Mallonge: la ŝtatajn leĝojn de Hispanio faras la Ĝeneralaj Kortesoj (Cortes Generales), kiuj konsistas el du ĉambroj: la Kongreso de la Deputitoj kaj la Senato. La registaro proponas la plimulton de ili kaj, se io urĝas, povas eldoni dekretojn-leĝojn. La reĝo subskribas la leĝojn. Kaj ĉiu aŭtonoma komunumo faras siajn proprajn leĝojn pri siaj aferoj: ĉi tie, en Valencio, la valencia parlamento, Les Corts Valencianes.
La Ĝeneralaj Kortesoj: la Kongreso kaj la Senato
La Ĝeneralaj Kortesoj faras la leĝojn, aprobas la buĝeton kaj kontrolas la registaron (Konstitucio, art. 66). Ili konsistas el du ĉambroj:
- La Kongreso de la Deputitoj (Congreso de los Diputados): laŭ la Konstitucio ĝi havas inter 300 kaj 400 seĝojn (art. 68), kaj la balota leĝo fiksas 350 (LOREG, art. 162). Oni elektas ĝin por kvar jaroj; ĉiu provinco estas balota distrikto, kaj Ceŭto kaj Melilo elektas po unu seĝo (art. 68).
- La Senato: ĝi estas la ĉambro de la komunumoj. Ĉiu provinco elektas kvar seĝojn, kun apartaj reguloj por la insuloj, Ceŭto kaj Melilo, kaj ĉiu aŭtonoma komunumo nomumas unu plian senatanon kaj alian por ĉiu miliono da loĝantoj (art. 69).
La registaro, la reĝo kaj la komunumoj
- La registaro ne faras leĝojn, sed proponas la plimulton de ili kaj, en urĝa kazo, povas eldoni dekretojn-leĝojn: normojn kun la forto de leĝo (Konstitucio, art. 86).
- La reĝo sankcias la leĝojn: subskribas ilin ene de dek kvin tagoj. La Konstitucio ne lasas al li elekton: ĝi diras, ke li «sancionará» (sankcios) ilin (art. 91).
- La aŭtonomaj komunumoj faras leĝojn pri siaj aferoj. En la Valencia Komunumo faras ilin Les Corts Valencianes.
Ne ĉiuj normoj pezas same
De la plej alta al la plej malalta rango:
| Normo | Kiu faras ĝin | Kiel |
|---|---|---|
| Konstitucio | La Ĝeneralaj Kortesoj, kaj kelkfoje referendumo | Per tre grandaj plimultoj (art. 166 ĝis 168) |
| Organika leĝo (ley orgánica) | La Ĝeneralaj Kortesoj | Absoluta plimulto de la Kongreso: 176 voĉoj el 350. Por la fundamentaj rajtoj, la aŭtonomiaj statutoj kaj la balotoj (art. 81) |
| Ordinara leĝo | La Ĝeneralaj Kortesoj | Simpla plimulto: pli da jesoj ol da neoj |
| Dekreto-leĝo (decreto ley) | La registaro | Nur en kazo de «extraordinaria y urgente necesidad» (eksterordinara kaj urĝa neceso). La Kongreso devas konfirmi ĝin ene de 30 tagoj, alie ĝi nuliĝas (art. 86) |
| Leĝdona dekreto (decreto legislativo) | La registaro | Kiam la Kortesoj komisias al ĝi verki leĝon pri difinita temo kaj kun limdato (art. 82 ĝis 85) |
| Reglamento | La registaro, ministerio, urbodomo | Ĝi detaligas leĝon kaj neniam rajtas kontraŭdiri ĝin |
Ekzemplo: la Reĝa Dekreto 666/2023 pri veterinaraj medikamentoj estas reglamento de la registaro. Leĝo povas ŝanĝi ĝin; la reĝa dekreto, male, neniam rajtas kontraŭdiri leĝon.
Resume
- La ŝtatajn leĝojn faras la Kongreso kaj la Senato; tiujn de la Valencia Komunumo, Les Corts Valencianes.
- La registaro proponas la plimulton de ili kaj eldonas dekretojn-leĝojn, kiujn la Kongreso devas konfirmi ene de 30 tagoj.
- La reĝo subskribas la leĝojn ene de dek kvin tagoj.
- Organika leĝo bezonas 176 voĉojn el 350; ordinara, pli da jesoj ol da neoj.
Por legi pli
- Kiel oni faras leĝon, paŝon post paŝo: la dua parto de ĉi tiu serio.
Fontoj
- Hispana Konstitucio, konsolidita teksto (BOE, hispane)
- Organika Leĝo 5/1985 pri la ĝenerala balota reĝimo, la LOREG (BOE, hispane)
- Reĝa Dekreto 666/2023 pri veterinaraj medikamentoj (BOE, hispane)
Ĉiuj konsultitaj la 3-an de novembro 2026.
Legi en:
