipzig O 27.

— pàgina 9 —

TRA ESPERANTIO

NIA POŜTO

Fumio oka. — Ni ne bone komprenas la sencon de via artikolo. Kaj ŝajnas, ke vi mem ne havas klaran ideon pri la celo k. taskoj de SAT. Ni do insiste ripetas, ke nia Asocio ne povas havi politikan programon, ne devas politike agitadi pri aktualaj problemoj. La politikaj partioj agitadas por akiri aŭ konservi la regadon. Tiucele, pro taktikaj konsideroj, ili povas, prave aŭ malprave, malobei la principojn, forlasi la rektan vojon k. zigzagi en kontraŭdiroj.

La celo de SAT estas nur eduka, kleriga, informa. Sekve la tasko de la SAT-anoj en Ĉinio estas observi, pristudi k. informi pri la vivkondiĉoj de la tieaj laboristoj. Ili do, ekzemple, sciigu al la Legantaro de «S-ulo», ĉu la laboristoj estas pli aŭ malpli bone pagataj en la fabrikoj posedataj k. estrataj de ĉinaj mastroj, ol en tiuj posedataj k. estrataj ĉu de angloj, ĉu de francoj aŭ de usonanoj.

Kompreneble la eŭropaj SAT-anoj ne povas aprobi k. iel ajn subteni la registarojn, kiuj pretiĝas militi kontraŭ Ĉinio. Sed la ĉiniaj SAT-anoj ankaŭ devas kompreni, ke ia ajn nacia sendependeco ne liberigos la proletojn je kapitalista ekspluatado.

Sed necesas ankaŭ, ke ni ĉiuj komprenu, ke nia sennaciismo povas esti aplikata nur inter ni, nur en la kadro de SAT, nur inter laboristoj esperantistaj. Ni jam delonge skribis, «ke propagandi sennaciismon al neesperantistoj estus kvazaŭ instrui beletristikon al analfabetoj».

Nia opinio pri tio ne ŝanĝiĝis.

Sed ni aldonas, ke estu ankaŭ tute malsaĝe konsili al beletristikuloj, ke ili lernadu alfabeton. Ĉu vi komprenos? Eble ne. Tiaokaze necesos, ke pli larĝe, pli profunde ni priparolu la demandon. Red.

Anonimulo. (Japanio). — Ni ne povas atenti pri anonima denunco. Bonvolu konigi al ni vian nomon kaj SAT-matrikulon. Cetere estus pli atentinda via plendo, se ĝi estus farita je la nomo de la SAT-anoj viaurbaj. Sed estas evidente, ke se ĝustas la de vi menciitaj faktoj, la koncerna K-do ne rajtas okupi la postenon. E. K.

5236: Bonvolu direkti vian proponon al E. K. Jes familianoj povas pagi la ½, sed en tiu okazo, ĉi lastaj ne ricevas jarlibron. Adm.

BIS. Tre ofte la Administracio kaj Redakcio de SAT ricevas plendojn kontraŭ K-doj, sin anoncintaj en la Koresponda Fako de «S-ulo», kaj tamen ne respondantaj al tiuj, kiuj skribis al ili. Tiu konduto estas ja ege riproĉinda. Sed nek la Adm. nek la Red. povas ion fari kontraŭ tiuj malseriozuloj. La interrilato kun korespond-petantoj estas nure privata afero. Cetere, ne ĉiuj korespondpetantoj estas SAT-anoj. Plendojn tiaspecajn ni pretas publikigi en la rubriko «Korespondado», se oni pagas laŭ la tarifo por anonco.

8906: Vi presigu anonceton en «Korespond-Fako». La administranto ne havas tempon por serĉi korespondantojn. — Adm.

6954. — Via interesa raporto estas tro longa k. specialtema por «S-ulo». Ni sendis vian manuskripton al la Red. de «S.R.»

Al Kelkiuj. — La Red. de «La Lernanto» estas jam de kelka tempo en Barcelono, ne en Paris.

Eksterordinara «Asocitago»

Dum Pasko (15.—18. aprilo) okazos en Leipzig eksterordinara Asocitago de «Laborista Esperanto-Asocio por la germanlingvaj regionoj». Ekstergermaniaj Esperanto-Organizoj laboristaj estas invitataj sendi reprezentanton. Loĝejo por tiuj reprezentantoj estos tute senpaga. Ĉiuj sendaĵoj rilatantaj tiun Asocian tagon estas adresendaj al: K-do Fr. Emmrich, Fichtestr. 102, Leipzig S 3.

Jubileo-Ĉeno¹)

Broz (Wien) 1 ŝil. aŭstr.; K-dino Parnes (Wien) 1 ŝil. aŭstr.; Carle (Wien) 1 ŝil. aŭstr.; Hohenecker (Wien) 1 ŝil. aŭstr.; Kubitz (Schweinfurt) 0,50 mk.; Ŝlais (Wien) 2 ŝil. aŭstr.; Knourek (Wien) 1 ŝil. aŭstr.; Skugarevski (Kazan) 0,75 rubl. alvokas ĉiujn SAT-anojn el Gomel, Reĉica kaj Kazan kaj ĉiujn miajn koresp-antojn. K-dino Boxhammer (Dresden) 1 mk.; alvokas Waronko (Odessa) kaj Ŝulgin (Iv. Voznesensk). A. Waronko (Odessa) SAT-aniĝu! K-dino Alaŭdina (Iv. Voznesensk) 1 rubl. alvokas S. Söderberg (Norrahammar); K-dino Medvedeva (Iv. Voznesensk) 1 rubl. alvokas siajn koresp-antojn el Orient-Saksio SAT-anojn: 5791, 1378, 6203 kaj 6168; Wasserbauer (Klosterneuburg) 3 ŝil. aŭstr.; Pijetloviĉ (Colombelles) 2 fr. fr.; Schweinfurter (Holleischen) 16 kr. ĉek.; alvokas K-dojn en Neumer, Holleischen kaj Plzen; K-dino Beiermann (Bielefeld) 0,90 mk.; SAT-grupo (Miĥajlovskij Hutor) 2 rubl.; K-dino Limouzin (Paris) 21 fr. fr.; Soudant (Athis-Mons) 2 fr. fr.; Weber (Untermenzing) 1 mk. alvokas ĉiujn siajn koresp-antojn, kiuj ne jam donacis; Capoulade (Cette) 5 fr. fr. invitas M. Müller (Chemnitz), Grigorjev (Armavir), Batrakov (Kurgan), Nikonov (Voronej), Belvendz (Herne), Gineste, Jové, Diaz, Mailhac kaj Blanc (Cette) kaj ĉiujn SAT-anojn en Béziers; Kletenik (Rostov-Don) 5 rubl. laŭ invito de Bogdanov kaj invitas sekvi la ekzemplon jenaj K-doj en Rostov-Don: Bokarjov, Baranov, Barabanova, Paŝĉenko, Sidorov, Naumov, Ĉumakov, Fedotov; Dobek (Falkenstein) 1 mk.; Friedrich (Markranstädt) 2 mk. laŭ alvoko de Jeleznjakov (Sverdlovsk) alvokas Burkhard (Döhlen) kaj Irmler (Markranstädt); Ŝustickij (Velij) 1 rubl. laŭ alvoko de Bogdanov; Killner (Elberfeld) 1 mk. alvokas Adamson (Göteborg), Bosma (Amsterdam), Popov (Voronej). SAT-grupo (Gross-Schönaŭ) 42,50 mk. kiel unuan partpagon; Röbig (Vjatka) 0,75 rubl. alvokas la K-dojn en Lisboa, Borell (Barcelona) kaj Gek-dojn Schnitzler-Bodet (Verviers). Alalikin (Vjatka) 1 rubl. laŭ invito de Kalaŝnikov, alvokas: Flejs, Smirnov, Strelkov, Ŝmidt, Dobrovolskij kaj Drjagin (Vjatka); Skoropupov (Ŝaĥty) 1 rubl. alvokas Fiŝer (Leningrad), Kudrjavcev (Novorossijsk); Levenzon (Ŝaĥty) 1 rubl. alvokas Gavrilov (Ŝaĥty); Neljodov [?] (Ŝaĥty) 1 rubl. alvokas Malin, Flomin, Ĥlypalo, Talalajev (Ŝaĥty); Nogin (Ŝaĥty) 1 rubl. alvokas Borisov (Ŝaĥty), Zotov (Rostov) kaj Odincov (Jalta). SAT-rondo en Polio donacas 9,40 zl. k. alvokas ĉiujn poliajn lab. esp. grupojn imiti la ekzemplon. Iu (Paris) 38,50 fr. fr.

¹) Vidu la n-ron 100 de «S-ulo».

KIO GRAVAS

al la «Esperanto-Servo» ŝajne ne estas de ĉiuj bone komprenata. Eĉ K-doj en landoj, kie ne estas okazo por eluzo de nia materialo, povas kaj precipe ili devas partopreni nian gazetservan laboron. Ili devas sendi surpoŝtkartajn raportetojn pri la vivo ĝenerala, pri specialaj laborkondiĉoj, neprogresemo de la laboristoj ktp. Ĉi ĉio tre gravas por nia peresperanta gazetservado.

Ekstereŭropaj

K-doj ankaŭ partoprenu nian Esperanto-Servo’n. Kial ĝis nun ne respondis la K-doj en la diversaj landoj ekstereŭropaj ricevintaj niajn materialojn? Helpu al ni fortigi nian aparaton kaj sukceso ne forestos. Senprokraste anoncu vin kiel reprezentanton de via lingvoregiono ĉe: Esperanto-Servo, Gerberstr. 24, Leipzig C 1 (Germanio).

PRI KOLEKTIVA PERESPERANTA KORESPONDADO

Kiam vi anoncas en Sennaciulo en la nomo de ia grupo aŭ organizo, al vi skribos preskaŭ neniu; sed kiam vi anoncas nur individuan korespondadon, vi akiros sufiĉe multajn korespondantojn.

Kial? Ĉu ni ĉiuj estas tiom individuemaj kaj tute ne deziras korespondi kolektive? Tute ne, la kaŭzo estas alia, ĉar kiam vi sendas leteron laŭ anoncita adreso de iu organizo, vi ankaŭ tre malofte ricevos respondon. Tiun mankon eble ĉiuj gvidantoj de esperanta laboro ekrimarkis. Neniu asertos, ke organizoj bone kaj baldaŭ respondas, neniu kontraŭdiros, ke ĉe la lastaj, dum semajnoj kaj monatoj kuŝas ricevitaj leteroj, vane atendantaj respondon.

Ni sukcesas ĉiam, kiam ni al iu laborista organizo proponas starigi per nia helpo korespondadon kun eksterlando. Ĉiuj laboristoj kaj oficistoj dum la kunvenoj, kie plejparte estas legataj niaj invitleteroj, entuziasme renkontas nian proponon kaj neniu voĉo — nek ĉe la estraro, nek ĉe la laboristaro — estas kontraŭ. Tio pruvas, ke la neceseco de l’ laborista internacia interligo estas treege bezonata ĉe Laboristaro kaj neniu povas kontraŭstari ĝian deziron je senperaj interrilatoj.

Sed ni ne devas trankviliĝi, ekvidinte nian sukceson: la laboro efektiva, la peniga laboro, komenciĝas nur poste. La letero estas tralegita, ĉu sufiĉas? Ne, ĝi devas esti presata ĉie, kie ni povas tion fari: en muraj aŭ fabrikaj gazetoj, eĉ maŝinskribitaj en kelkaj ekzempleroj, fine-presita en profesiunuiĝa gazeto. Ĉiuj devas scii, eĉ laboristoj de aliaj fabrikoj, de aliaj urboj — ke iuj laboristoj komencis korespondadon kun eksterlando. Tio plej bone instigas, al verko de respondo kaj al tio, ke la aliaj laboristaj grupoj povas komenci la samon.

Sed vi plejparte vane atendas promesitan respondon: elektita komisio pro diversaj kaŭzoj ne kolektiĝas aŭ ĝi ne scias, kiel kaj pri kio skribi. Tiam esperantistoj perantoj mem devas verki la bezonatan respondon kaj ĝin montri aŭ tralegi al laboristoj; se ili konsentas, sendi ĝin.

Tie ĉi al mi povas kontraŭstari multaj protestantoj, kiel mi la kolektivan korespondadon anstataŭigas per preskaŭ individua kaj ĝin nomas kolektiva?

Jes, ĉiuj, kiuj efektive havas sperton en laborista kolektiva peresperanta korespondado, jam scias bonege, ke nia t. n. «kolektiva» laborista korespondado estas preskaŭ individua korespondado, kie unu aŭ 2—3 K-doj korespondadas en la nomo de siaj kolektivoj. Alimaniere la afero ne povas esti aranĝita. Nur tiuj K-doj klopodas pri sistema respondo aŭ invitletero, klopodas pri enpreso de la leteroj en gazetoj, sialandaj kaj fremdlandaj, denove agitas per ĉi-gazetoj kaj bruas. La ceteraj laboristoj aŭskultas, legas kaj iam ni konsentas.

Per multaj kurbaj vojoj ni marŝas al la afero de l’ kolektiva laborista korespondado. Nin ne timigu la severaj voĉoj de skeptikuloj kaj kritikuloj — ili plejparte ne laboris tiurilate. Nur post longaj monatoj kaj jaroj, post estonta ankoraŭ pli peniga kaj senlaca laboro ni povas sukcese starigi paŝo post paŝo veran kolektivan korespondadon.

P. Kirjuŝin, Minsk.

— pàgina 10 —

FERA GVARDIO DE SAT

«Fantastika romano…» Tiel nomis sian artikolon K-do Fedorov («S-ulo» n-o 121 kaj 122). Ĉu vere ĉi-bona kaj jam delonge farenda entrepreno estas fantastika?

Ŝajnas al mi, ke ne.

Estas vero, ke ni, esperantistoj-laboruloj, malfacile povas sendi ĉiumonate po duono da usona dolaro. Sed ni ĉiuj bone komprenas, ke ni devas plej multe kunlaboradi al la SAT-movado por fortikigi kaj disvastigi ĝiajn atingaĵojn. Ni prikonsideru, ĉu multe povas nia Ekzekutivo fari per SAT-kotizo! Ĉi-lasta estas ja ridinde malalta.

Ni, laboruloj, kutimis streĉi niajn fortojn por nia komuna afero. Ni scias, ke plua sukceso de SAT-movado estas garantio por venko de nia proleta afero. Do, ni ankaŭ ĉi-tie devas streĉadi niajn fortojn. K-do Fedorov ja ne povas resti kaj ne restos sola. Mi esperas, ke multaj SAT-anoj imitos lian bonan ekzemplon.

Senprokraste mi sendas mian unuan «brikon» kaj faras «sanktan» ĵuron, sendi ne malpli ol dum tri jaroj 1 rublon (½ usona dolaro) ĉiumonate, sendepende de abonoj kaj mendoj. Kiel K-do Fedorov, mi ankaŭ ne estas riĉa aŭ facilanima homo.

B. Jeleznjakov (5583), Sverdlovsk.

Aliĝante al la alvoko de K-do Fedorov mi sendas miajn brikojn por la monatoj januaro, februaro kaj marto po 1 rubl. entute 3,— rubl.

L. Lvov (5763), Zinovjevsk.

*

KRONIKO

Britio.

London. — Parolis pri utileco de esp-o, I. Flower, antaŭ la anoj de l’ Mile End Labor-Partio; ĉeestis 40 p. kiuj spontane esprimis deziron por starigo de esp.-kurso. Ĉe WEA (Lab Eduka Asocio) okazis debato pri tezo: «La lernado de esp-o estas malŝparo de tempo». Kontraŭ tiu tezo parolis K-do Sturmer k. subtenis lian vidpunkton la voĉdonado. La Lab. Esp. Klubo decidis aliĝi al NCLC (Nacia Konsilantaro de Lab. Kolegioj). La 5-a jarkunveno de la Brita Ligo de Esp.-Soc.-istoj (BLES) okazos en apr. 16. ĉe la Lab. Esp. Klubo, London. (3398.)

Ĉekoslovakio.

Praha. — Laborista esperantista unuiĝo aranĝis, 26/11. sian ĝen. kunvenon en la legejo de popoleduka institucio de la fervojista kooperativo. Partoprenis 50 personoj. Pri la signifo de SAT por proletaj esp-istoj parolis K-do Hloupy, kiu varme al ĉiuj ĉeestantoj rekomendis SAT-aniĝi. Lia propono, aĉeti ĉiujn eldonaĵojn de SAT estis aprobata. Nun la unuiĝo aranĝas du kursojn (35 part.). Estas uzata la lernolibro Petro. (4370)

Plzen. — Marton 6-an. okazis regiona SAT-kunveno, ĉe kiu i. a. oni decidis proponi al LLE. intertrakti kun germ. lab. esp-societoj pri kuniĝo k. komuna laboro laŭ vere sennacieca tendenco, k. pri regula informado per bulteno de l’ centro al ĉiuj delegitoj pri laboro en LLE. Ankaŭ oni decidis regule okazigi similajn SAT-kunvenojn por vigligi la movadon inter lab. esp-istoj ĉi-tie. (6734)

Francio.

Cette. — De jam 5 monatoj daŭris la kursoj, ĉe la esp. lab. grupo. La lern. ne estas multaj, sed seriozaj. K-do Salan gvidas la kurson, vizitanta nian grupon unufoje monate; intertempe instruas K-do Capoulade. Jam en nia grupo, 6 K-doj SAT-aniĝis. (6659.)

Germanio.

Bremen. — 11. 2. 27 komenciĝis kurso (35 gelern.) aranĝita de la laboristkleriga kom. «Arbeiter-Bildungs-Ausschuss». Krom funkcias kurso kun 14 gelern. Ambaŭ gvidataj de instruisto Gerke, malnova k. fervora esp-pioniro. (8848.)

Hamburg-Altona. — La Prolet-Esp.-Grupo, kunvenante 13-12-26, decidis aliĝi al LEA. Komenc-jare stariĝis 6 esp.-kursoj kun ĉ. 100 lern. La grupo nombras nun 65, el kiuj verŝajne apenaŭ 25—30 estiĝis SAT-anoj! Sufiĉe multenombra estas la prolet-esp-istaro, kiu partoprenas k. subtenas la neŭtralan movadon. Ni penas gajni ilin por nia grupo. En la januara kunveno ni elektis en la estrecon la K-dojn H. Theobald, W. Behrmann, O. Fehse k. R. Dähne. Ĉiujn sendaĵojn direktu: K-do Hermann Theobald, Hamburg-Altona, Im Hag 5.

Leipzig. — SAT-militsekcio, Leipzig. La 20. feb. kunvenis esp-istoj, anoj de la Ruĝfront-Batalanta Asocio k. fondis grupon nomitan «SAT-militsekcio». Ĉeestis 22 K-doj, kiuj konsentis al la statuto presita en n-ro 113 de «S-ulo» k. elektis krom la grupa gvidanto, subgvidantojn por la urbdistriktoj Centro, Okcidento, Oriento. Taskoj de la 4 gvidantoj estas: 1. organizi la grupon, t. e. registri ĉiujn Ruĝfront-espistojn; 2. starigi kontaktojn kun ĉiuj unuopaj taĉmentoj de Ruĝfront-Batalanta Asocio en Leipzig; peri la korespondadon kun ruĝarmeanoj; 3. organizi kursojn inter anoj de la koncerna organizo ktp. Ĉion sendu al: O. Bässler, Gerberstr. 24, Leipzig C 1.

Jugoslavio.

Karlovac. — Ĉi-tie estas malfermita esp.-kurso de lab-istoj k. nur por lab-istoj. La 20 lern. estas diligentaj. Espereble post 2 monatoj, ni plimultigos la SAT-anojn. 6153.

Latvio.

Riga. — La 2. feb., en ejo de 2-regiona socialdem. partio, komenciĝis esp.-kurso (35 lern.) k. la 16. feb. en ejo de 9-regiona socialdem. partio alia kun 6 lern. Ambaŭ gvid. K-do A. Krastin, laŭ «Petro». 6837.

Sovetio.

Ĥarkov. — La ĉiutaga «Robitnica Gazeta Proletar«, organo de Tutukrainia Sindikata Konsilantaro, de post la 9. 2. aperigas kurson de esp-o por ukrainlingvaj lab-istoj.

Kiev. — Por 1927, jam pagis SAT-kotizon 36 Kiev’aj K-doj. Feb. 7. junpioniro Braginski komencis novan esp-kurson kun 12 pioniroj. La 19. en Milita Komisarejo, K-do Golovanevski raportis pri: «Lab. klaso k. Intern. Interligo». Ĉeestis ĉ. 60 teritoriarmeanoj, kiuj multe interesiĝis pri esp-o. Kieva Distrikt-Komitato de Komjunularo oficiale komisiis K-don Golovanevski efektivigi interligon de Kievaj junkomunistaj ĉeloj kun la eksterlandaj per esp-o. La laboro estas komencita. En feb. ekfunkciis novaj esp-grupoj en Milit-Politika lernejo (13 lern.) k. en 3-a k. 4-a ŝtatmuelejoj (20 lern.); gvid. K-do Golovanevski. Loka radio-sendstacio disaŭdigis 3 raportojn de K-do Egers pri loka esp.-movado. Ĉe instruista sindikato ĉiusemajne funkcias esp.-rondeto. Gvid. K-do Viktorov-Ĉehoviĉ. Jan. 30. k. feb. 5., okazis SEU-jarkunveno de Kievanoj. Post raporto pri la VI-a SAT-kongreso, k. pri la jara laboro, oni elektis por nova komitato: K-dojn V. N. Devjatnin, B. Egers, T. Fedotov, M. Vail, L. Golovanevski, N. Koroljov k. kiel kandidatojn, Gr. Kagarlicki k. Ŝ. Vajnŝtejn. Sep. Duok.

Kremenĉug. — La kurs-laboro sukcese progresas; nova esp-rondo fondiĝis ĉe fervojista klubo «Lenin» (35 lern. sub gvido de K-do Goldfeder). Rondoj por studi esp-on ankaŭ aperis en Fervojista Profesia Lernejo (tie dank’al K-do Ŝlipper, 9 K-doj SAT-aniĝis), k. jun-pionira taĉmento de l’ infandomo n-o 5 (K-do Saprovski). Estas projektata fondo de kelkaj eksperimentaj rondetoj en kelkaj aliaj infan-grupoj. La loka ĉiutaga «Kremenĉugskij Raboĉij» dum jan-feb. enpresis 5 tradukaĵojn el esp. leteroj, 8 kronikaĵojn pri la loka peresp. korespondado k. laboro de esp. konsultejo. La loka esp. korespondejo speciale favore akceptas korespondaĵojn de ruĝfront-batalantoj, infan-grupoj, laboristinoj.

Leningrad. — 15-2-27 kunvenis 800 K-doj de medicin-laboristoj de Vasiljeva insulo (urbo Leningrado) por elekti 2 anojn al Leningrada soveto. Oni atentigis la kandidatojn pri la devigo por lernantoj studi unu eksterlandan lingvon, inter kiuj oni mencias esp-on. Ja. Brukson (1896).

Minsk. — Dum jan. en Blankrusaj gazetoj, aperis 52 artikoloj trad. el leteroj de eksterlandaj esp-istoj. Oficejo de I.L.I. komencas priservadi per materialo 15 novajn ne-blankrusajn gazetojn.

Omsk. — Organiziĝis esp-rondo en la milita klubo «Frunze» pere de 1 loka societo; kunvenoj dufoje semajne. Ankaŭ estas organizita senpaga esp-kurso por la klubanoj (22 gelern.). Gvidas K-do T. Jevimov. J.

Podrojne (Kremenĉug-distr.). — En ĉi-vilaĝo nia K-do Skirda fervore ekagis por popularigi la mondlingvon inter kamparanoj. Ĉ. 60 Gek-doj (precipe junuloj) studas nun esp-on.

Smolensk. — Lastmonate en unu grupo de Kvara Smolenska 9-a-Jara Lernejo, je nomo de Komjunular-Internacio, estis enkondukata esp-o kiel aliaj sciencoj, sed por volontuloj. Lernas 30 Gek-doj. Krom tio, en lernejo funkcias rondeto (20 anoj). Malfeliĉe estas, ke ni ĝis nun ne trovis gekorespondantojn por nia lernejo. (7193)

Tver. — Komisiite de Agit-prop-Fako de Tvera Gubernia Komitato Kompartia, K-do Varankin disaŭdigis per loka radio-stacio raporton pri la agado k. aktualaj taskoj de Tvera organizo de SEU. En n-o 3 de organo de Tvera Gub. Kompartia Kom., aperis granda artikolo pri uzo de esp-o en internaci-interliga laboro de Tvera Kavaleria Lernejo. En klubo de tiu lernejo, 13-2-27, estis prezentata nova agitteatraĵo de V. Varankin «D. E.» (Donu esperanton!). Ĝi estis ripetata ankoraŭ kelkfoje en lab. kluboj de l’ urbo. Feb. 16. K-do Kondrackij raportis ĉe Fabrik-Region-Komitato de SEU k. ĉe Fabrikregionkom. de VLKSM, en la Lenina klubo de la teksfabriko. Kunvenis proks. 40 gelab-istoj, preskaŭ ĉiuj pioniroj, komjunuloj k. partianoj. Poste estis organizata en la klubo esp-rondo. K-doj Kondrackij, Nikonov, Podsabijakin, Egorov, de Fabregionkom. de SEU. konstante fervorege servas al nia komuna celo. Dank’ al grandaj klopodoj de Fabregionkom. de SEU., ni jam havas du esp-ĉelojn en la fabriko, malgraŭ ke ĝi naskiĝis nur antaŭnelonge. F. Oka.

Urunok vilaĝo. — Pli ol monaton en nia vilaĝo funkciis esp-rondo kunvenanta 3-foje en semajno, en kiu estas 15 komencantoj (terkulturistoj). Ĉiuj niaj vilaĝanoj interesiĝas pri la ronda laboro, ĉar ni komencas koresp.-on kun terkulturistoj el ĉiuj landoj. Interesajn leterojn ni presigas en ruslingvaj gazetoj. (6279)

Velij. — 20-3-27 la Velija SAT-societo festos sian unuan fondiĝ-datrevenon. La lasta jaro estis por ni tre sukcesa. La SAT-rondeto duobliĝis. Esp-on nun lernas 100 K-doj. Samtempe kun la festo estos aranĝita ekspozicio de jurnaloj, pk. il. eksterlandaj, ktp. (6771)

*

KOREKTO

En la Kroniko de n-o 125—126, bedaŭrinde enŝoviĝis eraro. Ni sciigis, ke la Kiev-aj K-doj vendis 600 kalendarojn kun esp-a gramatiko; la nombro devus esti 6000.

— pàgina 11 —

★ DIVERSAĴOJ ★

GRAVEGA URĜA PETO

La gazeto «Uralskij Raboĉij» (Urala laboristo) favore publikigis salutleterojn ricevitajn en esperanto el diversaj landoj, okaze de datreveno de l’ oktobra revolucio kaj okaze de propaganda esperanta vespero. Ĉi-tio tre multe helpas esperantan movadon en urala regiono. Nun Sverdslovska distrikta komitato de SEU kaj SAT-grupo intencas organizi reciprokajn salutleterojn de proletaj organizoj, okaze de la unua de majo. Ĉi-salutleterojn ni publikigos ĝustatempe en diversaj gazetoj de Uralo kaj dum la festo tralegos antaŭ la amasoj de Laborularo.

SAT-anoj organizu la aferon! Ni nepre respondos same.

Pruvu utilecon kaj taŭgecon de esperanto!

Forĝu solidarecon de tutmonda Proletaro!

Adresu: U.S.S.R., Sverdlovsk, poŝtkesto n-o 174, Labinkor.

Komisiite, B. Jeleznjakov. (5583)

*

AL RADIISTARO TUTMONDA

En Kieva Societo de Radio-Amatoroj (KODR), enradikiĝis grupeto (pli ĝuste unu persono) da idistoj, kiu fuŝas la tutan laboron por internacia lingvo inter radiistoj. Nun ĉe la sama societo fondiĝas SEU-ĉelo, kiu havas la taskon per faktoj pruvi la praktikan preferindecon de esp-o super ido.

Atentante la gravecon de tiu tasko, kies sukcesa plenumo disponigas por esp-o ankoraŭ unu send-stacion, Kieva SEU-fako alvokas ĉiulandajn radiistojn-esp-istojn sendi al Kieva Radi-amatora Societo leterojn, gazetojn kaj ĉion, kio frape ilustras amasan aplikadon de esp-o inter radiistaro.

Ĉion adresu: «KODR.», por K-do Vajnŝtejn, S., str. de Varovski, 14, Kiev, Sovet-Unio.

*

UTILIGU LA OKAZON

Dum pasko, 15—18 aprilo, okazos en Erfurt (Germanio) regnokonferenco de la «Internacia Laborista Helpo». Okaze de la konferenco oni aranĝos grandajn manifestaciojn. La adreso estas: Sekretariat der «Internationalen Arbeiter-Hilfe», z. H. Paul Schäfer, Schwerinstrasse 7, Erfurt, Germanio.

Gek-doj tutmondaj, sendu salutojn esperantlingvajn kaj deziresprimojn pri esper-anto kiel eble plej en nomo de iu ajn organizo al ĉi supra adreso, por ke ni dejoru kiel interpretantoj. SAT-ano 6876, (Erfurt).

*

ATENTU!

Ĉiulandaj Komjunulanaroj, Junaj-Pioniroj, Laboristaj kluboj kaj rusaj Ruĝarmeanoj. Dum la Paskaj tagoj (17—18 aprilo 1927) estos la tutgermana komjunulara kunveno en Hamburg (Germanio) kien alvenos la komjunularanoj el ĉiuj lokoj de Germanio.

Gek-doj, sendu salutaĵojn (se eble stampitajn) de viaj kluboj kaj ĉeloj. Montru, ke nia SAT-aparato servas. Junular-Perantoj, instigu viajn Gek-dojn forsendi la salutaĵojn ĝustatempe. Sendu ankaŭ ekspoziciaĵojn, murgazetojn, broŝurojn, flugfoliojn ktp.

Eŭropanoj, forsendu ĉirkaŭe 10—12 tagoj antaŭ Pasko. Adreso: K-don F. Köhnke, Hamburg 19, Sartoriusstr. 22, Germanio.

PRI GIMNASTIKA OLIMPIADO EN PRAHA

Partoprenontoj skribu al K-do: Hloupy, E. Praha VII — Štitného strato — 958 Ĉekoslovakio. De nun ankaŭ ĉiujn korespondaĵojn, kiuj koncernas la esperantan fakon de Olimpiado, estu al li sendataj. Se vi sendus ion laŭ malnova adreso, respondo ne estas garantiata.

La Lingva Angulo

Demando:

Pli kaj pli oni uzas, precipe rusiaj K-doj, la esprimojn laborulo, laborularo k. s. Ĉu ne estus pli bone uzi la pli logikajn formojn laboristo, laboristaro k. s.? — 670.

Respondo:

La formoj kun IST estas pli ĝustaj kaj jam nun multe pli ofte uzataj, kio estas grava en la lingvaj demandoj. Fakulo.

Pri tiu demando ni korespondis kun Fakulo kaj rimarkigis, ke la vorto LABORISTO iel entenas aĉigan sencon. Tio montriĝas en la fakto, ke al laboristo oni pagas «salajron», dum advokato, profesoro kaj similuloj ricevas «honorarion». En Sovetio, kie ekzistas socia sistemo laŭ kiu, principe, regas la laboristoj kaj kamparanoj, kredeble la tieaj esperantistoj, konscie aŭ ne, opinias, ke ne taŭgas la vorto laboristo por difini la kategorion de homoj pri kiuj ili parolas. Pro tio ili do eble preferas uzi la formon LABORULO, kiu povas rilati same bone al urbano, kamparano, advokato aŭ profesoro.

Al tiuj niaj rimarkoj respondis Fakulo jene: «Mi volonte konsentas vian bonan pravigon pri la formo LABORULO, sed necesas interkonsenti, ke ambaŭ formoj (laboristo, laborulo) ne povas esti uzataj kun la sama signifo. Gramatike ne ekzistas aĉiga senco en la sufikso IST…»

Ni do povas daŭrigi la uzadon de la formo LABORULO, donante al ĝi tre larĝan sencon. Ĉiuj homoj, kiuj faras utilan laboron, ĉu masonisto, ĉu profesoro, povas esti nomataj laboruloj.

Kaj ankoraŭ unu rimarkon: Kiam fakte regos la Socialismo en la mondo, forestos la salajrosistemo kaj sekve la vortoj laboristo, salajro, honorario havos nur historian signifon… Red.

PETRO KURSA LERNOLIBRO

II. Eldono.

Korektu preserarojn:

pĝ. 6, lin. 15: anst. kompletivan — komprenivan. pĝ. 13, lin. 15: anst. horaj — horoj. pĝ. 14, lin. 5: anst. frukto — fruktoj. pĝ. 21, lin. 8—9: anst. tridekvin — tridek kvin. pĝ. 26, lin. 2, 10, 14, 17, 19, 20, 21, 27, 33 kaj pĝ. 27, lin. 29: anst. majstro — mastro.

*

Korekto

La artikolo «pri barbaraĵoj en Sovet-Sibirio», kiun koncernas kolektiva protesto de irkutskaj SAT-anoj, presita en n-o 123/124 de «S-ulo», aperis en n-o 111 de «S-ulo», sed ne en n-o 3 de «S-ulo» kiel erare oni presis en la responda artikolo de la irkutskanoj.

M. Krjukov.

*

MEMORNOTO

Represis el «Sennaciulo».

Le Cri du Peuple, Lyon-Nîmes, 26-2-27: «Vartejo en Kremenĉug» (123—4). — La Provence, Nîmes, 26-2-27: «Vartejo en Kremenĉug» (123—4). — Norges Kommunistblad, Oslo, 14-1-27: «El la demokratia Aŭstrio» (118); 29-1-27: «Ĉe la estontularo» (119—20); 2-2-27: «La nuntempa Ĉinio» (118). — Krasnij Nalstuk, Orel, 13-2-27: «Blankaj mastroj — flavaj sklavoj» (119—20). — Arbeiter-Zeitung, Frankfurt, 11-2-27: «Oficiala protekto de esperanto en Britio». — Le Drapeau Rouge, Bruxelles, 13-11-26: «Fizik-kulturo en USSR» (107); 30-11-26: «Kion ricevas aŭstria laboristo» (108); 3-12-26: «Notoj el Norvegio» (112); 6-1-27: «Senlaboreco en USSR» (108); 25-1-27: «El Japanio» (119—20); «El Germanio» (119—20); 3-2-27: «La Senlaboreco en Polio» (118); 2-2-27: «El hispania vivo» (118); 3-2-27: «El Svedio» (121—22). — Neue Zeitung, München, 2-3-27: «K-do Stefan Nemeth mortis en hungaria malliberejo». — Le Travail, Verviers, 8-12-26: «Homvendo en Eŭropo» (108); 19-12-26: «La Pekinaj ĝinrikŝoj» (108); 16-12-26: «La soc. demokratio en Aŭstrio» (115). — Le Peuple de la Loire, St. Etienne 23-1-27, 1-2-27: «Homvendo en Eŭropo» (108). — L’ Effort, Lyon, 15-2-27: «Nova kodo pri edziĝo en USSR» (103); «Hispania reakcio kaj instruado» (106); «El Oriento» (105); «Klasa justeco» (119—20). — «La Pekinaj ĝin-rikŝoj» (108); «El Bulgario» (112); «Formigrado el Hungario» (110); «El Bournemouth distrikto» (112); «Sciigoj el Norvegio» (112); «Kion povas aĉeti aŭstria laboristo» (108). — The Shop Assistant, Britio, 19-2-27: «La stato de junlaboristoj en Jugoslavio» (119—20). — Le Combat, Bruxelles, feb. 1927: «Kio okazis en Nederlanda Hindio?» (117).

Presis el SAT-Informservo.

Le Drapeau Rouge, Bruxelles, 2-2-27: «Fordono de pastra rango» (121—22); 3-2-27: pri norvega elmigrado kaj alkohol-konsumado en Germanio. —

Enhavas notojn pri SAT.

Voorwaarts, Rotterdam, 17-2-27: bildo de VI-a Kongresaj poŝtmarkoj. — The Daily Herald, London, 25-2-27: mencio pri «Karl Marx: lia Vivo kaj Verko» kaj pri «S-ulo» de Mark Starr. —

Enhavas priesperantajn artikolojn.

Krasnij Nalstuk, Orel, 28-1-27. — Le Populaire, Paris, 25-1-27, 4-2-27, 6-2-27. — L’Emancipateur, Bourges, 23-1-27, 30-1-27. — Neue Zeitung, München, 27-2-27: kurs-anonco. —

Enhavas tradukaĵojn el esperantaj Leteroj.

Le Cri du Peuple, Lyon, 29-1-27, 5-2-27. — Le Syndiqué du Centre, Bourges, jan. 1927. — L’Effort, Lyon, 1-3-27: 5 artikoloj de Prolet-Inform. de FEO. — Molot, Rostov, 18-2-27, 23-2-27. — Arbeiter-Zeitung, Leipzig, 21-2-27 (2).

NEKROLOGO

Post longa, 5-jara suferado, mortis la 10. 1. 1927 mia kara vivamikino kaj SAT-anino n-ro 7107 K-dino

Tatjana Lorentson

Honoron al ŝia memoro! (1929)

— pàgina 12 —

KORESPONDADO

TARIFO

Unu enpreso: Simpla trilinia anonco kostas 0,50 mk. or., ĉiu plia linio la samon. Ni nur akceptas anoncojn kun samtempa pago.

MALLONGIGOJ: L = letero, PK = poŝtkarto, PI = poŝtkartoj ilustritaj, PM = poŝtmarkoj, bfl. = poŝtmarko sur bildflanko, k. ĉ. l. = kun ĉiuj landoj, esp-aĵo = esperantaĵo.

Ĉiuj petantoj pri korespondado havas la devon, nepre respondi almenaŭ unu fojon al ĉiuj petoj koncernantaj la fakon, por kiu ili sin enskribigis.

Belgio.

K-do Houben, Ad., Kemmelbergstr. 3, Berchem, Antwerpen, p. m., p. k. il., bildflanke.

Britio.

— Gek-doj k. alilanduloj, kiuj vizitos Anglion, bonv. informi la sekretarion de «Lab. Esp. Klubo». 114, Duke St., Stretford Rd., Manchester pri sia alveno.

Ĉekoslovakio.

K-do Václav Fischer, Neumĕr, 34, p. Holyŝov ap. Plzen, dez. koresp. pri ĉ. temoj kun Gek-doj, L, PI, k. ĉ. l.

K-do Václav Ŝuh, Neumĕr, 19, p. Holyŝov ap. Plzen, dez. koresp. kun ekstereŭropanoj, L, PI.

Francio.

K-do Meyer, Victor (ŝutranĉisto), 16 rue de Bonale, Lyon VII, kun samprofesiuloj en Krimeo.

K-do Marcel Roux, 90 rue Boileau, Lyon VI (Francio), propagandcele petas K-dojn el USSR sendi murgazetojn esp. aŭ ruslingvajn eld. de kluboj, ĉeloj ktp. Repagos elspezojn.

Germanio.

K-do Gustav Boll, (librobindisto) Sprendlinger Landstr. 224, Offenbach a. M. dez. koresp. pri meti- k. lab. temoj.

K-do Robert Flemming, Lohestr. 20, Breslau, dez. koresp. pri ĉ. temoj. Resp. garantiata.

K-do Albert Stern, Bahnstr. 31-a, Stuttgart-Untertürkheim, dez. koresp. k. ĉ. l. PI, L.

— Ruĝaj help-organizaĵoj aranĝos la 10. de aprilo distrikt-konferencon en Orient-Saksio. Sendu salutskribaĵon! Interŝanĝo de raportoj k. materialoj estas dezirata. Adr.: Kurt Reichert, Hendrichstr. 14, pt., Klotzsche b. Dresden.

K-do Paŭlo Hennig, Schulstr. 25, Papitz ap. Leipzig, dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l.

K-do Friedrich Rau, Löwengasse, 3, Nekkarsulm (Wttbg.), dez. koresp. nur pri homeopatio.

K-do Hans Mischewski, Gerlachstr. 96-k, Königsberg i. Pr., pri div. temoj nur kun ekstereŭropanoj. Resp. nepra.

K-do W. Balczun, Kapornerstr. 9-a, Königsberg i. Pr. pri ĉ. temoj k. ĉ. l., pref. kun Anglio k. Francio.

— Esp. grupo dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l. Resp. akurate. Adr.: K-do W. Balczun, Kaporner Str. 9-a, Königsberg i. Pr.

K-do August Kienhöfer, Engelgasse, 5, Schwäbisch-Gmünd, petas terkulturistojn de Usono k. Sud-Ameriko pri sciigoj rilate terekonomio k. kondiĉoj ĉe enmigrado.

— Lab. Esp. Grupo-Mannheim, dez. kolektive koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l., interŝ. esp-aĵojn. Adr.: Württ. Hof, G. 5, Nr. 3, Mannheim.

Stratŝanĝo: K-doj Paul kaj Fritz Nixdorf, loĝas nun: Horsthausener Str. 38, Herne i. W.

K-do Alfred Ziegler, Röderichstr. 49, Frankfurt a. M.-Rödelheim dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l. L, PK, PI. Resp. certe.

Nova Adreso: K-do R. Mahns nun loĝas Berlin-Reinickendorf, Gen. Barby-Str. 104-a. Dez. koresp. k. interŝ. PM kun Sovetio.

— Lab. Esp. Grupo-Lunzenau, dez. koresp. pri ĉ. temoj, interŝ. gaz. k. ĉ. l. Adr.: K-do Fritz Kramer, Altenburger Str. 93, Lunzenau (Mulde).

K-do Arno Paul, Thür. Sparkasse, Zeulenroda, sendas artpoŝtkarton kontraŭ urbvidajkarto, precipe kun Sovet-Azio.

K-doj Anton Lang kaj Walter Winkler, Lonza-B. II./40, Waldshut i. Baden, dez. koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l. L, PK, PI. Certe resp.

K-do H. Vogel, Fichtestr. 17, Chemnitz i. S., dez. koresp. pri korpkulturo k. nudkulturo kun bildoj k. ĉ. l. Nepre resp.

K-do Oskar Preusser, Kl. Ulrichstr. 3, III., Halle a. S., dez. koresp. pri ĉ. temoj, precipe pri la metalbranĉo, k. ĉ. l.

Hispanio.

— 9 junaj K-doj dez. koresp. kun italaj, ĉekosl. germ. k. rusaj Gek-doj aŭ SAT-grupoj pri lab. temoj. Resp. garantiata. Adr.: A. Rodriguez, San Vicente-E., Baracaldo (Vizcaja).

Sovetio.

— Gejunula grupo dez. koresp. k. ĉ. l. pri ĉ. temoj. Adr.: K-dino Peskovskaja, Centr. Raboĉ Biblioteka, ul. Trockogo, 64, Odessa.

— Germanlingvanoj! Sendu germanlingvajn gaz. kaj jurnalojn pri Radio k. agrikulturo por germ. vilaĝo. Interŝanĝe vi ricevos samajn ruslingvajn aŭ sov. PM. Resp. certa. Adr.: Odessa, Dolnickaja, 42, II. Goskoĵzavod. Zavkom.

K-do S. P. Gornostaev [?], str. 10 Aŭgusta, 77, Ivanovo-Voznesensk, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-do V. K. Lehkov, Ŝujskaja-gorod, 7/7, Ivanovo-Voznesensk, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-do G. Artemjev, Poŝtkesto, 2, Nalĉik, pri politikaj, laboristaj, sociaj k. pedag. temoj k. ĉ. l., prefere kun Azio, Aŭstralio, Ameriko, Afriko k. Proksima Oriento. Ĉiam resp.

— Junulkomunista grupo de 10-a uzinkomitato de metalistoj, dez. koresp. k. ĉ. l. junulkom-istoj pri lab. vivo. Adr.: Jaĉejka VLKSM, 10 zavkoma metallistov, Rogojsko-Simonovsk. Rajona Uljanovskaja, 65, Moskvo.

K-do Josefo Karantbajvel, (inĝeniero) B.-Gnezdnikovskij, Nr. 10, kv. 228, Moskvo, dez. koresp. kun tutmonda K-daro pri moderna arkitekturo k. interŝ. fotojn k. jurnalojn pri konstruarto. Speciale dez. ricevi prospektojn de konstrufirmaoj.

K-do F. Markelov, (poŝttelegrafisto) Poŝtkontoro, Buzuluk, Samara gub., dez. koresp. pri ĉ. lab. temoj k. ĉ. l. PI, PM, PK.

Adresŝanĝo: K-do I. Lidin (jurnalisto), Poŝtkesto, 630, Moskvo, (antaŭe en Kazan).

— Militpolitika lernejo dez. koresp. kun ruĝfront-batalantoj, sportuloj ĉiulandaj. Adr.: V. P. Ŝ. (vojenno-politiĉeska ŝkola), dlja krujka Esperanto, Kiev.

K-do Jak. Avrunin, (jun. kom.) Puŝkin-str. 37, Kremenĉug, pri ĉ. temoj k. ĉ. l. (precipe polit. temoj), L, PK, PM. Resp. garant.

K-do S. Hercik, Volodarskaja, 18, Stalingrad, pri div. temoj preferinde pri lab. k. esp. movadoj, interŝ. PM, PI, ilust. jurnalojn.

K-do I. Carovski, Bazarni, pr. 1, 22, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l. L, PI, PK.

K-do V. Ponomarenko, (19 j.) Distancia, 52/118, Odessa-Tovarnaja, dez. koresp. k. ĉ. l. pri ĉ. temoj L, PI.

— Labesko en Odessa serĉas koresp-antojn el ĉ. l. pri lab. vivo, sindikata, virina, junula, pionira movadoj. Pri strikoj, kongresoj, konferencoj laboristaj; viv- k. lab-kondiĉoj, salajro, lernej-aferoj, lab. lernado, senlaboreco, sociasekur-kooperat., kluboj ktp. Resp. garantiata. Adr.: K-do S. Gelrud, Knijnij per 3, Odessa.

— Grupo Esperantista, Krasnaja, 32, Krasnodar, dez. koresp. k. ĉ. l. L, PK.

K-do Ilĉjo Kalinin kaj K-do Levin A., Oranjerejnoje, Astraĥanskoj gub., dez. koresp. k. ĉ. l. ge-esp-istoj. Interŝ. L, PK, belajn bildojn k. a., ĉiam resp.

K-do V. Korjov, Vredenska-str. 30, 4, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-do Kacnelson, Andreejevska-str., 11, 5, Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

— Pafist-sportula rondeto, dez. koresp. kun paf sport. organizaĵoj. Adr.: Kiev, Jurkovska, 22, Zavkomu dlja strelkovogo krujka.

— Esp. rondeto ĉe junkom-ista klubo, dez. koresp. k. ĉ. l. Adr.: M. Vail, Bratska, 11, 9, Kiev.

K-dino Tanja Kanevska, Pirogovska, 47, 12, Kiev, k. ĉ. l.

K-do I. Kotlar, (junkom-isto), Bibikovski, 19, 3, Kiev, k. ĉ. l.

K-do Sp. A. Budanov, Panskaja, d. b. Pavlova, Jilkollektiv, 1, Ivanovo-Voznesensk, dez. koresp. k. ĉ. l.

Usono.

Adresŝanĝo: K-do Karl Fröding, 602, Seventh St. Rockford, (Illinois), deziras korespondantojn pri naturkuracado, etnografio, lingvoscienco. Speciale el ne-eŭropaj landoj.

SOVETLANDANOJ ATENTU!

K-do Gustav Jäckel (elektroteknikisto), Bad Schlag, Nr. 52, ap. Gablonz a. N. (Ĉekoslovakio) dez. akuratan korespadon pri labor- kaj vivkondiĉoj en via lando. Resp. garantiata.

PETO

Du K-doj esp-istoj, razisto kaj ŝuisto, serĉas laboron, ili ambaŭ estas pretaj elmigri eksterlanden, plej volonte al Sovetio, Usono, Kanado aŭ Sud-Ameriko. Ni ankaŭ pretas fari alian laboron. Ni estas edziĝintaj. K-dojn, kiuj donos al ni bonan informon, ni laŭeble rekompencos. Adr.: K-do Josef Buka, ulice 28, října, strato de 28 oktobro, 1094, Nymburk (Ĉekoslovakio).

[REKLAMO p.12] INSTRUISTOJ via gazeto estas INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO oficiala organo de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE). Gazetabono: 2,50 mk. g. Kotizo al TAGE: 0,50 mk. g. Specimenon petu de M. Goldberg, Frohburger Str. 68, p., Leipzig S 3 (Germ.)

[BILDO p.12 | 79,74,93,83] Kvinpinta stelo kun radioj, apud la reklamo de Internacia Pedagogia Revuo.

Presejo: Uns-Produktivgenossenschaft, Leipzig (Germanio)

Facsímil: escaneig a Internet Archive

El número, sencer

— pàgina 1 —

3-a Jaro. N-o 131—132 APERAS SEMAJNE 2. Aprilo 1927

[BILDO p.1 | 45,5,63,17] Kvinpinta stelo kun la literoj «S.A.T.» super la titolo.

ESPERANTO JE LA SERVO DE L’ TUTMONDA PROLETARO

SENNACIULO

OFICIALA ORGANO DE SENNACIECA ASOCIO TUTMONDA

MORTO, HEROISMO, PLOROJ

Cwm (elp. Kum), vilaĝo en Suda Kimrolando, amase funebris la 6-an de marto. Ok miloj da homoj malgaje marŝis en longa procesio al la enterigejo. Kovrita estis ĉiu fenestro pro simpatio. Al la tombo portiĝas 20 el 53 viktimoj de la eksplodo en la loka karbminejo, kiu okazis antaŭ kvin tagoj. La aliaj korpoj ankoraŭ restas en la minejo.

Dumnokte je la unua, marde matene, timiga sono de tondro kaj fumo ĉe puto de la karbminejo alarmis la vilaĝon. Savantoj senhalte rapidis kaj horoe penis trovi la viktimojn. Nur 80 laborantoj travivis la teruran sperton. La subteraj vojoj ŝtopiĝis. Ŝtonegoj falis. La kanarioj portitaj kiel proviloj ne povis vivi pro la gaso. La savantoj riskas sian vivojn, sed vane. Kiu povas vivi en tubo de kanono dum pafado? Alia granda katastrofo lokiĝis en la longa listo de la brita karbmin-industrio.

La ĵurnaloj anoncis samtempe, ke en Mansfield (mezo de Anglio) 13 aliaj ministoj droniĝis en ŝakto. La patrinoj spite la pluvo atendis kaj atendadis. La edzinoj iris al ĉambro ĉe l’puto de la minejo por rekoni la restaĵojn de siaj kunuloj. La filetoj vane petis informon pri la reveno de siaj amataj patroj. Malaperis la brilaj sonĝoj de la korrompitaj fianĉinoj. Kortuŝa neforgesebla tragedio. Homa ploro kaj homa sango denove makulis la karbon!

Antaŭe la homaro rezignacie nur funebris, sed nun en ĉi tiu afero okazis io, kio signetas, ke rezignacion anstataŭas juĝo pri respondeco. Ne Dio, sed Kapitalismo kulpas. Kompreneble eĉ la ĵurnaloj, kiuj senkompate dum la lokaŭto atakis la karbministon, nun simpatias kun li en tiu ĉi katastrofo. Por montri, ke aflikto kunigas la homojn senklase kaj senpartiece, la ĉefministro Baldwin (elp. Boldŭin) kun lia edzino vizitis la

[BILDO p.1 | 32,52,64,72] Foto de entombigo: pastro en blanka vesto kaj grupo da viroj kun ĉapeloj kaj ombrelo ĉirkaŭ malfermita tombo.

Ĉetomba diservo

Malgraŭ katastrofoj kaj senindulga ekspluatado, ministoj daŭre kredas al pastroj kaj akceptas iliajn servojn.

lokon de la katastrofo. Sed la karbministoj memoris, ke li subtenis la plilongigon de la labortago (kiu ne permesas, ke la karbminejo malvarmiĝu) kaj la malaltigon de la salajro de homoj laborantaj en konstanta danĝero. Ili scias, ke granda profito per pli granda produkto de karbo pli gravas al la karbposedantoj, ol la vivo de la ministo. Tial ili rifuzis akcepti la hipokritajn larmojn kaj publike du-tri centoj el la atendantoj proteste kriadis kontraŭ la ĉefministron. Nun li scias, kion la karbministo pensas pri li.

Kaso por la suferantoj stariĝis. La karbminist-sindikato partoprenos la oficialan enketon pri la kaŭzo de la katastrofo. Laŭdire tiu minejo estis danĝere varma kaj la oficistoj pli atentas la produkton de karbo ol la protekton de vivo. Spertulo jam asertis, ke eksplodo en minejo estas forigebla, sed ĝis nun la elspezoj por tia forigo estas tro grandaj por la nunaj mastroj, kiuj preferas oferi vivon sur altaro de profito. (488)

★

Laborista edukado en Britio

Ĵus eldonita broŝuro «Edukado por Emancipo» montras, ke laborista edukado sub la Nacia Konsilantaro de Laboristaj Kolegioj, ankoraŭ progresas en Britio. Sep novaj sindikatoj starigis planojn kaj sume 35 nun provizas kursojn por siaj 2 075 000 anoj. Jen statistiko pri la studantoj de ekonomio, socia historio, sindikatismo kaj esperanto interalie:

La korespondfako montras pli grandan kreskon. En la antaŭnelonge komencita esperanto-kurso, pli ol cent K-doj lernas. Jen la kompleta tabelo:

Krom kursoj, 6154 studantoj ĉeestis specialajn lernejojn kaj preskaŭ du mil specialaj lekcioj estis donataj dum la karbminista lokaŭto.

Daŭras efiki la fermentilo. (488)

— pàgina 2 —

2 SENNACIULO

Tago el la vivo de ministo

Ekrigardon en individuan vivon ebligis la artikoloj de K-doj 2978 kaj 6190. Dezirindas ja pli ofte doni al artikoloj pli personecan karakteron, ĉar al plejmulto el la SAT-anoj ne estas eble vidi propraokule ĉiutagan vivmanieron de alilanduloj. Tial mi volas imiti la ekzemplon de la ĉi supre menciitaj K-doj.

Mi laboras en ŝtonkarbminejo vestfalia (Germanio). La labortempo alterniĝas de semajno al semajno; ĝi daŭras de mateno ĝis posttagmezo aŭ de posttagmezo ĝis nokto.

Ĉe matenlabortempo, mi kaj mia edzino estas vekataj per tintado de nia vekhorloĝo je la 4.45 horo. Ellitiĝinte mi pretigas min dum mia edzino preparas detranĉaĵojn de pano kaj 2 litrojn da kafosurogato por kunporti al la laborejo. Manĝinte, sen apetito pro la tro frua horo, iom da nutraĵo, je la 5.10 h. mi iras al la minejo. Tie, en granda halo pendas alte per ĉeno ŝlositaj miaj porlaborvestaĵoj inter centoj da aliaj, apartenantaj al labor-K-doj. Vestinte min per laborvestaĵoj, mi iras al lampejo, kie kontraŭ kontrolmarko, mi ricevas lampon. Enviciĝinte kun aliaj laboristoj apud ŝakto mi atendas la 4-etaĝan liftegon, nomitan ŝaktkorbo, kiu transportadas sinsekve 48 ministojn en 700-metran profundon de la minejo. Tiam estas la 5.45 horo.

Interno de minejo estas kvazaŭ retaro el transversaj horizontalaj tuneloj kaj diagonalaj galerioj, kondukantaj al oblikve kuŝantaj karbsedimentoj, kiuj havas ĉi-regione plej ofte nur alton je 1 metro. Tra la horizontalaj tuneloj estas transtirataj, per elektrolokomotivoj, aroj da vagonetoj, enhavantaj tunon da karbo, al la ŝakto kaj de tie revenas al karbekspluatejoj malplenaj vagonetoj. Forlasinte la korbon, mi iras al laborloko atingebla post 20 minutoj. Tie mi demetas vestaĵojn, eĉ ĉemizon, pro varma temperaturo de 26—28° C. Tuj komenciĝas la laborado. Okazas, ke ministoj triope ĝis dekope laboras kune samloke en diversspeca peniga laboro.

Ekzistas 2 ĉefaj kategorioj de ministoj: elfosistoj kaj transportistoj. La unuaj estas la pli maljunaj, jam pli spertaj pri subteraj danĝeroj. La duaj estas pli junaj, kiuj ne malpli penige laboras, plenigante per ŝovelado kaj transportante per puŝado vagonetojn al kolektejo. La elfosistoj estas salajrataj laŭ kvanto, kaj la postulita de inĝenieroj normo estas ofte apenaŭ aŭ tute ne atingebla, ĉar la ekspluatemo de la kapitalismo kaj ties helpantoj estas preskaŭ senlima. Mi apartenas al la unua kategorio, ĉar mi jam laboradas en karbminejoj depost la jaro 1900. Komencinte la laboron, oni ne plu estas memstara individuo, sed nur sensignifa ero de produktprocedo. Ĉi tie konkuradas kruda muskola aŭ maŝina forto. Ĉiu penso devas esti direktata al diversspecaj danĝeroj, ĉar ne pasas tago dum kiu ne estas pli malpli grave vundita iu ministo. Krom tio, minlaboro malsanigas, precipe la pulmojn, pro densa

[BILDO p.2 | 39,14,63,43] Ronda foto: ministo duonnuda elfosas karbon per maŝina ĉizilo en malalta galerio.

Elfosado per maŝin-ĉizilo

polvo, kaj okulojn pro konstanta laboro en nesufiĉa lumo.

Je la 10 h. dum proksimume 20 minuta paŭzo, estas manĝata pano kaj avide, pro soifo, trinkata kafosurogato, por povi iom pli freŝe labori dum la lasta duono de la labortempo, kiu finiĝas je

[BILDO p.2 | 38,43,63,70] Foto: ministo puŝanta plenan vagoneton sur reloj en subtera galerio kun lignaj apogtraboj.

Transportlaboro

la 1.15. Vestinte min mi iras al ŝakto por veturi surteren kaj alvenas je la 1.45. Tie jam atendas niaj anstataŭontoj. Post redono de mia lampo mi iras al komuna banejo por purigi mian polvokovritan korpon sub duŝo. Surmetinte la stratvestaĵojn, mi forlasas la minejon — libera ĝis venonta mateno. Mi atingas la hejmon je la 2.30.

Mia hejmo estas relative bona loĝejo el 4 ĉambretoj, apud multuzata strato en laborista kvartalo. Tagmanĝinte kun mia edzino, pro laceco mi dormas horon, ĉar mi jam iom malfortiĝis korpe, pasiginte pli ol 8000 labortempojn po minimume 8 horoj sub la tero; pro tio mi perdis multe da tempo el mia vivo. Kvankam ministoj pro tro peniga laboro iom apatiiĝas, tamen ili ne staras en lastaj vicoj de batalantoj por la liberigo! … Ministo (2295).

★

Senlaboreco en Belgio

Asekuro kontraŭ nevola senlaboreco

Belgiaj lab. sindikatoj jam tre frue antaŭmilite, por protekti siajn anojn kontraŭ la malbonoj de senlaboreco, kreis helpkasojn, kiuj dum kelka tempo monsubtenis siajn membrojn senlaborajn.

Dum la milito, la senlaboreco estis gravega kaj la urbestraroj estis devigataj mem subteni la senlaborulojn. Sekve de tio, ankaŭ pro la daŭra postmilita senlaboreco, la ŝtato per ordono de la 30. 12. 1920, starigis tutlandan kason (Le Fonds National de Crise) destinitan por plilongigi la daŭron de la monhelpo pagita de la sindikataj «Kasoj kontraŭ Senlaboreco» al siaj anoj.

Sindikataj kasoj kontraŭ senlaboreco

La sindikato fiksas la kotizon pagotan por tiu kaso kaj, se ĝi estas akceptita de la Ministerio por Laboro kaj Industrio, la ŝtato aldonas 50% el la pagitaj kotizoj. La subtenkondiĉoj estas leĝe limigitaj; se tiuj limigoj ne estas akceptitaj de la sindikato, la kaso ne estas oficiale subtenata kaj ĝiaj membroj ricevas nenian oficialan helpon. Jen kelkaj limigoj: Ne povas ricevi helpon de la Kaso 1. la membroj ne kapablaj labori pro iu ajn sanmotivo, 2. tiuj, kiuj strikas aŭ estas lokaŭtataj, 3. tiuj, kies senlaboreco okazis pro striko, kiun ili konsentis aŭ pri kies solvo ili havas intereson, 4. tiuj, kies senlaboreco estas sekvo de striko, kiu celis apogi postulon neprofesian, 5. tiuj, kiuj donas aŭ apartenas al societo kiu helpas daŭrigon de tia striko. La leĝo postulas, ke la senlaboruloj estu kontrolataj matene kaj posttagmeze ĉiun tagon.

La daŭron de la subteno fiksas laŭvole la statuto de la Kaso (ofte inter 30—50 tagoj dum tempospaco de 12 monatoj). Por ricevi subvencion, necesas esti membro regule paginta la kotizon de unu jaro.

Ŝtata kaso kontraŭ senlaboreco

(Fonds National de Crise)

Ĉi-tiu ŝtata kaso funkcias jene: a) Ĝi pagas al edziĝinta senlaborulo, dum li estas subtenata de la sindikata kaso, po 2.50 fr. tage por edzino, se ŝi nur prizorgas la hejmon, kaj po 2 fr. tage por ĉiu infano malpli aĝa ol 14 jaroj (16 se la infano vizitas kursojn ĉe profesia lernejo aŭ alia). b) Kiam la senlaborulo ne plu rajtas sindikatan subvencion, la ŝtata helpkaso pagas iun subvencion al li kaj al la familio. Tiu kaso pagas por 30 tagoj dum tempospaco de 12 monatoj (iafoje dum 60 tagoj en grava krizo). 15% el tiuj subvencioj de la ŝtat-kaso estas al ĝi

— pàgina 3 —

SENNACIULO 3

repagotaj de la sindikata kaso kaj 10% de la loĝurbo de l’ senlaborulo.

En iaj okazoj, kiam sekve de esceptaj cirkonstancoj, la Sindikata Kaso ne povas plenumi siajn promesojn statutajn, la Ŝtata Kaso, post enketo, povas anstataŭi ĝin, kondiĉe je repago estonta.

Urbaj aldonoj kontraŭ senlaboreco

En urboj kaj urbetoj, kie la proletaj partioj havas influon, la urbo aldonas sumeton al la sindikataj subvencioj. Ekz., en ĉirkaŭaĵo de Bruxelles, iuj komunumoj pagas por tago po 3 fr., aliaj po 4 fr.

Rimarko: 1) Nur sindikatano rajtas ricevi ŝtatan kaj urban subvencion senlaborecan, ĉar la registaro akceptas nur «Kasojn kontraŭ Senlaboreco» organizitajn de la sindikatoj. 2) Neniam la subvencio povas atingi 2 trionojn el la salajro.

Kiom pagas la membroj?

La kotizoj tre varias, eĉ inter membroj de sama sindikato. Ekz. la tekslaboristoj pagas respektive: 0.50, 0.45, 0.40 kaj 0.30 fr. semajne. En aliaj sindikatoj la kotizoj estas pli altaj kaj tiam ankaŭ estas pli altaj la subvencioj.

Kiom ricevas la senlaborulo?

Ankoraŭfoje, la subvencio estas tre diversa; ĝi dependas iagrade de la semajna kotizo pagita. Ekz., la meza taga salajro de tekslaboristo estas: 30 fr. Estante senlabora, li ricevas en regiono de Bruxelles:

Post elĉerpiĝo de la rajtoj ĉe la sindikato, li ricevas de la ŝtato:

La meza salajro de konstrulaboristo en Bruxelles estas 32 fr.; dum senlaboreco li ricevas de l’ sindikato, 8 fr., de l’ urbo, 4 fr., por edzino 2.50 (ŝtata) kaj por infano 2 fr. (ŝtata), sume 16.50 fr. Post elĉerpiĝo de la sindikataj rajtoj, li ricevas de la ŝtato 4 fr., 2.50 fr. por edzino kaj 2 fr. por infano, sume 8.50 fr.

Produktado kaj aĉetpovo

Postmilite la senlaboreco iom post iom malpliiĝis. Ja, oni tiom detruis, ke multo estis bezonata, sed ankaŭ la aĉetpovo mankis kaj jam en 1921 la produktado superis la aĉetpovon kaj estiĝis gravega krizo de senlaboreco. La daŭra falo de la belga franko favoris tiam la eksportadon kaj tiele la krizo serioze malpliiĝis. Nun, Francqui (Franki) firmigis la belgan monon. La firmiĝo alportas 1. la industrian «taylor»-igon kun la maldungo de laboristoj, 2. pro la ĉiam pli pezaj impostoj, la daŭran plikostiĝon de la vivo, kiu reduktas la aĉetpovon. Ĉio ĉi kompreneble naskas krizon, kies unuaj signoj jam montriĝas, kaj, komparante kun aliaj landoj, oni rajtas kredi, ke tiu krizo ne estos momenta, sed, ke kontraŭe, la senlaborularo restos multnombra dum longa periodo.

Ĉi-sube estas oficialaj ciferoj, sed ili ne povas doni tute precizan bildon, ĉar ili rilatas nur laboristojn, kiuj aliĝas «Kason kontraŭ Senlaboreco». Ne-sindikatanoj do ne estas enkalkulitaj:

Sen ia troigo oni povas diri, ke la ĝustaj nombroj estas duoblaj. Ili montras klare, ke la krizo grade pliakriĝas. En alia artikolo ni ekzamenos, kiamaniere la proletoj kontraŭagas la situacion.

M. Van Aelst (Bruxelles).

★

Pri senlaboreco en la germana Ruhr-Regiono

Mi loĝas en la mineja urbo Buer, kiu havas pli ol 100 000 enloĝantojn, el kiuj 90% estas laboristoj, la plej granda parto ministoj. Nuntempe la nombro de senlaboruloj estas 1700, tio signifas, ke 8 ĝis 10% el la Laboristaro estas senlabora.

Ĉiu, kiu estas maldungita ricevas subtenon ekde la tria tago post la sciigo ĉe la laborperejo. Kiu estas maldungita pro nesufiĉa laborado, malobeemo kaj similaj motivoj, tiu ricevas subtenon nur post 4 semajnoj. Oni esploras ĉu la senlaborulo havas iajn enspezojn, ĉu pension, renton aŭ ion similan. Tiaokaze li ne ricevas la tutan subtenon, sed nur elcentan parton. La ŝtata subteno daŭras dum 52 semajnoj. Post tiu tempo ĉiu devas labori dum 3 monatoj por rajti denove la subtenon, kaj plie li devas esti membro de la malsan-asekuro. En la malsanasekurkotizo estas samtempe enkalkulata la senlaborul-asekuro. La tarifo estas jena: Senlaboruloj en aĝo de 14—18 jaroj ricevas semajne po 5 m. g.; ili devas labori ĉiutage dum 4 horoj (tielnomata deviglaboro); 18—21 jaroj, semajne po 7 m. g.; pli ol 21 jaroj: Fraŭlo, semajne po 11.50 m. g.; edziĝinto sen infano, semajne po 14.05 m. g.; edziĝinto kun 1 infano, semajne 16.60 m. g.; kun 2 infanoj, 19.10 m. g.; kun 3 infanoj, 21.00 m. g.; kun 4 infanoj, 24.00 m. g.; kun pli ol 4 infanoj, ne pli ol 24 m. g.

Post 8-semajna senlaboreco altiĝas ĉi sumo semajne po 1 m. g. En okazo de malsano, ĉiu senlaborulo kaj liaj familianoj ricevas senkostan kuracistan helpon kaj kuracilojn.

Por konkrete montri kiel vivtenas senlaborulo, mi citu mian propran ekzemplon. Mi estas karbministo, edziĝinta kaj havas 4½-jaran infanon. Senlabora mi estas depost la 15. X. 1925. Intertempe mi laboris de la 26. VIII. 1926 ĝis 18. XII. Ĉiun vendredon mi ricevas mian subtenon, 17.60 m. g.; ĝi estas elpagata en la sindikata domo. De tie mi iras al la poŝtoficejo por forsendi leteron kaj karton, al miaj gekorespondantoj. Por afranko mi elspezas ĉiusemajne 0.40 ĝis 0.50 m. g. Post kiam mi hejmen venis, mia edzino foriras en la kooperativan vendejon, por aĉeti ĉion bezonatan por la semajno. Nun mi notas la prezojn de l’ ĉefaj nutraĵoj:

Prezojn pri vestaĵoj, ŝuoj ktp. mi ne aldonas, tial ke senlaborulo ne povas aĉeti tiajn aĵojn. Por unuĉambra loĝejo, hejto, lumigo, mi pagas semajne po 3 g. m. Monate mi devas elspezi por gazetabono 2.20 m. g., kotizojn por la liberpensula asocio 0.60 m. g. por mi kaj la edzino, 0.30 m. g. por laborista gimnastikunuiĝo. Por leterpapero, libroj, elspezoj por tramo ktp., mi bezonas monate 3—5 m. g.

Gek-doj! nun imagu mem la vivtenadon de senlaborulo en la Ruhr-regiono. Alian enspezon mi ne havas kaj sekve devas vivi nur pere de l’ ŝtata subteno. En Germanio ekzistas 2 milionoj da senlaboruloj kaj preskaŭ ĉiuj devas vivtenadi kiel mi.

Malgraŭ ĉio mi diras: «Ni ne almozpetu, sed kuraĝe batalu por rajto kaj libereco». Parolanta Pigo (7951).

[REKLAMO p.3] Fundamenta Krestomatio — Ekzercoj, fabeloj kaj legendoj, rakontoj, el la vivo kaj sciencoj, artikoloj pri esperanto, poezioj. Unu volumo in-16, 460-paĝa (10-a eld.) Prezo: 2.50 mk. g. La libro de ĉiuj oni povus nomi la Fundamentan Krestomation. Post Fundamento de Esperanto ĝi estas la verko la plej grava, kiun ĉiu esperantisto devas koni. D-ro Zamenhof tiris mem el siaj verkoj, kaj el la verkoj de la plej bonaj esperantistaj verkistoj, ĉiujn artikolojn, kiuj estas en ĝi. La libro enhavas ĉarmoplenajn legendojn, interesajn rakontojn, anekdotojn, lingvajn kaj sciencajn artikolojn, ktp. Fine belegan kolekton da 70 poezioj, el miaj plej lertaj esperantistaj poetoj. Ĉio estas zorge gradigita, kio faciligas ĝian akiron al la novaj esperantistoj. Havebla ĉe Administracio de SAT.

— pàgina 4 —

4 SENNACIULO

Laborista vivo en Barcelono

De post kelka tempo, mi loĝas en Barcelono. Mi estas tipografisto kaj laboras, kune kun kvindek kunuloj en la sama laborejo, ok horojn ĉiun tagon t. e. kvardek ok horojn semajne. La laboro ne estas rutina kaj devigas preskaŭ ĉiam cerbumadi.

De la oka horo matene, post matenmanĝo, mi laboras ĝis la dektria, kiam mi havas du liberajn horojn por tagmanĝi (de la laborejo ĝis mia hejmo estas kvaron-horo). Je la dekkvina, denove komenciĝas la laboro, kiu daŭras ĝis la dekoka. Mia semajna salajro estas sesdek-peseta, kvankam ĝenerale en Barcelono oni pagas nur kvardek ok pesetojn.

[BILDO p.4 | 23,20,38,36] Portreto de juna viro kun malhela hararo, en jako kaj kravato.

Dum miaj liberaj horoj, efike mi laboras por kaj per esperanto, ĉu tradukante, ĉu propagandante.

Nun, multaj kompostistoj estas anstataŭataj de modernaj maŝinoj, ĝenerale en la ĵurnalaj presejoj kaj pro tio, la senlaboruloj plimultiĝas. En Barcelono estas proksimume kvincent presejoj, kvardek el ili gravaj; multaj el la aliaj havas nur unu maŝineton, ĉe kiu laboras tri aŭ kvar funkciigantoj.

La ĝeneralaj vivkondiĉoj estas ĉi-tie malfacilaj; por montri tion, mi nur komparos la prezojn de nutraĵoj kun la jamaluditaj salajroj:

Pro la ega manko de loĝejoj ĉi-tie, ĝiaj prezoj estas tre altaj; nur estas sufiĉe da tiaj, kiuj estas lueblaj de riĉuloj kaj altrangaj oficistoj (ili kostas 75 ĝis 1000 pesetojn monate).

Se iu laboristo deziras vivi kun ia komforto, li devas lupagi monate 100 pesetojn, sed kompreneble sole teknikistoj povas tion fari. Ĝenerale, laboristoj povas pagi nur 18—50 pesetojn, kaj sekve ili vivas malkomforte. La etaĝoj aŭ loĝejoj, kies prezo estas malpli ol centpeseta, havas nek banĉambron, nek higienan necesejon; multaj ankaŭ ne havas elektron.

Ĉio, kio antaŭas, rilatas nur unuopan vivadon. Tamen, en multaj ĉambroj loĝas diversaj familioj, amasiĝantaj kiel la bestoj laŭ tre malbonaj higienaj kondiĉoj. Sed oni eĉ povas vidi pli da malbonaĵoj; ekzemple, ĉirkaŭ la urbo, en kelkaj lokoj, ekzistas proksimume 25 000 barakoj, kiuj havas nek akvon, nek necesejon, nek elektran lumon. Tiuj domaĉoj minacas konstante la sanon de la barcelonanoj. Multaj loĝantoj vestiĝas, manĝas kaj trinkas tre malbone, tial ke ili gajnas tiom malmulte (4—6 pesetojn tage); ilia vivo estas vera kalvario. Tamen la prezoj de tiuj barakoj estas preskaŭ tiom altaj kiel por la enurbaj loĝejoj havantaj pli da oportunaĵoj.

Kvankam la laboristaj kondiĉoj estas malfacilaj, tamen la plejmulto el la laboristoj senkonscie konsentas laboradi por salajro malpli alta ol la ĝenerala nivelo. Mankas ĉe ili klaskonscio; mankas forta organiziteco. SAT-ano 6959.

★

EL SVISIO

La reakcio senĉese klopodas prepari novajn katenojn por sia samlanda sklavaro.

Atentinda punkto estas preparo de leĝo por nuligi la okhoran labortagon. Amaso da bankistoj faris projekton por pligrandigi la labortagon de 8 ĝis 9 horoj por la ŝtatoficistaro kaj mallongigi la libertempon. La «ŝparo» estus partigita mezkvante inter la ŝtato kaj la oficistaro kiu ricevus ĉirkaŭ po 100 fr.

Ĉu la svisa popolo falos en tian kaptilon, tio estas dubinda; la baldaŭa kunsidaro de la landa parlamento diros, ke la bankistoj estas pravaj, sed la «reĝopopolo» diros per ĝenerala voĉdonado sian lastan vorton. Sklavo.

★

Kiel oni vivas en Aŭstrio

Burĝaro. Antaŭ nelonge mi iris tra la ĉefaj stratoj de centra distrikto en Wien, kaj mi vidis lukson nekredeblan, sed tio estas jam kutima afero. Kio frapis mian okulon estis, ke en preskaŭ ĉiu elmontrofenestro estis afiŝeto kun surskribo: «Balo en operodomo. Sinjorinoj venu en bala kostumo, maskitaj, sinjoroj en nigra frako, blanka vesto kaj kravato, kaj kun bastono. Enirpago: sinjorinoj, 30 ŝilingoj aŭstr.; sinjoroj, 40 ŝilingoj.»

[REKLAMO p.4] Sub signo de Gaja Muzo! ★ Verdkata Testamento de RAYMOND SCHWARTZ Afr. 2.— mk. g. ĉe la ADMINISTRACIO DE SAT.

Pri bala kostumo de burĝinoj devas esti rimarkite, ke ĝi kostas 200—500 ŝ. kaj laŭ kastaj kutimoj ne povas esti uzata 2 fojojn en la sama sezono; do, se oni alkalkulas ankoraŭ porvestajn elspezojn de la viro, kaj poste la komunan trinkadon ktp., oni facile ricevos sumon per kiu multaj laboristaj familioj devas vivi tutan jaron.

Tiom grandskale sin amuzas burĝaro! Sed se laboristoj postulas iom pli da pago, pro konstanta plikostiĝo de necesaj vivbezonaĵoj, estas ĉiam la sama respondo: Neeble, pro la ekonomia krizo, eĉ la salajroj estas tro altaj.

Ĉu laboristo ne rajtas demandi: Kiel estas eble, ke burĝa virino povas elspezi 30 ŝ. kiel nuran enirpagon por balo, kiam dekmiloj da laboristinoj estus feliĉaj laborgajni dum tuta semajno la saman sumon? Kiam senlaboreco kreskas, kiam estas multaj, kiuj ne havas tegmenton super la kapo, kiam eĉ militinvalidoj devas almozpeti? …

Laboristaro. Mi posedas kopion de salajrolisto de laboristino, kiu estas okupata en kablo-fabriko. Ŝi laborgajnas semajne 27 ŝ. 84 groŝ. El tiu sumo estas ĉiusemajne dekalkulataj 2.93 ŝ. kiel pormalsanasekuro, imposto ktp. Ŝia filino, 19-jara, gajnas en teksa fabriko po 18 ŝ. semajne. Konatulon mi havas, kiu ricevas po 35 ŝ. semajne. Li estas komizo. Eble iu diros, certe estas nur unuopuloj, kiuj tiom malmulte gajnas. Mi intence nur kelkajn konatojn menciis; sed estas tutaj distriktoj, kie Laboristaro gajnas semajne la samon, kiun pagas iu burĝo kiel enirprezon al la balo. Ekz. en distrikto Möllersdorf en teksa fabriko gajnas viroj po 35 ŝ. semajne kaj tie la vivo estas pli kara ol en Wien mem. En Grünbacha karbminejo oni pagas eĉ ne 40 ŝ. ĝenerale; super tiu sumo signifas jam bonan salajron. La vivo estas same kara kiel supre montrita.

Mi montris nur la plej malaltan salajron, ĉu ne? Do, kvalifikaj metallaboristoj en aŭtomobilfabriko ricevas po 60—63 ŝ. semajne. Sed estas sufiĉe da ŝtatoficistoj, kiuj ricevas monate po 124 ŝ. sen iu ajn aldono.

Jen prezoj de kelkaj bezonaĵoj; oni notu, ke la prezo de pano estas kvazaŭ mezurilo — se ĝi plikostiĝas, same okazas ĉe aliaj aĵoj; depost novembro 1926, la pano dufoje plikariĝis po 4 groŝ. Peza pano kostas po 80 groŝ. por 1 kg. 240¹); terpomoj, po 28—50 groŝ. por 1 kg.; butero, po 5 ŝ. 60 groŝ. por 1 kg.; 1 trambileto, 24 groŝ.; ĉapelo, 8—24 ŝ.; vesto, 80—300 ŝ.; ĉemizo, 6—30 ŝ.; paro de ŝuoj, 17—50 ŝ.; gazeto, 10—40 groŝ.

Mi mem, estante tajloro, laŭ tarifo havas bonan salajron; mi laboras hejme; mia edzino helpas kaj ni gajnas kune semajne po 60—69 ŝ. Sed, ĉio malrapide plikariĝas, inkluzive loĝejoj; ĉar en

¹) 7 aŭstriaj ŝilingoj = dolaro kaj 1 ŝilingo = 100 groŝojn.

— pàgina 5 —

proletaj distriktoj oni devas ofte ripari la domojn, tial ke oni konstruis ilin per malbonaj materialoj. (Ekzistas leĝo kiu ŝirmas rilate lupagon, sed riparojn, akvon, lumon, ktp. devas pagi la luantoj.)

Do, nun oni povas kompari la vivon de laboristo kun tiu de burĝo, kiu povas elspezi por si kaj sia edzino por balbileto 70 ŝ.

Senlaborularo. Kiom da ili estas nuntempe? Oficiale registritaj estis 223 483 meze de januaro, en decembro, 184 705. Fakte la nombro estas pli granda, ĉar estas multaj kiuj ricevas ŝtatan subtenon, kaj ne estas registrataj. Speciale junuloj ne ricevas subtenon, se la patro laboras, kaj ofte ne ricevas patro subtenon, se la patrino laboras.

Se laboristo estas pli maljuna ol 50-jara, estas jam malfacile trovi laboron. Mi havas konatulon 63-jaran, kiu estas senlabora jam 48 monatojn; alian 56-jaran, senlabora 40 monatojn; trian 54-jaran, senlabora 20 monatojn; ĉiu el ili deziras labori, ĉar la tuta familio malsatas.

Ke laboristoj deziras labori, montras la okazintaĵo, kiam 800 vienanoj senlaboraj ekprenis ŝtat-terpecon por prikulturi; sed la ĝendarmoj sieĝis ilin kaj malpermesis eĉ al la edzinoj alveni dum 14 tagoj. La senlaboruloj ne cedis, ĝis oni promesis al ili alian terpecon. Fine la registaro promesis, sed ĝis nun, neniom da tero ricevis la postulintoj.

Senloĝejularo. Ekzistas du specoj da ili: la unuaj, kiuj nome ne estas tute senloĝejaj, kvankam ili propran loĝejon ne posedas. Ili estas ĝenerale junaj geedzoj, loĝantaj kun la gepatroj. Ofte ne nur du, sed tri aŭ pli da familioj troviĝas en unu loĝejo. Juna konatulo mia, edziĝinta, kun infaneto, devas loĝi aliloke dum lia edzino estas ĉe siaj gepatroj kun la infaneto.

La Viena komunumo konstruigas domojn sed ne sufiĉe.

La dua speco da senloĝejuloj konsistas el malfeliĉuloj, kiuj devas ĉiuvespere denove serĉi tegmenton. La nombron da ili oni ne povas ĝuste taksi, sed estas inter 3000—4000 homoj. Ne estas nur unuopuloj, sed familioj. Multaj iras al la policestro, petantaj areston por nokta loĝejo! En urba azilo, oni rajtas resti nur 7 tagojn en monato; kaj matene je la 6-a oni forpelas ĉiujn, eĉ patrinojn kun infanoj.

Unu aro da senloĝejuloj okupis barakon en ekshospitalo dum-milita, sed oni baldaŭ vendis la barakon kaj postulas, ke tiuj 64 homoj forlasu ĝin.

Lastatempe estis aranĝata de l’ konstanta ekzekutivo de senloĝejuloj publika kunveno protesta. Parolis i. a. milit-invalido, povanta iri nur sin apoganta sur du bastonoj. Li vokis kun trema voĉo: «20 jarojn mi estis konstru-laboristo, 68 domojn mi helpis konstrui; nun, estante invalido, mi ne havas eĉ ian tegmenton super la kapo»…

Liberecano.

Simplaj notoj de vojaĝinta SAT-ano

Kutime oni migras pro la deziro vidi la naturbelecon, malsimilecon ktp. de l’ vizitota regiono; ne tiaj motivoj, sed mia senlabora sorto ĉefe decidigis min ekmarŝi. La suno aŭtuna logis kaj en la hejmurbo pasis monotone la tagoj… Ja premis mian junan animon la malbenataj cirkonstancoj; kial do ĉiam engluti suferon, riproĉojn, seniluziiĝojn? K-do H. el Aalsmeer (Nederlando) eĉ skribis, ke eblas tie trovi laboron…

Kien?

Al Nederlando mi direktis miajn paŝojn, des pli volonte, ke mi por tio ne bezonis multkostan vizon.

[BILDO p.5 | 34,31,48,45] Portreta foto de juna viro kun malhela, densa hararo, en jako kun malfermita kolumo.

Germanregionan erikejon mi tramarŝis kaj irinte 20 minutojn, mi jam estis en Nederlando. Certe el la eksteraj impresoj mi ne povis konkludi tion, ĉar erikejo estas sennacieca kiel ĉiuj kreitaĵoj — krom la homaro. Ĉie ĉi-tie kaj alifianke de la limo, flugis birdoj pariĝantaj kaj ilia kantado estis unulingva. Tamen mi estas en «fremda» lando, kiel la geografia karto per diversaj koloroj ja montras!

Urboj kaj SAT-anoj.

Roermund estis la unua urbo, kiun mi vizitis. Jam 10 km antaŭ ĉi loko, albiciklis min du limgardistoj por postuli la pasporton. En la urbo en duona horo 7 policistoj kontrolis min kaj pluajn esplorojn mi evitis nur per turniĝoj ĉe vidita uniformulo.

Post kelkaj tagoj mi atingis Amsterdam’on. Ho, kia konfuziga vivo! Grandaj kaj larĝaj la stratoj, glataj la kanaloj tratranĉantaj la urbon ĉiudirekten. Rapideme kiel en ĉiuj grandurboj iris la homoj; jen amaso da biciklistoj baras mian vojon; 5 minutojn mi atendas. Ili ja venas de la laboro kaj mi bone konas tiun hejmiĝemon. Nevideblaj fadenoj ligas min kun ili.

Granda viveca strato glutas min. Kien? Subita soifo min atakas kaj decide mi eniras ŝuriparejon. «Akvon?» La majstro donas iom al mi kaj, vidante mian SAT-stelon, tuj venigas per sia helpanto junulon laŭdire esperantisto.

[REKLAMO p.5] Se vi deziras profundiĝi en la materion de «Sennaciismo», vi nepre aĉetu kaj legu la 2-an eldonon de A. B. C. de Sennaciismo. Mendebla ĉe Administracio de SAT, Colmstr. 1, Leipzig O 27.

La juna homo venas kaj parolas… holande. Li iam lernis esperanton, sed mankis la tempo, la emo kaj… tiel plu. Tamen tre kompleza li estas. Li min kondukas al K-do O., kiu min unue iomete singardeme akceptas. Lin, liajn edzinon kaj gefilojn mi neniam forgesos. Bone fluadis nia interparolado kaj mi ĝojis, ke fine mi ne plu bezonas balbutaĉi holande. Tre malfrue vespere K-do O. kaj mi vizitis K-don D. kaj reveninte je la 3-a horo nokte, mi denove kaj volonte devis tragorĝigi kelkajn tasojn da bongusta teo, kiun la komplezema edzino estis preparinta.

En Aalsmeer.

Vagonare mi veturis ĉi-tien. Memorpensante pri la gastigemo de la Amsterdam’aj K-doj, mi konsciis esti alveninta en la taŭga loko. Post mi iris viro de kiu mi intencis peti informon. Mi turniĝis kaj ekvidis… SAT-insignon! Estis K-do M. kiu al mi priskribis la vojon al K-do Harmsen. Senkompare kore tiu akceptis min, klopodis tuj pri laboro, loĝigis min ĉe si. Mi spertis denove la praktikan solidarecon de la SAT-anoj kaj tiu sento igas min surpaperigi ĉi-notojn.

En propaganda kunveno.

«Ĉu vi ŝatus viziti kunvenon de l’ kompartio ĉe kampuloj?» demandis min K-do H. Volonte mi kuniris; delonge mi ja ne estis vizitinta kunvenon proletan kaj speciale logis kunveno de partio en alia lingva regiono.

Vespero aŭtuna. En la haladzaj stratoj briletas ĉi tie kaj tie lanternoj. Ni staras antaŭ aŭtomobilo, portonta nin al la kunvenejo, kiun K-do H. funkciigas. Jam ni ekveturas. La vojo longas eble 8 ĝis 10 kilometroj. Rektan ŝoseon ni uzas ĝis ni subite haltas antaŭ duonkaŝita de arboj gastejo. Estas jam tie proksimume 15 kamparanoj; trankvile fumante, ili atendas por aŭskulti.

La kunveno malfermiĝas. K-do deklamas la «Festo de laboro kaj pac»-on de K-do Izgur, kiu aperis entute en la gazeton «Tribune». Poste K-do H. paroladis pri siaj impresoj en Sovetio, lerte ligante kun tio la esperantan aferon. Okazis diskutado. Jam ne ĉio klaras en la kapoj kaj multajn eraropiniojn la kunvokintoj devas korekti. Sed klare evidentiĝas, ke ankaŭ en la trankvila Nederlando, pioniroj sentime kaj energie klopodas por niaj celoj.

Kial mi skribis tion?

Tial ke mi volas inde danki al ĉiuj Gekdoj min helpintaj; tial ke mi celas liveri plian pruvon pri la SAT-ana solidareco. Tute speciale estu dankata K-do Ras el Rotterdam, kiu kondukis min tutan tagon, kvankam li estis laborinta dum pasinta nokto? Multegon mi povus citi, sed sufiĉas tiu modesta atesto de mia plumo mallerta.

August Schwenk, Essen.

— pàgina 6 —

Ĉu nur en Polio?

Mi jam kelkfoje prezentis al la SAT-anaro pere de faktoj, la staton de la religiproblemo en Polio, kiu estas ŝtato invadita kaj influegata de l’ katolika eklezio.

Polio subskribis la 10-an de februaro 1925, kontrakton kun Romo, kie komprenas ĝin tiele, ke la ŝtato devas esti en religiaj aferoj blinda ilo de l’interesoj de vatikana politiko. Instruado de religio en lernejoj estas deviga. Oni malofte akceptas instruistojn sen speciala permeso de pastroj. En urbetoj kaj vilaĝoj, instruistoj ofte estas persekutataj de klerikaloj. Ofte okazas klerikalaj kunveturoj kaj kongresoj, ĉe kiuj la registaro estas ĉiam oficiale reprezentata. Lastatempe la prezidanto de l’ pola respubliko, s-ro Moscicki, «honorigita» de l’ Papo Pius XI, investis kardinalon, t. e. metis bireton sur la kapon de s-ro Lauri ktp. ktp. Unuvorte, la katolika klerikalaro formas sian ŝtaton en la pola ŝtato.

Hodiaŭ mi volas priparoli novan okazintaĵon en Lublin. Al la estraro de la loka liberpensula rondo apartenas inter aliaj ankaŭ K-do Zbikowski, homo inteligenta kaj konscia, kiu antaŭ kvar jaroj, senreligie edziĝis kun civitanino Jablonjska. Fruktoj de la unuiĝo estas du filinetoj, kiujn K-do Z. ne baptigis, sed volis antaŭ kelkaj monatoj enregistrigi en la urbdoma vivolibro. Respondo — kompreneble — rifuza. Li komencis pluan penadon ĉe koncernaj oficejoj. Sed jen subite antaŭ kelkaj tagoj aperis en loka reakcia gazeto, du artikoletoj de iu kanajlo pri la senreligia edziĝo de K-do Z., el kiuj mi aldonas laŭvortan tradukon:

«Frakasantoj de familioj.

Inter multaj devizoj, uzataj de «socialismo» kaj ĝia, kiel botisto ledo streĉebla, «demokratio», estas ankaŭ devizo pri «libera amo» kaj «familio kreita per propra elekto», kiuj kontraŭas la veran familion. Ĉi ĉefaj postulatoj faris jam en nia (polia) socio breĉegojn, kaj detruon de familio akompanas malŝato al religio — transjetante adeptojn de «libera amo» en la senkonfesiulan marĉon. Tian fakton ni notas, ne unuafoje; decas tamen, pro specifaj konsideroj, ke ni substreku ĝin.

En decembro 1926 Antoni Zbikowski, absolvinto (? — Red.) de juro- kaj ekonomisciencoj, prezentis ĉe magistrato petoskribon, en kiu li petis enskribi du filinojn, naskitajn de lia edzino, en vivolibron por senreligiuloj. Ni ne atentas pri la detaloj, ni ne tuŝas motivojn «raportestatistikajn», kiujn citis S-ro Zbikowski. Ni nur aldonu, ke kiel atestantojn S-ro Z. alvokis S-rojn: A. Gula kaj H. Halpern, loĝantoj en Rynek 7.

Ni legis ie en komunista «Isviestja»: «Venos tago, kiam registrado de geedzoj kaj iliaj infanoj estos forigata». Eble tio sufiĉos por adeptoj de leĝiga diboĉado.«

Mi nur aldonu, ke tia artikolo estas nura denunco, ĉar ĝi povas malutili al K-do Z. en lia privata vivo.

Mi petas eksterlandajn K-dojn priskribi en «S-ulo» kiel prezentiĝas ĉi-afero en iliaj landoj. Gazetojn, en kiuj estos publikigita ĉi-okazintaĵo, sendu senpere al mi (adreson serĉu en jarlibron). (2798)

EL JAPANIO

La stato de nuntempa virina edukado

(Daŭrigo¹)

Edukado en Meza Lernejo

Post 6 jaroj da elementa edukado, geknaboj amase iras al mezlernejoj: tiu por knaboj estas nomita «Mezlernejo», dum tiu por knabinoj «Alta Knabina Lernejo».

En mezgrada edukado, knabinoj ricevas edukadon malsaman je tiu de la knaboj. En «Alta knabina lernejo» (verdire, knabina mezlernejo), aŭ knabina liceo la kursoj daŭras dum 4 aŭ 5 jaroj.

La elcento de knabinoj en alta-knabina-lernejoj estas malpli ol tiu en elementaj lernejoj pro ekonomiaj kaŭzoj. Honorario estas 55 jenoj; lernlibroj kaj aliaj elspezoj faras 100 jenojn por unu jaro. Tio necesigas gravan konsideron.

Nombro kaj speco de Knabina Liceo

La edikto pri alta knabina lernejo: «Ĝi donas al knabinoj altan necesan edukadon, kulturas moralecon de la nacio kaj virton de virinoj» donas tre klaran diferencon inter edukadoj de knaboj kaj knabinoj. En alt-knabin-lernejoj, kudrado, mastrumado, kuirado, estas emfazigitaj, dum en knabaj mezlernejoj la ĉefa celo de edukado estas konstruado de homo kaj ĝi estas emfazigita. La granda diferenco inter ili montriĝas en ilia programo:

La ĉi suprajn lecionhorojn geknaboj havas ĉiusemajne dum 5 jaroj.

La lernolibroj uzataj en knabinaj lernejoj diferencas je tiuj de knabaj lernejoj: la unuaj estas multe pli facilaj; sekve elfinintinoj de alta knabina lernejo havas egalan aŭ malpli altan ellernadon, kompare al knaboj en la tria kurso en mezlernejo. En nombro de lernejoj kaj gelernantoj ne estas multe da diferenco, sed tre diferencas la kvalito.

Lastatempe, la ideo: «virino devas esti homo» irigas virinojn al scienco kaj arto. Por konstrui fundamentan vojon al alta edukado, reformo en programo nun estas diskutata. En novembro 1925, tiu ĉi problemo estis unu el la punktoj de l’ tagordo, ĉe la konferenco de estroj de alt-knabin-lernejoj en Tokio.

Kolegioj kaj Akademioj

En japana eduksistemo, kolegio kaj akademio ebligas specialan studon en arto kaj scienco. La registaro havas por virinoj du altajn pedagogiajn kolegiojn, kies grado estas plimalalta ol tiu de viroj; tiuj pedagogiaj kolegioj por virino edukas virinojn fariĝi instruistinoj en alt-knabin-lernejo. Estas kelke da privataj virinaj kolegioj, kiuj havas 4-jaran kursaron, kaj iuj alt-knabin-lernejoj havas 3-jaran kurson por siaj elfinintinoj. Tiuj kolegioj ankaŭ estas pli malaltaj en sia grado ol tiuj por viroj. La nombro de tiuj virinaj kolegioj estas 57, kaj studentinoj nombras 14 206. Temoj de la kursoj estas ĥina, japana kaj angla literaturoj; aritmetiko, scienco, pentrado, mastrumado kaj kudrado.

Virina edukado ne estas tiel bone provizata kiel vira edukado. Kvankam iuj privataj universitatoj permesas al virinoj ĉeesti lekciojn, kaj studadi tute same kiel viroj, la universitatoj kaj la registaro ne donas la saman privilegion al virinoj. «Malfermu la pordon de la universitato al virinoj», «Donu al ni plialtan edukadon», estas la krioj de la Ligo de Studentinoj. Eminentaj edukistoj de virinoj fondis asocion por plialtigi la virinan edukadon kaj prezentis petskribon al la parlamento en 1924 kaj 1925.

Universitata Edukado

Vi nun scias pri la diferenco ekzistanta inter viro kaj virino en liceoj kaj kolegioj; sed necesas aldiri, ke la registaro ne malfermas la pordon de la universitato al

¹) Komenco en la n-ro 127—128.

— pàgina 7 —

virinoj. Do multaj virinoj, kiuj deziras studadi, ofte iras eksterlanden por tie ricevi universitatan edukadon. Multaj iras al Ameriko. En 1913, la prezidanto de Toohoku Imperia Universitato tamen permesis al 3 virinoj studadi en la scienca fakultato. Tiuj virinoj jam antaŭe sin okupis je tiu studado dum multaj jaroj, ili do ne reprezentis kapablecon de junaj virinoj. Post tiu senekzempla permeso, neniu ricevis la saman privilegion. Tamen la progreso de la ĝenerala stato igis du el la imperiaj universitatoj malfermi la pordon al virinoj, kaj en 1925, 6 el 16 virinoj estis post ekzameno akceptataj en sciencan kaj literaturan fakultatojn. Nun ĉirkaŭ dek virinoj studadas en la imperiaj universitatoj (kiuj estas la plej altgradaj el ĉiuj universitatoj en Japanio), kaj ĉirkaŭ 100 virinoj ĉeestas lekciojn.

En Japanio ekzistas 37 universitatoj; ili havas sume 30 288 studentojn dum studentinoj nombras nur 9! Tiuj virinoj, al kiuj estas permesite ĉeesti lekciojn, ne estas laŭregulaj studentinoj.

La tempo kiam japanaj virinoj ĝuos egalan ŝancon kiel viroj en edukado ŝajnas ankoraŭ malproksima.

Esperantigis M. S. (SAT-anino).

★

Letero de blankrusaj kamparanoj

Kiam ni ekmemoras nian malnovan vilaĝon antaŭ revolucian, ni miras — tiom ĝi estis malriĉa kaj malklera. En nia vilaĝo, ekzemple, estis tiam nur unu pli malpli nova domo; sed nun ni havas ĉi tie nur du malnovajn domaĉojn — malnovformajn. La postrevoluciaj konstruoj estas ĉiam farataj laŭ nova formo; vilaĝano jam dividas sian domon je kelkaj ĉambroj; ne plu ekzistas, ke dum vintro en la loĝejoj de kamparanoj loĝis kune kun la homoj ankaŭ geŝafoj kaj eĉ porkoj. Unu nia vilaĝanino, malgraŭ tio, ke ŝi estas malriĉa vidvino, same konstruis por si novan kaj bonan dometon kun kelkaj ĉambroj.

Kaj ĉi ĉion ni havas nur tial, ke Soveta Registaro donis al ni rabate konstrumaterialon.

Kiam ni ekrigardas la situacion de terkulturado, ni ekvidas, ke vilaĝanoj nun havas maŝinojn por la draŝado, por tranĉi la pajlon ktp., kiajn ili ne nur ne havis antaŭe, sed eĉ ne vidis plejparte.

Multaj kamparanoj jam kulturas sian teron laŭ novaj formoj, avide aŭskultante agronomojn kaj komencis semi novspecajn, pli profitdonajn plantojn. Kamparanoj konvinkiĝis, ke novaj formoj de terkulturado, kiujn propagandas agronomoj, estas pli utilaj kaj profitaj.

Vilaĝo Malotinsk, apud Bobrujsk.

Rekiŝ.

Ĉu vere?

Antaŭ nelonge mi legis, ke en Sovetio — t. e. en la ŝtato de la laboristkamparanoj — ĉiu devas senĉapeliĝi, kiam iu muzikistaro ludas la Internacionalo’n. Tiu fakto ŝajnas al mi tiel strange burĝeca, ke ĝis kiam niaj rusaj K-doj ne estos mem certigintaj pri ĝi, mi ne kredos al ĝi.

Antaŭ kelkaj jarcentoj la tiamuloj estis devigataj nepre saluti la «reprezentantojn de dio». Kiu ne plenumis tiun devigajon, tiu riskis plej terurajn turmentojn. (En Parizo, dum jaro 1766, iu junulo 19-jara — Kavaliro de la Barre — estis mortigata kaj bruligata pro tio, ke li ne estis demetinta la ĉapelon, kiam pasis procesio. Tamen nune antaŭ la pordo de unu el la ĉefaj parizaj preĝejoj, staras statuo de tiu profanatikeca martiro.)

En multe da landoj pasis la tempo je religia regpotenco kaj ne plu estas timindaj la elpastraj turmentoj, sed en ĉiuj senescepte nuntempaj kapitalistaj landoj, la civitanoj estas oficiale edukitaj tiamaniere, ke ili demetu la ĉapelon, kiam iu regimentoflago pasas aŭ se iu muzikistaro ludas la nacian himnon. Tiu edukmaniero estas taŭga rimedo por stultigi la regnanojn, kiuj salutante ĉu flagon ĉu himnon ne pripensas pri tio, ke ili tute similas la romajn sklavojn devigitaj demeti la kapveston je la ĉeesto de ilia mastro.

La nunaj mastroj ne havas tempon promenadi inter la Laboristaro — estas por ili aliaj plezurigiloj — tial ili delegas anstataŭantojn nome: naciaj flago aŭ himno, kiujn la naiva kaj brutigita popolo salutas stulte.

Nu, liberaj homoj ne toleras, ke oni devigu ilin saluti iun aŭ ion ajn. Se estas al ili agrable montri simpation al io aŭ al iu, ili ĝin faras — same por montri malsimpation — sed tio okazu tutlibere — ne devige!

Sed, mi ĝin rediras, mi opinias nevera la ĵus pri Sovetio aludita legaĵo.

SAT-ano 55.

★

NOTOJ

Kiom kostis la mondmilito?

Viktoro Berger, deputito de la Vaŝingtona parlamento, antaŭnelonge raportis, ke laŭ la plej novaj statistikaj ciferoj la milito kostis 30 milionojn da homvivoj kaj 400 miliardojn da dolaroj.

Per ĉi mono, se ĝi estus uzata por pacaj celoj, oni povus konstruadi domojn kun ĝardenetoj kaj aranĝaĵoj, po 3100 dolaroj por domo, por ĉiuj familioj de Usono, Kanado, Aŭstrio, Anglio, Irlando, Francio, Belgio, Germanio kaj Rusio. Por la restanta mono oni povus en ĉiu urbo de la menciitaj landoj starigi bibliotekojn po 5 milionoj da dolaroj kaj universitatojn po 10 milionoj da dolaroj.

Per la procentoj de la mono, kiu ankoraŭ restus, oni povus provizi 250 mil personojn per pensioj de 1000 dolaroj jare por ĉiu. Per la mono mem oni povus aĉeti la tutan Francion kun Belgio.

Estas aldoninde, ke la sumo de 400 miliardoj da dolaroj en oro pezus 800 milionojn da kilogramoj, t. e. 800 mil tunoj, aŭ okupus 80 mil vagonojn.

El lodza «Najer Folksblat» eljudigis Iuelmultiuj.

La akademio de laboro en Frankfurt

Ni jam parolis (S-ulo n-o 129/130) pri la Universitato de Laboro en Charleroi. En Frankfurt a. M. ekzistas alia entrepreno simile laborista, sed de alia karaktero. Ĝi estas la Akademio de Laboro de la Universitato de Frankfurto a. M. Ĝia celo ne estas, kiel tiu de la Universitato de Charleroi, prepari la studantojn por industriaj karieroj, sed doni al ili bonan socian edukadon. La lernantoj estas varbataj inter la anaroj de l’ sindikatoj kaj profesiaj organizoj kaj, sekve, estas ĉiuj plenaĝuloj (ambaŭseksaj) kiuj jam ekzercis sin en iu profesio permana aŭ intelekta.

La studoj havas duoblan celon: 1) krei en la laborista klaso personecojn kapablajn kunlabori en la direktado de publikaj aferoj; 2) prepari salajrularon, kapablan mastrumadi la socion.

Eble iu K-do en Frankfurt konsentos informi pli detale pri tiu koninda entrepreno.

La plej granda krematorio de l’ mondo

La krematorion (kadavrobruligejo) en Treptow (apud Berlin) oni tre pligrandigis. Ĝi nun havas kvin grandajn fornojn, per kiuj ĉiutage povas okazi ĝis 72 forbruligoj. Ĉi tiu krematorio estas la plej granda en la mondo.

Elgermanigis W. Qualitz.

MALAPERINTA MILITKAPITO RETROVITA PER ESPERANTO

Depost 5 jaroj oni nenion aŭdis pri militkaptito (M. L.), kiu de 1915 troviĝis en Siberio kaj oni petis min ion entrepreni por retrovi lin. Ĉar mi per la konsulejo nenion atingis, mi provis per esp-o, aperigante en diversaj esp-aj gazetoj, anonceton kun la al mi konataj datoj. Kaŭze de tiu anonco, mi ricevis du sciigojn, nome: el Karlsruhe (Germ.) kaj el Novosibirsk (Siberio). La K-do el Novosibirsk donis al mi la adreson de la militkaptito kaj mem skribis al li, atentigante lin pri la anonco kaj pri mia adreso. Antaŭ du semajnoj, mi ricevis leteron de la militkaptito mem, kiun mi transdonigis al liaj parencoj.

Mi aldonu, ke la tuta afero daŭris nur kelkajn semajnojn.

Sperling, Wien.

La foiroj kaj Esperanto

Same kiel por la antaŭaj jaroj, la Oficejo de la Foiro de Leipzig publikigis prospektojn en esperanto ankaŭ por la printempa foiro de 1927. — La foiro de Budapest ĵus disdonis belajn afiŝojn en tiu ĉi lingvo pri la proksima foiro, kiu okazos de l’ 30 aprilo ĝis 9 majo.

I. E. S.

— pàgina 8 —

SENNACIULA STUDENTA PAĜO

SUB LA KONTROLO DE STUDENTA FAKO, ORGANIZITA ĈE JUNULARA SEKCIO DE SAT

Al la Junularo!

Atentigo! — Kiel jam sciigis la Redakcio de «S-ulo», ĝi ne plu sukcesis aperigi la «Junularan Paĝon», ĉar mankis taŭga materialo, ĉar mankis aktiva kunlaborado flanke de nia SAT-junularo. Kvankam ni konis la diversajn motivojn, kiuj kaŭzas ĉi-malviglecon, ni ne volas preterlasi la okazon atentigi denove, ke junularo en kadro de SAT havas siajn proprajn taskojn, siajn proprajn devojn. Kiu ĉeestis la Leningradan junularan kunsidon, tiu bone memoras, ke ne estis momenta entuziasma animstato, kiu fondigis la Junularan Sekcion, sed ke ĝi estis severa konsidero pri niaj praktikaj taskoj solvendaj. Ni hodiaŭ insiste petas ĉiujn junul-Kamaradojn — SAT-anojn (ekster Sovetio, ĉar tie la afero jam estas organizita), precipe tiujn en gravaj urboj kaj distriktoj, proponi sin kiel junul-perantojn kaj informi pri tio senprokraste K-don Lerchner en Leipzig por noto en la Jarlibro (J. P.), kiu respegulu kiel eble plej komplete staton de nia Sekcio kaj servu praktike al nia movado.

Marto 1927.

Junularo Sekcio Fako ĉe SAT.

N. B.

*

Sur vojo al organizado de studenta Sekcio ĉe SAT

Antaŭnelonge ni publikigis anoncon al SAT-studentaro kun propono organizi Studentan Sekcion ĉe SAT. Respondis ne multaj K-doj, sed tiuj, kiuj skribis, deziras vigle labori. «La afero estas treege viva kaj necesa» — tiel skribis unu K-do.

Ni provos organizi la laboron de ĉi-tiu Studenta Sekcio ĉe SAT per la praktika aplikado de esperanto. Kelkajn rezultojn ni jam havas. Sovetia studenta ĵurnalo dusemajna «Ruĝa Studentaro» jam presis kelkajn leterojn ricevitajn de SAT-studentoj el aliaj landoj. Plua laboro estas jena:

Per SAT-student-sekcio organizi: 1) Leterinterŝanĝejon studentan sciencan, por tio necesas, ke ĉiu studento komuniku al ni la kolektitajn en sia universitato adresojn de studentoj dezirantaj korespondi, kun sciigoj pri fakultato, aĝo, profesio, specialaj interesoj, lingvoscioj kaj deziroj pri specialaj landoj por interkorespondado; 2) Studentgazetservon; la celo estas klara, ĉar la SAT-esp-servo ne povas multe da atento doni al specialaj studentaj artikoloj; tion devas zorgi la studentoj mem; K-doj ĉiulandaj atendu pluan informon pri ĉi-demando; 3) Librointerŝanĝejon por sciencaj libroj necesaj al studentoj; 4) Varbado al SAT de membroj inter studentaro.

Ĉi-problemoj staras antaŭ SAT-studentaro. Ilin ni provos efektivigi! Al praktika laboro!

Skribu kaj sendu adresojn al: Minsk, Poŝtkesto 33, Sovet-Unio, Dim. Snejko.

(603)

[REKLAMO p.8] Propagandu per speciala leterkoverto je memoro de la 40-jara datreveno de esperanto kun portreto de D-ro Zamenhof. Prezo: 100 ekz. 2.— mk. g. Adm. de SAT.

SITUACIO DE STUDENTOJ EN JUGOSLAVIO

La ekonomia situacio de studentoj en Jugoslavio estas tiel malbona, ke studado fariĝis monopolo de la reganta klaso. Subteno flanke de l registaro estas tiel malgranda, ke oni eĉ ne povas pensi pri ĝi kiel apogilo. Ekzemple, el 5000 studentoj, kiuj studas en Zagrebo, ricevas ŝtatan stipendion nur proksimume 100 el ili. Krom tio la kondiĉoj por ricevadi monhelpon estas sufiĉe severaj; ekzemple, la ricevanto devas sin deteni de politika vivo, ĉar se oni scius, ke li nur iomete malkontentiĝas je la nuna regsistemo, oni forprenus la donitan subvencion. Post 4-jara studado (en plej bona okazo), la studento estas devigata servi pluan okjaran periodon en ŝtataj entreprenoj, kie la salajroj estas tiom malaltaj, ke oni apenaŭ per ili povas pagi manĝadon kaj luon.

La plej granda parto da proletaj studentoj ricevas nenian subtenon kaj devas tre mizere vivi, ne havante multfoje eĉ manĝaĵon. Proksimume 150 studentoj manĝas en popola kuirejo (tie oni ankaŭ donas manĝadon al senlaboruloj — ne al ĉiuj!), kie oni ricevas ĉiutage fazeolojn, terpomojn, brasikojn k. s. Kelkajn tagojn oni eĉ nenion ricevas, kaj tiu estas feliĉulo, kiu sukcesas akiri ½ kg. da pano por vespermanĝo.

Kiuj estas iomete pli monhavaj, tiuj manĝas en «studenta kuirejo», por kio oni devas pagi monate 400 dinarojn (la stipendio estas 700 din.) Malmultaj sukcesas tiom pagi.

Dormado okazas en «studenta domo», kie kuŝas en unu ĉambro 4 ĝis kelkfoje 12 studentoj. Higieno en tiuj loĝejoj estas tute neatentata, krom en unu nova domo, kie la lupago estas sufiĉe alta (200—250 din.).

Monon akiras plej granda parto el la studentoj per instruado al burĝaj infanoj aŭ per deĵoroj en oficejoj.

Malgraŭ la malriĉeco de la studentoj, ili estas politike reakciemaj. La plej forta studenta unuiĝo estas faŝista, kiu per mono varbas siajn membrojn. La marksista-unuiĝo estas malforta, ĉar komunismo estas leĝe malpermesata kaj timemuloj ne kuraĝas aliĝi al duonlaŭleĝa klubo, kie oni batalas por marksaj principoj.

Lastatempe la registaro komencis ellaboradi projekton, laŭ kiu estos malpliigataj la monhelpo al iuj manifestaciintoj kaj la nombro da fakultatestroj de l’ universitato (estas 8 fakultatoj ĉi tie), dum eĉ unu dinaron oni ne rajtas forpreni, kiel antaŭe, de l’ milit-ministrejo.

Nia studenta vivado en burĝaj landoj plene montras, ke al proletoj estas fermitaj la pordoj de altlernejoj — ili rajtas nur en plej bona okazo fariĝi simplaj oficistoj — plej bonaj subtenantoj de l’ nuna reĝimo. (1786.)

*

STUDENTARO EN BLANKRUSIO

La universitato en Blankrusio havas 4 fakultatojn (medicina, pedagogia, laborista, jura kaj mastrumada). Sume studas 3356 studentoj, laŭ nacieco: blankrusoj — 1779, hebreoj — 1288 (dum cara reĝimo, oni donis al hebreoj 10% da lokoj en universitato!!), rusoj — 182, poloj — 35, aliaj — 74. El ili estas 1015 vilaĝanoj, 551 laboristoj. Krom la universitato en Gorki, funkcias Blankrusia Vilaĝ-mastrumada Akademio kun preskaŭ 2000 studentoj, Veterinara Instituto en Vitebsk kaj en Minsk, Komunista Universitato. Sume preskaŭ 10 miloj da studentoj en la tuta lando.

La laboristoj kaj kamparanoj alvenante en supera lernejo, ricevas ŝtatan subvencion kaj komunloĝejojn. Preskaŭ ¾ el la studentaro estas membroj de sindikatoj, ĉar ĝis ili iris en universitaton, ili laboris en fabriko, sur kampo aŭ en oficejo. Enveninte en supera lernejo, ili ne forgesis la sindikataron. La studentaro laboras por likvidi entute la senalfabetecon inter la loĝantaro; ili gvidas en diversaj rondetoj, en fabrikoj, oficejoj (politikaj, profesiaj, gazetaj, naturaj, esploraj ktp.), ruĝarmeanaj kazernoj ktp. Dum la libertempo ili disveturas al vilaĝoj kaj laboras en legejoj, en vilaĝsovetoj ktp.

Studentoj en universitato havas siajn rondetojn, politikajn, profesiajn, gazetajn, landesplorajn, literaturajn, sciencajn, esperantajn, kaj aliajn. En tiuj rondetoj laboras studentoj el ĉiuj fakultatoj. Ĉiu fakultato havas murgazetojn. Ĉiuj superaj lernejoj kunlaboras en tutunia gazeto «Ruĝa Studentaro». Studentoj havas sian propran oficejon. Ĝi gvidas la tutan laboron inter la studentaro ne nur profesiorganizita, sed inter ĉiuj. Ĉi oficejo havas 3 fakojn: akademian (ĝi laboras pri akademi-demandoj) ekonomian kaj politikedukan.

Krom tio, ĉe ĉiu supera lernejo, funkcias kaso de reciprok-helpo. Por trovi al studentoj laboron, ekzistas «Oficejo de Laboro».

En blankrusiaj superaj lernejoj, studas multe da studentoj, kiuj venis el Litovio, Polio kaj aliaj najbaraj landoj, kie ili ne povis kaj «ne havis rajton» studi en supera lernejo.

Dim. Snejko.

— pàgina 9 —

SENNACIULO 9

TRA ESPERANTIO

Ĉe la laboruloj.

NIA POŜTO

7516. — Ricevis vian materialon, kiun ni ne povis uzi ĝis nun pro manko de loko. Ne alvenis la mono por anoncoj pri kiu vi parolis. Sekve!… — Red.

7517. — Ni miras, ke vi sendis al «S-ulo» tian proteston. Sendu ĝin al la koncerna gazeto — por kiu ni tute ne volas senpage reklami. Red.

7518. — La de vi sendita materialo ne taŭgas por «S-ulo», kiu absolute ne devas esti politike agiteca organo. Atentu, ke en kelkaj «kapitalistaj landoj» ankaŭ oni grandskale elektrifikadas. — El ĉi n-ro vi povos ĉerpi taŭgan materialon por la propagando inter ministoj. — Bonvena estus simila priskribo rilate vian regionon. — Red.

4067 k. aliaj. — Viaj informoj jam aperis en la ĉiutagaj ĵurnaloj. Sekve la de vi senditaj manuskriptoj tute ne taŭgas por nia gazeto. Red.

603. — Akci-biletojn ni povas sendi nur post ricevo de la mono. Adm.

604. K-do Köhnke, Hamburg, volonte faras tiun servon, adreson vidu en Jarlibro. Adm.

*

ĈU KREDEBLE?

Ekzistas perantoj de SAT, kiuj estas tre akurataj. Sed ekzistas aliaj, kiuj estas tre malzorgemaj. Mi volas nur koncize paroli pri fakto, kiu nepre ne devus okazi. Ofte mi ricevis plendojn el Sovetio, ke K-doj sendis monon por kotizoj, abonoj ktp. al K-do Dunajev en Leningrad, sed ĉi lasta K-do eĉ ne sciigis tion al la Administracio; pro tio la K-doj nenion ricevis. Ili plendas ĉe la administrejo, sed la Administranto mem ne povas ion fari kontraŭ tio, ĉar eĉ miaj leteroj restis senrespondaj. Mi mendis al K-do Dunajev, tuj post la kongreso, fotojn, sed ankaŭ senrezulte. Kion fari? Nur la K-doj mem en Leningrad povas fari ion kontraŭ tiu malakurateco… Nun la peradon prizorgas K-do Teterin; ni esperu, ke sub lia gvidado la afero pli bone funkcios.

K-do Teterin antaŭ kelkaj tagoj sendis al ni listojn, inter kiuj estis tiu de K-do Dunajev eĉ de la pasinta jaro, kiam la membroj pagis la kotizon por 1926!… Jen kiel statas la afero. K-doj en Sovetio, se vi havas plendojn pri neplenumo de iu afero, vi direktu viajn riproĉojn tien, kien vi sendis la monon.

La Administranto.

*

SONA FILMO

AŬ ĈU ESTAS NECESA EN SENNACIULO LA RUBRIKO «SCIENC-TEKNIKO»

Kelkaj legantoj de «S-ulo» opinias, ke mallongaj scienc-teknikaj notoj estas superfluaj kaj ke ili aperu prefere en «Senn. Revuo». Mi ne intencas per longa diskuto pruvi la kontraŭan aserton (ke tiaj notoj estas nepre necesaj ĝuste en «S-ulo»); mi penos tion fari per malgranda ekzemplo:

En n-ro 119—120 aperis noto «Sona filmo», traktanta pri la nova atingo en kino-tekniko. Filmo, kiu reproduktas ne nur la realan bildon de la vivo, sed ankaŭ la realajn sonojn de la vivo — parolojn, bruojn, muzikon ktp. Antaŭ kelka tempo tia filmo estis prezentata en Moskvo. En Moskva «Pravda» (n-ro 13—3545) aperis detala recenzo pri ĝi. Kaj jen kion skribis la recenzisto (fakulo en arto):

«Sonanta kaj parolanta kino malfermas novajn eblojn por kino-kroniko kaj por la arteca kino. Sed necesas distingi la neegalajn vojojn, malfermiĝantajn antaŭ kino por aplikado kaj disvastigado de vorto-parolado kaj por sono-bruoj-muziko. La diverseco de naciaj lingvoj kaj ilia nekompreneblo por aliaj popoloj haltigas nun la internacian disvastiĝon de parolantaj filmoj. La socia signifo de parolanta kino per tio estas limigata«.

K-do Muravkin (al kiu apartenas la noto en «S-ulo») forgesis atentigi pri tiu flanko de la afero kaj tiel li agis pli kiel teknikisto, ol kiel sennaciulo.

Konkludo: evoluo de scienco kaj tekniko kreas premisojn por pliproksimigo de nova sociordo, nepre sennacieca. Estante ideaj sennaciuloj, ni devas registri faktojn el tiu evoluo sur la paĝoj de nia informa gazeto «S-ulo», por lerni per tiuj faktoj kaj por profundiĝi, lernante, en studo de sennaciisma problemo. «S-ulo» pli ofte informu nin pri la atingoj de scienco kaj tekniko, — por mallongaj notoj, registrantaj la faktojn, por ili ĉiam sufiĉos loko en ĝi. Kaj la paĝoj de «Senn. Revuo» servu al ni por pli detale penetri en la studon de scienc-teknikaj problemoj, por pli longaj sistemecaj artikoloj. Tiamaniere ni dece utiligos ambaŭ niajn organojn: la semajnan — informan kaj la monatan — instruan.

G. Demidjuk.

*

FERA GVARDIO DE SAT¹)

Nekredebla romano kiu eble fariĝos reala.

Saluton al «dua»! Sed… mi devas iomete malaprobi vian alvokon al multaj K-doj. Ni memoru, ke nia celo estas — starigi konstantan, firman, neŝanceleblan bazon (ĝis SAT ne bezonos specialan apartan subtenon). Ĉu ĉiuj povas preni sur sin tiun devon? Ekzemple, mi mem aŭdis post la «unua ĉapitro» de unu ne nova, aktiva K-do: «Jam delonge mi ne tiom ridis, kiel dum legado de ĉi-tiu stultaĵo. Mi eĉ miras, kial oni lokis ĝin» (n-o 5223). Povas esti, ke kelkaj alvokitoj de K-do 3409, dum unua impreso malfermos «pluajn ĉapitrojn», sed poste… Kaj ili, se oni konsideros homece la aferon, ne estos kulpaj. La bazo do ne estos firma. Estu ĝi eĉ pli malgranda, sed certa. Ni ne kunmiksu ĉi-tiun aferon kun donacoj, farataj por diversaj okazoj. Tiam utilas propagandi, alvoki ktp. Sed ĉi-tie povas okazi konfuzoj. Ŝajnas al mi, ke en ĉi-tiu okazo ni devus ne alvoki, sed a v e r t i, por ke oni ne tro rapidu.

Nun permesu, K-doj, ke mi iomete daŭrigu la romanon.

Sed unue ni devas nin turni al seriozuloj, kiuj ne ŝatas fantaziaĵojn. Ni volas provi konvinki ilin, ke nia iniciato ne estas malutila. Pro kio do ni ne rajtus? Ĉu iu SAT-kongreso malpermesis? Ĉu ni eterne devas legi «Ĉu Marks eraris»?

Do, unu belegan tagon en lando de SAT-anoj (aŭ infero, laŭ diro de ŝatindaj piuloj) aperis 2 partoprenantoj. Mankas nur 298 kaj…

— «K-do Lucifero!» — ekkriis financministro, alkurinte: ĵus aperis tria kaj kvara!»

Financministro estis diablo ruza kaj komercema. Li ĉiam portis kun si malplenan monujon kaj iel sukcesis pagi el ĝi.

«Dekmil piulojn en cian ventron!» — ĝoje ekkriis Lucifero: «Se estas tiel»…

Dume mankas nur 296!…

(Daŭrigota) (5199)

¹) Vidu la n-rojn 121-122, 127-128, 129-130.

*

Jubileo-Ĉeno¹)

Lees (Nottingham) 2/6 ŝil. kaj 0,50 dol.; Distrikto Rejnlando-Vestfalio (per K-do Schmitz) 14.50 mk.; Stadler (Plzen) 20 kr. ĉ.; Zarubin (Livny) 1 rubl.; W. Vildebrand (Berlin) 2 mk.; Leontenkov (Nijni-Novgorod) 0,75 rubl. laŭ alvoko de Kalaŝnikov, invitas Gek-dojn Vsegodiĉeskij, Abolin, Vejnberg kaj Ŝĉerbakova (ĉiuj el Nijni-Novgorod); Vinogradov (Nijni-Novgorod) 0,61 rubl. laŭ alvoko de Kalaŝnikov, invitas K-don Ŝavajev (Nijni-Novgorod); Bernad (Zaragoza) 1,80 fr. fr.; Ayerbe (Atáun-Guipúzcoa) 1 fr. fr.; M. Urban (Leningrado) elvokita de Piĉaĥĉi 1 rubl.; Komuna Kunveno de Leningradaj esp-istoj, alvokas Moskvajn espistojn fari la samon 27,30 rubl.; Anatolij el p/o Samopomoŝĉ, responde al la alvoko de vegetaranoj 1 rubl.; V. Zavadski (Krasnopolski), responde al la alvoko de vegetaranoj 0,50 rubl.; Champion (Buenos-Aires) 0,50 pesos; Ullmann (Essen) 1,75 mk.; Adamson (Göteborg) 1,50 kr. sved.; Snejko (Minsk) 1 mk. g. laŭ alvoko de Kolĉinski, alvokas E. Drezen, Lidin, Modenov (Moskvo), A. Witham (Anglio), Bergiers (Belgio), A. Bouda (Ĉekoslovakio) kaj Kristensen (Usono); J. Klys (Minsk) 4 mk. g. alvokas Podkorski (Paris), Chonvy (Julenla[?] Geneste[?]); Kirjuŝin (Minsk) 2 mk. g. alvokas Nikolskij (Kojdanovo), Povoroznik (Bobrujsk), Perho (Helsinki); Kac (Minsk) 2 mk. g. alvokas ĉiujn verajn SAT-anojn; Lustinez (Bodenbach) 2 kr. ĉek.; Fejto (Sobiecin) 1 zlot.; Ibrahimov (Stalino) 1 rubl. alvokas ĉiujn SAT-anojn-ministojn; Korjakovcev (Krasnoufimsk) 1 rubl. alvokas Povarov kaj Voĥmin (Krasnoufimsk); Korjakovcev (N-Tagil) 1 rubl. alvokas Wojvoda (Ĉekoslovakio), Emmi Storsberg (Germanio), Georgina Gach (Britio), Withalm (Aŭstrio) SAT-aniĝu!

¹) Vidu n-on 100 de «S-ulo». — Atentigo. — Ni ricevis de la Leipziga Grupo proteston pri la maniero laŭ kiu estis aranĝata la «Jubileo-Ĉeno». Okazis ja, ke alvokoj trafis senlaborulojn, kiuj pro tio estis tre ĝenataj. Estas memkompreneble, ke senlaborulo estas tute liberigita je la morala devo mondonaci. Tamen la K-doj, kiuj alvokas, ne devas tion fari hazarde, senpripense. Cetere estus multe pli laŭdinde, se ĉiu K-do montrus spontane sian helpemon kaj lojalecon al la Asocio. Ĉiu SAT-ano ja povas bone kompreni, ke la treege malalta kotizo, kiun li pagas, tute ne sufiĉas por ebligi la malvolviĝon de nia entrepreno.

— pàgina 10 —

10 SENNACIULO

KRONIKO

Aŭstrio.

Salzburg. — Okazis, 8. 3. 27, lumbild-parolado: «Flugo tra la Mondo», aranĝita propagandcele el l’ loka lab. esp. grupo. Kun prezentado de poŝtkartserioj, la parolanto priparolis la esp. (precipe SAT) movadon en la koncernaj landoj k. skizis la historion k. ĝisnunan aplikatecon de esp. La soc. dem. partio senpage disponigis la ejon, la liberpensuloj la aparaton. Vigla aplaŭdo esperigis nin pri sukcesplena somerkurso. Aperadas priesp-a rubriko ĉiusemajne en la partiĵurnalo. Reiter, sekr. (1314.)

Britio.

Manchester. — Nia esp. klubo, dum ĝia 7-semajna ekzisto, funkciis tre progrese kun 17 anoj (7 SAT-anoj). Por mebligi la ĉambron, K-doj donace alportis seĝojn, bildojn de Marx, Lenin, Liebknecht, R. Luxemburg k. K-do P. Air belan portreton de Zamenhof. Ni ankaŭ ricevis multajn gratulojn de alilandanoj k. dankas nun al ĉiuj, intencante respondi plene kiel eble plej frue. Ĉiusemajne ni havas diverstemajn paroladojn: K-do Rozenbloom parolis pri la efiko de l’ ĝenerala striko en Anglio, A. Sheldon pri spertoj en Rusio, F. Elder pri efiko de l’ kapitalista reklamado, K-dino Dunn pri emocia potenco de l’ muziko. (4301.)

Francio.

Paris. — Kiel jam anoncite, la 7-a Kongreso de la «Fédération Espérantiste Ouvrière» (unuiĝo de franclingvaj esp. prolet. grupoj) okazos dum Pasko, en la urbdomo de Ivry-sur-Seine. El la diskutotaj raportoj, citindaj estas jenaj ciferoj, kiuj resumas la agadon de la Federacio: Dum 1926 estis vendataj: 5 575 ekz. de «Cours Elementaire d’Esp-o» (36-paĝa); 2 045 ekz. de «Cours rationnel et complet d’Esp-o» (208-paĝa); 440 ekz. de la 72-paĝa propaganda broŝuro de K-do Lanty: «La Langue Internationale; ce que tout militant ouvrier doit connaître de la question» (La Internacia lingvo; tio, kion ĉiu laborista agitanto devas scii pri la temo), k. multaj vortaroj k. SAT-eldonaĵoj. El la 97 gelern. enskribitaj por la perletera kurso, 80 finstudis, 15 aliĝis al FEO k. 20 al SAT. La gazetservo liveris 101 artikolojn al 31 lab. gazetoj, el kiuj 22 represis niajn informojn. Ni gajnis preskaŭ 100 membrojn dum la jaro (sume 420); certe dum 1927, ni estos multe pli ol 500!

La sekr. H. C. (24.)

Germanio.

Hannover. — Fine de l’ lasta jaro, nia laboro rezultigis fondon de SAT-rondo; ni estas nun 12 SAT-anoj, kunvenantaj dusemajne en la sindikatdomo. Ĉar ni estas grandparte junuloj, okazas la kunvenoj senalkohole k. senfume. Tri kursoj (12—15 lern.) okazas, gvidataj de K-do Herbst. De l’ 11-a feb., ni aranĝis enfenestre de l’ popollibrovendejo, ekspozicion de libroj, gazetoj k. korespondaĵoj. SAT-peranto: K-do Hugo Franke. (7386.)

Hennigsdorf (apud Berlin). — Ni havas nun viglan esp-grupon (12 an.), kiu aliĝis al LEA dum 1925 j. Okt. 26. komenciĝis nova kurso (14 lern.), el kiuj 8 ellernadis). Instruas K-do Schötzau-Bötzow. Lern- k. paroladvespero okazas ĉiumerkrede, en la Alte Schule. Ĝis nun nur 3 K-doj abonis «S-ulo»n. Grupa prezidanto estas: Willi Qualitz, Hennigsdorf, Neuendorfstr. 7 (vidu anoncon). (5644.)

Leipzig. — En la lasta n-ro de «S-ulo» ni sciigis pri fondo de Militsekcio de SAT. Intertempe okazis la ŝanĝo. Estonte ĉiuj skribaĵoj rilatantaj al tiu sekcio estu sendataj al: K-do Otto Richter, Flemmingstr. 7, I r. Leipzig W 33. (715.)

Solingen. — La 27. 2. 27 okazis ĉi tie SAT-konferenco por Rejnlando-Vestfalio, kun jena tagordo: 1. Presservo; 2. VII-a Kongreso de SAT; 3. Junularo de SAT; 4. Diversaĵoj. Rilate punkton 1, estis decidate, ke ĉiu petu al sia korespondantoj ke ili penu sendi pli presindajn leterojn, ĉar la redaktoroj de lab. gazetoj opiniis, ke la materialo estis tro seka k. seninteresa. Rilate punkton 2, oni pritraktis multopan veturadon, aŭ bicikladon al Lyon; oni elektis K-don por organizi karavanan vojaĝon por Rejnlando-Vestfalio. Interesiĝantoj skribu al K-do Erich Bull, Solingen. Sub punkto 3, oni priparolis fondiĝon de gejunulargrupo en ĉiu urbo k. rekomendis al ĉiuj grupoj aniĝi al la ŝtataj komitatoj por junul-flego. Sub diversaĵoj, oni plendis, ke la sektorestro ne plenumis siajn devojn k. oni proponis anstataŭanton. Post aprobo de div. proponoj k. voĉdono de protesto kontraŭ la faŝismo k. imperialismo per kanto de «Fratoj al sun’ libereco» la SAT-konferenco finiĝis. P. t. m. komenciĝis la soleno de la nove-fondita SAT-gejunulargrupo en Solingen. Infanoj esp-e prezentis teatraĵon «Cindrulino» k. diversaĵojn. Dum la konferenco oni kolektis 14.50 mk. por la jubileo-ĉeno de SAT. (3988)

Latvio.

Riga. — Post paroladoj de K-do Krastin, la 2-a k. 9-a distriktoj de soc. dem. partio, kuniĝis k. fondis grupon el 35 personoj, kiuj nun sukcese studas esp-on. La 11-a feb. komenciĝis kurso de Latvia lab. esp. societo, kiun gvidas K-do Krastin. Instruado okazas laŭ «Petro». La 9. jan. okazis tutlatvia kongreso de blinduloj, kiun malfermis la prezidanto de Latvia societo de blinduloj, SAT-ano Kaulin. Salutparolis en la nomo de Latvia lab. esp. societo, K-do Krastin k. en nomo de SAT, K-do Kazoks. Rezulto: kongreso akceptis esp-on k. decidis malfermi kurson. (5806)

Sovetio.

Kuvŝinovo (Tvera gub.). — Esp- k. SAT-movado ĉi tie ĉiam kreskas. 1-1-1926 estis nur 1 ano de SAT, nun 23. Ĉe Popoldomo estas esp-rondeto kun 30 anoj. Lernas esp-on ĉiuj el la 5-a Klaso de la lernejo de 2-a ŝtupo; en aliaj klasoj de tiu ĉi lernejo, 25 lernas esp-on. Adreso: Kuvŝinovo, Tvera gub., Ŝkola, al B. Golubev, Sovet-Unio.

Gvidanto-instruisto B. Golubev.

Mariinsk. — Kvankam en ne rimarkinda urbeto, meze de arbaroj k. marĉoj, mi inokulis la ĉi-tieajn Gek-dojn per la esp-a bacilo. Post lekcio, mi malfermis kursojn en la klubeto de l’ poŝt-telegrafistoj. Ni jam korespondadas kun aliaj landoj k. havas esp-anguleton en la mur-gazeto «Poŝtoficisto».

V. Pustinnikov.

Odessa. — En muziklaborlernejo estas organizita laŭ peto de gepatroj, nova esp-grupo porinfana. Komenciĝis kurso por gestudantoj de Muzik-dram-instituto. Enskribiĝis 36 Gek-doj el muzik- k. balet-fakoj. Baldaŭ estos festo pro tio, ke la Instituto ricevis honornomon de Beethoven. Estas dezirataj gratuloj de ĉiulanduloj, ĉar «Muzdramin» la unua el artlernejoj oficialigis esp-on. Certe estontaj prolet-artistoj multe propagandos esp-on de sur scenejoj. V. Vozdvijenskij. (4024)

Velij. — 20-3-27, la Veliĝa SAT-anaro festis sian unuan fondiĝ-jubileon. La laboron komencis nur 9 K-doj; nun estas 9 esp-rondetoj kun pli ol 120 partoprenantoj. Ĉe nia klubo funkcias konstanta ekspozicio. Re- k. nov-SAT-aniĝis jam 15 Gek-doj k. 2 kolektivoj, sume 29 anoj. (6771)

Volsk. — Post la VI-a Kongreso de SAT, nia esp-rondeto ĉe klubo de Cementfabriko «Ruĝa Oktobro», aranĝis en la urbo ekspozicion. Rezulte, nova rondeto en urbo kun 15 lern. Krom tio, ni kondukas propagandlaboron, eldonas mur-gazeton «Esperanto» k. kunvenas dufoje monate por interparolado.

Viktor Ŝefer (5469).

Svisio.

Lausanne. — De kelka tempo funkcias perkoresponda kurso sub gvido de K-do 150, helpe de la bonega lernolibro «Cours Rationnel». La efiko jam montriĝas; 3 lernantoj aliĝis al SAT; plej bonajn esperojn pravigas niaj penadoj. Kursoj daŭras vespere en Genevo, Morges k. Lausanne; sume 150 lernantoj.

Ĉe la Neŭtraluloj.

ESPERANTO EN LA PROKSIMA ORIENTO

En Persio

Kreskas la nombro de esperantistoj en Persio. Ekzistas jam du bonegaj gramatikoj en persa lingvo.

En Sirio

Studentoj de diversaj nacioj tre interesiĝas pri esperanto. En la Amerikana Universitato de Beirut, 3 klasoj kun 60 lernantoj, estas ĵus organizitaj, sub la direkto de instruistoj de lingvoj araba, persa kaj armena. — Esperanto-grupo en tiu ĉi urbo estas en formado.

En Turkio

En Turkio esperanto havas anojn ĉie. En diversaj lokoj estas esperanto-grupoj. Lastatempe Turka Esperanto-Asocio estas fondita kun oficiala aprobo. — La plej aktiva grupo estas tiu de Konstantinopolo sub la prezido de l’ turka inĝeniero Hilmi Djelil Bej. D-ro Ali Fuad Bej, ĝenerala inspektoro de higieno de Konstantinopolo ankaŭ estas fervora esperantisto.

✯ DIVERSAĴOJ ✯

APLIKO DE ESPERANTO AL KOOPERATIVA MOVADO

Ĉe Moskva Kooperativa Klubo estas organizita «Esperanta Sekcio», celanta akiri pere de esp-o materialon pri kooperativa movado eksterlande en diversaj ĝiaj branĉoj: 1. negoco, 2. strukturo de administra kaj komerca aparato, 3. komuna nutrado, 4. domkonstruado, 5. provizado, konservado kaj deponado de ledo k. a. krudaĵo ktp. ktp.

La sendota materialo estos prilaborata kaj uzata en celoj de tutmonda kooperativa movado. Rezultoj de ĉi tiu laboro estos publikitaj kaj laŭ deziro riceveblaj de la sekcio.

Gek-doj ne prokrastu skribi. Ĉiuj postelspezoj laŭ deziro estos rekompensataj. La korespondaĵon adresu jene:

Centra Kooperativa Klubo, Esperanta Sekcio, Neglinnaaj 29, Moskvo (USSR.).

TABAK-KONTRAŬULOJ

La kvina mondkongreso de tabak-kontraŭuloj okazos de la 6-a ĝis 8-a de julio 1927 en Praha. Okazos esperantista fakkunsido. Eventualaj partoprenantoj bonvolu skribi al Esperantista tabak-kontraŭula asocio, Wien I., Judenplatz 2, I/II. Aŭstrio, kiu volonte donas informojn.

HELPU

al SAT-ano 4199, kiu serĉas sian fraton! Ĉi-tiu, en 1907 aŭ 1908, forveturis el Rusio Aŭstrion, — tiam li estis 30-jara, — ankaŭ esperantisto. Komence li korespondadis kun sia patrino, sed subite ĉesis. — Kiu konis lin, aŭ kiu povas informi pri li, tiu skribu al la Administranto de SAT: R. Lerchner, Colmstr. 1, Leipzig O 27.

Nomo de la serĉato: Dimitrij Kudrjavcev. Lasta adreso konata: Upozouta[?]. Mesto Fryŝtak u. Holeŝova, Aŭstrio, Rakousko-Ugerska, Morava.

— pàgina 11 —

SENNACIULO 11

[BILDO p.11 | 8,5,35,13] ornama kapdesegnaĵo kun skribplumo kaj malfermita libro

RECENZEJO

Duope ricevitajn verkojn ni recenzas, unuope ricevitajn ni nur mencias.

Servokapabla!, Marcus Tybout de Georges Eckhoud. Tradukis el la franca Léon Bergiers. Internacia Mondliteraturo n-ro 20. Eld.: Ferdinand Hirt & Sohn, Leipzig, Esperanto fako. Formato: 19×12,5 cm. 72 pĝ. Prezo: ne montrita.

Georges Eckhoud estas unu el la plej simpatiaj verkistoj belgaj, kiu amas la popolon kaj malamas la nuntempan «socian justecon». Pro tiu kun plezuro mi povas rekomendi la du novelojn: en la unua li montras la malfeliĉan sorton de juna soldato, en la dua — sed cetere, vi mem legos la verketon. Mi nur bedaŭras, ke kelkaloke la stilo ne estas tre flua. S. G.-K.

El Moderna Hispana Parnaso, trad.: Julio Mangada Rosenörn. Hispana Esperanto-Biblioteko, adreso: Glorieta de Bilbao 5, Madrid. Formato 19,5×13,5 cm. 32 pĝ. Prezo: 1,15 fr. sv. (tri respondkuponoj).

La libreto prezentas kolekton da hispanaj kantoj el diversaj aŭtoroj samtempe ornamita per multaj hispanaj vidaĵoj. Profunda estas La Lignajisto de Jose Maria Alvarez de Sotomayor, kiu montras la maljustecon de la nuna soci-ordo. S. G.-K.

*

MEMORNOTO

Represis el «Sennaciulo».

Nordbayerische Volkszeitung, ?, 5. 2. 27: «Lernejoj kaj kluboj anstataŭ preĝejoj» (121—22); 7. 3. 27: «Vartejo ĉe la tria ŝtata tabakfabriko en Kremenĉug» (123—24). — Novy Lid, (?), 8. 1. 27: «Kiel brita imperiismo subpremis Ĉinion» (40). — L’Effort, Lyon, 15. 3. 27: «Laborvivo en Palestino» (123—24). — Revista Popular, Cordoba, 15. 3. 27: «Laboristaro, malfermu la okulojn!» (125—26); Alvoko por trovi Wassili’n Hubkin (123—24). — Atputai, (?), 6. 3. 27: «Blankaj mastroj—flavaj sklavoj» (119—20.)

Represis el «Sennacieca Revuo».

Jurnalist, Moskvo, feb. 1927: «La libro de estonto» (13, 14, 18, 23), kun antaŭnoto de l’ redaktoro atentiganta pri «SR» k. pri SAT, ankaŭ kun responda artikolo, plejparte aproba, de fama fakulo pri libra grafiko k. arto (tio montranta valoron de niaj gazetoj k. originalaj verkitaĵoj).

Enhavas notojn pri SAT.

Pizma rabkoram, Perm, 4. 9. 26: pri esp-servo de SAT.

Enhavas priesperantajn artikolojn.

Kievskij Proletarij, Kiev, 30. 1. 27: bildo de ekspozicio de Intern-Ligo. — Proletarskaja Pravda, Kiev, 27. 1. 27: pri ekspozicio de Intern-Ligo. — Komsomolskaja Pravda, Moskvo, 2. 2. 27: pri Kiev’a ekspozicio de Intern-Ligo. — The Daily Herald, London, intermite artikoletoj de M. Starr. — Lyon Republicain, Lyon, 14. 3. 27: anoncoj pri propag. kunveno de FEO k. kursoj. — Le Cri du Peuple, Lyon, 12. 3. 27: anoncoj pri propag. kunveno de FEO k. kursoj.

Enhavas tradukojn el esperantaj Leteroj.

Molodij Bilŝovik, Kiev, 12. 3. 27 (2), 24. 2. 27 k. 27. 2. 27. — Sächsische Arbeiter-Zeitung, Leipzig, 3. 3. 27. — Proletarskaja Pravda, Kiev, 8. 3. 27. — Bolŝevikidoj, Kiev, 10. 2. 27 (el materialo de SAT-presservo).

La Lingva Angulo

Demandoj:

1. Oni ofte povas legi la formojn «fabriko» kaj «fabrikejo», uzataj kun la sama senco. Kiu formo estas korekta? — 1516.

2. Por nomi metiorganizojn oni ofte uzas la vortojn «unio», aŭ «unuiĝo». Kiu formo estas korekta? — 1516.

3. Ĉu la vorto «prelego», ofte renkontata en esperantaj tekstoj, estas allasinda? Kaj se jes, kiun precize difinitan sencon ĝi havas?

Respondoj:

1. La vorto FABRIKO kun la senco de «ejo, kie oni fabrikas» apartenas al la U. V.; ĝi do estas fundamenta. Tamen la vorto FABRIKEJO ne estas kondamninda: ĝi estas nur taŭtologia¹) maksimuma formo de la vorto FABRIKO.

2. La vorto UNIO estas akceptebla, ĉar internacie ĝenerale konata. Tamen ĝia enkonduko estas tute nenecesa kaj la malnova vorto UNUIĜO estas, laŭ mia opinio, preferinda. Ni ne tromultigu la radikojn en nia vortaro.

3. La nova kaj neoficiala vorto PRELEGO estas samsignifa kiel la Zamenhofa kaj oficiala vorto LEKCIO. Ambaŭ signifas superan instruan paroladon. La tromultiĝo de tiaj duoblaĵoj, kiuj senutile malsimpligas la lingvon, estus tre bedaŭrinda kaj estas evitinda. (Komparu: PLAKATO apud AFIŜO, REFERATO apud RAPORTO, k. t. p.) La nuna uzado ŝajnas preferi la vorton PRELEGO.

Fakulo.

¹) Taŭtologio = samdiraĵo. — Red.

KORESPONDADO

TARIFO

Unu enpreso: Simpla trilinia anonco kostas 0,50 mk. or., ĉiu plia linio la samon. Ni nur akceptas anoncojn kun samtempa pago.

MALLONGIGOJ: L = letero, PK = poŝtkarto, PI = poŝtkartoj ilustritaj, PM = poŝtmarkoj, bfl. = poŝtmarko sur bildflanko, k. ĉ. l. = kun ĉiuj landoj, esp-aĵo = esperantaĵo.

Ĉiuj petantoj pri korespondado havas la devon, nepre respondi almenaŭ unu fojon al ĉiuj petoj koncernantaj la fakon, por kiu ili sin enskribigis.

Aŭstrio.

K-do Hans Preslmayr, Marxstr. 1, Steyr, dez. koresp. pri div. temoj, L, PI, k. ĉ. l. prefere ekstereŭropanoj.

Bulgario.

K-do Georgi Lukof, ŝtata universitato, Sofia, studento-filologisto, dez. koresp. pri literaturaj k. sociaj temoj. k. ĉ. l.

Ĉekoslovakio.

K-do Albin Pietschmann, i. Fa. Elias Palme, Steinschönau, dez. koresp. k. ĉ. l. pri ĉ. t. Skribu multnombre!

Germanio.

K-do Kurt Weeser, Weesenstein 24, in Sa., dez. koresp. k. ĉ. l. nur seriozuloj anoncu!

K-do Fr. Schröder, Weimarstr. 1, Berlin-Charlottenburg, dez. koresp. k. ĉ. l. kun nur seriozuloj interesuloj pri religiaj k. etikaj demandoj koncernante praktikajn provojn de aliigita sociordo.

Stratŝanĝo: K-do Gustav Neumann, loĝas nun: Sternstr. 16, Essen.

K-do Arno Paul, Thür. Sparkasse, Zeulenroda, sendas artpoŝtkarton kontraŭ urbvidaĵkarto, precipe kun Sovet-Azio.

— Lab. Esp. Grupo-Mannheim, dez. kolektive koresp. pri ĉ. temoj k. ĉ. l., interŝ. esp-aĵojn. Adr.: Württ. Hof, G. 5, Nr. 3, Mannheim.

K-do Aŭg. Gais, Leonhardsplatz 9 b, Stuttgart, dez. koresp. k. ĉ. l. pri ĉ. lab. temoj, precipe junularmovado. L, PK, PI, bfl. Resp. garantiata.

K-do Oswald Ulbrich, Hauptstr. 168, Ebersbach i. S., dez. koresp. pri ĉ. t. k. ĉ. l. L., PI., esp.-aĵoj. Interŝ. kun Labeskoj. Nepre resp.

— Arbeiter-Esp. Grupo Hennigsdorf, serĉas koresp. k. ĉ. l. prefere interŝ. PI. PM. bfl. Ni nepre resp. Adr.: Hennigsdorf-Berlin, Neuendorfstr. 7.

K-doj de Esp.-naturamika sekcio, dez. koresp. k. Gek-doj el ĉ. l. pri turismo, naturbelaĵoj, fotaĵoj k. a. temoj. Adr.: K-do Herrmann Müller, Feldkirchner Str. 6, II, Ingolstadt i. B.

— Kursanoj el progresinta kurso, dez. koresp. k. ĉ. l. pri ĉ. t., precipe pri lab. movado, interŝ. L., PK., PI., PM. Resp. garant. Adr.: Otto Elze, Dreyhauptstr. 7, Halle a. S.

Italio.

K-do Carena Carlo, Case Operaie, Voghera (Pavia) dez. koresp. kun Londonaj k. Parizaj esp. K-doj, prefere fervojistoj, resp. ĉiam garantiata.

Litovio.

K-do P. Staŝys, Darsuniŝkis, Kruonis, dez. koresp. per L, PK, PI, PM, k. ĉ. l. Certe resp.

K-do E. Mediŝaŭsko, Kietaviŝkis. Traku ap., petas spertulojn skribi pri Esp. Kurso perletera. Ĉiam danke resp.

Sovetio.

K-do R. Ŝejnman, Puŝkin-str. 10, Kremenĉug, dez. koresp. pri lab. k. junul. movado k. pri ĉ. t. baldaŭa resp. estas garantiata, L, PI.

K-do F. Ibrahimov, Ŝaĥta 1, Ŝĉeglovski-rudnik, Stalin, dez. koresp. k. ĉ. l. pri vivkondiĉoj de ministoj. Resp. garantiata. L, PK, ktp.

ATENTU! Kiu povas informi min pri la adreso de Fraŭlino Hilda Merkert, Marktheidenfeld a. M. (Germanio)? Adr.: K-do Fritz Röbig, Dom Krestjanina ulica Trockogo, Viatka.

K-do Ilĉjo Kalinin kaj K-do Levin A., Oranjerejnoje, Astraĥanskoj gub., dez. koresp. k. ĉ. l. ge-esp-istoj. Interŝ. L, PK, belajn bildojn k. a., ĉiam resp.

K-do G. Artemjev, Poŝtkesto, 2, Nalĉik, pri politikaj, laboristaj, sociaj k. pedag. temoj k. ĉ. l., prefere kun Azio, Aŭstralio, Ameriko, Afriko k. Proksima Oriento. Ĉiam resp.

K-do F. Markelov, (poŝttelegrafisto) Poŝtkontoro, Buzuluk, Samara gub., dez. koresp. pri ĉ. lab. temoj k. ĉ. l. PI, PM, PK.

— Interesa koresp-ado por ĉiuj! Skribu al K-do G. Jaĉnij, Ostrovidova, 61, Trudŝkola, Odessa.

— Du junaj K-dinoj dez. koresp. k. ĉ. l., PI. Adr.: Evgenia Ridnik k. Fanni Luĉina, Muztrudŝkola, Ostrovidova, 61, Odessa.

— Mi volonte ricevadus leterojn sed pro div. kaŭzoj (tempo k. monmanko), mi ne plu povas resp. al miaj personaj koresp-antoj. Mi petas pardonon. La oficialan k. grupan koresp-adon mi daŭrigos. K. Fade-Ĉita.

— Grupo de vilaĝanoj-infanoj, (11—13 j.) petas sendi desegnaĵojn, PI ktp. Adr.: Nikolo-Elnatj (Iv.-Voz. gub.) Irjevec. u. Ĉerkaskij.

— Esperanta rondeto ĉe Loka Sindikata Komitato de Administrejo de N. Kaŭkaza fervojo dez. koresp. pri div. temoj k. ĉ. l., ĉiam resp. Adr.: Rostov/Don, Pravlenie Sev. Kav. jel. dor. Mestkom, dla esperantsk. kruĵka.

— pàgina 12 —

12 SENNACIULO

— 5 esp.-gelernantoj dez. koresp. k. ĉ. l. pri ĉ. temoj, L, PK, PI. Adr.: K-do Panov, fabr. im. Afanasjeva, kontoro, Ivanovo-Voznesensk.

— 5 esp.-gelernantoj dez. koresp. pri ĉ. temoj, k. ĉ. l. Adr.: K-do Strokin, Sosnevskaja objedin: Manufaktur, kontoro, Ivanovo-Voznesensk.

K-do Alŝic Elio, 15-jara, str. Malopodvalna 10, 10. Kiev, dez. interŝ. Pk, L. kaj laboristajn gazetojn, k. ĉ. l.

K-do Mirono Ler, str. de Pjatakov 22, 23. Kiev, dez. koresp. k. interŝ. PK, PI, il. gaz. k. ĉ. l.

K-do Boriso Gureviĉ, 14-jara, Sofievska str. 25, 6. Kiev, dez. interŝ. PI, PM, il. gaz. k. ĉ. l.

— Ĉelo de «IRH» dez. koresp. k. ĉ. l. Kiev, Jurkovska str. 22, 4-a Kruporuŝka, Zavkomu dla Mopra.

K-do Davidov, Volosska str. 53, 10. Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

K-dino R. Polonska, junkomunistino, Verĥnij Val, 30, 7. Kiev, dez. koresp. k. ĉ. l.

— Junkomunista ĉelo, dez. koresp. k. ĉ. l. Kiev, Proletarska str. 1, Tipografija N 8. dla jaĉejki LKSM.

— Junkomunista ĉelo, dez. koresp. k. ĉ. l. Kiev, Ĥorevaja 55, Maĥorfabrika 5, dla jaĉejki LKSM.

K-do Ivan Tuzjuk, dez. koresp. k. ĉ. l. PK, L, Kiev, Ŝkola Kameneva pulrota.