Kion vi povas fari, por ke la administracio uzu liberan programaron

Kion diras la hispana leĝo pri la programaro de la administracio, kion faras Italio kaj Germanio, kaj kvar aferoj, kiujn vi mem povas fari.

Mallonge: la hispana leĝo devigas la administracion reuzi la programojn, kiujn ĝi jam havas, sed ne devigas ĝin elekti liberan programaron, kiam ĝi aĉetas. De ekstere, iu ajn persono povas fari kvar aferojn, de malpli al pli da peno: subskribi la leteron «Public Money? Public Code!», peti laŭ la leĝo pri travidebleco, kiom oni pagas por permesiloj, prezenti plendon aŭ peti, ke oni aprobu regulon kiel tiun de Italio.

Libera programaro estas tiu, kiun oni rajtas uzi por io ajn, rigardi interne, ŝanĝi kaj doni al aliaj homoj. Ekzemple, LibreOffice anstataŭ Word.

Kion diras la leĝo en Hispanio

  • Kunhavigi siajn programojn. Administracio devas disponigi al iu ajn alia administracio, kiu petas tion, la programojn, kiujn ĝi faris aŭ pagis kaj pri kiuj ĝi havas la rajtojn (Leĝo 40/2015, art. 157.1). Tiujn programojn oni povas deklari «de malfermitaj fontoj», tio estas, liberaj; tio ne estas deviga (art. 157.2).
  • Kontroli antaŭ ol aĉeti. Antaŭ ol aĉeti, fari aŭ prizorgi programon, la administracio devas konsulti la ŝtatan katalogon de aplikaĵoj, por scii, ĉu jam ekzistas reuzebla programo. Se jes, ĝi devas uzi ĝin, krom se ĝi pravigas, pro kialoj de efikeco, ke tio ne konvenas al ĝi (art. 157.3).
  • La katalogo. Ĉiuj administracioj devas teni katalogojn de reuzeblaj aplikaĵoj, konektitajn kun la ŝtata (art. 158). La ŝtata estas la Centro de Transdono de Teknologio (hispane Centro de Transferencia de Tecnología, CTT).
  • Kiel oni cedas ilin. Tio, kion administracio cedas, estas defaŭlte senpaga kaj sen interkonsento. Tio, kion ĝi deklaras de malfermitaj fontoj, havas permesilon kun kvar liberecoj: uzi ĝin por io ajn, vidi la kodon, ŝanĝi ĝin kaj doni ĝin plu kun la samaj liberecoj; se eble, la Publika Permesilo de Eŭropa Unio (Reĝa Dekreto 4/2010, art. 16). La reuzeblaj aplikaĵoj estas publikigataj en tiuj katalogoj, kun la fontkodo, se ili estas de malfermitaj fontoj (art. 17).

Kion la leĝo ne diras

Neniu hispana leĝo devigas preferi liberan programaron dum aĉetado. La devo estas reuzi tion, kion la administracio jam havas, ne elekti liberan programon anstataŭ proprieta.

Plej proksima al tio estas eŭropa regulo. La Regularo (EU) 2024/903, konata kiel «Regularo pri Interoperebla Eŭropo», aplikiĝas ekde la 12-a de julio 2024 (art. 23). Ĝi devigas kunhavigi, kun iu ajn, kiu petas, la solvojn, kiuj ebligas, ke la administracioj de diversaj landoj de la Unio konektiĝu inter si (art. 4.1), kaj, kiam oni elektas tian solvon, doni prioritaton al tiuj sen limigaj permesiloj, kiel tiuj de malfermita kodo, se ili estas egalvaloraj laŭ funkcioj, tuta kosto kaj sekureco (art. 4.6). Temas pri prioritato, ne pri malpermeso, kaj ĝi ne koncernas ĉiujn programojn de la administracio: nur pri tiuj, kiuj servas por tiu konekto inter landoj.

Kion oni faras aliloke

LokoKion oni farasĈu devige?
ItalioAntaŭ ol aĉeti, la administracio komparas la eblojn, inkluzive de libera programaro, kaj rajtas elekti proprietan permesilon nur se ĝi pravigas, ke taŭgas por ĝi nek programo de la administracio nek libera programo (Kodo de la Cifereca Administracio, art. 68). Krome, ĝi devas publikigi, sub malferma permesilo, la kodon de la programoj, kiujn ĝi mendis (art. 69).Jes
FrancioLa administracioj «kuraĝigas» la uzon de libera programaro kaj de malfermitaj formatoj (Leĝo 2016-1321, art. 16). Dek jarojn poste, la franca Nacia Konsilio de Libera Programaro (CNLL), kiu reprezentas la sektoron, diras, ke tiu kuraĝigo ne ŝanĝis la aĉetojn de la ŝtato.Ne
Ŝlesvigo-Holstinio (Germanio)En aprilo 2024 ĝi anoncis, ke ĝi anstataŭigos Microsoft Office per LibreOffice en sia tuta administracio kaj ke ĝi planas migrigi ĉirkaŭ 30 000 komputilojn de Windows al Linukso. En septembro 2026 la Ŝtata Kancelario jam laboras per Linukso en pli ol 200 laborstacioj, kaj la transiro de la resto de la administracio ankoraŭ estas preparata.Decido de la registaro
BarcelonoEn februaro 2018, la unua urbodomo, kiu subskribis «Public Money? Public Code!».Ne

La tabelo utilas por peti ion konkretan: «faru kiel Italio» estas peto kun skribita modelo. Ĝi ne diras, ĉu en tiuj lokoj la afero iris bone aŭ malbone: la rezultoj ne estis kontrolitaj.

Kion vi povas fari

1. Subskribi «Public Money? Public Code!»

Ĝi estas la letero de Free Software Foundation Europe, de 2017, kiu petas, ke programaro pagita per publika mono estu libera. Ĝin povas subskribi persono kaj ankaŭ asocio, kaj tio daŭras kvin minutojn en publiccode.eu. La 3-an de novembro 2026 ĝin jam subskribis 240 organizoj kaj 39 349 personoj. Tio aldonas pezon al la kampanjo, sed devigas neniun al io ajn.

2. Peti datumojn laŭ la leĝo pri travidebleco

Iu ajn persono povas peti aliron al publika informo, sen klarigi kial: de la ŝtato, laŭ la Leĝo 19/2013, kaj de la valencia registaro (Generalitat), laŭ la Leĝo 1/2022. Ĉe la Generalitat oni faras tion en la reta oficejo, per la proceduro «Solicitud de acceso a la información pública» (peto pri aliro al publika informo). Kaj la ŝtato kaj la Generalitat havas unu monaton por respondi, kaj povas plilongigi la templimon je unu monato, se la informo estas abunda aŭ komplika. Se la limdato pasas sen respondo, tio validas kiel «ne» (Leĝo 19/2013, art. 20; Leĝo 1/2022, art. 34).

Oni povas demandi, kiom oni pagas por permesiloj de proprieta programaro kaj ĉu oni konsultis la CTT antaŭ ol aĉeti, kiel diras la artikolo 157.3. Tio donas verajn ciferojn kaj devigas diri skribe, ĉu la leĝo estis plenumita. Ĝi ne devigas ŝanĝi ion ajn, kaj la administracio povas respondi, ke aĉeti permesilojn ne estas «akiri aplikaĵon» kaj ke la artikolo do ne aplikiĝas.

Jen kopiebla modelo; anstataŭigu <el contrato> per la nomo aŭ numero de via kontrakto. Ĝi estas en la hispana, ĉar la peto iras al hispana administracio:

Solicito, al amparo de la Ley 19/2013, de transparencia, y de la Ley 1/2022, de la Generalitat, de transparencia y buen gobierno, la siguiente información sobre el contrato <el contrato>:

  1. El importe total pagado o comprometido en licencias y servicios, año por año, durante todo el tiempo que cubre el contrato.
  2. Si, antes de contratarlo, se consultó el directorio general de aplicaciones reutilizables (Centro de Transferencia de Tecnología), como dice el artículo 157.3 de la Ley 40/2015, y con qué resultado.
  3. Si se hizo una comparación con soluciones de software libre, y el documento que la recoge.

Pido recibirla en formato electrónico.

Ĝi petas tri aferojn: (1) kiom oni pagis aŭ promesis pagi por permesiloj kaj servoj, jaron post jaro, dum la tuta daŭro de la kontrakto; (2) ĉu oni konsultis la ŝtatan katalogon de reuzeblaj aplikaĵoj antaŭ ol kontrakti, kiel diras la artikolo 157.3 de la Leĝo 40/2015, kaj kun kia rezulto; (3) ĉu oni komparis kun liberaj solvoj, kaj la dokumenton, kiu montras tion. Fine, ĝi petas ricevi la informon elektronike.

3. Plendo aŭ sugesto

Ĉiu administracio havas sian formularon por plendoj kaj sugestoj. Plendi postulas nur plenigi formularon kaj donas skriban respondon, sed ankaŭ tio devigas ŝanĝi nenion.

4. Peticio aŭ mocio

Per la rajto de peticio (Organika Leĝo 4/2001) oni povas peti la urbodomon aŭ la valencian parlamenton (Corts Valencianes), ke oni faru kiel en Italio, aŭ peti politikan grupon, ke ĝi prezentu tion kiel mocion. Tio estas la sola maniero ŝanĝi la regulon, sed ĝi postulas pli: necesas teksto kaj grupo, kiu prezentu ĝin, kaj la rezulto dependas de tiuj, kiuj voĉdonas pri ĝi.

Resume

  • La leĝo devigas reuzi tion, kion la administracio jam havas, sed ne preferi liberan programaron.
  • Italio ja devigas tion: ĝi estas la modelo, kiun oni povas peti.
  • La plej utila afero de ekstere estas peti datumojn laŭ la leĝo pri travidebleco: ĝi estas senpaga kaj havas limdaton.
  • Subskribi «Public Money? Public Code!» daŭras kvin minutojn; la mocio estas la sola afero, kiu ŝanĝas la regulon.

Por legi pli

Fontoj

Ĉiuj konsultitaj la 3-an de novembro 2026.