Valencia Luno: la tria epoko, de 2019 ĝis 2023

La kompleta teksto de la numero 0 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de decembro 2019: 7 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 0, decembro 2019.

Faksimilo: ĉi tiu numero estas publikigita nenie; la PDF konserviĝas en la arkivo de la Grupo.

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La ekzemplero havas sep paĝojn, kaj same la kovrilo kiel la ENHAVO de la tria paĝo anoncas, ĉe la paĝoj 06, 07 kaj 08, tri artikolojn kiuj ne troviĝas en ĝi: «ĜENERALA ASEMBLEO DE LA GRUPO, NOVA ESTRARO KAJ ZAMENHOF TAGO», «II FESTIVALO DE LA LINGVOJ» kaj «LA INFLUO DE LA ŜAJNA MOVO DE LA SUNO / TAGA ASTRONOMIO». El ĉio anoncita post la kvina paĝo, nur «LA ESTONTECO» — listigita ĉe 09 — vere aperas, sur la sepa paĝo.
• La du longaj artikoloj estas represoj el la dua epoko, kaj ĉiu el ili diras tion per fina linio: «SALUTON! – SALUTO DE NIA PREZIDANTO», subskribita de J. Bosch, portas «Originale afiŝita en Valencia Luno (Dua Epoko) Numero 1 – Majo 1982», kaj «NOVA SIDEJO DE GRUPO ESPERANTO DE VALENCIA», «N-ro 45, Januaro 1998». La saluto de la prezidanto kaj la anonco de la nova sidejo kaj de la festo «la 1-an de marto, je la 17.00» estas do tekstoj de 1982 kaj de 1998, ne de decembro 2019.
• La steleto de «… GRANDAN FESTON*» (p. 5) sendas al la noto «Pliaj detaloj en la sekva paĝo», sed la sekva paĝo portas nenian detalon pri la festo: la sesa estas tute la desegnaĵo pri la Tago de la Sanktaj Senkulpuloj.
• La sesa paĝo portas nenian tekston de la bulteno: ĝi estas kvadrata desegnaĵo kun la hispanlingva teksto «NUNCA pierdas LA INOCENCIA», kun la emblemo kaj la retadreso «LAVIDAESALGOMAS.COM» de la retejo el kiu ĝi venas, kaj sube la linio «Feliĉa Tago de Sanktaj Senkulpuloj».
• La titolo de la sepa paĝo presas «ĈI TIU JAM NE ESTAS JAKO»; en Esperanto «jako» estas vestaĵo, kaj la titolo, tia kia ĝi estas presita, ne havas klaran sencon.
• La tuta numero estas en Esperanto: la sola hispanaĵo estas la nomoj kaj poŝtadresoj de la ses membraj asocioj (p. 2) kaj la teksto ene de la desegnaĵo de la sesa paĝo. Sur la sepa paĝo la bulteno esperantigas WhatsApp kiel «uasapo»: «Atentu al uasapo».

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo de la bulteno: verda strio kun la nomo «VALENCIA LUNO» per blankaj majusklaj literoj. Maldekstre, silueto de la turo Micalet; la komenca «C» de «VALENCIA» estas desegnita kiel duonluno; dekstre de «LUNO», konturo de kvinpinta stelo.

Tria epoko – Numero 0 – Decembro 2019

[BILDO p.1] Granda pentrita portreto de L. L. Zamenhof, brustalta, kun okulvitroj, blanka barbo, blanka papilikravato kaj malhela jako kun du insignoj sur la refaldo (verda stelo kaj hispana flageto); fone, drapiro.

★ ĜENERALA ASEMBLEO DE LA GRUPO, NOVA ESTRARO KAJ ZAMENHOF TAGO

★ II FESTIVALO DE LA LINGVOJ

★ LA INFLUO DE LA ŜAJNA MOVO DE LA SUNO / TAGA ASTRONOMIO

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] Malgranda versio de la kapo de la bulteno: verda kvadrato kun la turo Micalet, la duonluno kaj la stelo, kaj la nomo «VALENCIA LUNO».

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO FEDERACIO

MEMBRAJ ASOCIOJ:

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

GRUPO ESPERANTO DE ALICANTE C/ San Fernando, 39 03001 ALICANTE

ĈIAM ESPERANTO C/ General Primo de Rivera, 6 03360 CALLOSA DE SEGURA (Alicante)

LUMRADIO Casa de Cultura, Blasco Ibáñez, 8 46380 CHESTE (Valencia)

Asociación Juvenil “JUNA SUNO” Avda. de la Vega, 4-4° B 03300 ORIHUELA (Alicante)

VERDA RONDETO Paseo Morello, 2, Bajo 12004 CASTELLÓN

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

Valencia Luno – Numero 0 – Decembro 2019 — Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

ENHAVO

04 SALUTON! – SALUTO DE NIA PREZIDANTO

05 NOVA SIDEJO DE GRUPO ESPERANTO DE VALENCIA

05 GRANDAN FESTON

06 ĜENERALA ASEMBLEO DE LA GRUPO, NOVA ESTRARO KAJ ZAMENHOF TAGO

07 II FESTIVALO DE LA LINGVOJ

08 LA INFLUO DE LA ŜAJNA MOVO DE LA SUNO / TAGA ASTRONOMIO – PRELEGO PER VICENT

09 LA ESTONTECO

Kovrilo: Nia amata majstro D-ro Ludwik Lejzer Zamenhof, kreinto de nia mirinda lingvo. Esperanto Museum. Herrengasse 9 | Palais Mollard, Viena 1010, Austria

[BILDO p.3] Malgranda ripeto de la kovrila portreto de Zamenhof.

Valencia Luno – Numero 0 – Decembro 2019 — Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

SALUTO DE NIA PREZIDANTO

Jen, ni denove eliras al la publika lumo, daŭriganta la laŭdindan laboron, kiun komencis antaŭ kelkaj jaroj nia karmemora, neforgesebla kaj bedaŭrinde forpasinta amiko D-ro Herrero.

Li intencis per ĉi tiu vojo kunligi ĉiujn valenciajn esperantistojn, sub la standardo de nia rondeto, la Valencia Esperanto-Grupo. Li majstre kreis ĉi tiun efikan komunikilon, kiu daŭris plurajn jarojn ĝis la morto forportis lin por ĉiam.

Ni prenas ĉi tiun lumeton kunla deziro povi elteni ĝin sen estingiĝo. Ni volas, ke nia tuta membraro estu informita pri ĉiaj agoj de nia klubo. Nia deziro estus ke ĉiuj kunsocietanoj de tempo al tempo venu al nia sidejo, povante vidi kion ni faras. Kaj se eble, ke ili kunlaboru.

Ni jam supozas, ke la societanoj kiuj ne venas, agas tiel ĉar estas neeble al ili veni. Tial ni deziras informi ilin. Kaj ni estos kontentaj, ke ili aprobas kaj kritikas niajn farojn.

Ni nepre bezonas ilian moralan apogon; estu certaj ke tio kuraĝigos nin kaj pruvos al ni ke ni estas en la ĝusta vojo aŭ ke ni eraras kaj devas preni alian direkton. Cio estos bone akceptata de ni.

Do, komencante hodiaŭ per ĉi tiu unua foliaro, ni promesas al vi daŭri en ĉi tiu por ni kara tasko, kaj kiel la aktoroj en la malnovaj komedioj, ni prezentas al vi nian spektaklon kaj petas pardonon pri ĝiaj mankoj.

J. BOSCH

Originale afiŝita en Valencia Luno (Dua Epoko) Numero 1 – Majo 1982

Valencia Luno – Numero 0 – Decembro 2019 — Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

NOVA SIDEJO DE GRUPO ESPERANTO DE VALENCIA

Post longa serĉado de diversaj membroj de nia asocio, kaj kun la aprobo de la lasta Ĝenerala Asembleo, finfine nia Prezidanto, S-ro Sempere, sukcesis trovi taŭgan novan ejon por Grupo Esperanto de Valencia, kien ni baldaŭ translokiĝos.

La kialo de ĉi tiu ŝanĝo troviĝas en la fakto ke dum la lastaj jaroj iom post iom la lukosto de la nuna sidejo kreskis kaj kreskis, kaj multe pli kreskos estontece pro la nuna leĝo pri luado.

Tamen la enspezoj ne tiel kreskis, kio donis al ni panoramon ne tio kontentiga, kiu povas kaŭzi en la futuro la perdo de nia nuna socia ejo. Nun, jam nia asoci-ejo estos propieto de la membroj, kaj nia socia estonteco estos garantiita por ĉiam.

Dum la monatoj januaro kaj februaro okazos la renovigo kaj adaptigo de la nova loko, por ke ĝi estu bela, komforta kaj alloga por nia membraro kaj lernantaro. Kiam la renoviĝo estu preta, ni organizos…

… GRANDAN FESTON*

La festo okazos en la nova sidejo, Avenida Peris y Valero, 96, 3-a, 5, la 1-an de marto, je la 17.00. Estos bonvenaj por tiu grava kaj historia momento ne nur niaj membroj, sed ankaŭ familianoj, simpatiantoj, ktp.

NI ATENDAS VIN ĈIUJ

Originale afiŝita en Valencia Luno (Dua Epoko) N-ro 45, Januaro 1998

* Pliaj detaloj en la sekva paĝo

Valencia Luno – Numero 0 – Decembro 2019 — Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

Neniam perdu la senkulpecon

[BILDO p.6] Kvadrata desegnaĵo sur helturkisa fono, kun teksto en la hispana: «NUNCA pierdas LA INOCENCIA». Sub la teksto, du blankaj homformaj figuretoj kun ridetantaj vizaĝoj, manon en mano. Malsupre, desegno de testudo kaj la emblemo «lavidaesalgomás» kun la retadreso «LAVIDAESALGOMAS.COM».

Feliĉa Tago de Sanktaj Senkulpuloj

Valencia Luno – Numero 0 – Decembro 2019 — Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

ĈI TIU JAM NE ESTAS JAKO

KOTIZOJ POR 2020

Jam estas pretigitaj por enspezo la kvitancoj de la Grupo por 2020. Tiuj kiuj ankoraŭ ne pagas per Banko, bonvolu veni al la Grupo kiel eble plej baldaŭ por pagi la kotizon kaj havigu la bankan konton por direkti la sekvajn kotizojn.

LA ESTONTECO

Atentu al uasapo, dum la monato januaro vi baldaŭ ricevos la numeron 1, de la nova epoko, de nia amata revuo Valencia Luno.

Ni antaŭĝojas viajn kunlaborojn, vi povas sendi ilin al valencialuno3@gmail.com

Dankon!

[BILDO p.7] Emblemo: verda kvinpinta stelo ene de verda cirklo, sur blanka fono.

Valencia Luno – Numero 0 – Decembro 2019 — Paĝo 7

La kompleta teksto de la numero 1 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de januaro 2020: 26 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 1, januaro 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n01_jan

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La anonco de la semajno pri UNESKO-Kuriero kaj de la Falloj (p. 21) kontraŭdiras sin mem: unu linio donas la duan parton, la Internacian Fajro-Semajnon, kiel «16a ĝis 23a de marto», kaj la sekva metas ĝin «(17a – 24a de marto)». La tuton, kiun la teksto mem donas de la 9a ĝis la 24a de marto, ĝi kalkulas kiel «14 tagoj».
• La malnova reklamfolio, reproduktita tutpaĝe sur p. 20, presas la nomon de Zamenhof hispanigita kaj kun du f-oj: «creada en 1887 por el Doctor Lázaro Zamenhoff».
• La p. 25 metas la hispanan kongreson de HEF, de la 30a de aprilo ĝis la 4a de majo, en la «urbo Camillas»; la kantabra urbeto, kien ĝi estis kunvokita, estas Comillas.
• La teksto de p. 11 nomas tri kongresojn kune — 71-an de IFEF, 78-an hispanan kaj 21-an andaluzian — dum la apuda reproduktita afiŝo portas nur du, «71-a IFEF & 78-a Hispana Esperanto-Kongresoj», kaj donas du datintervalojn unu post la alia, «de la 3-a ĝis la 9-a kaj de la 1-a ĝis la 5-a de majo 2019», sen diri kiu apartenas al kiu.
• La personaj nomoj ŝanceliĝas ene de la sama numero: «Iván» kaj «Elías» kun supersignoj sur la paĝoj 5, 6 kaj 13, kaj «Ivan» kaj «Elias» sen ili en la sama jarresumo (p. 13) kaj en la listo de ĉiĉeronoj de p. 22.
• Sur p. 21 la adreso de la sidejo aperas mallongigita kiel «PIV (strato Peris I Valero, 96, pordo 5)»: en Esperanto tiuj tri literoj estas kutime la vortaro Plena Ilustrita Vortaro.
• Sur la foto de la murpentraĵo de p. 8 la esperanta frazo legiĝas komplete — «…lingvo por la homaro, kaj por la paco inter la popoloj de la mondo» —, sed la hispana estas parte kovrita de la ombro kaj de la elektraj kabloj, kiuj pendas antaŭ la fasado.
• La mesaĝo de UEA okaze de la Tago de Unuiĝintaj Nacioj (p. 15–16) finiĝas sen subskribo: la numero ne diras, kiu subskribas ĝin, kvankam ĝi reproduktas ĝin laŭ peto de la asocio.

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo de la bulteno: verda strio kun la nomo «VALENCIA LUNO» per grandaj blankaj majusklaj literoj. Maldekstre, blanka silueto de la Turoj de Serranos de Valencio; la komenca «C» de «VALENCIA» estas desegnita kiel duonluno; dekstre de «LUNO», konturo de kvinpinta stelo.

Tria epoko – numero 1 – Januaro 2020

[BILDO p.1] Tutpaĝa pentrita portreto de L. L. Zamenhof, brustalta, kun okulvitroj, kalva frunto, blanka barbo, blanka papilikravato kaj malhela jako kun du insignoj sur la refaldo; fone, drapiro. Sur la foto estas surmetitaj la titoloj de la numero.

★ ĜENERALA ASEMBLEO DE LA GRUPO KAJ NOVA ESTRARO

★ ZAMENHOFA TAGO

★ II MONDA LINGVO FESTIVALO

RESUMO DE LA JARO 2019

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] Malgranda versio de la kapo de la bulteno: verda rektangulo kun la Turoj de Serranos, la duonluno, la stelo kaj la nomo «VALENCIA LUNO».

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

KOVRILO: Nia amata majstro D-ro Ludwik Lejzer Zamenhof, kreinto de nia mirinda lingvo. Esperanto Museum. Herrengasse 9 Palais Mollard, Viena 1010, Austria

[BILDO p.2] La sama pentrita portreto de Zamenhof kiel sur la kovrilo, ĉi tie en malgranda formato apud la teksto pri la kovrilo.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

ENHAVO

04 SALUTON! – Saluto de nia nova prezidanto

05 ĜENERALA ASEMBLEO DE LA GRUPO KAJ NOVA ESTRARO

07 ZAMENHOFA TAGO 2019

10 II MONDA LINGVO FESTIVALO

11 RESUMO DE LA JARO 2019

15 MESAĜO DE UNIVERSALA ESPERANTO-ASOCIO okaze de la Tago de Unuiĝintaj Nacioj, 24 oktobro 2019

17 LA PASINTECO Luna saluto

18 Nia titolo

19 Nia kaplinio Libroj pri esperanto por la valenciaj bibliotekoj

20 Ĉu vi konas la Internacian Lingvon ESPERANTO?

21 LA ESTONTECO Internacia Semajno pri UNESKO-Kuriero kaj Internacia Fajro-Semajno, la mondfama “LAS FALLAS”, kun Esperanto!

23 Esperanto-Plaĝo en Hispanio, Jaro 2

25 Kotizoj por 2020

26 POEZIO – Somnambula Romanco – Federico García Lorca

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

SALUTO DE NIA NOVA PREZIDANTO

Karaj gesamideanoj:

[BILDO p.4] Foto de Raúl Salinas, brustalta, kun okulvitroj kaj nigra ĉemizo, ridetanta antaŭ helblua muro.

Estas al mi plezuro daŭrigi la rolon de mia antaŭulo, sinjoro Pérez-Sempere, malgraŭ la malfacilaĵoj.

Novaj homoj kaj nova energio venis lastatempe al nia grupo.

Mi ĝojas adresi min al vi per la organo de nia asocio, kiu dum jaroj ne estis publikigita.

Inter niaj nunaj projektoj menciindas la fulmokursoj fare de nia superba instruisto Dennis. La kursoj venigis entute 40 homojn.

Li ankaŭ kondukas la instruan projekton “Esperanto-Plaĝo”, kiu ofertas al eksterlandanoj intensajn du-monatojn e-kursojn ĉe apudplaĝaj luloĝejoj. Tiuj kursoj celas gastojn, kiuj adoras la plaĝon kaj la agrablan klimaton de nia regiono.

Ĉiun vendredon ni faras kunan legadon de la esperanta tradukaĵo de la fama hispanlingva verko “Don Kiĥoto”. Tio instigas praktikan uzadon de la lingvo kaj helpas la komencantojn.

Ni lastatempe ankaŭ penas plibonigi nian sidejon, kiun ni ofertos sur Pasporta Servo.

Kalkulu je via gastigema esperanto-hejmo en la suna urbo Valencio, ni ĉiam havos varman teon pretan por vi!

Raúl Salinas

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

ĜENERALA ASEMBLEO DE LA GRUPO KAJ NOVA ESTRARO

Pasintan sabaton, la 14an de decembro, okazis la Ordinara Ĝenerala Asembleo de la membroj de nia Grupo. Post la prezentado de la kasisto, de la bilanco 2019 kaj la buĝeto por 2020, kiuj estis aprobitaj, oni faris resumon de la agadoj dum 2019 kaj de la projektoj por 2020.

Poste la sekretario sciigis la ĉeestantojn pri la nedaŭrigadoj de la jenaj estraranoj:

• José Pérez Sempere (Prezidanto)
• Elías Hernández Capdevila (Vicprezidanto)
• Luis Salag Laguarda (Sekretario)
• Fernando Manzanera Mas (Kasisto)

Post tio, estis elektitaj por tiuj postenoj la jenaj personoj:

• Raúl Salinas Monteagudo (Prezidanto)
• Eduardo Alonso Navarro (Vicprezidanto)
• Carmen López Martínez (Sekretario)

[BILDO p.5] Tri portretaj fotoj unu apud la alia. Maldekstre, viro kun okulvitroj kaj barbeto, ridetanta. Meze, viro kun blankaj haroj kaj blanka barbo, en hela ĉemizo. Dekstre, virino kun pajla ĉapelo kaj okulvitroj, ekstere en urbo. Apudskriboj: «Raúl Salinas», «Eduardo Alonso», «Carmen López».

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

• Iván García (Kasisto)
• Luis Salag Laguarda (Voĉdonanto)
• Ismael Ejarque Doménech (Voĉdonanto)

[BILDO p.6] Tri portretaj fotoj unu apud la alia. Maldekstre, juna viro kun pajla ĉapelo kaj nigra barbo, antaŭ ŝtona muro. Meze, viro kun grizaj haroj sidanta ĉe tablo, fone ornamitaj kaheloj. Dekstre, viro kun nigraj haroj kaj malhela jako, sur strato. Apudskriboj: «Iván García», «Luis Salag», «Ismael Ejarque».

Sekve la nuna estraro estas:

• Raúl Salinas Monteagudo (Prezidanto)
• Eduardo Alonso Navarro (Vicprezidanto)
• Carmen López Martínez (Sekretario)
• Iván García (Kasisto)
• Luis Salag Laguarda (Voĉdonanto)
• Ismael Ejarque Doménech (Voĉdonanto)
• Rosa Zanón Ferrando (Voĉdonanto)

Poste, pluraj plibonigoj estis proponitaj kaj la asembleo finiĝis.

[BILDO p.6] Foto de virino kun okulvitroj kaj mallongaj malhelaj haroj, ridetanta, en ĉambro kun librobreto malantaŭe. Apudskribo: «Rosa Zanón».

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

ZAMENHOFA TAGO 2019

160-A DATREVENO DE LA NASKIĜO DE LA MAJSTRO

Post kiam la asembleo finiĝis, ni festenis alian jaron plu kaj memorigis la datrevenon de la naskiĝo de L. L. Zamenhof, kreinto de Esperanto.

Sabate, la 14an de decembro, je la dua posttagmeze, kiel tradicie, ni bankedis ĉe la “Restoracio Carmen” en amika kaj agrabla etoso. En ĉi tiu akto partoprenis, kiel antaŭaj jaroj, samideanoj de la grupo de Cheste.

[BILDO p.7] Granda foto de la bankedo: longa tablo kun blanka tuko, teleroj, glasoj kaj boteloj, ĉirkaŭata de ĉirkaŭ dudek homoj, kiuj rigardas al la fotisto. Fone, fenestroj de la restoracio kaj ruĝa fajroestingilo sur la muro.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

[BILDO p.8] Grupa foto de ĉirkaŭ dek kvin homoj starantaj sur la trotuaro antaŭ la enirejo de la restoracio, kies vitroj portas la nomon «Carmen».

Post malgranda kultura ekskurso, la membroj de la Cheste-grupo festis Zamenhof sabate, la 28-an de decembro, kun bongusta paellaĵo en la “Restoracio Zanón” kie partoprenis ankaŭ pluraj homoj de la Valencia grupo.

[BILDO p.8] Foto de granda murpentraĵo sur domfasado, kun geometriaj triangulaj kampoj en rozkoloraj kaj sablokoloraj tonoj kaj kaligrafiaj tekstoj. Legeblas, en Esperanto: «…lingvo por la homaro, kaj por la paco inter la popoloj de la mondo», kaj, en la hispana: «El amor es una caligrafía [nelegebla] … el horizonte». Antaŭ la muro pendas elektraj kabloj kaj videblas balkoneto kun ruĝa balustrado.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

[BILDO p.9] Tri fotoj de la bankedo en Ĉeste. Supre maldekstre: longa tablo kun blanka tuko en salono kun oranĝkoloraj muroj, ĉirkaŭ dek kvin homoj sidantaj kaj starantaj. Supre dekstre: la samaj homoj levas la glasojn por tosto; unu viro fotas sin mem en la malsupra dekstra angulo. Sube: virino en ruĝa jako kaj blanka antaŭtuko servas rizon el granda paelujo per granda kulerego; en la paelujo videblas valencia paelo kun verdaj fazeoloj kaj viando.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

II MONDA LINGVO FESTIVALO

Sabate, la 26an de oktobro, okazis la Dua Monda Lingvo-Festivalo (II FESTIVAL DE LAS LENGUAS DEL MUNDO) en la klasĉambroj de la Ĉestana Plenkreska Centro (Centro de Formación de Personas Adultas de Cheste), kie oni instruis kursetojn en 18 lingvoj inkluzive de Esperanto.

[BILDO p.10] Afiŝo de la festivalo: mondmapo akvarelita en turkisaj kaj sablokoloraj tonoj, sur kiu estas skribitaj per kaligrafia mano la nomoj de lingvoj. Supre, la titolo «II festival de lenguas del mundo» kaj sube «Organizado por el grupo de Esperanto de Cheste y el grupo Esperanto de Valencia». Sur la mapo legeblas: «boombi [?]», «fang», «latín», «árabe», «hebreo», «alemán», «rumano», «swahili», «esperanto», «wolof», «euskera», «caló», «chino», «ucraniano», «valenciano», «francés», «arameo», «braile», «chestano», «urdu», «hieloglíficos», «griego», «código morse», «berber». En nigra sagoforma strio: «26 de octubre de 10 a 19 horas». En nigra strio malsupre: «en el Centro de Formación de Personas Adultas de Cheste». Sub la afiŝo, la emblemo «Ayuntamiento de Cheste — CONCEJALÍA DE EDUCACIÓN» kun la blazono de la urbo.

La Esperanto-grupoj de Cheste kaj Valencio kunlaboris por serĉi instruistojn kaj reklami la Festivalon, kun Dennis Keefe, la ĉefa inicianto de la evento, kiel estro de la organizado, kune kun Rosa Zanón, kaj kun la kunlaboro de la Departemento pri Edukado de Ĉeste. (Concejalía de Educación de Cheste).

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

RESUMO DE LA JARO 2019

Krom la eventoj jam menciitaj, la sekvaj agadoj estis efektivigitaj:

[BILDO p.11] Kunmetita foto: maldekstre, brustalta portreto de Dennis Keefe kun malhela jako kaj hela ĉemizo; dekstre, vido de la plaĝo de Cullera kun vico da blankaj altdomoj antaŭ monteto kaj la maro.

• Dum du monatoj de la printempo, Dennis Keefe instruis sian intensan kurson “Esperanto Plaĝo” en Cullera.

• En majo Peris, Dennis kaj Jaume, kune kun tri lernantoj de la kurso “Esperanto Plaĝo”, partoprenis la 78-an Hispanan Esperanto-Kongreson, en la urbo Malago, koincide de la Kongreso de Andaluzio kaj kun Internacia Kunveno de Esperantista Fervojista Asocio (71-a IFEF & 78-a Hispana & 21-a Andaluzia Esperanto-Kongresoj).

[BILDO p.11] Afiŝo de la kongreso: fotomuntaĵo kun la bronza statuo «El Cenachero» de Malago, la blanka lumturo de la haveno kaj rapidtrajno AVE de Renfe. Supre maldekstre, la emblemo de la Hispana Esperanto-Federacio; supre dekstre, la emblemoj de IFEF kaj FISAIC. Teksto: «71-a IFEF & 78-a Hispana Esperanto-Kongresoj / de la 3-a ĝis la 9-a kaj de la 1-a ĝis la 5-a de majo 2019 / MALAGO (Hispanio)».

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

• La 28an de septembro, en Ĉeste, Rosa prezentis la Fest-Semajno pri La Vinber-Rikolto, kaj laŭ la matenaj valenciaj ĵurnaloj, multaj gravaj aŭtoritatuloj ĉeestis kaj aŭskultis Rosa-n dum la prelego, kio signifas egan triumfon kaj venkon por nia mirinda lingvo.

• Merkredon, la 27an de novembro, en la Kongresejo de la Instituto Universitario López Piñero – Palaco Cerveró, (Placo Cisneros, 4. 46003 Valencio) estis prezentita la libro de José Vicente Castillo, titolita “La trajnoj de espero. Solidarecaj esperantistoj: aŭstraj infanoj en la valencia regiono, 1920”

(Cheste, 2019).

[BILDO p.12] Kovrilo de la libro: sepia foto de nigra vapor-lokomotivo inter arboj; supre la titolo «LOS TRENES DE LA ESPERANZA» kaj sub ĝi la nomo «José Vicente Castillo García».

[REKLAMO p.12] Afiŝo de kurso. Supre: «Nuevo Curso de Inicio / Esperanto». Meze, granda verda kvinpinta stelo; maldekstre la vorto «Gratis» oblikve, dekstre «viernes, 8 de nov. de 6 a 8». Sube, listo kun verdaj steletoj: ★ Gramática, Léxico, Literatura, Historia, Vida Internacional ★ ¿DÓNDE?: Russafa, associación Esperanto de Valencia, en Peris y Valero 96, pta 5 ★ ¿CUÁNDO?: el 8 de noviembre, (entre las 6 y 8 de la tarde – con posibilidad de continuar con más estudios después). ★ ¿PARA QUIÉN? Todas las edades, profesores, estudiantes, jubilados, amantes de idiomas, políglotas ★ ¿CÓMO CONTACTAR, RESERVAR?: telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie] (Rosa). ★ Puedes llamar o enviar un SMS con tu nombre: Curso Internacional Esperanto – Quiero probarlo, 2 horas, gratis.

• Ĉiumonate Dennis Keefe instruis Komencajn Fulmo-Kursojn, ĉiam post algluado de multe da afiŝoj sur la strataj muroj, inter Dennis, Eduardo, Carmen, Elías kaj Jaŭ.

• Plurfoje okazis purigaj kunsidoj en nia sidejo (la jam famaj agotagoj). Rosa Zanón (kun la plej elstara partopreno en la higieno de nia grupejo), Eduardo Alonso, Carmen López, Jaume Juan, Fernando Manzanera, Luis Salag, Dennis Keefe.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

• Diversaj prezentoj estis verkitaj kaj montritaj de diversaj grupanoj: Ivan (“ENKONDUKO PRI ĈIFROVALUTOJ”), Elias (“ĈU VI SCIAS KE…?” kaj “SCII KAJ GAJNI”), Dennis (“PROJEKTO ESPERANTO-PLAĜO”), Ismael (“GENETIKO KAJ KANCERO”) kaj Vicent (“LA INFLUO DE ŜAJNA MOVO DE LA SUNO / TAGA ASTRONOMIO”) ĉefrolis en la plej memorindaj el ili. Elías ankaŭ estas nun pretiganta novan prezenton titolitan “LA HIEROGLIFA SKRIBO EN LA ANTIKVA EGIPTIO”, kiu preskaŭ tute certe aperos ĉe la kunveno dum la unua vendredo de la monato Februaro

• Ni ankaŭ havis la plezuron ricevi viziton de Filomena (Aŭroro) Canzano, itala esperantisto, kiu instruis Esperanton en Romo antaŭ kelkaj jaroj.

• Kaj, parolante pri vizitoj, en novembro oni vizitis Augusto-n Casquero-n, antaŭa kaj ĉiama ĉefa figuro de la esperantista movado. Jen fotaĵo pri tiu evento, kun Alicia (edzino de Aŭgusto), Araceli, Eduardo, Raúl, Elías, Rosa, Vicent kaj Dennis:

[BILDO p.13] Grupa foto de naŭ homoj starantaj en salono kun lignaj mebloj, librobretoj kaj enkadrigitaj pentraĵoj sur la muroj.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

• Oni pretigas ankaŭ viziton al Johanno Antono, kiu, ankaŭ kiel Aŭgusto, ne tro bone fartas

• En decembro, Raúl kreis novan grupon en MeetUp, Esperanto, lengua internacional y neutral (Esperanto, internacia kaj neŭtrala lingvo). Ĝi estas speciala interreta grupo por renkontiĝoj en Esperantujo kaj por organizi kursojn.

• Pluraj aziaj esperantistoj (Li el Ĉinio, Vigla el Koreio kaj Arta el Japanio) estis akompanataj dum iliaj turismaj vizitoj, ĉefe de Carmen, Jaŭ, Luis kaj Elías. Oni vizitis la muzeon pri Belaj Artoj, la Katedralon, la Urbon pri la Artoj kaj la Sciencoj, … Jen fotaĵo kie ili aperas, ĝuante bonajn manĝaĵojn kun Iván, Carmen, Elías, Luis kaj Dennis.

[BILDO p.14] Foto de naŭ homoj ĉe tablo en restoracio, kun blanka tuko, flavaj buŝtukoj, salatoj, pano, botelo da vino kaj glasoj; kelkaj el la manĝantoj estas aziaj gastoj.

Iomete poste, ankaŭ Rosa kaj Pepe partoprenis tiun eventon (ili ne povis ĉeesti ekde la komenco pro trajnaj problemoj dum sia vojaĝo de Ĉeste al Valencio).

• Dennis Keefe ankaŭ instruis en Ĉeste du kursojn: Ĉeste1 kaj Ĉeste2

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 — Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

MESAĜO DE UNIVERSALA ESPERANTO-ASOCIO

okaze de la Tago de Unuiĝintaj Nacioj, la 24an oktobro 2019

[laŭ ilia peto: Kun afabla peto republikigi ĝin en viaj lokaj kaj landaj paperaj gazetoj kaj aperigi ĝin en viaj aliaj komunikiloj. Dankon!]

[BILDO p.15] Du bildoj flank-al-flanke. Maldekstre, emblemo el kvin koloraj parolvezikoj (verda, oranĝa, blua, nigra kaj ruĝa) aranĝitaj en cirklo: la emblemo de Universala Esperanto-Asocio. Dekstre, la flago de Unuiĝintaj Nacioj: helblua rektangulo kun blanka emblemo — mondmapo en azimuta projekcio ĉirkaŭita de du olivbranĉoj.

Okaze de la Tago de Unuiĝintaj Nacioj 2019, la mondo frontas defiojn daŭre kreskantajn – ekde la klimata krizo ĝis la daŭra kaj eĉ intensiĝanta malpaco en multaj mondopartoj. Kaj Unuiĝintaj Nacioj mem estas minacata de financa krizo kaŭzita de la rezisto de multaj membraj ŝtatoj al ĝustatempa kaj plena pagado de siaj porcioj de la kostoj.

Se iam estis tempo kiam la popoloj de la tuta mondo alpaŝu Unuiĝintajn Naciojn por esprimi sian apogon, tiu tempo estas hodiaŭ.

Jam de la komenco de Unuiĝintaj Nacioj, nia Asocio, la Universala Esperanto-Asocio, ĉiam subtenis ĝiajn celojn kaj idealojn. Jam de la jaro 1954, do de 65 jaroj, nia Asocio ĝuas konsultajn rilatojn kun UNESKO; kaj jam de la jaro 1950 ni komencis dialogon kun Unuiĝintaj Nacioj kiu poste kondukis al formalaj rilatoj kun la Ekonomia kaj Socia Konsilio. Ni senlace laboras inter niaj membroj kaj la membroj senlace

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 15

Paĝo 16 de la originalo

laboras inter la publiko en pli ol cent landoj, por disvastigi informojn pri UN kaj trovi kampojn kie ni povas kune labori. La klopodo vivteni kaj funkciigi la sistemon de UN havas la saman idean bazon kiel nia klopodo disvastigi Esperanton, nome krei harmonian, pacan kaj egalecan rilaton inter ĉiuj homoj, de ĉiuj sociaj fonoj, cele al vera kaj kompleta interkompreniĝo.

Ni promesas, ke ni restos plene dediĉitaj al Unuiĝintaj Nacioj kaj daŭros aktive laboradi por konsciigi homojn pri la graveco de toleremo, diverseco kaj solidaro kiel vojoj por teni pacon kaj por kontribui al vere libera kaj emancipita socio, kie regu amikeco kaj respekto inter ĉiuj homoj kaj popoloj.

Ni taksas esenca la rilatadon de UN kun instancoj de la civila socio, ĉar grupoj de la civila socio kapablas rekte rilati kun homoj kaj tiel efektive disvastigi la valorojn de UN. Ni konscias, ke UN ne kapablas atingi siajn altajn celojn nek plenumi siajn specifajn programojn sen la aktiva kunlaboro de ni ĉiuj en spirito de egaleco kaj reciproka respekto.

En la jaro 2020, nia Universala Kongreso de Esperanto (Montrealo, Kanado, 1-8 aŭgusto) estos aparte dediĉita al festado de la 75-jara jubileo de Unuiĝintaj Nacioj. Ni alvokas al nia membraro kaj al ĉiuj Esperanto-asocioj kunlabori por ankoraŭ pli vaste informadi pri UN kaj ĝia graveco por la monda paco, kaj aliĝi al ĝiaj programoj kaj iniciatoj kiam kaj kie eble, ekzemple pere de naciaj UN-Asocioj. Ni petas, ke ili venu amase al Montrealo por kunfesti la atingojn de UN kaj ke jam nun ili disvastigu tiun ĉi mesaĝon en la propraj medioj kaj inter la publiko.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 16

Paĝo 17 de la originalo

LA PASINTECO

LUNA SALUTO

[BILDO p.17] Reprodukto de la kaplinio de la unua epoko de la bulteno, presita per verda kaj krema inkoj sur malhela fono: maldekstre, desegnaĵo de la valencia pordegturo (kreneloj kaj duonrondaj turoj) en verdo; sur ĝi kuŝas granda krema lunarko, kiu formas la komencan literon de «VALENCIA». En krema majuskla skribo, en du linioj, «VALENCIA» kaj «LUNO». Dekstre, en pli malgrandaj literoj kaj kvar linioj: «BOLETIN DEL GRUPO ESPERANTISTA DE VALENCIA · E y D ·», kun kvinpinta stelo apud la unua linio.

«La “LUNO” ekaperas! Mi salutas per gajaj lunradioj ĉiujn tutmondajn esperantistojn; ĉefe, la valenciajn, kies ligilo mi celas esti. Mia saluto sin turnas ankaŭ al la poresperanta gazetaro, de la “ESPERO” de U.E.A., ĝis la laste aperinta, kaj tre speciale al “BOLETIN” de nia Federacio, al la informiloj de la Grupoj de Bilbao, Sabadell kaj Valladolid, kaj al tiu de la junulara sekcio H.E.J.S., kiuj, tiel modele konstruas esperantismon. Mi penos sekvi iliajn ekzemplojn kaj strebos por esti ligilo kaj neniel disigilo. Ĉiuj bonvolemaj esperantistoj helpu min, per sia kunlaborado, kio, certe, valorigos min.

La “LUNO” ne aperos regule. Mi malŝatas seriozecon, ĉefe pri akurateco. De tempo al tempo vi estos surprizitaj per subita ekbrilo, kiun mi esperas vi ŝatos. Ju pli grandan kunlaboradon mi ricevos, des pli ofta estos la lunbrilado, kiu celas heligi kaj, se eble, gajigi la esperantan mondon.»

Valencia Luno – Unua Epoko – N.º 1 – 1968

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 17

Paĝo 18 de la originalo

NIA TITOLO

«Tial ke nia bulteno aperis unuafoje jam antaŭlonge, ni kredas oportune publikigi denove iom pri la signifo de nia titolo.

Valencia, nia bela kaj gaja urbo, restis enmurigita ĝis la dua triono de la pasinta jarcento (19a jarcento). Cele al la ampleksigo de la urbo oni detruis ĉiujn remparojn kaj belajn muregojn, escepte de la pordegojn Quart kaj Serrans, kies turoj ornamas la urban panoramon kaj oni fiere montras ilin al la vizitantoj.

Ĝis tiam, ĉiuj vojaĝintoj rapidis por alveni ĝustatempe dumvespere kaj eviti la noktofermon de la pordegoj. Malsanuloj devis resti ekstermure kaj “Je la luno de Valencia“. Tiu fakto fariĝis komuna diraĵo en la tuta Hispanujo, kaj, tiel, ĝi estis, kaj estas, ankoraŭ, sinonimo de maltrafo de negoco aŭ fiasko ĉe amaj aferoj.

Sed, ĉar ĉio estas korektebla en ĉi tiu mondo –escepte de la morto kaj eble de la kalveco- bonvolemaj (profitemaj) gastigistoj estabilis antaŭ la pordego ŝirmejon kies alloga kaj pendanta afiŝo tekstis jene: “Je la Luno de Valencia”.

Tiel, tiu maltrafa kondiĉo fariĝis, ankaŭ, je sama nomo, sinonimo de ŝirmado, helpo kaj kora akcepto. Nia gazeteto, do, celas esti por vi ĉiuj, tio ĉi: akceptejo, ŝirmejo kaj plezurilo.

Bonvolu, do, akcepti ĝin kun malfermita koro, kaj, kompense, la “LUNO” -malicete- sendos al vi sian plej gajigan palpebrumon.»

Valencia Luno – Dua Epoko – N.º 1 – Majo 1982

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 18

Paĝo 19 de la originalo

NIA KAPLINIO

«La bela, artisma desegno kiu ornamas la kapon de nia gazeto estas verko de la fame internacia desegnisto kaj multeĝa artisto Manolo Monleón -malnova valencia esperantisto- kiu, per tia kontribuo al nia gazeto, elstarigas ĝin al unuaklasa kategorio.»

Valencia Luno – Unua Epoko – N.º 1 – 1968

LIBROJ PRI ESPERANTO POR LA VALENCIAJ BIBLIOTEKOJ

«Post la vizito de tri estraranoj de nia Grupo al la Konsilejo pri Edukado kaj Kulturo de la Generalitat Valenciana (Aŭtonoma Valencia Registaro) ĝi mendos por sendi al ĉiuj valenciaj popularaj bibliotekoj (preskaŭ tricent) la necesan kvanton de tri bazaj libroj pri Esperanto:

• “Esperanto al alcance de todos” de Fernando Soler y Valls (lernolibro kaj gramatiko).

• “Poŝ-vortaro Sopena”.

• ”El Esperanto” de Pierre Danton.

Per tiuj ĉi tri libroj, memlernantoj povos informiĝi kaj memlerni Esperanton.

Ĉ. N. M. S»

Valencia Luno – Dua Epoko – N.º 4 – Januaro 1983

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 19

Paĝo 20 de la originalo

ĈU VI KONAS LA INTERNACIAN LINGVON ESPERANTO?

[BILDO p.20] Skanaĵo de malnova reklamfolio en la hispana, presita en griza tono kun ornama modernisma kadro (arabeskoj en la kvar anguloj kaj laŭ la flankoj). Supre en la kadro, verda kvinpinta stelo. La teksto, en kaligrafia kaj presa literoj, tekstas: «¿ Conoce usted la Lengua Internacional ? / ESPERANTO / Una lengua neutral, lógica, sencilla y fácil de aprender, creada en 1887 por el Doctor Lázaro Zamenhoff, como puente entre las diversas lenguas y culturas. Una lengua para la fraternidad de toda la humanidad.» Sub la teksto, malgranda ornama linio kun rondeto en la mezo.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 20

Paĝo 21 de la originalo

LA ESTONTECO

INTERNACIA SEMAJNO PRI UNESKO-KURIERO KAJ INTERNACIA FAJRO-SEMAJNO, la mondfama “LAS FALLAS”, kun Esperanto!

Unu semajno kun seminario pri UNESKO-Kuriero. Pridiskutado pri temoj el la revuo de Unesko. Unua parto de nova dusemajna Esperanto-evento. Dua parto (16a ĝis 23a de marto) estas la Internacia Fajro-Semajno (Las Fallas).

Internacia Semajno de UNESKO-Kuriero (9a – 16a de marto) KAJ mondfama Internacia Fajro-Semajno de Valencio (17a – 24a de marto), 14 tagoj por ambaŭ eventoj. Venu lerni kaj celebri kun ni. Aliĝo nur 50 eŭroj, pagota surloke. Venante antaŭ la Fajro-Festivalo (Las Fallas de Valencia), kaj forirante post tiu festo, vi ŝparos multe da mono je viaj flugoj kaj via loĝejo.

[BILDO p.21] Kovrilo de la revuo UNESKO Kuriero, oktobro-decembro 2019, ISSN 2521-7356. Sur blua fono, ilustraĵo de giganta krajono, kies pinto direktiĝas supren kaj el kiu radias flava lumkojno; sur la krajono staras instruisto kiu, sur tablo kun globuso kaj libroj, etendas la brakon supren al nigra tabulo, dum kvar lernantoj sidas ĉe pupitroj sube. Dekstre, la ĉeftitolo «Kiam instruisto estas alvokiĝo» kaj la enhavlisto: «Kanado — Duaŝanca lernejo; Ĉilio — Instrui malantaŭ la kradoj; Ĉinio — Instruisto alportas esperon al fora vilaĝo; Kongo — Instrui en klaso kun 76 lernantoj; Barato — La lernejo sub ponto; Sieraleono — Mohamed Sidibay: historio de eksa infana soldato». Malsupre dekstre, la emblemo de UNESKO (greka templo) kun ĝia surskribo.

De la 9a de marto ĝis la 24a de marto en Valencio, Hispanio, ĉe la Esperanto-Centro de la Esperantistoj de Valencio. PIV (strato Peris I Valero, 96, pordo 5).

Dum la UNESKO-semajno, priparolado, komentado, debatado pri la revuo UNESKO-Kuriero en Esperanto. Inter la 18a kaj 20a

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 21

Paĝo 22 de la originalo

ĉiutage dum la semajno. Kurso por bonaj parolantoj de Esperanto, tamen ankaŭ eblas ĉeesti sen aktiva partopreno. Vizitado al almenaŭ tri uneskaj kulturaj heredaĵo de Valencio. Kursgvidanto Dennis Keefe. Kurso-kotizo, 50 eŭroj.

[BILDO p.22] Kolora foto de falla-monumento en strato de Valencio: granda plurkolora skulptaĵo el kartono kun centra virinfiguro kun blua kapvesto kaj flava robo, ĉirkaŭita de figuroj kaj de granda dentrado; apude, turkiskolora figuro. Fone, konstruaĵoj, festaj lumarkaĵoj (blankaj lumdekoracioj) kaj blua ĉielo; sur la strato, ruĝa levilo kaj barieroj.

Dum la Fajro-Semajno vizitado al tipaj, hispanaj, valenciaj kafejoj, trinkejoj, restoracioj, muzeoj kaj monumentoj. Ĉiuj vizitotaj muzeoj kaj monumentoj estas senpagaj. Vizitado al dekoj kaj dekoj de la famaj “Fallas”.

Ĝuado de la fama surstrata muziko, kaj partopreno en la festoj de la muntado kaj forbruligado de la Fallas. Piroteknikaĵo kaj tradicio. Ĉiĉeronado ĉiutage de valenciaj Esperantistoj. Neforgesebla semajno. Ĉiĉeronoj: Luis, Elias, Carmen, Rosa, Raúl, Ivan, kaj membroj de la Esperanto-Asocio de Valencia.

Loĝado en unu el la tre malmultekostaj AIRBNB lokoj. Privata ĉambro, ĉirkaŭ 12 – 20 eŭroj ĉiutage. Kundividita ĉambro inter 7 kaj 10 eŭro, ĉiutage. Tuta loĝejo kun kuirejo, dormoĉambroj, lavejo, ktp., inter 35 kaj 50 eŭroj ĉiutage. Rezervendaj rekte ĉe la posedanto per www.airbnb.com

Demandoj, petoj, bonvolu kontakti Dennis Keefe, keefeinchina@gmail.com de la Grupo-Esperanto de Valencio, Hispanio

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 22

Paĝo 23 de la originalo

ESPERANTO-PLAĜO EN HISPANIO, JARO 2

1 aprilo – 31 majo 2020

Tre, tre, tre intensa, aktiva kursaro de Esperanto apud la tre bela plaĝo de Cullera (Valencio), Hispanio. Pli ol 250 horoj da lecionoj. Kurso-kotizo 380 eŭrojn, 61 tagoj. Loĝado apud plaĝo. Loĝejo kun kuirejo, dormoĉambro, salono, balkono ĉe maro, 400 eŭrojn monate.

Plej intensa, aktiva, 61-taga, Esperanto-lernado en Hispanio.

LOKO:

Cullera, Hispanio. Apud Valencio, sur la marbordo. Cullera estas la ĉefa, tre populara, marborda ferio-loko de la regiono Valencio

[BILDO p.23] Kolora foto de Cullera vidita de sur monteto: en la malproksimo, la golfo kun bluaj maro kaj ĉielo, longa sabla plaĝo kaj vico de altaj blankaj apartamentaj konstruaĵoj laŭ la marbordo; maldekstre, promontoro kun konstruaĵoj sur la supro; sur la antaŭa plano, sekaj rokaj deklivoj kun makiso.

DATOJ

De la unua de aprilo ĝis la 31a de majo, 2020.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 23

Paĝo 24 de la originalo

KIEL ATINGI:

Facile, unue al la Valencia Internacia Flughaveno. Poste, rekte per metroo al la stacidomo Valencia Nord. Poste, en la sama stacidomo, prenu la trajno al Cullera, 36 minutoj. Trajnoj ĉiuj 15, 30 minutoj.

LOĜEJO:

Apudplaĝa en la loĝejaro EL PRADO. Tipa loĝejo: dormoĉambro, salono, balkono, kuirejo, banĉambro kaj vestaĵo-lavejo. Prezo: en 2019, 200 eŭrojn ĉiumonate se du loĝantoj. (400 eŭrojn por privata loĝejo).

MANĜADO:

Vi povas kuiri en via loĝejo. Supermerkato je 8 minutoj piede. Prezoj en Cullera estas multe pli malaltaj ol en Madrido, Barcelono, Parizo, ekzemple. En restoracioj la tagmanĝo en Cullera okazas inter la 13:00 kaj la 16:00.

KURSO-ENHAVO:

Aprilo, tre intensaj kursoj. Kvar horojn matene, de la 9;00 ĝis la 13:00. Kvar horojn posttagmeze, de la 17:00 ĝis la 21:00. Paŭzoj ĉiŭhore.

Majo: Kursoj nur 3 horojn ĉiutage, inter la 10;00 kaj la 13:00: Uzado de la lingvo. Literaturo, UNESKO-Kuriero, Filmoj.

KURSO-KOTIZO:

Por la dumonata kurso estas entute ĉirkaŭ 250 kursohoroj, kaj la kursokotizo estas 380 eŭroj por la du monatoj. Nur gelernantoj kiuj restos la tutan tempon estos akceptataj.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 24

Paĝo 25 de la originalo

HISPANA LANDA KONGRESO

Hispana Landa Kongreso kaj Turismado: Ĉiuj kiuj volas povas ĉeesti la HEF Landan Kongreson en norda Hispanio, urbo Camillas, de la 30a de aprilo ĝis la 4a de majo. Tion ni aranĝos surloke en Cullera dum Esperanto-Plaĝo.

POR ALIĜI:

Simple kontaktu Dennis Keefe de la Esperanto-Asocio de Valencia, Hispanio, ĉe keefeinchina@gmail.com Pagu 100 eŭrojn por rezervi. Pago la reston surloke.

KOTIZOJ POR 2020

Jam estas pretigitaj por enspezo de nia asocio la kvitancoj de la Grupo por la jaro 2020, ekde ĉi jaro, la kotizo plialtigas al 30€ jare.

Tiuj kiuj ankoraŭ ne pagas per Banko, bonvolu veni al la Grupo kiel eble plej baldaŭ por pagi mane la kotizon.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 25

Paĝo 26 de la originalo

POEZIO

Verda, ĝin mi volas verda.
Verda vento. Verdaj branĉoj.
La ĉevalo sur la monto
kaj la ŝipo sur la maro.
Kun la ombro ĉe la zono
kaj arĝento-frida gapo,
verda karno, haroj verdaj,
pensas ŝi en la verando.
Verda, ĝin mi volas verda.
Sub cigana lunoklaro
la ĉirkaŭo ŝin observas,
sed ŝi vidas nur la vakon.

Verda, ĝin mi volas verda.
Grandaj steloj el gel-grajnoj
venas kun la fiŝo ombra
en aŭrora avangardo.
La figarboj frotas venton
per la smirgo de la branĉoj,
kaj la monto foineca
sin hirtigas per agavoj.
Kui venos…? Kaj de kie…?
Dume ŝi en la verando,
verda karno, haroj verdaj,
pensas pri amara maro.

[BILDO p.26] Foto de la kovrilo de libro: supre, sur krema strio, «FEDERICO GARCÍA LORCA»; sub ĝi, sur malhelverda fono, la titolo per grandaj helverdaj majuskloj «CIGANA ROMANCARO». En la mezo, lignogravuraĵa desegnaĵo en verdo kaj nigro: ĉevalo kun rajdanto sur ondanta pejzaĝo, kun suno aŭ luno kun radioj en la supra maldekstra parto. Sube, sur krema strio, «EL LA HISPANA TRADUKITA DE FERNANDO DE DIEGO», kaj tute malsupre, sur malhela fono, «Beletraj Kajeroj».

Fragmento de Somnambula Romanco
Cigana Romancaro
Federico García Lorca
Tradukita de Fernando de Diego

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 1 – Januaro 2020 Paĝo 26

La kompleta teksto de la numero 2 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de februaro 2020: 24 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 2, februaro 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n02_feb

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• Tri el la eroj de la numero estas represoj el aliaj revuoj, kaj la fonto aperas kiel lasta linio de la teksto, tie kie starus la subskribo: «La Revuo Esperanto – februaro 2009 – 1222 (2)» (p. 15), «(Lingvo Internacia – Aŭgusto 1909)» (p. 17) kaj «MONATO 1/80 33» (p. 22).
• La enhavpaĝo (p. 3) listigas nur sep erojn: mankas tie la kovrilo, la kolofono, la enhavpaĝo mem kaj la kursafiŝo de p. 20. Krome la enhavpaĝo titolas la poemon de Cart «Poemo en prozo verkitaj de Théophile Cart», dum la titolo sur p. 16 presas «verkita».
• La diapozitivoj de la astronomia prelego (p. 5-10) portas la tekston skribitan per la x-sistemo — «DAUXRO DE LA TAGO LAUXLONGE DE LA JARO», «SUNLEVIGXO», «KONSTRUAJXO», «Cxiela sfero» —, malsame ol la kuranta teksto de la bulteno, kiu havas la normalajn supersignojn; la samaj apudskriboj presas «Ekvinosko» kaj «ekvinoska» anstataŭ «ekvinokso».
• En la grafikaĵo de p. 5 la du vicoj de apudskriboj kovras unu la alian jam en la originalo: la ruĝaj datoj («21an de Marto», «21a de Junio», «23anSeptembro», «22an de Decembro SOLSTICO») estas parte kaŝitaj de la nomoj de la ekvinoksoj kaj solsticoj sub ili.
• La du tabuldesegnoj fotitaj sur p. 11 estas manskribitaj kaj katalunlingvaj, ene de numero tute Esperanta. El la titolo de la maldekstra restas nur «…TURA MÀXIMA DEL SOL», ĉar la komenco de la vorto falas ekster la foto; la dekstra portas «PENETRACIÓ DELS RAJOS SOLARS A L’HABITATGE».
• Sur la karikatura poŝtkarto de Th. Cart (p. 16) la besto desegnita ĉe la piedoj de la kavaliro kovras preskaŭ tute la unuan el la kvin kredit-linioj sub la desegno: legiĝas nur «Hon. … de la … L. E. R.». La ceteraj kvar kaj la titol-listo dekstre restas plenaj.
• La poemo de Cart presas la saman vorton dumaniere sur du sinsekvaj paĝoj: «elturniĝemaj» sur p. 16 kaj «elturnigemaj», sen supersigno, sur p. 17.
• La sola hispanlingva parto de la numero estas la afiŝo de la februara kurso (p. 20), reproduktita ene de la artikolo PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ: ĝi portas la logotipon de la strigo de Duolingo, tri privatajn telefonnumerojn por rezervi lokon kaj, en la listo de adresatoj, la ŝercon «todos menos Trump».

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kaplinio de la kovrilo: larĝa verda strio kun, maldekstre, presaĵeca desegno de la Turoj de Serranos (Valencio) blanka sur verda fono; la komenca «C» de «VALENCIA» estas desegnita kiel duonluno kiu ĉirkaŭbrakas la turojn. Per grandaj blankaj majusklaj literoj la titolo VALENCIA LUNO, kaj dekstre konturo de blanka kvinpinta stelo.

Tria epoko – numero 2 – Februaro 2020

★ LA INFLUO DE ŜAJNA MOVO DE LA SUNO TAGA ASTRONOMIO

★ ĈU EKZISTAS LA ĈINA LINGVO?

★ DON KIĤOTO – Théophile Cart

[BILDO p.1] Granda kovrila foto okupanta la tutan malsupran parton de la paĝo: bronza statuo de Don Kiĥoto, staranta kun lanco en la dekstra mano kaj ŝildo sur la dorso, apud sia ĉevalo kun klinita kapo; ambaŭ sur ŝtona podio meze de urba placo. Fone, brikaj loĝdomoj kun apoteko en la teretaĝo, sennudaj vintraj arboj, trafiksignalo de piedirantpasejo, longa akvobaseno kaj kelkaj pasantoj. Laŭ la kolofono de paĝo 2 temas pri la statuo de Don Kiĥoto en Ciudad Real, foto de Eduardo Alonso.

DON KIĤOTO PAROLAS ESPERANTON

Paĝo 1

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] Malgranda ripeto de la kapo de la bulteno: verda rektangulo kun la presaĵeca desegno de la Turoj de Serranos, la duonluno kiel komenca «C», la nomo VALENCIA LUNO per blankaj literoj kaj konturo de kvinpinta stelo.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

KOVRILO: DON KIĤOTO PAROLAS ESPERANTON

Statuo de Don Kiĥoto en Ciudad Real

Foto de Eduardo Alonso

[BILDO p.2] Malgranda ripeto de la kovrila foto: la bronza statuo de Don Kiĥoto kaj lia ĉevalo sur la ŝtona podio, kun la brikaj domoj, la arboj kaj la akvobaseno de la placo de Ciudad Real.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

ENHAVO

04 SALUTON! de Eduardo Alonso

05 LA INFLUO DE ŜAJNA MOVO DE LA SUNO – TAGA ASTRONOMIO – Prelego de Vicent-Lluís Gimeno

12 LA PASINTECO – Ĉu ekzistas la ĉina lingvo? de Augusto Casquero

16 DON KIĤOTO – Poemo en prozo verkitaj de Théophile Cart

18 PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ – Kion ni faris? de Eduardo Alonso

21 KUIRA RECEPTO – Cepa supo (pariza maniero)

23 MUZIKO – Amuza – Miki Núñez

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

Karaj geamikoj:

Estas vera plezuro por mi, adresi mian atenton al ĉiuj vi, legantoj, por danki la entuziasman bonvenon, kiun vi donis al la numero unu de ĉi tiu informilo, kiu respegulas kun la intenco teni vin informita pri ĉiuj agadoj, kiujn ni faras en la Valencia Esperanto-Grupo. Viaj komplimentoj sukcesis pliigi la jam grandan iluzion, kun kiu mi sturmis ĉi tiun defion.

Mi esperas subteni viajn atendojn tiurilate, kaj tiel tiu ĉi numero, kiun vi legas, kiel la venontaj, estos por vi fonto de ĝojo, informo kaj distro.

Mi volas ankaŭ danki ĉiujn, kiuj kunlaboris, kunlaboras kaj kunlaboros, precipe Elías kaj Iván, sen kies sindona helpo ĉi tio ne estus la sama.

Mi ankaŭ profitas ĉi tiun okazon por kuraĝigi vin sendi al mi viajn kontribuojn al la retpoŝto valencialuno3@gmail.com .

Laste, mi esperas, ke vi povas pardoni iujn erarojn aŭ malĝustaĵojn, kiuj eble falos pro mia limigita sperto en ĉi tiu kampo.

Afablajn salutojn

Eduardo Alonso

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

LA INFLUO DE ŜAJNA MOVO DE LA SUNO – TAGA ASTRONOMIO

Prelego de Vicent-Lluís Gimeno i Fuset, okazinta la 13an de decembro 2019

Per la horizonto: lernante orienti nin mem.

Kiel vi scias, la horizonto estas la linio kiu disigas la ĉielon kaj la Teron. Se ni montras per fingro horizontan punkton kaj ni turniĝas sekvante la linion, ni atingos la punkton originalan, tio estas, en la sama loko kie vi komencis. Do, ni turniĝis tricent sesdek gradojn.

Oni dividas la horizonton en kvar kvadrantoj de naŭdek gradoj kiu nomiĝas: Nordon, Orienton, Tagmezon kaj Okcidenton.

Oni difinas lokan horizonton kiel la zono kie la Suno leviĝas kaj kie ĝi ankaŭ subiras.

La azimuto estas la arko en la horizonto kalkulata de la kardinala punkto Nordo ĝis la vertikalo de la astro.

Kiel diferenciĝas la tagoj de januaro de la tagoj de majo?

La tagoj de januaro kaj la tagoj de majo diferenciĝas en la daŭro de la tago, tio estas, la tempo inter la suna leviĝo kaj la sunsubiro, kiu ŝanĝiĝas dum la tuta jaro.

[BILDO p.5] Foto de prelega diapozitivo kun grafikaĵo desegnita permane. Titolo: «DAUXRO DE LA TAGO LAUXLONGE DE LA JARO». Sinusoida ruĝa kurbo; la vertikala akso portas la markojn «15h», «12h» kaj «9h». Sub la horizontala akso, ruĝaj apudskriboj: «21an de Marto», «21a de Junio», «23anSeptembro», «22an de Decembro SOLSTICO», kaj sub ili dua vico de etikedoj, parte kovrantaj unu la alian: «EKVINOKSO PRINTEMPO», «SOLSTICO SOMERO», «EKVINOKSO AUXTUNO» kaj «VINTRO». Malsupre de la diapozitivo, oranĝaj kaj bluaj geometriaj ornambendoj.

Oni observas en la sinusoida grafikaĵo ke la jaro havas kvar specialajn tagojn: du ekvinoksojn, kiuj havas egalajn daŭrojn de la tago kaj la nokto (dek du horoj) kaj du solsticojn .

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

La ekvinokso signifas ke la tago daŭras dek du horojn, same kiel la nokto. Estas du solsticoj, tiu de la vintro (la minimumo de 9 sunaj horoj, la nokton plej longa, kaj la solstico de somero (la maksimumo: 15 sunaj horoj, la tago plej longa de la jaro).

[BILDO p.6] Foto de prelega diapozitivo titolita «LA KALENDARO HAVAS KVAR SPECIALAJN TAGOJN»: fotografaĵo de tri disŝiritaj folioj de murkalendaro — «MARZO 20, Lunes», «DICIEMBRE 21, Sábado» kaj «JUNIO 21, Viernes» — kun apuda gazeta eltondaĵo kies videbla titolo tekstas «El verano comienza mañana, el día más largo del año con quince horas de sol». Ruĝaj manskribaj apudskriboj: maldekstre supre «Ekvinokso de printempo 20an de Marto», maldekstre sube «Solstico de somero 21an de Junio», dekstre «Vintra Solstico 22an de Decembro». Sube, oranĝaj kaj bluaj geometriaj ornambendoj.

Tiuj kvar datoj koincidas de multaj jaroj kun la precipaj festoj: Kristnasko, les Falles de Valencio kaj les Gaiates de Kasteljono, les Fogueres de sankta Johano, kaj la komenciĝo de la kurso.

Ĉu la Suno leviĝas kaj subiras ĉiam en la sama loko?

Antaŭe ni vidis ke la suno ne leviĝas nek subiras ĉiutage je la sama horo. Nu, bone, la loko de la leviĝo kaj subiro ankaŭ ŝanĝiĝas laŭlonge de la jaro.

CIKLO DE LA JARO TABELO

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

Ĝi estas variado de la azimuto de 60º, tio estas, ses spanoj — ni etendas brakon kun malferma mano kaj ni fermas okulon, la angulo kiun ni povas ĉirkaŭpreni inter la dika fingro kaj la eta fingro-proksimume inter la sunleviĝoj de la du solsticoj.

Kiom da fojoj ni legis ke la suno ĉiam leviĝas Oriente kaj sunsubiras Okcidente?

Kiel ŝanĝiĝas la altitudo de la Suno?

Alia faktoro kiu ni estas konsiderontaj en taga Astronomio estas la altitudo de la Suno. La altitudo de la astroj estas la angulo kiu formiĝas inter la direkto al astro kaj la horizontala ebeno.

Kiam la Suno atingas la zeniton, kiu estas la maksimuma altitudo (90º), ĝi estas en la vertikala linio kiu rilatas la observanton. Tiam la frapado de la radioj de la Suno estas en sia maksimumo kaj la observanto ne igas iun ajn ombron, ĉar la ombra longeco mallongiĝas kiam la suna altitudo pliiĝas.

La astronomia horizonto estas la bazo por mezuri la altitudon de la astroj. La ombro de bastono estis la unua sunhorloĝo.

[BILDO p.7] Foto de prelega diapozitivo kun blua titolstrio: «ALTITUDOJ DE LA SUNO JE LA TAGMEZO». Sur ĝi, permane desegnita skemo de kvaronkerko: flava etikedo «ALTITUDO DE LA SUNO»; ĉe la vertikalo «90º» kaj apude «ZENITO»; sur la arko tri sunpozicioj markitaj «74,5º», «51º» (kun verda etikedo «EKVINOKSOJ») kaj «27,5º»; ĉe la fundo «0º», la etikedo «ASTRONOMIA HORIZONTO» kaj, oranĝa, «LATITUDO 39ºN». Sube, oranĝaj kaj bluaj geometriaj ornambendoj.

Gravas ke kiam la Suno atingas la maksimuman altitudon de la tago estas la tagmezo, kaj la Suno situas ĉe la kardinala punkto de la Sudo (azimuto de 180º).

La valoro de la maksimuma altitudo ŝanĝiĝas laŭlonge de la jaro sekvante la saman grafikaĵon kiu la daŭro de la tago. Sed nun la

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

vertikala akso havas tri specialajn altitudojn al Valencio: 74,5º, 51º kaj 27,5º.

Ni devas uzi du horizontajn koordinatojn por situigi la lokon de iu ajn astro en la ĉiela volbo: la azimuto kaj la altitudo.

Kiel ŝanĝiĝas la trajektorio de la Suno sur la horizonto?

[BILDO p.8] Foto kun multobla ekspono: sur bluece malluma monta pejzaĝo kun neĝo kaj vojo en la antaŭplano, sep brilaj bildoj de la Suno formas arkon tra la ĉielo, montrante la sunvojon de la sunleviĝo ĝis la sunsubiro.

En ĉiu momento de la tago ni povas vidi la Sunon en unu punkto, se ni reprezentas la malsamajn lokojn kiujn la Suno okupas laŭlonge de la tago ni ekhavas la trajektorion de la Suno sur la horizonta Sudo en du dimensioj.

La sekvanta bildo montras la Sunvojon -en tri dimensioj- en ekvinokso: ni povas observi la movadon de la Suno ekde la sunleviĝo ĝis la sunsubiro. En ĉi tiu tago la suno leviĝas je la sesa (laŭ la suna horo) precize sur la Okcidenta punkto (azimuto de 90º), kaj subiras ekzakte sur la Orienta punkto (270º) (Jaume Sacasas i Domènech, 1.987).

[BILDO p.8] Nigra-blanka desegnaĵo titolita «VOJO DE LA SUNO EN EKVINOKSO»: homfiguro kun etenditaj brakoj staras meze de la horizonta ebeno; ĉirkaŭ ĝi la kvar direktoj markitaj per sagoj «N», «E», «S», «U», kaj sub la piedoj sago «Nadir». Sur la ĉiela volbo, streka arko de la sunvojo kun du sunsimboloj; apudskriboj: «ZENITO» supre, «NORDO» maldekstre, «SUNLEVIGXO» kaj «EOSTO» dekstre, «UESTO» kaj «SUNSUBIRO» maldekstre sube, «TAGMEZO» dekstre sube, «Meridia sud» laŭ la streklinio kaj «Horiz…» ĉe la malsupra rando.

En la mateno la altitudo de la Suno plialtiĝas kaj moviĝas suden, kie la suno atingas je 51º en Valencio je la tagmezo ekzakte en la Suda punkto (ĝi okazas je la 12:00, suna horo) kiun indikas ĉiuj sunhorloĝoj.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

En la posttagmezo la Suno moviĝas al Okcidento kaj reduktas la altitudon ĝis la sunsubiro. Oni observas simetriecon inter la mateno kaj la vespero koncerne la tagmezon.

Dum la monatoj de aprilo, majo kaj junio la tago daŭre kreskas ĉar daŭre ŝanĝiĝas la ŝajna suna vojo. La Suno daŭre leviĝas sur la orienta horizonto, sed ĉiufoje pli al nordo de la Okcidenta punkto, kaj ĝi subiras sur la okcidenta horizonto, ankaŭ ĉiufoje pli norden de la Orienta punkto.

La loko de la Suno je la tagmezo daŭre pliigas sian altitudon. Dum ĉi tiu tri monatoj ĝis la 21-a de junio, kiam atingas 74,5º, la maksimuman altitudon. Tio estas la solstico de somero.

[BILDO p.9] Kolora skemo en nigra kadro: ĉiela sfero vidita de ekstere, kun la observanto meze sur verda disko. Etikedoj: «Meridiano», «Zenito», du anguloj «23.5°», kaj tri oranĝaj sunvojoj markitaj «junia solstico», «Ekvinosko» kaj «Decembra solstico», plus «Marto,septembro»; la kardinalaj punktoj «N» kaj «S» ĉe la horizonta ebeno, kaj «E» kaj «U» apud la observanto. Apudskribo sub la desegno: «Cxiela sfero. La ekvinosko estas la linio de la cxiela ekvatoro kaj la vojo ke iras la suno en la ekvinoska tago.»

En la suna trajektorio la reĝa astro atingas ĉi tie la maksimuman devion de la sunleviĝo en la Nordo de la Orienta punkto (proksime al la azimuto de 60º), ankaŭ kaj de la sunsubiro de la Okcidenta punkto (proksime al la azimuto de 300º).

Estas ofta eraro pensi ke dum la somero la tagoj estas ĉifoje pli longaj. Se la 21-a de junio estas la tago plej longa de la jaro, poste ĉi tie:

A) la tagoj pli kaj pli mallongiĝas B) la altitudo de la Suno al tagmezo ankaŭ, C) la loko de la sunleviĝo alproksimiĝas al la Orienta punkto de la horizonto, kaj aliflanke la sunsubiro al la Okcidenta punkto.

Ĝis la 23-a de septembro, tio estas, la ekvinokso de aŭtuno, en kiu egalas la tagon kaj la nokton por dua fojo en la jaro. Dum la monatoj

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

de oktobro, novembro kaj decembro la tago daŭre malkreskas, ĉar ĉiutage la Suno ŝanĝas sian ŝajnan vojon.

La simetrieco: daŭras la simetrieco ĉi tie rilate de la Sudo, ĉar la Suno atingas ĉi tie la maksimuman devion de sunleviĝo kaj de sunsubiro.

Poste la 21-an de decembro la tagoj komenciĝas kreski kaj la noktoj malkreskas, la altitudo je la tagmezo pliiĝas, la sunleviĝo kaj la sunsubiro proksimiĝas refoje al la Eosta (Orienta) punkto ĝis la 21-a de marto, ekvinokso de printempo, la tago kaj la nokto egaliĝas, la Suno leviĝas sur la Eosta (Orienta) punkto kaj……rekomenciĝas nova ciklo.

Rilate al la vojoj de la Suno:

1. La plej alta kaj la plej malalta estas la solsticoj.
2. La ŝanĝo de situo de leviĝoj kaj sunsubiroj.
3. Ĉiuj trajektorioj estas paralelaj ĉar ĝi havas la saman akson.

La influo de la ŝajna movo de la Suno

Ĉiuj ni observis ke dum la tagoj de printempo kaj somero la vojo de la Suno altigas altitudojn sur la horizonto multe pli altajn ke dum la aŭtuno kaj la vintro.

En el solstico de somero la Suno je la tagmezo falas preskaŭ kiel ŝtono sur niaj kapoj, sed en la vintro la suno lumigas nin pli oblikve kaj sekve varmigas malpli la areon kie ni vivas.

Mi rekonas ke ĉefe en la urboj ne estas tiel facile kiel sur la kamparo tiun fenomenoj: ke la Suno ne leviĝas ĉiam Eosten

[BILDO p.10] Foto de prelega diapozitivo titolita «LA ORIENTIGXO DE LA FLANKOJ DE KONSTRUAJXO»: permane desegnita skemo kun kvadrato (la konstruaĵo) meze kaj sagoj montrantaj la sunvojon ĉirkaŭ ĝi. Apudskriboj: supre ruĝe «SUNSUBIROJ», kun «UESTO» kaj «21A DE JUNIO»; maldekstre supre «22 DE DECEMBRO»; maldekstre «SUDO»; dekstre «NORDO»; maldekstre sube «22 DE DECEMBRO»; sube flava etikedo «EOSTO», kaj ruĝe «SUNLEVIGXOJ» kun «21A DE JUNIO». Sube, oranĝaj kaj bluaj geometriaj ornambendoj.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

(Oriente) nek ĝi subiras Uesten (Okcidenten), krom ke en la printempo kaj la somero la Suno leviĝas al Nordeosto kaj subiras al Norduesto.

Dum la monatoj de la aŭtuno kaj la vintro leviĝas en la Sudeosto kaj subiras en la Suduesto. Dum se vi loĝas en la kamparo estas pli facile observi ke la sunleviĝo kaj la sunsubiro ŝanĝiĝas aŭ longe de la jaro. Verdire estas nur du tagoj ĉiujare en kiuj la Suno leviĝas ekzakte en la Eosto kaj sunsubiras en la Uesto.

La penetrado de la radioj de la Suno en la loĝejon

En la sudflanka orientiĝo de loĝejo, la altitudo de la Suno permesas ŝpari energion, ĉar dum la monatoj plej malvarmaj de la jaro, kiel la altitudo estas malalta je la horoj ĉirkaŭ la tagmezo, la radioj de la

[BILDO p.11] Du fotoj de manskribitaj desegnaĵoj sur blanka tabulo. Maldekstre: arko de la sunvojo kun du sunsimboloj kaj sagoj de sunradioj falantaj sur domsilueton; supre, ruĝe substrekita katalunlingva titolo, el kiu legeblas «…TURA MÀXIMA DEL SOL»; la ceteraj apudskriboj estas tro etaj por legiĝi [nelegebla]. Dekstre: sekcio de domo kun tegmento, kun du sunsimboloj — unu alta, unu malalta — kaj la radiofaskoj eniraj tra la fenestro; supre dekstre, permane skribita titolo «PENETRACIÓ DELS RAJOS SOLARS A L’HABITATGE»; la aliaj apudskriboj [nelegebla].

Suno eniras tre bone kaj tio varmigas la domon en la centraj horoj de la tago. Tio estas bonega kaj tre interesa.

Aliflanke, en la monatoj plej varmaj la altitudo de la Suno estas alta kaj la radioj apenaŭ eniras en la domo por varmigi la loĝejon.

Vicent-Lluís Gimeno i Fuset

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

LA PASINTECO

Ĉu ekzistas la ĉina lingvo?

de Augusto Casquero

[BILDO p.12] Foto: Augusto Casquero, kalva viro kun okulvitroj kaj malhelblua polo-ĉemizo kun hispana flageto sur la brusto, sidas ridetante malantaŭ malfermita tekkomputilo de la marko TOSHIBA; fone, verdaj plantoj, metala balustrado kaj fenestroj de vestiblo.

Onidire la plej parolata lingvo de la mondo estas la ĉina kaj homoj en la tuta mondo pro tio lernas la ĉinan lingvon. Sed, ĉu vere temas pri la ĉina lingvo, la lingvo de ĉiuj ĉinoj? Fakte jes – kaj ne.

Kiam mi alvenis antaŭ unu jaro al Ĉinio por instrui la hispanan lingvon kaj Esperanton, mi konstatis ke homoj tie parolas malsamajn lingvojn, tute ne komprenatajn inter loĝantoj de diversaj regionoj, eĉ ene de la sama provinco, kaj eĉ homoj de apudaj urboj ofte havas tute malsimilajn lingvojn. Mi scivolemis pri tiu fenomeno kaj demandis, serĉis, esploris.

Iom post iom mi komprenis ke en Ĉinio ekzistas tute ne imagebla lingva mozaiko, lingva kaj kultura trezoro.

Jen kelkaj faktoj: En Ĉinio kunvivas 56 etnoj aŭ nacioj, multaj el ili kun propraj lingvoj, propraj skribmanieroj. Sed ene de tiuj lingvoj ekzistas amaso de t.n. “dialektoj”, plej ofte veraj apartaj lingvoj. Miaj gelernantoj, ekzemple, el diversaj provincoj, parolas dialektojn tute ne komprenatajn de aliaj samklasanoj, eĉ unu vorton ili ne povas kompreni.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

La plej granda el tiuj nacioj estas la popolo hano kun la hana lingvo (hanyu). Kiam ni pensas pri ĉinoj, vere ni pensas pri hanoj. Tiu nomo devenas el la dinastio Han (202 a.K.-220 p.K.). Tiu popolo konsistigas 91% de la tuta ĉina loĝantaro. Ili distingiĝas disde la aliaj popoloj, kiuj parolas “etnajn lingvojn”, kun pli-malpli 150 variantoj, kiel la rusa, korea, mongola, tibeta, ujgura, kazaĥa ktp.

Kun la paso de la tempo kreiĝis unika sistemo por la ĉina skribado. Formiĝis tradicio kiu konsideras la ok plej parolatajn variaĵojn kiel “dialektojn”. Sed ili estas tiom malsimilaj kiel eŭropaj lingvoj el malsamaj lingvaj familioj. La dialektoj de la sudo estas multe pli malsimilaj al la plej granda grupo, la mandarena. La kvanto de dialektoj ne estas tute klara.

[BILDO p.13] Foto: Augusto Casquero, en blanka ĉemizo kaj bluĝinso, staras meze de kvin junaj ĉinaj virinoj vestitaj per buntaj tradiciaj kostumoj de malsamaj etnoj — koloraj jupoj, brodaĵoj, kolĉenoj kaj kapornamaĵoj. Fone, blanka tendo de ekstera festo, arboj kaj konstruaĵoj de la urbo. Apudskribo: Augusto Casquero inter ĉinaj belulinoj.

Ene de la han-dialektoj oni povus mencii ĉefe la jenajn:

Kantona dialekto (guantong hua). Parolata ĉefe en la sudo, plej multe en Kantono, sudo de Guangxi, Makao, Honkongo (entute ĉirkaŭ 46 milionoj da parolantoj).

Gana. Parolata en Jiangxi kaj sudoriente en la provinco Hebei (21 milionoj).

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

Hakka. Ankaŭ parolata en la sudo, nordoriente de Kantono, Fujian kaj en parto de Tajvano (26 milionoj).

Mandarena. Tre vaste parolata en regionoj nordaj, centraj kaj okcidentaj (720 milionoj). Ĝi estas la lingvo de Pekino, Nankino ktp. Ĝi konsistigas la bazon de la norma moderna ĉina lingvo, konata kiel “ĉina lingvo”, putong hua, aŭ hanyu.

Norda Mino. Parolata ĉe la nordo de la provinco Fujian (10 milionoj).

Suda Mino. Parolata sudoriente, ĉefe en partoj de Zhejiang, Fujian, insulo Hainan (ankaŭ nomata Hainanhua) kaj Tajvano (26 milionoj).

Wu. Parolata en partoj de Anhui, Zhejiang kaj Jiangsu (36 milionoj).

Ankaŭ en parto de Malajzio estas parolata la ĉina lingvo, simila al la lingvo de Kantono.

Sed tio estas nur simpla priskribo pri la lingva situacio en Ĉinio. Ekzistas amaso da aliaj dialektoj. Wuhan hua, Shanghai Hua, Fuzhou hua, Shantou hua, ktp. Multaj estas parolataj nur en unu urbo, kaj eĉ en la urbo Kantono, kie nun mi troviĝas, ekzistas en kelkaj partoj de la urbo kaj ĉirkaŭaĵoj malsamaj dialektoj.

Kiamaniere ĉinoj solvas tiun komplika lingva situacion? Diversmaniere. Ĝenerale ĉiuj ĉinoj parolas sian lokan lingvon aŭ dialekton. Sed krome ĉiuj parolas la putonghua-n kun aliaj ĉinoj kiuj havas malsaman gepatran lingvon. En bazaj lernejoj la instruado

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

okazas en la propra lingvo aŭ dialekto. Ekde la mezlernejo la instruado okazas nur en la putonghua.

Alia estas la skriba lingvo. Dum tempopaso formiĝis unusola ĉina skriba lingvo. Tamen, post la ŝanĝoj dum la 20-a jarcento, ekzistas du skribmanieroj, la oficiala ĉina, kaj la malnova, ankoraŭ uzata ĉefe en Honkongo kaj Tajvano, sed facile komprenebla por ĉiuj. Ĉiuj ĉinaj ĵurnaloj estas en la oficiala ĉina lingvo. Televido ĝenerale uzas la putonghua-n (ne en Hongkongo).

Ni povus diri ke la putonghua estas la Esperanto de la ĉinoj. Ĉiuj parolas sian gepatran lingvon, kaj inter parolantoj de malsamaj lingvoj aŭ dialektoj oni parolas la putonghua-n.

Antaŭ nelonge, dum vizito al fabriko, la nuna Prezidanto de Ĉinio, s-ro Hu Jintao, diris al la laboristoj: “Ĉiuj ĉinoj devas bone koni la putonghuan por paroli kun aliaj ĉinoj, kaj Esperanton por paroli kun homoj el aliaj landoj”.

Ĝenerale ĉinoj ne diras “Esperanto”, ĉar ĝi estas vorto por ili malfacile prononcebla. Ili diras “shi jie yu” (monda lingvo). Konklude: ĉu la ĉina lingvo ekzistas? Mem decidu.

Augusto Casquero

La Revuo Esperanto – februaro 2009 – 1222 (2)

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 — Paĝo 15

Paĝo 16 de la originalo

DON KIĤOTO

Poemo en prozo verkita de Théophile Cart

[BILDO p.16] Nigra-blanka portreta foto, en la maldekstra kolumno: maljuna sinjoro kun blanka hararo kaj blanka lipharo, en malhela jako kun blanka kolumo kaj kravato, sur nigra fono. Apudskribo: Théophile Cart.

Al la Esperantistoj !

Ho Don Kiĥoto, filo de nobla Hispanujo, respekte vin salutas mia kanto!

La homoj elturniĝemaj vin mokas, kaj sur iliaj lipoj via nomo estas insulto. Ĉar vi iras firme antaŭen kaj sentime defendas la justecon, ilia diplomatio vin severe kritikas. Ĉar vi ne vin demandas, ĉu al viaj klopodoj respondos la sukceso, ili vin juĝas freneza.

La ambiciuloj vin ridindigas kaj kun malestimo ili citas vian nomon. Ĉar vi ne konas la arton flati potenculojn, nek vivi apud la estroj, ili ŝercas pri via soleco. Ĉar anstataŭ sendi la aliajn en la batalon, vi iras mem kaj ricevas pli da batoj ol da laŭroj, malŝate ili

[BILDO p.16] Kolora karikatura poŝtkarto en la dekstra kolumno: Th. Cart kiel kavaliro en armaĵo, kun ruĝa kruco sur la brusto, tenanta glavon kaj ŝildon kun granda verda kvinpinta stelo; sur la ŝildo la devizo «ĈIAN ANTAŬEN». Malantaŭ li staras ŝtona tabelo kun la surskribo «FUNDAMENTO DE ESPERANTO»; dekstre flugas flav-verd-ruĝa drako kun la surskribo «IDO», kaj sub ĝi staras inkujo etikedita «LINGVO INTERNACIA». Ĉe la piedoj kuŝas besto kies felo portas la vorton «FIDELECO», super ruĝa drapiraĵo. Supre la nomo «Th. CART» kaj, dekstre, la titol-listo: «Prez. de I. A. I. / Prez. de la S. F. P. E. / Ano de la L. K. / Ano de la Esp. Akademio / Dir de Sekcio pri Komuna Vortaro». Sube, parte kaŝitaj de la desegnaĵo, kvin pliaj linioj: «Hon. [nelegebla] de la [nelegebla] L. E. R. / Ĉefredaktoro de « Lingvo internacia » / Ĉefredaktoro de « Esperanta Ligilo » / Komitatano de la E. Gr. « Verda Stelo » en Paris / Prof. ĉe la Liceo Henri IV kaj ĉe la École des Sciences Politiques». Subskribo de la desegnisto maldekstre malsupre: «Jean-Robert». Apudskribo: Théophile Cart vidita de la karikaturisto Jean-Robert.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 — Paĝo 16

Paĝo 17 de la originalo

rigardas vin de sia alta, saĝa neŭtraleco.

La sprituloj ridas pri vi kaj via nomo estas al ili sinonimo de naiveco. Ĉar vi protektas la rajton de l’ malfortulo kaj malamas la arogantecon, ili vin diras simplulo. Ĉar vi enskribis sur vian ŝildon la vortojn: Fideleco, Vereco, Lojaleco, ilia vivsperto ride kun indulgo.

[BILDO p.17] Foto de la kovrilo de malnova broŝuro sur bruneta papero: «VORTOJ DE Profesoro Th. CART»; en la mezo emblemo de radianta stelo kun figuroj kaj la ĉirkaŭa devizo «PER ESPERANTO ★ POR ESPERANTO», kaj sub ĝi, kursive, «Ni fosu [?] nian sulkon !»; malsupre «ELDONEJO “ ESPERANTISTA VOĈO ” / JASLO, POLUJO — 1927» kaj, en enkadrigita angulo, «DUA MILO». Apudskribo: Kovrilo de la libro Vortoj de Profesoro Th. Cart.

Sed kion valoras la moko de l’homoj elturnigemaj, la rido de l’ ambiciuloj, la rideto de l’sprituloj? Revante vian belan revon, ho Don Kiĥoto, vi iris fidele kaj obstine la vojon elektitan, kaj glorinda estas via nomo! Vi ankaŭ, ho ĉiutempaj Don Kiĥotoj, restu fidelaj, iru senŝanceliĝe via vojo, revu vian belan revon: Nenio granda fariĝis sur la tero, se ne dank’al viaj senlacaj, sentimaj bataloj!

Ho Don Kiĥoto, filo de nobla Hispanujo, respekte vin salutas mia kanto.

Vortoj de Profesoro Th. Cart

Théophile Cart

(Lingvo Internacia – Aŭgusto 1909)

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 — Paĝo 17

Paĝo 18 de la originalo

PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ

Kion ni faris?

La 3an de januaro Dennis Keefe je la 4a horo, komencis sian Kurso-Praktikadon. Facila parolado kaj babilado surbaze de Universala Esperanto Metodo de Doktoro Benson kaj BEK Kurso.

Je la 5a horo, komencis sian kurseton pri La Inĝenia Hidalgo Don Kiĥoto de la Manĉo. En ĝi ni komentis la ĉapitron 1 de tiu mirinda verko de la hispana literaturo, verkita de Miguel de Cervantes kaj tradukita el la Hispana de Fernando de Diego. Ĉi tiu ĉapitro temas pri la stato kaj la vivmaniero de la fama hidalgo Don Kiĥoto de la Manĉo.

[BILDO p.18] Foto de libro-kovrilo envolvita en plasto: sur griza fono granda nigra inkomakulo, kun la teksto «Miguel de Cervantes» supre kaj, ene de la makulo, blanklitere «LA INGENIA HIDALGO DON QUIJOTE DE LA MANCHA». Apudskribo: Kovrilo de la libro La Inĝenia Hidalgo Don Kiĥoto de la Manĉo.

Post tiam, kaj pro tio ke tiu tago estis la unua vendredo de la monato, ni aŭskultis la prelegon de Dennis pri la baldaŭ venontaj Internacia Semajno pri UNESKO-Kuriero kaj Internacia Fajro-Semajno en Valencio, antaŭ, dum, kaj post Las Fallas.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 — Paĝo 18

Paĝo 19 de la originalo

La 10an de januaro ni daŭrigis kun Kurso Benson kaj BEK Kurso. Tiam ni komentis ĉapitron 2 de Don Kiĥoto kiu temas pri la unua eliro, kiun el sia vilaĝo faris Don Kiĥoto. Kaj finfine, nia babilado kun teo.

La 17an de januaro post la Kurso Benson kaj BEK Kurso, ni komentis ĉapitron 3 de Don Kiĥoto kie oni rakontas pri la amuza metodo de Don Kiĥoto igi sin armi kavaliro. Poste babilado kaj teo.

La 22an de januaro nia amata bulteno Valencia Luno re-aperis, post kelkaj jaroj de neaktiveco, ĉi-foje en plena koloro kaj en formato PDF.

La 24an de januaro ni daŭrigis nian aktivecon pere de Kurso Benson kaj BEK Kurso. Poste ni diskutis ĉapitron 4 de Don Kiĥoto pri kio okazis al nia kavaliro, kiam li forlasis la gastejon. Kaj, por fini la tagon, teo (ĉi-foje kun sukero) kaj parolado.

[BILDO p.19] Kolora foto de la kunveno: ok personoj sidas sur brunaj kaj grizaj sofoj ĉirkaŭ malalta tablo plena je glasoj, paperoj kaj skatoloj; unu viro maldekstre levas glason al la fotisto. Malantaŭe, sur meblo, malnova televidilo. Sen apudskribo.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 — Paĝo 19

Paĝo 20 de la originalo

La 31an de januaro, matene, por fini la monaton, Dennis surgluis ĉirkaŭ 150 afiŝojn surstrate, en kvartalo de la Universitato (Blasco Ibañez) kaj en la kvartalo Ruzafa, pri la venonta 4-semajna kurso por komencantoj, komenciĝonta la 7an de februaro.

[REKLAMO p.20] Afiŝo pri la kurso, kun la logotipo de la verda strigo de Duolingo kaj verda kvinpinta stelo; supre «www.duolingo.com» kaj «Esperanto, 世界语», sube «Kurso Internacia de Esperanto en Valencia». La cetero, hispanlingve, kun verdaj steloj kiel listeroj:

Puedes estudiar el Esperanto GRATIS (100 horas) en DUOLINGO.COM

Puedes empezar a estudiar, con otras personas, el Esperanto GRATIS (8 horas) en Valencia (Russafa).

¿DONDE?: Russafa, associación Esperanto de Valencia, en Peris y Valero 96, pta 5

¿CUANDO?: 7, 14, 21, y 28 FEBRERO, de 6 a 8 de la tarde.

¿PARA QUIÉN? estudiantes de DUOLINGO, estudiantes internacionales, ERASMUS, estudiantes, políglotas, amantes de idiomas, jubilados, todos menos Trump.

¿CÓMO CONTACTAR, RESERVAR?:

telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie] (Rosa).

Puedes llamar o enviar un SMS con tu nombre: Curso Internacional Esperanto – Quiero probarlo, 3 horas, gratis.

Posttagmeze, post la Kurso Benson kaj BEK Kurso, ni komentis ĉapitron 5 de Don Kiĥoto, kie oni daŭrigas la rakonton pri la misfortuno de nia kavaliro. Por akompani la teon, Raúl kaj Eduardo kunportis kelkajn trufojn kaj manĉajn dolĉajn kuketojn kiuj estis formanĝitaj en malpli ol unu horo, ĉar ili estis tre bongustaj.

Eduardo Alonso

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 — Paĝo 20

Paĝo 21 de la originalo

KUIRA RECEPTO

Cepa supo (pariza maniero)

[BILDO p.21] Kolora foto de la plado: florornamita fajrorezista pelveto kun cepa supo gratenita, kovrita per orbruna fandita fromaĝo kaj ŝutita per pipro, sur blanka telero kun bluaj ornamoj, sur blua tablotuko; supre videblas tranĉilo kaj forko.

Ne ĉiu bongustaĵo devas esti malsimpla en preparado. Feliĉe Ia fama franca kuirarto disponigas al ni verajn frandaĵojn tiurilate. Eĉ gekomencantoj en la kuirejo kuraĝe povas elprovi ilin preskaŭ sen risko.

Bezonataj estas:

500 gramoj da cepoj;

2 supkuleroj da butero (aŭ margarino);

1 1/4 I da buljono;

4 tranĉaĵoj da blanka pano;

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 — Paĝo 21

Paĝo 22 de la originalo

1-2 ajlo-bulberoj;

Salo, pipro, timiano, petroselo;

50-80 gramoj da raspita fromaĝo (svisa);

2 supkuleroj da blanka vino (laŭvole).

Procedu jene:

Senŝeligu kaj ronde tranĉu la cepojn, varmigu la buteron en kaserolo kaj fritetu la cepojn ĝis kiam ili fariĝas orkoloraj, aldonu la buljonon kaj kuiretu je malalta varmeco 15-20 minutojn. Spicu per la supre menciitaj spicoj kaj aldonu eventuale la vinon. Verŝu la supon en fajrorezistajn pelvetojn, metu sur ĉiun ujon tranĉaĵon de ĵus rostita kaj per ajlo parfumita pano, disŝutu la raspitan fromaĝon kaj metu la tuton por ĉirkaŭ 10 minutoj en la varmegan bakfornon (antaŭ-hejtitan je 225 gradoj). Elprenu zorge, aldonu iom da freŝa, hakita petroselo kaj surtabligu ĝin tre varma.

Ĉi tiu fama pariza supo estas rekomendinda speciale en la nuna sezono. La cepo same kiel la ajlo enhavas kvazaŭ homeopatian apotekon. Ili povas anstataŭi danĝerajn medikamentojn en la senco:

Antaŭzorgi estas pli bone ol kuraci. Ambaŭ stimulas la digeston kaj efikas kontraŭ bakterioj. La ajlo plilarĝigas la sango-vazojn, malaltigas la sangopremon kaj plifortigas ĝenerale, precipe en pli alta aĝo. En certaj regionoj oni eĉ diras: Manĝu ĉiutage krudan cepon kaj vi neniam bezonas kuraciston.

Sed nepre dishaku, tranĉu aŭ elpremu ĝin tuj antaŭ la uzo.

Kaj ne timu la larmojn. Laboru ĉe malfermita fenestro aŭ tenu pecon da pano inter viaj dentoj kaj spiru tra la buŝo (konsilo de Johanna Shorter-Eyck: Internacia kuirlibro).

MONATO 1/80 33

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 — Paĝo 22

Paĝo 23 de la originalo

MUZIKO

Amuza

Miguel Núñez Pozo (Tarrasa, Barcelono, la 6an de januaro 1996), pli konata kiel Miki Núñez aŭ simple kiel Miki, estas hispana kantisto. Li estis konata en 2018, kiam li estis parto de la deka eldono de Operacio Triunfo, atinginte la sesan lokon. Li estis elektita reprezenti Hispanion ĉe la Eŭrovido-Kantokonkurso 2019 kun la temo «La venda» (La bando). La 13an de septembro, 2019 li publikigis sian unuan albumon, Amuza.

[BILDO p.23] Kovrilo de la albumo: sur oranĝa fono junulo kun buklaj brunaj haroj kaj oranĝa ĉemizo ridetas meze de kolora mobilo el branĉoj, ŝtonoj kaj pentritaj lignopecoj pendantaj je ruĝaj fadenoj. Supre, blanklitere, «amuza»; malsupre «miki ——— núñez». En la malsupra maldekstra angulo, ronda ikono de Instagram-profilo.

– Komence la albumo nomiĝis Arbre, arbo en la kataluna … Kial vi ŝanĝiĝis al Amuza?

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 — Paĝo 23

Paĝo 24 de la originalo

MIKI NÚÑEZ ⇒ Ĝi nomiĝis Arbre ĉar mi volis reflekti, ke mi konservas miajn radikojn kaj mi ankoraŭ estas la sama homo kiel kiam mi komencis muziki, ke mi havas certe tion, kion mi volas fari, ke mi kreskis… Sed tiam mi pensis, ke tiu koncepto ne estas tre grava. Do tiam mi koncentriĝis pri la celo de la albumo, kiu estas amuziĝi, la amuzo.

– Vi elektis titolon por via albumo en Esperanto. Ĉu vi povas klarigi ĝin al mi?

Mi serĉis vorton por rilati al amuzo aŭ festo. Kial mi serĉis la tradukon en Esperanto? Mi serĉis amuzon en pluraj lingvoj, kaj serĉante ĝin en Esperanto mi ŝatis kiel ĝi sonis “amuza”. Krome, ĝi ŝajnis min perfekta ĉar mi volis kanti multlingvisman kanton.

Esperanto estas universala lingvo kaj ankaŭ muziko. Amuza, en Esperanto, signifas amuzon kaj samtempe mi volis, ke homoj, kiuj vidis la nomon de la albumo, sciis, ke ĝi estos amuza laboro, kun feliĉa muziko kaj bonaj vibroj.

[BILDO p.24] Kolora foto: la kantisto, en griza T-ĉemizo kaj malhelaj pantalonoj, kantas en mikrofonon sur scenejo kun malhela fono; dekstre lumas ekrano kun bluaj kaj rozkoloraj strioj, kaj sur la planko brilas blankaj lumcirkloj.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 2 – Februaro 2020 — Paĝo 24

La kompleta teksto de la numero 3 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de marto 2020: 26 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 3, marto 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n03_mar

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La anonco de la 79-a Hispana Esperanto-Kongreso (paĝo 24) kontraŭdiras sin ene de la sama paĝo: la kapdato «30. aprilo – 4. majo» estas trastrekita kaj sekvata de averto ke la kongreso estis prokrastita ĝis oktobro, sed la apuda afiŝo plu presas «de la 30a de aprilo ĝis la 4a de majo», kaj la dato reaperas sen trastreko ĉe la fino de la anonco.
• La paĝoj 8 kaj 9 donas dufoje la saman artikolon pri la deveno de la vorto «krokodili»: rekompostite kaj, en fotografia faksimilo, tia kia ĝi aperis en Valencia Luno n-ro 37 (julio 1993). La du tekstoj ne kongruas: la faksimilo tekstas «nomata Emilio Ferrari, kaj la ŝerca alnomo Napoleono», «taksi-ŝoforo kun la verda stelo» kaj «ĉefe relative freŝbakitaj», dum la rekomposita versio skribas «kiu havis la ŝercan alnomon», «taksi-ŝoforo kaj surhavis ĉiam la verdan stelon» kaj «ĉefe relative komencantoj».
• La fontnoto de tiu sama artikolo presas «(el “EVENTOJ”, mardo (2) – 93)» — «mardo» tie, kie oni atendus «marto» —, kaj same en la faksimilo kaj en la rekomposita versio.
• La apudskribo de la grupa foto sur la paĝo 12 ne kongruas kun la bildo: ĝi nomas ok starantajn personojn (Rosa, Jaŭme, Ismael, Dennis, Eduardo, Luis, Laura kaj Raúl) plus Iván kaj Pepe sidantajn, dum sur la fotografio staras naŭ kaj sidas du.
• La enhavtabelo de la paĝo 3 kaj la titoloj de la artikoloj malkongruas en du lokoj: la tabelo anoncas «Korekto de la resumo el la prelego Taga Astronomio» kaj «LANGUAGE TOOL (LINGVA ILO)», dum la artikoloj titoliĝas «Korekto el la resumo el la prelego Taga Astronomio» — kun «el la» dufoje — sur la paĝo 25, kaj «LanguageTool (Lingva ilo)» sur la 7-a.
• La lumbildo de la prelego «Taga Astronomio», reproduktita sur la paĝo 26, estas skribita per la x-sistemo («CXIAM», «LEVIGXAS», «sunlevigxo», «cxiukauxprenas»), ne per la supersignoj de la cetera bulteno; same la lasta alineo de la apuda citaĵo.
• La ekzempla esperanta frazo videbla ene de la ekrankopio de LanguageTool, sur la paĝo 7, enhavas intencajn erarojn («Ĉu vi vi rimarkis», «estas gramatikaj eraro», «ankaux», «ĉi-tiu»): ili estas tio, kion la programo devas marki, ne preseraroj de la bulteno.

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kaplinio de la bulteno: sur verda fono, nokta foto de la Turoj de Serranos de Valencio kun lunarko super ili, la vortoj «VALENCIA LUNO» per grandaj arĝentaj literoj kaj kvinpinta verda stelo dekstre.

Tria epoko – numero 3 – Marto 2020

[BILDO p.1] Tutpaĝa koloro-foto de egipta ŝtonmuro kun reliefaj hieroglifoj — falkoj, okulo, kartoĉoj, homaj figuroj kaj ideogramoj. Sur la foto estas surskribitaj, blanke, la jenaj tekstoj, ĉiu kun verda steleto antaŭe:

★ Deveno de la vorto “krokodili”

★ Kiam, kie, kio okazos?

kaj, sube, per grandaj blankaj majuskloj:

LA HIEROGLIFA SKRIBO ĈE LA ANTIKVA EGIPTIO

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] La kaplinio de la bulteno: sur verda fono, la Turoj de Serranos kun lunarko, «VALENCIA LUNO» kaj verda stelo.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

KOVRILO:

[BILDO p.2] Malgranda reprodukto de la kovrila foto: du vicoj de hieroglifaj reliefoj sur helflava ŝtono, kun falko, kartoĉoj kaj staranta homa figuro. Apudskribo dekstre:

Hieroglifoj en la Templo de Kom Ombo – Egiptio

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

[BILDO p.3] La tuta paĝo havas kiel fonon helflavan foton de egipta ŝtonkolono kovrita per hieroglifoj; la teksto de la enhavtabelo estas presita nigre super ĝi.

ENHAVO

04 SALUTON! – Nova Kap-linio de Eduardo Alonso

05 LA HIEROGLIFA SKRIBO ĈE LA ANTIKVA EGIPTIO Prelego de Elías Hernández Capdevila

07 LANGUAGE TOOL (LINGVA ILO) Stilo kaj gramatika korektad-programaro

08 LA PASINTECO – Deveno de la vorto “krokodili”

10 PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ Kion ni faris en Februaro? de Eduardo Alonso

13 DEKLARO DE UEA OKAZE DE LA INTERNACIA TAGO DE LA GEPATRA LINGVO, 21 februaro 2020

16 LA ESTONTECO – Kiam, kie, kio okazos?

25 ERAR-TABELO – Korekto de la resumo el la prelego Taga Astronomio

Foto: Nombroj en la Templo de Kom Ombo – Egiptio

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

Nova kap-linio

Karaj geamikoj:

Verŝajne vi jam rimarkis, ke ni ŝanĝis la kap-linion de nia bulteno. Ĝi ne multe ŝanĝiĝis, certe, sufiĉe por enmeti ĝin en la 21a jarcento, sed konservante la elementojn, kiuj konsistigas ĝin, kaj por konservi certan kontinuecon.

Aliflanke, ĉi tiuj elementoj ŝajnas al mi tre bone elektitaj, ĉar ili reprezentas la nomon de nia informilo, same kiel nian urbon, kaj kompreneble Esperanton.

Tial tio ne estas vera ŝanĝo, sed nur malgranda ĝisdatigo de la dezajno farita de la granda artisto Manolo Monleón, antaŭ jam 52 jaroj.

Agrablan legadon! Eduardo Alonso

[BILDO p.4] La antaŭa kaplinio de la bulteno: sur plene verda fono, blanka desegno de la Turoj de Serranos, granda blanka lunarko kiu ĉirkaŭas la komencan C de «VALENCIA», la vortoj «VALENCIA LUNO» per blankaj majuskloj kaj kontura kvinpinta stelo dekstre. Apudskribo:

Nia malnova kaplinio

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

LA HIEROGLIFA SKRIBO ĈE LA ANTIKVA EGIPTIO

Prelego de Elías Hernández Capdevila

Laŭ-kutime, la sepan de februaro, ni okazigis nian ĉiu-monatan prelegon ĉe nia grupejo. Kiel certe ĉiuj niaj legantoj jam konas, unu el niaj kun-grupanoj prelegas ĉiu-monate, je la unua vendredo de tiu monato, pri iu ajn temo, kiun li aŭ ŝi elektas. Tiu prelego okazas per nia mirinda lingvo, kompreneble, ĉar tiu evento estas unu el la plej gravaj okazaĵoj dum tiu monato.

[BILDO p.5] Foto de detalo de la Ŝtono de Rosetta: malhela polurita ŝtono kun tri vicoj de enskribaĵoj — hieroglifoj supre kaj pli densaj skribsignoj sube. Apudskribo:

Ŝtono Rosetta (detalo)

Ĉi-foje, nia kun-grupano Elías prelegis dum preskaŭ du horoj, de la sesa horo ĝis ĉirkaŭ la oka post-tagmeze, elektinte la temon LA HIEROGLIFA SKRIBO ĈE LA ANTIKVA EGIPTIO. Laŭ la tutaj ĉeestantoj, la prelego estis tre interesa kaj eĉ instruema, ĉar Elías laboris dum pli ol kvardek jaroj kiel instruisto, kaj ne povas ĉesi sia ŝato pri instruado kiam li prelegas aŭ prezentas ion novan al la aliuloj. La prelego estis prezentita per Powerpoint-a lum-bildaro, helpe de multnombraj plen-koloraj bildoj. Elías aperigis sur la ekrano multe da informo pri tiu skrib-maniero, kiu estis uzata de la antikvaj egiptoj dum preskaŭ 3500 jaroj.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

[BILDO p.6] Foto de du reliefaj kartoĉoj (ovalaj kadroj kun hieroglifoj interne) skulptitaj sur helflava ŝtono. Apudskribo:

Kartoĉo de Ptolemeo XII en la Templo de Kom Ombo – Egiptio

Niaj kun-grupanoj ĉeestis preskaŭ amase, kaj ni povas certigi parkere almenaŭ la ĉeeston de Rosa, Pepe, Vicent, Iván, Raúl, Luis inter aliaj. Cetere, ni ricevis la agrablan viziton de nia amiko el Teruelo Alberto Granados, kiu ankaŭ ĉeestis la prelegon, kaj kiu poste rakontis al ni tre interesajn novaĵojn pri la grupo al kiu li partoprenas, la fama kaj tre aktiva kaj agema Libera Animo. Ni ankaŭ ricevis la viziton de malnova sed ankoraŭ juna grupano, Juan Alegre.

Ankaŭ laŭ-kutime, kaj dum la prelego estis okazanta, en apuda klas- ĉambro, nia kun-grupano Dennis instruis la kutiman Fulmo-kurseton de Februaro, kiun ankaŭ ni okazigas ĉiu-monate, je la unua vendredo de ĉiu monato. Ĉi-foje, Eduardo helpis Dennis dum la du horoj, kiel kurso-helpanto. Nur unu nova lernantino ĉeestis. Ŝi nomiĝas María, kaj klarigis al ni ke la kialo por sia partopreno je tia kurseto baziĝas pri tio ke ŝi estas skribanta nun libron, kaj ŝi volas enmeti kelkajn frazojn en Esperanto en sia verko. Ŝia klarigo estis tre bona surprizo, kaj ni jam volus legi tiun novan verkon de María.

Elías Hernández Capdevila

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

LanguageTool (Lingva ilo)

Stilo kaj gramatika korektad-programaro

[BILDO p.7] Ekrankopio de la retejo de LanguageTool, blua fono. Supre maldekstre la rondа emblemo «LT» kun ondlinioj kaj la teksto «LanguageTool / programa de revisión de gramática y ortografía»; dekstre la menuo «Pricing · Add-ons · Forum · Development · Castellano». Sube: «Gramática, estilo y corrector ortográfico / LanguageTool comprueba su escritura en más de 20 idiomas.» kaj blanka butono «Instalar la extensión de Chrome». En la blanka tekstujo aperas ekzempla frazo en Esperanto, kun kelkaj vortoj markitaj flave kaj unu roze:

Algluu vian kontrolendan tekston ĉi tie… Aŭ nur kontrolu ĉi tiun ekzemplon. Ĉu vi vi rimarkis, ke estas gramatikaj eraro en tiu frazo? Rimarku, ke Lingvoilo ankaux atentigas pri literumaj eraroj kiel ĉi-tiu.

Sube maldekstre falmenuo kun «Esperanto», kaj dekstre rubuja bildsimbolo, oranĝa butono «Actualización Premium» kaj verda butono «Comprobar texto».

LanguageTool estas programaro pri gramatiko kaj korektado de stilo por la angla, franca, germana kaj multaj aliaj lingvoj. Vi povas pensi pri LanguageTool kiel programaro por detekti erarojn, kiujn simpla literumilo ne povas detekti. Ĝi ankaŭ povas detekti iujn gramatikajn erarojn, kaj eĉ donas informojn pri la eraro, en la kazo de Esperanto per ligo al PMEG

La subtenataj lingvoj estas: asturia, belorusa, bretona, kataluna, ĉina, dana, nederlanda, angla, Esperanto, franca, galega, germana, greka, itala, japana, persa, pola, portugala, rumana, rusa, slovaka, slovena, hispana, sveda, tagala, tamila, ukraina. Atentu, ke la nivelo de subteno tre varias inter lingvoj.

Tiu programaro estas havebla kaj instalebla por Firefox, Chrome, Edge, Opera, Microsoft Word, Libre Office, Google Docs, ktp.

Retpaĝo: https://www.languagetool.org/es/

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

LA PASINTECO

Deveno de la vorto “krokodili”

Ĉirkaŭ la jaro 1930 kaj dum la postaj jaroj vivis en Parizo itala esperantisto nomata Emilio Ferrari, kiu havis la ŝercan alnomon Napoleono.

Li estis taksi-ŝoforo kaj surhavis ĉiam la verdan stelon. En ĉiu numero de “La Movado”, la tiama Esperanto-gazeto, kiun mi posedas de 1931, dato de mia esperantiĝo, ĝis 1933, dato de lia morto, troviĝis reklamo por tiu verda taksio.

[BILDO p.8] Nigra-blanka faksimilo de la origina artikolo en la malnova Valencia Luno, komposita en du kolumnoj. Supre dekstre nigra silueto de krokodilo kun parolveziko en manskriba tipografio:

umm! Bonvolu ne krokodilu

Malsupre maldekstre desegnaĵo de starante iranta krokodilo kiu tenas etan pupon aŭ marioneton. La teksto de la faksimilo tekstas:

DEVENO DE LA VORTO “KROKODILI” !.

Ĉirkaŭ la jaro 1930 kaj dum la postaj jaroj vivis en Parizo itala esperantisto nomata Emilio Ferrari, kaj la ŝerca alnomo Napoleono.

Li estis taksi-ŝoforo kun la verda stelo. En ĉiu numero de “La Movado”, la tiama Esperanto-gazeto, kiun mi posedas de 1931, dato de mia esperantiĝo, ĝis 1933, dato de lia morto, troviĝis reklamo por tiu verda taksio.

Li eĉ gvidis kurson de Esperanto por siaj kolegoj taksi-ŝoforoj kaj en tiu gazeto estis ofte menciita lia aktiveco kiel esperantisto.

Nu, en 1932 li fariĝis kelnero en kafejo “Imperator” kaj ofte vizitadis alian kafejon, “Le Talma”, kie ĉiu sabate posttagmeze okazis renkonto de esperantistoj, ĉefe relative freŝbakitaj, kaj tie, same kiel en kafejo “Imperator”, ĉiufoje kiam li aŭdis ke iu parolis francan lingvon, li kolere ekkriis: “Kiuj estas tiuj krokodiloj ?”.

Tiu esprimo ne havis por li apartan signifon. Li estus povinta insulti per “fuŝuloj, stultuloj, kameloj” aŭ similaj epitetoj, kaj tio estis nur por laŭtigi sian malkontenton, ke oni ne uzas la “karan” lingvon .

Lia esprimo estis tiom ripetata, ke ĝi transiris al aliaj parizaj renkontiĝejoj kaj poste ĝi fariĝis, migrante de grupoj al kongresoj, eĉ internacia. Tiu pura esperantista idiotismo ( ne ideotaĵo), kiun tiel ofte oni aŭdis dum “Universalaj Kongresoj”, naskigis la spritaĵon:

“Ili estas kongresoj, kie oni aŭdas la plej multajn naciajn lingvojn !”.

Pri tiu vera origino mi povas nerifuteble atesti, ĉar mi estis ofte aŭdanto de tiu kolersplodo…

(Tia estas la historio de la vorto “krokodili” rakontita de Roger Bernard, kaj ĉerpita el “1887 kaj la sekvo”, de Waringhien).

(el “EVENTOJ” , mardo (2) – 93)

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

Li eĉ gvidis kurson de Esperanto por siaj kolegoj taksi-ŝoforoj kaj en tiu gazeto estis ofte menciita lia aktiveco kiel aktiva kaj agema esperantisto.

Nu, en 1932 li fariĝis kelnero en kafejo “Imperator” kaj ofte vizitadis alian kafejon, “Le Talma”, kie ĉiu sabate posttagmeze okazis renkonto de esperantistoj, ĉefe relative komencantoj, kaj tie, same kiel en kafejo “Imperator”, ĉiufoje kiam li aŭdis ke iu parolis la francan lingvon, li kolere ekkriis: “Kiuj estas tiuj krokodiloj ?”.

Tiu esprimo ne havis por li apartan signifon. Li estus povinta insulti per “fuŝuloj, stultuloj, kameloj” aŭ similaj epitetoj, kaj tio estis nur por laŭtigi sian malkontenton, ke oni ne uzas la “karan” lingvon.

Lia esprimo estis tiom ripetata, ke ĝi transiris al aliaj parizaj renkontiĝejoj kaj poste ĝi fariĝis, migrante de grupoj al kongresoj, eĉ internacia. Tiu pura esperantista idiotismo (ne ideotaĵo), kiun tiel ofte oni aŭdis dum “Universalaj Kongresoj”, naskigis la spritaĵon:

“Ili estas kongresoj, kie oni aŭdas la plej multajn naciajn lingvojn!”.

[BILDO p.9] Kolora emblemo: verda karikatura krokodilo kun malfermita buŝo interne de ruĝa malpermes-signo (ruĝa cirklo kun oblikva strio), kaj super ĝi, arke, la teksto «Ne krokodilu!». Sube maldekstre eta ronda stampo kun nigra stelo kaj la litero E, ĉirkaŭskribo «ESPERANTO», kaj sub ĝi la teksto «Kolektisto de frazoj».

Pri tiu vera origino mi povas nerifuteble atesti, ĉar mi estis ofte aŭdanto de tiu koler- splodo…

(Tia estas la historio de la vorto “krokodili” rakontita de Roger Bernard, kaj ĉerpita el “1887 kaj la sekvo”, de Waringhien).

(el “EVENTOJ”, mardo (2) – 93)

(Valencia Luno n-ro 37 Julio 1993)

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ

Kion ni faris en februaro?

La 7-an de februaro, unua vendredo de la monato, je la 4-a, ni daŭrigis niajn Kurso Benson kaj BEK Kurso. Poste ni komentis la ĉapitron 6 de Don Kiĥoto, kiu temas pri la granda kaj amuza elsarko, kiun la pastro kaj la barbiro faris el inter la libroj de nia inĝenia hidalgo.

Post longa tempo, antikva sed ankoraŭ juna samideano, Juan Alegre, revenis al niaj kunvenoj. Ni ankaŭ ricevis la viziton de Alberto Granados el Teruelo.

Ĉi-semajne oni daŭrigis en nia Grupejo PIV la ĉiu-monatan prelegon, laŭ-kutime okazanta je la unua vendredo de ĉiu monato.

Ĉi-foje, nia preleganto estis nia kunulo Elías, grupano 253 de la Grupo, kaj lia prelego temis pri La Hieroglifa Skribo en la Antikva Egiptio. Kompreneble, la prelego estis prezentita per nia mirinda lingvo Esperanto, kaj komenciĝis je la sesa horo posttagmeze, pere

[REKLAMO p.10] Anonco kun la verda strigo de Duolingo apud granda verda stelo kaj la signo «+» inter ili. Supre, per grandaj literoj:

www.duolingo.com Esperanto, 世界语

Kurso Internacia de Esperanto en Valencia

Sekvas listo, ĉiu punkto markita per verda stelo (la unua per la strigo):

Puedes estudiar el Esperanto GRATIS (100 horas) en DUOLINGO.COM

Puedes empezar a estudiar, con otras personas, el Esperanto GRATIS (8 horas) en Valencia (Russafa).

¿DONDE?: Russafa, associación Esperanto de Valencia, en Peris y Valero 96, pta 5

¿CUANDO?: 7, 14, 21, y 28 FEBRERO, de 6 a 8 de la tarde.

¿PARA QUIÉN? estudiantes de DUOLINGO, estudiantes internacionales, ERASMUS, estudiantes, políglotas, amantes de idiomas, jubilados, todos menos Trump.

¿CÓMO CONTACTAR, RESERVAR?:

telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie] (Rosa).

Puedes llamar o enviar un SMS con tu nombre: Curso Internacional Esperanto – Quiero probarlo, 3 horas, gratis.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

de projekciilo donacita de nia prezidanto Raúl. Ni tre dankas Raúl pro tio, kompreneble.

Dum la prelego oni servis kafon, teon, manĉan (elvenanta el la regiono La Manĉo) fromaĝon kaj manĉan vinon, ĉi-foje donacitajn de Rosa kaj Dennis por celebri nian novan kurson Don Kiĥoto!

Samtempe, kaj en apuda klas-ĉambro, nia kunulo Dennis instruis la Kurson pri Esperanto por Komencantoj, semajno 1 el 4. Tiu kurseto estas unu el la plej gravaj eventoj de nia eventaro, ĉar tio ebligus la varbadon de novaj esperantistoj por nia Grupo.

Kaj fine oni riparis la pordon de la montrofenestro, kiu estis malmuntita.

La 14-an de februaro ni daŭrigis nian aktivecon per Kurso Benson kaj BEK Kurso. Poste ni komentis ĉapitron 7 de Don Kiĥoto, pri la dua eliro de nia bona kavaliro Don Kiĥoto de la Manĉo, kie ni ekkonis Sancho-n!.

Ni ankaŭ suprenirigis al nia ĉefsidejo la fridujon, kiun Eduardo Martínez donis al ni. Ni tre dankas Eduardo pro tio.

Por regajni forton, ĉi-foje ni akompanis la teon per bongusta kaj dolĉa jogurta kuko farita de Rosa.

Je la 6a horo, Kurso por Komencantoj, semajno 2 el 4.

La 21an de februaro, je la 4-a vespere ni faris ekzercojn pri la Historio de la Homaro, direktitaj de Rosa.

Tiam, je la 5-a, utiligante la foreston de Dennis, ni donis feriojn al Don Kiĥoto, kaj ni faris ekzercojn de babilado dum ni prenis teon, laŭ- kutime. Dume Rosa kaj Raúl faris kompletan purigadon de nia nova fridujo.

Je la 6a ni daŭrigis la kurson por komencantoj, semajno 3 el 4, studante paĝojn 13 ĝis 16 de BEK-1

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

La 28an de februaro, ni bonvenigis Laura Brazzabeni, itala esperantistino kaj vicprezidantino de la FEI – Federazione Esperantista Italiana (Itala Esperantista Federacio) kiu interalie rakontis al ni pri la 87-a Itala Kongreso de Esperanto kio okazos en Asizo, 22–29-a de aŭgusto 2020.

[BILDO p.12] Grupa foto en la grupejo: naŭ personoj staras en vico kontraŭ la muro — virinoj kaj viroj, unu el ili kun kapaŭskultiloj ĉirkaŭ la kolo — kaj du viroj sidas antaŭe, apud tablo kun akvoboligilo, tasoj, keksujoj kaj manĝaĵoj. Sur la muro dekstre pendas enkadrigita portreto de L. L. Zamenhof; apude blanka projekcia ekrano.

Jen fotaĵo pri tiu renkontiĝo, kie oni povas vidi, de maldekstre, Rosa, Jaŭme, Ismael, Dennis, Eduardo, Luis, Laura kaj Raúl. Iván kaj Pepe sidis trankvile, dum siaj kun-grupanoj laciĝis, malsatis kaj soifis …

Je la 5-a, ni parolis pri ĉapitro 8 de Don Kiĥoto, kiu temas pri la brava faro de la kuraĝa don Kiĥoto en la terura kaj neniel imagebla aventuro de la vento-muelejoj, kun aliaj eventoj memorindaj. Poste, je la 6-a, ni finis la kurson por komencantoj, semajno 4 el 4, kun BEK-1, paĝojn 17 ĝis 19. Ankaŭ en tiu tago aperis la numero 2 de Valencia Luno, kun granda sukceso inter niaj legantoj.

Eduardo Alonso

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

DEKLARO DE UEA

OKAZE DE LA INTERNACIA TAGO DE LA GEPATRA LINGVO, 21 FEBRUARO 2020

[ Mesaĝo sendota al UN kaj Unesko en la venontaj tagoj. Kun afabla peto republikigi ĝin en viaj lokaj kaj landaj paperaj gazetoj kaj aperigi ĝin en viaj aliaj komunikiloj. Dankon! ]

[BILDO p.13] La emblemo de la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo: kvin koloraj parolvezikoj (verda, flava, blua, nigra kaj ruĝa) aranĝitaj en cirklo.

Unuiĝintaj Nacioj kaj ties membraj ŝtatoj alvokis al atingo de bonkvalita edukado por ĉiuj kiel la kvara el deksep Celoj por Daŭripova Evoluigo atingendaj ĝis la jaro 2030. Inter la antaŭvidataj rezultoj kaj la iloj por realigi tiun kvaran Celon por Daŭripova Evoluigo estas:

• Universala elementa kaj meza edukado

• Universala antaŭelementa edukado

• Universala kapablo legi kaj skribi inter la junularo

• Genra egaleco

• Efikaj lernaj medioj

• Kvalifikitaj instruistoj

[BILDO p.13] Blanka kadro kun la blua emblemo de Unuiĝintaj Nacioj (terglobo inter du olivbranĉoj) kaj, dekstre, la nigra emblemo de UNESCO (templo el kolonoj formantaj la literojn UNESCO). Vertikale ĉe la dekstra rando: «©UN ©UNESCO». Sub la kadro la apudskribo:

▲ UN and UNESCO share causes with UEA.

Tiu Celo supozigas, ke, se studentoj frekventas lernejojn sub zorgo de kvalifikitaj instruistoj, ili lernos.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

Sed tie kuŝas silenta antaŭsupozo – nome ke la studentoj instruiĝu en lingvo kiun ili komprenas.

En multaj landoj kaj cirkonstancoj ili ne estas instruataj en la propraj lingvoj kaj oni malmulton faras por helpi ilin transiri al la lingvo de instruado. Tio ofte malavantaĝas ilin tutvive, nuligante la pozitivon de lerneja ĉeesto, de kompetenta instruado, kaj de investo en lerneja infrastrukturo.

Sen instruado de lernantoj en lingvo kiun ili komprenas, ni forĵetas monon kaj, kun ĝi, promesplenajn vivojn.

Pro tio, UNESKO proklamis la 21- an de februaro Internacia Tago de la Gepatra Lingvo, festata ĉiujare. Ĝi ĉefe celas emfazi la edukajn avantaĝojn de uzado de la gepatra lingvo en lernejoj, precipe elementaj lernejoj. Infanoj lernas legi kaj skribi pli rapide en

[BILDO p.14] Afiŝo de la Internacia Tago de la Gepatra Lingvo: kolora foto de juna virino kaj knabino kiuj brakumas sin kaj ridetas, sur verda naturfono. Supre maldekstre la teksto «Internacia TAGO de la GEPATRA LINGVO / 21-a de februaro 2020»; supre dekstre la emblemo de UEA (kvin koloraj parolvezikoj kun la surskribo «UEA · UNIVERSALA ESPERANTO-ASOCIO») kaj apude «En oficialaj rilatoj kun UN kaj UNESCO». Malsupre dekstre eta enmetita foto de tri ridetantaj personoj. Maldekstre, sur la foto, la citaĵo:

“Ni devas defendi … la indiĝenajn lingvojn, pri kiuj ni scias, ke ili malaperas laŭ la ritmo de po unu ĉiujn du semajnojn – kio estas neriparebla perdo por la homa heredaĵo.”

Direktoro Ĝenerala, UNESCO

Sub la foto, sur blanka strio:

Infanoj rajtas lerni per sia hejma lingvo. Unesko kaj la movado por la internacia lingvo, Esperanto, respektas kaj subtenas lingvan kaj kulturan diversecon en la mondo.

Legu pli: www.linguistic-rights.org/21-02-2020 Pri lingvoj: www.lingvo.info Pri interetna komunikado: www.esperanto.net | www.uea.org

kun QR-kodo maldekstre.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 · Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

lingvo kiun ili plene scipovas – aŭ, pli precize, ili spertas malavantaĝon se ili devas komenci sian lernadon en lingvo kiun ili ne scipovas, parte aŭ komplete.

La Internacia Tago de la Gepatra Lingvo memorigas nin ankaŭ, ke en multaj mondopartoj al tutaj lingvoj mankas oficiala statuso, oni diskriminacias kontraŭ iliaj parolantoj kaj oni malatentas iliajn kulturajn valorojn.

Universala Esperanto-Asocio, kiel unu el malmultaj neregistaraj organizoj kiuj sin koncernas pri lingvaj demandoj, fote subtenas la Internacian Tagon de la Gepatra Lingvo kaj ĝia mesaĝo de lingva justeco por ĉiuj. Kiel diris Audrey Azoulay, Ĝenerala Direktoro de UNESKO, en 2018: “Nia Organizaĵo dividas kun la esperantista Movado komunajn valorojn: esperon en konstruado de paca mondo, harmonian kunvivadon inter la popoloj, respekton al kultura diverseco, solidarecon trans la limoj.”

Mallonge dirite, UEA kredas je edukado por ĉiuj en lingvoj kiujn ili komprenas, je lingva justeco ĉiuaspekta kaj je mondo paca per edukado kaj kompreniĝo. Nia Asocio laboras por tiuj celoj en ĉiu angulo de la mondo, ligita de la Internacia Lingvo Esperanto. Ni alvokas al Unuiĝintaj Nacioj, UNESKO kaj ĉiuj laborantoj por daŭripova mondo, ke ni kune atingu la kvaran Celon por Daŭripova Evoluigo kaj la scion, egalecon, justecon kaj perspektivon kiuj akompanus tiun atingon.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 15

Paĝo 16 de la originalo

LA ESTONTECO

Kiam, kie, kio okazos?

[BILDO p.16] Emblemo de la Internacia Kalendaro: verda stiligita valizo, en kies centro blanka kadro kun kvar koloraj homfiguroj (nigra, blua, ruĝa kaj flava) tenantaj sin je la manoj; laŭlonge de la maldekstra rando, vertikale, la vorto «EVENTOJ», ĉe la dekstra rando la literetoj «LS», kaj sub la valizo la surskribo «INTERNACIA KALENDARO».

Internacia Kalendaro de Esperanto-aranĝoj

http://www.eventoj.hu/

Kiam, kie, kio okazos? La Internacia Kalendaro listigas ĉiujn publikajn kaj konatajn Esperanto-aranĝojn, renkontiĝojn, festivalojn kaj kongresojn, kiuj bonvenigas viziton de vojaĝemaj esperantistoj.

25 – 29. marto

[BILDO p.16] Emblemo de Kristana Esperantista Ligo Internacia: verda kvinpinta stelo kun blanka kruco en la centro kaj la literoj «K. E. L. I.» ĉirkaŭ la pintoj; sube blanka folio-forma elemento.

Bibliaj Tagoj – en Worms, Germanio. La Bibliajn Tagojn ofertas “Esperanto-Liga für Christen in Deutschland”, la germana sekcio de Kristana Esperantista Ligo Internacia. Ĉiu, kiun interesas kristanismo, estas bonvena. Ni diskutas, kantas, diservas, ĉio en ekumena etoso. Posttagmeze ekskursoj al Wiesbaden. Organizas: Rudolf Fischer, Gustav-Adolf-Str. 2a, D-48356 Nordwalde, Germanio. – retadreso: fischru@uni-muenster.de

26 – 29. marto

[BILDO p.16] Kolora foto de granda konstruaĵo: la supra etaĝo el malhela ligno kun mansarda tegmento, la malsupra flava; antaŭ ĝi ruĝaj sunombreloj, verda heĝo kaj la angulo de blua naĝbaseno.

50-a lingva seminario – en Malá Skála, Ĉehio. Seminario – paroliga kurso en Ĉeha paradizo en bela naturo. Organizas: Lenka Angelová kaj Jindřiška Drahotová, Na Okrouhlíku 953/21 530 03 Pardubice, Ĉehio. – retadreso: l.angelova@seznam.cz, drahotovaesperanto@seznam.cz

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 16

Paĝo 17 de la originalo

26 – 30. marto

[BILDO p.17] Kolora foto de unuetaĝa brika domo kun bluaj fenestrokadroj kaj kamentubo, ĉe vasta herbejo kun gruza aleo; dekstre alta senfolia arbo.

Mez-Anglia Semajnfino Esperantista (MASE) – en Wellesbourne, Unuiĝinta Reĝlando. Kvartaga semajnfino por verŝajne inter 10 kaj 20 esperantistoj, dum kiu ni uzos ĉefe Esperanton inter ni. Estos tabulludoj kaj kartludoj. Estos bonaj manĝaĵoj veganaj, vegetaraj, kaj fojete kun viando. Ni proponas ekskurson al Stratford-upon-Avon, la urbo de Shakespeare, kaj al Royal Leamington Spa. Organizas: Tim Morley, kun helpo de kelkaj partoprenantoj. – retadreso: saluton@mase.org.uk

27 – 29. marto

[BILDO p.17] Nigra-blanka desegna emblemo: granda lupeo super stiligita reto aŭ mapo; en la centro la vorto «esperanto» per plurkoloraj tondaĵ-literoj, kaj dekstre malsupre la surskribo «France-Est».

87a Regiona staĝo de Esperanto – en Art-sur-Meurthe, Francio. Meze de 11-hektara parko proksima de rivero Meurthe, ni disponos je unu el la 6 konstruaĵoj por laŭplaĉe lerni, babili, ridi, aŭskulti prelegojn, ĝui kantan spektaklon, rigardi farmbestojn … aŭ trafoliumi la 700 titolojn de nia libroservo! Organizas: Esperanto Nancy 54. – retadreso: esperanto-nancy-54@laposte.net

27 – 30. marto

[BILDO p.17] Kolora foto de mallarĝa strateto kun blankaj muroj kaj bluaj pordoj kaj fenestroj; sur la strato bluaj tabloj kaj seĝoj de kafejo, floroj en potoj, kaj super la strato pendantaj ornamaĵoj — retoj, savzonoj, biciklo kaj aliaj objektoj.

13-a Mezorienta Kunveno – en Çeşme/Ĉeŝme, Turkio. Organizas: Annie Grente, Neapoli, Grekio. – retadreso: anniegrente@hotmail.fr

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 17

Paĝo 18 de la originalo

28. marto

[BILDO p.18] Kolora afiŝo: sunsubiro super trankvila akvo, kun granda senfolia arbo kies silueto speguliĝas en la akvo kaj el kies mezo radias la suno; supre, ruĝlitere, «Kajto» kaj «la Universala Arbo»; malsupre maldekstre «© 2019 Windrose Music» kaj «Info: www.nanno-ankie.nl».

Kultura Tago – en Lunteren, Nederlando. Temo: Faktoj kaj Fantasioj, prelego: Federico Gobbo, kvizo: Bert de Wit, koncerto: Kajto. Organizas: Esperanto Nederland, Arubastraat 12, 9715 RW Groningen, Nederlando. – retadreso: sekretario@esperanto-nederland.nl

1 – 8. aprilo

[BILDO p.18] Foto de du junaj personoj farbantaj internan muron: viro kun farbrulo kaj virino en blua laborsalopeto tenanta farbujon; trans la bildo verda strio kun la teksto «LABORBRIGADO ĈE LA ESPERANTO-STACIO» kaj eta emblemo.

Laborbrigado en la Esperanto-Stacio – en Halbe ĉe Berlino, Germanio. La Esperanto-Stacio estas nova renkontiĝejo por esperantistoj en stacidomo sude de Berlino. Ni kune preparu la domon por printempa kaj somera sezono kun multaj esperantaj aranĝoj! Dum la laborbrigado ni renovigos la kadukajn ĉambrojn. Ekzemploj de labortaskoj: farbado, muntado de mebloj, ĝardenumado, purigado ktp – laŭ interkonsento. Ni laboros 4 horojn tage, poste estos komunaj aktivaĵoj kiel ekskursoj al Berlino, migrado en la naturparko, ekskursoj al la vilaĝoj de la soraba malplimulto aŭ naĝado en la lago. Loĝado surloke senpage, uni mem zorgas pri manĝoj (supermerkato tuj apude). Vojaĝkostoj ne estas repagataj. Organizas: Esperanto-Stacio. – retadreso: esperantostacio@gmail.com

1. aprilo – 31. majo

[BILDO p.18] Kolora foto de Cullera vidita de sur monteto: sur la antaŭa plano sekaj rokaj deklivoj kun makiso; malantaŭe la urbo kun vico de altaj blankaj apartamentaj konstruaĵoj laŭ la sabla plaĝo, kaj la blua maro sub blua ĉielo.

Esperanto-Plaĝo II – en Cullera (Valencio), Hispanio. Esperanto-Plaĝo II, La 2a Jaro – en Cullera (Valencio), Hispanio. La plej longa, intensa kursaro nuntempe en

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 18

Paĝo 19 de la originalo

Esperantujo! Dumonata kursaro (61 tagoj) por komencantoj, komencintoj, progresantoj, kaj ankaŭ por altnivelaj Esperantistoj kiuj volas lerni instruadon kaj metodikon. Aprilo BEK-Kurso kun la Valencia Metodo por lerni la lingvon parole kaj skribe. Majo, UNESKO-Kuriero kaj lecionoj de la Universitato de Esperanto kun diskutado. Literaturo. Ebla partopreno en la Hispana Landa Kongreso. Partopreno en la kursoj de la Esperanto-Grupo de Valencio. Speciale por emeritoj el Azio, Eŭropo, Nordameriko, kune. Apudmara loĝado, kundividita loĝejo (dormoĉambro, banĉambro, kuirejo, salono, apudmara balkono) ĉirkaŭ 400 eŭroj por du monatoj. Kurso-kotizo por du monatoj: 380 eŭroj. Rezervado: 100 eŭroj. Organizas: Dennis Keefe kaj la Esperanto-Grupo de Valencio – retadreso: keefeinchina@gmail.com

2 – 5. aprilo

[BILDO p.19] Kolora afiŝo kun verda kadro: supre, per verdaj literoj, «Bonvenon Al Tel Avivo»; sube kvin fotetoj de la urbo (nokta strato kun lumstrioj, marbordo kun altaj domoj, konstruaĵoj, homplena strato), la emblemo de Esperanto-Ligo en Israelo kaj verda flago kun stelo; malsupre la teksto «la 21-a Israela Kongreso de ESPERANTO 2-5.04.2020».

Israela Kongreso de Esperanto – en Tel-Aviv- La konreso havos riĉan internacian artan programon: Bronŝtejn, Zuzana kaj la ukraina ensemblo A.M.O. Estos 3 duontagaj ekskursoj. Eksterlandaj gastoj povos kombini la Mezorientan Kunvenon de MONA en Turkio (27-30.3.2020 https://uea.org/vikio/La_dek-tria_Mezorienta_Kunveno_en_Turkujo ) kun la Israela Kongreso kaj postkongreso (5-12. aprilo) por du-semajna Esperanto-festeno. Organizas: E-Ligo en Israelo (ELI) eli@esperanto.org.il

6 – 13. aprilo

[BILDO p.19] Nigra-blanka humura desegno: kvin kunikloj starantaj vice unu malantaŭ la alia, ĉiu kun grandaj oreloj kaj gaja mieno; maldekstre malsupre la subskribo «EK».

36-a PSI – Printempa Semajno Internacia – en Wittenberg (Saksio-Anhalto), Germanio. PSI estas granda internacia renkontiĝo por la tuta familio dum unu semajno ĉirkaŭ pasko. Ĝi okazos en la moderna junulargastejo Wittenberg, kiu estas parto de la

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 19

Paĝo 20 de la originalo

historia kastela komplekso kaj monda heredaĵo; tuj apude de la preĝejo kun la Lutera teza pordo. Dum la semajno ni havos prelegojn, Esperanto-kursojn, sportajn aktivaĵojn, diversajn manlaborojn, ekskursojn kaj koncertojn. Inf.: Ralf kaj Zoja HAUMER, rete: ralf.haumer@esperanto.de . Organizas: Germana Esperanto-Asocio, Katzbachstrasse 25, 10965 Berlin, Germanio. – retadreso: psi@esperanto.de

[BILDO p.20] Logo de SAT-Amikaro: maldekstre ronda emblemo kun verda stelo kaj la vortoj «SAT amikaro»; apude, per grandaj ruĝaj literoj, «SAT-Amikaro», kaj dekstre granda verda kvinpinta stelo.

11 – 13. aprilo

72-a kongreso de SAT-Amikaro – en Baugé, Francio. Organizas: SAT-Amikaro. – retadreso: sekretario@sat-amikaro.org

16 – 18. aprilo

[BILDO p.20] Emblemo de la Irana Esperanto-Asocio: stiligita blanka-verda-ruĝa pordego (la turo Azadi de Teherano), supre la litero «E» kaj ĉirkaŭe ok verdaj kvinpintaj steloj.

7-a Irana Esperanto Kongreso, IREK-7 – en Teherano, Irano. Temo: Esperanto kaj Daŭra Turismo. Organizas: Irana Esperanto Asocio (IREA). – retadreso: info@espero.ir

17 – 19. aprilo

[BILDO p.20] Nigra kvadrata afiŝo: verda silueto de urbo kun turoj kaj konstruaĵoj laŭ arka linio, sub ĝi granda verda kvinpinta stelo kun ornamaj desegnoj interne, kaj malsupre la jarnombro «2020» per ornamitaj ciferoj.

Brita Kongreso 2020 – en Leicester, Britio. Dum la 101-a brita kongreso vi estos en amika ĉirkaŭaĵo kun malvarmetaj trinkaĵoj en la mano. Ni havos gastpreleganton, prezentojn, atelierojn kaj diskutgrupoj. Estos ebleco praktiki vian Esperanton kaj renkonti aliajn esperantistojn. Grupmanĝo ĉe loka restoracio. Ekskursoj al la Richard III Vizitcentro kaj Batalkampo de Bosworth. Ekskursoj al la Nacia Kosma Centro kaj Abbey Parko. Organizas: Esperanto Association of Britain, EAB, Esperanto House, Station Road, Barlaston, Staffordshire, ST12 9DE, Britio. – retadreso: eab@esperanto.org.uk

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 20

Paĝo 21 de la originalo

17 – 19. aprilo

[BILDO p.21] Foto de verda savzono kun blankaj strioj, sur kiu legiĝas supre «ESPERANTO» kaj sube «SZCZECIN».

Ŝĉecina Esperanta Printempo – en Szczecin (Ŝĉecino) Pollando. Kutima ĉiujara printempa renkontiĝo en nia bela urbo Ŝĉecino. En la programo i.a. koncerto en filharmonio, vizitado de kastelo, prelegoj kaj elpaŝoj de lokaj esperantistoj kaj gastoj, komunaj ĝisnoktaj kafoklaĉoj. La kotizo inkludas kostojn de tranoktado kaj manĝado en loka renkontejo. Organizas: Ŝĉecina Filio de Pola Esperanto Asocio. – retadreso: lobacz.k@onet.eu

17 – 25. aprilo

[BILDO p.21] Logo «PRINTEMPAS»: grandaj nigraj serifaj majusklaj literoj, en kiuj la litero A estas anstataŭigita per verda folio.

10-a PRINTEMPaS – en Baugé, Francio. Intensaj kursoj kun Przemek Wierzbowski el Bjalistoko, Marion Quenut kaj Christophe Chazarein el Tuluzo. En la fino eblas KER-ekzameniĝi! (B1, B2, C1) Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé-en-Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

23 – 26. aprilo

[BILDO p.21] Kolora afiŝo: aera foto de universitata kampuso kun granda blanka konstruaĵo, palmoj, verdaj herbejoj kaj aleo; supre la teksto «FJK 2020 IN MANILA / PHILIPPINE ESPERANTO YOUTH CONGRESS», kaj dekstre malsupre la logo «FJK» kun stiligita suno.

1-a Filipina Junulara Kongreso de Esperanto – en Quezon City, Metro Manila, Filipinoj. La 1a Filipina Junulara Kongreso de Esperanto (FJK) estas la historia unua landa kunveno de junaj filipinaj esperantistoj. Alilandaj partoprenontoj estas invitataj! Malkovru la riĉajn kulturon kaj heredaĵon de Filipinoj kaj konatiĝu kun filipinaj samideanoj per bunta programo: movadaj diskutoj, paroligaj kursoj, kulturaj prelegoj, artaj prezentaĵoj, promenado, ktp. Ĝuu pacan kaj verdan medion en universitato meze de la tropika somera sezono. Kongresa temo: “La Esperanto-Movado: Freŝa Komenco en Multkultura Filipinoj”. Organizas: Filipina Esperanto-Junularo (FEJ), University of the Philippines Diliman, Quezon City, Metro Manila, Filipinoj. – retadreso: peyc2020@gmail.com

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 21

Paĝo 22 de la originalo

24 – 25. aprilo

[BILDO p.22] Emblemo de la KER-ekzamenoj: verda ŝildo, supre sur verda strio la vorto «ESPERANTO», sub ĝi grandaj literoj «KER», en la mezo kvar koloraj plumingoj (verda, blua, nigra kaj ruĝa) ĉirkaŭ centra plumo, kaj malsupre arke la vorto «EKZAMENOJ».

KER-ekzamenoj post PRINTEMPaS – en Baugé, Francio. Eblas ekzameniĝi en KER-niveloj B1, B2, C1. Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé-en-Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

24 – 26. aprilo

Printempa Esperanto-Renkontiĝo (PER) – en Boone, Norda Karolino, Usono. Jara renkontiĝo de Esperantistoj en la sudorienta parto de Usono. Organizas: Karlo MAYS, 16 Dixie Trail, Raleigh, NC 27607, Usono. – retadreso: charles.o.mays@gmail.com

[BILDO p.22] Kolora foto de aŭtuna pejzaĝo: verda herbeja deklivo sur la antaŭa plano, arboj kun verdaj, flavaj kaj oranĝaj folioj, kaj malantaŭe arbaraj montetoj sub blua ĉielo; maldekstre malgranda malhela ligna konstruaĵo.

30. aprilo – 3. majo

[BILDO p.22] Ronda logo en verd-blua gradiento kun stiligitaj blankaj literoj «SES» (Svisaj Esperanto-Tagoj).

Svisaj Esperanto-Tagoj – en Zuriko, Svislando. La Svisaj Esperanto-Tagoj estas kultura Esperanto-evento kun prelegoj, muziko, filmoj kaj teatraĵo, en kies kadro okazos la ĝeneralaj kunvenoj de Svisa Esperanto-Societo,

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 22

Paĝo 23 de la originalo

Esperanto-Societo Zuriko kaj Junularo Esperantista Svislanda. Organizas: Svisa Esperanto-Societo, Esperanto-Societo Zuriko, Archstr. 2, poŝtfako 26, CH-8613 Uster 3, Svislando. – retadreso: ses@esperanto.ch

30. aprilo – 3. majo

[BILDO p.23] Foto de la kovrilo de malnova ruĝa libro, kun makuloj kaj eluzitaj anguloj: nigralitere «PLENA ILUSTRITA VORTARO» kaj, malsupre, «ELDONITA DE SAT 1970»; en la malsupra dekstra angulo eta akvomarko «www.todocoleccion.net».

PIV 50 jaroj post la unua eldono – en La Chaux-de-Fonds, Svislando. Lingva kolokvo kun prelegoj kaj diskutoj inter esperantologoj, vortaristoj, akademianoj pri la evoluo de la leksiko dum duona jarcento post PIV. Organizas: Kultura Centro Esperantista. – retadreso: KCE@esperantio.net

30. aprilo – 3. majo

[BILDO p.23] Larĝa kolora desegno de stiligita arbaro kun verdaj, flavaj kaj bluaj koniferoj kaj nuboj; maldekstre blanka kuniklo kuŝanta sur monteto, dekstre flava birdo.

PEKO – en Tilff, Esneux, Belgio. De pluraj jaroj, PEKO estas LA kongreso en Belgio. NEPRE venu kaj invitu viajn amikojn, genevojn, genepojn, najbarojn, E-lernantojn… Organizas: Verdaj Skoltoj. retadreso: info@verdajskoltoj.net

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 23

Paĝo 24 de la originalo

30. aprilo – 4. majo (ATENTU: La kongreso estis prokrastita ĝis la monato oktobro)

[BILDO p.24] Kolora afiŝo sur blua fono: granda nombro «79a» kaj la teksto «HISPANA ESPERANTO-KONGRESO / HISPANA ESPERANTO-FEDERACIO»; maldekstre «Comillas / Kantabrio / 2020» kaj «de la 30a de aprilo ĝis la 4a de majo»; dekstre foto de la marmora anĝelstatuo kun etenditaj flugiloj kaj glavo; malsupre la emblemoj de KantEA, de la Federación Española de Esperanto kaj de la urbo.

79-a Hispana Esperanto-Kongreso – en Comillas, Kantabrio, Hispanio. La Hispana Esperanto-Federacio (HEF) kaj Kantabra Esperanto-Asocio (KantEA) invitas vin partopreni en la 79-a Hispana Esperanto-Kongreso, en Comillas, urbeto ĉe la marbordo de la nordo de Hispanio, proksima al Santandero, kaj kun grava historia, turisma kaj universitata havaĵo. Venu kaj ĝuu grandan esperantan kulturaranĝon en Hispanio. Organizas: Kantabra Esperanto-Asocio, kunlabore kun Hispana Esperanto-Federacio, San Fernando 58, principal 8, ES-39010 Santander, Hispanio. – retadreso: kongreso@esperanto.es

30. aprilo – 4. majo

[BILDO p.24] Foto de koruso: proksimume dek kvin personoj starantaj duoncirkle kun koloraj partiturujoj en la manoj, en salono kun librobretoj fone kaj blua planko; maldekstre kaj dekstre du virinoj kun levitaj manoj.

Koruso-Migrado-Naturarto – en Baugé, Francio. Longa semajnfino kun pluraj E-aktivaĵoj. Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé en Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

fonto: http://www.eventoj.hu

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 24

Paĝo 25 de la originalo

ERAR-TABELO

Korekto el la resumo el la prelego Taga Astronomio

Bedaŭrinde iuj eraroj filtris en nia antaŭa numero. Feliĉe, nia spertulo pri Astronomio, Vicent Gimeno, detektis ilin kaj sendis al ni la taŭgajn korektojn kaj klarigojn, kiujn ni reproduktas sube. Niajn pardonpetojn, Vicent kaj multan dankon.

“En Astronomio oni konsideras ke Eosto kaj Uesto, kiel Nordo kaj Sudo, estas du kardinalaj punktoj. Oriento kaj Okcidento reprezentas du kvadrantojn de la horizonto kiu ĉirkaŭprenas ĉiun naŭdek gradojn (vidu la du bildoj).

[BILDO p.25] Du skemoj unu apud la alia. Maldekstre, sub la titolo «LA KVAR KVADRANTOJ» (la vorto KVADRANTOJ ruĝa), blua disko dividita per du diagonalaj strekoj en kvar sektorojn, etikeditaj NORDO (supre), OKCIDENTO (maldekstre), ORIENTO (dekstre) kaj TAGMEZO (sube). Dekstre, sub la titolo «LA KVAR CXEFPUNKTOJ» (la vorto CXEFPUNKTOJ ruĝa), blua disko kun kvar strekoj sur la rando, etikeditaj NORDO (supre), UESTO (maldekstre), EOSTO (dekstre) kaj SUDO (sube); ĉe la dekstra flanko griza vertikala strio.

Laŭ la P.I.V. : ORIENTO, 1. Tiu PARTO de la horizonto ĉe kiu la suno ŝajne leviĝas.

Sekve, la korektoj estas:

En la paĝo 7: Kiom da… ĉiam leviĝas EOSTE kaj sunsubiras UESTE, por ke la frazo havas sencon.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 25

Paĝo 26 de la originalo

En la paĝo 8: … en ĉi tiu tago la Suno… precize sur la EOSTO punkto (azimuto de 90º) kaj… ekzakte sur la UESTO.

En la paĝo 9: En la posttagmezo… moviĝas al UESTO…

Dum la monatoj… sed ĉiufoje pli al nordo de la EOSTA punkto…

kaj… ankaŭ ĉiufoje… de la UESTA punkto…

En la suna trajektorio… en la Nordo de la EOSTA punkto… de la UESTA punkto…

C) … al la EOSTA punkto de la horizonto, kaj… al la UESTA punkto.

En la paĝo 10:

Poste la 21-an… forigas du fojoj (ORIENTA)

Kaj en la paĝo 11:

Forigas (ORIENTE) kaj (OKCIDENTEN) en la unua linio.

En la kataluna la kvadranto Nordo nomiĝas TRAMUNTANA.

En la sepa bildo (PANORAMO) de la Prelego vi povas vidi la diferencon inter la Orienta horizono (la parto de la horizono kie sunlevigxas dum la jaro), kiu cxiukauxprenas la kvar fotoj de sunlevigxo, kaj la centra foto en la Eosta punkto (la ekvinokso de la 23an de septembro).”

[BILDO p.26] Foto de lumbildo el la prelego, en griza kadro. Supre la titolo «PANORAMO». En la mezo, horizontala kunmetaĵo de kvar fotoj de sunleviĝo super malhela horizonto: maldekstre elektra masto, dekstre montoj. Sub la fotoj: «LA ORIENTA HORIZONTO», kaj poste «Muntado de kvar fotoj de sunlevigxoj (ordigitaj de maldekstre al dekstre): la 21an de junio, la 23an de septembro, la 22an de oktobro kaj la 22an de decembro». Ĉe la malsupro, super oranĝ-blua strio: «KIOMFOJE NI LIGIS KE CXIAM LA SUNO LEVIGXAS EOSTE KAJ SUBIRAS UESTE….?»

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 3 – Marto 2020 — Paĝo 26

La kompleta teksto de la numero 4 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de aprilo 2020: 27 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 4, aprilo 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n04_apr

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La titolo de la artikolo de Dennis Keefe (p. 7) kaj la enhavtabelo presas «Nova, Perzooma Leciono en Valencio»: «Perzooma» estas vortludo de la aŭtoro pri la platformo Zoom, ne preseraro.
• Sur paĝo 21 la ronda emblemo apud la komuniko de UEA tekstas «105-a UNIVERSALA KONGRESO de ESPERANTO — MONTREALO 2020», dum la apuda teksto anoncas, ke tiu kongreso estas prokrastita al la jaro 2022.
• La artikolo «Esperanto, vivanta lingvo», subskribita de Félix Navarro (p. 9-10), finiĝas per la linio «Valencia Luno – Dua Epoko – No 5 Aprilo 1983»: ĝi estas represo de teksto el la dua epoko de la bulteno, el aprilo 1983.
• La propraj nomoj en la aranĝo-kalendaro aperas misformitaj aŭ malkonsekvencaj: «Frankurt (Oder)» en la anonco de la Transponta Esperanto-Kongreso, apud «Frankfurto ĉe Odro» en la sekva anonco pri la sama urbo; «Baugé-en-Anjou» (p. 23) kaj «Baugé en Anjou» (p. 24) por la sama franca urbeto; kaj «Malgorsia Komarnicka» kiel kontaktulo de la festivalo en Vroclavo.
• La teksto de la numero enhavas plurajn formojn sen la atendata akordo: «Homoj estas pli humana ol iam ajn» (p. 4), «ili iĝos multe pli komforta» (p. 7), «ĉi tiuj babil-rondo» (p. 15), kaj «en Hispano» anstataŭ Hispanio (p. 8).
• Sur paĝo 25, sub la korea surskribo «초유스의 유럽» troviĝas dua korea linio, presita tro malgranda por esti legebla kun certeco.
• La kolofono (p. 2) donas du adresojn: tiun de la Valencia Esperanto-Grupo (Av. Peris y Valero, 96, 3-a etaĝo, pordo 5-a, 46006 Valencia) kaj tiun de LUM-RADIO (Avda. Castilla, 25, 46380 Cheste).

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun la teksto «VALENCIA LUNO» en grandaj arĝentkoloraj literoj kaj verda kvinpinta stelo dekstre; maldekstre foto de la Torres de Serranos de Valencio lumigitaj nokte, kun luno duone kaŝita malantaŭ nubo super ili.

Tria epoko – numero 4 – Aprilo 2020

★ Kiel kalkulis la antikvaj egiptoj

★ Esperanto, vivanta lingvo

★ Lecionoj en la Luno

★ De mia fenestro

[BILDO p.1] Kovrilfoto okupanta la tutan paĝon: proksima vido de la virina figuro de la falo de la Urbodomo de Valencio, duon-muntita, kun blanka ĉifona masko sur la buŝo kaj nazo; malantaŭe la horloĝturo kaj la fasado de la Urbodomo, palmoj kaj konstru-stabloj.

Ĉi tio ankaŭ pasos

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] La kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun «VALENCIA LUNO» kaj verda stelo, kaj maldekstre la Torres de Serranos lumigitaj nokte sub la luno.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a etaĝo, pordo 5-a 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

KOVRILO:

“Ĉi tio ankaŭ pasos” Falla de la Urbodomo 2020 duon-muntita.

[BILDO p.2] Malgranda kopio de la kovrilfoto: la maskita virina figuro de la falo de la Urbodomo, kun la horloĝturo de la Urbodomo malantaŭe.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

[BILDO p.3] Fonfoto de la tuta paĝo: la sama falo-figuro kun masko, fotita nokte kaj lumigita ruĝe, kuŝanta sur la strato apud la Urbodomo; la teksto de la enhavtabelo estas presita blanke sur ĝi.

ENHAVO

04 SALUTON! De mia fenestro, de Eduardo Alonso

05 KIEL KALKULIS LA ANTIKVAJ EGIPTOJ, de Elías Hernández

07 LECIONOJ EN LA LUNO: Nova, Perzooma Leciono En Valencio de Dennis Keefe

09 LA PASINTECO Esperanto, vivanta lingvo, de F. Navarro

11 PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ Kion ni faris en marto?, de Eduardo Alonso

17 KUIRA RECEPTO Maristo Pasteĉo, de Eduardo Alonso

18 MESAĜO DE UEA okaze de Internacia Virina Tago 8 marto 2020

21 LA UNIVERSALA KONGRESO EN MONTREALO prokrastita al la jaro 2022

22 LA ESTONTECO Kiam, kie, kio okazos?

Foto: “Ĉi tio ankaŭ pasos” – Falla de la Urbodomo 2020 duon-muntita.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

De mia fenestro

Ĉi-monate mi multe rigardis tra la fenestro.

La unuaj tagoj ĉio kio okazis estis bruo kaj svarmado. Oni preparis “Las Fallas”, la unuaj petardoj ĵetitaj kaj la unuaj “mascletás” ekbruliĝis. Oni pendigis la festajn lumojn kaj oni preparis starigi la grandan festo-tendon apud mia domo. Oni komencis munti kelkajn “Fallas” kaj la aero jam odoris je pulvo kaj puf-benjetoj kun ĉokolado.

Kaj subite ĉio ĉesis. Oni komencis nuligi la grandajn eventojn, poste aliajn pli malgrandajn. La pecoj de la “Fallas” restis sur la stratoj, duone starigitaj, kvazaŭ ĝi ne scius kion fari. Kelkajn tagojn poste oni bruligis ilin, sed ĉi-jare kaŝe, meze de la nokto, sen aŭdienco kaj sen art-fajraĵoj.

La infanoj ĉesis iri al la lernejo, sed ne por ĵeti petardojn sur la stratojn aŭ por iri ferien, sed por esti enŝlositaj en iliaj domoj. Baldaŭ poste ankaŭ la plenkreskuloj ĉesis eliri.

Printempo venis kaj neniu scias kiel tio okazis. La vero estas, ke ne multe rimarkis, ĉar por ĉiu sunplena tago estis kvar nubaj aŭ pluvegaj. La plaĝoj estas malplenaj, kiel la stratoj, kiel la vojoj. Nur la hospitaloj estas plenaj.

Sed mi daŭre rigardas tra mia fenestro. Ne plu okazas luktoj aŭ militoj. La poluado malaltiĝas rapide. Homoj estas pli humana ol iam ajn. Ŝajnas, ke la vetero pliboniĝas kaj miaj najbaroj ĉiutage surprizas min aplaŭdante el iliaj fenestroj tiujn, kiuj riskas sian vivon por helpi aliajn. Ŝajnas, ke ni reakiras bonan sencon. Ŝajnas, ke ni reakiras sanon. Kuraĝon!

Eduardo Alonso

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

KIEL KALKULIS LA ANTIKVAJ EGIPTOJ

Multe da homoj pensas ke la antikvaj egiptoj uzis strangan sistemon kiam ili volis kalkuli. Antaŭ ol ĉio oni devus klarigi ke tiu lerta kaj inteligenta popolo jam sciis kiel adicii, subtrahi, obligi (nuntempe multaj esperantistoj uzas la vorton multipliki, sed mi daŭrigos kun la Zamenhofa esprimo obligi) kaj dividi ekde preskaŭ la komenco de sia historio, jam antaŭ pli ol 5000 jaroj.

Sed, strange, ili uzis po-dekan aŭ dekuman numer-sistemon, similan al tiu kiun oni uzas nuntempe. La ununura malsameco baziĝas pri tio ke ilia numer-sistemo ne estis pozicia, kiel la nia, sed aditiva. Ekzemple, por esprimi la ciferon 3, ili ne havis simbolon por tiu kvanto, sed ili kunigis tri simbolojn, ĉiu el ili reprezentanta la unuon (ĉar ili havis simbolon por 1 sed ne por 2, nek por 3, nek por 4,…).

[BILDO p.5] Tri vertikalaj bluaj strekoj unu apud la alia — la egipta hieroglifa skribo de la nombro 3.

Kaj same, ekzemple, por reprezenti sur-papiruse la nombron 23, ili kunigis du simbolojn pri deko kaj tri simbolojn pri unuo, (ĉar ili havis simbolon por 10 sed ne por 20, nek por 30,…).

[BILDO p.5] Du bluaj arkoformaj simboloj (la hieroglifo de la deko) sekvataj de tri vertikalaj strekoj — la nombro 23.

Foje, ili skribis la nombrojn de maldekstre dekstren, kaj foje kontraŭe, de dekstre maldekstren.

Daŭrige, por reprezenti la nombron 423, ekzemple, ili kunigis kvar simbolojn pri cento, du simbolojn pri deko kaj tri simbolojn pri unuo:

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

[BILDO p.6] Kvar bluaj spiralaj simboloj (la hieroglifo de la cento), du arkoformaj simboloj (deko) kaj tri vertikalaj strekoj (unuo) — la nombro 423.

Kompreneble, ili ankaŭ havis simbolojn por milo, dekmilo, centimilo kaj miliono:

[BILDO p.6] Tabelo kun kvar vicoj, ĉiu kun cifero maldekstre kaj la responda hieroglifo dekstre: 1.000 — verda lotusa floro kun tigo; 10.000 — bruna fingro fleksita; 100.000 — verda ranido (kapoto); 1.000.000 — sidanta homa figuro kun levitaj brakoj (la dio Heh).

Jen kelkaj aliaj ekzemploj:

[BILDO p.6] Nigra fono kun ses eltranĉaĵoj de papirusoj kaj desegnaĵoj montrantaj hieroglifajn nombrojn, ĉiu kun sia valoro skribita orkolore: 276, 3.453, 3.244, 2.235, 21.237 kaj 115.639.

Elías Hernández Capdevila, grupano 238 de la Grupo Esperanto Valencia

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

LECIONOJ EN LA LUNO: NOVA, PERZOOMA LECIONO EN VALENCIO

de Dennis Keefe

Meze en marto homoj en Hispanio subite ne plu povis libere renkontiĝi, eĉ ne eliri el siaj domoj pro la rapide disvolviĝanta koronviruso. Ekde tiu momento, Esperantistoj de Valencio komencis demandi sin, ĉu eblos renkontiĝi elektronike, virtuale, kaj tiamaniere daŭrigi la BEK-Benson-Kurson, kaj la Kurso-Kihoton. Homoj komentis tiun temon en nia loka ŭasapa tujmesaĝilo, kaj sekve Raúl kreis grupon en la servo de meet.jit.si nomata ESPERANTIO. Poste, Eduardo kreis similan grupon en Zoom.

Post multe da entuziasmo por interreta instruado, sed malmulte da efika komunikado pro teknikaj malglataĵoj, mi konkludis, ke eblis daŭrigi la ĉeestan kurson en elektronika formato, sed NUR SE en la bazaj vortaj kaj gramatikaj ekzercoj eblis vidigi la ekzercojn uzatajn. Per la vido la partoprenantoj povas pli bone kompreni la mankantajn partojn de la sonoj kiuj alvenis al iliaj oreloj. Do mi decidis krei novan ekzercon.

Mi pensis, ke estus interese havi specialan ekzercon pri la koronviruso-fenomeno mem. Tiel la partoprenantoj lernos la ĝustajn vortojn por paroli pri tiu temo, kaj ili iĝos multe pli komforta – kaj preciza – kiam ili, en esperantaj konversacioj, parolis pri tiu malsano. Pro tio, ke la celo de la BEK-Benson-Kurso estas uzi relative simplajn frazojn, mi ne enmetis komplikajn subfrazojn, participojn kaj similajn. Mi organizis la tuton laŭ la Valencia Metodo (klarigota en alia momento), kiu permesis al la gelernantoj mem estri la instruadon kaj praktikadon, kaj permesi al eĉ praktikantoj de malsamaj niveloj partopreni en la sama klasĉambro sen streĉiteco.

Sekvas la ekzerco kiun ni uzis por la 27a de marto kaj la 3a de aprilo. Mi lasas la vorteton KRON-, anstataŭ KORON-, kvankam ĉi lasta estas ekde antaŭ kelkaj tagoj la rekomendata formo de la Akademio de Esperanto. Mi lasas la KRON-formojn nun, ĉar ni faris la ekzercon ĝuste tiel. Se vi mem volas uzi la ekzercon, sciu, ke vi povas ŝanĝi, kaj ke la ekzerco ne estas farita por unuhoma uzado, sed por interkomunika laboro inter almenaŭ 2 parolantoj. Memoru, ke la ĉefa afero, por niaj komencantoj, estas respondi al la demandoj, post aŭdi ilin, SEN rigardi la skribitan tekston. Jen, sen ŝanĝoj, la novkreita leciono uzita. Ne forgesu kunlabori kun partneroj.

(En la paĝo, «meet.jit.si», «Zoom», «la rekomendata formo» kaj «Akademio de Esperanto» estas retligiloj.)

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

1. En la mondon venas nova malsano. Kiel tiu malsano nomiĝas?
2. La kaŭzo de tiu malsano estas mikrobo. Kia mikrobo ĝi estas: bakterio, protozoo, aŭ viruso?
3. Kiuj mikroboj estas pli grandaj: bakterioj aŭ virusoj?
4. Ĉu eblas vidi virusojn nudokule? Ĉu eblas per lummikroskopo? Ĉu eblas per elektrona mikroskopo (elektronmikroskopo)?
5. Science, ĉu vi scias, kiel nomiĝas la nuntempa kronviruso?
6. Science, ĉu vi scias, kiel nomiĝas la nuntempa malsano?
7. Ĉu viruso estas viva, vivanta?
8. Kia estas la diferenco inter unuĉelaj mikroboj, kiaj bakterioj kaj virusoj?
9. En kioma jaro komenciĝis la kronvirusa malsano? En ĉi tiu jaro, aŭ en la lasta jaro?
10. Sur kiu kontinento ĝi ekis?
11. En kiu lando, en kiu urbo ĝi komenciĝis?
12. Kion devis, kaj kion devas fari la homoj kiuj loĝas en la urbo Wuhano pro la viruso?
13. Ĉu nun faras ion similan ni ĉi tie en Hispanio? Kia estas la diferenco?
14. Kiam komenciĝis nia kvaranteno, kaj kiam ĝi finiĝos?
15. Ĉu oni povas uzi penicilinon aŭ alian antibiotikon kontraŭ la kronviruso? Kial jes, kial ne, kial eble?
16. Se oni ekhavas la kronviruson, ĉu oni tuj havas videblajn simptomojn?
17. Kiaj estas la simptomoj?
18. Por eviti la kronviruson, kion vi povas fari?
19. Ĉu vi portas maskon? Kiuj devas porti maskojn?
20. Ĉu la malsanejoj kaj hospitaloj havas sufiĉe da spaco por zorgi pri ĉiuj infektitoj de la kronvirusaj homoj?
21. Ĉu estas riske esti kuracisto aŭ flegisto kaj prizorgi, kuracadi pacientojn kiuj havas la kronviruson?
22. Nun iomete pri la epidemio: kia estas la diferenco inter epidemio kaj pandemio?
23. Ĉu vi aŭdis pri aliaj epidemioj de la historio? Ĉu vi povas doni ekzemplojn?
24. Ĉu la kronviruso estas iomete, iom, multe aŭ treege kontaĝa?
25. Kiel preventi mem esti kontaĝita?
26. Pri la kvaranteno: Ĉu vi restas hejme la tutan semajnon aŭ ĉu vi povas eliri de tempo al tempo?
27. Kiam vi elhejmiĝas, kion vi faras?
28. Ĉu la policistoj permesas al homoj ĉi tie en Hispano libere promeni sur la plaĝoj kaj en la parkoj?
29. Kio okazos se vi forgesas vian identigilon kiam iu policano kontrolas vin?
30. Kiom povas esti la monpuno?
31. Antaŭlasta demando: Kio okazas nuntempe tra la mondo? Ĉu vi aŭdis la lastajn novaĵojn?
32. Kion alian vi volas diri pri la temo hodiaŭ?

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

LA PASINTECO

Esperanto, vivanta lingvo

La ĉefredaktoro de la “Valencia Luno” diris al mi, ke mi rakontu iun ajn okazintaĵon el mia esperanta travivo. Kvankam mi pli preferas labori ol paroli aŭ skribi mi cedis al tiu sugesto.

Dum mia instruado de la Internacia Lingvo oni faris al mi multajn demandojn, kritikojn, antaŭjuĝojn. Mi rememoras nun unu el tiuj antaŭjuĝoj multfoje al mi farita:

“Esperanto, artefarita lingvo, ne povas esti vivanta idiomo”.

Proksimume mi rezonis al ĉiuj tiamaniere:

Tiu argumento estas nur teoria ĉar la praktiko respondas tute kontraŭe kaj ni, esperantistoj, bone scias, ke nia kara lingvo, Esperanto, ne estas “artefarita”.

La radikojn, la vortaron de la Internacia Lingvo, Zamenhof bone elektis inter la plej internaciaj de la ĉefaj idiomoj naciaj, plej parte el la latina aŭ el la latinidaj lingvoj, precipe el la franca; ankaŭ grandparte el la germana, el la angla kaj kelkaj el la rusa, pola, k.t.p. Ekzemple:

Latindevena:

Francdevena:

El la germana:

El la angla:

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

El la rusa:

El la pola:

Se la elpensinto de Esperanto estus kreinta ĉiun vorton tute arbitre, plene laŭplaĉe, tiam la Internacia Lingvo estus “artefarita” kaj tiuj vortoj estus tre malfacile memoreblaj.

Zamenhof rimarkis, ke ĉiam pli, granda nombro da internaciaj radikoj estas ĝenerale uzataj en la modernaj lingvoj. Kiel bazo de la vortaro li prenis tiujn radikojn. Jen estas ekzemplo de tiu internacieco:

Rimarku la Esperanta radiko PARK (parko):

Estas videble, ke nia genia Majstro, D-ro. Zamenhof, ellaboris idiomon sur internacia lingvo-materialo kaj pro tio li sukcesis.

Vizitu la Internaciajn Esperanto-Kongresojn kaj via dubo, malkonfido, antaŭjuĝo tuj malaperos aŭdante centojn da parolantaj esperantistoj el la plej diversaj nacioj; tie oni parolas unu solan komunan lingvon al ĉiuj partoprenantoj, lingvo ne imperialisma, ne nacia kaj tial oni ofendas nenies lingvistikajn sentojn.

Do, konsekvence, ĉi tio pruvas ke “Esperanto estas vivanta lingvo”.

Félix Navarro

Valencia Luno – Dua Epoko – No 5 Aprilo 1983

(En la paĝo, «Félix Navarro» estas retligilo.)

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ

Kion ni faris en marto?

La 6-an de marto ni translokigis niajn agadojn al Sagunto. Kiel kutime, je la 4-a ni praktikis kun la BEK kaj Benson-kursoj. Je la 5a ni komentis ĉapitron 10 de Don Kiĥoto pri agrabla babilado inter Don Kiĥoto kaj lia ŝildisto Sancho Panza.

[BILDO p.11] Kvar viroj staras en ekspozicia salono antaŭ vico da paneloj sur lignaj stablorampoj; la paneloj, blankaj kun flavaj kaj bluaj kampoj, portas tekstojn kaj fotojn pri Esperanto, kaj sur unu el ili videblas verda stelo.

Poste ni vidis la ekspozicion pri Esperanto, en la kulturcentro “Mario Monreal”, kiu estis montrita de la 2a ĝis la 6a de marto, organizita de la grupo Liberanimo kun la subteno de Hispana Esperanto-Federacio.

[BILDO p.11] Publiko de ĉirkaŭ dudek personoj sidas sur flavaj seĝoj en salono kun ligna planko dum prelego; dekstre staras viro kun nigra jako apud tablo. Antaŭe, sur tablo kun blanka tuko, kuŝas libroj, ludo «Esperanto» kaj afiŝoj.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

Ĝi estis akompanata de prelego en kiu partoprenis Alberto Granados, prezidanto de la teruela grupo Liberanimo kaj estrarano de Hispana Esperanto-Federacio, kiu parolis pri “Esperanto, lingvo internacia, neŭtrala kaj facila”, kaj Raúl Salinas, prezidanto de la Grupo de Esperanto de Valencio, pri “Historio de Esperanto en Valencio”.

[BILDO p.12] Viro kun okulvitroj kaj malhelblua jako sidas ĉe tablo kun tekkomputilo kaj klavaro, gestante per la mano dum li prelegas; dekstre la aŭskultantaro sidas sur flavaj seĝoj, kaj malantaŭ li videblas projekcia ekrano.

Kaj fine ni festis fratecan vespermanĝon kune kun la membroj de Liberanimo.

[BILDO p.12] Longa tablo kun blanka tuko en restoracio, ĉirkaŭata de ĉirkaŭ dudek personoj kiuj rigardas la fotilon; sur la tablo troviĝas manĝilaro, telertukoj kaj poŝtelefonoj.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

[BILDO p.13] Alia foto de la sama vespermanĝo: la longa tablo kun blanka tuko, kaj ambaŭflanke sidantaj gastoj kiuj turnas sin al la fotilo; en la fono aliaj tabloj de la restoracio.

[BILDO p.13] Tria foto de la vespermanĝo, prenita de la alia ekstremo de la tablo: virino kun mallongaj nigraj haroj antaŭe maldekstre, viro en blua svetero antaŭe dekstre, kaj pluraj kunmanĝantoj inter ili; sur la tablo glasoj, manĝilaro kaj poŝtelefonoj.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

[BILDO p.14] Du viroj pozas kune en la restoracio: unu pli aĝa, kun nigra ĉemizo, kaj apud li pli juna kun okulvitroj kaj blua jako super blanka ĉemizo; ambaŭ ridetas al la fotilo.

La 13-an de marto la prezidanto, vicprezidanto kaj kasisto iris malfermi la novan bankan konton, sed la banko-oficejo estis fermita, do ni decidis reiri al nia sidejo por organizi iujn malnovajn revuojn, trinki kafon / teon kaj iom babili.

[BILDO p.14] En la sidejo de la grupo: viro kun ruĝa jako sidas ĉe tablo plena de stakoj de malnovaj revuoj kun verda kovrilo, kaj dekstre alia viro kun nigra ĉemizo, verda kirurgia masko kaj levita mano farante la venko-signon; malantaŭe fenestroj, blanka tabulo kaj afiŝoj sur la muro.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

La 19-an de marto Raúl kaj Elías inter-konektis per MEET JITSI (https://meet.jit.si/Esperantio) dum preskaŭ kvarono da horo, babilante per nia mirinda lingvo.

[BILDO p.15] Foto de komputila ekrano kun retumilo ĉe la adreso «meet.jit.si/esperantio». Sur nigra fono la nomo de la ĉambro «Esperantio» kaj la horloĝo «05:24». Du video-fenestroj flank-al-flanke: maldekstre juna barbeta viro kun okulvitroj kaj grandaj kapaŭskultiloj, en malhela jako, ridetanta antaŭ hela kurteno; dekstre pli aĝa viro kun okulvitroj, en malhela vesto, en ĉambro kun mebloj kaj sunŝirmilo. Sube la stirbutonoj de la programo: mikrofono, ruĝa butono por fini la vokon, kaj filmilo; en la anguloj la ikonoj de babilejo kaj de la fenestro-aranĝo.

La 20-an de marto pro la restriktaj mezuroj por kronviruso, ni translokigis nian semajnan kunvenon al la virtuala mondo. Dum unu horo kaj duono 8 esperantistoj interkomunikis per video konferenco uzante Jitsi (https://meet.jit.si/Esperantio). Kiel kutime, je la 5a ni komentis ĉapitron 11 de Don Kiĥoto kiu temas pri tio kio okazis inter don Kiĥoto kaj kelkaj kapro-paŝtistoj.

La 21-an de marto je la sesa horo posttagmeze komenciĝis nia horlonga babilrondo per Jitsi (https://meet.jit.si/Esperantio). Komencante hodiaŭ, ĉi tiuj babil-rondo okazos ĉiutage. Tio permesos al ni eliri virtuale el nia domo dum unu horo. Ni invitas ĉiujn esperantistojn partopreni, kia ajn estu ilia nivelo. Ni kuraĝigas partoprenantojn prepari temon por prelego de ĉirkaŭ

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 15

Paĝo 16 de la originalo

kvin minutoj, kvankam se iu ne volas paroli, li povas simple aŭskulti. Memoru, ĉiutage je la sesa posttagmeze. Kuraĝon!

[BILDO p.16] Ekrankopio de la retejo de la hispana ĵurnalo 20 minutos. Supre la logotipo «20 minutos» kaj la menuo «Actualidad | Nacional | Internacional | Deportes | Cultura | Opinión | Más», kaj sub ĝi dua vico «ECONOMÍA | EMPLEO | INTERNACIONAL | NACIONAL | MÁS». Poste du avizaj strioj: «ÚLTIMA HORA — Marlaska no aclara si el Gobierno optará por ampliar el estado de alarma» kaj «DIRECTO — Simón: “El foco ya no está en el pico porque ya estamos en el pico”». La ĉeftitolo, en grandaj nigraj literoj: «Aprender esperanto durante la alerta por el coronavirus: “Une a las personas por encima de las fronteras”». Sube la subskribo «BEATRIZ RODRIGUEZ 24.03.2020 – 16:18H» kaj la ikonoj de Facebook, Twitter kaj retpoŝto. Enkonduka linio: «”La gramática es muy sencilla, se aprende en un par de días”, cuenta a 20minutos el presidente de la Federación Española de Esperanto.» Sub tio, kolora foto de tablo plena je libroj pri Esperanto starigitaj kaj stakigitaj antaŭ verda muro — videblas i.a. «El esperanto: lengua y cultura», «Nuevo método de ESPERANTO para niños y adolescentes» kaj «Con el esperanto en la mochila» — kun la apudskribo «Libros sobre el esperanto. CEDIDA». Dekstre kolumno «BLOGS DE 20MINUTOS» kun tri enskriboj: «TU BLOG — Los autónomos no estamos preparados para hacer frente a este cierre», «VEINTE SEGUNDOS — Cómo medir las estadísticas del fin del mundo» kaj «1 DE CADA 10 — Disidentes – Del amor y otras políticas afectivas».

La 24-an de marto la ĵurnalo 20 minutoj eldonis: Esperanton dum la koronavara atentigo: “Ĝi kunigas homojn trans limoj”

La 27-an de marto nia virtuala kunveno daŭris tri horojn. Je la kvara posttagmeze la BEK-Benson kurso, kun novaj BEK-ekzercoj, 32 demandoj rilate la kronvirusan krizon, verkitaj de Dennis. Je la kvina la Kiĥota horo pri demando-responda legado. Tiu Kiĥoto estas vera juvelo, kaj ĉapitro 12 estas aminda. Temas pri tio, kion rakontis paŝtisto al la akompanantoj de don Kiĥoto. Kaj poste, je la sesa, nia kutima babilrondo.

Memoru, vi ankaŭ povas utiligi ĉi tiujn tagojn de kvaranteno por verki artikolojn kaj kunlabori kun nia mirinda revuo Valencia Luno.

Eduardo Alonso

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 16

Paĝo 17 de la originalo

KUIRA RECEPTO

Maristo Pasteĉo

En ĉi tiuj malfacilaj tempoj mi savis de forgeso unu el miaj plej ŝatataj receptoj. Simpla, malmultekosta kaj bongusta.

Ingrediencoj:

1 ladskatolo da frizitaj mituloj

1 ladskatolo de sardinoj en tomato

1 ladskatolo de skombro en oleo

aŭ io simila, la plej grava afero estas, ke ili estas tri ladskatoloj el malsamaj fiŝoj kaj kun malsamaj gustoj.

[BILDO p.17] Kolora foto de la preta plado: sur blanka kvadrata telero staras tri orbrunaj fritaĵoj (duonlunaj pastaĵoj) apogitaj unu al la alia, apud amaseto da bruna pasteĉo, tranĉaĵoj de ruĝa rafano kaj verdaj folietoj. La telero kuŝas sur nigra teksita subtelero, kun forko maldekstre; fone, glaso da rozkolora vino kaj glaso da akvo sur ligna tablo apud fenestro.

Preparo:

Malfermi ĉiujn tri ladskatolojn kaj elŝuti sian tutan enhavon en la kirlilo-miksilo. Pisti ĝin bone ĝis vi ricevos glatan pasteĉon. Ĝi povas esti ornamita per krabaj bastonoj, anĉoj, olivoj, kukumetoj aŭ malmolaj ovoj. Malvarmigu kaj servu kun toastoj, krakenoj aŭ kun malgrandaj tranĉaĵoj de pano.

Eduardo Alonso

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 17

Paĝo 18 de la originalo

MESAĜO DE UEA

okaze de Internacia Virina Tago

8 marto 2020

[ Mesaĝo sendota al UN kaj UNESKO en la venontaj tagoj. Kun afabla peto republikigi ĝin en viaj lokaj kaj landaj paperaj gazetoj kaj aperigi ĝin en viaj aliaj komunikiloj. Dankon! ]

[BILDO p.18] Emblemo de Universala Esperanto-Asocio en la maldekstra kolumno: kvin koloraj parolvezikoj — flava, blua, ruĝa, nigra kaj verda — aranĝitaj en cirklo, ĉiu kun sia pinteto turnita al la centro.

Universala Esperanto-Asocio salutas la virinojn de la mondo, precipe la anojn de la Esperanto-komunumo, okaze de Internacia Virina Tago 2020. Parolantoj de la Internacia Lingvo Esperanto, same virinoj kiel viroj, troviĝas en ĉiu angulo de la mondo. En sia rolo kiel internacia lingvo laboranta por rekta kaj nefiltrita dialogo inter la civitanoj de la mondo, Esperanto unike situas por ĉie helpi virinojn interkomunikiĝi trans la bariloj de distanco kaj lingvo, interŝanĝi vidpunktojn kaj ideojn kaj organizi sin ĉiuloke por agado subtene al virinoj.

Ni rekonas, ke multo farendas: egala kompenso por egala laboro, aliro al edukado, adekvataj sanservoj, jura egaleco, egala klerigo por knabinoj kaj knaboj – la listo longas. El inter tiuj infanoj kiuj havas aliron al edukado, tro multaj knabinoj frue forlasas la lernejon, antaŭ ol ili povas evoluigi la proprajn lertojn aŭ pretigi sin por karieroj. Kvankam Unuiĝintaj Nacioj atingas progreson, precipe per Tagordo 2030 kaj ties Celoj por Daŭripova Evoluigo, kreskantaj problemoj pro klimatŝanĝiĝo, dislokiĝo, militagado kaj epidemioj subfosas tiun progreson – kaj estas eviteblaj. Bezonataj estas pli da dialogado, pli da preteco kompromisi, pli da interkompreniĝo, inter homoj kaj registaroj ĉie. Ni parolu la lingvon de la paco.

“Veraj ŝanĝoj,” laŭ Unuiĝintaj Nacioj, “estas dolorige malrapidaj por la plimulto de virinoj kaj knabinoj de la mondo. Hodiaŭ eĉ ne unu lando povas pretendi, ke ĝi atingis genran egalecon.” Ĉehejma kaj publika perforto

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 18

Paĝo 19 de la originalo

kontraŭ virinoj daŭras, same kiel rezisto al feminismaj sukcesoj. “Venis la tempo,” diris Ĝenerala Sekretario António Guterres lastatempe “kiam ni ĉesu klopodi ŝanĝi virinojn kaj komencu ŝanĝi la sistemojn kiuj malhelpas ilin atingi sian potencialon.”

[BILDO p.19] Citaĵo-afiŝeto de TEJO: verda kadro ĉirkaŭ krem-kolora papera fono, kun grandaj verdaj citiloj supre maldekstre kaj la teksto verdlitere:

“La homaro estas kiel birdo kun du flugiloj” diris ‘Abdu’l-Bahá. Unu flugilo estas la viraro, la alia – la virinaro. Antaŭ ol ambaŭ flugiloj estos egale fortaj kaj disvolvitaj, la birdo ne povas flugi. Kaj tiu dua, ĝis nun malforta flugilo, iom post iom fortiĝas.

LIDJA ZAMENHOF

En la malsupra dekstra angulo la logotipo «tejo» en blanka skribo sur verda fono. Apudskribo: Lidja Zamenhof, la plej juna filino de la iniciatinto de Esperanto, L. L. Zamenhof, antaŭ la Internacia Konferenco de Virinoj en Vieno, en 1936.

UEA rekonas kaj honoras la gvidan rolon de virinoj en movadoj por lingva kaj kultura revivigo, kaj por ŝirmi la endoman sferon kontraŭ subpremo kaj diskriminacio. Tiaj iniciatoj formas esencan parton de la strebado starigi mondon kie multaj kulturoj kaj lingvoj povu harmonie kunekzisti, kaj kie vera genra egaleco realiĝu.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 19

Paĝo 20 de la originalo

[BILDO p.20] Duobla bildo. Maldekstre, nigra-blanka portreta foto de Lidja Zamenhof: virino kun ondaj haroj kombitaj malantaŭen, senranda okulvitroj, longa perla kolĉeno kaj florornamita malhela robo, rigardanta rekte al la fotilo. Dekstre, verda citaĵo-afiŝeto de TEJO kun grandaj blankaj citiloj kaj la teksto blanklitere:

Ĉe la sojlo de la nova epoko ekstaras la homaro kiel malforta, tremanta infano. Virinoj, etendu al ĝi helpan brakon, por ke tiu infano ne falu ĉe la sojlo, por ke ĝi kresku en gloro kaj iru antaŭen al pli bona estonteco!

LIDJA ZAMENHOF

En la malsupra dekstra angulo la logotipo «tejo». Apudskribo: Lidja Zamenhof, partojn de Por ke la tagoj de la homaro estu pli lumaj

Sekve, ni esprimas nian solidarecon kun movadoj por forigi diskriminacion kontraŭ virinoj kaj knabinoj kaj krei daŭripovan estontecon kiam ĉiuj homoj traktiĝas kun egalaj atento kaj respekto, sendepende de lingvo, kulturo, genro kaj aliaj formoj de diverseco.

[BILDO p.20] Foto de malnova ĉokolad-envolvaĵo sur eluzita kremkolora papero: verda-oranĝa-nigra geometria desegno kun granda romba kadro kaj, en la kvar anguloj, blankaj cirkloj kun verdaj kvinpintaj steloj. En la mezo, granda litovlingva surskribo «ŠOKOLADAS / ESPERANTO / TILKA», kaj sube, sur la kremkolora rando, «AKC. B-VĖ „TILKA”, KAUNAS.». Ĉe la supra rando videblas, renversite, la spegula spuro de la sama surskribo.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 20

Paĝo 21 de la originalo

LA UNIVERSALA KONGRESO EN MONTREALO

prokrastita al la jaro 2022

[BILDO p.21] Ronda emblemo de la kongreso en la dekstra kolumno: en la supra duono, verda silueto de la monteto Mont-Royal kun verda kvinpinta stelo kaj, dekstre, ruĝa silueto de la urbaj nubskrapuloj; en la malsupra duono, blua akvo kun blanka desegno de la ponto Jacques-Cartier. Ĉirkaŭe, laŭ la rando, la teksto «105-a UNIVERSALA KONGRESO de ESPERANTO» kaj, sube, ruĝlitere «MONTREALO 2020».

UEA esperas, ke ĉiuj bone fartas. La sano de la kongresanoj kaj de ĉiuj homoj estas por ni la plej alta prioritato. Post zorga konsiderado de ĉiuj aspektoj de la koronvirusa tutmonda epidemio kaj ĝiaj sekvoj, la Estraro de UEA, la Centra Oficejo, LKK kaj la kongresejo en Montrealo venis al la konkludo, ke tute ne estus sekure kaj prudente okazigi la UK-on en Montrealo en 2020. Cetere, laŭ la novaj pli striktaj reguloj de la kebekia registaro, je nia granda bedaŭro en 2020 ne eblos okazigi Universalan Kongreson de Esperanto.

Pro tio la Estraro de UEA unuanime decidis prokrasti la Universalan Kongreson en Montrealo al la jaro 2022.

Ni kore dankas al la Loka Kongresa Komitato (LKK), kiu dum jaroj obstine laboris por organizi la Kongreson kaj pretas daŭrigi la laborojn por la UK en Montrealo en la jaro 2022.

Ĉiu aliĝinto estis rekte informita de la Kongresa Fako de UEA rilate la prokraston al 2022, la aŭtomatan nuligon de mendoj kaj la repagojn.

Por ke la esperantistoj tamen havu la okazon sperti grandan internacian aranĝon en tiu ĉi jaro, estas planata virtuala evento en la monatoj julio-aŭgusto, kiun povos partopreni ankaŭ tiuj, kiuj ne planis veni al Montrealo.

Pliaj informoj pri tio aperos en sekvaj komunikoj de UEA.

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 21

Paĝo 22 de la originalo

LA ESTONTECO

Kiam, kie, kio okazos?

Restu hejme

[BILDO p.22] Logotipo en la maldekstra kolumno: verda valizo kun la vorto «EVENTOJ» vertikale sur la maldekstra flanko kaj, en la mezo, ilustraĵo de kvin homfiguroj (nigra, blua, ruĝa, verda kaj flava) manon-en-mano en rondo; sube, nigralitere, «INTERNACIA KALENDARO».

Internacia Kalendaro de Esperanto-aranĝoj

http://www.eventoj.hu/

Kiam, kie, kio okazos? La Internacia Kalendaro listigas ĉiujn publikajn kaj konatajn Esperanto-aranĝojn, renkontiĝojn, festivalojn kaj kongresojn, kiuj bonvenigas viziton de vojaĝemaj esperantistoj.

[BILDO p.22] Logotipo de la irana kongreso: stiligita blanka-verda-ruĝa silueto de la turo Azadi de Teherano, kun verda kvinpinta stelo kun la litero «E» sur la supro kaj ses verdaj steloj ĉirkaŭe.

16 – 17. aprilo

7-a Irana Esperanto Kongreso, IREK-7* – Temo: Esperanto kaj Daŭra Turismo. La 7-a Irana Esperanto-Kongreso okazos surrete dum la 16a kaj la 17-a de aprilo. La evento okazos sur-rete pere de “Zoom Video-Konferencilo”. Organizas: Irana Esperanto Asocio (IREA). – retadreso: info@espero.ir

17 – 19. aprilo

[BILDO p.22] Logotipo en la dekstra kolumno: granda litero «G» formita el verdaj kaj grizaj pecoj — la emblemo de la Esperanto-Kastelo Greziljono.

Printempa Reta Kursaro – en via hejma kastelo. Pro la mondepidemio, anstataŭ la staĝo PRINTEMPAS en kastelo Greziljono, okazos en via hejma kastelo Printempa Reta Kursaro. Lernu en la virtuala kastelo. Organizas: la asocio Ins’eo kaj la Kulturdomo de Esperanto. – retadreso: kontakto@ins-eo.org

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 22

Paĝo 23 de la originalo

24 – 25. aprilo

KER-ekzamenoj post PRINTEMPaS – en Baugé, Francio. Eblas ekzameniĝi en KER-niveloj B1, B2, C1. Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé-en-Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

25. aprilo

[BILDO p.23] Kolora foto en la maldekstra kolumno: verda herbejo kun kelkaj arboj en la antaŭa plano kaj, malantaŭe, densa arbaro kun aŭtunaj koloroj sur montetoj; blua ĉielo kun nuboj.

Printempa Esperanto-Renkontiĝo (PER)* Interrete en 2020 pro koronavirus! Organizas: Karlo MAYS, 16 Dixie Trail, Raleigh, NC 27607, Usono. – retadreso: charles.o.mays@gmail.com

Registrado bezonata antaŭ la 17a de aprilo 2020! Limdato!

Kosto: Senpaga

Kie: interrete per Zoom. Detaloj estos donitaj al vi post registriĝo.

Kio: Esperanto-agadoj gvidataj de Thomas Alexander (instruisto de NASK).

30. aprilo – 3. majo* sekve al hejmigo en Belgio (kaj Eŭropo ĝenerale) PEKO2020 estas prokrastita al 2021.

[BILDO p.23] Larĝa kolora ilustraĵo en la dekstra kolumno: stiligita naturscenejo en verdaj, bluaj kaj flavaj tonoj, kun arboj, herbo, granda flava birdo dekstre kaj kuŝa seĝo (ripozseĝo) meze.

PEKO – en Tilff, Esneux, Belgio. De pluraj jaroj, PEKO estas LA kongreso en Belgio. NEPRE venu kaj invitu viajn amikojn, genevojn, genepojn, najbarojn, E-lernantojn… Organizas: Verdaj Skoltoj. – retadreso: info@verdajskoltoj.net

[BILDO p.23] Afiŝo de la kongreso en la maldekstra kolumno: sur blua fono kun geometria kradmodelo, supre grandaj literoj «79ª» kaj, apude, «HISPANA ESPERANTO-KONGRESO / HISPANA ESPERANTO-FEDERACIO»; sube, nigra-blanka foto de la fama marmora anĝelo-statuo de Comillas kun etenditaj flugiloj sur ŝtona piedestalo. Maldekstre la teksto «Comillas / Kantabrio / 2020» kaj «de la 30a de aprilo / ĝis la 4a de majo». En la malsupra rando kvar etaj logotipoj, inter ili «KantEA».

30. aprilo – 4. majo – Prokrastita al oktobro

79-a Hispana Esperanto-Kongreso – en Comillas, Kantabrio, Hispanio. La Hispana Esperanto-Federacio (HEF) kaj Kantabra Esperanto-Asocio (KantEA) invitas vin partopreni en la 79-a Hispana Esperanto-Kongreso, en Comillas, urbeto ĉe la marbordo de la nordo de Hispanio, proksima al Santandero, kaj kun grava historia, turisma kaj universitata havaĵo. Venu

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 23

Paĝo 24 de la originalo

kaj ĝuu grandan esperantan kulturaranĝon en Hispanio. Organizas: Kantabra Esperanto-Asocio, kunlabore kun Hispana Esperanto-Federacio, San Fernando 58, principal 8, ES-39010 Santander, Hispanio. – retadreso: kongreso@esperanto.es

30. aprilo – 4. majo

[BILDO p.24] Logotipo en la dekstra kolumno: granda litero «G» formita el verdaj kaj grizaj pecoj — la emblemo de la Esperanto-Kastelo Greziljono.

Koruso-Migrado-Naturarto – en Baugé, Francio. Longa semajnfino kun pluraj E-aktivaĵoj. Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé en Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

1 – 5. majo – Prokrastita al 2021

Mez-Azia Kunveno, MAK – en Duŝanbe, Taĝikio. Unua Mez-Azia Kunveno okazos en Taĝikio, ĝia ĉefurbo Duŝanbe, kun posta 3-taga ekskurso al Samarkand, antikva uzbekia urbo. Oni antaŭvidas multajn interesajn, atentokaptajn programerojn: klerigajn kaj artajn. la aliĝado estas jam malfermita. Plie informiĝu ĉe la organiza teamo – retadreso: mezaziakunveno@gmail.com

1 – 5. majo

Urboj tra tempoj – en Penza, Rusio. La aranĝo estos ĉefe turisma kun pluraj urbovizitaj ekskursoj. Tranoktado en la gastejo “Nice-hostel”. En la programo ni havos prelegojn, konversaciajn rondojn, intelektajn kaj psikologiajn ludojn, poezian horon, tabloludadon ktp. Vespere ni nepre vizitos teatraĵojn aŭ filharmonion. Organizas: Moskva E-Asocio, MASI, Irina Gonĉarova – Retadreso: mirinda.strigo@gmail.com

1 – 10. majo

Mirinda Lviv – en Lvov, Ukrainio. Esperanto-renkontiĝo, kies celo estas plialtigi la lingvonivelon de partoprenantoj kaj konatigi ilin kun la kultura

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 24

Paĝo 25 de la originalo

ĉefurbo de Ukrainio. Organizas: Volodimir Hordijenko, p/k 35, Kiev-133, UA-01133, Ukrainio. – retadreso: volodomir@ukr.net

2 – 5. majo – Prokrastite!

[BILDO p.25] Horizontala bildstrio en la maldekstra kolumno: foto de la insula kastelo de Trakai (ruĝbrikaj muroj kaj turoj kun ruĝaj tegmentoj) super lago kun velboato; maldekstre, sur helgriza fono, korea surskribo «초유스의 유럽» kaj sub ĝi pli malgranda korea linio [nelegebla].

16-a Internacia Esperanto-Renkontiĝo de Meditado – en Gangneung, Koreio. Esperantista Asocio de Ŭonbulismo (EAŬ) ekde la jaro 2006 ĉiujare okazigas internacian meditadon, en kiu oni praktikas meditadon, faras komunan ekskurson al vizitinda loko, spertas korean kulturon, konatiĝas kun ŭonbulismo kaj tiel plu. Ni planas komune veturi de Seulo kaj de la trejnejo. Organizas: Esperantista Asocio de Ŭonbulismo (EAŬ). – retadreso: chtaesok@hanmail.net

[BILDO p.25] Emblemo en la dekstra kolumno: kvadrata kadro kun blua terglobo el meridianoj kaj paraleloj; en la mezo ovala kampo kun la surskribo «TEĴA» kaj plumo, kaj sube granda verda kvinpinta stelo. Laŭ la rando de la globo, arkforme, la teksto «TUTMONDA ESPERANTISTA ĴURNALISTA ASOCIO».

16 – 17 majo

Ĵurnalista Esperantista Seminario de TEĴA – prokrastita al 19-20. de septembro. Informas: Vytautas Šilas, vilnastelo@yahoo.lt, tel: + 8-611-75500,

[BILDO p.25] Desegnaĵo en la maldekstra kolumno: gaja verda krokodilo kun grandaj rondaj okuloj kaj larĝa fermita buŝo, apogita sur la antaŭaj kruroj.

20 – 24. majo

61-a BARO – en Hameln, apud Hannover, Germanio. Multaj venas kun siaj infanoj. Ni kuiras mem, babilas, ludas, festas, eluzas la eblojn de la granda herbejo kaj povas fari lignan fajron

21 – 27. majo

Ekskurso al Irano – en Borujerd, Irano. Bonvolu skribi rekte al m_tajikistan2004@yahoo.com. Li sendos al vi ĉiujn informojn. Organizas: Turisma vojaĝagentejo, Iran-Borujero-Golesorkhi Ave-no 154, Irano. – Retadreso: orangagency@gmail.com

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 25

Paĝo 26 de la originalo

23 – 24. majo

[BILDO p.26] Logotipo en la dekstra kolumno: verda cirklo kun blanka violonŝlosilo, kaj apude, nigralitere, «Eŭropa Festivalo» kaj verdlitere «de Esperantaj Kantoj»; sub verda strio, pli malgrande, «Europejski Festiwal Piosenki Esperanckiej».

Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj – en Wroclaw, Pollando. La Festivalo okazas ĉiujare en majo en du kategorioj: 1. koruso aŭ ensemblo / 2. solisto. Ĉiu partoprenanto kantas du kantojn: unu en Esperanto, la alian en sia nacia aŭ fremda lingvo. Pritaksataj estas nur Esperantaj kantoj. La festivalon patronas la urbestro de Wroclaw. La premiitoj ricevas diplomojn kaj pokalojn kaj ĉiuj partoprenantoj ricevas diplomon pro la partopreno. Inf: Malgorsia Komarnicka, retadreso: informado.eo@gmail.com

29 – 31. majo*

[BILDO p.26] Logotipo en la maldekstra kolumno: ruĝa map-pinglo enhavanta tri bluajn homfigurojn, ĉirkaŭita de kvin rondetoj kun signoj el diversaj skribsistemoj — «Ĉ», «ॐ», «集», «语», kaj «A» kaj «Ω». Dekstre, en malhelblua skribo, «POLYGLOT GATHERING».

Polyglot Gathering – Polyglot Gathering Online. Polyglot Gathering (Plurlingvula Kunveno) estas neformala evento okazanta unu fojon jare kaj kunvenigas poliglotojn (homojn, kiuj parolas plurajn lingvojn) kaj lingvemulojn el la tuta mondo. Ĝi estas kvin-taga evento kun prelegoj, atelieroj kaj sociaj agadoj por ĉiuj, kiuj amas kaj ĝuas lingvojn. Ĉi tiu evento estas organizita de esperantistoj kaj kutime ĝis 1/4 de la pli ol 500 partoprenantoj (ek)lernis aŭ regas Esperanton. Organizas: E@I. – retadreso: info@polyglotgathering.com

29. majo – 1. junio

[BILDO p.26] Afiŝeto en la dekstra kolumno: supre, nigralitere, «Transponta Esperanto-Kongreso / germana – pola – fervojista»; en la mezo, stiligita desegno de moderna trajno kun pantografo super blua kaj griza fono kun verda strio; sube, «Frankfurt (O) / Słubice» kaj «29-a de Majo – 5-a de Junio 2020». Dekstre, vertikale, la verda vorto «TRAKO» kun verda kvinpinta stelo supre.

Transponta Esperanto-Kongreso – en Frankurt (Oder), Germanio kaj Słubice, Pollando. Dum la pentekostaj tagoj de 2020 Pola Esperanto-Asocio kune kun Germana Esperanto-Asocio okazigos komunan kongreson en la limurboj Frankurt (Oder) kaj Słubice. Kune kun la du landaj

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 26

Paĝo 27 de la originalo

asocioj samloke kongresos la Internacia Fervojista Esperanto-Federacio. Dum la unuaj tagoj la kongreso havos komunan programon por ĉiuj tri partneroj. La fervojista kongreso tamen laŭkutime daŭros tutan semajnon. Ĝi do havos propran programon de la 1-a ĝis la 5-a de junio. Organizas: Pola Esperanto-Asocio, Germana Esperanto-Asocio. – retadreso: gek@esperanto.de

29. majo – 5. junio

[BILDO p.27] Emblemo de IFEF en la maldekstra kolumno: nigra ŝildo-forma kampo kun blanka konturo; supre blanka flugilhava rado (fervoja simbolo) kaj la literoj «IF» maldekstre kaj «EF» dekstre; sube, blanka cirklo kun granda verda kvinpinta stelo.

72-a IFEF-kongreso – en Frankfurto ĉe Odro, Germanio / Słubice, Pollando. Atendos vin ne nur fakaj programoj, sed ankaŭ programeroj por la amikoj kaj simpatiantoj de fervojo, riĉa kultura programo (spektakloj, koncertoj, dancvespero) ktp. La diverstemaj fervojfakaj prelegoj prezentos fervojajn novaĵojn kaj progresojn. Ne mankos temoj pri la moderniĝo de fervojo mondskale, tiel ke la kontribuo de la fervojistaj esperantistoj al nia kongreso povas demonstri, ke la daŭra evoluo en fervojfaka medio estas inter la plej progresemaj. Kvankam fervojista kongreso, ĉiuj esperantistoj kaj amikoj de fervojo estos bonvenaj ĉar ĝi estas malfermita al publiko, al la urbo, al ĉiuj kiuj interesiĝas pri Esperanto. Organizas: Internacia Fervojista Esperanto-Federacio. – retadreso: ifefesperanto@gmail.com

fonto: http://www.eventoj.hu

• Ĝisdatigitaj datumoj laŭ la retejo de la organizanto

Valencia Luno – Tria epoko – Numero 4 – Aprilo 2020 — Paĝo 27

La kompleta teksto de la numero 5 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de majo 2020: 21 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 5, majo 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n05_maj

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La enhavtabelo de paĝo 3 kaj la titolpaĝoj de la artikoloj ne donas la samajn titolojn: la enhavtabelo anoncas «En Barcelonon Kaj en Valencion!!!» kaj «Prelego de Elías Hernández Capdevila», dum la artikoloj mem titoliĝas «En Barcelonon Kaj Valencion!!!» (sen «en») kaj «Prelego de Elías Hernández» (sen la dua familia nomo).
• La represo el La Suno Hispana daŭras sur paĝo 8 sub propra subtitolo, «Instrukcioj por la ekskurso Valencion», kiun la enhavtabelo ne mencias: tie la numero registras la artikolon nur kiel komenciĝantan sur paĝo 7.
• La kovrilo presas «KIEL SOLVI LA KUBON DE RUBIK», sed la kolofono de paĝo 2 kaj la piednoto de la enhavpaĝo nomas la kovrilfoton «LA KUBON DE RUBIK», en akuzativo kaj sen verbo kiu ĝin regus.
• En la kalendaro de aranĝoj (p. 17-21) pluraj eventonomoj estas presitaj trastrekitaj, kun la averto apude: «Ĉi-jare ne okazos!» ĉe la Transponta Esperanto-Kongreso, «Ne okazos!» ĉe la Roskilde-festivalo, ĉe la Studosemajnfino kaj ĉe BET-56, «Okazos nur virtuale!» ĉe NASK 2020, kaj «Prokrastita» ĉe du pliaj invitoj.
• La kvaranten-taglibro sendas al bildo kiun la bulteno ne reproduktas: «En la alkroĉita foto, vidiĝas, ke… mi faris pli ol 18.000 paŝojn» (p. 16), sed la foto de la paŝonombro aperas sur neniu paĝo de la numero.
• La kalendaro presas dufoje «Frankurt (Oder)» (p. 18) anstataŭ Frankfurt (Oder), la germana urbo kie okazus la komuna kongreso de la pola kaj la germana asocioj.
• En la taglibro la Yale-kurso pri epidemioj aperas kiel «la peston de Eŭropo en la 16a kaj 17a jarcentoj, kaj la koleron de la jaro 1911 de Italio» (p. 15): la originalo presas «koleron», dum la itala epidemio de 1911 estas la ĥolero.

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo de la kovrilo: maldekstre nokta kolora foto de la Torres de Serranos de Valencio, lumigitaj, kun kreskanta luno en la nigra ĉielo super ili; dekstre verda strio kun la titolo «VALENCIA LUNO» per grandaj grizaj ombritaj literoj kaj, flanke, verda kvinpinta stelo konturita blanke.

Tria epoko – numero 5 – Majo 2020

★ Forpasis Eduardo Larrouy

★ Kvaranteno

[BILDO p.1] Sur nigra fono, granda kolora foto de malaranĝita kubo de Rubik, kies supra tavolo estas duone turnita, starigita sur la rando de verda kaj rozkolora ŝaŭmaj folioj.

KIEL SOLVI LA KUBON DE RUBIK

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] La emblemo de la bulteno: la nokta foto de la Torres de Serranos kun la luno, kaj verda strio kun «VALENCIA LUNO» kaj la verda stelo.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5ª 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25 46380 CHESTE, ĈESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

KOVRILO: LA KUBON DE RUBIK Foto de Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

[BILDO p.3] Fona foto, kiu okupas la tutan paĝon: kubo de Rubik, malaranĝita kaj duone turnita, en verdeca lumo sur verda surfaco. La teksto de la enhavtabelo estas presita nigre super ĝi.

ENHAVO

04 SALUTON! Ni plibonigas, de Eduardo Alonso

05 KIEL SOLVI LA KUBON DE RUBIK Prelego de Elías Hernández Capdevila

07 LA PASINTECO En Barcelonon Kaj en Valencion!!!

09 PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ Kion ni faris en aprilo? de Eduardo Alonso

11 FORPASIS EDUARDO LARROUY la dojeno de nia movado, de Jesús M. García Iturrioz

13 KVARANTENO – 1 de Dennis Keefe

17 LA ESTONTECO – Kiam, kie, kio okazos?

Foto: LA KUBON DE RUBIK de Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

Ni plibonigas

Karaj geamikoj

La monato aprilo lasis nin malbonan novaĵon. Eduardo Larrouy, la plej maljuna esperantisto en la mondo, forpasis je la aĝo de 107 jaroj. Ni multe bedaŭris tion.

Sed finfine aprilo malaperis. Kaj ĝi kunportis kun ĝi malbonan veteron kaj ni devis esti enfermitaj hejme. La situacio pri sano pliboniĝas kaj kun ĝi la borsaj prezoj. Ni jam povas komenci eliri hejmen, kvankam dum certaj horaroj kaj laŭ certaj kondiĉoj. Iom post iom. Ni devas zorgi pri ĉiuj ni. La plej grava afero estas ne reveni al la antaŭan situacion.

Jes, ni ĉiuj sopiras al niaj kunvenoj, sed danke al la teknologio, ni povas okazigi virtualajn kunvenojn, kun granda avantaĝo, pro tio ke ĝi okazas ĉiutage, dimanĉe kaj ferioj inkluzive. En ili ni traktas la plej diversajn kaj neimageblajn temojn. Almenaŭ ni povas vidi unu la aliajn, kaj ni daŭre lernas kaj praktikas nian mirindan lingvon, kio estas nia ĉefa celo.

Bonan legadon

                                                          Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

KIEL SOLVI LA KUBON DE RUBIK

Prelego de Elías Hernández

Unue, oni devas klarigi ke tiu objekto, la kubo de Rubik, ne estas ludo, sed ludilo. Kio estas la diferenco, la malsameco, inter ludilo kaj ludo?. Bone, por ludi per ludilo oni bezonas nur unu ludanton aŭ ludantinon, kaj por fari same je ludo, oni almenaŭ necesas du geludantojn. Tipaj ekzemploj pri ludilo estas: pupoj, pupinoj, diabolo…, dum jen aliaj ekzemploj pri ludo: parĉiso, damoj, futbalo, ktp, ktp …

[BILDO p.5] Kolora foto de Ernő Rubik, maljuna viro kun longaj grizaj haroj kaj nigra pulovero, kiu tenas en la dekstra mano solvitan kubon de Rubik apud sia vizaĝo.

La kreanto de tiu ludilo estis la hungaro Ernö Rubik, profesoro pri Geometrio kaj BELAJ ARTOJ ĉe la Universitato de Budapeŝto, dum la jaro 1980

Tiu objekto, kiu estas la plej vendita ludilo en la historio de la homaro, konsistas el jenaj eroj:

• 3 tavoloj, nomitaj SUPRA TAVOLO, MEZA TAVOLO kaj MALSUPRA TAVOLO • 26 kubetoj (9 ĉe la supra tavolo, 8 ĉe la meza tavolo kaj 9 ĉe la malsupra tavolo). Estas 3 tipoj de kubetoj: 6 centraj kubetoj (po 1 ĉe ĉiu flanko), 8 vertiĉaj kubetoj kaj 12 mezaj kubetoj • 6 sam-koloritaj flankoj (kutime RUĜA, ORANĜ-KOLORA, VERDA, BLUA, FLAVA kaj BLANKA flankoj) • 3 aksoj, laŭ kiuj la tavoloj povas turniĝi: • horizontala akso (de maldekstre dekstren), • vertikala akso (de malsupre supren) kaj • transversala akso (de malantaŭe antaŭen)

[BILDO p.5] Desegnaĵo de tute solvita kubo de Rubik vidita el angulo: la supra flanko flava, la maldekstra blua kaj la antaŭa ruĝa.

                          La celo de tiu ludilo estas atingi, de malaranĝita
                          kubo, tute aranĝitan kubon:

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

Multaj homoj demandas sin: ĉu estas facile aŭ malfacile solvi tiun ludilon?. Kompreneble, la solvado de tiu ludilo (ekde malaranĝita kubo atingi tute aranĝitan kubon) ne estas facila, eĉ estas tre malfacila, sed oni ĉiam povas sukcesi per multe da horoj de praktikado, ĝis oni solvos ĝin dum maksimume 3 aŭ 4 minutoj… Kompreneble, estas knaboj kiuj, ĉe internaciaj konkursoj, solvas tiun ludilon per KELKAJ SEKUNDOJ!!!, kiel la aŭstraliano Feliks Zemdeks (5 sekundoj), la usonano Max Park (6 sekundoj), … Bone, por multaj homoj, tiu solvado estas ne atingebla tasko, sed ne maltrankviliĝu, estas milionoj da aliaj homoj kiuj trovas ankaŭ tiun taskon NE ATINGEBLA

[BILDO p.6] Skemo sur malhelverda fono kun tri bildetoj de kuboj kaj du oranĝaj sagoj: maldekstre malaranĝita kubo, meze la sama kubo kun turniĝanta tavolo, dekstre la tute solvita kubo (flava supre, blua kaj ruĝa flanke). Supre, en kadreto, la teksto: «jen kion ni volas atingi per turniĝoj laŭ la tri aksoj:».

Por solvi tiun ludilon, oni bezonas, kompreneble, STRATEGION kaj TAKTIKON. Mia strategio, tre simpla, kiun mi prenis el kelkaj matematikistoj kiuj pensis pri tio dum la okdekaj jaroj (Conway, Penrose, Singmaster, Endl, Werneck, Sánchez Manzano, …), konsistas el solvi unue la supran tavolon, poste la mezan tavolon, kaj, finfine, la malsupran tavolon. Por solvi ĉiun tavolon, mi uzas mian propran taktikon, per turniĝoj de la tavoloj laŭ la tri aksoj. Jen mia strategio:

  1. Solvi la 4 mezajn kubetojn ĉe la supra tavolo
  2. Solvi la 4 vertiĉajn kubetojn ĉe la supra tavolo
  3. Solvi la 4 mezajn kubetojn ĉe la meza tavolo
  4. Aranĝi la 4 vertiĉajn kubetojn ĉe la malsupra tavolo
  5. Aranĝi la 4 mezajn kubetojn ĉe la malsupra tavolo
  6. Tute orientigi la 4 vertiĉajn kubetojn ĉe la malsupra tavolo
  7. Tute orientigi la 4 mezajn kubetojn ĉe la malsupra tavolo

                                                    Elías Hernández Capdevila,
                                    Grupano 238 de la Grupo Esperanto Valencia

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

LA PASINTECO

En Barcelonon Kaj Valencion!!!

Granda estas la entuziasmo, kiu animas ĉiujn hispanajn Esperantistojn por akcepti la fremdajn samideanojn. Barcelono preparas grandajn festojn por regali la Kongresanojn, kiuj bonvolos ĝin viziti.

Nenion ni devas aldoni al la multaj aferoj, kiujn skribis S-ro C. Bourlet en “La Revuo” pri la kongresurbo; nur unu vokon: en Barcelonon, karaj samideanoj!, por tie doni al ni reciproke la ĉiujaran ĉirkaŭpremon, esprimo de tiu sento de universala frateco, paco kaj amo.

Valencio, la Mediteranea Ateno, deziras ankaŭ esti vizitata de la tutmonda Esperantistaro. Kaj de la plej alta registaro ĝis la lasta urbano, ĉiuj unuanime vokas, ke la esperantistoj alvenu por elpruvi ankoraŭ unu fojon la amindan kaj gasteman karakteron de la Valencia popolo.

La urba konsilantaro plenamase iros akcepti D-ron Zamenhof kun la akompano de siaj gardistoj kaj rajda eskorto, la komitato de la bela Valencia Regiona Ekspozicio, la Muzika Konservatorio, kaj la tuta popolamaso akceptos kun malfermitaj brakoj kaj kun aplaŭdoj kaj aklamoj la esperantistan ekskursantaron, kiu venos el Barcelono nin viziti. La urba muzikbando, la Granda Kazino, unuvorte, Valencio, plej kore deziras plenŝuti per regaloj siajn gastojn.

En Valencion, do, Esperantistoj!

[BILDO p.7] Faksimilo de la unua paĝo de la revuo La Suno Hispana, numero 69, septembro 1909, nigrablanke. Ĝi montras la kapon de la gazeto, la enhavliston kaj du fotojn de junaj virinoj en la du kolumnoj. La legebla teksto de la faksimilo:

Jaro VI ⁕ N.º 69ª — Septembro ⁕ 1909

LA SUNO HISPANA

Direktoro-Administranto ★ Director-Administrador

Augusto Jimenez Loira

PINTOR LÓPEZ, 3 = VALENCIA

La Redakcio korektos la manuskriptojn laŭbezone, kaj la nepresitajn ĝi ne resendos

ENHAVO: Esperantistina portretaro.—Vª Internacia Esperantista Kongreso Barcelono.—En Barcelonon Valencion.—La Valencia Grupo Esperantista en ĝia Regiona Ekspozicio.—Floraj ludoj.—Kroniko.—Spritludoj[?] Diversajoj.—Memorindaj datrevenoj de Septembro.—«La vortoj simplaj».

[maldekstra kolumno, sub la foto de juna virino kun altigitaj haroj]

F-ino Angelita Arnau Pradas, Gracia, 65 Valencia – España.

Esperantistina portretaro

Portretoj de esperantistinoj honoros nian gazeton, kaj ni ricevos plezure, tiun de ĉiu, kiu bonvolos sian sendi al ni, kun permeso ĝin reprodukti.

Ni ilin publikigos laŭ rigora ordo de ricevo, nur preferante unuavice, niajn abonantinojn.

La fotografajoj devas esti pli grandaj ol 6 × 8 c/m.

[dekstra kolumno, super la foto de alia juna virino]

Colección de retratos, femenina esperantista

Retratos de S-ras y S-tas esperantistas honrarán nuestra revista, y con gusto recibiremos los de todas las que quieran enviarnos el suyo, con permiso para reproducirlo.

Los publicaremos por riguroso turno de recibo, dando sólo la preferencia á los de nuestras abonadas.

Las fotografías deben ser mayores de 6 × 8 c/m.

F-ino Teresa Suay Valls, Gracia, 72 Valencia – España.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

Instrukcioj por la ekskurso Valencion

La ekskursantoj foriros el Barcelono la 15an de Septembro matene kaj alvenos Valencion je la 17a koro 40 minutoj vespere; bela vojaĝo, en kiu oni trairas dum tago pentrindan kaj sugestian pejzaĝon, ĉar la vagonaro glitiras apud la Mediteranea marbordo kaj penetras en la oranĝajn arbarojn, kies arboj proponas sian oran frukton al la vojaĝanto. Ili restos en Valencio ĝis la 18a, tago en kiu oni fermos la kongreson, kaj daŭrigos la aliajn projektitajn ekskursojn, kaj revenos hejmen la nepartoprenantoj en ili. La sabaton je la 15a horo (postagmeze) Ŝipo veturos al la Balearaj insuloj.

Dum tiuj tagoj okazos balo en la Ekspozicia Granda Kazino, serenado dum kiu la urba muzikbando ludos la himnon «Espero», artaj fajraĵoj, kunvenoj de Esperantistoj en la kunsida salono, paroladoj, vizito al la Valenciaj monumentoj, kaj vesperfestoj en la Ekspozicio.

La prezoj de loĝado po unu tago estas: Hoteloj unuaklasaj: 10 pesetoj; 2a klasaj, 7‘50; 3a klasaj, 5 (ĉambro, tagmanĝo kaj vespermanĝo, kun vino).

Tiuj ĉi prezoj, kiuj estas la ordinaraj, povas plimalgrandiĝi per kontraktoj kun kompanioj de praktikaj vojaĝoj, kies proponojn nun ekzamenas la organiza komitato de la Postkongreso.

La prezo de la veturbileto de Barcelono-Valencio (iro kaj reveno) estas: 1a klaso, 36,40 pesetoj; 2a klaso, 27,67 pesetoj; 3a klaso, 15,75 pesetoj.

La Valencia Grupo Esperantista petis tiun rabatan prezon de la Fervoja Hispana Kompanio de la Nordo, kiu zorgas pri la veturado de Barcelono Valencion.

Ĉar jam estas fiksitaj la dato kaj horo de la alveno Valencion kaj foriro, la daŭro de la restado en la urbo, kaj la prezo de la vetura bileto en vagonaro, kaj ankaŭ tiu de la loĝado, al la Esperantistoj, kiuj iros al la Barcelona Kongreso, ni liveros la plenan kaj detalan programon de la kunvenoj kaj festoj, kiuj estas nun en organizado.

                                 La Suno Hispana, numero 69, septembro 1909

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ

Kion ni faris en aprilo?

Dum la monato de aprilo, pro la enfermadaj kaj malabundaj rimedoj, ni daŭrigis niajn agadojn per la interreto. Per videokonferenco ni komencis uzi Jitsi, sed ni havis teknikajn problemojn kun la sono. Do ni testis la aplikaĵon Zoom kaj, post pluraj provoj, ni trovis, ke ĝi havas pli bonan son- kvaliton, do ni translokigis niajn kunvenojn al ĉi tiun platformon.

Ĝi havas malgrandan malavantaĝon, pro tio ke ĉiu sesio estas tranĉita kaj haltigita post 45 minutoj, sed tio estas facile solvebla: vi nur devas rekonekti.

Kiel kutime, vendrede ni komencis je la kvara horo posttagmeze ĉeestante la Kurson BEK-Benson. Je la kvina horo ni daŭrigis nian ĉeeston komentante kaj legante Don Kiĥoto-n, ĉapitroj 13ª ĝis 15ª. Kaj finfine je la sesa horo estas tempo por nia kutima parolado, kun grava noveco. Nun niaj prelegoj estas ĉiutage, inkluzive dimanĉojn kaj festotagojn.

Multaj homoj ĉeestis ĉi tiujn virtualajn renkontiĝojn (dum malsamaj tagoj), Dennis, Elías, Pepe, Rosa, Fernando, Raúl, Iván, Ismael, Jaŭme, Begoña, Adolf, Isabel, Carmen, Fernando el Peruo (la filo de la alia Fernando el Ĉeste), Vicent, Eduardo …

[BILDO p.9] Ekrankopio de virtuala kunveno en Zoom kun ok partoprenantoj en kradaranĝo, ĉiu en sia hejmo. La nomŝildoj legiĝas, laŭ vicoj: «Ivan», «Eduardo Alonso Navarro», «fernando manzanera mas»; «PEPE», «Fernando», «Rosa»; «Dennis Keefe», «elias» (ĉi lasta kadrita per flava linio, do parolanta).

Ni ĝuis tre bonan etoson pri Esperanto, parolante pri la kronika krizo de la viruso, pri nia memorigo pri pli bonaj tempoj en la pasinteco, pri nia espero pri rapida eliro, foresto kaj malapero de ĉi tiu murdema viruso ktp.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

Dennis havis tre bonan ideon: Ĉiu partoprenanto povas prezenti (aŭ legi se ili deziras) artikolon, ideon, libron, sperton ktp, dum 4 aŭ 5 minutoj sen interrompo. Fontoj por via parolado povas esti presitaj aŭ rete: Esperanta revuo, HEF-Bulteno, Valencia Luno, Unesko-Kuriero, Retradio, Radio- Pollando, iu ajn Esperanta libro, iu ajn ĉapitro, podkasto, blogo, Vikipedio (biografio, historia evento, scienca koncepto, verkisto, filmo, pentraĵo) ktp.

Eĉ niaj komencantoj povas partopreni (ĉar vi povas legi ion en Esperanto dum kvin minutoj). Ni aŭskultos vin kaj ni ne interrompos vin. Kunvenu Zoom ĉiutage inter la sesa kaj la sepa posttagmeze

La plej diversaj temoj estis prelegitaj: • Literaturo: (Momo, Paŝoj al Plena Posedo, Vi(d)vokroniko, aŭ: Dek ok monatoj, La fotoalbumo, Gil Blas de Santillana, Praktika Bildvortaro de Esperanto, Ŝak-romano, Afrikaj Proverboj, Merriam-Websters 3rd International Dictionnary, Liven Dek, Garcilaso de la Vega, George Simenon, Isaac Asimov, Sebastià Juan Arbó, la legado de mallongaj partoj de la Esperanta versio de Don Kihoto, Marta, La luna y seis peniques, La Hobito, kaj La Mastro de la Ringoj) • Revuoj (malnovaj bultenoj de la Hispana Federacio, Monato, Esperanto, Valencia Luno) • Muziko (“Veo Veo” de Teresa Rabal) • Radio (Esperanta Retradio, Radio Nacional de España) • Enigmoj (La Gvidantaj Ŝtonoj, la mistera “kavernulo” de Ĉeste) • Kinejo (La per-pedala aŭto) • Vojaĝoj (20 tagoj tra Eŭropo, Parizo, Las Médulas, Peruo) • Interreto (UEA Facila, Bitarkivo.org, Carlos Herreras, Reta Vortaro, Evildea, UEA Malferma Tago) • Aplikaĵoj (PreVo, Praktika Vortaro) • Ludoj (Proverboj, Vortludo, 7 leteroj, 1, 2, 3, respondo denove, briĝo, ŝako, puzloj, Rubik-kubo) • Scienco (John Conway, epidemioj) • Historio (Alfonso la XIIIa) • Kuir-receptoj • Vorto-trezoro (Kuirejaj uzaĵoj) • Ĉiŭtaga vivo (Kiel aĉeti, Festoj de Sankta Semajno, la kvaranteno, akiradon de koronavirusaj maskoj, ŝercoj) • Esperantistoj (Eduardo Larrouy)

Dum ĉi tiu monato, ni ankaŭ povis legi la ĉiutagajn raportojn pri la kvaranteno, verkitaj de Dennis en Ŭatsapo. Tre interesa resumo de lia agado en ĉi tiuj strangaj tagoj.

                                                          Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

FORPASIS EDUARDO LARROUY

la dojeno de nia movado

La 27an de aprilo 2020 en Bilbao (Hispanio) mortis Eduardo Larrouy (1913- 2020), kiu la 9an de marto iĝis 107-jara, kaj ni havis la okazon gratuli pro tiu evento al unu el la homoj plej maljunaj en Hispanujo kaj eble al la plej maljuna en Esperantujo.

[BILDO p.11] Kolora studia portreto de Eduardo Larrouy en pli junaj jaroj: maljuna viro kun grizaj haroj, en malhela kompleto, blanka ĉemizo kaj nigra kravato, rigardanta la fotilon kaj iomete ridetanta. La foto havas nigran kadron.

Eduardo Larrouy (pron.: Larrúj) naskiĝis la 9an de marto 1913 en Haro, urbeto apartenanta al hispana regiono La Rioja, fama pro ĝiaj vinberoj kaj vinoproduktado. Lia patro, enologo, veturis tien el franca Vaskujo por labori. Tre juna Eduardo ekinteresiĝis pri Esperanto en la jaro 1932 (19-jara) kaj aliĝis al kurso, gvidata de la elstara esperantisto Alberto Díaz Chapartegui en la lernojaro 1932-33. La sekvontan lernojaron li mem fariĝis instruanto kaj en 1935 eniris la estraron de la asocio kiel voĉdonanto.

En julio 1936 en Hispanio komenciĝis intercivitana milito (1936-39) kaj tre malhelaj jaroj por la Esperanta-movado kaj por la tuta hispania popolo. La armeo de Franco eniris Bilbaon en junio 1937 kaj fermis la Esperanto- Grupon. Dume, Eduardo partoprenis la militon. Post la malvenko li, same kiel aliaj esperantistoj, travivis malagrablajn spertojn, kiuj sufiĉus por plenigi romanon.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

Li estis kaptita en la urbo Santander kaj enkarcerigita en la urba sportejo; tie li havis la okazon instrui Esperanton al aliaj malliberuloj. Post Santander li estis enkarcerigita en Bilbao kaj poste en koncentrejo speciale rezervita por la membroj de la “internaciaj brigadoj”. Kiel “memoraĵon” de la milito, li ricevis du kuglojn en sia korpo.

Post la liberiĝo Eduardo Larrouy okupiĝis ĉefe pri negocado kaj benzinstacioj ĝi sia emeritiĝo en 1978.

Multaj jaroj pasis post la milito, ĝis kiam la Esperanta movado povis renaskiĝi en Bilbao, ĉar Esperanto ne estis leĝa ene de la diktaturo de Franco.

[BILDO p.12] Kolora foto de Eduardo Larrouy en tre alta aĝo: li sidas ĉe tablo kun blanka tuko, en blua ĉemizo kaj malhela senmanika pulovero, kun brakhorloĝo; antaŭ li estas kuko kun ĉokoladaj ornamaĵoj kaj brulanta kandelo.

                                                Post sia emeritiĝo li ekde
                                                1979 estis prezidanto de la
                                                Esperanto-Grupo,           kaj
                                                ankaŭ poste apartenis al
                                                diversaj estraroj, ege aktive
                                                li    partoprenis     en    la
                                                organizado      de   la   75a
                                                datreveno de la fondiĝo de
                                                la Grupo (1981), okaze de
                                                kiu    en    Bilbao   gastigis
                                                kongreseton               kun
                                                partopreno de esperantistoj
                                                el la tuta Hispanio.

                                                Same, lia laboro estis tre
                                                grava por la sukceso de la
                                                hispana kongreso en 1989
                                                kaj de la eŭropa en 2004.
                                                Dum     postaj   jaroj    li
                                                partoprenis preskaŭ ĉiujn
                                                kongresojn universalajn kaj
                                                hispanajn.

Ni fermas tiun ĉi nekrologon per unu el liaj preferataj frazoj: “Rigardu ĉiam antaŭen, neniam malantaŭen”.

Jesús M. García Iturrioz

Fonto: Ĉi tiu artikolo aperis en la novaĵretejo La Ondo de Esperanto. https://sezonoj.ru/2020/04/nekrologo-47

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

KVARANTENO – 1

de Dennis Keefe

Kvaranteno, Tago 1

La policistoj nun iras tien reen apudplaĝe en Cullera ordonante, ke homoj venantaj de altriskaj regionoj de Hispanio restu enloĝeje kvarantene dum 14 tagoj. Mi ĵus filmis unu tian averton antaŭ mia loĝejo.

La policistoj ĵus haltis sub mia fenestro en Cullera, kaj per forta laŭtparolilo ordonis al manpleno da surplaĝanoj, ke ili tuj iru hejmen. Dum tiu tempo mi aŭdis voĉojn de najbaroj de alia konstruaĵo ne malproksima kiu ripete kriis: “Donu al ili monpunon, MONPUNON!” Verŝajne miaj longaj promenoj devas atendi alian momenton…

Bedaŭrinde oni ne povas spekti filmojn en kinejoj ĉi semajnojn, sed ne gravas. Nun la filmo estas ni mem; ni filmiĝas en historio.

Estas ege interesa kurso pri la historia de epidemioj de Profesoro Snowden de la Universitato de Yale. Mia projekto pri kiu mi skribis antaŭ paro da tagoj estas ĝuste pri tiu kurso: traduki ĝin el la angla en Esperanton. Subtekstigi ĝin esperante. Sed nur teamo da kompetentuloj povas fari tion, kaj mi mem tute ne emas traduki. 😁😰

[BILDO p.13] Foto de flava metala ŝildo kun nigra bordero, fiksita per ŝraŭboj sur barilo: supre la nigra internacia simbolo de biologia danĝero, sube la teksto «CORONAVIRUS» en nigraj literoj sur flava fono kaj «QUARANTINE» en flavaj literoj sur nigra strio.

Mi ĉiam pretas instrui la kursaron por Esperanto-Plaĝo eĉ ĉi jare se iu venas, sed en la lastaj tagoj ĉiuj krom du nuligis siajn partoprenojn. Mi skribis al tiuj lastaj, kiuj loĝis en Francio, kaj atendas ilian respondon. Laŭ la ĵurnaloj eble la landlimoj fermiĝos, kaj ĉio ne eblos ĉi jare. 2021 estos bona jaro.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

Kvaranteno, Tago 2

Hejme la tutan tagon. Iom da tempo en reta Esperantujo. Studis biologion kaj anatomion jutube (kurso de Universitato de Berkeley). Legis multe pri kronviruso. Rigardadis la borsoprezojn, ĉar estas historia momento pro falego (Mi ne posedas akciojn!) Spektis filmon “Chica para todo” 1963, Gracita Morales, Lopez Vazquez. Aŭskultis la Himnon de Valencio. Baldaŭ komenciĝos Kvarateno, Tago 3.

Kvaranteno, Tago 3

Vekiĝis ĉirkaŭ la 9an. Legis diversajn ĵurnalojn rete. Terura prognozo pri kronviruso en la “New York Times”. Malfermis fenestojn, aerumis la loĝejon. Mankis pano. Matenmanĝis magdalenojn, kafon kun lakto, du tasojn. Studadon. Restis hejme la tutan tagon, nun 72 horojn sen meti piedon eksteren.

Ekzercis min suprenirante kaj malsuprenirante la ŝtuparon. Rigardis la debaton inter kandidatoj Sanders kaj Biden. Atente aŭskultis la prezidenton de Hispanio. Retmesaĝis kun Esperantistoj en Francio kaj Ĉinio. Pensis pri niaj PIVanoj… Nun spagetoj kun tomata saŭco kaj glaso da vino.

Kvaranteno, Tago 4

Ellitiĝis post trarigardo de ĵurnaloj el Usono, Britio, Hispanio, Francio kaj Germanio. Ĉiuj ĉefartikokoj pri la kronviruso. Pensis pri voĉlegado de mia taglibro, sed mi estas tro mallaborema, pigra. Ho ve!

Rigardis kurson de la Universitato Yale pri la historio de epidemioj en okcidento post la jaro 1600. Tio vere helpas kompreni la nuntempajn trajtojn de la kronvirusa epidemio. Aŭskultis la paroladon de la Reĝo, kaj ankaŭ tiun de la prezidantino de Germanio.

Provis refoje kuiri spagetojn. Faligis la duonon sur la plankon. Mi diris fivortojn angle. Nun mi malsatas.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

Kvaranteno, Tago 5

Nun restis pli ol 120 horojn hejme sen eliri eĉ unu sekundon. Neniu alia homo ekstere. Rigardis tra la fenestro almenaŭ 20-foje sur la plaĝo, neniu. Hieraŭ tamen unu viro senkiale sur la plaĝo, poste li estis haltigita de la policistoj.

Ekvidis, elŝutis, trafoliumis La Valencian Lunon senditan de Eduardo. Studis du epidemiojn en la kurso de Yale: la peston de Eŭropo en la 16a kaj 17a jarcentoj, kaj la koleron de la jaro 1911 de Italio (klariga, eduka valoro por pli bone kompreni la nunan kronviruson!!).

Legis pri la VOLO kaj la filozofioj de Schopenhauer kaj Nietzsche (ĉu bone literumitaj la du nomoj?). Ekzerzis min ŝtupare, entute faris 582 ŝtupojn (= 6 etaĝoj kvinfoje). Preparis Ĉapitron 11 de Kiĥoto. Mense kaj korpe mi fartas bone.

[BILDO p.15] Larĝa ilustraĵo sur flava fono, tute en nigra silueto: maldekstre granda kronvirusa partiklo kun siaj elstaraj pikiloj; dekstre viro kiu forkuras de ĝi, kliniĝinta antaŭen, puŝante grandan aĉetĉareton de supermerkato. Sen apudskribo.

Kvaranteno, Tago 6

Refoje la tutan tagon hejme. Sole. Ne gravas. Iam la kvaranteno finiĝos. Legis Kiĥoton hispane, poste esperante. Skribis paĝon kaj duonon da demandoj pri ĉapitro 11, preparante min. Kurso per meet.jit.si/esperantio — danke al Raúl. Elias alvenis, poste Ivan kaj Eduardo kaj Raúl kaj Carmen Kaj Vicent kaj Pepe, mi pensas. Carmen laŭtlegis la poemon de Ĉapitro 11. Bela kaj bona tago krom tio, ke ie en mia dormoĉambro nun estas moskito, sed ĉu ĝi sukcese travivos la nokton?

Iam estis iu reĝo kiu loĝis en fora, fortika, fortikaĵo, kaj kiu kredis je unikornoj. Lia popolo amis lin, sed la homoj kredis, ke li estas tute freneza,

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 — Paĝo 15

Paĝo 16 de la originalo

kaj sekve tute ne fidis je li. Unu nokton la reĝo prenis sian torĉon kaj eliris el sia kastelo por manĝigi sian unikornon. Dum tiu momento li subite rimarkis en la ĉielo, ke dekstre kaj maldekstre de la luno estis du gigantaj virusoj kiuj baldaŭ atakos la teron (geografie parto de Rusio) kaj la tutan homaron. “Virusoj venas, virusoj venas!”, li kriis, provante savi la homojn de sia regno.

La homoj primokis lin, kaj kolere forigis, forpelis lin de la urbo, kaj la reĝo tiel rapide fuĝis, ke li perdis siajn botojn — kaj sian kronon. Tiun nokton la homoj, celebrante, drinkis ĝis ebrieco kaj diboĉis kaj daŭre primokis la stultan, fantazian reĝon: Kronviruso-reĝo, kronviruso-reĝo! Unu jaron poste Marko Polo alvenis al tiu regno kaj trovis neniun kaj nenion krom kronon, torĉon, kaj mortigitan, duonforbruligitan beston similan al ĉevalo. “Ho ve!” Marko plordiris, “Vi Rusoj, kion malbonan, diablaĵon vi faris!”

Kvaranteno, Tago 7

La moskito menciita de mi hieraŭ malaperis. Eksteriĝis, eble. Mortis, eble. Kaŝis sin por trinki mian sangon ĉi nokte, eble.

Finfine por la unua fojo post la ekkvaranteno mi iris eksteren! Mi ne farus tion, sed mankis al mi laktuko, piproj, cepoj kaj similaj verdaĵoj por fari mian ĉiutagan salaton. Post la aĉetado en la supermerkato Consum, mi revenis hejmen kaj manĝis simplan sandviĉon kun fromaĝo pro tempomanko. Kaj por deserto, cerealon kun nuksoj kaj semoj.

Poste estis la reta kunparolado organizita de Elias. Estis bone vidi lin kaj Adolf kaj Isabel kaj Eduardon. Morgaŭ je la 6a estos alia.

Kiel mi eble menciis, mi provas promeni en mia loĝejo por ekzerci min, (sed la ĉefa gimnastikado estas la supren-malsuprena irado sur la 7-etaĝa ŝtuparo). En la alkroĉita foto, vidiĝas, ke en la tago antaŭ la komenco de la kvaranteno, mi faris pli ol 18.000 paŝojn, sed poste nur 1, 2, 3, aŭ 4 mil paŝojn. Ne sufiĉe!

Mi finis mian tagon plorante, ĉar Maria Pilar eliris el la grupo. Certe post la kvaranteno, iu aŭ iuj vizitis ŝin, kaj post tio ŝi revenos al la lingvaj festivaloj kaj paeloj.

(daŭros)

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 — Paĝo 16

Paĝo 17 de la originalo

LA ESTONTECO

Kiam, kie, kio okazos?

[BILDO p.17] Logotipo en la maldekstra kolumno: verda valizo kun la vorto «EVENTOJ» vertikale sur la maldekstra flanko kaj, en la mezo, ilustraĵo de kvin homfiguroj (nigra, blua, ruĝa, verda kaj flava) manon-en-mano en rondo; sube, nigralitere, «INTERNACIA KALENDARO».

Internacia Kalendaro de Esperanto-aranĝoj

http://www.eventoj.hu/

Kiam, kie, kio okazos? La Internacia Kalendaro listigas ĉiujn publikajn kaj konatajn Esperanto-aranĝojn, renkontiĝojn, festivalojn kaj kongresojn, kiuj bonvenigas viziton de vojaĝemaj esperantistoj.

29 – 31. majo

[BILDO p.17] Logotipo en la dekstra kolumno: ronda ruĝa-blua marklokilo kun tri bluaj homfiguroj interne, ĉirkaŭita de kvar parolvezikoj kun la signoj «Ĉ», «ॐ», «集» kaj «语» kaj du etaj rondoj kun «A» kaj «Q»; apude, en bluaj majusklaj literoj «POLYGLOT GATHERING» kaj sub ĝi, en ruĝa strio kun retsigno, «ONLINE».

Polyglot Gathering Online. Polyglot Gathering (Plurlingvula Kunveno) estas neformala evento okazanta unu fojon jare kaj kunvenigas poliglotojn (homojn, kiuj parolas plurajn lingvojn) kaj lingvemulojn el la tuta mondo. Ĝi estas kvin-taga evento kun prelegoj, atelieroj kaj sociaj agadoj por ĉiuj, kiuj amas kaj ĝuas lingvojn. Ĉi tiu evento estas organizita de esperantistoj kaj kutime ĝis 1/4 de la pli ol 500 partoprenantoj (ek)lernis aŭ regas Esperanton. Organizas: E@I. – retadreso: info@polyglotgathering.com

30. majo

La 115-a Skota Esperanto-Kongreso okazos interrete, fare de Zoom, sabate la 30an de majo 2020 inter la 2-a horo. kaj la 5-a horo p.m. (UK-tempo).

115-a Skota Kongreso de Esperanto – en Inverness, Skotlando, Unuiĝinta Reĝlando. Vi estos tre bonvenaj al nia kongreso en Inverness, la ĉefurbo de la Montara Regiono de Skotlando, bela urbo sur la bordo de la rivero Ness kaj proksima al Lago Ness – kie loĝas la mistera, mita Lago-Ness Monstro (“Nessie”). Nia gastpreleganto estos Robert Nielsen, komitatano de TEJO, la programo enhavos diversajn sesiojn, lern-eblojn por komencantoj kaj

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 — Paĝo 17

Paĝo 18 de la originalo

progresantoj, kaj ŝancojn por esplori la altlandan regionon kaj ties faman kamparon, historion, muzikon kaj viskion! Organizas: Esperanto-Asocio de Skotlando

[BILDO p.18] Logotipo en la maldekstra kolumno: stiligita terglobo el verdaj, helverdaj, blankaj kaj oranĝaj strioj, kun verda kvinpinta stelo maldekstre — la emblemo de la Transponta Esperanto-Kongreso.

29. majo – 1. junio – Prokrastita

Ĉi-jare ne okazos! – Transponta Esperanto-Kongreso – en Frankurt (Oder), Germanio kaj Słubice, Pollando. Dum la pentekostaj tagoj de 2020 Pola Esperanto-Asocio kune kun Germana Esperanto-Asocio okazigos komunan kongreson en la limurboj Frankurt (Oder) kaj Słubice. Kune kun la du landaj asocioj samloke kongresos la Internacia Fervojista Esperanto-Federacio. Dum la unuaj tagoj la kongreso havos komunan programon por ĉiuj tri partneroj. La fervojista kongreso tamen laŭkutime daŭros tutan semajnon. Ĝi do havos propran programon de la 1-a ĝis la 5-a de junio. Organizas: Pola Esperanto-Asocio, Germana Esperanto-Asocio. – retadreso: gek@esperanto.de

6 – 14. junio – Interrete

Dua BEMI-semajno – en Kastelo Grésillon, Baugé-en-Anjou, Francio. Ĉiutagaj bicikloekskursoj al interesaj celoj en bela regiono, taŭgaj por esperantistoj de ĉiu aĝo kaj ĉiu nivelo de biciklemo. Organizas: Lars Sözüer, Realschulstr. 12, DE-47051 Duisburg, Germanio. – retadreso: lars.duisburg@gmx.de

[BILDO p.18] Kolora foto en la dekstra kolumno: infana koruso de ĉirkaŭ dek knabinoj starantaj vice antaŭ mikrofonoj en salono kun blankaj arkoj kaj lustro. Ĉiuj portas la saman kostumon: blanka bluzo kun nigra kravateto kaj longa ruĝa jupo; unu el ili portas pajlan ĉapelon. Sur la planko antaŭ ili staras nigra scenej-laŭtparolilo.

Internacia Kantokonkurso en Esperanto – en Duszniki-Zdrój, Pollando. Aliĝoj estas akceptataj ĝis la 15-a de marto

Jam aliĝis kantontoj el Ruslando, Ukrainio, Litovio, Pollando. Organizas Wiesław Mietliński. – Retadreso: juvelomw@gmail.com

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 — Paĝo 18

Paĝo 19 de la originalo

[BILDO p.19] Ronda kongresa emblemo en la maldekstra kolumno: verdaj konturoj de la kontinentoj kun verda kvinpinta stelo enhavanta la literon «e», ĉirkaŭe la cirkla teksto «55-a Brazila Kongreso de Esperanto» kaj «40-a Brazila Esperantisto Junulara Kongreso»; supre du verdaj folioj, en la centro «Ribeirão Preto/SP 2020».

11 – 14. junio – Prokrastita

55-a BKE kaj 40-a BEJK – en Ribeirao Preto, San-Paŭlo, Brazilo. 55-a Brazila Kongreso de Esperanto kaj 40-a Brazila Esperantista Junulara Kongreso okazos en Ribeirao Preto. La aliĝilo troveblas ĉi tie. organizas: BEL/BEJO

27. junio – 4. julio

[BILDO p.19] Logotipo en la dekstra kolumno: verd-griza emblemo de LIBE — silueto de blinda homo kun blanka bastono, marŝanta antaŭ granda kvinpinta stelo kun la litero «E»; la tuto konturita per punktara (brajla) desegno.

La 86-a IKBE (Internacia Kongreso de Blindaj Esperantistoj) – en Moskvo, Rusio. Temo “Esperanto kaj muziko unuigas nin”. Prelegoj, ekskursoj, riĉa vespera programo atendas ĉiujn partoprenontojn. Alilandanoj petu invitilon por vizo-obteno ĉe Sv. Smetanina. Bonvenoan al gastama Rusio! Organizas: LIBE kaj REU. – retadreso: masenkoai@mail.ru, svsmetanina@yandex.ru

27. junio – 6. julio

[BILDO p.19] Logotipo en la maldekstra kolumno: granda oranĝa stelforma makulo kun kvar longaj radioj, sube la nigraj majuskloj «ROSKILDE FESTIVAL» kaj verda kvinpinta stelo post la vorto «FESTIVAL».

Ne okazos! – Roskilde-festivalo – en Roskilde, Danio. Dana Esperantista Junulara Organizo ekde 2007 partoprenas en Roskilde Festivalo, unu el la plej grandaj muzikfestivaloj de norda Eŭropo. Nia partopreno funkcias tiel ke ni kiel asocio deĵoras por la festivalo, farante ian servon kiu utilas al la festivalo. Kontraŭ tio niaj deĵorantoj ricevas senpagan bileton por la festivalo, kio alie kostas sufiĉe multe (ĉ. €260 ekde 2015). Ankaŭ nia asocio ricevas pagon kontraŭ la deĵoro, kaj ni uzas la plejparton de tiu sumo por krei tre favorajn kondiĉojn por niaj karaj kunfestivalanoj. Ekzemple ni konstruas grandan bazon en aparta loko fermita al la publiko kaj tie ni kuiras kaj manĝas kune. Kutime ni aĉetas manĝon por ĉiuj dum la tuta festivalo. Estas multaj taskoj kiujn eblas fari por la festivalo. Dum la jaroj ni havis redonbudon, kontrolis brakbendojn ĉe pordegoj, patrolis ludparkon kaj havis etan manĝbudon. Organizas: Dana Esperantista Junulara Organizo. – retadreso: roskildefestivalo@gmail.com

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 — Paĝo 19

Paĝo 20 de la originalo

28. junio – 4. julio

Okazos nur virtuale! – NASK 2020 – en Raleigh, Norda Karolino, Usono. NASK, La Nord-Amerika Somera Kursaro de Esperanto estas somera studprogramo kiu emfazas aktivan uzadon de Esperanto en interkulturaj komunikado, kompreno, kaj kunlaboro. La instrumetodo ĉe NASK estas duflanka: Kompreneble, la unua flanko estas klasĉambra instruado, kiu kutime daŭras po tri horoj tage. Tamen NASK estas ne nur kursoj. La dua, egale grava flanko estas la semajnfinaj kaj vesperaj programoj, kiuj donas al lernantoj okazojn por distriĝi kaj neformale esplori diversajn aspektojn de la lingvo kaj kulturo. Organizas: s-ino Ellen M. Eddy, 11736 Scott Creek Drive SW, Olympia, WA 98512, Usono. – retadreso: eddyellen@aol.com, tel: 360-754-4563

3 – 5. julio

[BILDO p.20] Logotipo en la dekstra kolumno: granda verda sago montranta maldekstren, apud ĝi la verdaj majuskloj «ESPERANTO NEDERLAND», kaj dekstre stiligita ruĝa tulipo kun verda tigo kaj folioj, ĉe kies bazo etaj ruĝa, blanka kaj blua strietoj (la nederlanda flago).

Ne okazos! – Studosemajnfino – en Bornerbroek apud Almelo, Nederlando. Por progresintoj kaj (nederlandlingvaj) komencantoj. Lecionoj je 4 niveloj. Restado, lecionoj kaj manĝo kune por 75/85 eŭroj. Organizas: Esperanto-Nederland. retadreso: studosemajnfino@esperanto-nederland.nl

[BILDO p.20] Logotipo en la maldekstra kolumno: verda kvadrato kun blanka konturo de la latva teritorio, verda kvinpinta stelo en la supra maldekstra angulo kaj, blanklitere, «Latvia Esperanto Asocio».

4 – 11. julio

Ne okazos! – 56-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj, BET-56 – en Jelgava, Latvio. Programo de BET-56 enhavos diversnivelajn Esperanto-kursojn, enkondukan kurson en latvan lingvon, Someran Universitaton, Interkonan, Nacian kaj Adiaŭan vesperojn, muzikajn kaj artajn programerojn, duontagajn kaj tuttagan ekskursojn, kvizojn, filmojn, kantojn, dancojn k. a. aranĝojn. Organizas: Latvia Esperanto-Asocio, p.k. 150, LV-1050, Riga, Latvio. – retadreso: margarita.zelve@gmail.com, tel: + 371 26407174 (Margarita Želve), + 371 28486628 (Biruta Rozenfelde)

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 — Paĝo 20

Paĝo 21 de la originalo

6 – 16. julio

[BILDO p.21] Logotipo en la dekstra kolumno: granda litero «G» formita el verdaj kaj grizaj pecoj — la emblemo de la Esperanto-Kastelo Greziljono.

4-a Maratona Esperanto-kurso kaj IEK – en Baugé-en-Anjou, Francio. Universitatnivela kurso kun Ilona Koutny, paroliga kurso kun Jean-Luc Kristos. Konferencoj pri ” Naturo, Medio, Klimato ” Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé-en-Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

10 – 19. julio

[BILDO p.21] Afiŝo en la maldekstra kolumno, sur helverda fono: supre ronda emblemo kun verda kvinpinta stelo enhavanta la literon «E» kaj apude la teksto «Rusia Esperantista Unio»; sube ondanta rus-flaga bendo (blanka, blua, ruĝa) kaj, en la malsupra parto, la nigraj literoj «RET-2020».

Rusiaj Esperanto-tagoj – 2020 – apud Krasnojarsk, Rusio. RET-2020 estos neordinara, en la unuaj 2 tagoj (10-12 julio) okazos flosado laŭ la rivero Mana! Tute sendanĝera kaj ĝuinda programo kun vesperaj lignofajroj, kantado, trifoja manĝado, ludoj, kvizoj, ktp. Post la rivera flosado sekvos la tergrunda programo de RET en la turisma bazejo “Brusnika”. La ĉefa RET-programo antaŭvidas diversgradajn kursojn, prelegojn, koncertojn, ekskursojn, kvizojn, sportumadon, naĝadon, diskutadon, lignofajrojn kaj ĉion alian, kion vi proponos kaj (kun)organizos. – Invitu viajn geamikojn, alilandajn gastojn, parencojn. Ni povos akcepti ĝis 100 personoj. – Ni kune festu la 45-an jubileon de Krasnojarska E-klubo! – Organizaj adresoj: Svetlana Smetanina, REU: svsmetanina@yandex.ru, kaj Krasnojarska E-Klubo: kresko1975@mail.ru

10 – 26. julio

Somera Esperanto-Perfektigo (SEP-5) – en Herzberg am Harz, Germanio. Dum 2×1 semajnoj: intensa lingvolernado (A1-A2, B1-B2, C1), konversaciado por infanoj, gejunuloj, plenkreskuloj. Ekskursoj per biciklo, trajno kaj piede, diskutado pri aktualaĵoj, konatiĝo kun Esperanto-literaturo kaj la biblioteko de la Esperanto-Centro, kulturaj programeroj. Organizas: Interkultura Centro Herzberg (ICH). – retadreso: esperanto-zentrum@web.de

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 5 – Majo 2020 — Paĝo 21

La kompleta teksto de la numero 6 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de junio 2020: 31 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 6, junio 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n06_jun

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La kalendaro «LA ESTONTECO» (p. 25-31) presas naŭ aranĝojn trastrekitaj: ok kun la antaŭmeto «Ne okazos!» — inter ili la 105-a Universala Kongreso de Esperanto en Montrealo, «Prokrastita al 2022», kaj la 49-a Infana Kongreseto — kaj NASK 2020, kun «Okazos nur virtuale!».
• La respondaro de p. 12 donas por la n-ro 22 «malsupreniras (sobiris)»: la du verboformoj ne kongruas inter si, kaj neniu el ili konvenas al la ekzerca frazo («Dante ___ al la Infero», p. 11), kiu postulas is-formon.
• La vortolisto de p. 10 ripetas tri kapvortojn kun po du neologismoj (malfermi: aperti kaj ovri; malproksima: dista kaj lontana; malsupreniri: descendi kaj sobiri), kaj du paroj de la listo — malespero/despero kaj malvarmeta/friska — aperas en neniu el la dudek du ekzercoj.
• Propraj nomoj erare presitaj en la kalendaro: «Ĉehio» anstataŭ Ĉeĥio (p. 28) kaj «Pŝemek Wierzbowksi» anstataŭ la polo Pŝemek Wierzbowski (p. 30).
• La kalendarero pri la pola festivalo en Kostrzyn nad Odrą (p. 29) titolas «PollandRok», dum la teksto de la sama ero nomas ĝin «Pol’and’Rock».
• La afiŝo de la filmo «Relaciones casi públicas» reproduktita sur p. 18 presas «JOSE SACRISTAN» sen supersignoj, dum la teksto de la artikolo skribas «José Sacristán»; la reproduktaĵo portas la akvomarkon de la fotoagentejo Alamy.
• La kolofono (p. 2) donas du adresojn: tiun de la grupo, Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5, en Valencio, kaj tiun de LUM-RADIO, Avda. Castilla, 25, en Cheste.
• La rubriko «LA PASINTECO» (p. 13) reproduktas tekston sen aŭtora subskribo: sube staras nur la deveno, «Valencia Luno 1972 numero 06 lunradio».

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun la teksto «VALENCIA LUNO» en grandaj arĝentkoloraj literoj kaj verda kvinpinta stelo dekstre; maldekstre foto de la Torres de Serranos de Valencio lumigitaj nokte, kun kreskanta luno super ili.

Tria epoko – numero 6 – Junio 2020

ĈU VI SCIAS KIEL LUDI ŜAK-LUDON?

[BILDO p.1] Kovrilfoto okupanta la tutan paĝon sur nigra fono: du ŝak-ĉevaloj vid-al-vide, unu blanka kaj malfokusa malantaŭe, la alia kupro-kolora kaj akra antaŭe, ambaŭ speguliĝantaj sur brila nigra surfaco.

★ KVARANTENO – 2

★ MONDAFEST’ 2020

★ MALVORTOJ, NEOLOGISMOJ KAJ DON KIĤOTO

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] La kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun «VALENCIA LUNO» kaj verda stelo, kaj maldekstre la Torres de Serranos lumigitaj nokte sub la luno.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25 – 1- 1ª 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

[BILDO p.3] Fonfoto de la tuta paĝo, en grizaj tonoj: aro da ŝak-pecoj el matigita vitro — reĝo, kurieroj kaj peonoj — vicigitaj sur ŝak-tabulo, kun malhela fono; la teksto de la enhavtabelo estas presita blanke sur ĝi.

ENHAVO

01 KOVRILO Foto de Pxfuel

04 SALUTON! Majo pliboniĝis, de Eduardo Alonso

05 ĈU VI SCIAS KIEL LUDI ŜAK-LUDON? Prelego, de Elías Hernández

09 MALVORTOJ, NEOLOGISMOJ KAJ DON KIĤOTO BEK-Ekzercaro de Dennis Keefe, Cullera

13 LA PASINTECO Luna Konsidero. Sesa lunradio

14 PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ Kion ni faris en Majo?, de Eduardo Alonso

16 KVARANTENO – 2 de Dennis Keefe

21 MONDAFEST’ 2020: Inaŭguro kaj unuaj oficialaj eventoj – Gazetaraj Komunikoj de UEA

23 MONDAFEST’ 2020: Por la Virtuala Kongreso Individuaj Membroj de UEA aliĝos senpage – Gazetaraj Komunikoj de UEA

25 LA ESTONTECO Kiam, kie, kio okazos?

Foto: Pxfuel

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

Majo pliboniĝis

[BILDO p.4] Desegnaĵo de flava suno kun homa vizaĝo — okuloj, nazo kaj buŝo — kaj longaj ondaj radioj ĉirkaŭe, en la stilo de la «Sun de Majo».

Karaj geamikoj:

Lastan majon la sano-situacio pliboniĝis, ni jam povas foriri elhejme, kvankam kun iuj sekurecaj antaŭzorgoj.

Tiel, kiel en ĉiuj mondopartoj ni devis mem reinventi nin. Bonŝance, ke la teknologio jam estis preparita kaj danke al iloj kiel Zoom, ni povis daŭrigi kun niaj kunvenoj, kvankam en virtuala mondo.

Sed ni rigardu la bonan flankon, nun ni povas partopreni renkontiĝojn okazantajn tra la mondo kaj sen moviĝi de nia plej ŝatata fotelo. Estas ĉiuspecaj kunvenoj, de komencantoj, meznivelaj parolantoj, spertuloj, kursetoj, konferencoj, prelegoj, babiladoj, ktp.

Tiel ni povas vidi kaj aŭdi unu la alian kaj ĉefe lerni kaj praktiki nian nekredeblan lingvon. Vi povas trovi pliajn informojn ĉe

https://eventaservo.org/Reta

En ĉi tiu numero de nia revuo ni parolos pri ŝako, pri tio kion ni faris en majo, pri Mondafest ‘2020, kaj ni povos legi la duan parton de Kvaranteno.

Afablajn salutojn kaj bonan legadon

Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

ĈU VI SCIAS KIEL LUDI ŜAK-LUDON?

Prelego de Elías Hernández

Dum la ege longa kvaranteno pro la murdema FI-kron-viruso, multaj el ni ekhavis multe da tempo libera ĉe ni, ĉar la entrepreno kie ni laboras fermiĝis dum tiu malfacila tempo, aŭ ĵus ĉar nia dom-laboro ne okupis al ni la tutan tagon, aŭ nur kaj simple ĉar ni jam emeritiĝis (jen mia afero). Do, ĉiuj el ni serĉis aktivaĵojn pri kio okupiĝi: lerni lingvon (prefereble Esperanton), ludi kun la geinfanoj, pentri, legi, skribi, kanti, aŭskulti bonan muzikon (aŭ malbonan, tio ne gravas dum tiu kvaranteno) …, k.t.p.

Mia-flanke, mi subite rememoris kelkajn el miajn ŝat-okupojn dum mia juneco: mi dediĉis tiu-epoke multe da horoj pri ludado kaj praktikado de la mirinda mensa sporto-scienco ŜAKO aŭ ŜAK-LUDO. Kaj mi rekomencis la relegadon de kelkaj libroj pri ŝak-luktoj kiujn mi retrovis ĉe mi, en tirkesto, kune kun malpura kaj malgranda ŝak-tabulo. Mi purigis tiun tabulon, mi serĉis ankaŭ la pecojn (reĝoj, damoj, turoj, ĉevaloj, kurieroj, peonoj) kaj finfine mi nun ĝojas multe reludante tiun malfacilan sed ege agrablan lud-sporton. Mi klarigos kelkajn ideojn al tiuj kiuj ne konas ĉi-tiun aferon.

La ŝak-tabulo aspektas tiel, kun pecoj (maldekstre) kaj sen ili:

[BILDO p.5] Du ŝak-tabuloj unu apud la alia. Maldekstre: tabulo kun la kolumnoj markitaj a–h kaj la vicoj 1–8, kun pecoj sur ĝi (nigraj turoj, ĉevaloj, kurieroj, damo kaj reĝo en la oka vico, nigraj peonoj en la sepa, kuriero kaj peono blankaj en la kvara vico, blankaj peonoj kaj pecoj en la unua kaj dua vicoj). Dekstre: la sama tabulo malplena, kun la nomo de ĉiu ĉelo skribita en ĝi — a8, b8, c8 … ĝis h1.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

Eble vi jam konas kiel ludi, sed, por tiuj kiuj ne konas aŭ forgesis tion, jen kelkaj ideoj pri tiu scienco-ludo:

• Ŝak-ludo estas lukto inter du ludantoj, kaj oni devas uzi tabulon kaj du arojn da 16 pecoj.
• La tabulo estas kvadrata-forma plata surfaco, kaj konsistas el 64 ĉeloj alterne nigraj kaj blankaj (aŭ malhelaj kaj helaj).
• La du ludantoj alterne ŝovas la pecojn el unu ĉelo al alia.
• La celo de la ludo estas ŝak-matigi, kiu estas ne-repuŝebla atako sur la plej valoran pecon de la alia ludanto, lian aŭ ŝian reĝon.
• La pecoj moviĝas tiel:
  • Reĝo: po unu ĉelo ĉiu-foje, en libervola direkto.
  • Turo: laŭlonge de vicoj kaj kolumnoj (ĉe ŝak-lukto ĉiu kolono nomiĝas kolumno). Ĉiu ludanto havas du turojn.
  • Kuriero: laŭlonge de la diagonaloj. Ĉiu ludanto havas du kurierojn, unu kiu kuras laŭ la blankaj ĉeloj, kaj la alia laŭ la nigraj ĉeloj.
  • Damo: laŭlonge de vicoj, kolumnoj kaj diagonaloj. Oni povas diri ke tiu peco kapablas agi kiel turo kaj kiel kuriero, samtempe. Sed atentu: la damo ne povas agi kiel la ĉevalo.
  • Ĉevalo: per saltoj laŭ la litero L (du ĉeloj rekten kaj unu flanken, aŭ unu ĉelo rekten kaj du flanken). Ĝi povas transalti kaj siajn proprajn pecojn kaj la pecojn de la alia ludanto. Ĉiu ludanto havas du ĉevalojn.
  • Peono: ĝi povas transmoviĝi je unu ĉelo antaŭen, se tiu ĉi ĉelo estas vaka aŭ malplena (se la peono estas ankoraŭ en la baza pozicio, ĝi povas transmoviĝi je du ĉeloj antaŭen, se ambaŭ ĉeloj estas vakaj aŭ malplenaj). Plie ĝi povas preni pecon de la rivalo, kiu estas sur diagonale najbara ĉelo staranta antaŭ la peono. Ĉiu ludanto havas ok peonojn.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

Jen la diversaj pecoj:

[BILDO p.7] Foto de kvin ŝak-pecoj sur ligna tabulo, antaŭ ruĝeta fono: blanka reĝo, nigra turo, nigra damo, blanka peono, nigra ĉevalo kaj blanka kuriero.

Ĉiu ŝak-lukto estas ne-hazarda lukto (la hazardo tute forestas ĉe ŝako), kaj konsistas el 3 fazoj: la MALFERMO (la unuaj kvin aŭ dek movoj), la MEZ-LUKTO kaj la FINA LUKTO. Kiam oni ŝak-matigas la kontraŭan reĝon, oni diras ke oni okazigas MATON, ekdirante: ŜAK-MATO!. Estas kelkaj klasikaj matoj, jam ekde la komenco de la lukto, dum la MALFERMO:

• Ŝak-mato de la FRENEZULO (per damo aŭ per kuriero)
• Ŝak-mato de la STULTULO (per damo helpe de du kontraŭaj peonoj)
• Ŝak-mato de la PAŜTISTO (per damo plus kuriero)
• Ŝak-mato de la ĉevala HUF-FRAPO (per ĉevalo)
• …

Kaj aliaj matoj dum la MEZ-LUKTO aŭ dum la FINA LUKTO:

• Ŝak-mato de la KORIDORO (per damo aŭ per turo)
• Ŝak-mato de la ĈEMIZAJ ŜULTROJ (per damo helpe de du kontraŭaj turoj)

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

• Ŝak-mato de BODEN (fama angla ŝakisto, vivinta dum la XIXª jarcento)
• Ŝak-mato de LOLLI (fama itala ŝakisto, vivinta dum la XVIIIª jarcento)
• Ŝak-mato de DAMIANO (fama portugala ŝakisto, vivinta dum la XVª jarcento)
• Ŝak-mato de LEGAL (fama franca ŝakisto, vivinta dum la XVIIIª jarcento), ankaŭ nomata mato de la AMBICIULO
• …

Ekzemple, jen la mato de la PAŜTISTO, farita de la BLANKAJ PECOJ sur la NIGRAJN PECOJN, kaj la mato de la FRENEZULO, farita de la NIGRAJ PECOJ sur la BLANKAJN PECOJN:

[BILDO p.8] Du ŝak-tabulaj diagramoj unu apud la alia. Maldekstre, tabulo kun brunaj kaj helbrunaj ĉeloj, kun la kolumnoj markitaj A–H kaj la vicoj 1–8, montranta la maton de la PAŜTISTO: la blanka damo staras en la sepa vico apud la nigra reĝo, kun blanka kuriero sur la kvara vico. Dekstre, tabulo kun bluaj kaj blankaj ĉeloj, sen literoj nek ciferoj, montranta la maton de la FRENEZULO: la nigra damo staras dekstre en la kvara vico, antaŭ du blankaj peonoj antaŭenigitaj kaj la blanka reĝo en sia baza pozicio.

Elías Hernández Capdevila, grupano 238 de la Grupo Esperanto Valencia

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

MALVORTOJ, NEOLOGISMOJ KAJ DON KIĤOTO

BEK-Ekzercaro de Dennis Keefe, Cullera

Esperantujo estas tre bonŝanca ĉar en niaj bibliotekoj troviĝas abundaj legomaterialo kaj libroj kiuj, laŭ intelekta vidpunkto, pravigas la lernadon de nia verda lingvo.

[BILDO p.9] Foto de libro-kovrilo: sur helgriza fono, la nomo «Miguel de Cervantes» supre en nigraj literoj, kaj sub ĝi granda nigra makulo de disŝprucinta inko en kies interno legiĝas blanke «LA INĜENIA HIDALGO DON QUIJOTE DE LA MANCHA».

Unu el la elstaraj libroj en nia libro-kolekto estas ĝuste Don Kiĥoto, kiu havas duoblan valoron: ĝi estas eminenta literaturo, kaj samtempe ĝi estas bonega ilo por pli profunde lerni la gramatikon kaj speciale la vortojn de nia lingvo.

Tamen en ĝiaj paĝoj la tradukinto de la libro, Fernando de Diego, utiligis multajn, novajn vortojn, neologismojn. Ne estas facile lerni tiujn vortojn legante, ĉar ekster Kiĥoto, tiaj vortoj ne multe vidiĝas en libroj, kaj ege malofte aŭdiĝas en konversacioj.

Pro tiu lernoproblemo, mi verkis la sekvan ekzercon por helpi al legantoj de Don Kiĥoto pli rapide lerni kaj alkutimiĝi al tiuj novaj terminoj. Farante la suban ekzercon, eble helpos al vi se vi klopodas bone lerni kaj uzi la malvortojn antaŭ ĉio, sed samtempe ekkoni la neolgismajn sinonimojn. Tio helpos al vi pli facile legi literaturon en Esperanto, speciale la modernan.

Bonan lernadon!

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

VORTOJ por la suba ekzerco kies signifojn vi povas trovi en PIV, REVO aŭ PREVO. Vi rimarkos, ke preskaŭ ĉiuj neologismoj anstataŭigas MAL-vortojn. Respondoj post la ekzerco.

Jen la vortoj:

malfermi (aperti), supreniri (ascendi), malsupreniri (descendi), malespero (despero), malproksima (dista), malmola (dura), malforta (febla), malvarma (frida), malvarmeta (friska), malseka (humida), mallonga (kurta), maldika (magra), malrapida (lanta), malpeza (leĝera), maldekstra (liva), malproksima (lontana), malbona (mava), malstrikta (loza), maljuna (olda), malfermi (ovri), mallaborema (pigra), malsupreniri (sobiri), mallarĝa (streta), malfrua (tarda), malgaja, malĝoja (trista), malbela (turpa)

Ekzercoj:

1. Petro ofte malfrue alvenis al sia laborejo, kaj nur malmulte laboras. Li preferas ĉiam ripozi. Petro estas __________.
2. Nokte pluvetis, kaj matene estis freŝe. Pro tio, la herbejo ĉirkaŭ nia domo estis iomete __________.
3. La montgrimpistoj metis ĉion en siajn dorsosakojn antaŭ ol _________ la altan monton en la Alpoj.
4. Vi alvenis tro __________, ĉar via trajno jam foriris.
5. Vi ne povas veturi per via aŭto laŭ tiu vojo. Ĝi estas tiel __________, ke eĉ malfacile vi povas iri per biciklo..
6. Pro la longdaŭra malsano, li estis ankoraŭ tre __________ kaj bezonis helpon por ellitiĝi matene.
7. Dio estas bona, sed la diablo estas __________.
8. En Siberio, speciale en vintro, la vetero estas tre, tre __________.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

9. Post tiu tre peza vespermanĝo mi povas eble manĝi deserton, sed nur se ĝi estas __________.
10. En radioscienco, oni ofte parolas pri longaj ondoj kaj __________ ondoj.
11. En klasika muziko ofte la unua movimento de iu simfonio aŭ konĉerto estas rapida, dum la dua estas __________.
12. Ĉiuj partoprenis en la ekskurso al la turista loko: junuloj, mezaĝuloj kaj __________.
13. Ĉu bela, ĉu __________? Kia estis la imagita amikino de Don Kiĥoto. Laŭ li, laŭ aliaj?
14. Diamantoj estas tiel __________, ke estas malfacile rompi ilin, eĉ per frapo de martelo.
15. La promenantoj supreniris la monteton matene, kaj __________ ĝin posttagmeze.
16. Post la forpaso de sia avino, li estis __________ dum longa tempo.
17. Levu la dekstran manon se vi volas kunveni vendrede, kaj levu la __________ se vi preferas renkontiĝi sabate.
18. La proksimajn montojn oni vidas kutime klare, sed ne la __________, ĉar tie ĉiam estas iom da nebulo.
19. Mia pantalono estis iom strikta kiam mi aĉetis ĝin antaŭ unu jaro, sed poste mi maldikiĝis kaj nun ĝi estas iom __________.
20. Tiu enirpordo fermiĝas kaj __________ aŭtomate. Vi ne bezonas puŝi aŭ tiri ĝin.
21. La gamboj kaj la brakoj de Don Kiĥoto ne estas dikaj. Ili estas __________.
22. Dante __________ al la Infero, kie Virgilio gvidis lin tra la naŭ cirkloj de ĝi.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

Respondoj:

1. mallaborema (pigra)
2. malseka (humida)
3. supreniri (ascendi)
4. malfrue (tarde)
5. mallarĝa (streta)
6. malforta (febla)
7. malbona (mava)
8. malvarma (frida)
9. malpeza (leĝera)
10. mallongaj (kurtaj)
11. malrapida (lanta)
12. maljunduloj (olduloj)
13. malbela (turpa)
14. malmolaj (duraj)
15. malsupreniris (descendis)
16. malgaja, malĝoja (trista)
17. maldekstran (livan)
18. malproksimajn (distajn, lontanajn)
19. malstrikta (loza)
20. malfermiĝas (apertiĝas, ovriĝas)
21. maldikaj (magraj)
22. malsupreniras (sobiris)

Dennis Keefe, Cullera

[BILDO p.12] Blua afiŝo kun, maldekstre, arĝenta duonluno kaj, dekstre, flava suno kun ondaj radioj; meze, ombre desegnita rondo kun kvinpinta stelo, litero «E» kaj la vorto ESPERANTO. Supre, en grandaj arĝentaj kursivaj literoj: «Vespere ĝuu lunon,», kaj sube «sed ne serĉu la sunon.». En la malsupra maldekstra angulo, malgranda subskribo: «Kolektisto de frazoj».

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

LA PASINTECO

LUNA KONSIDERO. Sesa lunradio

Pli kaj pli, vole nevole, la mondo estas tirata al logikaj decidoj, se ĝi ne volas perei, ĉu rapide -pro atomaj frenezaĵoj, ĉu iompostiome -pro senracia poluciado- fara de senmezura industriigo, sennatura vivado kaj superrega materialismo.

Post mallonge, aero ne plu estos spirebla; fiŝoj, ne plu manĝeblaj ; akvo, ne plu trinkebla. Kien iras la malfeliĉa homaro?

Kvereloj kaj diferencoj inter nacioj postulas dialogon, ne perforto. Pli bone argumenti ol frapi!

Sed, por bone dialogi oni bezonas interkomprenilon, sur plano de egaleco. Anglo superregas francon se la lasta ne bonege kapablas paroli angle, kaj franco premas, lingve, grekon kiu francan ne regas.

Longaj epokoj de lingva premado estas forpasantaj; post mallonge ili estos forpasintaj.

[BILDO p.13] Foto el la kosmo sur nigra fono: dekstre la Tero duone lumigita, blua kun blankaj nuboj, kaj supre maldekstre, multe pli malgranda, la Luno ankaŭ duone lumigita.

Esperanto aperas kiel sola solvilo de tiu anakronisma situacio, kiu ridigos la venontajn generaciojn. Uzadi maltaŭgan perilon kiam ekzistas delonge adekvatan rimedon, estas, fakte, malindaĵo. Kaj, ĉar la afero estas tiel grava por ke oni zorgu pri plej bona forigo de la problemo, des pli zorgeme oni devas serĉi la ĝustan kaj tujan solvon.

Esperantistoj devas, atendante la momenton kiam la regantoj de la mondo bone pripensu la aferon, perfektigi la lingvon, kaj agadi harmonie kaj kunsente. Jen la tasko!

Valencia Luno 1972 numero 06 lunradio.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ

Kion ni faris en majo?

Dum la monato majo ni ekkomencis novan agadon, per kiu oni legas, tradukas kaj starigas demandojn (kaj kompreneble, oni ankaŭ respondas) pri la verko La Eta Princo, verkita dum la unua duono de la XXª jarcento de la franca verkisto Antoine de Saint-Exupéry. Tiu verko estas facile legebla, relative facile tradukebla, kaj facilege komprenebla.

Tio okazas per nian interretan kunvenon per Zoom, laŭ-kutime je la sesa horo posttagmeze, de lundo ĝis ĵaŭdo,. Ni kunvenos dum unu horo, interparolante per nia mirinda lingvo, legante, tradukante kaj parolante pri la libro.

Dennis diris pri tio:

“La aldono de La Eta Princo al la babilrondo ŝajnas tre bona ideo. Ju pli ni eksperimentas instruo-cele kun literaturo des pli bone. Esperantujo ege bezonas tian materialon, kaj Hispanio povas montri la vojon al tia instruado kiu ne nur profundigas la lingvo-konon mem, sed samtempe nutras la menson. Kulturo gravegas.”

Kaj en junio ni komencos per la libro Karlo, verkita de la fama svisa esperantisto Edmond Privat.

[BILDO p.14] Foto de televidilo aŭ komputila ekrano montranta Zoom-kunvenon kun kvin partoprenantoj en apartaj kadretoj: supre maldekstre viro kun okulvitroj antaŭ verd-flava muro, supre meze viro kun okulvitroj antaŭ blanka fono kun malfermita tekkomputilo, supre dekstre pli juna viro en malhela ĉemizo, sube maldekstre — en kadreto emfazita per verd-flava rando — maljuna viro kun okulvitroj kaj lipharoj en kvadratita ĉemizo, kaj sube dekstre virino kun mallongaj nigraj haroj kaj turkisa jako. La nomoj sub la kadretoj estas apenaŭ legeblaj; la unua ŝajnas «Eduardo Alonso Navarro» [?] kaj la dua «Elías Hernández Capdevila» [?]; la ceteraj ne legiĝas.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 — Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

Pro tio oni kuraĝigas aliajn Esperantistojn partopreni nian babil-rondon kiu okazas je la sesa horo posttagmeze, (lunde, marde, merkrede, kaj ĵaude).

Ĉiu-vendrede oni okazigas nian plej gravan tagon, nian maratonon. Ĉiusemajne vendrede, inter la 16:00 kaj 16:50. BEK-Kurso por progresantoj kun simplaj, sed sufiĉe utilaj lingvo-ekzercoj. Ekzercoj, demandoj kaj respondoj. Temoj diversaj.

Inter la 17:00 kaj 17:50: Libro Don Kiĥoto en Esperanto, interparolado kaj diskutado pri la enhavo de UNU elektita ĉapitro de la libro. Partoprenantoj legas kaj studas la ĉapitron ANTAŬ ĉiu leciono. Kursgvidanto starigas demandojn pri tiu ĉapitro. Bonvolu legi, kiel ĉiam, la interesan ĉapitron de la libro Don Kiĥoto ĉi tie:

http://www.esperanto.es:8080/jspui/handle/11013/5093

Poste, je la sesa horo posttagmeze, ni parolos pri temoj diversaj en nia ĉiutaga babilrondo.

Kial vi ne faras same, kaj parolas aŭ nur aŭskultas nian mirindan lingvon dum unu horo?. Eniru tiun viglan, amuzan, afablan kaj instrueman babilrondon. Rememoru ke vi ne bezonas paroli, se vi ne deziras fari tion, vi povas aŭskulti nin dum la tuta horo. Mi invitas vin. Estu bonvena.

Ligilo ĉe Zoom, ĉiuj estas invititaj:

https://us04web.zoom.us/j/9486417937?pwd=MGNLTGhvSWcvSXlUc2NJYW5CM29ZUT09

ID de renkontiĝo: 948 641 7937

Pasvorto: 686936

https://eventaservo.org/e/e7bcf7

Eduardo Alonso

Paĝo 16 de la originalo

KVARANTENO – 2

de Dennis Keefe

Kvaranteno, Tago 8

La esperanta centro de la tago hodiaŭ estis la intereta kunveno inter la 18:00 kaj 19:00, en kiu partoprenis Pepe, Eduardo, Elias kaj mi.

Antaŭe kaj poste mi dediĉis min al la historia studado pri epidemioj. Ĉu vi scias, ke la nuntempa urboplano de Parizo kaj aliaj grandaj eŭropaj urboj devenas parte de erarplenaj teorioj pri la kaŭzoj de epidemioj?

En la lastaj tagoj mankas suno ĉi tie, kaj la endoma temperaturo falis de preskaŭ 20 ĝis 18. Iam venos la suno kaj estos refoje belega vetero en Cullera.

Kaj iam la viruso forvaporiĝos kaj tiam ni trinkos bieron kaj manĝos glaciaĵojn de la fridujo de PIV (Peris i Valero, 96, pordo 5).

[BILDO p.16] Flava kvadrata avert-ŝildo kun nigraj oblikvaj strioj laŭ la randoj, la nigra internacia bio-danĝera simbolo en la mezo kaj la surskriboj «COVID-19» supre kaj «QUARANTINE» sube.

Paĝo 17 de la originalo

Kvaranteno, Tago 9

Kiel preskaŭ ĉiam la tutan tagon en mia loĝejo. Kaj kiel preskaŭ la tutan semajnon tago plejparte sen suno.

Dum ĉi tiu kvaranteno mi aŭskultis kvin paroladojn faritajn de estroj de landoj pri la kronviruso: Sanchez de Hispanio, Merkel de Germanio, Trump de Usono, Macron de Francio, kaj hodiaŭ Johnson de Britio. Laŭ mi ĉiuj, laŭ siaj manieroj, bone parolis, krom Trump.

Mi ĝuis la babiladon per meet.jit.si/esperantio kun Elias, Eduardo, kaj Pepe, sed mi multe pli preferas interŝanĝi ideojn ĉeeste. Vivu PIV!

Kvaranteno, Tago 10

Vekiĝis, leviĝis, preparis mian matenmanĝon, sed mankas mielo por dolĉigi la panon. Sed kio estas pli bona: manĝi sendolĉe, aŭ iri tuj al la supermerkato, aĉeti mielon, kaj eble reveni hejmen kun nova amikino nomata kronviruso?

[BILDO p.17] Koloran foton de mielo: ligna mielkulero levita super vitra bovlo plena de mielo, kun mielfadeno defluanta el ĝi.

Post la matenmanĝo legis pri la historio de hispana literaturo, ĉi foje pri la unua parto de la 20a jarcento. Bele. Bele. Bele.

La plejparto de la tago dediĉis min al studado pri la historio de aliaj epidemioj, ĉefe de malario — Ĉu vi scias, ke tiu termino devenas de MALBONA + AERO?

Tiurilate mi tra-aŭskultis la intervjuon de Doktoro Vergara, fakulo pri epidemiologio, el Ĉilio. Li inspiris min verki specialan BEK-ekzercon pri la nuntempa epidemio.

Paĝo 18 de la originalo

“Suferis” ne pro la kvaranteno, sed pro tio, ke en la lastaj dek tagoj la temperaturo pli kaj pli malaltiĝas enloĝeje: Estis iom pli ol 20 gradoj komence de la kvaranteno, kaj nun estas 17. Tamen mi scias, ke baldaŭ la suno reaperos, kaj mi estos je optimuma nivelo de ĝojo kaj feliĉo spite al krizo de la kronviruso.

Kvaranteno, Tago 11

Plejparte dediĉis la tagon al la sekvado de la kurso de Yale pri la historio de epidemioj en Eŭropo inter la jaro 1600 kaj nun. Hodiaŭ la profesoro finparolis pri malario kaj komencis prezenti la temon tuberkulozo. Mia avo de la flanko de mia patro mortis pro tia malsano en la 30aj jaroj.

[BILDO p.18] Afiŝo de la hispana filmo «RELACIONES CASI PÚBLICAS»: pentritaj vizaĝoj de viro kaj virino sin rigardantaj, kaj sube du figuroj kun kinematografiaj lampoj kaj kamerao. Surskriboj: «MANOLO ESCOBAR — CONCHITA VELASCO», «ES UNA PRODUCCION ARTURO GONZALEZ, P.C.», «RELACIONES CASI PÚBLICAS», «JOSE SACRISTAN – ANGEL DE ANDRÉS – JUANITO NAVARRO – RAFAELA APARICIO», «DIRECTOR: JOSE LUIS SAENZ DE HEREDIA», «PANTALLA PANORAMICA · EASTMANCOLOR». La bildo portas la akvomarkon de la fotoagentejo Alamy.

Finis la filmon “Relaciones casi públicas” kun Manolo Escobar, Conchita Velasco, José Sacristán kaj tiu aminda virino kies familia nomo estas Aparicio. Eble Rafaela, ĉu ne?

Mi tre ŝatas tiun filmon parte pro la lertaj, amuzaj dialogoj kun multaj vortludoj. Sed ankaŭ pro la simpla muziko, kaj la tre profesia kameraa filmado — bona enkadrigo, bona prilumado. Multege pli bona ol “Chica para todo”.

Estis ses PIVanoj kiuj babilis inter la 6a kaj 7a: Elias, Eduardo, Rosa, Raul, Pepe kaj mi. La sonkvalito estis multe pli bona ol hieraŭ.

Aprilo venas. Pli sunaj kaj varmaj tagoj venas. Rapide! Rapide!

Kvaranteno, Tago 12

Ĉi matene la suno finfine malkaŝis sin, do finfine mi povis lavi miajn vestaĵojn kaj ĉion alian.

Paĝo 19 de la originalo

Metis la vestaĵojn, mantukojn kaj bantukojn en la lavmaŝinon. Poste verŝis la lavlikvon en la specialan ujon por tio. Tiam premis la starto-butonon por ekfunkciigi la lavadon.

Sesdek minutojn poste la maŝino haltis kaj sonoris por averti min, ke ĉio estis lavita kaj preta. Eligis ĉion, kaj surbalkoniĝis, kun lavitaĵoj en brakoj. Pendigis ĉion, por ke la tuto sekiĝu.

Dum la sekiĝado, rigardis la kurson pri epidemioj, lernante pri tuberkulozo en la 20a jarcento, kaj studante la gripon de la jaro 1918, per kiu malsano mia avo, ĉe la flanko de mia patrino, mortis.

Ĉe la sunsubiro malpendigis kaj endomigis la jam sekiĝintajn lavitaĵojn.

Partoprenis la kunvenon kun Elias, Eduardo, Ismaelo, Adolfo kaj Raúl. Lernis iomete pri la filozofoj Descartes, Spinoza kaj Derrida. Ĉiuj estas interesaj.

Kvaranteno, Tago 13

Preparis la du kursojn pri praktika gramatiko kaj Kiĥoto la tutan matenon. Tiu Kiĥoto estas vera juvelo, kaj ĉapitro 12 estas aminda.

Verkis novan BEK-ekzercon — se vi ĉeestas mian kurson, vi konas la aferon. Sed ĉi foje skribis 32 demandojn rilate la kronvirusan krizon.

Ne havis tempon aranĝi mian kutiman tagmanĝon: salato kun ĉio freŝa kaj imageba ene, do anstataŭe mi kuiris avenon kaj enĵetis sekvinberojn kaj daktilojn.

Gvidis la du lecionojn kun 10-minuta paŭzo. Post tio sekviĝis la nun ĉiutaga babilrondo. Nova alveninto Begoña, kiu prononcas tre klare.

[BILDO p.19] Foto de blanka bovlo sur oranĝ-blanke kvadratita tuko, plena de spirala pasto kun salato: verdaj folioj, ĝermoj, maizo, ĉeriz-tomatoj kaj stelo el karambolo en la mezo; forko enigita maldekstre.

Paĝo 20 de la originalo

[BILDO p.20] Malnova usona sanpropaganda afiŝo sur ruĝa fono, kun blank-nigraj desegnitaj figuroj de viroj kun ĉapeloj: unue ili dancas gaje, poste ili kliniĝas kaj marŝas kurbigite. Surskriboj: «SYPHILIS ….», «SIX OUT OF TEN CURED», «BECAUSE THEY DID NOT», «WAIT TOO LONG».

Finstudis la lecionojn de Yale pri tuberkulozo kaj pri la historio de la ne-etika esplorado pri sifiliso ĉe Tuskegee en Usono inter 1932 kaj 1972.

Rigardis lecionojn pri filozofio de kurso de Argentino. Skribis leterojn al familianoj kaj geamikoj.

Kvaranteno, Tago 14

Iris al la supermerkato la unuan fojon depost unu semajno. Neniu survoje nek alirante nek revenante. Fantomo-urbo. Tamen kelkaj aĉetantoj en la supermerkato Consum.

Aĉetis bananojn, kukurbojn, laktukon, brasikon, 2 panojn, 6 ovojn, kikerojn, tomato-saŭcon, asparago, sekvinberojn, semojn de sunfloro, kafon, cerealon, mielon, ruĝan vinon, lakton, daktilojn, oranĝojn, piprojn kaj “alcaparras”.

Enirante, mi devis senmikrobigi la manojn per speciala, likva sapo. Poste la gardisto donis al mi “gantojn”, kiuj fakte estis du plastaj saketoj, ĉar la veraj plastaj gantoj jam elĉerpiĝis.

Estis novstarigita, travidebla vando inter la kasistino kaj la klientoj por protekti ŝin de la kaŝitaj, ŝvebantaj kronvirusoj. Kaj, kaj, kaj.

(daŭros)

Dennis Keefe

Paĝo 21 de la originalo

MondaFest’ 2020: Inaŭguro kaj unuaj oficialaj eventoj

Gazetaraj Komunikoj de UEA

[BILDO p.21] Emblemo de MondaFest’ 2020: kvin grupoj de kolorplenaj oblikvaj strioj (ruĝa, oranĝa, verda, blua, purpura) aranĝitaj kiel radoformaj folioj ĉirkaŭ centra punkto. Sube la teksto: «MONDAFEST’2020 — LA MONDA FESTIVALO DE ESPERANTO — 20 JUNIO – 20 SEPTEMBRO».

En la 20-a de majo UEA oficiale anoncis la realigon de la Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest’ 2020) kaj la Virtuala Kongreso de Esperanto (VK) (uea.org/gk/875).

MondaFest’ 2020 okazos inter la 20-a de junio kaj la 20-a de septembro 2020, dum la VK okazos inter la 1-a kaj 8-a de aŭgusto 2020, kadre de ĝi. Aldone al tio, ni kun ĝojo informas, ke jam multe da partneroj aliĝis al la ideo de MondaFest’ 2020 kaj anoncas siajn eventojn kadre de ĝi. La konstante ĝisdatigata programo troviĝas ĉe EventaServo.org. Kontrolu kaj rezervu la datojn: eventaservo.org/e/mondafest2020. Detalojn vi trovas en la apartaj paĝoj de ĉiu evento ĉe Eventa Servo:

20 jun – MondaFest’ 2020: Somera Inaŭguro 26 jun – MondaFest’ 2020: Tago de Azio kaj Oceanio (provizore) 27 jun – MondaFest’ 2020: 65-a AMO-seminario: “Landaj Asocioj – Leviĝantaj Agantoj” (sendu proponojn ĝis la 20-a de junio!) 29 jun-03 jul – NASK 2020 1-a parto (registriĝu ĝis la 22-a de junio!) 06 jul-10 jul – NASK 2020 2-a parto 11 jul-18 jul – 76-a Internacia Junulara Kongreso (IJK) 18 jul-26 jul – SES kaj SEP – Somera Esperanto-Studado kaj Somera Esperanto-Programado 25 jul-31 jul – Virtuala Esperanto-Konferenco de ILEI (VEKI)

Paĝo 22 de la originalo

01 aŭg-08 aŭg – MondaFest’ 2020: Virtuala Kongreso de Esperanto (VK) 09 aŭg – MondaFest’ 2020: Internacia Tago de la Indiĝenaj Popoloj de la Mondo 15 aŭg – Paralela Universo (virtualaj aŭ surlokaj renkontiĝoj) 20 aŭg-20 sep – MondaFest’ 2020: Tutmonda Arbo-plantado 12 sep – 8-a Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj (sendu kontribuojn ĝis la 15-a de aŭgusto!) 19 sep – MondaFest’ 2020: Tago de Veteranoj (provizore) 20 sep – MondaFest’ 2020: Printempa Inaŭguro

Ĉu vi volas vian eventon en MondaFest’ 2020? Nia festivalo ampleksas la tutan komunumon: se vi havas ideojn aŭ proponojn pri eventoj, kiuj povos okazi, aŭ deziras, ke evento via okazu kadre de MondaFest’ 2020 aŭ VK, bv. kontakti la organizajn teamojn laŭ la kontakt-informoj ĉe eventaservo.org/e/mondafest2020. Aprobitaj eventoj kadre de MondaFest’ 2020 povos anonciĝi uzante la emblemon kaj nomon de la festivalo, inkluzive en EventaServo.org, kaj ĝuos informadon per la komunik-kanaloj de UEA.

Kaj ĝis la 14-a de junio eblas partopreni konkurson por emblemo(j): se vi estas artema aŭ entuziasma pri la la ideo de MondaFest’ 2020 kaj VK, sendu proponojn pri emblemoj ĝis la 14-a de junio (inkluzive) al la Ĝenerala Sekretario de UEA Aleks Kadar per alekska@gmail.com. La Estraro de UEA prijuĝos la proponojn kaj oficiale anoncos la gajninto(j)n de la konkurso la 20-an de junio, dum la inaŭguro de MondaFest’ 2020.

La premio estos senpaga aliĝo al Universala Kongreso en 2021 aŭ 2022 kaj unu-jara membreco en UEA, se la gajninto(j) ne estas membro(j). La Estraro povos aljuĝi pliajn premiojn al aliaj escepte bonaj proponoj. Legu pli: eventaservo.org/e/emblemoj_MondaFest2020+VK. Se vi aŭ via organizo interesiĝas pri sponsorado aŭ subteno de la eventoj, tio estas tre pozitiva por la plej bona okazigo de MondaFest’ kaj VK. Pri tio kontaktu la Vicprezidanton de UEA, Fernando Maia Jr. ĉe fmaiajr@gmail.com. https://eventaservo.org/e/mondafest2020 https://mondafest.net/

Paĝo 23 de la originalo

MondaFest’ 2020: Por la Virtuala Kongreso Individuaj Membroj de UEA aliĝos senpage

Gazetaraj Komunikoj de UEA

[BILDO p.23] Kvin kolorplenaj parol-vezikoj (verda, oranĝa, blua, nigra kaj ruĝa) aranĝitaj en cirklo, kun la pintoj direktitaj al la centro.

Kiel anoncite (uea.org/gk/875a1), kadre kaj kulmine de la Monda Festivalo de Esperanto (MondaFest’ 2020), okazos la Virtuala Kongreso (VK) inter la 1-a kaj 8-a de aŭgusto 2020. Kiel aludas ĝia nomo, dato kaj daŭro, la VK estos omaĝo al la Universala Kongreso, kun virtuala aliro al esencaj programeroj de la UK kaj enkonduko de novaj ideoj.

La VK estos senpaga por individuaj membroj de UEA. Tio spegulas la deziron de UEA, ke ĉiuj esperantistoj povu libere partopreni. Ankaŭ ne-membroj de UEA povos partopreni, sed kontraŭ simbola kotizo, tiel ke indas aliĝi al UEA plej frue antaŭ la VK. Informoj kiel registriĝi (kion devos fari ankaŭ senpagaj partoprenantoj, laŭeble frue) aperos plej baldaŭ en sekvontaj komunikoj kaj en eventaservo.org/e/vk. Por plej rapide aliĝi al UEA, uzu nian retan aliĝilon: uea.org/alighoj/alighilo/.

La VK-programo estas planita por havi unu ĉefan programon, kiu daŭros averaĝe po ses horoj tage (12:00-18:00 UTC), por ebligi al esperantistoj de ĉiuj landoj kaj horzonoj laŭdezire partopreni la tutan programon. Aldone, ĉiuj prelegoj disponeblos al aliĝintoj por posta spektado.

La VK utiligos multajn teknikajn avantaĝojn por strebi rekrei la specialan etoson de niaj kongresoj, kiel libera babilejo, renkontiĝaj ĉambroj, disdividiĝo en malgrandajn diskutgrupojn kaj riĉan menuon de prelegoj.

La VK-programo enhavos kelkajn el la tradiciaj plej ŝatataj kaj konataj elementoj de la UK, kiel la prelegoj de la Internacia Kongresa Universitato kaj la Scienca Kafejo, kies resumoj estas videblaj en la IKU-paĝo

Paĝo 24 de la originalo

uea.org/teko/IKU/. La ĉi-jara IKU-libro, kun la tekstoj de tiuj prelegoj, haveblos elektronike kaj senpage. Aliaj tradiciaj UK-programeroj, kiuj okazos virtuale kadre de la VK, estas la Tago de Lernado, la publika kunveno de la Akademio de Esperanto, Estraro de UEA respondas kaj la Aŭkcio.

Ne mankos specialaj programeroj kiel la Bankedo, kiun anstataŭos virtuala prezentado de naciaj pladoj el la tuta mondo, kaj la Internacia Vespero, kiu nomiĝos “Internacia Arta Aranĝo”. Por ambaŭ jam nun eblas proponi erojn skribante al la Virtuala Kongresa Komitato vkk@esperanto.org kaj mondafest2020@googlegroups.com.

Ankaŭ la Ekskursa Tago okazos virtuale, tiel ke oni povos elekti ekskursojn al pluraj famaj turismaĵoj de la mondo, kun lokaj esperantistaj ĉiĉeronoj. Se vi volas oferti tian viziton de turismaĵo en via lando, bv. skribi al la kunordiganto, amriwandel@gmail.com, ĝis la 10-a de julio. El la proponoj estos elektitaj pluraj virtualaj ekskursoj.

Via helpo por tiu projekto estas bonvena – diskonigo de tiuj informoj al viaj lokaj kaj landaj grupoj kaj asocioj, provizo de novaj ideoj kaj proponoj kaj financa subteno. Se vi aliĝis al la 105-a UK, unu ebleco subvencii tiun agadon estas proponi vian aliĝkotizon kiel donacon, informante tion al la Kongresa Fako per kongresoj@co.uea.org. Alia maniero estas proponi liberan donacon al nia agado por kongresoj ĉe uea.org/alighoj/donacoj/donaco (bv. indiki, ke via donaco celas la Virtualan Kongreson).

Sed la plej grava subteno estos frua aliĝo, kiel supre menciite, kaj partopreno en la Virtuala Kongreso, okazonta komence de aŭgusto, kadre de MondaFest’ 2020, kies Somera Inaŭguro okazos post kvar tagoj, la 20-an de junio. Ĝisdatigoj pri tio sekvos ĉe eventaservo.org/e/mondafest2020.

Mallonga ligilo por tiu ĉi komuniko: uea.org/gk/885a1

https://eventaservo.org/e/mondafest2020

https://mondafest.net/

Paĝo 25 de la originalo

LA ESTONTECO

Kiam, kie, kio okazos?

[BILDO p.25] Emblemo de «Eventoj»: verda vojaĝvaliza silueto kun la vorto «EVENTOJ» vertikale skribita maldekstre kaj, ene, kvar kolorplenaj homfiguroj kun levitaj brakoj ĉirkaŭ nigra figuro. Sube: «INTERNACIA KALENDARO».

Internacia Kalendaro de Esperanto-aranĝoj

http://www.eventoj.hu/

Kiam, kie, kio okazos? La Internacia Kalendaro listigas ĉiujn publikajn kaj konatajn Esperanto-aranĝojn, renkontiĝojn, festivalojn kaj kongresojn, kiuj bonvenigas viziton de vojaĝemaj esperantistoj.

27. junio – 4. julio

Ne okazos! – Prokrastita unu jaron! – La 86-a IKBE (Internacia Kongreso de Blindaj Esperantistoj) – en Moskvo, Rusio. Temo “Esperanto kaj muziko unuigas nin”. Prelegoj, ekskursoj, riĉa vespera programo atendas ĉiujn partoprenontojn. Alilandanoj petu invitilon por vizo-obteno ĉe Sv. Smetanina. Bonvenoan al gastama Rusio! Organizas: LIBE kaj REU. – retadreso: masenkoai@mail.ru, svsmetanina@yandex.ru

27. junio – 6. julio

Ne okazos! – Roskilde-festivalo – en Roskilde, Danio. Dana Esperantista Junulara Organizo ekde 2007 partoprenas en Roskilde Festivalo, unu el la plej grandaj muzikfestivaloj de norda Eŭropo. Nia partopreno funkcias tiel ke ni kiel asocio deĵoras por la festivalo, farante ian servon kiu utilas al la festivalo. Kontraŭ tio niaj deĵorantoj ricevas senpagan bileton por la festivalo, kio alie kostas sufiĉe multe (ĉ. €260 ekde 2015). Ankaŭ nia asocio ricevas pagon kontraŭ la deĵoro, kaj ni uzas la plejparton de tiu sumo por krei tre favorajn kondiĉojn por niaj karaj kunfestivalanoj. Ekzemple ni konstruas grandan bazon en aparta loko fermita al la publiko kaj tie ni kuiras kaj manĝas kune. Kutime ni aĉetas manĝon por ĉiuj dum la tuta festivalo. Estas multaj taskoj kiujn eblas fari por la festivalo. Dum la jaroj ni havis redonbudon, kontrolis brakbendojn ĉe pordegoj, patrolis

[BILDO p.25] Emblemo de Roskilde Festival: oranĝa stiligita tendo-formo super la nigra surskribo «ROSKILDE FESTIVAL» kun verda stelo post la vorto «FESTIVAL».

Paĝo 26 de la originalo

ludparkon kaj havis etan manĝbudon. Organizas: Dana Esperantista Junulara Organizo. – retadreso: roskildefestivalo@gmail.com

[BILDO p.26] Emblemo de NASK: la vorto «NASK» en helbluaj metalaj literoj super nokta satelit-vido de Nord-Ameriko kun lumaj urbaj punktoj.

28. junio – 4. julio

Okazos nur virtuale! – NASK 2020 – en Raleigh, Norda Karolino, Usono. NASK, La Nord-Amerika Somera Kursaro de Esperanto estas somera studprogramo kiu emfazas aktivan uzadon de Esperanto en interkulturaj komunikado, kompreno, kaj kunlaboro. La instrumetodo ĉe NASK estas duflanka: Kompreneble, la unua flanko estas klasĉambra instruado, kiu kutime daŭras po tri horoj tage. Tamen NASK estas ne nur kursoj. La dua, egale grava flanko estas la semajnfinaj kaj vesperaj programoj, kiuj donas al lernantoj okazojn por distriĝi kaj neformale esplori diversajn aspektojn de la lingvo kaj kulturo. Organizas: s-ino Ellen M. Eddy, 11736 Scott Creek Drive SW, Olympia, WA 98512, Usono. – retadreso: eddyellen@aol.com, tel: 360-754-4563

3 – 5. julio

Ne okazos! – Studosemajnfino – en Bornerbroek apud Almelo, Nederlando. Por progresintoj kaj (nederlandlingvaj) komencantoj. Lecionoj je 4 niveloj. Restado, lecionoj kaj manĝo kune por 75/85 eŭroj. Organizas: Esperanto-Nederland. – retadreso: studosemajnfino@esperanto-nederland.nl

[BILDO p.26] Emblemo de Esperanto-Nederland: granda verda sago montranta maldekstren, kun la verda surskribo «ESPERANTO NEDERLAND», kaj apude ruĝa tulipo kun verda tigo kaj folioj.

[BILDO p.26] Emblemo de Latvia Esperanto-Asocio: sur helverda kvadrato, verda kampo kun blanka silueto de Latvio kaj, supre maldekstre, verda kvinpinta stelo; la vortoj «Latvia Esperanto Asocio» en blankaj kaj oranĝaj literoj.

4 – 11. julio

Ne okazos! – 56-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj, BET-56 – en Jelgava, Latvio. Programo de BET-56 enhavos diversnivelajn Esperanto-kursojn, enkondukan kurson en latvan lingvon, Someran Universitaton, Interkonan, Nacian kaj Adiaŭan vesperojn, muzikajn kaj artajn programerojn, duontagajn kaj

Paĝo 27 de la originalo

tuttagan ekskursojn, kvizojn, filmojn, kantojn, dancojn k. a. aranĝojn. Organizas: Latvia Esperanto-Asocio, p.k. 150, LV-1050, Riga, Latvio. – retadreso: margarita.zelve@gmail.com, tel: + 371 26407174 (Margarita Želve), + 371 28486628 (Biruta Rozenfelde)

10 – 19. julio

Ne okazos! – Rusiaj Esperanto-tagoj – 2020 – apud Krasnojarsk, Rusio. RET-2020 estos neordinara, en la unuaj 2 tagoj (10-12 julio) okazos flosado laŭ la rivero Mana! Tute sendanĝera kaj ĝuinda programo kun vesperaj lignofajroj, kantado, trifoja manĝado, ludoj, kvizoj, ktp. Post la rivera flosado sekvos la tergrunda programo de RET en la turisma bazejo “Brusnika”. La ĉefa RET-programo antaŭvidas diversgradajn kursojn, prelegojn, koncertojn, ekskursojn, kvizojn, sportumadon, naĝadon, diskutadon, lignofajrojn kaj ĉion alian, kion vi proponos kaj (kun)organizos. – Invitu viajn geamikojn, alilandajn gastojn, parencojn. Ni povos akcepti ĝis 100 personoj. – Ni kune festu la 45-an jubileon de Krasnojarska E-klubo! – Organizaj adresoj: Svetlana Smetanina, REU: svsmetanina@yandex.ru, kaj Krasnojarska E-Klubo: kresko1975@mail.ru

[BILDO p.27] Emblemo sur helverda fono: verda kvinpinta stelo kun litero «E» ene, apud la surskribo «Rusia Esperantista Unio»; sube ondanta rubando en la rusaj koloroj (blanka, blua, ruĝa) kaj la teksto «RET-2020».

10 – 26. julio

Somera Esperanto-Perfektigo (SEP-5) – en Herzberg am Harz, Germanio. Dum 2×1 semajnoj: intensa lingvolernado (A1-A2, B1-B2, C1), konversaciado por infanoj, gejunuloj, plenkreskuloj. Ekskursoj per biciklo, trajno kaj piede, diskutado pri aktualaĵoj, konatiĝo kun Esperanto-literaturo kaj la biblioteko de la Esperanto-Centro, kulturaj programeroj. Organizas: Interkultura Centro Herzberg (ICH). – retadreso: esperanto-zentrum@web.de

[BILDO p.27] Emblemo de la 76-a IJK: oranĝa stiligita figuro kiu formas la literojn «IJK» kvazaŭ homo kun etenditaj brakoj kaj folioj supre, kaj sube la jarnombro «2020».

11 – 18. julio

76-a Internacia Junulara Kongreso, IJK – en Someren, Nederlando. Kongresa temo: Toleremo – ĉu senlima? Organizas: Tutmonda Esperantista Junulara Organizo, TEJO – retadreso: oficejo@tejo.org

Paĝo 28 de la originalo

17 – 18. julio

21-a Internacia Medicina Esperanto-Konferenco (IMEK) – en virtuala formo per Zoom. Tradicia konferenco de UMEA, ne Esperanta sed ĉefe anglalingva. Organizas: S-ino Katarina Faragó – retadreso: info.21aIMEK@gmail.com

18 – 21. julio

Varmaj Tagoj en la “Esperanto-Stacio”

Varmaj Tagoj – Urbe kaj nature – en Halbe ĉe Berlino, Germanio. Somerumu kun ni! Varmaj Tagoj estas la somera renkontiĝo ĉe la Esperanto-Stacio. Varmaj aktivaĵoj atendas vin: Plaĝumado kaj naĝado (dumtaga kaj nokta!) en nia lago, kajakumado, ludado de flugpilko kaj tabloteniso, laŭvola ekskurso al Berlino kaj festumado ĉe la stratfesto (Stadtfest). La Esperanto-Stacio troviĝas en la vilaĝo Halbe, ĉirkaŭ 30 minutojn sude de Berlino. La centro de Berlino estas tre facile atingebla per ĉiuhoraj trajnoj. Atentu! La evento havos limigitajn lokojn! Por certigi vian partoprenon, bonvolu sendi mesaĝon al la sekva retadreso kaj vi ricevos informojn pri kiel antaŭpagi la kotizon. Organizas: Esperanto-Stacio. – retadreso: esperantostacio@gmail.com

[BILDO p.28] Afiŝeto en violkoloraj tonoj: desegnita plaĝa pejzaĝo kun palmoj, tobogano kaj vagonaro, kaj granda verd-blanka glaciaĵo dekstre. Surskriboj: «VARMAJ TAGOJ — urbe kaj nature», «18-21 JULIO 2020», «Esperanto-Stacio», «Halbe ĉe Berlino».

[BILDO p.28] Emblemo de SES: violkolora malfermita libro super flava suno kun radioj kaj turkisaj ondoj, kun la literoj «SES» sur la libro kaj la arkforma surskribo «Somera Esperanto-Studado».

18 – 26. julio

Somera Esperanto-Studado – virtuale, tutmonde. La pandemiaj obstakloj ne permesas, ke SES 2020 okazu kiel kutime, tial ni preparas por vi specialan, unikan virtualan Esperanto-lernejon! Unuafoje en historio do vi havos la ŝancon lerni Esperanton dum SES kaj samtempe resti hejme! La ĉefa instruado okazos dum la du semajnfinoj (kun aldona libervola programo inter ili – lunde-vendrede). Organizas: E@I. – retadreso: ses@ikso.net

18 – 26. julio

Somera Esperanto-Programado (SEP) – en Kroměříž, Ĉehio. La celo de kodummaratono estas krei funkciantan programaron aŭ aparataron fine de la

[BILDO p.28] Tre pala, apenaŭ videbla emblemo en la malsupra dekstra angulo, kun granda nombro «2020» kaj mallegebla surskribo super ĝi [nelegebla].

Paĝo 29 de la originalo

evento. Oni povas veni kaj krei propran projekton, teamiĝi kaj eĉ estos projektoj proponitaj de ni, kiuj estas elpensitaj tiel, ke ili helpu Esperantujon. Organizas: E@I. – retadreso: sep@ikso.net

[BILDO p.29] Emblemo de FIERU!: la vorto «FIERU!» en dikaj grafitiaj literoj kun la koloroj de la ĉielarko, sur fono de brikmuro lumigita per koloraj makuloj.

23 – 26. julio

Fieru! – La GLATa Esperanto-Renkontiĝo – en la Esperanto-Stacio en Halbe ĉe Berlino, Germanio. 🌈 Bonvenas la tuta GLATa-komunumo – gejoj, lesboj, ambaŭseksemuloj, transgenruloj, kaj krome ĉiuj aliaj kiuj emas! La aranĝo okazos dum la GLATa semajno de Berlino. La klimakso de nia renkontiĝo estos la grandega parado de Berlin CSD Pride, kiu okazos la 25-an de julio 2020. Ni oficiale partoprenos kaj marŝos kun Esperanto-flagoj. Dum FIERU! okazos ankaŭ prelegoj pri GLATaj temoj, naĝado en nia apuda lago kaj ekskursoj al Berlino. Atentu! Estas necese antaŭaliĝi ĉe: Esperanto-Stacio. – retadreso: esperantostacio@gmail.com

23. julio – 2. aŭgusto

PollandRok – Pol’and’Rock – en Kostrzyn nad Odrą, Pollando, je 5 km de la german-pola landlimo, je 95 km de Berlin. Renkontiĝo por memzorgantoj ene de la granda rokmuzikfestivalo Pol’and’Rock, kiu antaŭe nomiĝis Przystanek Woodstock (500.000 homoj). Inf.: Andi Münchow, rete: andim(ĉe)gmx(punkto)li, pli bone per Telegramo: t(punkto)me/Andi_E

[BILDO p.29] Desegnaĵo de ridetanta verda krokodilo kun grandaj okuloj kaj videblaj dentoj, la maskoto de la aranĝo.

[BILDO p.29] Verda silueto sur blanka fono: du plenkreskuloj — virino maldekstre, viro dekstre — tenantaj je la mano du infanojn, knabinon kaj knabon, inter si.

23. julio – 2. aŭgusto

Renkontiĝo de Esperanto-Familioj!

Ne okazos! – Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj – en Ispánk, Hungario. – Prokrastita al 2021

25 – 31. julio

53-a ILEI-Kongreso (Virtuala) – en reta platformo. Organizas: Internacia Ligo de Esperantaj Instruistoj, ILEI, cp 9, 2416 Les Brenets – retadreso: mirejo.mireille@gmail.com

[BILDO p.29] Afiŝeto en kadro: maldekstre helblua kvadrato kun la vorto «ilei» blanklitere, kaj sub ĝi malhelblua kvadrato kun signalonda emblemo; dekstre, blulitere, «53-a Virtuala Esperanto-Konferenco ILEI 25 – 31 julio 2020».

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 Paĝo 29

Paĝo 30 de la originalo

[BILDO p.30] Kongresa emblemo en krucpunkta (brodaĵa) stilo, en verda kaj ruĝa sur blanka fono: supre «ESPERANTO ★ BJALISTOKO», meze du flagoj kaj arbo kun geometriaj figuroj, sube «93-A KONGRESO DE S.A.T.» kaj «★ 25 JUL. – 1 AŬG. 2020 ★».

25. julio – 1. aŭgusto

93-a kongreso de SAT – en Bjalistoko, Pollando. Ĉi-tiu estos la unua SAT-Kongreso en Pollando post la aborta provo de 1987. La organiza kongres-komitato konsistos el anoj de bjalistoka esperanto-societo. Bildoj pri la prezento farita de Pŝemek Wierzbowksi dum la 92-a SAT-Kongreso en Barcelono estas videblaj en la fejsbuka paĝo de SAT. Organizas: Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT), 67 av. Gambetta, FR – 75020 Paris, Francio. -Retadreso: sat@espero.bialystok.pl

27 – 31. julio

Festivalo NATURIST’

1-a Verda Naturisma Semajno, kun Esperanto-kurso – en Baugé-en-Anjou, Francio. Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé-en-Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

[BILDO p.30] Emblemo el penikaj strekoj: granda fuksia litero «n» kun eta oranĝa kormakulo, super verda kaj blua horizontalaj penikstrekoj.

[BILDO p.30] Kolorigita bildkarto: verda arbara monteto ĉe akvo, kun blanka preĝejo kun verda kupolo sur la supro; sur la bildo, ruĝlitere, «AMIKA RONDO EN N.TAGIL».

27. julio – 9. aŭgusto

Somera esperantumado – en Niĵnij Tagil, Rusio. Mi invitas esperantistojn viziti mian hejman urbon kaj la privatan domon, kie en la gastema atmosfero vi povas ripozi kaj praktiki Esperanton. Estos ankaŭ ekskursoj kaj promenadoj en la parkoj de la urbo kaj ekster urbo. Pri vizoj mi ne respondecas. Organizas: Larisa Kuzmenko, str.Kushvinskaja 25A, N.Tagil-622013, Rusio. – retadreso: klarisa8@yandex.ru

28. julio – 7. aŭgusto

Milan Zvara – en Karpata montaro, Ukrainio. Esperanto-piedmarŝo de la vilaĝo Dovhe, kie naskiĝis fama slovaka esperantisto Milan Zvara en Zakarpata provinco, al la plej alta monto de Ukrainio, Hoverla. Organizas: Volodimir Hordijenko, p/k 35, Kiev-133, UA-01133, Ukrainio. – retadreso: volodomir@ukr.net

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 Paĝo 30

Paĝo 31 de la originalo

31. julio – 1. aŭgusto

Esperanto-Kurso – en Montrealo, Kanado. Intensa Esperanto-preparkurso por la Universala Kongreso de Esperanto. Katalin kaj Sylvain invitas vin al unika lerno-sperto : Parolu Esperanton en du tagoj! Organizas: Esperantic Studies Foundation. – retadreso: admin@esperantic.org

1 – 8. aŭgusto

Ne okazos! – 105-a Universala Kongreso de Esperanto – en Montrealo, Kanado. Prokrastita al 2022. – La kongreso okazos en la hotelo Sheraton, en la urbocentro. Temo: “UN 75-jaraĝa: dialogo kaj interkompreniĝo en ŝanĝiĝanta mondo”. – Organizas: Universala Esperanto Asocio. – retadreso: kongresoj@co.uea.org – Pliaj informoj ĉe https://www.esperanto2020.ca

[BILDO p.31] Ronda emblemo de la kongreso: en la mezo verda monteto kun verda stelo, ruĝa silueto de urbo kaj blua rivero kun blanka ponto; ĉirkaŭe la surskribo «105-a UNIVERSALA KONGRESO de ESPERANTO» kaj sube «MONTREALO 2020».

1 – 8. aŭgusto

Ne okazos! – 49a Internacia Infana-adoleskanta Kongreseto – en Montrealo, Kanado. Infanoj kaj adoleskantoj kune lernas kaj ludas, dum iliaj gepatroj ĉeestas UK-on. Organizas: IIK-skipo. – retadreso: infana.kongreseto@gmail.com

[BILDO p.31] Granda verda litero «G» en stiligita formo, kun grizaj internaj partoj — la emblemo de la Esperanto-Kastelo Greziljono.

3 – 14. aŭgusto

4-a Maratona Esperanto-kurso kaj IEK – en Baugé-en-Anjou, Francio. Universitatnivela kurso kun Ilona Koutny, paroliga kurso kun Jean-Luc Kristos. Konferencoj pri ” Naturo, Medio, Klimato ” Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé-en-Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

fonto: http://www.eventoj.hu

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 6 — Junio 2020 Paĝo 31

La kompleta teksto de la numero 7 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de julio 2020: 30 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 7, julio 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n07_jul

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La enhavtabelo de paĝo 3 ne kongruas kun la paĝnumerado presita sur la paĝoj mem en kvin eroj: ĝi donas 13 por «LA PASINTECO» (kiu estas sur paĝo 14), 13 por «PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ» (paĝo 15), 15 por «KVARANTENO – 3» (paĝo 16), 22 por «GAZETARA KOMUNIKO DE UEA» (paĝo 23) kaj 23 por «LA ESTONTECO» (paĝo 24).
• La numero kontraŭdiras sin mem pri la kovrilbildo: la enhavtabelo diras «01 KOVRILO – La turo de Babelo de Hans Bol», dum la apudskribo ĉe la fundo de la sama paĝo 3 diras «Foto: Turris Babel de Athanasius Kircher». Temas pri du malsamaj bildoj — la kovrilo estas kolora pentraĵo kaj la fono de paĝo 3 estas la grizatona kuprogravuro de Kircher.
• La nomo de la radio aperas en du formoj: la kolofono de paĝo 2 skribas «LUM-RADIO» kun streketo, dum la fontindiko de la du retro-tekstoj de paĝo 14 legiĝas «Valencia Luno — Numero 07, Lunradio (1975)», unuvorte.
• Sur paĝo 29 la bretona loknomo aperas samtempe en du formoj: la banero portas «PLUEZEK – ESPERANTO» en la titolo kaj «Plouezec» sub la flago, kaj la teksto de la anonco diras «en Pluezek» sed «Esperanta Asocio de Pluezec».
• Sur paĝo 30 la fotoj portas la apudskribojn «Mukačevo» kaj «Debrecen» laŭ la ukraina literumo, dum la teksto de la anonco skribas la saman urbon esperante, «Mukaĉevo».
• La kalendaro de aranĝoj misprintas du proprajn nomojn: «Pŝemek Wierzbowksi» sur paĝo 25 (anstataŭ Przemek Wierzbowski) kaj «Gresilljon» sur paĝo 28, kie la cetero de la numero skribas «Greziljono» kaj «Grésillon».
• En la kalendaro de la rubriko «LA ESTONTECO» (paĝoj 24–28) la nuligitaj aranĝoj estas presitaj trastrekite kaj antaŭitaj de «Ne okazos!», sen esti forigitaj el la listo.

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun la teksto «VALENCIA LUNO» en grandaj arĝentkoloraj literoj kaj verda kvinpinta stelo dekstre; maldekstre, sur nigra fono, foto de la Torres de Serranos de Valencio lumigitaj nokte, kun kreskanta luno super ili.

Tria epoko – numero 7 – Julio 2020

★ DUOLINGO

[BILDO p.1] Kovrilbildo okupanta la tutan reston de la paĝo: pentraĵo de la turo de Babelo — grandega spirala konstruaĵo kun arkadoj kaj etaĝoj, sur roka monteto, sub malhela ŝtorma ĉielo kun fulmo; ĉirkaŭe kaj sube urbo, ruinoj kaj etaj homfiguroj laborantaj.

★ KIEL ELPAROLAS KELKAJ HISPANAJ ESPERANTISTOJ

★ ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO

★ KVARANTENO – 3

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] La kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun «VALENCIA LUNO» kaj verda stelo, kaj maldekstre la Torres de Serranos lumigitaj nokte sub la luno.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25, 1-a, 1-a 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

RIMARKO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

[BILDO p.2] Verda kvinpinta stelo kun blanka konturo, meze de la malsupra parto de la paĝo.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

[BILDO p.3] Fonbildo okupanta la tutan paĝon: malnova kuprogravuro de la turo de Babelo en grizaj tonoj, kun la surskriboj «Prospectus Turris Babylonicæ ex Præscripto R. Adm: Patris Athanasy Kircheri Soc: Jesu» supre kaj «TURRIS BABEL» sub ĝi, kaj «pag. 41» en la supra dekstra angulo; la turo staras meze, ĉirkaŭata de pejzaĝo kun urbo, montoj kaj maro. La enhavtabelo estas presita nigre sur ĝi.

ENHAVO

01 KOVRILO – La turo de Babelo de Hans Bol

04 SALUTON! – Ni bezonas geredaktistojn de Eduardo Alonso

05 DUOLINGO – La Pozitivaj Partoj de Niaj Esperanto-Kursoj de Dennis Keefe, Cullera

10 ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO de Elías Hernández Capdevila

13 LA PASINTECO – Kiel elparolas kelkaj hispanaj esperantistoj – Universala idiomo elpensita de hispano

13 PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ Kion ni faris en junio? de Eduardo Alonso

15 KVARANTENO – 3 de Dennis Keefe

22 GAZETARA KOMUNIKO DE UEA Alvoko al Kunmanĝado tra la Mondo, la 5-an de aŭgusto, merkredon, 16:00-18:00 UTC

23 LA ESTONTECO – Kiam, kie, kio okazos?

Foto: Turris Babel de Athanasius Kircher

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

Ni bezonas geredaktistojn, de Eduardo Alonso

Karaj geamikoj

Verŝajne vi jam rimarkis, ke plej multaj artikoloj en nia revuo estas verkitaj de nur tri homoj. Ni bezonas vian kunlaboron por havi pli grandan variecon.

Ĉi tiu revuo ne nur temas pri Esperanto, sed ĝi estas malfermita al ĉiuj temoj. Realeco aŭ fikcio.

Certe vi havas ion por kundividi kun la aliaj membroj de la grupo. Ĉu vi volus kundividi vian scion pri ia temo, viajn opiniojn, vian laboron, viajn hobiojn, viajn zorgojn, …?.

Kiel organizi bibliotekon, kion vi kolektas, kiel prepari surprizan feston, eble kuiri receptojn, aŭ kiel prizorgi viajn plej ŝatatajn plantojn. La kvalitoj de bona vino, aŭ recenzo pri la lasta filmo, kiun vi vidis. Hundotrejnado aŭ gotika arkitekturo. Impresionisma pentraĵo aŭ kiel forigi guman makulon. La lasta libro, kiun vi legis, aŭ tio, tiel amuza kio okazis al vi la alian tagon, kiam vi estis kun via bofratino. Ni interesiĝas pri ĉio, kion vi volas diri al ni.

Eble iu diros, ke sia nivelo de Esperanto ne sufiĉas por fari tion. Pensu, ke tio estus bona ekzercado por vi, kaj ne zorgu, ni havas teamon de korektantoj, kiuj detektos kaj korektos eblajn erarojn. La plej malfacila afero estas komenci. Vi nur devas pensi pri unu temo. Se mi sukcesis, vi ankaŭ povas. Kaj ĝis nun mi ricevis neniujn plendojn. Ni atendas viajn skribaĵojn ĉe nia retpoŝta adreso valencialuno3@gmail.com

En nia numero ĉi-monate, ni komencas per artikolo de Dennis Keefe pri Duolingo. Poste ni havas novan fiksan sekcion, Angulo de la Esperantista Ŝak-ludanto, kie ĉiumonate ni havos facilajn ŝakojn problemojn kaj kompreneble iliajn solvojn. Ni ankaŭ havas la trian parton de Kvaranteno, la trian semajnon de enloĝigo. Kaj kiel ĉiam la Protokol-libro de Sesioj, kun nia agado dum la monato junio, kaj estontaj eventoj de Internacia Kalendaro de Esperanto-aranĝoj.

Afablajn salutojn kaj bonan legadon.

Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

DUOLINGO

La Pozitivaj Partoj de Niaj Esperanto-Kursoj

de Dennis Keefe, Cullera

Multaj Esperantistoj konas la surretan lingvo-lernejon Duolingo (www.duolingo.com) aŭ pro siaj propraj spertoj studante unu aŭ pliajn el la dekoj da lingvoj elekteblaj, aŭ pro tio, ke ili aŭdis, ke Esperanto estas unu el la lingvo-kursoj de tiu lerno-retejo. Ekzistas dekoj da lingvoj en Duolingo, kaj unu el ili estas, feliĉe, Esperanto, kiu ekzistas en kvar versioj: la angla (284 mil aktivaj lernantoj), la hispana (231 mil), la portugala (212 mil), kaj de post la 20a de julio, la franca (pli ol mil). Aldone, nun teamo da Esperantistoj laboras por fari ĉinan version.

[BILDO p.5] Ok desegnaĵoj de Duo, la verda strigo-maskoto de Duolingo, en du vicoj po kvar. Supra vico: strigo kun etenditaj flugiloj kvazaŭ flugante; strigo kun kunmetitaj flugiloj kaj koloraj konfetoj ĉirkaŭe; strigo kun duonfermitaj, enuaj okuloj; strigo turnita flanken kun elŝovita lango kaj bluaj gutoj. Malsupra vico: strigo kun ruĝaj koroj super la kapo; strigo dancanta kun bluaj muziknotoj; strigo kun kolera mieno kaj kunpremitaj brovoj; strigo kun grandaj larmoplenaj bluaj okuloj.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

Sendube la esperantaj kursoj en Duolingo estas grandaj sukcesoj se oni prikonsideras la nombron da homoj kiuj eklernis Esperanton tiamaniere. Dum la nuntempa nombro da aktivaj gelernantoj estas ĉirkaŭ 730 mil, la kvanto da homoj kiuj ekprovis Esperanton per tia lernado estas eble pli ol tri milionoj. Kelkaj homoj faris nur unu, du aŭ tri lecionojn de la centoj disponeblaj por Esperanto; aliaj, relative malgranda nombro, finis la kurson. Kaj kelkaj nun estas bonaj parolantoj de la lingvo, kiuj eĉ ĉeestas Universalajn Kongresojn.

En ĉi tiu artikolo, mi NE volas paroli pri la limoj kaj difektoj rilate lingvo-lernadon en Duolingo-kursoj (kiuj estas signifaj kaj multnombraj), mi volas paroli pri kelkaj bonaj teknikoj kaj metodetoj, kiuj troveblas en la kursoj. Sciu, ke mi parolos en ĉi tiu skribaĵo pri nur la esperantaj lecionaroj, tamen gravas scii ankaŭ, ke tiuj kursoj tre similas ĉiujn aliajn de Duolingo laŭ strukturo, vorto-elekto, gramatika ŝtuparo, ĉiutagaj frazoj kaj similaj. Pri tia organiza kopiado mi skribos en alia artikolo, ĉar imiti la nacilingvan instruo-enhavon estas unu el la plej gravaj eraroj la sistemo de Duolingo, kaj ni Esperantistoj devas kompreni tiajn erarojn por plibonigi la enhavon venontece. La ioma erara vojo por Esperanto en Duolingo devenas ne de la esperantaj volontuloj kiuj kreis la esperantajn versiojn, sed de la strebo de Duolingo mem, trovi nur UNU metodon por ĉiaj lingvoj.

[BILDO p.6] Kvar desegnaĵoj de la verda strigo Duo en vico: du vidataj de antaŭe kun grandaj okuloj, unu vidata de flanke, kaj unu vidata de malantaŭe.

Sed pri tiuj problemoj mi parolos en alia artikolo. Nun por la resto de ĉi tiu tekso, ni rigardu la pozitivajn trajtojn. Unue, ni povas paroli pri la elparolo de

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

la ekzercoj. La prononcado estas tre bona. Ĉiu leganto, ĉiu kiu voĉigas la esperantajn frazojn posedas tre bonan prononcado-kapablon. La vokaloj estas puraj, ne diftongaj. Ekzistas klara distingo inter ĝ kaj ĵ, ĉ kaj c, b kaj v (eraro-fonto kelkfoje por hispanaj parolantoj), ĥ kaj h, kaj tiel plu. Krome la parolo-ritmo estas elstare bona. Gelernantoj povas fidi je la elparolado. La voĉigo de frazoj estas tuja, kaj tio estas alia avantaĝo. La lernanto povas prijuĝi tuj se li aŭ ŝi ĝuste scipovas iun sonon.

Tiu tujeco estas alia pozitiva parto ĝenerale de lernado ĉe Duolingo. Vi ne bezonas atendi longan tempon por scii ĉu vi ĝuste aŭ mise tradukis frazon. Vi scios tuj ĉu la traduko de “Te quiero” estas “Mi amas vi” aŭ “Mi amas vin”. Rapideco videblas ankaŭ en la sinsekvo de ekzercoj. Fini la unuan, kaj tuj poste venas la dua. Tiamaniere vi memoras ĉiam pri kio traktas la afero.

La lingvaj kursoj de Duolingo povas esti longegaj, sed vi ne bezonas ĝuste memori kie vi estas kiam vi malŝaltas vian komputilon aŭ poŝtelefonon por daŭrigi vian lernadon en la sekvanta tago. Duolingo, kiam vi revenas, ĉu post unu horo, unu tago, aŭ unu jaro, remetos vin ĝuste en tiun parton de la leciono en kiu vi estis.

La esperanta kurso de Duolingo uzas sufiĉe trafajn frazojn en la ekzercoj. Kompreneble, ĉio estas gramatike senerara, sed la frazoj ankaŭ estas logikaj, kaj utilaj, aŭ almenaŭ oni povas imagi situacion en kiu oni povas uzi ilin. Bonan tagon. Sofia estas en Francio. Mia amiko konas vian patron. Li havas unu katon kaj du brunajn hundojn, ktp. Tia logika frazo-uzo ne ekzistas en ĉiuj lingvaj kursoj de Duolingo. La latina lecionaro, ekzemple, estas plenplena de eksterrealismaj lingvo-ekzemploj: Mia papago estas ebria kaj ĝi mordas la kuiriston. Jupitero ĵetas fulmo-stangon, sed Neptuno batas sian kuiriston, ktp.

Kvankam mankas kohereco inter la frazoj, tio estas, ne ekzistas sufiĉe da teksto-gramatiko (ekzemple: FRAZO 1: Sofia trinkas kafon kaj teon.. FRAZO

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

2: Mia avo estas en la ĝardeno), la frazoj estas zorge, ŝtupe elektitaj. La vorto-stoko kreskadas pli malpli je la sama ritmo dum la kurso. Ne ekzistas subitaj saltoj aŭ tro longaj stagnaĵoj. La kurso estas bone planita, kaj efike, laŭ sia modelo, konstruita.

[BILDO p.8] Granda kvadrata emblemo de Duolingo: sur helverda fondo la vizaĝo de la strigo Duo — du grandaj blankaj okuloj kun nigraj pupiloj kaj oranĝ-flava beko.

Alia bona flanko de la kursoj estas, ke ili ĝis certa grado adaptiĝas al la individua lernanto. Se la prononcado de iu frazo tro rapidas por kompreno, eblas malrapidigi la elparolon. Eblas ankaŭ testi kaj trapasi nivelojn, do la malrapida lernanto povas sekvi unu vojon, kaj la plej lerta aŭ plej sperta lernanto povas elekti alian vojon, antaŭenirante en la kurso pli rapide. Ankaŭ eblas ĝis certa grado elekti la temon studatan en unu momento. Ekzemple, tri temoj estas manĝaĵoj, landoj, kaj bestoj. Ĉiu temo havas ĝis 20 – 25 lecionoj, sed vi ne bezonas fari ĉion en manĝaĵoj antaŭ ol antaŭeniri al landoj, antaŭ ol iri al bestoj. Vi povas elekti laŭ via plaĉo inter tiuj tri, kaj depende de via nivelo de la kurso, eventuale inter pluraj pli da temoj.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

Resume, la nuntempaj kvar esperantaj kursoj de Duolingo estas sukceso laŭ historia vidpunkto (neniam tiom da homoj eklernis la lingvon per unu kurso), kaj laŭ merkatika vidpunkto (kiam oni ekprovas ion, ekprovas lingvon, tio en si mem plialtigas la ŝancojn ke la lernantoj daŭre lernos la lingvon). Kaj pedagogie la kurso jes ja havas multajn pozitivajn punktojn: ĝi havas bonajn modelojn de prononcado; la sistemo tuj indikas al vi ĉu vi eraras aŭ ne; Duolingo organizas la lernadon, kaj neniu perdiĝas forgesante kiuj lecionoj estas faritaj kaj kiuj ne; la frazoj estas realecaj kaj zorge, ŝtupe prezentitaj; kaj la kurso ĝis certa grado adaptiĝas al la bezonoj de la individuaj gelernantoj.

Tamen, ekzistas tre grava strategia kaj instruada eraro en la kurso, laŭ mi. Tiu eraro ne devenas de la Esperantistoj (kiuj devas sekvi la strukturon kaj filozofiojn de Duolingo), sed de la nocio, ke ĉiu kurso en Duolingo devas simili unu la alian, kaj ke la eroj de la lecionaroj estas ĉefe aranĝitaj laŭ temoj, tio estas, laŭ semantikaj grupoj, laŭ vortoj (leciono x: pomoj, oranĝoj, ananasoj. Leciono y: domo, banĉambro, salono). Dum tiu aranĝo kongruas kun novaj nocioj pri lingvo-instruado de la lastaj du jardekoj, tio ne kongruas kun la naturo de la lingvo Esperanto. Vortoj jes ja gravegas, sed tro da vorto-ekzercado ne donas la impreson al la nova lernanto, ke Esperanto estas facila, eĉ genia lingvo por internacia komunikado. Ne estas sufiĉe da emfazo pri la RAPIDA akirado de la gramatiko. Ne estas rapida ekvido de la sistemo de afiksoj kaj prefiksoj. Esperanto estas multoble pli facila ol preskaŭ ĉiuj aliaj lingvoj, kaj tia simpleco devas vidiĝi kaj sentiĝi tre frue en la strukturo de la kurso, ĉu en papera ĉu en reta versio. Pri ĉio ĉi mi skribos en posta artikolo.

[BILDO p.9] Verda kvinpinta stelo kun malhelverda konturo, meze de la malsupra parto de la paĝo.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO

de Elías Hernández Capdevila

Ĉi-monate, tiel kiel jam aperas en multaj bultenoj pri SUDOKUOJ, KRUC-VORTOJ…, ni komencas ĉiu-monatan tekstaĵon pri kvar facilaj ŝak-matoj, atingitaj per nur unu movo de blanka peco. Tiu ŝak-mato povus esti atingita per iu ajn peco, do, per damo, turo, kuriero, ĉevalo aŭ peono. Kompreneble, mi montras ankaŭ la solvon ĉe ĉiu ŝak-mato. Bonvolu provi ne rigardi la solvon ĝis post paro da minutetoj …

Por faciligi al vi tiun taskon, mi ripetas mian antaŭan klarigon, jam publikigitan ĉe la antaŭa eldono de Valencia Luno, pri la ĉefaj menciindaj ideoj pri tiu mirinda sporto-scienco:

La ŝak-tabulo aspektas tiel, kun pecoj (maldekstre) kaj sen ili:

[BILDO p.10] Du ŝak-tabuloj unu apud la alia en kadro. Maldekstre: tabulo kun brunaj kaj helbrunaj ĉeloj, la kolumnoj markitaj a–h kaj la vicoj 1–8 ambaŭflanke, kun pecoj sur ĝi — la nigraj turoj, ĉevaloj, kurieroj, damo kaj reĝo en la oka vico kaj la nigraj peonoj en la sepa (mankas tiu de e7); blanka kuriero sur c4, blanka peono sur e4 kaj nigra peono sur f4; la blankaj peonoj en la dua vico (mankas tiuj de e2 kaj f2) kaj, en la unua vico, la blankaj turo a1, ĉevalo b1, kuriero c1, damo d1, reĝo e1, ĉevalo g1 kaj turo h1 (f1 estas vaka). Dekstre: la sama tabulo malplena, kun la nomo de ĉiu ĉelo skribita en ĝi — a8, b8, c8 … ĝis h1.

Jen la diversaj pecoj. La pecoj moviĝas kaj samtempe ekkaptas tiel:

● reĝo: po unu ĉelo ĉiu-foje, en libervola direkto (vertikale, horizontale aŭ diagonale)

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

● turo: laŭlonge de vicoj kaj kolumnoj (ĉe ŝak-lukto ĉiu kolono nomiĝas kolumno)

● kuriero: laŭlonge de la diagonaloj

● damo: laŭlonge de vicoj, kolumnoj kaj diagonaloj. Oni povas diri ke tiu peco kapablas agi kiel turo kaj kiel kuriero, samtempe. Sed atentu: la damo ne povas agi kiel la ĉevalo

● ĉevalo: per saltoj laŭ la litero L (du ĉeloj rekten kaj unu flanken, aŭ unu ĉelo rekten kaj du flanken). Ĝi povas trapasi kaj siajn proprajn pecojn kaj la pecojn de la alia ludanto

● peono: je unu ĉelo antaŭen, se tiu ĉi ĉelo estas vaka aŭ malplena (se la peono estas ankoraŭ en la baza pozicio, ĝi povas transmoviĝi je du ĉeloj antaŭen, se ambaŭ ĉeloj estas vakaj aŭ malplenaj). Plie ĝi povas preni aŭ ekkapti pecon de la alia ludanto, kiu estas sur diagonale najbara ĉelo staranta antaŭ la peono

[BILDO p.11] Tabelo dekstre sur la paĝo, en blua kadro: ses vicoj, ĉiu kun la blanka figuro de peco maldekstre, ĝia nomo meze kaj la sama peco nigra dekstre — «Reĝo (R)», «Damo (D)», «Turo (T)», «Kuriero (K)», «Ĉevalo (Ĉ)» kaj «Peono».

Kaj jen niaj kvar ĉi-monataj ŝak-matoj (rememoru: oni povas atingi ĉiun ŝak-maton per nur unu movo de blanka peco).

Kvankam vi ne konvinkiĝos, ludi ŝak-ludon, aŭ almenaŭ provi solvi malgrandajn problemetojn, kiel tiujn kiujn mi montras al vi, estas eksterordinara ekzerco por via menso kaj por via kapablo koncentriĝi:

Havu kuraĝon, kaj provu solvi la kvar problemetojn!

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

[BILDO p.12] Unua ŝak-diagramo, maldekstre supre: tabulo kun la kolumnoj a–h kaj la vicoj 1–8. Nigraj pecoj: turo a8, kuriero c8, damo d8, reĝo e8, kuriero f8, turo h8; peonoj a7, b7, e7, f7, g7, h7; ĉevalo d7; peono c6; ĉevalo f6. Blankaj pecoj: peono d4, ĉevalo e4; peonoj a2, b2, c2, f2, g2, h2; damo e2; turo a1, kuriero c1, reĝo e1, kuriero f1, ĉevalo g1, turo h1.

SOLVO: movu la blankan ĉevalon ĝis d6. La nigra peono sur e7 ne povas ekkapti tiun ĉevalon, ĉar la blanka damo atakus kaj ŝak-matus la reĝon …

[BILDO p.12] Dua ŝak-diagramo, maldekstre sube: tabulo kun la kolumnoj a–h kaj la vicoj 1–8. Nigraj pecoj: turo a8, reĝo e8, kuriero f8, ĉevalo g8, turo h8; peonoj a7, b7, e7, f7, g7, h7; ĉevalo a6; peonoj c5 kaj e5; kuriero d1. Blankaj pecoj: kuriero a5, peono d5, peono e4; peonoj a2, b2, c2, f2, g2, h2; turo a1, ĉevalo b1, reĝo e1, kuriero f1, turo h1.

SOLVO: movu la blankan kurieron de f1 ĝis b5

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

[BILDO p.13] Tria ŝak-diagramo, maldekstre supre: tabulo kun la kolumnoj a–h kaj la vicoj 1–8. Nigraj pecoj: turo e8, reĝo f8, turo g8; peono a7, peono e7, ĉevalo g7; peonoj b6, c6 kaj h6; peono g5; peono f3; damo h3. Blankaj pecoj: damo g6; kuriero a3, peono b3, peono g3; peonoj a2, f2, h2; turo f1, reĝo g1.

SOLVO: movu la blankan damon ĝis f6. La nigra peono sur e7 ne povas ekkapti tiun damon, ĉar la blanka kuriero atakus kaj ŝak-matus la reĝon …

[BILDO p.13] Kvara ŝak-diagramo, maldekstre sube: tabulo kun la kolumnoj a–h kaj la vicoj 1–8. Nigraj pecoj: turoj f8 kaj g8; reĝo h7; peono g6. Blankaj pecoj: peono f6; turo d5; kuriero d3, peono g3; reĝo g2.

SOLVO: movu la blankan turon ĝis h5. La nigra peono sur g6 ne povas ekkapti tiun turon, ĉar la blanka kuriero atakus kaj ŝak-matus la reĝon …

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

LA PASINTECO

Kiel elparolas kelkaj hispanaj esperantistoj

Eĉ bonaj posedantoj de Esperanto elparolas malkorekte kiam, ĉe komenciĝo de vorto, S estas sekvata de alia konsonanto, kaj tio impresas malbone alilandajn esperantistojn, kiuj, tial, divenas la naciecon de la fuŝanto.

Ekz.: statuo, skribi, stelo, estas prononcataj laŭ tiuj: Estatuo, Eskribi, Estelo; eble ĉar en hispana lingvo, tiuj vortoj estas tiel skribataj kaj prononcataj.

Do, oni ne devas prononci: Esveltaj Esvedoj Estrebas per Estangoj Eskui Estelojn, sed: Sveltaj svedoj strebas per stangoj skui stelojn.

Tiel, svedoj ne venos por skui vin per stangoj, kio estus tre, tre malagrable.

Valencia Luno — Numero 07, Lunradio (1975)

[BILDO p.14] Verda kvinpinta stelo kun malhelverda konturo, meze de la paĝo, apartiganta la du tekstojn.

Universala idiomo elpensita de hispano

Ni, esperantistoj, estas sufiĉe stultaj por strebi lernante Esperanton, kiu, estante centojn da fojoj pli facila ol iu nacia, estas, tamen, deviganta nin studi monaton post monato.

Hispano “ne andaluzo” kreis novan internacian lingvon -eble la tricentan post Esperanto- kiu povas esti finlernita post KVARONHORO!

La nova lingvo nomiĝas “Frendo” kaj la aŭtoro, laŭŝajne estas palenciano (ne valenciano!). Eble, nun, la kamaradoj de la Palencia Esperanto-Rondo jam transiris al Frendo.

Kompreneble! Nur kvaronhoro! Kia fiasko por ni!

Valencia Luno — Numero 07, Lunradio (1975)

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

PROTOKOL-LIBRO DE SESIOJ

Kion ni faris en junio?

Dum la monato junio ni daŭrigis per niaj virtualaj renkontiĝoj pere de Zoom, sed ĉi-foje ili fariĝis internaciaj renkontiĝoj, dank ‘al partopreno de esperantistoj el diversaj landoj (Francio, Germanio, Kanado, Irano, Rusio, Domingo, Brazilo, Peruo, Pollando kaj iu alia lando, kiun mi certe forgesas).

De lundo ĝis ĵaŭdo ĉi tiuj kunvenoj estas gvidataj de Elías, kaj en ili ni legas kaj tradukas la libron Karlo, de Edmond Privat. Ni ankaŭ plenumas etan paroladon pri niaj ĉiutagaj aferoj.

Kaj vendrede Dennis respondecas gvidi nin en la virtualaj maratonoj, en kiuj ni unue havas la BEK-Benson-Kurson, poste ni respondas pri baterio de demandoj preparitaj de Dennis. Ĉi tiuj demandoj pri la semajna ĉapitro de Don Kiĥoto de la Manĉo ŝarĝas tiun horeton kun bona humuro kaj humoro.

Memoru ke ankaŭ vi mem povas partopreni ĉi tiujn renkontiĝojn eĉ se, pro iu malhela kialo, vi ne volas montri vian bildon. Kaj se iu ne volas paroli, li povas simple aŭskulti. Ni atendos vin. Ni revenos en oktobro. Bonvenon!

Ligilo ĉe Zoom, ĉiuj estas invititaj:

https://us04web.zoom.us/j/9486417937?pwd=MGNLTGhvSWcvSXlUc2NJYW5CM29ZUT09

ID de renkontiĝo: 948 641 7937

Pasvorto: 686936

Eduardo Alonso

[BILDO p.15] Verda kvinpinta stelo kun pli malhelverda konturo, meze de la malsupra parto de la paĝo.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 15

Paĝo 16 de la originalo

KVARANTENO – 3

de Dennis Keefe

Kvaranteno, Tago 15

Ĝuis sunan tagon la tutan matenon kaj posttagmezon. Loĝejo plivarmiĝis je unu grado kaj duono. Bele.

Metis specialan kurtenon inter la dormoĉambro kaj la kortobalkono. Devis fari tion antaŭ longa, longa tempo, sed mi estas pigra. Tio privatigas pli la dormoĉambron, kaj funkcias por bloki la enflugon de moskitoj.

[BILDO p.16] Ruĝa, eluzit-aspekta stampilmarko: oblikva rondangula kadro kun la surskribo «COVID-19», kie la litero O estas desegnita kiel kronvirusa partiklo kun elstaraĵoj. Apudskribo: «Imagen de Pete Linforth en Pixabay».

En la kurso pri epidemioj finis la du lecionojn pri Aidoso, kaj la unu lecionon pri polio (poliomjelito).

Aŭskultis libron voĉlegatan en la germana: Momo, de Michael Ende. Jam faris tion en la okdekaj jaroj.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 16

Paĝo 17 de la originalo

Partoprenis la babilrondon kun Elias, Eduardo kaj Rosa. Morgaŭ estos nova etapo: tiuj kiuj volas povas fari prezentadon de iu temo havas sian ŝancon. Morgaŭ mi serĉos temon. Kiun temon elektos la aliaj?

[BILDO p.17] Sur verda kvadrato, ronda nigra-blanka foto de barba viro kun rondaj okulvitroj — Zamenhof — portanta blankan kirurgian maskon. Sube, sur blanka duoncirklo, la verda surskribo: «Por mi, por vi, por ĉiuj, Restu hejme!».

Kvaranteno, Tago 16

Finis la kurson pri la historio de epidemioj. Entute 26 lecionoj. Skribis 50 paĝojn da notoj. Nun re-studas tiujn notojn por bone lerni kaj ne forgesi la materialon.

Hodiaŭ la temoj estis SARS, la birdo-gripo, kaj la porko-gripo, la lasta parto de la tuta kurso.

Legis pri la historio de hispana literaturo de la 20a jarcento: Unamuno, Valle-Inclán, Baroja, kaj Ayala.

Preparis kaj prezentis la ĝeneralan strukturon de la revuo Monato por nia babilrondo. Eduardo prezentis propran verkaĵon — tre bonstilan. Krome Pepe kaj Elias ĉeestis, kaj morgaŭ ankaŭ prezentos ion probable interesan.

Ekzercante min, mi supreniris kaj malsupreniris la ŝtuparon, farante 582 ŝtupojn.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 17

Paĝo 18 de la originalo

Kvaranteno, Tagon 17

Tre bona tago, sed refoje malvarme ene! Antaŭ la kvaranteno, en vintro, estis malvarme, sed 2-hora promenado ekstere bone varmigas homojn. Tio ne eblas en la nuna situacio.

Komencis rigardi retkurson pri astronomio tute en Esperanto de Profesoro Amri Wandel. Leciono 10 pri la spektro de koloroj kaj la temperaturo de steloj en la universo. Bonega kurso kaj por lerni sciencon kaj por pliperfektigi lingvonivelon.

[BILDO p.18] Tridimensia bildigo de pluraj kronvirusaj partikloj — grizruĝaj sferoj kun bulkapaj elstaraĵoj — ŝvebantaj sur fono el ruĝaj kaj rozkoloraj makuloj. Apudskribo: «Imagen de Gerd Altmann en Pixabay».

En la babilrondo hodiaŭ, Pepe prezentis esperantan revuon pri Valencio de la jaro 1952. Elias montris al ni interesajn proverbojn. Mi prezentis la libron Paŝoj al Plena Posedo. Eduardo ankaŭ partoprenis.

Skribis 5 leterojn al geamikoj kaj familianoj; kronviruso estis subtemo en ĉiuj. Kia epoko!

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 18

Paĝo 19 de la originalo

[BILDO p.19] Foto de junulo sidanta sur larĝa fenestrobreto, kun kliniĝintaj genuoj, rigardanta eksteren; trans la vitro, sur blua ĉielo kun brila suno, ŝvebas granda blugriza kronvirusa partiklo. Apudskribo: «Imagen de Gerd Altmann en Pixabay».

Kvaranteno, Tago 18

Preskaŭ rutina tago. Nenio nova rilate manĝaĵojn krom avenokaĉo por la vespermanĝo. Enmetis mielon, sekvinberojn, kaj daktilojn.

La surprizo de la tago estis, ke du geamikoj miaj – ne-esperantaj – sendis al mi fotojn de kiam ili vizitis min en Valencio dum 1983. Ĝis ĉi tie nenia surprizo, sed…

Estis inter tiuj fotoj pli ol unu pri Esperanto-Oazo, kiun pluraj el niaj veteranoj memoras (Ramon Diago, Toni Madrigal, Johano, Pascal Pont, Maria Pilar, Aŭgusto, Alicia…)

Trarigardis lecionon 2 de la reta kurso de Federico Gobbo: Filozofio kaj Historio de la Informadiko. Tre bona kurso tamen kelkfoje malfacile bone aŭdi ĝin.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 19

Paĝo 20 de la originalo

Volis prezenti tiun lecionon dum 5 minutoj por la babilrondo hodiaŭ, sed mankis tempo. Eduardo bone prezentis la verkiston Istvan Ertl. Elias montris novajn interesajn proverbojn. Ĉeestis ankaŭ Pepe, Fernando, kaj du aliaj kiujn mi ne povis aŭdi pro teknikaj kialoj.

[BILDO p.20] Foto de sep senharaj vendejaj manekenkapoj vicigitaj sur vitra breto, ĉiu kun malsama vizaĝmasko: grizaj maskoj kun elspir-valvo, blanka, nigra, blua kirurgia kaj flavverda kun valvo. Malantaŭe videblas bretoj kun ludiloj kaj skatoloj.

Kvaranteno, Tago 19

Estas interese observadi la evoluon de la apudplaĝaj kutimoj dum la 19 tagoj de la kvaranteno.

En la unuaj tagoj multaj homoj, tamen ne tiom kiom antaŭe, promenis plaĝe kaj trotuare, babilante.

Venis la policistoj kun fortaj laŭtparoliloj, avertante ĉiujn kiujn ili vidis. For! Hejmen.!

En la sekva semajno la plaĝo tute malpleniĝis je homoj, kaj surtrotuare eblis vidi nur homojn kiuj iom tro senĝene promenigis siajn hundojn, ofte longan tempon.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 20

Paĝo 21 de la originalo

Nun videblas nur hundo-promenigantoj, sed kiuj ekaperas kaj malaperas kiel eble plej rapide. Mevoj libere revenas sur la plaĝon kaj mokas.

En la babilrondo hodiaŭ, Eduardo faris prezentadon de libroj de Trevor Steele. Elias pri proverboj. Mi pri la kuirrecepto- rubriko de la revuo Monato de marto 1980, epoko en kiu mi eklernis Esperanton de profesoro Pedro Villaroig en la strato Atocha, 98, en Madrido.

Pepe kaj Rosa ankaŭ partoprenis en nia babilrondo.

[BILDO p.21] Piktogramo: du nigraj siluetoj de kapoj — viro maldekstre, virino kun harnodo dekstre — kiuj rigardas unu la alian; inter ili ruĝa cirkla trafiksigno kun la granda nigra surskribo «2m» kaj du nigraj sagpintoj flanke. Apudskribo: «Imagen de Gerd Altmann en Pixabay».

Kvaranteno, Tago 20

Dum 40 jaroj da instruado kvankam mi ofte uzis multe da tempo por prepari lecionojn, kelkfoje tiu preparado ne donis sufiĉe bonan rezulton.

Anekdoto de hodiaŭ: mi petis de niaj partoprenantoj, ke ili diligente preparu por la Kiĥoto-Kurso hodiaŭ legante bone ĈAPITRON 13 de la libro. Mi diris tion lastsemajne; mi skribis tion ĉi semajne. Mi petis: Bonvolu bone legi Ĉapitron 13 de Kiĥoto. Dek tri.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 21

Paĝo 22 de la originalo

Tamen eĉ post mia insisto, la kurso ne sukcesis hodiaŭ, ĉar mi mem ne legis ĝin! Ĉi foje mia eraro, pedagogia peko, ne devenis de mia mallaboremo aŭ forgesemo, sed de la simpla fakto, ke anstataŭ legi Ĉapitron 13, mi legis kaj preparis Ĉapitron 14! Dek kvar!

Bonvolu aldoni la oportunajn vizaĝetojn, ĉar mi perdis mian… 😣😂

Kvaranteno, Tago 21

Hodiaŭ mi iris al la supermerkato Consum por la 3a fojo dum la kvaranteno. Mi nuntempe aĉetas por la tuta semajno, kaj tio pezas, do krom mia dorsosako mi kunportas bluan sakon de IKEA.

[BILDO p.22] Desegna motivo el kvin vicoj da koloraj piktogramoj ripetiĝantaj: tualetpaperaj roluloj, paketoj da paperaj naztukoj, boteloj da desinfektilo kun ruĝa kruco, flavaj gumaj gantoj, turkisaj kirurgiaj maskoj kaj ruĝaj kronvirusaj partikloj. Apudskribo: «Imagen de Viktor Ivanchenko en Pixabay».

Mi iris tien dum la tagmanĝ+o-horo, kaj surprizis min, ke estis pli da aĉetantoj ol lastsemajne. Mi pensas, ke venis novaj homoj provantaj fuĝi de iu loko. Tiun konkludon mi havis, ĉar ili aĉetis multege da higiena papero, kaj kontaŭmikroba likvo-purigiloj.

Nun mi devas atendi unu pluan semajnon.

(daŭros)

Dennis Keefe

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 22

Paĝo 23 de la originalo

GAZETARA KOMUNIKO DE UEA

Alvoko al Kunmanĝado tra la Mondo, la 5-an de aŭgusto, merkredon, 16:00-18:00 UTC

[BILDO p.23] Kvin kolorplenaj parol-vezikoj (verda, oranĝa, blua, nigra kaj ruĝa) aranĝitaj en cirklo, kun la pintoj direktitaj al la centro.

Unu el la tradiciaj eroj de la Universalaj Kongresoj estas la bankedo. Estas facile konstati, ke kunmanĝado estas unu el la plej bazaj kaj unuecigaj manieroj kunesti por homoj de ĉiuj kulturoj, de ĉiuj anguloj de la planedo kaj tra ĉiuj historiaj epokoj de la homara evoluo. Sed en la jaro 2020 ni alfrontas la eksterordinaran defion kreitan de pandemio, kiu aparte limigas la eblecon kunesti kaj kunmanĝi. La organizantoj de tiuj ĉi eventoj decidis trovi kreeman manieron festi nian homecon kaj festeni en la Virtuala Kongreso de Esperanto (VK): vk.mondafest.net/. UEA invitas vin ĉiujn partopreni la aranĝon “Kunmanĝado tra la Mondo”, okazonta la 5-an de aŭgusto, merkredon, 16:00-18:00 UTC.

Dum tiu ĉi tempo la partoprenontoj montros al la cetera mondo kiel ili festas per manĝado de luksaj pladoj en hejma etoso kaj kiel la manĝaĵoj estis preparitaj (espereble diskonigante la receptojn). Kompreneble pro la diferenco en la loka horo por ĉiuj partoprenantoj tiu hejma kunfestado povos esti de frua matenmanĝo ĝis plej malfrua vespermanĝo, kio ne estas malhelpo, sed donos pli da vario al la tuta aranĝo.

La organizantoj de la programero petas proponojn por partopreno en la aranĝo. La apartaj eroj daŭros averaĝe 5 minutojn. Ili nepre havu viv-elsendotan parton, kie homoj solaj aŭ en familia rondo gustumas la montritan pladon, kiun ili priskribos, kaj ĝi povas havi parton antaŭregistritan kiu montros la pretigadon de la manĝaĵoj.

Limdato por sendado de proponoj estas la 25-a de julio 2020. La organizantoj kontaktos la proponintojn tuj post tiu dato por finaranĝi la detalojn. Bonvolu sendi senprokrakste viajn proponojn al vkk@esperanto.org.

Bonan apetiton!

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 23

Paĝo 24 de la originalo

LA ESTONTECO

Kiam, kie, kio okazos?

[BILDO p.24] Emblemo de «Eventoj»: verda vojaĝvaliza silueto kun la vorto «EVENTOJ» vertikale skribita maldekstre kaj, ene, kvar kolorplenaj homfiguroj kun levitaj brakoj ĉirkaŭ nigra figuro. Sube: «INTERNACIA KALENDARO».

Internacia Kalendaro de Esperanto-aranĝoj

http://www.eventoj.hu/

Kiam, kie, kio okazos? La Internacia Kalendaro listigas ĉiujn publikajn kaj konatajn Esperanto-aranĝojn, renkontiĝojn, festivalojn kaj kongresojn, kiuj bonvenigas viziton de vojaĝemaj esperantistoj.

[BILDO p.24] Grafitia bildo sur malhela brikmuro: la vorto «FIERU!» per dikaj literoj kun nigra konturo, ĉiu litero de alia koloro de la ĉielarko.

23 – 26. julio

Ne okazos! – Fieru! – La GLATa Esperanto-Renkontiĝo – en la Esperanto-Stacio en Halbe ĉe Berlino, Germanio. 🌈 Bonvenas la tuta GLATa-komunumo – gejoj, lesboj, ambaŭseksemuloj, transgenruloj, kaj krome ĉiuj aliaj kiuj emas! La aranĝo okazos dum la GLATa semajno de Berlino. La klimakso de nia renkontiĝo estos la grandega parado de Berlin CSD Pride, kiu okazos la 25-an de julio 2020. Ni oficiale partoprenos kaj marŝos kun Esperanto-flagoj. Dum FIERU! okazos ankaŭ prelegoj pri GLATaj temoj, naĝado en nia apuda lago kaj ekskursoj al Berlino. Atentu! Estas necese antaŭaliĝi ĉe: Esperanto-Stacio. – retadreso: esperantostacio@gmail.com

23. julio – 2. aŭgusto

PollandRok – Pol’and’Rock – en Kostrzyn nad Odrą, Pollando, je 5 km de la german-pola landlimo, je 95 km de Berlin. Renkontiĝo por memzorgantoj ene de la granda rokmuzikfestivalo Pol’and’Rock, kiu antaŭe nomiĝis Przystanek Woodstock (500.000 homoj). Inf.: Andi Münchow, rete: andim(ĉe)gmx(punkto)li, pli bone per Telegramo: t(punkto)me/Andi_E

[BILDO p.24] Bildstria desegnaĵo de verda krokodilo kun grandaj elstaraj okuloj kaj larĝa dentoplena buŝo, kuŝanta inter verdaj folioj.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 24

Paĝo 25 de la originalo

[BILDO p.25] Blanka kvadrato kun verda kadro, ene kiu staras verdaj siluetoj de familio manon-en-mane: virino, knabineto, knabeto kaj viro.

23. julio – 2. aŭgusto

Renkontiĝo de Esperanto-Familioj!

Ne okazos! – Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj – en Ispánk, Hungario. – Prokrastita al 2021

24. julio – 3. aŭgusto

Milan Zvara – en Karpata montaro, Ukrainio. Esperanto-piedmarŝo de la vilaĝo Dovhe, kie naskiĝis fama slovaka esperantisto Milan Zvara en Zakarpata provinco, al la plej alta monto de Ukrainio, Hoverla. Organizas: Volodimir Hordijenko, p/k 35, Kiev-133, UA-01133, Ukrainio. – retadreso: volodomir@ukr.net

25 – 31. julio

53-a ILEI-Kongreso (Virtuala) – en reta platformo. Organizas: Internacia Ligo de Esperantaj Instruistoj, ILEI, cp 9, 2416 Les Brenets – retadreso: mirejo.mireille@gmail.com

[BILDO p.25] Rektangula anonco kun blanka fono: maldekstre helblua kvadrato kun la blua minuskla vorto «ilei» kaj, sub ĝi, malhelblua kvadrato kun blanka radiond-simbolo; dekstre la blua teksto «53-a Virtuala Esperanto-Konferenco ILEI 25 – 31 julio 2020».

25. julio – 1. aŭgusto

93-a kongreso de SAT – en Bjalistoko, Pollando. (interreta)

[BILDO p.25] Afiŝo sur pale rozkolora fono: nigra kvinpinta stelo kun ruĝa ovala kampo en la mezo, kie legiĝas «S.A.T.», kaj antaŭ ĝi mano tenanta flagstangon, en gravurstila desegno. Sube, nigraj literoj: «93a SAT-Kongreso — En la reto, 26-31/7/2020».

Ĉi-tiu estos la unua SAT-Kongreso en Pollando post la aborta provo de 1987. La organiza kongres-komitato konsistos el anoj de bjalistoka esperanto-societo. Bildoj pri la prezento farita de Pŝemek Wierzbowksi dum la 92-a SAT-Kongreso en Barcelono estas videblaj en la fejsbuka paĝo de SAT. Organizas: Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT), 67 av. Gambetta, FR – 75020 Paris, Francio. – Retadreso: sat@espero.bialystok.pl

27 – 31. julio

Festivalo NATURIST’

[BILDO p.25] Emblemo el larĝaj penikstrekoj: granda fuksia litero «n» kun eta oranĝa koro, super verda kaj blua ondaj strekoj.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 25

Paĝo 26 de la originalo

1-a Verda Naturisma Semajno, kun Esperanto-kurso – en Baugé-en-Anjou, Francio. Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé-en-Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

[BILDO p.26] Kolora bildo de verda monteto ĉe akvo, kun blanka kapelo kun verda tegmento kaj kupolo sur la supro. Supermetita ruĝa surskribo: «AMIKA RONDO EN N.TAGIL».

27. julio – 9. aŭgusto

Somera esperantumado – en Niĵnij Tagil, Rusio. Mi invitas esperantistojn viziti mian hejman urbon kaj la privatan domon, kie en la gastema atmosfero vi povas ripozi kaj praktiki Esperanton. Estos ankaŭ ekskursoj kaj promenadoj en la parkoj de la urbo kaj ekster urbo. Pri vizoj mi ne respondecas. Organizas: Larisa Kuzmenko, str.Kushvinskaja 25A, N.Tagil-622013, Rusio. – retadreso: klarisa8@yandex.ru

31. julio – 1. aŭgusto

Esperanto-Kurso – en Montrealo, Kanado. Intensa Esperanto-preparkurso por la Universala Kongreso de Esperanto. Katalin kaj Sylvain invitas vin al unika lerno-sperto : Parolu Esperanton en du tagoj! Organizas: Esperantic Studies Foundation. – retadreso: admin@esperantic.org

1 – 8. aŭgusto

Ne okazos! – 105-a Universala Kongreso de Esperanto – en Montrealo, Kanado. Prokrastita al 2022. – La kongreso okazos en la hotelo Sheraton, en la urbocentro. Temo: “UN 75-jaraĝa: dialogo kaj interkompreniĝo en ŝanĝiĝanta mondo”. – Organizas: Universala Esperanto Asocio. – retadreso: kongresoj@co.uea.org – Pliaj informoj ĉe https://www.esperanto2020.ca

[BILDO p.26] Ronda emblemo de la 105-a UK: sur la ekstera rando la blua surskribo «105-a UNIVERSALA KONGRESO de ESPERANTO» kaj sube «MONTREALO 2020»; ene stiligita pejzaĝo de Montrealo kun verda monteto kaj verda stelo, ruĝaj konstruaĵoj, blua rivero kaj blanka ponto.

1 – 8. aŭgusto

Ne okazos! – 49a Internacia Infana-adoleskanta Kongreseto – en Montrealo, Kanado. Infanoj kaj adoleskantoj kune lernas kaj ludas, dum iliaj gepatroj ĉeestas UK-on. Organizas: IIK-skipo.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 26

Paĝo 27 de la originalo

• retadreso: infana.kongreseto@gmail.com

2 – 9. aŭgusto

Ne okazos! – Tendumado 2020 – en Greziljono, Baugé-en-Anjou, Francio. La Verdaj Skoltoj tendumas, skoltumas, lignokonstruas apud la kastelo de Greziljono. Organizas: La Verdaj Skoltoj. – retadreso: info@verdajskoltoj.net

[BILDO p.27] Emblemo de Greziljono: granda verda litero «G» el dikaj arkaj strekoj kun grizaj partoj kaj ombro.

3 – 14. aŭgusto

4-a Maratona Esperanto-kurso kaj IEK – en Baugé-en-Anjou, Francio. Universitatnivela kurso kun Ilona Koutny, paroliga kurso kun Jean-Luc Kristos. Konferencoj pri ” Naturo, Medio, Klimato ” Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé-en-Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

8 – 15. aŭgusto

Ne okazos! – Kristana Kongreso (kadre de 70-a KELI-kongreso) – en Legnica, Pollando. Ĝi okazos en la tagoj 7-14-a de aŭgusto 2021. Ni invitas ĉiujn esperantistojn, kiuj volas aktive pasigi tempon en religia, kristana etoso en bela, malnova urbo de Malsupra Silezio – proksimas la flughaveno en Vroclavo. En la programo: komunaj preĝoj kaj diservoj, komuna kantado, muzikvesperoj kaj koncertoj, ekskursoj por ekkoni interesan regionon. Organizas: Teresa Pomorska, ul. Świstackiego 9/21, 50-430 Wrocław. – retadreso: pomer@wp.pl

8 – 15. aŭgusto

Somera Arbara Lernejo (SALO-15) – en Sieber, Germanio. Somera Arbara Lernejo (SALO) por ĝemelurbaj gejunuloj el Herzberg kaj Góra (PL). Organizas: Interkultura Centro Herzberg (ICH) – retadreso: esperanto-zentrum@web.de

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 27

Paĝo 28 de la originalo

2-semajna vojaĝado en Kartvelio

[BILDO p.28] Du bildoj flanke: maldekstre ondanta kartvela flago — blanka kun granda ruĝa kruco kaj kvar pli malgrandaj ruĝaj krucoj; dekstre la kartvela ŝtata blazono — ruĝa ŝildo kun sankta Georgo sur blanka ĉevalo mortiganta drakon, tenata de du oraj leonoj, kun krono supre kaj rubando kun kartvela surskribo sube.

8 – 23. aŭgusto

Dusemajna vojaĝo en Kartvelio – Vojaĝo por konigi la lando al geesperantistoj. La programo inkluzivas : la ĉefurbo Tbiliso, la Norda kaj Suda Kaŭkazio, trogloditaj urboj, monaĥejoj, nacia parko, kanjono, grotoj, la Nigra Maro, ktp. Organizas: Tea Turmanidze-Fabre, Appartement E02, 26 rue de Montholon, FR-01000 Bourg-en-Bresse, Francio – retadreso: fabrejis@gmail.com

[BILDO p.28] Denove la emblemo de Greziljono: granda verda litero «G» el dikaj arkaj strekoj kun grizaj partoj kaj ombro.

10 – 14. aŭgusto

32-a Internacia E-Konferenco IEK post OSIEK – en Greziljono, Baugé-en-Anjou, Francio. La Organiza Societo de Intenaciaj Esperanto-Konferencoj (OSIEK) okazigis Intenaciajn Esperanto-Konferencojn (IEK) ĝis 2019. En 2020, Greziljono daŭrigas tiun tradicion okazigante la 32-an IEK kun la temo “Naturo, Medio, Klimato, Scienco, Arto “. La partoprenantoj mem prelegos pri tiuj kaj similaj temoj. Organizas: Kulturdomo de Esperanto – Kastelo Greziljono, St. Martin d’Arcé, 49150 BAUGÉ-EN-ANJOU, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

10 – 17. aŭgusto

Ne okazos! – FESTO – en Gresilljon, Francio. Ni ofertas al vi la plej festeman terure organizitan renkontiĝon kun plej grandaj amuziĝeblecoj. Ĉiun vesperon okazos koncertoj kaj en Esperanto kaj en aliaj lingvoj. La trinkejo estos malferma ĝis la nokto-nokto-fin’. Ĉiun tagon vi havos eblon por mem muziki en grupoj aŭ sola, ludi, migri, bicikli aŭ simple ĝui la vivon. Specialaj rabatoj por frua aliĝo, familioj, junuloj, Verdaj Skoltoj kaj helpantoj haveblas. Por helpantoj ni ebligas specialan anĝelan sistemon. Organizas: La Verdaj Skoltoj, Christine Brücker, Realschulstraße 12, 47051 Duisburg, Germanio. – retadreso: guyofchrisburn@gmail.com

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 28

Paĝo 29 de la originalo

[BILDO p.29] Larĝa banera foto de la marbordo de Plouezec: golfeto kun turkisa akvo, boatoj kaj ligna ponteto, verda promontoro dekstre. Supermetitaj: griza terglobo maldekstre kaj la teksto «PLUEZEK – ESPERANTO»; dekstre la verda Esperanto-flago kun blanka kvinpinta stelo kaj, sub ĝi, la surskribo «Plouezec».

15 – 21. aŭgusto

22-a internacia renkontiĝo de Esperanto – prokrastita al 2021 – en Pluezek, Francio. Ĉiutaga programo: – Lernado aŭ trejnado pri Esperanto: kursoj okazos matene de la 9-a ĝis la 12-a. – Turismado kaj marbanado: de la 14-a ĝis la 17:30, eblos malkovri la regionon aŭ sole aŭ akompanate de ĉiĉeronoj. – Kromkursoj: de 17:30 ĝis 18:45, gviditaj de instruistoj aŭ de bonvolemaj partoprenantoj. – Vesperaranĝoj: prelegoj, dansoj, amuzsesioj plezurigos vin de 20:30. En 2020, partoprenos Katalin Kováts, nia honora gasto! Bonvenon al ĉiuj, ni plezure atendas vin! Organizas: Esperanta Asocio de Pluezec. – retadreso: pluezek@armor-esperanto.fr

17 – 23. aŭgusto

[BILDO p.29] Kvadrata emblemo sur nigra fondo: granda blanka litero «Ĥ» meze de sfera nubo el verdaj kaj bluaj rondetoj kun radiantaj linioj, aspektanta kiel viruso aŭ eksplodanta reto.

Kaoso-Navigantoj – en Halbe ĉe Berlino, Germanio. Kaoso-Navigantoj estas novspeca trejnado por gvidantoj kaj gvidontoj de la Esperanto-movado. Ni esploros la rapidajn ŝanĝojn en la mondo rilate al teknologio, socio, ekonomio kaj homaj deziroj. Ni serĉos lokon por Esperanto kaj la Esperanto-movado en tiu mondo de la estonto. Ni invitos fakulojn kaj vizitos instituciojn kiuj helpos al ni kompreni kia estos la mondo de morgaŭ. Dum la seminario estos ekskursoj al Berlino kaj al la regiono de la soraba malpliplimulto, ni vizitos aliajn movadojn kaj organizojn kaj ni lernos pri iliaj strategioj. La formato de la estonteca agado estas libera, ĉu reta, organiza, akademia, entreprena, arta aŭ io alia. Oni ne bezonas specifajn sciojn por partopreni en la seminario. Organizas: Esperanto-Stacio. – retadreso: esperantostacio@gmail.com

17 – 27. aŭgusto

10-a Festa Semajno por infanoj kaj familioj – en Baugé-en-Anjou, Francio. Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé-en-Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 29

Paĝo 30 de la originalo

[BILDO p.30] Du fotoj unu super la alia en vertikala kolono maldekstre. Supre: verda montara pejzaĝo kun kastelo sur monteto (blankaj muroj kaj ruĝaj tegmentoj) sub nuba ĉielo; apudskribo «Mukačevo». Sube: flava baroka preĝejo kun du turoj, antaŭ ĝi flav-blanka moderna tramo n-ro 624 kaj homoj sur la strato; apudskribo «Debrecen».

22 – 24. aŭgusto

Oresto Kuzma-tagoj, OKT – en Mukaĉevo, Ukrainio. Ni elkore invitas vin partopreni la ĉi-jaran esperantistan renkontiĝon, kiu okazos en la fino de aŭgusto en Ukrainio kaj Hungario: Mukaĉevo (dum sabato kaj lundo) kaj Debrecen (dimanĉe). Organizas: Andreo Jankovskij. – retadreso: andreoespero@gmail.com, tel: +38 (067) 994 70 03

22 – 29. aŭgusto

Esperantista restado 2020 – en Métabief, Francio. Restado kun aŭ sen kursoj de Esperanto Loka Métabief situas en franca Juraso, svisa limo. Se vi elektos kursojn, ni proponos 3 aŭ 4 nivelojn. Krome, vi povos viziti la regionon, promeni… Okazos ankaŭ koncertoj, prelegoj, ludoj… Organizas: Anne-Marie Ferrier, 20 rue de la Chesnaie 71530 Fragnes La Loyere, Francio por la klubo “Esperanto en Chalonnais” Francio. – retadreso: annemarieferrier@orange.fr

28 – 31. aŭgusto

[BILDO p.30] Desegnaĵo de abelo vidata de flanke, kun dika nigra kapo kun du antenoj, du helbluaj flugiloj kaj korpo striita nigre kaj verde.

5-a ABELO – Apud Berlina Esperanta LudadO – en Berlin, Germanio. Semajnfina renkontiĝo apud Berlino por ludemuloj. Kune memzorga kun ludado ene kaj ekstere, promenado, naĝado, kafoklaĉado, muzikumado, manlaboro, loĝado en simpla naturamika domo. Organizas: Jessica Grasso. – retadreso: abeloabeloabelo@gmail.com

28 – 31. aŭgusto

Mini-poliglota kunveno – en Kraainem, Belgio. Betka Dorrerova invitas poliglotojn ĉe si hejme en Kraainem, apud Bruselo. Amikeca kunveno por 60 poliglotoj maksimume. Ne okazos prelegoj, sed nur malgrandaj laborgrupoj, volontuloj kun ideoj bonvenas! Tempo por esti kune, dividi manĝaĵojn, viziti Bruselon, bonvenas helpo kaj manĝaĵoj de bruselaj poliglotoj! Esperantisto Yves Nevelsteen ĉeestos kaj klarigos la bazon de Esperanto al interesitoj. Vegetara/vegana! Organizas: Betka Dorrerova. – retadreso: lissiedoe@yahoo.de

fonto: http://www.eventoj.hu

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 7 — Julio 2020 Paĝo 30

La kompleta teksto de la numero 8 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de aŭgusto 2020: 26 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 8, aŭgusto 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n08_aug

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La paĝoj 20 kaj 21 reproduktas artikolon el la dua epoko de la bulteno kaj konservas la piedlinion de la originala paĝo, «Valencia Luno— Dua epoko — Numero 8 — Decembro 1983» (sen spaco post «Luno»), tiel ke ene de ĉi tiu numero 8 de aŭgusto 2020 staras alia numero 8, tiu de decembro 1983.
• Sur la paĝo 23 la anonco de la «5-a ABELO – Apud Berlina Esperanta LudadO» estas presita trastrekita, kun ruĝa «Ne okazas!» apude: ĝi estas la sola aranĝo de la kalendaro tiel markita.
• Sur la foto de la salut-parolbobeloj de la paĝo 25, la rusa «Привет» estas presita renversite.
• La vinjeto subskribita de S. Ricarte sur la paĝo 21 estas skanaĵo el la bulteno de 1983, kaj ĉirkaŭ la desegnaĵo tralumas, spegulita kaj nelegebla, la teksto de la dorsflanko de la originala papero.
• Sur la paĝo 26 la teksto presas dufoje «&qout;» tie, kie devus stari citiloj, en la frazo pri «Sonoru Amo kaj Saĝo».
• Sur la foto de la ok EPOKO-libretoj de la paĝo 19, la aŭtornomo de «KISO DE LA REĜINO» ne legiĝas certe sur la kovrilo; ĝi ŝajnas diri «I. F. Narvin». La ceteraj sep legiĝas klare.
• La adreso de LUM-RADIO en la kolofono de la paĝo 2 aperas ĉi tie nur kiel «Avda. Castilla, 25, 46380 Cheste», sen la etaĝ-indikoj, kiujn portis la julia numero («25, 1-a, 1-a»).

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun la teksto «VALENCIA LUNO» en grandaj arĝentkoloraj literoj kaj verda kvinpinta stelo dekstre; maldekstre, sur nigra fono, foto de la Torres de Serranos de Valencio lumigitaj nokte, kun luno super ili.

Tria epoko – numero 8 – Aŭgusto 2020

★ LA ANGLA LINGVO KAJ ESPERANTO

★ ESPERANTISTA BIBLIOTEKO

[BILDO p.1] Kovrilbildo okupanta la tutan reston de la paĝo: nigra-blanka foto de Ansel Adams, barba viro kun larĝranda ĉapelo kaj veluraj jako kaj ĉemizo, rigardanta supren dekstren; antaŭ li, sur tripiedo, granda faldo-fotilo kun objektivo kaj ledaj balgoj; fone, brancoj de abioj kaj rokoj. En lia mano pendas lum-mezurilo.

LA FOTOGRAFIO – 1 Ansel Adams

Paĝo 1

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] La kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun «VALENCIA LUNO» kaj verda stelo, kaj maldekstre la Torres de Serranos lumigitaj nokte sub la luno.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

[BILDO p.3] Fonbildo okupanta la tutan paĝon: nigra-blanka foto de Ansel Adams — alta saguaro-kakto kun pluraj brakoj, meze de la paĝo, kontraŭ malhela ĉielo; ĉirkaŭe dezerta arbustaro kaj, fone, aliaj kaktoj. La enhavtabelo estas presita blanke sur ĝi.

ENHAVO

01 KOVRILO: Fotografia portreto de la naturo fotisto Ansel Adams de J. Malcolm Greany

04 SALUTON! Novaj sekcioj de Eduardo Alonso

05 LA FOTOGRAFIO – 1 de Eduardo Alonso

08 FOTISTO DE LA MONATO – 1 – Ansel Adams de Eduardo Alonso

09 ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO de Elías Hernández Capdevila

13 KVARANTENO – 4 de Dennis Keefe

19 ESPERANTISTA BIBLIOTEKO de Elías Hernández Capdevila

20 LA PASINTECO – La angla lingvo kaj Esperanto de F. Navarro

22 LA ESTONTECO – Kiam, kie, kio okazos?

Foto: Ansel Adams: The Mural Project 1941-1942 – In Saguaro National Monument – Arizona

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

Novaj sekcioj, de Eduardo Alonso

Karaj geamikoj

Dum la unua duono de julio ni daŭrigis niajn virtualajn renkontiĝojn per Zoom, kiuj estas nune suspenditaj pro la somera paŭzo.

En ĉi tiu numero ni komencas novan serion de artikoloj pri La Fotografio, en kiuj ni revizios la bazajn konojn de ĉi tiu arto, kiuj helpos nin fari bonajn fotojn.

Ni ankaŭ komencas serion dediĉitan al Fotisto de la Monato, kie ni prezentos la plej gravajn fotistojn en la historio de la fotografio kaj kiun ĉi-monate ni dediĉas al Ansel Adams.

Ni daŭrigas niajn kutimajn sekciojn: Angulo de la Esperantista Ŝak-Ludanto, kaj la kvara transdono de Kvaranteno.

Kaj ni havas alian novaĵon, la Esperantista Biblioteko, ĉe kiu ni intencas konigi la malgrandajn (aŭ grandajn) esperantistajn bibliotekojn de aliaj samideanoj, por kiuj ni bezonas vian kunlaboron.

Feliĉajn festojn kaj bonan legadon.

Afablajn salutojn

Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

LA FOTOGRAFIO – 1

de Eduardo Alonso

1. Enkonduko

Ĉi-monate ni komencas novan serion de artikoloj kun la intenco doni iujn bazajn nociojn pri fotado, kiuj permesas plibonigi la teknikon por preni bonajn fotojn.

Por ĉi tio vi nur bezonas fotilon kaj praktiki, praktiki kaj praktiki.

Mi kuraĝigas vin ĉiujn preni vian plej ŝatatan homon, beston, planton aŭ aĵon kaj provi ĉiujn el la aferoj, kiujn mi komentos. Prenu fotojn, multajn fotojn. Sed tiam ne montru ilin ĉiujn. Vi devas elekti la plej bonan, aŭ la du plej bonajn de ĉiu seanco, ni ne ĝenu la personaron. Kaj tiuj, kiuj ne konvinkas vin, forviŝu ilin kaj faru ilin denove. Se vi emas elteni senkompatan kritikon, vi povas sendi al mi vian plej bonan foton de ĉiu monato.

[BILDO p.5] Foto de la malantaŭa flanko de nigra cifereca spegul-refleksa fotilo Canon kun bateria tenilo sube. Videblas la okulario, la butonoj DISP., MENU, JUMP kaj la disko AF/WB/ISO, kaj la ekrano montranta la datenojn «1/6 F4.5 ISO 100», «P», la ekspozicio-skalon «-2..1..0..1.:2», «AWB», «ONE SHOT», «C.Fn», «RAW» kaj «200». Sur la tenilo estas ŝaltilo OFF/ON.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

2. Pri fotografio

Fotografio estas arto, la arto verki per lumo, laŭ sia greka etimologio. Foti estas tre facila, en la plej multaj kazoj sufiĉas premi butonon.

Preni bonan foton ne malfacilas, ĝi nur bezonas iom da teknikaj scioj kaj iom da planado.

Por akiri bonan foton, vi bezonos tri aferojn:

• Ke la foto rakontu ion interesan

• Rakontu ĝin en alloga maniero

• Ke ne ekzistas teknikaj eraroj

La unua afero estas lerni rigardi, observi ĉion ĉirkaŭ ni. Beleco troveblas en la plej neatenditaj objektoj. Rigardado de bildoj povas helpi por ĉi tio. Ni loĝas ĉirkaŭataj de bildoj, vi nur devas atenti ilin kaj pripensi kiel oni farigis.

Poste vi devas lerni la teknikon. Ekkonu la fotilon kaj ĝiajn kontrolojn. Kaj fine, vi devas lerni rakonti aferojn en maniero, kio faras klare tion, kion ni volas esprimi. Ĉi tiu lasta parto estas la plej malfacila, kvankam ĉiuj tri estas lernataj sammaniere per praktikado.

Por fari bonan foton, unue vi devas elekti temon, ĝi povas esti pejzaĝo, floro, portreto, memportreto, muta naturo, ktp. La temoj estas senfinaj.

Poste vi devas analizi la kondiĉojn (lumo, movo, distanco, ktp) kaj pensi pri kiel vi volas la foton kaj kion vi volas rakonti per ĝi. Du faktoroj influas la manieron rakonti aferojn, la vidpunkton kaj la kadron.

[BILDO p.6] Foto, dekstre sur la paĝo, de nigra fotilo Canon EOS vidata de supre, kun longa objektivo Tamron kun la surskriboj «MADE IN JAPAN», «TAMRON SP 90mm F/2.8 MACRO 1:1» kaj «Di»; videblas la supra ekrano de la fotilo, la butonoj «WB», «AF·DRIVE», «ISO» kaj la ŝultra rimeno.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

Fine antaŭ ol pafi, vi devas ĝustigi la fotilon al la ekzistantaj kondiĉoj. Ĉi tiu parto estas la plej grava parto de la tuta proceduro.

Estas tri trajtoj, al kiuj devas esti speciala atento:

• ekspozicio (por doni al la fotoj la ĝustan luman nivelon),

• fokuso (por eviti neklarajn fotojn)

• kaj eblaj movadoj (por eviti neklarajn fotojn).

Kaj nun ni nur devas elekti la formaton (horizontala aŭ vertikala), elekti la vidpunkton, kadri kaj pafi.

Ŝajnas malfacila, sed kun iom da praktiko, ĉi tiu tuta proceduro estas farita instinkte kaj daŭras kelkajn sekundojn.

Post pafi vi devas analizi la foton, korekti eventualajn erarojn kaj repafi. Kaj ripetu ĉi tion ĉiam kaj ĝis la foto estos ĝuste tio, kion vi celis.

Kutime oni rekomendas fari almenaŭ du aŭ tri fotojn kun malgrandaj variaĵoj, kvankam eble unue necesas preni kelkajn pliajn.

Bonŝance, cifereca fotado estas senpaga kaj permesas al ni preni tiom da pafoj kiom ni bezonas. Kun la malnova analoga fotado, vi devis atendi riveli la fotojn por vidi la rezulton, kio ne ĉiam estis tuja (nek senpaga). (daŭros)

[BILDO p.7] Foto de la ekrano de fotilo, blankaj simboloj sur nigra fono en kradaj kestoj: supre «3″2», «F18», «ISO L»; sube maldekstre «M», meze la ekspozicio-skalo «-2..1..0..1.:2» kaj dekstre «⚡+/− −1»; en la sekva vico la fokus-punktoj, «S», «AWB» kaj la mezur-simbolo; poste «RAW», «MF» kaj la simbolo de mem-deĉenigilo; kaj en la lasta vico «Q», la baterio-indikilo kaj «[ ]».

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

FOTISTO DE LA MONATO – 1

Ansel Adams, de Eduardo Alonso

Ansel Adams (1902 – 1984) estis usona fotisto, naskiĝinta en San-Francisko, disvolviginto de la zonsistemo.

Konata pro liaj fotoj blank-nigraj pri pejzaĝoj de la nacia parko Yosemite en Usono (inter aliaj pejzaĝoj) kaj kiel aŭtoro de multaj libroj pro fotado kiel la manlibra trilogio pri teknika instruado. Li fondis la fotografian asocion Grupo f/64 kune kun Edward Weston, Willard Van Dyke, Imogen Cunningham kaj aliaj.

[BILDO p.8] Nigra-blanka foto de Ansel Adams: sub ŝtorma ĉielo kun grandaj nuboj leviĝas dentita neĝkovrita montoĉeno; antaŭ ĝi vasta arbara ebenaĵo tra kiu serpentumas larĝa hela rivero, formanta grandan kurbon. Apudskribo: Ansel Adams: Montaroj Tetonoj kaj la rivero Snake (Serpento)

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO

de Elías Hernández Capdevila

Last-monate, tiel kiel jam aperas en multaj bultenoj pri SUDOKUOJ, KRUC-VORTOJ…, ni komencis ĉiu-monatan artikolon pri kvar facilaj ŝak-matoj, atingitaj per nur unu movo de blanka peco. Tiu ŝak-mato povus esti atingita per iu ajn peco, do, per damo, turo, kuriero, ĉevalo aŭ peono. Kompreneble, mi montras ankaŭ la solvon ĉe ĉiu ŝak-mato. Bonvolu provi ne rigardi la solvon ĝis post paro da minutetoj …

Por faciligi al vi tiun taskon, mi ripetas necesan klarigon, pri la ĉefaj menciindaj ideoj pri tiu mirinda sporto-scienco:

La ŝak-tabulo aspektas tiel, kun pecoj (maldekstre) kaj sen ili:

[BILDO p.9] Du ŝak-tabuloj unu apud la alia en kadro. Maldekstre: tabulo kun brunaj kaj helbrunaj ĉeloj, la kolumnoj markitaj a–h kaj la vicoj 1–8 ambaŭflanke, kun pecoj sur ĝi — la nigraj turo a8, ĉevalo b8, kuriero c8, damo d8, reĝo e8, kuriero f8, ĉevalo g8 kaj turo h8, kaj la nigraj peonoj en la sepa vico (mankas tiu de e7); blanka kuriero sur c4, blanka peono sur e4 kaj nigra peono sur f4; la blankaj peonoj en la dua vico (mankas tiuj de e2 kaj f2) kaj, en la unua vico, la blankaj turo a1, ĉevalo b1, kuriero c1, damo d1, reĝo e1, ĉevalo g1 kaj turo h1 (f1 estas vaka). Dekstre: la sama tabulo malplena, kun la nomo de ĉiu ĉelo skribita en ĝi — a8, b8, c8 … ĝis h1.

Jen la diversaj pecoj. La pecoj moviĝas kaj samtempe ekkaptas tiel:

● reĝo: po unu ĉelo ĉiu-foje, en libervola direkto (vertikale, horizontale aŭ diagonale)

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

● turo: laŭlonge de vicoj kaj kolumnoj (ĉe ŝak-lukto ĉiu kolono nomiĝas kolumno)

● kuriero: laŭlonge de la diagonaloj

● damo: laŭlonge de vicoj, kolumnoj kaj diagonaloj. Oni povas diri ke tiu peco kapablas agi kiel turo kaj kiel kuriero, samtempe. Sed atentu: la damo ne povas agi kiel la ĉevalo

● ĉevalo: per saltoj laŭ la litero L (du ĉeloj rekten kaj unu flanken, aŭ unu ĉelo rekten kaj du flanken). Ĝi povas transalti kaj siajn proprajn pecojn kaj la pecojn de la alia ludanto

● peono: je unu ĉelo antaŭen, se tiu ĉi ĉelo estas vaka aŭ malplena (se la peono estas ankoraŭ en la baza pozicio, ĝi povas transmoviĝi je du ĉeloj antaŭen, se ambaŭ ĉeloj estas vakaj aŭ malplenaj). Plie ĝi povas preni aŭ ekkapti pecon de la alia ludanto, kiu estas sur diagonale najbara ĉelo staranta antaŭ la peono

[BILDO p.10] Tabelo dekstre sur la paĝo, en blua kadro: ses vicoj, ĉiu kun la blanka figuro de peco maldekstre, ĝia nomo meze kaj la sama peco nigra dekstre — «Reĝo (R)», «Damo (D)», «Turo (T)», «Kuriero (K)», «Ĉevalo (Ĉ)» kaj «Peono».

Kaj jen niaj kvar ĉi-monataj ŝak-matoj (rememoru: oni povas atingi ĉiun ŝak-maton per nur unu movo de blanka peco).

Kvankam vi ne konvinkiĝos, ludi ŝak-ludon, aŭ almenaŭ provi solvi malgrandajn problemetojn, kiel tiujn kiujn mi montras al vi, estas eksterordinara ekzerco por via menso kaj por via kapablo koncentriĝi:

Havu kuraĝon, kaj provu solvi la kvar problemetojn!

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

[BILDO p.11] Unua ŝak-diagramo, maldekstre supre: tabulo kun blankaj kaj strekitaj ĉeloj, la kolumnoj a–h kaj la vicoj 1–8. Nigraj pecoj: turo c8, damo d8, kuriero f8, turo h8; peonoj a7 kaj b7, kuriero d7, reĝo e7, peonoj f7, g7, h7; peono e6; peono d5. Blankaj pecoj: ĉevalo c7; kuriero e5; peono f4; damo d3; peonoj a2, b2, c2, kuriero e2, peonoj g2, h2; turo b1, reĝo e1, turo h1.

SOLVO: movu la blankan damon ĝis a3. La nigra reĝo ne povas forfuĝi ĉar la blanka ĉevalo kontrolas la ĉelon e8 kaj la blanka kuriero kontrolas la aliajn eblajn fuĝeblajn ĉelojn d6 kaj f6… Kaj, kompreneble, nenia nigra peco povas blokigi la atakon de la blanka damo

[BILDO p.11] Dua ŝak-diagramo, maldekstre sube: tabulo kun blankaj kaj strekitaj ĉeloj, la kolumnoj a–h kaj la vicoj 1–8. Nigraj pecoj: reĝo f8; peono a5, peono f5; turo a4. Blankaj pecoj: turo b7; reĝo g6; kuriero h4; peonoj f3 kaj h3; peono g2.

SOLVO: movu la blankan turon de b7 ĝis b8. Nun la nigra reĝo havas nenian fuĝeblan ĉelon tra kiu ĝi povus forpuŝi la atakon de la turo. La kuriero ĉe la ĉelo h4 kontrolas la eblan fuĝeblan ĉelon e7

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

[BILDO p.12] Tria ŝak-diagramo, maldekstre supre: tabulo kun blankaj kaj strekitaj ĉeloj, la kolumnoj a–h kaj la vicoj 1–8. Nigraj pecoj: peonoj a7 kaj b7, reĝo d7, ĉevalo e7, peono f7; peono g6; ĉevalo e5; damo b2. Blankaj pecoj: damo b8; ĉevalo h7; kuriero d5, peono f5; peono d4; peono c3; peono a2, peonoj f2 kaj g2, reĝo h2.

SOLVO: ĉi-tie, la nigra reĝo havas nenian alian ĉelon al kiu transiri, oni nur bezonas alian blankan pecon kiu povus ataki tiun malfeliĉan reĝon, kaj oni trovas … la blankan ĉevalon, kiu transirante ĝis f8 aŭ ĝis f6 ŝak-matos la nigran monarĥon …

[BILDO p.12] Kvara ŝak-diagramo, maldekstre sube: tabulo kun blankaj kaj strekitaj ĉeloj, la kolumnoj a–h kaj la vicoj 1–8. Nigraj pecoj: turo c8; peono g7; reĝo e6, peono f6, peono h6; peono b5; ĉevalo a2. Blankaj pecoj: turo d7; ĉevalo f5; peono e4; ĉevalo d3, peono f3; peono b2, peonoj g2 kaj h2; reĝo g1.

SOLVO: movu la blankan turon ĝis e7. La nigra reĝo ne povas ekkapti tiun turon, ĉar la blanka ĉevalo ĉe f5 kontrolas tiun ĉelon. Kaj plie, la ĉelo d6 estas kontrolita de la sama ĉevalo, la ĉelo d5 estas kontrolita de la peono kaj la ĉelo e5 estas kontrolita de la ĉevalo ĉe d3 kaj post la movo de la turo ankaŭ de tiu sama turo …

Elías Hernández Capdevila

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

KVARANTENO – 4

de Dennis Keefe

Kvaranteno, Tago 22

Lumo ĉe la fino de la tunelo. Aŭdis en la radio, vidis en la televido, legis en la ĵurnalo, ke iam oni povos sperti duonkvarantenon, piedirante sole, elirante kun infanoj, ktp. Eble en majo.

Nun mi promenadas en mia loĝejo mem, farante ĉiutage inter 10,000 kaj 11,000 paŝoj. Tien reen, tien reen, tien reen. En la fruaj tagoj de la kvaranteno antaŭ tri semajnoj mi faris inter nur 1,000 kaj 2,000 paŝoj. Tro malmulte por la sano!

[BILDO p.13] Flava trafiksigno kun nigra kadro kaj la nigra surskribo «QUARANTINE».

Mi enuiĝus marŝante tiujn 10,000 paŝojn, ok kilometrojn, sed mi piediras aŭskultante ion – ne muzikon, sed vortojn: radion, rakontojn, romanojn. Hodiaŭ, krom novaĵoj pri la kronviruso, estis interesa programo pri Menendez y Pidal.

Mi scias nenion pri la fama kartludo nomata briĝo, do mi preparis 5-minutan prezentadon por la babilrondo. Mi ŝatas ekkoni nekonatajn de mi temojn. Estas 7-paĝa en esperanta artikolo pri briĝo en Vikipedio. Pepe parolis pri sia 20-taga vojaĝo tra Eŭropo en la jaro 1972. Elias prezentis proverbojn, sed ne restis ĉefine tempo por Eduardo hodiaŭ.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

Kvaranteno, Tago 23

Mi vidis — ĉu pro hazardo, ĉu pro alia kialo — multe pli da homoj ekstere, plaĝkvartale hodiaŭ. Unu biciklis, unu laŭtege parolis, pluraj promenigis hundojn, alia eĉ demetis la ŝuojn kaj marŝis rekte al la marbordo, metante siajn piedojn en la akvon.

[BILDO p.14] Foto maldekstre: du helbluaj ĥirurgiaj maskoj kun blankaj orelaj elastaĵoj, sur blanka fono.

Mi enviis ilin, kaj samtempe sekrete volis, ke la policistoj venu kaj monpunu ilin. Sed tiel mi ne devas pensi. Ne decaj pensoj tiaj. Lasu al ili libere vivi. Ne ĝenu la vivojn de aliaj (kaj eble lasu al la policistoj libere monpuni).

Dum la babilrondo, Eduardo parolis pri esperanta aplikaĵo por ludo pri vortoj, kiu similas Skrablon. Mi parolis pri la vasta kolekto de podkastoj de Esperanta Retradio, kaj mi lautlegis unu el ili de la lasta monato pri kiel okupiĝi dum la kvaranteno. Elias, Pepe, kaj Rosa ankaŭ partoprenis.

Mi ekzercis min aŭskultante la germanan libron Momo. Morgaŭ mi finos ĝin.

Kvaranteno, Tago 24

Se hieraŭ estis la tago de aŭdacaj homoj revenantaj por promeni en Cullera kvazaŭ la kronviruso forflugis al la luno, hodiaŭ estis la mateno de policistoj, civilaj gardistoj, kaj, nove, la armeo mem. Denove, fantomo-plaĝo kvazaŭ ĉiuj hundoj ferius en la Pikoj de Eŭropo.

En la babilrondo Pepe priskibis sian matenan aventuron en la superbazaro: enviciĝo kaj 30-minuta atendado. Elias kreis vortludon, inspirite de la hieraŭa

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 8 — Aŭgusto 2020 Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

prezentado de Eduardo. Mi prezentis la Bitarkivo.org de Ivan. Eduardo siaflanke starigis babilejon en Zoom, kiun mi provos en venontaj tagoj.

Spektis la filmon LOS PEDIGÜEÑOS 😑 kaj LOS FURTIVOS 😀. Legis pri hispana poezio de la 20a jarcento.

Kvaranteno, Tago 25

Aerumis la loĝejon per la plaĝflankaj fenestroj matene, kaj per la montflankaj vespere. Tiel, ĉar mi volas utiligi la matenajn kaj vesperajn sunradiojn por varmigi la ĉambrojn.

[BILDO p.15] Piktogramo: du manoj premantaj unu la alian, superkovritaj de granda ruĝa malpermesa cirklo kun oblikva strio — la malpermeso de manpremo pro la pandemio.

Komencis lerni pri la verkoj de Stefan Zweig, aŭtoro el Vieno, kiu skribis en la unua duono de la 20a jarcento.

En la babilrondo ni komecis lerni kiel uzi ZOOM. Kelkaj sukcesis, kelkaj ne, do ni refoje utiligis Jitsi. Elias daŭrigis la ludon pri la divenado de sepliteraj vortoj per la helpo de tri literoj konsonantaj plus aldono de mallonga vortara signifo.

Mi prezentis la libron MOMO verkita de Michael Ende. Partoprenis ankaŭ Fernando, Eduardo, kaj Pepe.

Kvaranteno, Tago 26

Legis pli pri hispana poezio de la 20a jarcento. Tion faris por pli kaj pli bone kompreni literaturon ĝenerale, kaj tion por pli bone kompreni Kiĥoton. Ĉio — moderna, antikva — iel interrilatas.

Paĝo 16 de la originalo

Finis la libron de Stefan Zweig en la germana: Schachnovelle. Tute surprizis min, ĉar ĝi tre rilatas nian nuntempan kvarantenan problemon — Kion fari kiam oni estas izolita longan tempon. Nepre devas paroli pri tiu libro en venonta babilrondo.

[BILDO p.16] Flava averta signo en formo de rombo, kun nigra bordero: silueto de persono portanta buŝ-naz-maskon.

Ĉeestis la babilrondon hodiaŭ Eduardo, Elias, Pepe, kaj mi. Litero-ludo gvidata de Elias. Mi prezentis la grandan jutuban instruado-laboron de Carlos Herreras, emerita instruisto de EGB, kiu kreis 2009 lecionojn hispanlingve pri diversaj studfakoj: matematiko, gramatiko, fiziko, geografio, literaturo kaj similaj.

Cetere, dank’ al la laboro de Eduardo, ni ĉiuj, spite al komencaj malfacilaĵoj, sukcese uzis ZOOM!

Kvaranteno, Tago 27

Hieraŭ vespere kiam mi ekkuŝis, mi sentis min iomete malbone. Mi bone dormis, sed kiam mi vekiĝis hodiaŭ matene, mi havis febron, iomete, kaj mi estis tre, tre laca.

Mi iris al la banĉambro, faris tion kion mi devas fari tie, kaj pro singardemo, mi ekprenis grandan, malplenan sitelon por meti ĝin apud la liton. Trafa decido!

Mi tuj bezonis tiun ujon, ĉar mi vomis tuj post kiam mi atingis mian liton. Mi havas temperaturo-mezurilon, do mi registradis mian korpo-varmecon dum la tago.

Paĝo 17 de la originalo

37.2 je la 10:30 37.6 je la 12:00 38.4 je la 15:00 38.3 je la 17:37 38.2 je la 19:20 37.9 je la 22:50 37.7 je la 23:50

Mi telefonos al la sano-servo se mi pli malboniĝos. Eble mi manĝis ion malbonan, kio povas okazi ĉar mi ne sukcesas aĉeti freŝajn manĝaĵojn (en superbazaro nur unufoje ĉiusemajne). Aŭ eble estas iu viruso, aŭ eĉ TIU viruso.

[BILDO p.17] Kolora ilustraĵo: kvar paperfiguroj de homoj kun maskoj (viro kun valizo, virino, junulo kun bastono kaj virino kun hundo) starantaj antaŭ butiko, disigitaj de ruĝaj streketitaj duoblaj sagoj, kiuj montras la sekurdistancon.

Kvaranteno, Tago 28

Ĉio bonas, kio ĉefine bonas. Mi resaniĝis, do mi ne havis TIUN viruson, kaj ĉu mia malsano devenis de iu viruso, de iu bakterio, aŭ de ia malica kemiaĵo ne

Paĝo 18 de la originalo

gravas, ĉar nun mi povas alfronti la kvarantenon normale kiel en la aliaj 27 tagoj.

Kvankam resana, mi ankoraŭ estis tro laca por bone koncentriĝi, tamen mi uzis unu horon por studi la geografion de la regiono de la rivero Duero. Belege.

Kaj mi partoprenis la babilrondon. Se vi antaŭe ĉeestis la meetjitsiajn kunvenojn, vi trovos la ZOOM-kunvenojn, pro teknikaj kialoj, pli altkvalitaj, malpli streĉaj, pli homaj kaj amikecaj (kvankam tiu retservo havas verŝajne problemojn rilate programo-piratojn “hackers”).

En la babilrondo, Pepe prezentis libron kiun li iam legis: Gil Blas de Santillana. Eduardo prezentis du esperantajn retvortarojn: Prevo kaj Praktika Vortaro de Esperanto. Mi decidis paroli pri mia malsano, ne ĉar tion mi ŝatas, sed ĉar mi pensas, ke por bone regi lingvon estas oportune paroli pri ĉiaj temoj. Kaj lastparole hodiaŭ Elias kaptis nian atenton per vortludoj.

(daŭros) Dennis Keefe

[BILDO p.18] Nigra bandero kun ruĝaj desegnoj de koronvirusaj partikloj; en la centro flava tabulo kun nigra teksto: «QUARANTINE COVID-19».

Paĝo 19 de la originalo

ESPERANTISTA BIBLIOTEKO

de Elías Hernández Capdevila

Ni komencas ĉiu-monatan tekstaĵon en kiu ni parolos pri libroj verkitaj PER, POR, PRI aŭ PRO Esperanto. Do, la temo de ĉi tiu bultenero estas Esperanto libroj, ĉu tradukitaj ĉu verkitaj originale per nia mirinda lingvo. Kaj mi ŝatus komenci per aludo al mia Esperanto libraro, kiun mi gardas ĉe mi kiel plej ŝatinda trezorego. Fakte mi kolektas librojn -ĉu en papera versio, ĉu en pdf-a versio- ekde antaŭ multe da tempo, jam pli ol dek jaroj.

La celo de ĉi tiu bultenero estas ankaŭ kuraĝigi aliajn geesperantistojn montri siajn Esperanto-librarojn, revuojn, bultenojn, ktp. Vi nur devus kontakti nian ĉef-redaktoron, Eduardo, kaj sendi al li malgrandan tekstaĵon pri via Esperanto libraro, kune kun fotaĵo.

Kaj jen mia kolekto de libroj eldonitaj ĉe la eldonejo EPOKO, kiujn mi aĉetis en diversaj retaj paĝaroj (Mil anuncios, e-Bay, Amazon, Wallapop, Iberlibro, Re-read, Relibrea,…), dimanĉaj strat-merkatoj (ĉefe en Rastro de Valencia kaj Madrid), foiroj pri uzataj libroj (tiu kiu okazas dum la monato marto en Valencia), ktp.

Elías Hernández Capdevila

[BILDO p.19] Kolora foto de ok poŝlibroj de la eldonejo EPOKO, dismetitaj sur granita surfaco. Ĉiu kovrilo havas kolorajn fonojn kun blanka rombo en la centro, la vorton «EPOKO» supre kaj la surskribon «THE ESPERANTO PUBLISHING CO. LTD. — ANGLUJO» sube. La titoloj videblaj estas: «KISO DE LA REĜINO — I. F. Narvin [?]» (verda); «LA KARNAVALO KAJ SOMNAMBULINO — [Ka]rl Lebrecht Immermann» (oranĝa); «MURDO EN LA ORIENTA EKSPRESO — Agatha Christie» (malhelverda); «PRINCINO DE MARSO — Edgar Rice Burroughs» (blua); «LA PRINCO KAJ BETTY — P. G. Wodehouse» (olivkolora); «LA TEMPO-MAŜINO / LA LANDO DE LA BLINDULOJ — H. G. Wells» (blua); «SEP VANGOFRAPOJ — Karlo Aszlányi» (verda); «LA KNABOJ DE PAŬLO-STRATO — Francisko Molnár» (malhelverda).

Paĝo 20 de la originalo

LA PASINTECO

La angla lingvo kaj Esperanto

Okaze de la komenco de miaj dumonataj Esperanto-kursoj, kaj dum la semado de nia nobla idealo, multfoje oni diris al mi:

“Neniam kaj neniel Esperanto povos konkuri kun la angla”.

Estas sciate la kreskanta influo de la angla lingvo en la komerco, en la scienco, en la turismo kaj eĉ… en la verkokantoj produktitaj ĉiulande pere de tiu idiomo. Ni ne forgesas, ke ĝi estas deviga lernobjekto en la lernejoj kaj liceoj de multaj landoj. Ankaŭ ĉe ni, en Hispanio, amaso da gelernantoj lernas la anglan.

Kiu volas lerni fremdan lingvon klopodas akiri la ĉefajn kvar kapablojn: paroli, aŭdkompreni, skribi kaj legi kun kompreno» En la angla estas relative facilaj la skribado kaj legado; sed la parolado kaj aŭdado estas ege malfacila pro la prononcado. Sufiĉas, ke unu el la kvar kapabloj estu malfacile akirebla por fiaskigi la komencantojn. Ŝajnas preferinde komenci per facila idiomo la lernadon de fremdaj lingvoj por kuraĝigi ilin, kaj Esperanto estas la plej facila lingvo de la mondo. Ĝi estas romana lingvo; ĝia vorttrezoro estas romana. La ortografio estas fonetika. Oni parolas kiel oni skribas, oni skribas kiel oni parolas. Komparu kun ĉi tio, ke en la angla oni devas duoble lerni ĉiun vorton: unue, la ortografion, poste, la prononcon.

La angla, same kiel multaj el la nomataj naturaj lingvoj (franca, germana, rusa, araba) havas multajn morfemojn, kun pluraj alomorfoj. Ni ne forgesu, ke ju pli da alomorfoj des pli malfacileco en la lernado.

Laŭ enketo farita, ne al la gelernantoj, sed inter mezlernejaj profesoroj pri la scipovo de la angla, tre malmulte de ili deklaris sin kapablaj legi kaj paroli ĝin.

Laŭokaze mi reliefigis, ke la angla estas nacia idiomo, kaj tial ĝi ne plenumas gaje tiun rolon de internacieco. Se tiu ĉi idiomo estus la ĝusta solvo kiel lingvo internacia, kiel klarigi, ke en Usono progresas la Esperantista movado kaj en Britio okazis la plej alta nombro de Universalaj Kongresoj de Esperanto?. En la Brita Parlamento estas pli ol 120 membroj, el malsamaj politikaj partioj, kiuj

Paĝo 21 de la originalo

favoras al Esperanto. La angla neniam povas esti, laŭ mia opinio, vere internacia, ĉar por alproksimigi la homojn al ĝi mankas kion neniam povos havi: la neŭtralecon.

Kiel ĉiuj aliaj naciaj lingvoj, la angla estas elitema, ĉar ĝia lernado, sukcesa lernado, apartenas nur al la havantoj da tempo kaj mono. Kontraŭe, Esperanto, kiun oni instruas senpage, pro ĝia logiko kaj simpleco postulas nur malmulte de la tempo bezonata en la lernado de la angla lingvo.

La novaj ŝtatoj en Afriko komprenis, ke la lingva kaj kultura dependeco de siaj iamaj koloniaj metropoloj estas precipe danĝera minaco en la konstruaĵo de sia sendependeco. Inter aliaj, Kenjo abolis la anglan. La bazo de ĉiu sendependo estas la nacia lingvo.

Esperanto (nenies kaj ĉies propraĵo) protektas la naciajn idiomojn kaj donas al la homaro la eblon interkompreniĝi, la veran solvon de la lingvistika ĥaosa problemo, la malaperon de la idiomaj diskriminacioj kaj ebligus pli ĝuste konservi egalan rajtecon inter ĉiuj etnaj lingvoj. La logiko kaj strukturo de Esperanto ege helpas nin en la lernado de naciaj idiomoj.

Fine, estas pruvite, ke kiu unue lernis Esperanton kaj poste (aŭ samtempe) la anglan, atingas la celon pli frue ol kiu lernis la anglan. Plie, la unua havas la avantaĝon scipovi ne unu lingvon, sed du: Esperanto kaj la anglan.

F. Navarro

[BILDO p.21] Nigra-blanka humura desegnaĵo skanita el la malnova bulteno: viro kun okulvitroj kaj knabino sidas sur amaso da rubo — malnovaj televidiloj, lavmaŝinoj, aŭtoj — antaŭ akvo kun flosantaj rubaĵoj kaj rato. La knabino diras en parolbobelo: «KAJ…KIO ESTAS EKOLOGIO?». Subskribita «S. RICARTE». Ĉirkaŭ la vinjeto videblas paliĝinta, renversita teksto de la originala paĝo [nelegebla].

Valencia Luno— Dua epoko — Numero 8 — Decembro 1983

Paĝo 22 de la originalo

LA ESTONTECO

Kiam, kie, kio okazos?

[BILDO p.22] Emblemo de «EVENTOJ — INTERNACIA KALENDARO»: verda valizo kun la vorto EVENTOJ vertikale maldekstre kaj, interne, kvar homfiguroj en ruĝa, blua, verda kaj flava, kiuj tenas la manojn.

Internacia Kalendaro de Esperanto-aranĝoj

http://www.eventoj.hu/

Kiam, kie, kio okazos? La Internacia Kalendaro listigas ĉiujn publikajn kaj konatajn Esperanto-aranĝojn, renkontiĝojn, festivalojn kaj kongresojn, kiuj bonvenigas viziton de vojaĝemaj esperantistoj.

[BILDO p.22] Horizontala bandero kun foto de golfo kun boatoj kaj ponteto; maldekstre terglobo, dekstre la verda Esperanto-flago kun blanka kvadrato kaj verda stelo. Surskriboj: «PLUEZEK – ESPERANTO» kaj «Plouezec».

15 – 21. aŭgusto

22-a internacia renkontiĝo de Esperanto – prokrastita al 2021 – en Pluezek, Francio. Ĉiutaga programo: – Lernado aŭ trejnado pri Esperanto: kursoj okazos matene de la 9-a ĝis la 12-a. – Turismado kaj marbanado: de la 14-a ĝis la 17:30, eblos malkovri la regionon aŭ sole aŭ akompanate de ĉiĉeronoj.

• Kromkursoj: de 17:30 ĝis 18:45, gviditaj de instruistoj aŭ de bonvolemaj partoprenantoj. – Vesperaranĝoj: prelegoj, dansoj, amuzsesioj plezurigos vin de 20:30. En 2020, partoprenos Katalin Kováts, nia honora gasto! Bonvenon al ĉiuj, ni plezure atendas vin! Organizas: Esperanta Asocio de Pluezec. – retadreso: pluezek@armor-esperanto.fr

17 – 23. aŭgusto

Kaoso-Navigantoj – en Halbe ĉe Berlino, Germanio. Kaoso-Navigantoj estas novspeca trejnado por gvidantoj kaj gvidontoj de la Esperanto-movado. Ni esploros la rapidajn ŝanĝojn en la mondo rilate al teknologio, socio, ekonomio kaj homaj deziroj. Ni serĉos lokon por

[BILDO p.22] Nigra kvadrata emblemo kun verd-blua punktita rondo, similanta virusan partiklon, kaj granda blanka litero «Ĥ» en la centro.

Paĝo 23 de la originalo

Esperanto kaj la Esperanto-movado en tiu mondo de la estonto. Ni invitos fakulojn kaj vizitos instituciojn kiuj helpos al ni kompreni kia estos la mondo de morgaŭ. Dum la seminario estos ekskursoj al Berlino kaj al la regiono de la soraba malpliplimulto, ni vizitos aliajn movadojn kaj organizojn kaj ni lernos pri iliaj strategioj. La formato de la estonteca agado estas libera, ĉu reta, organiza, akademia, entreprena, arta aŭ io alia. Oni ne bezonas specifajn sciojn por partopreni en la seminario. Organizas: Esperanto-Stacio. – retadreso: esperantostacio@gmail.com

17 – 27. aŭgusto

10-a Festa Semajno por infanoj kaj familioj – en Baugé-en-Anjou, Francio. Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé-en- Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

[BILDO p.23] Du kunmetitaj koloraj fotoj. Supre, la kastelo de Mukaĉevo sur verda monteto inter arboj, kun la surskribo «Mukačevo». Sube, la du turoj de la flava kalvinana granda preĝejo de Debrecen kun moderna flava tramo antaŭ ĝi kaj homamaso, kun la surskribo «Debrecen».

22 – 24. aŭgusto

Oresto Kuzma-tagoj, OKT – en Mukaĉevo, Ukrainio. Ni elkore invitas vin partopreni la ĉi-jaran esperantistan renkontiĝon, kiu okazos en la fino de aŭgusto en Ukrainio kaj Hungario: Mukaĉevo (dum sabato kaj lundo) kaj Debrecen (dimanĉe). Organizas: Andreo Jankovskij. – retadreso: andreoespero@gmail.com, tel: +38 (067) 994 70 03

23 – 29. aŭgusto

Esperantista restado 2020 – en Métabief, Francio. Restado kun aŭ sen kursoj de Esperanto Loka Métabief situas en franca Juraso, svisa limo. Se vi elektos kursojn, ni proponos 3 aŭ 4 nivelojn. Krome, vi povos viziti la regionon, promeni… Okazos ankaŭ koncertoj, prelegoj, ludoj… Organizas: Anne-Marie Ferrier, 20 rue de la Chesnaie 71530 Fragnes La Loyere, Francio por la klubo “Esperanto en Chalonnais” Francio. – retadreso: annemarieferrier@orange.fr

28 – 31. aŭgusto

5-a ABELO – Apud Berlina Esperanta LudadO – Ne okazas! – en Berlin, Germanio. Semajnfina renkontiĝo apud Berlino por ludemuloj. Kune memzorga kun ludado ene kaj ekstere, promenado, naĝado, kafoklaĉado,

Paĝo 24 de la originalo

muzikumado, manlaboro, loĝado en simpla naturamika domo. Organizas: Jessica Grasso. – retadreso: abeloabeloabelo@gmail.com

[BILDO p.24] Desegnaĵo de abelo kun nigra kapo, helbluaj flugiloj kaj verd-nigra striita korpo.

28 – 31. aŭgusto

Mini-poliglota kunveno – en Kraainem, Belgio. Betka Dorrerova invitas poliglotojn ĉe si hejme en Kraainem, apud Bruselo. Amikeca kunveno por 60 poliglotoj maksimume. Ne okazos prelegoj, sed nur malgrandaj laborgrupoj, volontuloj kun ideoj bonvenas! Tempo por esti kune, dividi manĝaĵojn, viziti Bruselon, bonvenas helpo kaj manĝaĵoj de bruselaj poliglotoj! Esperantisto Yves Nevelsteen ĉeestos kaj klarigos la bazon de Esperanto al interesitoj. Vegetara/ vegana! Organizas: Betka Dorrerova. – retadreso: lissiedoe@yahoo.de

[BILDO p.24] Emblemo de la aranĝo: linia desegnaĵo de pagana idolo — figuro kun ĉapelo, orelringo kaj verda stelo sur la brusto — apud la teksto «Esperanto sur la strando 2020» kaj, en verdaj literoj, «ĈEBALTAJ PAGANOJ».

10 – 13. septembro

8-a Esperanto sur la strando – en Sopot, Pollando. Ćiujara 3 taga aranĝo ĉe la Balta Maro. turisma kaj distra. Ĉefa prelego pri ĉebaltaj paganoj tuj antaŭ malfrua kristanigo. Organizas: Triurba Esperantista Asocio TORENTO, 81-82 Sopot, str. Armii Krajowej 94, Pollando – retadreso: torentosopot@wp.pl

11 – 13. septembro

Esperantaj Tagoj de Krakovo – en Krakovo, Pollando. La tradicia aranĝo de esperantistaro kun abunda prelega kaj arta programoj, kiu okazas en la iama reĝa ĉefurbo de Pollando. Organizas: Krakova Societo ESPERANTO, ul.Sokolska 13, Krakovo, Pollando. – retadreso: kse.krakovo@gmail.com

12. septembro

FESTO 2020 ĉe IEI okaze de la 90-jara jubileo – rete. Okaze de la naskiĝdatreveno de Andreo Cseh kaj la 90-jara jubileo de la Internacia Esperanto-Instituto ekde la biblioteko de IEI ni okazigos retan renkontiĝon

Paĝo 25 de la originalo

kun la tutmonda esperantistaro. Vi ĉiuj estas elkore bonvenaj. Organizas: Internacia Esperanto-Instituto. – retadreso: iesperanto@versatel.nl

[BILDO p.25] Foto de naŭ paperaj parolbobeloj en diversaj koloroj, pendantaj de ŝnuretoj, kun salutvortoj en pluraj lingvoj: «Hello» (ruĝa), «Ahoj» (verda), «Bonjour» (oranĝa), «こんにちは» (purpura), «Hallo» (blua), «Saluton» (rozkolora), «مرحبا» (blua), «Cześć» (helverda) kaj, presita renversite, «Привет» (bruna).

16 – 17. septembro

LingvaFEST’ – en Nitra, Slovakio. Lingva festivalo: spaco por ĉio pri lingvoj. La kerno de la programo: duonhoraj fulmokursoj pri diversaj lingvoj. Bunta programo. Organizas: Edukácia@Internet. – retadreso: info@lingvafest.sk, tel: +421 902 203 369

17 – 20. septembro

2-a Eŭropa Civitana Renkonto – Prokrastita al 2021 – en Kaselo, Germanio. Laborateliero “Esperanto kaj Eŭropo” kadre de “Kleriĝo kaj Lingvoj”. Estos ateliero pri Esperanto, ties aktualaj perspektivoj, la lingvopolitiko de la EU kaj ekspreslingvokurso. La hejmpaĝoj pli kaj pli ĝisdatigos/plidetaligos la programon. Por eksterlandanoj estos subvencioj por la vojaĝo. Organizas: A group of dedicated European volunteers from Kassel and the region. – retadreso: office@kassel-ebb.eu

[BILDO p.25] Verda afiŝo: ronda emblemo kun la blua eŭropa stelrondo kaj la blazono de Kaselo, apud la teksto «EBB2021»; sube la logo «EuropaUnion Kassel» kaj la surskribo «PULSE of EUROPE».

17 – 20. septembro

Beneluksa Kongreso 2020 – en Charleroi, Belgio. La Beneluksa Kongreso okazos ĉi-jare en Charleroi. Loko: Junulargastejo de Charleroi, je promena distanco de la stacidomo. Organizas: Association pour l’Espéranto (APE). – retadreso: yves.nevelsteen@gmail.com

Paĝo 26 de la originalo

[BILDO p.26] Du emblemoj unu apud la alia. Maldekstre, la vorto «esperanto» en buntaj literoj tranĉitaj el papero (flava, ruĝa, nigra, blua, verda). Dekstre, la emblemo de «BENELUKSO»: heksagona figuro formita de bendoj kun la koloroj de la nederlanda, la luksemburga kaj la belga flagoj.

[BILDO p.26] Ĉeĥa afiŝo: granda verda silueto de birdo sur branĉo kun flavaj origamiaj floroj; supre la parte fortranĉita teksto «…ačínající i pokročilé) a …kouzelné krajině Českého ráje» kaj sube «Přihlášky a informace:».

17 – 20. septembro

50-a lingva seminario – en Malá Skála, Ĉehio. 50-a seminario unua foje ne okazos en Skokovy, kiel antaŭe. Tradicia aranĝo. Paroliga kurso. Organizas: Lenka Angelová, Na Okrouhlíku 953/21, 53003 Pardubice, Ĉehio. – retadreso: l.angelova@seznam.cz

19 – 20 septembro

Ĵurnalista Esperantista Seminario de TEĴA – en Litovio. Informas: Vytautas Šilas, vilnastelo@yahoo.lt, tel: + 8-611-75500,

20 – 22. septembro

107a Esperanto-Kongreso de Japanio – en Nagojo, Japanio. La kongresa temo estas &qout;Sonoru Amo kaj Saĝo&qout;. Amo rilatas al nia kara ideo de Esperanto, kaj Saĝo signifas intelekton de esperantistoj. Cetere Amo estas japane Ai kaj Saĝo Chi, kune formante la nomon de la gubernio. Organizas: Japana Esperanto-Instituto (JEI), JP-162-0042 Tokyo-To Shinjuku-Ku Waseda-Machi 12-3, Japanio. – retadreso: jek2020@jei.or.jp

[BILDO p.26] Blua afiŝo de la kongreso: stiligita flava fenikso aŭ birdo kun verda stelo; supre «Nagojo 2020», sube «La 107a Japana Esperanto-Kongreso».

fonto: http://www.eventoj.hu

La kompleta teksto de la numero 9 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de septembro 2020: 29 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 9, septembro 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n09_sep

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La taglibro «KVARANTENO – 5» de Dennis Keefe saltas de «Kvaranteno, Tago 29» al «Tago 31» (p. 15-16): la tago 30 aperas nenie. La numero finiĝas ĉe la tago 34, kaj la numero 10 reprenas la serion ĉe la tago 36, do ankaŭ la 35-a neniam estas presita.
• La artikolo «LA PASINTECO — Valencio kaj ĝia simbolo» estas represo, kaj la paĝo 23 portas du piedliniojn: sub la subskribo «Tradukis: Fco. Aliaga» staras la linio de la originalo, «Valencia Luno — Dua epoko — Numero 11 — Junio 1984», kaj sub ĝi la kuranta piedlinio de la numero de septembro 2020.
• En la kvar diagramoj de la ŝak-artikolo (p. 13-14) ambaŭ reĝoj estas desegnitaj per la sama blanka, kontura figuro, ankaŭ tiu, kiun la teksto nomas nigra reĝo.
• La numeroj de la kvar ŝak-problemoj, en la supra maldekstra angulo de ĉiu diagramo (p. 13-14), estas fortranĉitaj: nur la dua legiĝas tute, «2», kaj tiu de la kvara tute ne legiĝas.
• En la evento-kalendaro (p. 27) la titolo «31-a Montkabana Renkotiĝo (MKR)» estas presita trastrekita kaj antaŭita de «Ne okazos!», kvankam la teksto poste diras ke la organizantoj plu preparas la renkontiĝon. La nomo aperas sen la n: «Renkotiĝo» anstataŭ «Renkontiĝo».
• La foto sur la paĝo 25 montras naŭ paperajn parolvezikojn, ĉiun kun saluto en alia lingvo; la lasta, «nuqneH» — la klingona saluto —, estas presita renversite.
• Du anoncoj de la kalendaro aperas kun nekompleta adreso (p. 28): tiu de la 52-a Korea Kongreso de Esperanto tekstas laŭvorte «retadreso: xxx», kaj tiu de la restado en la centro Templo del Sol finiĝas per «R.inaudi@free», sen la fino de la retnomo.
• La evento-rubriko kuntrenas la signojn de la teksto el kiu ĝi venas: la paĝo 26 presas «&qout;Sonoru Amo kaj Saĝo&qout;», kun nesolvita — kaj misskribita — HTML-entito anstataŭ la citiloj, kaj la paĝo 24 presas «Ćiujara» kun akuta supersigno anstataŭ la ĉapelo de la ĉ.

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun la teksto «VALENCIA LUNO» en grandaj arĝentkoloraj reliefaj literoj kaj verda kvinpinta stelo kun blanka konturo dekstre; maldekstre, sur nigra fono, foto de la Torres de Serranos de Valencio lumigitaj nokte, kun luno super ili.

Tria epoko – numero 9 – Septembro 2020

★ Valencio kaj ĝia simbolo

★ Esperantista biblioteko

★ Kvaranteno – 5

[BILDO p.1] Grandega nigra-blanka foto okupanta la tutan reston de la kovrilo: maljuna viro kun okulvitroj, preskaŭ senhara, tenas antaŭ si per ambaŭ manoj etan telemezurilan fotilon Leica kun objektivo; sur lia brusto pendas akreditilo. Laŭ la enhavtabelo temas pri memportreto de Henri Cartier-Bresson.

LA FOTOGRAFIO – 2 Henri Cartier-Bresson

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] La kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun «VALENCIA LUNO» kaj verda stelo, kaj maldekstre la Torres de Serranos lumigitaj nokte sub la luno.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25 1-a, 1-a 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

ANTAŬAJ NUMEROJ

Vi povas elŝuti niajn antaŭajn numerojn ĉe nia retejo https://valencia.esperanto.es/ttt/publicacions/

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

[BILDO p.3] Fona nigra-blanka foto sur la tuta paĝo: virino kun kunligitaj haroj staras dekstre, apogita al fenestro aŭ pordo, rigardante flanken; malantaŭ ŝi malplena strato kun konstruaĵoj. Apudskribo malsupre: «Foto: Simone de Beauvoir – Paris – 1946 – Henri Cartier-Bresson».

ENHAVO

01 KOVRILO: Memportreto – Henri Cartier-Bresson

04 SALUTON! – La Septembra ekzemplero de Eduardo Alonso

05 LA FOTOGRAFIO – 2 de Eduardo Alonso

08 FOTISTO DE LA MONATO – 2 – Henri Cartier-Bresson de Eduardo Alonso

11 ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO de Elías Hernández Capdevila

15 KVARANTENO – 5 de Dennis Keefe

20 ESPERANTISTA BIBLIOTEKO J.R.R Tolkien de Elías Hernández Capdevila

22 LA PASINTECO Valencio kaj ĝia simbolo Tradukis: Francisco Aliaga

24 LA ESTONTECO Kiam, kie, kio okazos?

Foto: Simone de Beauvoir – Paris – 1946 – Henri Cartier-Bresson

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

La Septembra ekzemplero, de Eduardo Alonso

Karaj gesamideanoj:

En nia Septembra ekzemplero vi povas trovi la duan parton de La Fotografio, baza kurso pri foto, akompanata de komento pri la dua Fotisto de la monato, Henri Cartier-Bresson.

Poste vi povas legi la Angulon de la esperantista ŝak-ludanto, en kiu, kiel ĉiam, Elías proponas kvar novajn sed facilajn ŝakojn problemetojn.

Tuj poste ni havas la kvinan parton de Kvaranteno, la aparta vidado de Dennis Keefe pri la tagoj de izoliteco.

Esperantista biblioteko daŭras, kun la dua parto de la biblioteko de Elías Hernández Capdevila, en kiu li parolas pri siaj libroj verkitaj de J.R.R Tolkien.

En La pasinteco ni memorigas artikolon de Francisco Aliaga, Valencio kaj ĝia simbolo.

Kaj kiel ĉiam en La estonteco, kiam, kie, kio okazos? de la mano de Internacia Kalendaro de Esperanto-aranĝoj.

Bonan legadon kaj afablajn salutojn

                                                        Eduardo Alonso

[BILDO p.4] Granda verda kvinpinta stelo sur blanka fono, centre de la malsupra duono de la paĝo.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

LA FOTOGRAFIO – 2

de Eduardo Alonso

  3. La fotilo

Esence fotilo estas hermetike lumo-sigelita skatolo, kun truo kiu povas esti malfermita kaj fermita, kaj lenso (aŭ grupo da ili) nomata objektivo. Esence, ĝia funkciado estas la sama kiel tiu de okulo.

La ĉefaj mekanismoj de fotiloj estas tri: la fokuso, la diafragmo kaj la obturilo.

Ili kutime ankaŭ havas aliajn kontrol-butonojn, kiel la reĝima selektilo, ISO-sentiveca alĝustigo kaj ekspozicio-kompenso.

Fojfoje oni demandas al mi, kiu fotilo estas plej bona. La respondo estas: tio dependas. Dependas de tio, kion vi volas fari kun ĝi kaj kiom da mono vi volas elspezi.

Por iuj, la plej bona fotilo estas tiu, kiun vi ĉiam portas kun vi. Do via ideala fotilo estas via poŝtelefono, sed ĝi havas tre malgrandan sentilon. La plej altnivelaj modeloj havas mirindajn aspektojn.

[BILDO p.5] Kolora foto de nigra kompakta fotilo Canon G7X vidata de antaŭe, kun la objektivo «CANON ZOOM LENS 4.2x IS 8.8 – 36.8mm 1:1.8 – 2.8», sur helblua fono.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

Aliaj diras: Mi volas tiun fotilon, kiu prenu bonajn fotojn. Tiu fotilo ankoraŭ ne ekzistas. La fotoj estas prenitaj de la fotisto, eĉ se uzante la reĝimon “ĉiuj aŭtomata”, la fotisto devas elekti la temon, la ĝustan momenton de la pafado, enkadrigo, kunmetaĵo, fokusa longo, fokusa areo, speco de lumo, ktp. Poste vi prenos plurajn fotojn, kaj vi devos elekti la plej bonan. Kaj finfine vi devos fari plurajn decidojn kiam vi redaktos ĝin.

Krom la poŝtelefonoj, ekzistas pluraj specoj de fotiloj:

La malgrandaj kompaktaj, kiuj kutime havas tre malgrandan sentilon, tial ne taŭgas por grandaj pligrandigoj aŭ en malfacilaj lumaj situacioj. Krome, multaj el ili ne permesas per-manan reĝimon, aŭ ĝi estas tre kaŝita inter la menuoj. Sed ili estas la plej malmultekostaj kaj komforte vesteblaj, do ili povas esti idealaj por multaj homoj.

Poste estas la kompakt-proaj aŭ pontaj fotiloj, iom pli grandaj (ankoraŭ vi povas meti ilin en via poŝo), kun iom pli grandaj sensiloj kaj pli bonaj ĝeneralaj funkcioj.

[BILDO p.6] Kolora foto de arĝentkolora sen-spegula fotilo Canon EOS M10 kun objektivo Canon 15-45 mm kaj UV-filtro, vidata de supre; maldekstre kuŝas la nigra kovrileto de la objektivo kun ŝnureto.

Grimpante alian paŝon ni trovas la sen-spegulajn fotilojn, pli grandajn, kun pli grandaj sensiloj kaj, plej grave, interŝanĝeblaj objektivoj.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

Tiam estas la tre grandaj kaj pezaj spegulaj fotiloj aŭ reflekto-fotiloj kun grandaj sensiloj, interŝanĝeblaj objektivoj kaj pli altaj prezoj.

[BILDO p.7] Kolora foto, vidata de supre, de granda nigra spegula fotilo (reflekto-fotilo) kun objektivo TAMRON SP 90mm F/2.8 MACRO 1:1 VC; videblas la reĝim-radeto (B, M, Av, Tv, P, A+…), la butonoj AF, DRIVE, ISO kaj la supra ekrano.

Kaj fine, mezaj formataj fotiloj, pli grandaj kaj pli pezaj, kun grandegaj sensiloj, nur iuj profesiuloj uzas ilin pro ilia tre alta prezo.

                                                         Eduardo Alonso
                                                               (daŭros)

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

FOTISTO DE LA MONATO – 2

Henri Cartier-Bresson, de Eduardo Alonso

“(La fotografio) signifas meti la menson, okulojn kaj koron sur la saman vidan linion. Ĝi estas vivmaniero” Henri Cartier-Bresson

Henri Cartier-Bresson (1908 – 2004), franco, estis unu el la grandaj majstroj de la historio de la fotografio, konsiderata la patro de fotoperiodismo kaj sur-strata foto.

Li estis ege klera homo, kun senfina scivolemo kaj nekutima soifo de scio.

Li uzis Leica 35 mm fotilon, la unuan malpezan fotilon, kaj preferis uzi 50 mm objektivon ĉar ĝi donas la saman perspektivon kiel la homa okulo.

[BILDO p.8] Fama nigra-blanka foto en la maldekstra kolumno: viro saltas trans grandan flakon, kaptita en la aero kun la piedo tuj antaŭ la akvo, kaj lia silueto speguliĝas en ĝi; malantaŭe fera barilo, afiŝoj kun la nomo «RAILOWSKY» kaj stacidomaj tegmentoj. Apudskribo: «Paris. Place de l’Europe. Gare Saint Lazare (1932) – Henri Cartier-Bresson».

Por li la fina foto devas esti prenita en la momento de pafado. Li neniam modifis aŭ tondis foton, kaj fariĝis preskaŭ nevidebla al la homoj, kiujn li portretis.

Liaj bildoj ĝuas zorgeman komponadon, kio estis unu el liaj konstantaj zorgoj, en kiuj li reliefigis la gravecon de geometrio.

Li kutimis elekti kadron kaj atendi, preta por fari la foton en la ĝusta momento, kiam ago planita en tiu kadro okazis. Tio estis kion li nomis la Decida Momento.

“La fotilo estas por ni ilo kaj ne mekanika ludilo. Sufiĉas senti vin komforta kun la aparato, kiu konvenas al tio, kion vi volas fari. La uzado de la fotilo, la diafragmo, la rapidecoj, ktp, devas fariĝi reflekto, kiel la ŝanĝo de rapidoj en aŭto, kaj

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

estas nenio diri pri ĉiuj tiuj ĉi operacioj, eĉ la plej malfacilaj, ĉar ili estas deklaritaj kun milita precizeco en la instrukcia manlibro liverita de la fabrikantoj kun la fotilo.”

[BILDO p.9] Nigra-blanka foto vidata de sube: en la spirala truo de ŝtuparo aperas ringo da vizaĝoj de infanoj, kiuj kliniĝas super la balustrado kaj rigardas malsupren; en la centro videblas krado. Sen apudskribo.

Por Cartier-Bresson, la formo, la bildo, estas tiel grava, ke li defendis la gravecon inkluzivi vidan edukadon kiel iun ajn alian disciplinon esencan por homa edukado: “Devas esti vida edukado, emfazita de la komenco en ĉiuj lernejoj. Ĝi estu inkluzivita kiel la studo de literaturo, historio aŭ matematiko. Kun lingvo, vi unue lernas gramatikon. En fotografio, vi devas lerni videblan gramatikon. Kio plifortigas la enhavon de foto estas la senco de ritmo, la rilato inter formoj kaj valoroj.”

[BILDO p.9] Nigra-blanka foto farita de supre, tra la kurba fera balustrado de ŝtuparo: sur la pavimita strato malsupre preterpasas biciklanto, malklara pro la movo. Sen apudskribo.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

Li havis la okazon portreti artistojn kiel Pablo Picasso, Joan Miró, Max Ernst, Jean Renoir, Marcel Duchamp, Man Ray aŭ Henri Matisse, verkistojn kiel Albert Camus, Truman Capote aŭ Jean-Paul Sartre, politikistojn kiel Fidel Castro aŭ Ernesto “Che” Guevara kaj aliajn famulojn kiel Édith Piaf, Marilyn Monroe aŭ Coco Chanel.

Li ankaŭ pritraktis gravajn eventojn, kiel la morton de Gandhi, la Hispanan Enlandan Militon, la Duan Mondmiliton, aŭ la eniron de triumfo de Mao Zedong al Pekino. Cartier-Bresson estis la unua okcidenta ĵurnalisto kiu kapablis viziti Sovetunion post la morto de Stalin.

En 1947 li fondis fotomagazinan agentejon Magnum Photos kun pluraj el siaj kolegoj, por malebligi misuzon de ilustritaj revuoj.

Li ekspoziciis siajn verkojn en la plej bonaj galerioj kaj muzeoj en la mondo, estante la unua fotisto en ekspozicio ĉe la Louvre Museum en Parizo.

[BILDO p.10] Granda nigra-blanka foto okupanta la dekstran duonon de la paĝo: Marilyn Monroe, blondhara, kun malhela vualeto sur la kapo kaj nigra dekoltita robo, sidas en malluma ejo kaj rigardas flanken; supre, super ligna vando, videblas homoj kaj lumigitaj boteloj de trinkejo. Apudskribo: «Marilyn Monroe – Henri Cartier-Bresson».

                                                                  Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO

de Elías Hernández Capdevila

Kaj jen la daŭrigo de la ĉiu-monata artikolo pri kvar facilaj ŝak-matoj, atingitaj per nur unu movo de blanka peco. Tiu ŝak-mato povus esti atingita per iu ajn peco, do, per damo, turo, kuriero, ĉevalo aŭ peono. Kompreneble, mi montras ankaŭ la solvon ĉe ĉiu ŝak-mato. Bonvolu provi ne rigardi la solvon ĝis post paro da minutetoj …

Por faciligi al vi tiun taskon, mi ripetas necesan klarigon, pri la ĉefaj menciindaj ideoj pri tiu mirinda sporto-scienco:

La ŝak-tabulo aspektas tiel, kun pecoj (maldekstre) kaj sen ili:

[BILDO p.11] Du ŝaktabuloj flank-al-flanke en unu kadro. Maldekstre: tabulo kun la pecoj lokitaj en pozicio el la komenco de partio (nigraj pecoj sur la vicoj 8 kaj 7, blankaj sur 1 kaj 2, kun blanka kuriero sur c4, blanka peono sur e4 kaj nigra peono sur f4); la kolumnoj estas markitaj a–h kaj la vicoj 1–8. Dekstre: la sama tabulo sen pecoj, kun la nomo de ĉiu ĉelo skribita en ĝi, de a1 ĝis h8.

Jen la diversaj pecoj. La pecoj moviĝas kaj samtempe ekkaptas tiel:

  ● **Reĝo**: po unu ĉelo ĉiu-foje, en libervola direkto (vertikale, horizontale aŭ diagonale). Ĝi estas la plej grava peco sur la ŝak-tabulo
  ● **Turo**: laŭlonge de vicoj kaj kolumnoj (ĉe ŝak-lukto ĉiu kolono nomiĝas kolumno). Ĝia graveco pli-altiĝas dum la lastaj momentoj de la lukto

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

  ● **Kuriero**: laŭlonge de la diagonaloj. Angle BISHOP, france FOU kaj hispane ALFIL, ĝi estas unu el la plej malpezaj pecoj

  ● **Damo**: laŭlonge de vicoj, kolumnoj kaj diagonaloj. Oni povas diri ke tiu peco kapablas agi kiel turo kaj kiel kuriero, samtempe. Sed atentu: la damo ne povas agi kiel la ĉevalo. Do, ne forgesu ĉi-tiun ne-kapablon.

  ● **Ĉevalo**: per saltoj laŭ la litero L (du ĉeloj rekten kaj unu flanken, aŭ unu ĉelo rekten kaj du flanken). Ĝi povas transsalti kaj siajn proprajn pecojn kaj la pecojn de la alia ludanto. Ĝi estas eble la plej ŝatata peco kiu staras sur la tabulo, ĉar oni povas duoblo-ataki aliajn kontraŭajn pecojn pli facile ol per kuriero, turo, damo, peono aŭ eĉ la reĝo. Angle KNIGHT, france CAVALIER kaj hispane CABALLO, ĝi estas tre malpeza peco

[BILDO p.12] Tabelo de la ŝakpecoj ĉe la dekstra flanko de la paĝo, en blua kadro: en tri kolumnoj, maldekstre la blanka (konturita) simbolo, meze la nomo kaj dekstre la nigra (plenigita) simbolo. La nomoj estas: «Reĝo (R)», «Damo (D)», «Turo (T)», «Kuriero (K)», «Ĉevalo (Ĉ)», «Peono».

  ● **Peono**: je unu ĉelo antaŭen, neniam mal-antaŭen, se tiu ĉi ĉelo estas vaka aŭ malplena (se la peono estas ankoraŭ en la baza pozicio, ĝi povas transmoviĝi je du ĉeloj antaŭen, se ambaŭ ĉeloj estas vakaj aŭ malplenaj). Plie ĝi povas preni aŭ ekkapti pecon de la alia ludanto, kiu estas sur diagonale najbara ĉelo staranta antaŭ la peono

La ŜAK-LUDO estas rigardata kaj konsiderata de la UNESKO kiel SCIENCO kaj SPORTO, samtempe, kaj tiu Institucio rekomendas vigle ties uzadon kaj diskonigon per mez-lernejoj en la tuta mondo.

Kaj jen niaj kvar ĉi-monataj ŝak-matoj (rememoru: oni povas atingi ĉiun ŝakmaton per nur unu movo de blanka peco).

Kvankam eble vi ne konvinkiĝos, ludi ŝak-ludon, aŭ almenaŭ provi solvi malgrandajn problemetojn, kiel tiujn kiujn mi montras al vi, estas eksterordinara ekzerco por via menso kaj por via kapablo koncentriĝi:

Havu kuraĝon, kaj provu solvi la kvar problemetojn!

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

[BILDO p.13] Ŝak-diagramo (la unua problemo; en la supra maldekstra angulo videblas parte tranĉita cifero, verŝajne «1»), tabulo kun flavaj kaj blankaj ĉeloj kaj literoj a–h kaj ciferoj 1–8 ĉe la randoj. Nigraj pecoj: reĝo sur g8, peonoj sur f7, g7 kaj h7, turo sur b6. Blankaj pecoj: peonoj sur c2, g2 kaj h2, turo sur d1, reĝo sur g1. (En la kvar diagramoj de ĉi tiu artikolo ambaŭ reĝoj estas desegnitaj per la sama blanka, kontura figuro, ankaŭ tiu, kiun la teksto nomas nigra.)

SOLVO: Supren-irigu la pezan blankan turon ĝis d8. La kolerema nigra reĝo ne povas forfuĝi ĉar liaj propraj peonoj malhelpas tiun fuĝon. Kaj, kompreneble, nenia nigra peco povas blokigi la atakon de la blanka turo.

[BILDO p.13] Ŝak-diagramo (la dua problemo; en la supra maldekstra angulo la cifero «2»). Nigraj pecoj: reĝo sur f8, damo sur d7, turo sur e7, peono sur f7, peono sur g6. Blankaj pecoj: kuriero sur f3, peono sur h3, damo sur b2, peono sur g2, reĝo sur g1.

SOLVO: Movu la malpezan blankan damon de b2 ĝis h8. Nun la malkontenta nigra reĝo havas nenian fuĝeblan ĉelon tra kiu ĝi povus forpuŝi la atakon de la ridema damo.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

[BILDO p.14] Ŝak-diagramo (la tria problemo; en la supra maldekstra angulo parte tranĉita cifero, verŝajne «3»). Nigraj pecoj: reĝo sur a8, kuriero sur b8, peonoj sur a7, g7, b6, h6 kaj d4. Blankaj pecoj: turo sur a6, kuriero sur g6, peonoj sur a3 kaj h3, peono sur b2, turo sur f2, peono sur g2, reĝo sur g1.

SOLVO: Ĉi tie, la kompatinda nigra reĝo havas nenian alian ĉelon al kiu transiri, oni nur bezonas alian blankan pecon kiu povus ataki tiun malfeliĉan reĝon, kaj oni trovas … la blankan gajan kurieron, kiu transirante ĝis e4 ŝak-matos la malgajan nigran monarĥon … Dio savu la reĝon!!

[BILDO p.14] Ŝak-diagramo (la kvara problemo; la cifero en la supra maldekstra angulo estas [nelegebla]). Nigraj pecoj: kuriero sur c8, turo sur f8, reĝo sur g8, turo sur h8, peonoj sur b7, f7, h7 kaj a6. Blankaj pecoj: damo sur e7, peono sur b4, turo sur d4, peonoj sur a3, h3 kaj g2, reĝo sur g1.

SOLVO: Movu la blankan damon ĝis g5. La malfeliĉa nigra reĝo ne povas ekkapti tiun damon, nek forkuri ĝis sekura loko, nek meti alian propran pecon inter li kaj la damo, nur morti pro atako de tiu feliĉega blanka damo.

                                                   Elías Hernández Capdevila

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

KVARANTENO – 5

de Dennis Keefe

Kvaranteno, Tago 29

Daŭre legas pri poezio: Cernuda, Guillen, Hernandez. Speciale interesas al mi Miguel Hernandez, ĉar Miguel Fernandez, bonega Esperantisto de Madrido, verkis pri li. Facile se vi ne konas ilin miksi la nomojn, ĉu ne? Morgaŭ, teatro de la 20a jarcento.

Paradokse, mi ankoraŭ ne multe legis dum la kvaranteno krom se la legaĵo estas pri la viruso-krizo mem.

Ekzemple, hodiaŭ kiel kvaranteno-kutime antaŭ ol ellitiĝi, mi unue trafoliumis la New York Times, poste la Washington Post, kaj CNN. Post tio, mi ekrigardis The Guardian de Anglio. Tiam, mi trarigardis Die Zeit de Germanio. Poste du francajn ĵurnalojn: Le Monde kaj Liberation. Kaj finfine la hispanajn: El Pais, Las Provincias kaj El Levante. Ĉio pri la viruso.

[BILDO p.15] Kovrilo de libro, dekstre de la unuaj alineoj: supre, sur helbeĝa fono, la teksto «m. hernández, poeto de l’ popolo» kaj «poem-antologio»; sube, kolora desegnaĵo kun flava fono, arbo kies foliojn la vento forportas, fenestro kun kradaj stangoj, kaj verdaj arbustoj; en la malsupra strio «hispana literaturo».

Mi NE volas daŭre fari tion! Baldaŭ mi esperas remeti min en miaj legado-kutimoj. Multe pli da legado de klasikaĵoj, prefere en la hispana. Kaj remeti min en seriozan studadon.

En la babilrondo hodiaŭ Pepe parolis pri sia semajnfina kutimo dum ĉi tiu festoparto de la jaro, kio ĉi jare forfalis pro la viruso. Elias ekmontris la kubon de Rubik kaj morgaŭ detale prezentos ĝin. Eduardo sukcesis restarti la ZOOM-programon, kio gravas, ĉar tio permesas daŭrigi la babiladon se necese. Mi parolis pri la farado kaj vendado de puzloj.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 15

Paĝo 16 de la originalo

Kvaranteno, Tago 31

Iom malbonhumora la tutan matenon. Ne sufiĉe bone dormis pro malica moskito, nur tro malfrue lokaligita kaj mortigita.

Ĉu pli da moskitoj pro la varma februaro kaj pro tio, ke la urbo ne povas okupiĝi pri ili dum la viruso-krizo?

Studis geografion de Hispanio sufiĉe longe. Kurso de Carlos Herreras en la Interreto. Por geknaboj, sed mi tre ŝatas. Hodiaŭ la provincoj de Burgos, Soria, Avila kaj Segovia.

Hodiaŭ en la babilrondo mi prezentis kaj rekomendis la Praktikan Bildvortaron de Esperanto. Eduardo starigis la ludon “1 2 3 Responda otra vez” en Esperanto. La teamo de Pepe kaj Dennis gajnis (Ne estis alia teamo).

Komencis prepari la kurson por vendredo, skribante 32 demandojn baziĝintajn sur la supre menciita Bildvortaro. La temo estos la kuirejo.

[BILDO p.16] Granda foto, sur la malsupra duono de la paĝo: proksimfoto de bruna moskito starante sur hela, iomete faldita surfaco, kun longaj kruroj kaj ombro sub ĝi.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 16

Paĝo 17 de la originalo

Kvaranteno, Tago 32

Iris al la supermerkato por la unua fojo en dek tagoj. Devis ĉe la pordo lavi la manojn per iu kemiaĵo, kaj poste surmeti plastajn gantojn. Kiel kutime nun.

La engantiĝo daŭris longe. La gantoj estis tro malgrandaj por miaj longaj kaj torditaj fingroj. Antaŭ dek tagoj ne estis problemo, ĉar ili donis al ni saketojn por kovri la manojn!

La malmultekostaj “guindillas” elĉerpiĝis kaj tio dum la tuta kvaranteno. Ili estas mia plej ŝatata ingredienco en miaj manĝaĵoj. Kion fari?

[BILDO p.17] Kolora foto meze de la paĝo: amaso da helverdaj, longaj kaj maldikaj kapsikoj («guindillas») sur blanka fono.

Preparis, tamen ne prezentis dum la babilrondo. Spektis la rapidan solvon de la Kubo de Rubik fare de Elias. Mirinde. Aŭskultis la prezentadon de Pepe pri Alfonso XIII kaj lia foriro en 1931. Eduardo kaj mi ĉi foje estis la dumzoomumadaj aŭskultantoj.

Verkis artikoleton por la Valencia Luno, kaj rigardis plurajn lecionojn pri la historio de filozofio instruata en Argentino (Descartes, Kant, Hegel, Marx).

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 17

Paĝo 18 de la originalo

Kvaranteno, Tago 33

Finlegis la ĉapitron pri hispana teatro ĝis la Dua Mondmilito. Memorigis min pri miaj jaroj en Madrido kiam mi eklernis Esperanton. Tiam spektis du teatraĵojn kun amikino — ŝia ideo, ĉar mi estis nesciulo tiu rilate: “Muerte Accidental de un Anarquista” kaj “La Vida es Sueño” se mi bone memoras la titolojn.

Rigardis lecionojn pri la geografio de Valladolid, Palencia kaj León. Domaĝe, ke mi scias ankoraŭ tro malmulte pri la ibera landosistemo. Tamen paŝon post paŝo mi progresas.

Urbodomaj laboristoj revenis hodiaŭ al la plaĝo kun siaj traktoroj, forigante branĉojn kaj purigante la sablon.

Kvin homoj ĉeestis la babilrondon hodiaŭ: Eduardo, Elias, Pepe, Rosa kaj mi. Elias faris biografion pri matematikisto John Conway, kiu mortis antaŭ nur kvar tagoj, kaj kiu verkis librojn pri la Kubo de Rubik. Mi montris novan ekzercon pri la Praktika Bildvortaro de Esperanto.

[BILDO p.18] Maldekstre en la malsupra duono: kovrilo de libro kun la titolo «Praktika Bildvortaro de Esperanto» en flavaj literoj; sube kolora desegnaĵo kun blua aŭto (kies numerplato tekstas «ABC 123»), ananaso, ruĝa borilo, oranĝkolora deksohundo kaj domo kun ruĝa tegmento kaj verando.

Kvaranteno, Tago 34

Purigis la plankon hodiaŭ posttagmeze. Iris al la banĉambro. Prenis la sitelon. Metis ĝin sub la kranon en la bankuvo. Verŝis akvon en la sitelon, plenigante ĝin. Elligis la sitelon kune kun la ŝvabrilo el la banĉambro. Trempis la ŝvabrilon en la akvon. Purigis la plankon de unu flanko ĝis la alia. Post kiam mi finpurigis la tutan plankon, mi elverŝis la malpuran akvon en la necesujon, kaj ripozis.

Ricevis kvar mesaĝojn el Azio hodiaŭ. Unu el ili estis de mia antaŭa estrino de la Universitato de Nankino. Mi laboris ĉe tiu universitato pli ol ses jarojn. Estis malgajiga novaĵo: ŝia edzo forpasis la 20an de januaro. Mi bone konis ankaŭ lin. Ambaŭ helpis al mi multe dum mia restado en Ĉinio. Kun mia estrino mi

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 18

Paĝo 19 de la originalo

parolis plejparte Esperanton, kaj de tempo al tempo la francan, kaj iomete la ĉinan.

La babilrondo estis, kiel kutime, interesa. Elias klarigis la bazajn regulojn pri ŝakludo. Eduardo parolis pri sia partopreno en la universitata kurso de Esperanto en Sevilo. Pepe diris al ni, kion li faris hodiaŭ por aĉeti, kaj mi parolis pri la historia orminejo de la antikvaj Romianoj lokita en la provinco de Leono, kaj nomata Las Médulas (inter la 1a kaj 3a jarcento post Kristo) . Rosa ankaŭ partoprenis.

Kiam mi komencis skribi pri mia ĉiutaga vivo dum la kvaranteno, mi kredis, ke la devigo resti hejme daŭros 15 tagojn, kaj eble iom pli, sed ne 35. Mi ĝojos kiam ni refoje povos libere eliri, parte ĉar en tiu momento mi ne plu devos mallerte manipuli la dikfingrojn de mia mano por tajpi mesaĝon.

[BILDO p.19] Dekstre de tiu alineo, kolora pejzaĝa foto: la ruĝaj rokaj pintoj de Las Médulas, kun verdaj arbustoj kaj bluaj montoj en la fono.

Ĝis la 7a vespere mi estis plenplene okupita aŭ preparante aŭ farante la tri erojn de la lernaj kaj babilaj horoj hodiaŭ. Unue, estis la eksperimenta demandaro pri la Bildvortaro, sed tion mi faris hieraŭ. Ankaŭ estis la verkado de du demandaroj pri Don Kiĥoto. Finfine estis la preparo por babilronda prezentado.

En la babilrondo, Fernando de Peruo, kiu tamen estas Valenciano, vizitis nin, kaj la zooma sono estis tre bona. Eduardo kontribuis per pluraj proverboj de Afriko. Mi parolis pri la plej aŭtoritata vortaro, Merriam-Websters 3rd International Dictionary, uzata en usonaj universitatoj. Kaj ankaŭ partoprenis la babilrondon Elias kaj Pepe.

Vespero-Studo Nietzsche kaj Heidegger. Kaj mi ekvidis la ekaperon de la Valencia Luno. Mi trafoliumos ĝin morgaŭ.

(daŭros)

Dennis Keefe

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 19

Paĝo 20 de la originalo

ESPERANTISTA BIBLIOTEKO

de Elías Hernández Capdevila

Ni daŭrigas nian ĉiu-monatan tekstaĵon en kiu ni parolos pri libroj verkitaj PER, POR, PRI aŭ PRO Esperanto, kaj, kompreneble, poseditaj de ni mem. Jes, jes, la temo de ĉi tiu bultenero estas niaj Esperantoj libroj, ĉu tradukitaj ĉu verkitaj originale per nia mirinda lingvo. Kaj mi ŝatus daŭrigi aludon al mia Esperanto libraro, kiun mi gardas ĉe mi kiel plej ŝatinda trezorego. Fakte mi kolektas librojn -ĉu en papera versio, ĉu en pdf-a versio- ekde antaŭ multe da tempo, jam pli ol dek jaroj. Kaj mi povas konfesi ke ĉi tiu tasko estas tre agrabla laboro, legante kaj relegante ilin ĉiu-jare.

De ĉi tie ni ankaŭ kuraĝigas aliajn geesperantistojn montri siajn Esperantojn librarojn, revuojn, bultenojn, ktp. Vi nur devus kontakti nian ĉef-redaktoron, Eduardo, kaj sendi al li malgrandan tekstaĵon pri via Esperanto libraro, kune kun fotaĵo.

Mi pensas ke mi certas kiam mi supozas ke vi, karaj gelegantoj, eble sen esceptoj, posedas ĉe vi kelkajn librojn en Esperanto, kiujn eble vi akiris antaŭ kelkaj jaroj, pri kiuj vi ne plu pensas kaj kompreneble ne estas legataj de vi dum multe da tempo.

Tiu malgranda kolekto povus esti montrita al ni ĉiuj per ĉi tiu bultenero. Nur vi devas kontakti nian ĉef-redaktoron, kiel mi jam anoncis antaŭe. Kuraĝon, kaj faru tion!.

[BILDO p.20] Foto de tri libroj kuŝantaj sur ŝtofo kun kamuflaĵa desegno: maldekstre verda-flava volumo kun la surskribo «J.R.R. Tolkien — LA HOBITO aŭ tien kaj reen»; meze malhelblua volumo kun ora signo kaj la teksto «J. R. R. TOLKIEN — LA DU TUREGOJ»; dekstre nigra volumo kun ora signo kaj la teksto «J. R. R. TOLKIEN — LA REVENO DE LA REĜO».

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 20

Paĝo 21 de la originalo

Mia aludo adresas surtute al niaj samideanoj, membroj de nia grupo aŭ de la ĉestana grupo: Rosa, Pepe, Manolita, Salvador, José Julio, Angelita, Miguel kaj edzino, Vicente, Pascual Pont, Pepe Añó, Jaŭ, Carmen, Raúl, Iván, Vicent, Luis, Antonio, Madrigal, Aŭgusto, Alicia Casquero, Ismael Ejarque, Alberto Granados, Begoña, Pablo Abad, Adolf, Isabel, Diago, Fernando, Gari, Poyo, Nicasio, kaj multaj aliaj, atendante vian kontribuon.

Dennis, Eduardo, Iván kaj Elías jam kontribuas ekde la komenco de la tria epoko, do, ekde la ĉi-jara monato Januaro. Ankaŭ, kial ne, aliaj esperantistoj kiuj ne apartenas al niaj grupoj sed kun kiuj oni bone inter-rilatas (Tonjo del Barrio, Arta el Japanio, s-ro. Li el Ĉinio, Vigla el Koreio, Andreiev el Polando,…) povus kontribui.

Kaj jen mia dua kolekto de libroj eldonitaj ĉe la eldonejo de UEA, kiujn mi aĉetis rekte en tiu eldonejo jam antaŭ multe da jaroj. Ĝi temas pri verkoj de la sud-afrika verkisto J. R. R. Tolkien, nome la famegaj:

✔ LA HOBITO (tradukita de Christopher Geldhill)

✔ LA MASTRO DE LA RINGOJ (kiu konsistas el trilogio: LA KUNULARO DE LA RINGO, LA DU TUREGOJ kaj LA REVENO DE LA REĜO) tradukita de la granda verkisto William Auld, el kiuj oni jam produktis kelkajn tre bone konatajn filmojn.

Elías Hernández Capdevila

[BILDO p.21] Foto en kadro, sur la malsupra duono de la paĝo: kvar libroj de Tolkien malfermitaj sur ŝtofo, ĉiu montranta sian titolpaĝon — «John Ronald Reuel Tolkien — LA HOBITO aŭ tien kaj reen», «John Ronald Reuel Tolkien — LA DU TUREGOJ, la dua parto de La Mastro de l’ Ringoj, Jekaterinburg», kaj «John Ronald Reuel Tolkien — LA REVENO DE LA REĜO, la tria parto de La Mastro de l’ Ringoj, Jekaterinburg 1997», ĉiu kun surskribo en tengvara alfabeto sub la titolo.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 21

Paĝo 22 de la originalo

LA PASINTECO

Valencio kaj ĝia simbolo

La sonorilejo de la katedralo aŭ sonorilturo “MIQUELET” (Mikaĉjo) estas la plej famkonata el la sonorilturoj en la urbo, kaj ĝia simbolo.

Post la konkero de Valencio, farita de la reĝo Jakobo 1-a, la “ĵurats” (popolkomisiantoj) klopodis por rapidigi kelkajn konstruaĵojn en la katedralo, inter ili, la konstruo de sonorilturo en kiu oni enmetos la katedralsonorilojn, samtempe ke ĝi servos kiel loko de kie oni avertos la popolon per fajrosignaloj pro la danĝeroj, kiuj povus alveni tra la maro.

En la jaro 1376-a oni decidis la konstruon de la sonorilturo, sed la masonaĵoj komenciĝis serioze en 1381-a. En ĉi tiu unua fazo, tiel kiel por la projekto en la tuta konstruaĵo estis gvidita de la “tortosa” arkitekto Andreo Julià. Dum 1402-a gvidis la konstruadon Jozefo Franch, kaj en 1414-a prenis sur sin la gvidado, Petro Balaguer, la sama arkitekto kiu gvidis la konstruaĵojn de la turoj ĉe la pordego de “Serranos”. Al li oni devas la konstruon kaj dekoracion sur la lasta korpo de la sonorilturo, kiu estis benita la 28-an de septembro en 1417-a, antaŭtago de sankta Mikaelo, pro tio nomiĝis ĝin “Miquelet” (Mikaĉjo) Laŭ alia rakonto aŭ legendo la nomo Miquelet, oni devenas pro la karesema nomo kiun la valencianoj donis al la plej granda sonorilego -peza je 300 kvintaloj- ĉi tiu sonorilego difektiĝis en diversaj okazoj, eĉ falis ĝin el la alteco de la sonorilturo, kiam brulis la lignoj inter kiuj ĝi estis fiksita, konsekvence de la flambrulaĵoj kiuj tien oni faris.

[BILDO p.22] Dekstre de la teksto, nigra-blanka gravuraĵo aŭ desegnaĵo de la supra parto de la sonorilturo Miquelet: la okangula korpo kun ogivaj arkoj kaj gotika ornamaĵo, kaj supre la baroka «espadaña» kun la sonoriletoj kaj krono.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 22

Paĝo 23 de la originalo

La sonorilturo estas el orienta gotika stilo, kun ornamaĵo de la sama arto kaj formo, kun okangula prismo, je la perimetro en la bazo proksimume egala al ĝia alteco, kiu mezuras 58,80 metroj. La totala alteco de la sonorilturo estas je 64 metroj, kvankam ĝis la altano aŭ teraso estas nur je 51 metroj. Ĝia korpo estas kunmetita el kvar partoj, la tri unuaj estas sen iu ajn ornamaĵo, kaj sur la lasta estas ok ogivaj arkoj kun modluroj faritaj samstile.

Oni faras la supreniradon al ĝi tra interna helika ŝtuparo kun “nabo” aŭ centrapogilo, kiu havas 207 ŝtupojn. Je certa spaco staras la sonorilejo, kaj sur la supera teraso, de kiu oni ĝuas belegan panoramon. Oni metis anstataŭ la projektitan pinton, barokan “espadaña” (spadanjon) kun la du sonoriletoj de la horoj kaj kvaronhoroj. “Miquelet” (Mikaĉjo) konservas la sonorilan tutaĵon, kiu tiel pro ĝia nomo kiel pro ĝia antikveco estas la plej bona el la valencia urbo. La konstruŝtono uzita por ĝia realigado devenas el la ŝtonminoj de Burjasot (Burĵasot), Godella (Godelja) kaj Moncada (Monkada).

[BILDO p.23] Maldekstre en la malsupra duono, kolora foto de la sonorilturo Miquelet vidata de sube kontraŭ blua ĉielo: la okangula ŝtona korpo kun du ogivaj fenestroj, la gotika ornamaĵo kaj la baroka pinto; sube parto de la katedralo kaj de la ĉirkaŭaj domoj.

Tamen, ankaŭ la religiarta enhavo de la Metropolitena Baziliko estas eksterordinara, oni povas admiri, krome la belaĵojn de ĝia arkitekturo, pri kiu oni jam estis raportinte, estas riĉega arkivo pri multenombraj ilustritaj kodeksoj kaj inkunabloj kaj pergamenoj kun interesegaj historiaj tekstoj, multvaloregaj pentraĵoj de Llanos kaj Almedina, Juanes, Ribera, Orrente, Vincento López, Vergara, Ribalta, Jacomart kaj aliaj, tiel kiel du grandaj pentraĵoj de Goya (Goja); famaj skulptaĵoj kiel tiu de Kristo nomata de la bona morto, de Alonso Cano (Kano); la arta kaj monumenta hostiujo, je moderna konstruo; la “predikejo” de sankta Vincento Ferrer kaj rimarkindega Muzeo.

Tradukis: Fco. Aliaga

Valencia Luno — Dua epoko — Numero 11 — Junio 1984

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 23

Paĝo 24 de la originalo

LA ESTONTECO

Kiam, kie, kio okazos?

[BILDO p.24] Maldekstre, emblemo: verda valizo aŭ televidilo kun ekrano en kiu troviĝas koloraj homfiguroj; sur la maldekstra flanko vertikale la vorto «EVENTOJ», kaj sube la teksto «INTERNACIA KALENDARO».

Internacia Kalendaro de Esperanto-aranĝoj

http://www.eventoj.hu/

Kiam, kie, kio okazos? La Internacia Kalendaro listigas ĉiujn publikajn kaj konatajn Esperanto-aranĝojn, renkontiĝojn, festivalojn kaj kongresojn, kiuj bonvenigas viziton de vojaĝemaj esperantistoj.

[BILDO p.24] Maldekstre, apud la sekva anonco: linidesegnaĵo de figuro kun ĉapelo kaj verda stelo kiel orelringo (idolo aŭ pupo), kun la teksto «Esperanto sur la strando 2020» kaj, per verdaj literoj, «ĈEBALTAJ PAGANOJ».

10 – 13. septembro

8-a Esperanto sur la strando – en Sopot, Pollando. Ćiujara 3 taga aranĝo ĉe la Balta Maro. turisma kaj distra. Ĉefa prelego pri ĉebaltaj paganoj tuj antaŭ malfrua kristanigo. Organizas: Triurba Esperantista Asocio TORENTO, 81-82 Sopot, str. Armii Krajowej 94, Pollando – retadreso: torentosopot@wp.pl

11 – 13. septembro

Esperantaj Tagoj de Krakovo – en Krakovo, Pollando. La tradicia aranĝo de esperantistaro kun abunda prelega kaj arta programoj, kiu okazas en la iama reĝa ĉefurbo de Pollando. Organizas: Krakova Societo ESPERANTO, ul.Sokolska 13, Krakovo, Pollando. – retadreso: kse.krakovo@gmail.com

12. septembro

FESTO 2020 ĉe IEI okaze de la 90-jara jubileo – rete. Okaze de la naskiĝdatreveno de Andreo Cseh kaj la 90-jara jubileo de la Internacia Esperanto-Instituto ekde la biblioteko de IEI ni okazigos retan renkontiĝon kun la tutmonda esperantistaro. Vi ĉiuj estas elkore bonvenaj. Organizas: Internacia Esperanto-Instituto. – retadreso: iesperanto@versatel.nl

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 24

Paĝo 25 de la originalo

[BILDO p.25] Supre sur la paĝo, kolora foto: naŭ paperaj parolvezikoj de diversaj koloroj pendantaj de ŝnuretoj, ĉiu kun saluto en alia lingvo — «Hello», «Ahoj», «Bonjour», «こんにちは», «Hallo», «Saluton», «مرحبا», «Cześć» kaj, presita renversite, «nuqneH».

16 – 17. septembro

LingvaFEST’ – en Nitra, Slovakio. Lingva festivalo: spaco por ĉio pri lingvoj. La kerno de la programo: duonhoraj fulmokursoj pri diversaj lingvoj. Bunta programo. Organizas: Edukácia@Internet. – retadreso: info@lingvafest.sk, tel: +421 902 203 369

17 – 20. septembro

2-a Eŭropa Civitana Renkonto – Prokrastita al 2021 – en Kaselo, Germanio. Laborateliero “Esperanto kaj Eŭropo” kadre de “Kleriĝo kaj Lingvoj”. Estos ateliero pri Esperanto, ties aktualaj perspektivoj, la lingvopolitiko de la EU kaj ekspreslingvokurso. La hejmpaĝoj pli kaj pli ĝisdatigos/plidetaligos la programon. Por eksterlandanoj estos subvencioj por la vojaĝo. Organizas: A group of dedicated European volunteers from Kassel and the region. – retadreso: office@kassel-ebb.eu

[BILDO p.25] Dekstre de tiu anonco, malhelverda afiŝeto: rondo kun la stelaro de Eŭropa Unio kaj blazono en la centro, la teksto «EBB2021», kaj sube «EuropaUnion Kassel» kaj «PULSEof EUROPE».

17 – 20. septembro

Beneluksa Kongreso 2020 – en Charleroi, Belgio. La Beneluksa Kongreso okazos ĉi-jare en Charleroi. Loko: Junulargastejo de Charleroi, je promena distanco de la stacidomo. Organizas: Association pour l’Espéranto (APE). – retadreso: yves.nevelsteen@gmail.com

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 25

Paĝo 26 de la originalo

[BILDO p.26] Supre maldekstre: la vorto «esperanto» kunmetita el buntaj literoj sur koloraj paperpecoj (flava, ruĝa, nigra, blua, verda), en la stilo de eltondaĵoj.

[BILDO p.26] Supre dekstre: emblemo de la Beneluksa Kongreso — sesangula plektaĵo el bendoj kun la koloroj de la nederlanda, luksemburga kaj belga flagoj, kun la vorto «BENELUKSO» skribita vertikale apud ĝi.

[BILDO p.26] Maldekstre, meze de la paĝo: afiŝo kun verda silueto de birdo sur branĉo kun flavaj origamiaj floroj, kaj ĉeĥa teksto «…ačínající i pokročilé) a …kouzelné krajině Českého ráje» kaj «Přihlášky a informace:»; ĉe la maldekstra rando malgranda foto de pejzaĝo kun ruĝa figuro.

17 – 20. septembro

50-a lingva seminario – en Malá Skála, Ĉehio. 50-a seminario unua foje ne okazos en Skokovy, kiel antaŭe. Tradicia aranĝo. Paroliga kurso. Organizas: Lenka Angelová, Na Okrouhlíku 953/21, 53003 Pardubice, Ĉehio. – retadreso: l.angelova@seznam.cz

19 – 20 septembro

Ĵurnalista Esperantista Seminario de TEĴA – en Litovio. Informas: Vytautas Šilas, vilnastelo@yahoo.lt, tel: + 8-611-75500,

20 – 22. septembro

107a Esperanto-Kongreso de Japanio – en Nagojo, Japanio. La kongresa temo estas &qout;Sonoru Amo kaj Saĝo&qout;. Amo rilatas al nia kara ideo de Esperanto, kaj Saĝo signifas intelekton de esperantistoj. Cetere Amo estas japane Ai kaj Saĝo Chi, kune formante la nomon de la gubernio. Organizas: Japana Esperanto-Instituto (JEI), JP-162-0042 Tokyo-To Shinjuku-Ku Waseda-Machi 12-3, Japanio. – retadreso: jek2020@jei.or.jp

[BILDO p.26] Dekstre de tiu anonco: kongresa afiŝo sur blua fono kun ora fantazia besto (japana «ŝaĉihoko»-fiŝo kun kapo de tigro) kaj verda stelo; supre «Nagojo 2020», sube «La 107a Japana Esperanto-Kongreso».

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 26

Paĝo 27 de la originalo

[BILDO p.27] Supre maldekstre: bildstria desegnaĵo de verda krokodilo kun grandaj okuloj, kuŝanta inter verdaj folioj.

1 – 4. oktobro

20-a KoKoLoRES – en Schwerte, Ruhr-regiono, Germanio. LA aranĝo por ludemuloj. Sed ne nur: ni ankaŭ ekskursos kaj okazigos kurson por komencantoj. Organizas: Petra Dückershoff, retpoŝta adreso: petra.dueckershoff(ĉe)esperanto.de

1 – 4. oktobro

KAEST – Konferenco pri Aplikoj de Esperanto en Scienco kaj Tekniko – en Modra-Harmónia, Slovakio. KAEST estas serio de seminarioj kaj konferencoj ekzercantaj scienc-teknikan aplikon de Esperanto. Ĝia ĉi-jara ĉeftemo estas “Scienco kaj tekniko kiel rimedoj por efektivigi daŭripovan evoluon”. La programo enhavos prelegojn (en du paralelaj blokoj – ĉeftemaj kaj alitemaj), trejnadojn, fakajn diskutojn pri scienco kaj tekniko kaj vesperan neformalan, amuzan programon. Organizas: E@I, rete: kaest@ikso.net

[BILDO p.27] Dekstre de tiu anonco: emblemo de KAEST — helblua kvadrato kun stiligita atomo kaj la surskribo «KAEST» per malhelbluaj literoj.

1 – 4. oktobro

Ne okazos! 31-a Montkabana Renkotiĝo (MKR) – en Rifugio Donegani, Minucciano, Italio. Kvankam tutmonda epidemio de Corona viruso nuntempe ne permesas sociajn kontaktojn kaj malebligas renkontiĝojn kiel MKR, ni esperas ke la situacio pliboniĝos ĝis aŭtuno kaj tamen preparas la renkontiĝon – ni tutkore deziras al vi ĉiuj multe da sano kaj esperas ke ni revidos unu la aliajn dum ĉi jara MKR! Organizas: Vanja Radovanovic. – retadreso: vanja.radovanovic@ericsson.com

2 – 4. oktobro

TORPEDO 15 – en Herzberg am Harz, Germanio. Pedagogiaj Tagoj (AGEI, GEA), prelegoj, prezentadoj, spertinterŝanĝo pri instruado de Esperanto. 90a GEA-Studsesio, modulo pri tradukado, terminologio, metodiko, instrukapabligo. Organizas: Interkultura Centro Herzberg (ICH). – retadreso: esperanto-zentrum@web.de

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 27

Paĝo 28 de la originalo

3 – 11. oktobro

Restado en naturista centro Templo del Sol – en Templo del Sol, Tarragona, Hispanio. INOE proponas al vi esperantan restadon en belega kaj sunplena naturista centro Templo de Sol, en Hispanio. Organizas: Sekretarino de INOE, Rosy Inaudi. – retadreso: R.inaudi@free

[BILDO p.28] Maldekstre, apud la sekva anonco: du emblemoj unu apud la alia — verda terglobo kun granda stelo kaj la surskriboj «ESPERANTO» kaj «KEA»; kaj kadro kun la teksto «Korea Esperanto-Asocio» kaj la sama nomo en korea skribo «한국에스페란토협회».

9 – 11. oktobro

52-a Korea Kongreso de Esperanto – en Seulo, en Hi Seoul Youth Hostel, Koreio. Organizas: Korea E-Asocio – retadreso: xxx, https://www.esperanto.or.kr/index.php?mid=contests

16 – 18. oktobro

Svisaj Esperanto-Tagoj – en Zuriko, Svislando. La Svisaj Esperanto-Tagoj estas kultura Esperanto-evento kun prelegoj, muziko, filmoj kaj teatraĵo, en kies kadro okazos la ĝeneralaj kunvenoj de Svisa Esperanto-Societo, Esperanto-Societo Zuriko kaj Junularo Esperantista Svislanda. Organizas: Svisa Esperanto-Societo, Esperanto-Societo Zuriko, Archstr. 2, poŝtfako 26, CH-8613 Uster 3, Svislando. – retadreso: ses@esperanto.ch

18 – 23. oktobro

8-a Esperantista Migrado Aŭtuna – en regiono Wendland/Elbe, Germanio. Dum EMA ni migrados en amika rondo tra la regiono Wendland en nordorienta Malsupra Saksio. Ĉiutage ni migros ĉ. de la 9-a ĝis la 17-a horo (inkluzive paŭzojn). Oni devus esti kapabla iri distancon de maks. 15 km. Ne estos grandaj altodiferencoj. Organizas: Gerald Roemer. – retadreso: ema@esperanto.de, tel: 0800-336 36 36-66 (ene de Germanio)

[BILDO p.28] Dekstre de tiu anonco: emblemo el buntaj kurbaj bendoj (verda, oranĝa, blua, helverda) formantaj globon, kun blanka bendo sur kiu staras verda stelo.

20 – 24. oktobro

1-a Internacia Taŝkenta E-Renkontiĝo, TERO – en Uzbekio. Oni povas trovi multajn informojn pri la landa Asocio kaj urbo en la filmeto. La aranĝo estas nia unua kaj internacia, do la urbaj instancoj helpos nin fari ĝin pli interesa

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 28

Paĝo 29 de la originalo

kaj amuza. Por civitanoj el 85 landoj eniri Uzbekion estas senvize. Karaj kaj estimataj amikoj! Vin atendas amuzaj festotagoj kun ege allogaj artoprogramoj, prelegoj, amikaj rondoj kaj ekskursoj. Bv. spekti vi mem ĉiun vidindaĵon en la filmeto kaj BONVENON! Detaloj haveblos iom poste! Organizas: Uzbeka E-Asocio, UzEA – retadreso: gafurmirzo@mail.ru

[BILDO p.29] Emblemo maldekstre de la sekva anonco: granda ronda verda litero «G» kun griza kojnoforma interna parto — la logo de la Esperanto-Kastelo Greziljono.

20 – 25. oktobro

Koruso-Migrado-Naturarto – en Baugé, Francio. Longa semajnfino kun pluraj E-aktivaĵoj. Organizas: Esperanto-Kastelo Greziljono, MCE Grésillon, FR-49150 Baugé en Anjou, Francio. – retadreso: kastelo@gresillon.org

31. oktobro – 2. novembro

KKPS – en Ry, Danio. KKPS, la Klaĉ-Kunveno Post-Somera, okazas preskaŭ ĉiujare en Nederlando en semajnfino ĉirkaŭ haloveno. Tamen ĉi-jare, en 2020, ĝi okazos en Danio. La naŭa KKPS okazos en Ry, inter Skanderborg kaj Silkeborg. Organizas: Dana Esperantista Junulara Organizo. – retadreso: dejo@dejo.dk

[BILDO p.29] Dekstre de la anonco pri KKPS, karikatura desegnaĵo de blanka koko vidata de fronte, kun ruĝa kresto kaj barbo, flava beko kaj flavaj piedoj, kaj la flugiloj etenditaj flanken.

fonto: http://www.eventoj.hu

[BILDO p.29] Granda verda kvinpinta stelo — la Esperanto-stelo — meze de la suba parto de la paĝo.

Valencia Luno — Tria epoko — Numero 9 — Septembro 2020 Paĝo 29

La kompleta teksto de la numero 10 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de oktobro 2020: 35 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 10, oktobro 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n10_okt

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La artikolo de Dennis Keefe portas du malsamajn titolojn en la sama numero: la enhavtabelo de la paĝo 3 (kaj la resumo sur la kovrilo) anoncas ĝin kiel «DUOLINGO-2 – LA LINGVAJ EKZERCOJ: 7 KATEGORIOJ», dum super la artikolo mem, sur la paĝo 27, staras «DUOLINGO, PARTO II».
• La artikolo de Elías Hernández Capdevila sur la paĝo 25 havas tri titol-liniojn («KIAL MI ESTAS ESPERANTISTO?», «KIEL MI ESPERANTISTIĜIS?» kaj «KIAL MI ALIĜIS AL LA GRUPO?»); la enhavtabelo citas nur la unuan.
• La nomo de la libera mono estas presita en du formoj: la kovrilo, la enhavtabelo kaj la titolo de la paĝo 22 havas «Ğ1», kun G-brevo, dum la «Saluton!» de la paĝo 4 havas «Ĝ1», kun G-cirkumflekso; ene de la artikolo la valuto nomiĝas «ĝuno».
• La itala kantisto de la aktivaĵ-programo aperas kun du nomoj sur sinsekvaj paĝoj: «Emmanŭel Rovere» sur la paĝo 34 kaj «Manuel Rovere» sur la paĝo 35.
• Kelkaj propraj nomoj estas misprese: «Liza Minelli» kun unu n sur la paĝo 3, «George Simenon» en la teksto de la paĝo 16 dum la kovrilo reproduktita apude portas «Georges Simenon», «Machu Pichu» sur la paĝo 17 kaj «Ĉeste» anstataŭ Cheste sur la paĝo 26.
• Sur la kovrilo de «La flava hundo» reproduktita sur la paĝo 16, la linidesegno de la kolaĝo kovras parton de la diagonala subtitolo: legiĝas nur «…egas en Concarneau».
• La fotoj de libroj estas tro etaj por legi la datenojn: sur la paĝo 21 ne distingiĝas la subtitolo de «Post la Morto» de Leon Denis nek la aŭtoro de «En Ombro Kaj en Lumo», kaj sur la paĝo 26, sur la du titolpaĝoj de la lernolibro de Fernando Soler Valls, restas nelegeblaj la jaro de la Exposición de Valencia, la nomo de la presejo de Enguera kaj la prezo por Ameriko.
• La ekrankopio de Duolingo sur la paĝo 32 montras tajpo-ekzercon («Escribe “oficina” en esperanto», kun la enskribujo), dum la teksto de la paĝo 33 priskribas, pri la sama vorto, ekzercon pri elekto inter tri bildoj.

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun la teksto «VALENCIA LUNO» en grandaj arĝentkoloraj literoj kaj verda kvinpinta stelo dekstre; maldekstre, sur nigra fono, foto de la Torres de Serranos de Valencio lumigitaj nokte, kun luno super ili.

Tria epoko – numero 10 – Oktobro 2020

★ KIAL MI ESTAS ESPERANTISTO?

★ Ğ1 – LIBERA MONO

★ DUOLINGO – 2

[BILDO p.1] Kovrilbildo okupanta la tutan reston de la paĝo, sur nigra fono: kolora foto de Marilyn Monroe fare de Richard Avedon — ŝi staras kun la kapo klinita malantaŭen kaj la okuloj duonfermitaj, blondharara, kun brilaj orelpendaĵoj kaj ruĝa lipŝminko, vestita per longa arĝenta kaj nigra briletanta robo; ĉirkaŭ ŝiaj brakoj ŝvebas larĝa blanka pelta ŝalo, kies unu ekstremo etendiĝas maldekstren tra la tuta bildo.

LA FOTOGRAFIO – 3 Richard Avedon

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] La kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun «VALENCIA LUNO» kaj verda stelo, kaj maldekstre la Torres de Serranos lumigitaj nokte sub la luno.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a etaĝo, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25 1-a, 1-a 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

ANTAŬAJ NUMEROJ

Vi povas elŝuti niajn antaŭajn numerojn ĉe nia retejo

https://valencia.esperanto.es/ttt/publicacions/

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

[BILDO p.3] Fonbildo okupanta la tutan paĝon: nigra-blanka foto de Liza Minelli fare de Richard Avedon — proksima portreto de virino kun mallonga malhela hararo kaj forte ŝminkitaj okuloj, kiu per la maldekstra mano tiras la altan nigran kolumon de sia pulovero super la buŝon kaj nazon, tiel ke nur la okuloj restas videblaj. Sur ŝia pojno, larĝa arĝenta braceleto. La enhavtabelo estas presita blanke sur la foto.

ENHAVO

01 KOVRILO: Marilyn Monroe de Richard Avedon (1957)

04 SALUTON! de Eduardo Alonso

05 LA FOTOGRAFIO – 3 de Eduardo Alonso

08 FOTISTO DE LA MONATO – 3 – Richard Avedon de Eduardo Alonso

11 ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO de Elías Hernández Capdevila

15 KVARANTENO – 6 de Dennis Keefe

20 ESPERANTISTA BIBLIOTEKO de Elías Hernández Capdevila

22 Ğ1 – LIBERA MONO de Yves Bachimont

25 KIAL MI ESTAS ESPERANTISTO? de Elías Hernández Capdevila

27 DUOLINGO-2 – LA LINGVAJ EKZERCOJ: 7 KATEGORIOJ de Dennis Keefe

34 LA ESTONTECO Kiam, kie, kio okazos?, de Elías Hernández Capdevila

Foto: Liza Minelli, de Richard Avedon

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

de Eduardo Alonso

Karaj geamikoj:

En ĉi tiu numero vi povas trovi la trian parton de la kurso pri La Fotografio, en kiu ni parolas pri la objektivoj kaj iliaj akcesoraĵoj. Kiel Fotisto de la monato ni prezentas Richard Avedon.

Sekvas nia kutima sekcio Angulo de la esperantista ŝak-ludanto kaj la sesa parto de Kvaranteno. Poste Elías daŭre prezentas sian Esperantistan bibliotekon, kaj sekve ni havas parton de la resumo de Yves Bachimont pri Ĝ1 – libera mono.

Kaj ĉi-monate ni inaŭguras novan sekcion nomatan Kial mi estas esperantisto? en kiu ni esperas, ke vi kunlaboros rakontante al ni kiel, kiam kaj kial vi esperantistiĝis.

Poste ni havas la duan artikolon de Dennis pri Duolingo, en kiu li parolas pri la diversaj specoj de ekzercoj, kiujn ni povas trovi en tiu programo.

Fine en La Estonteco ni parolas pri niaj aktivaĵoj PER, PRI, POR kaj PRO Esperanto dum la restaĵo de la jaro 2020.

Afablajn salutojn

Eduardo Alonso

[BILDO p.4] Granda verda kvinpinta stelo, plenkolora, meze de la malsupra duono de la paĝo.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

LA FOTOGRAFIO – 3

de Eduardo Alonso

4. La objektivoj

Se via fotilo estas spegula fotilo, aŭ sen-spegula, vi povas ligi diversajn objektivojn al ĝi.

La ĉefaj du kvalitoj de objektivoj estas fokusa longo kaj heleco. Fokusa longo estas la distanco inter la ekstera objektiva lenso kaj la fokusa ebeno (filmo aŭ sensilo). La heleco de objektivo rilatas al la kvanto de lumo, kiun ĝi enlasas, tio estas, kiom multe la diafragmo kapablas malfermi.

[BILDO p.5] Foto okupanta la dekstran duonon de la paĝo: nigra objektivo starigita vertikale, kun larĝa strekita fokus-ringo. Sur la korpo legiĝas «SP 90mm», «Di», «SD 058», la marko «TAMRON», la distanc-fenestro kun la skaloj «1:5 1:10», «2 3», «∞», «ft» kaj «m», kaj sube «90mm F/2.8 MACRO 1:1». Ĉe la malsupra parto, la ŝaltilo «FULL / LIMIT» kaj etikedo «VC».

La objektivoj povas esti de diversaj fokusaj longoj:

Grandangula: De 18 ĝis 35 mm Kun angulo de vidado supera al tiu de la homa okulo (pli ol 60º). Objektoj aperas pli malproksimaj aŭ pli malgrandaj, kaj estas multe da kampa profundo. Ili estas tre helaj kaj kaŭzas distordojn en la perspektivo. Ili estas kutime uzataj en internoj kaj en pejzaĝoj.

Normala: De 40 ĝis 55 mm La angulo de vidado estas simila al tiu de la okulo (45º). Objektoj aperas normala grandeco.

Teleobjektivo: De 70 mm antaŭen. Ili havas pli malaltan angulon de vidado ol la okulo. (malpli ol 28º). Objektoj aperas pli proksime aŭ

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

pligrandigitaj kaj estas malmulte da kampa profundo. Ili estas malhelaj kaj ekzistas risko de movitaj fotoj. Ili estas kutime uzataj por detaloj de malproksimaj objektoj.

Specialaj objektivoj:

La zomlenso estas lenso kies fokusa distanco estas ŝanĝebla, do ĝi povas anstataŭigi plurajn lensojn, tiel pli komforte uzi. Ĝia plej granda malavantaĝo estas, ke ĝi havas malpli da heleco ol fiksaj fokusaj lensoj. Ili estas kutime korpigitaj per kompaktaj fotiloj.

La fiŝokulo estas lenso kun vida angulo pli granda ol 150º. La distordo estas tre granda kaj la foto akirita kutime estas cirkla.

La makro-objektivo estas uzata por tre malgrandaj objektoj, ĉar ĝi permesas fokusadon je tre mallongaj distancoj. Ĝi havas malmulte da kampa profundo.

[BILDO p.6] Foto de kvin cirklaj ŝraŭbfiltriloj kuŝantaj sur blanka teksita fono, en nigraj metalaj ringoj. Sur la ringoj legiĝas «DIGITAL HD SLIM CPL 49mm JAPAN OPTICS» (maldekstre supre), «DIGITAL HD ND2 49mm» (dekstre supre), «HD SLIM FLD 49mm» (meze, kun purpura vitro), «…ONCEPT DIGITAL HD ND4 49mm» (maldekstre sube) kaj «DIGITAL HD ND8 49mm» (dekstre sube).

Alia pli malmultekosta maniero fari ĉi tion estas kun akcesoraĵoj nomataj etendaĵaj tuboj kaj proksimumaj lensoj, kvankam la profundo de kampo estas multe pli malgranda ol kun makro-objektivo.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

Aliaj akcesoraĵoj:

Konvertilo, obligilo aŭ duobligilo permesas obligi la fokusan longon de objektivoj, kutime laŭ faktoroj de 1,5, 2 aŭ 3, kvankam ĝi reduktas la helecon.

La plej uzataj filtriloj nuntempe estas:

• La Cirkla Polarizilo (CPL) uzita por forigi metalajn kaj akvajn reflektojn. Ĝi ankaŭ plibonigas nubajn aŭ nebulajn ĉielojn.

• La Neŭtra Denseco (ND), kiu reduktas la lumon al duono, kvarono aŭ okono. Tre utila por pafi je malrapidaj rapidoj en situacioj de alta lumo kiel akvofaloj aŭ fontanoj.

Alia akcesoraĵo uzita kun objektivoj, precipe grandangulaj objektivoj, estas la sunombrelo de la objektivo, kiu malebligas eniri parazitan lumon kiam pafas al loko proksime al lumfonto.

Eduardo Alonso

(daŭros)

[BILDO p.7] Foto meze de la malsupra duono de la paĝo: nigra plasta sunombrelo (kapuĉo) de objektivo, petalforma, kuŝanta sur blanka teksita fono. Sur ĝia rando legiĝas «DC(II)Φ49 ▼ HOOD».

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

FOTISTO DE LA MONATO – 3

Richard Avedon , de Eduardo Alonso

[BILDO p.8] Nigra-blanka foto en la maldekstra kolumno: juna blondharara virino en nigra altkolumna pulovero, kuŝanta aŭ klinita malantaŭen kun ambaŭ brakoj levitaj super la kapo, la vizaĝo turnita al la fotilo kun forte ŝminkitaj okuloj kaj brilaj lipoj; griza neŭtra fono. Apudskribo: Sharon Tate, de Richard Avedon (1966).

Richard Avedon (1923 – 2004) usonano, estis unu el la plej gravaj fotistoj de la 20a jarcento. Li komencis sian karieron kiel fotisto, laborante por la komerca ŝiparo en 1942, prenante identigajn fotojn de ŝipanoj, ĉirkaŭ mil portretoj.

Li laboris por revuoj kiel Harper’s Bazaar, Vogue USA, Life kaj The New Yorker, fotante iujn el la plej gravaj momentoj kaj roluloj de la jarcento.

En Parizo li evoluigis novan, elegantan kaj klasikan stilon; sed kun movado kaj ŝiko neniam antaŭe viditaj, kombinante stratan fotadon kun moda fotado. Fotografio kiu komunikis kaj kortuŝis kvankam esti por komerca intereso.

Aldone al siaj modaj momentfotoj, li fotis la Movadon de Civitanaj Rajtoj en la suda Usono (1963).

En la malfruaj 1960-aj jaroj kaj fruaj 1970-aj jaroj, Avedon faris raportojn pri militestroj kaj viktimoj en la Vjetnama milito kaj kontraŭmilitaj manifestacioj en Usono por la ĵurnalo New York Times.

Liaj portretoj de famuloj kaj nekonatoj pozantaj kontraŭ blanka fono, sukcesis kapti neatenditajn trajtojn de vizaĝoj de gravuloj de la grandeco de Truman

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

Capote, Henry Miller, Humphrey Bogart, Andy Warhol, George Bush aŭ Marilyn Monroe, inter multaj aliaj, kun ŝajna simpleco kaj forta psikologia karaktero,

Per tre simpla sed efika tekniko li sukcesis, en multaj kazoj, ke la portretita perdis streĉon, la emocian malvenkon de la kontraŭo fotitan, per longaj kaj lacigaj sesioj ĝis kvar horoj. Tiel nuda kaj sendefenda, la portretita persono povis montri sian plej sinceran personecon. Kaj estas, ke ĉirkaŭ kvar horoj paroli povus igi multajn homojn malaltigi la gardadon.

En 1979 li komencis unu el siaj plej gravaj laboroj. Komisiita de la Amon Carter Museum en Fort Worth, Teksaso, Avedon pasigis kvin jarojn travojaĝante la okcidentan Usonon dokumentante anonimajn homojn. En ĉi tiu verko, titolita En la usona okcidento, li prezentas nin al kamparanoj, ministoj, senhejmuloj, prostituitinoj, dommastrinoj, kaptitoj, rodeovakeroj aŭ malgrandaj oficejaj laboristoj, ktp. en grandformataj fotoj faritaj dum taglumo, ekstere kaj kiel ĉiam, sur blanka fono. Estas nenio en ili pri la usona revo aŭ pri la promesita lando. Ili estas portretoj de individuoj, kiujn la fotilo de Avedon observis kaj arte levis per sobra komponaĵo, tiel atingante konsiderindan esprimpovon.

[BILDO p.9] Nigra-blanka foto en la dekstra malsupra parto de la paĝo: juna virino en senmanika malhela robo sidas maldekstre, la manojn kunmetitajn sur la genuoj, rigardante flanken; dekstre sidas viro en malhela kompleto kun blanka ĉemizo kaj kravato, la manojn kunmetitajn, rigardanta la fotilon. Helgriza fono. Apudskribo: Anonco pri engaĝiĝo de John F. Kennedy kaj Jackie, de Richard Avedon.

Antaŭ la fino de la projekto, Avedon travojaĝis entute 189 urbojn en 17 ŝtatoj; li fotis 752 homojn uzante ĉirkaŭ 17.000 filmajn platojn. El ĉi tiu kolekto, li elektis 123 portretojn, kiuj konsistigus la serion In the american west 1979 – 1984.

En 1990 li dokumentis la falon de la Berlina muro. Kaj en 1991 li ricevis la internacian premion de la fondaĵo Hasselblad.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

[BILDO p.10] Kolora foto en la maldekstra kolumno, en nigra kadro kun neregulaj randoj de la negativo: fronta portreto de Barack Obama en helblua ĉemizo sen kravato, kontraŭ blanka fono, kun serioza mieno rigardanta rekte al la fotilo. Laŭlonge de la dekstra rando de la kadro, vertikala surskribo: «© 2004 THE RICHARD AVEDON FOUNDATION». Apudskribo: Barack Obama, de Richard Avedon.

Krom la granda formato uzita por liaj modaj fotoj aŭ portretoj, li disvolvis verkon paralele, uzante la universalan paŝon, kiu reflektas liajn plej personajn spertojn, kiel vojaĝoj aŭ familiaj memoroj.

Io tre profunda subas la tutan verkon de Avedon, ĝi estas sincera zorgo, sed kelkfoje elegante obsedanta. Tempo, maljuneco kaj ĝiaj streĉiĝoj montriĝas la fundamenta motivo en la verko de Avedon. Ni vidas en lia arto, kiel li parolas rekte al ni pri la tempopaso kaj ĝia influo al la homo, kaj kompreneble pri la vojo al morto. Estas tiuj malkontestualigitaj portretoj, kiuj aperas antaŭ la fotilo sen ŝminko, lacigitaj aŭ malĝojaj, same kiel ili estis en tiu tempo, kiuj klare indikas ĉi tiun zorgon. La fino de lia libro Portretoj (1976), ekzemple, kulminas terure sed majstre per serio de sep fotoj de lia patro iom post iom maljuniĝanta ĝis li ŝajnas esti kunfandita en la lumon ĉirkaŭ li.

En 2004 Avedon realigis projekton komisiitan de la revuo The New Yorker, kiu estis titolita “Pri demokratio”, kaj ĝi temigis la elektan procezon de 2004 en Usono; Temis pri portretoj de kandidatoj, delegitoj de landaj kongresoj, inter aliaj implikitaj en la temo.

Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO

de Elías Hernández Capdevila

Kaj jen la ĉiu-monata artikolo pri kvar facilaj ŝak-matoj, atingitaj per nur unu movo de blanka peco. Tiu ŝak-mato povus esti atingita per iu ajn peco, do, per damo, turo, kuriero, ĉevalo aŭ peono. Kompreneble, mi montras ankaŭ la solvon ĉe ĉiu ŝak-mato. Bonvolu provi ne rigardi la solvon ĝis post paro da minutetoj.

Por faciligi al vi tiun taskon, mi ripetas necesan klarigon, pri la ĉefaj menciindaj ideoj pri tiu mirinda sporto-scienco:

La ŝak-tabulo aspektas tiel, kun pecoj (maldekstre) kaj sen ili:

[BILDO p.11] Du ŝak-tabuloj unu apud la alia en kadro. Maldekstre: ligno-kolora tabulo kun brunaj kaj helbrunaj ĉeloj, la kolumnoj markitaj A–H sube kaj la vicoj 1–8 maldekstre, kun ĉiuj pecoj en la komenca pozicio — nigraj turo a8, ĉevalo b8, kuriero c8, damo d8, reĝo e8, kuriero f8, ĉevalo g8, turo h8 kaj la ok nigraj peonoj en la sepa vico; blankaj turo a1, ĉevalo b1, kuriero c1, damo d1, reĝo e1, kuriero f1, ĉevalo g1, turo h1 kaj la ok blankaj peonoj en la dua vico. Dekstre: la sama tabulo malplena, kun la nomo de ĉiu ĉelo skribita en ĝi — a8, b8, c8 … ĝis h1 — kaj la literoj a–h supre kaj sube, la ciferoj 1–8 ambaŭflanke.

Jen la diversaj pecoj. La pecoj moviĝas kaj samtempe ekkaptas tiel:

● reĝo: po unu ĉelo ĉiu-foje, en libervola direkto (vertikale, horizontale aŭ diagonale).

● turo: laŭlonge de vicoj kaj kolumnoj (ĉe ŝak-lukto ĉiu kolono nomiĝas kolumno). Komence estas du turoj sur la ŝak-tabulo por ĉiu ludanto.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

● kuriero: laŭlonge de la diagonaloj. Komence estas du kurieroj sur la ŝak-tabulo por ĉiu ludanto. Angle BISHOP, france FOU kaj hispane ALFIL, ĝi veturas tra la tabulo kvazaŭ dancante.

● damo: laŭlonge de vicoj, kolumnoj kaj diagonaloj. Oni povas diri ke tiu peco kapablas agi kiel turo kaj kiel kuriero, samtempe. Sed atentu: la damo ne povas agi kiel la ĉevalo do, ne forgesu ĉi-tiun ne-kapablon.

[BILDO p.12] Tabelo dekstre sur la paĝo, en blua kadro: ses vicoj, ĉiu kun la blanka figuro de peco maldekstre, ĝia nomo meze kaj la sama peco nigra dekstre — «Reĝo (R)», «Damo (D)», «Turo (T)», «Kuriero (K)», «Ĉevalo (Ĉ)» kaj «Peono».

● ĉevalo: per saltoj laŭ la litero L (du ĉeloj rekten kaj unu flanken, aŭ unu ĉelo rekten kaj du flanken). Ĝi povas transalti kaj siajn proprajn pecojn kaj la pecojn de la alia ludanto. Ĝi estas eble la plej ŝatata peco kiu staras sur la tabulo, ĉar oni povas duoblo-ataki aliajn kontraŭajn pecojn pli facile ol per kuriero, turo, damo, peono aŭ eĉ la reĝo. Komence estas du ĉevaloj sur la ŝak-tabulo por ĉiu ludanto. Angle KNIGHT, france CAVALIER kaj hispane CABALLO, ĝi estas unu el la plej malpezaj pecoj.

● peono: je unu ĉelo antaŭen, neniam malantaŭen, se tiu ĉi ĉelo estas vaka aŭ malplena (se la peono estas ankoraŭ en la baza pozicio, ĝi povas transmoviĝi je du ĉeloj antaŭen, se ambaŭ ĉeloj estas vakaj aŭ malplenaj). Plie ĝi povas preni aŭ ekkapti pecon de la alia ludanto, kiu estas sur diagonale najbara ĉelo staranta antaŭ la peono. Komence estas ok peonoj sur la ŝak-tabulo por ĉiu ludanto.

La ŜAK-LUDO estas rigardata kaj konsiderata de la UNESKO kiel SCIENCO kaj SPORTO, samtempe, kaj tiu Institucio rekomendas vigle ties uzadon kaj diskonigon per mez-lernejoj en la tuta mondo.

Kaj jen niaj kvar ĉi-monataj ŝak-matoj (rememoru: oni povas atingi ĉiun ŝakmaton per nur unu movo de blanka peco).

Kvankam eble vi ne konvinkiĝos, ludi ŝak-ludon, aŭ almenaŭ provi solvi malgrandajn problemetojn, kiel tiujn kiujn mi montras al vi, estas eksterordinara ekzerco por via menso kaj por via kapablo koncentriĝi:

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

Havu kuraĝon, kaj provu solvi la kvar problemetojn!

[BILDO p.13] Unua ŝak-diagramo, maldekstre supre: tabulo kun blankaj kaj strekitaj ĉeloj, la kolumnoj a–h sube kaj la vicoj 1–8 maldekstre. Blankaj pecoj: damo a8; turo g6; reĝo c1. Nigraj pecoj: peono f3; reĝo h2.

SOLVO: irigu la malpezan blankan damon ĝis h8. La kolerema nigra reĝo ne povas forfuĝi ĉar ne estas alia libera ĉelo. Tiu ŝakmato nomiĝas ŜAK-MATO DE LA ŜTUPARO

[BILDO p.13] Dua ŝak-diagramo, maldekstre sube: tabulo kun blankaj kaj strekitaj ĉeloj, la kolumnoj a–h sube kaj la vicoj 1–8 maldekstre. Nigraj pecoj: reĝo b8; peono a7. Blankaj pecoj: kuriero d7; damo c6; reĝo g1.

SOLVO: movu la malpezan blankan damon de c6 ĝis c8. Nun la malkontenta nigra reĝo havas nenian fuĝeblan ĉelon tra kiu ĝi povus forpuŝi la atakon de la ridema damo

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

[BILDO p.14] Tria ŝak-diagramo, maldekstre supre: tabulo kun blankaj kaj strekitaj ĉeloj, la kolumnoj a–h sube kaj la vicoj 1–8 maldekstre. Blankaj pecoj: damo h8; peono e5; turo h4; reĝo h2. Nigraj pecoj: peono e7; reĝo g6; peono g5.

SOLVO: ĉi-tie, la kompatinda nigra reĝo havas nenian alian ĉelon al kiu transiri, krom al f7 aŭ f5. Do, oni nur bezonas alian blankan pecon kiu povus ataki tiun malfeliĉan reĝon, kaj oni trovas… la saman blankan gajan damon, kiu transirante ĝis h7 ŝak-matos la malgajan nigran monarĥon. Dio savu la reĝon!!

[BILDO p.14] Kvara ŝak-diagramo, maldekstre sube: tabulo kun blankaj kaj strekitaj ĉeloj, la kolumnoj a–h sube kaj la vicoj 1–8 maldekstre. Blankaj pecoj: turo d7; damo e5; reĝo g1. Nigraj pecoj: reĝo g6; peono h6.

SOLVO: movu la blankan turon ĝis g7. La malfeliĉa nigra reĝo ne povas ekkapti tiun turon, nek forkuri ĝis sekura loko, nek meti alian propran pecon inter li kaj la turo, nur morti pro atako de tiu feliĉega blanka turo…

Elías Hernández Capdevila

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

KVARANTENO – 6

de Dennis Keefe

Kvaranteno, Tago 36

[BILDO p.15] Foto de libro-kovrilo, maldekstre: sur griza fono granda bruna makulo de disŝprucinta inko; supre nigre «Miguel de Cervantes», kaj ene de la makulo, blanke, «LA INĜENIA HIDALGO DON QUIJOTE DE LA MANCHA» (la esperanta eldono).

Studis la Epokon de Oro, tio estas, proksimume, la 16a kaj laŝ 17a jarcentoj en Hispanio. Kial? Ĉar mi volas lerni pli pri la jaroj en kiuj verkiĝis Don Kiĥoto. Mia instruado de la Kiĥoto-Kurso ne estas tiel bona nun, sed kiam mi rekomencos la kurson post tri jaroj, ĝi estos pli bona.

Mi pensas ankaŭ pri la invito de Duncan Charters al Esperanto-Plaĝo por instrui kurson pri Kiĥoto. Fakte mi jam parolis pri tio kun li antaŭ preskaŭ 2 jaroj, kaj li ŝatis la ideon. Li scias dekoble pli ol mi pri tiu epoko de la hispana literaturo.

En la babilrondo hodiaŭ, Elías montris kaj prikomentis 20 librojn pri ŝakludo. Fascinaj libroj. Mi, kio estis tre interesa koincido, parolis pri libro de Stefan Zweig, en kiu estas ŝakludo! La libro estas originale en la germana kaj nomiĝas SCHACHNOVELLE. Ĝi estas trafa por ni parte, ĉar ĝi priskribas negativajn efikojn de izoleco, kio rilatas nian nuntempan, longdaŭran endomigadon. Ĉeestis ankaŭ Ĵaŭ, Pepe, Eduardo, kaj Fernando.

Kvaranteno, Tago 38

Mi bonŝance trovis, aŭskultante diversajn sonbendojn de la ĉina lingvo, du ideojn eble aplikeblajn al la instruado de Esperanto. Tio surprizis min ĉar

Paĝo 16 de la originalo

kiam mi estis en Ĉinio ankaŭ iom da jaroj preskaŭ ne ekzistis tre bonaj lernomaterialoj.

Unu ideo de la ĉinaj lecionoj konsistas el mallongaj dialogoj. Mil el ili! Mil! Videblas, ke la aŭtoro de tiuj paroladetoj bone komprenas, ke lingvo estas multe pli ol gramatiko kaj vortstoko. La koherigilo de la ekzercoj estas kurso-enhavo kiu baziĝas sur funkcioj (la komunikativa celo de la frazo).

Ekzemplo:

A: Kioma horo estas?

B: Ne zorgu, la buso malfruiĝas.

(Gramatika respondo estus: Estas la deka kaj duono, ekzemple – sed kunparolanto B scias, ke la celo de la demando de A estas averti pri risko mistrafi la buson, ne informiĝi pri tempo).

La babilrondo komenciĝis kun legaĵo de Eduardo, iu mikro-rakonto, aŭ mikronovelo verkita de Liven Dek pri nuklea katastrofo. Poste mi prezentis la enhavon de la aktuala numero de nia revuo La Valencia Luno. Pepe priskribis sian akiradon de koronavirusaj maskoj ĉe apoteko en Cheste. Ankaŭ Fernando kaj Elías ĉeestis la rondon.

Kvarenteno, Tago 39

Uzis preskaŭ la tutan matenon kaj posttagmezon por lerni pri Garcilaso de la Vega kaj pri la influo de italaj kaj klasikaj verkistoj en lia skribmaniero.

Tiun temon mi elektis presenti dum la babilrondo kiun ses Esperantistoj ĉeestis: Eduardo, Fernando, Rosa, Pepe, Dennis kaj Elías. Siaflanke Elías prezentis la belgan aŭtoron George Simenon , kaj liajn librojn. Elías montris sian kolekton da 30 romanoj de Simenon.

[BILDO p.16] Dekstre malsupre, libro-kovrilo: supre kaligrafie «Georges Simenon»; diagonale grize «T[nelegebla]egas en Concarneau» (parte kaŝita de la desegno); malsupre grandlitere flave «La flava hundo». Ĉe la fono, kolaĝo kun linidesegno de virino, verda kajuto, arbo kaj presitaj tekstopaĝoj, kaj granda flava hundo dekstre. Inter la fonaj tekstetoj legiĝas «kunlaboranto Johano Ser[nelegebla]» kaj «[nelegebla] en tia [nelegebla]».

Paĝo 17 de la originalo

Mi legis en altkvalita ĵurnalo hodiaŭ, ke la Oktobro-Festo de la germana urbo Munkeno estos nuligita, kaj krom tio, ke kelkaj sciencistoj pensas, ke la viruso revenos en vintro, kaj ke ĝi povas esti pli detrua (CDC, hodiaŭ, Washington Post). 😣.

Esperanto estas, laŭgramatike, tiu kiu esperas🌲

Kvaranteno, Tago 40

Trovis multe da altkvalitaj kursoj kaj prelegoj pri Garcilaso de la Vega, kaj hispana poezio. Mi estas TRE kontenta. Tiuj kursoj estas LONGAJ kaj donas ŝancon al ni bone kompreni ideojn, profunde lerni.

Estas belege vidi kiel ĉio kaj ĉiuj interrilatas. Memoj de Fejsbuko agas kontraŭe. Mi ĝojas, ke mi forlasis tiun socian reton antaŭ pli ol du jaroj post nur 18-monata uzado. Mankas al mi nun, certe, kelkaj bonaj geamikoj de Fejsbuko, kaj eble mi reiros al FB, sed nur por tiuj kvar aŭ kvin homoj. Finita la obsedo pri ĉu abundo da homoj “amikiĝas” kun mi, aŭ ŝatas miajn komentojn.

La babilrondo havis plurajn bonajn paroladojn hodiaŭ. Eduardo parolis pri la verkisto Isaac Asimov, kaj liaj scienco-fikciaj libroj. Fernando rakontis pri sia

[BILDO p.17] Maldekstre malsupre, kolora foto de Maĉupikĉuo: la inkaa ruinurbo kun ĝiaj ŝtonaj terasoj kaj konstruaĵoj, kelkaj vizitantoj, kaj malantaŭe akra montopinto inter nuboj.

interesa vojaĝo al Peruo, kune kun Cuzco, Machu Pichu, Lago Titicaca, ktp. Pepe menciis sian legadon de Valencia Luno. Dennis klarigis la filmeto-faradon de Evildea en Jutubo. Rosa ankaŭ partoprenis.

Komencis prepari Ĉapitron 15 de Don Kiĥoto por vendredo.

Paĝo 18 de la originalo

Kvaranteno, Tago 41

Komencis mian tagon kiel kutime kun du tasoj da kafo kun lakto kaj io por manĝi, ĉi foje kun tri etaj magdalenoj, ĉar la tri panoj kiujn mi aĉetis antaŭ 10 tagoj tute elĉerpiĝis. Dume mi legis pri Garcilaso de la Vega, rigardante de tempo al tempo la rompiĝantajn ondojn de la maro.

Dum la tagmanĝo-horo mi iris al la supermerkato Consum kaj aĉetis tiom, ke malfacilis al mi revenigi la tuton hejme. Pezis. Manĝis simple: peco da pano, fromaĝo kaj vino, ĉar la ĵus aĉetita pano estis tre freŝa kaj ege bongusta, kaj ĉar mankis al mi tempo. Kutima tagmanĝo: grandega salato kun ĉio kaj glaso da akvo.

[BILDO p.18] Dekstre, kolora foto de teraso-tablo kun ligna plado da diversaj fromaĝoj, korbo kun pano, du glasoj kaj karafo da ruĝa vino, forkoj, tranĉiloj kaj buŝtukoj.

En la babilrondo, Rosa legis interesan artikolon verkitan de Marco Botella pri la mistera “kavernulo” de Cheste, kiu parolis Esperanton. Elías starigis demandojn al ni pri diversaj aspektoj de la kvaranteno, kaj Dennis rakontis ŝercon, kiun lia frato sendis al li. Eduardo kaj Pepe ankaŭ ĉeestis.

Aŭskultis ege bonan prelegon pri la libroj Amadís de Gaula, kaj aŭdis parton de la libro “Verwirrung der Gefuele”, verkita germane de Stefan Zweig. Finis la tagon malgaje, spektante erojn de la 1961 procezon kontraŭ la hitlerana militkrimulo Adolph Eichmann, (parenteze, la unua, kompleta, publike filmita proceso en la historio — 115 sesioj, la tuto nun alirebla sur la intereto).

Hodiaŭ vendrede en la Kiĥoto-Kurso je la 5a, Ĉapitro 15.

Ni ankaŭ priparolas partoprenon en la de Toño menciita projekto koncerne voĉlegatan (1-minutan) parton de Kiĥoto (vidu supre).

Je la 4a, simplaj ekzercoj en la BENSON-BEK-KURSO.

Paĝo 19 de la originalo

Kvaranteno, Tago 42

Uzis la tutan matenon kaj posttagmezon por prepari la Kiĥoto-Kurson, ĉapitron 15. La BEK-BENSON Kurso estis jam delonge verkita. Aŭskultis ĉapitron 15 dufoje en la hispana. Relegis la tekston esperante. Poste skribis 20 demandojn por helpi al mi disvolvi la lecionon.

Multe da laboro, sed post tri jaroj kiam la kurso rekomenciĝos, la plejparto de la laboro estos jam farita.

En la babilrondo venis ok Esperantistoj: Eduardo, Iván, Pepe, Fernando, Elías, Fernando Filo, Rosa, kaj Dennis. La kvalito de la zoom-sistemo bone funkciis la tutan tempon.

[BILDO p.19] Maldekstre, oranĝkolora libro-kovrilo: «SEBASTIÀ JUAN ARBÓ — TERRES DE L’EBRE», kun nigra desegno de insekto (skarabo) meze; sube «Edicions 62 i “la Caixa”» kaj «LES MILLORS OBRES DE LA LITERATURA CATALANA».

Elías, kiel hieraŭ, starigis demandojn al ni koncerne kronvirusajn temojn. Fernando, filo, prezentis al ni Peruon. Pepe parolis pri la Nadal-premiita verkisto Sebastià Juan Arbó. Finfine Dennis parolis, satire, pri la kanzono “Veo Veo” de Teresa Rabal.

Ni ankaŭ interparolis pri la legado de mallongaj partoj de la Esperanta versio de Don Kiĥoto por la projekto menciita de Toño supre.

Vespere mi preskaŭ finis la libron de Stefan Zweig “Verwirrung der Gefuele” kaj rigardis francan dokumentaran filmon pri la kapto de la militkrimulo Adolfo Eichmann en Argentino en 1960.

(daŭros)

Dennis Keefe

Paĝo 20 de la originalo

ESPERANTISTA BIBLIOTEKO

de Elías Hernández Capdevila

Mi daŭrigas mian ĉiu-monatan artikoleton en kiu mi parolos denove pri libroj verkitaj PER, POR, PRI aŭ PRO Esperanto, kaj, kompreneble, poseditaj de mi mem. Jes, jes, la temo de ĉi-tiu bultenero estas miaj Esperanto libroj, ĉu tradukitaj ĉu verkitaj originale per nia mirinda lingvo. Kaj mi ŝatus daŭrigi aludon al alia flanko de mia Esperanto libraro, kiun mi gardas ĉe mi kiel plej ŝatinda trezorego. Fakte mi kolektas librojn -ĉu en papera versio, ĉu en pdf-a versio- ekde antaŭ multe da tempo, jam pli ol dek jaroj. Kaj mi povas konfesi ke ĉi-tiu tasko estas tre agrabla laboro, legante kaj relegante ilin ĉiu-jare.

De ĉi-tie mi ankaŭ kuraĝigas aliajn geesperantistojn montri siajn Esperanto librarojn, revuojn, bultenojn, ktp. Vi nur devus kontakti nian ĉef-redaktoron, Eduardo, kaj sendi al li malgrandan tekstaĵon pri via Esperanto libraro, kune

[BILDO p.20] Dekstre, foto de tri numeroj de Almanako Lorenz metitaj sur ŝtofo. La eldono 2017: homa koro sur stela fono, medaliono kun portreto de «NAO DEGUĈI, la Fondintino de Oomoto», citaĵo subskribita «Leon Denis», kaj sube la titolstrioj «NAŬZO PRI LA VIVO, MEMMORTIGO», «ESPERANTOLOGIO KAJ INTERLINGVISTIKO EN LA UNIVERSITATO ADAM MICKIEWICZ» kaj «AMO DAŬRAS ETERNE» (la aŭtor-nomoj sub ili estas [nelegebla]). La eldono 2015: supre vico da portretoj, la Kristo-Redemptoro kaj la golfo de Rio-de-Ĵanejro, «Historiaj kuriozaĵoj pri la urbo Rio-de-Janejro», la marko «LORENZ», kaj sube «La Amo de Zamenhof por la Homaro», «Biblio Falsa, do, Dio Neekzistanta?» kaj «José Passini — Intervjuo». La eldono 2019, parte kaŝita: ruĝa kruco, ruĝa rozo, papilio, teksta bloko [nelegebla], kaj sube foto de viro kun la nomo «VLADIMIR IONESOV».

kun fotaĵo. Mi pensas ke mi certas kiam mi supozas ke vi, karaj gelegantoj, eble sen esceptoj, posedas ĉe vi kelkajn librojn en Esperanto, kiujn eble vi akiris antaŭ kelkaj jaroj, pri kiuj vi ne plu pensas kaj kompreneble ne estas legataj de vi dum multe da tempo. Tiu malgranda kolekto povus esti montrita al ni ĉiuj per ĉi tiu bultenero. Nur vi devas kontakti nian ĉef-redaktoron, kiel mi jam anoncis antaŭe. Kuraĝon, kaj faru tion!.

Kaj jen mia tria kolekto da libroj. Tiu kolekto temas pri verkoj pri Spiritismo. Mi komencis kolektante ilin kiam la brazila eldonejo LORENZ donacis al mi kelkajn el siaj almanakoj, kaj relative malgrandan libron titolitan LA ĈIELO KAJ LA INFERO. De tiu momento, mi ricevas ĉiu-jare, tute senpage, la lastan verkon eldonitan de tiu eldonejo. Mi nun montras al vi erojn de tiu kolekto, ĉar mi jam atingis kolekti amason da ili …:

Paĝo 21 de la originalo

[BILDO p.21] Supre, foto de kvin libroj metitaj sur florornamita ŝtofo:

• blua kovrilo kun silueto de homo ŝvebanta en spirala galaksio: «Leon Denis — Post la MORTO — [nelegebla subtitolo] de la Doktrino de la spiritoj», kun la marko «LORENZ» sube;

• helblua striita kovrilo: «[nelegebla: aŭtoro] — En Ombro Kaj en Lumo — [nelegebla]», kun eldoneja emblemo;

• «LA ĈIELO KAJ LA INFERO — ALLAN KARDEC», kun desegno de pejzaĝo kun flava suno;

• granda kovrilo kun ponto kaj nuboj, titolita «LA SENDITOJ», sur kiu kuŝas verda libreto: «CHICO XAVIER / DE LA SPIRITO / ANDREO LUDOVIKO / LA VIVO EN LA SPIRITA MONDO», kun nigra-blanka foto de viro kun sunokulvitroj;

• blanka kovrilo: «La Vivo en la Nevidata Mondo», supre «Detala[?] priskribo de la postmorta vivo ricevita mediumite de Anthony Borgia», sube «diktita de Monsinjoro Robert Hugh Benson» kaj la marko «LORENZ».

• ✔ LA ĈIELO KAJ LA INFERO: la unua verko pri tiu temo kiun mi posedis. Ĝi venis donacita rekte de la eldonejo, kaj poste ili sendis aliajn … Ĝi montras spiritisman version de la katolikaj infero kaj ĉielo

• ✔ LA SENDITOJ: ĝi priskribas la ĉiu-tagan vivon de la spiritoj, post la morto, eĉ rakontante pri iliaj sentoj kaj deziroj …

• ✔ LA VIVO EN LA NEVIDATA MONDO: same ol LA SENDITOJ, ĝi ankaŭ temas pri la vivo de la spiritoj (kiel la spiritisma doktrinuloj esprimas pri la mortintoj) en la post-morta vivo …

• ✔ EN OMBRO KAJ EN LUMO: belega verko, kiun, laŭ oni diras, la spirito de la franca verkisto Victor Hugo verkis. Ĝi temas pri familia historio kaj problemoj inter du familioj, unu franca kaj la alia germana …

• ✔ POST LA MORTO: verkita de Leon Denis, la unua kaj plej aktivema apostolo pri tiu doktrino, kreita de la franca filozofo kaj pensisto Allan Kardek dum la dua duono de la XIXª jarcento

Elías Hernández Capdevila

Paĝo 22 de la originalo

Ğ1 – LIBERA MONO

de Yves Bachimont

[BILDO p.22] Kolora foto de granda kampara domo el brikoj kaj ŝtonoj, kun tegola tegmento, brika kamentubo kaj arkaĵa enirejo; sub la arkaĵo videblas homo kaj metiaj iloj.

De la 11-a ĝis la 14-a de julio, okazis proksime de Tuluzo, en Montaigut-sur-Save, la unua somera universitato pri libera mono, kaj pli precize pri la libera valuto “ĝuno” (simbolo Ğ1). Kadre de tiu evento, Iván García, nia trezoristo kaj membro de nia asocio Grupo Esperanto Valencia estis invitita kaj aliĝis. Tie renkontis aliajn 2 francajn esperantistojn kiuj organizis atelieron por montri la rilatojn inter la libera mono kaj Esperanto. Efektive, Esperanto estas egaleca lingvo, ĉar ĉiu homo devas la saman paŝon por lerni ĝin kaj komuniki kun aliulo, kaj ĝi ankaŭ estas libera lingvo, ĉar Zamenhof donacis ĝin al la homaro por esti libere uzata tra la mondo sen iu ajn aŭtoro-rajto. Mi kompreneble ankaŭ profitis la okazon de tiu ateliero por malkovrigi Esperanton al la aŭskultantaro, montrante kelkajn el la 16 bazaj kaj senesceptaj reguloj, kaj parolante pri la facila vortfarado.

Sed nun, vi certe demandas vin, kio do estas la libera valuto ĝuno, kaj kial ĝi estas libera kaj egaleca. Jen kelkaj klarigoj kaj unue iom da historio. Unuflanke, la ĝuno baziĝas sur la Teorio Relativa pri Mono (TRM = Théorie Relative de la Monnaie), verkita en 2010 de Stéphane Laborde, franca

Paĝo 23 de la originalo

[BILDO p.23] Maldekstre, bildo de ora monero kun granda litero «G» kies suba fino finiĝas per sago — la simbolo de la ĝuno.

inĝeniero kaj matematikisto. Oni konstatas unue, ke la nunaj naciaj monoj estas ĉiuj ŝuldo-monoj tre malegalecaj: la bankoj kreas la monon “ex nihilo” (el nenio), kiam oni prunteprenas. Kiam oni repagas, la banko gardas la interezojn kaj nuligas la ceteron. Oni devas do pruntepreni pli por repagi la interezojn. Tio avantaĝas la bankon, kio kreas gravan malegalecon. Por ne plu dependi de la bankoj kaj liberiĝi de la ŝuldo-monoj, la kreintoj de la libera mono decidis pri la jena baza regulo: la individuoj, membroj de la reto de fido, kreas senĉese kaj egalece Universalan Dividendon (UD). Ĉi tiu pliiĝas laŭtempe, tiel ke la estontaj generacioj ne malavantaĝiĝu rilate al la pasintaj. Oni do pli profitas interŝanĝante ol amasigante. Ĉi tiu UD nature okazigas monan egalecon: sen interŝanĝi, ĉiu individuo konverĝas al la averaĝo, estante sub aŭ super ĝi. Konkrete, post 2010 okazis regulaj renkontiĝoj ĉiun sesan monaton (RML: Renkontiĝoj pri Libera Mono) por pripensi, kiel efektive uzi tian liberan monon en la realo, per kiuj precizaj reguloj, kiaj iloj, ktp. Kaj finfine, la 8-an de marto 2017 estis lanĉita la ĝuno Ğ1 kiel cifereca kaj ĉifrita mono uzanta la sistemon de blokĉenoj. Ĝi funkcias totale sencentre, dank’al Interreto. Ĝi estas demokratie regata: ĉiuj povas proponi ŝanĝon de la protokolo, tiam ĉu interkonsento estiĝas, ĉu branĉo aperas kun ties propraj reguloj. Neniu ligo kun registaro aŭ alia malfidinda organizo.

Nuntempe, oni nombras pli ol 2700 membroj kreantoj de la libera mono ĝuno, ĉefe en Francio, sed iom post iom ĝi disvolviĝas tra la mondo en Belgio, Hispanio, Svislando, Italio, ktp. Tial, por diskonigi tiun interesan projekton, Esperanto ŝajnas bona ilo, kaj oni komencis traduki en Esperanton plurajn programojn kaj retejojn, kiuj ebligas uzi tiun monon. La oficiala retejo por elŝuti la programon Cesium (utila por kontakti la membrojn kaj registri la

Paĝo 24 de la originalo

spezojn) estas jena: https://cesium.app/eo/. Ekzistas mapo de la membroj (tiuj kiuj konsentis aperi tie): https://demo.cesium.app/#/app/wot/map (la lingvo Eo estas disponebla ĉe la parametroj). Por interŝanĝi varojn aŭ servojn, ekzistas retejo por meti anoncojn (simile al Walapop): https://www.gchange.fr/#/app/home (ankaŭ disponebla en Eo, krom la kategorioj). Vidu ankaŭ ĝeneralan artikolon tie: https://komun.org/eo/g1-libera-mono. Flugfolio disponeblas tie.

Por konkludi, kiel fariĝi membro de la reto de fido pri la libera mono ĝuno? Por tio, oni devas esti atestita de 5 aliaj personoj jam membroj, kiujn oni fizike renkontis, kaj promesi ne krei duoblajn kontojn. Efektive, ĉiu membro-konto kreas/ricevas la universalan dividendon ĉiutage, kaj oni rajtas posedi nur unu tian konton. Por renkonti homojn, regule okazas renkontiĝoj kaj diversaj bazaroj.

Por tiuj, kiuj uzas la apon Telegram, notu ke ekzistas Eo-grupo, kiu rilatas al la libera mono ĝuno: https://t.me/libera_mono.

Ne hezitu kontakti min, se vi deziras pli da informoj.

Parto de la resumo elĉerpita de: https://toulouse.occeo.net/eo/somera-universitato-pri-libera-mono/

Yves Bachimont (membro de EKC) ybachimont@esperanto.org

[BILDO p.24] Malsupre maldekstre, granda verda kvinpinta stelo (la esperanta stelo), sen teksto.

Paĝo 25 de la originalo

KIAL MI ESTAS ESPERANTISTO?

KIEL MI ESPERANTISTIĜIS?

KIAL MI ALIĜIS AL LA GRUPO?

de Elías Hernández Capdevila

Laŭ ŭatsapa mesaĝo de nia prezidanto Raúl Salinas, al nia ŭatsapa grupeto, per kiu li proponis enkonduki novan sekcion ĉe nia revuo VALENCIA LUNO, mi volus kundividi kun vi ĉiuj la taŭgajn respondojn al la tri demandoj kiuj aperas supre. Jen mia kontribuo:

La kialo pro tio ke mi aliĝis al nia Grupo Esperanto Valencia estas tre facile klarigebla: ĉar mi jam estis Esperantisto, kaj mi serĉis liberan vojon al mia deziro kundividi kun aliaj Esperantistoj mian amon al nia mirinda lingvo.

Sed, kial mi estas Esperantisto?. Eble, mi plibone komencus respondi alian demandon, tre similan sed malsimilan samtempe, ĉar por mi ambaŭ demandoj miksiĝas: kiel mi esperantistiĝis, do, kiel mi ekkonis Esperanton?. Bone, tio okazis jam antaŭ multaj jaroj. Mi kutimis viziti ĉiu-dimanĉe la stratan halon EL RASTRO, en mia urbo Valencia, kaj okaze de vojaĝo al Madrid mi profitis tiun viziton por fari promenadon tra la madrida strata halo, ankaŭ nomita EL RASTRO, ĝuste malantaŭe de la PLAZA MAYOR (GRANDEGA PLACO). Promenante laŭlonge de unu el tiuj buntaj kaj mallarĝaj stratoj, mi rigardis planken, kaj inter aliaj komercaĵoj mi vidis lernolibron pri Esperanto. Kompreneble, mi jam estis aŭdinta la ekzistadon de tiu lingvo, kaj kurioze mi aĉetis ĝin kontraŭ la prezo de 100 pesetoj. Mi pasigis tiun saman post-tagmezon kaj preskaŭ tutan vesperon legante kaj relegante, eĉ tra-legante, tiun verkon de Fernando Soler Valls, LA LENGUA AUXILIAR ESPERANTO AL ALCANCE DE TODOS, eldonita je la jaro 1963.

[BILDO p.25] Dekstre, foto de la verdeta kovrilo de la lernolibro: supre verda stelo, poste «EL IDIOMA INTERNACIONAL AUXILIAR / ESPERANTO AL ALCANCE DE TODOS / VULGARIZACIÓN DE GRAMÁTICA ESPERANTO-ESPAÑOLA / POR / FERNANDO SOLER Y VALLS / NOVENA EDICIÓN / NOTABLEMENTE MEJORADA / CON UN FORMULARIO DE CARTAS EN ESPERANTO Y EN ESPAÑOL», verda stelo, kaj sube «Precio: 25 PESETAS». La supra dekstra angulo estas ŝirita.

Paĝo 26 de la originalo

Poste, mi ekkonis ke Fernando Soler, kiu jam mortis antaŭ kelkaj jaroj, estis grava valencia Esperantisto, unu el la unuaj enkondukantoj de la lingvo en la provinco de Valencia, same ol Francisco Máñez faris en Ĉeste, kaj ke lia familio (filo kaj nepo) daŭrigis lian agadon en Valencia, ĉe la fondaĵo Fernando Soler por la disvastigado kaj lernado de la lingvo. Mi serĉis la adreson de tiu fondaĵo, sed ĝi jam estis fermintaj siajn pordojn de antaŭ multaj jaroj.

Mi reserĉis alian adreson, kaj mi finfine trovis tiun de nia Grupo. Mi telefonis, parolis kun iu el la tiamaj membroj (eble kun sinjoro Sempere), kaj ekplanis rendevuon por la venonta merkredo ĉe la sidejo de la Grupo, PIV. Tiun tagon, mi konatiĝis al José Sempere, Pascual Pont, Rafael Peris, Luis Salag kaj aliaj kiujn mi ne rememoras, kaj ekde tiu tago mi iĝis la membro 238 ĉe la GRUPO ESPERANTO VALENCIA.

[BILDO p.26] Maldekstre, foto de malfermita libro montranta du titolpaĝojn de pli fruaj eldonoj de la sama verko. Sur ambaŭ paĝoj: verda stelo, «EL IDIOMA INTERNACIONAL AUXILIAR / ESPERANTO AL ALCANCE DE TODOS / VULGARIZACIÓN DE GRAMÁTICA ESPERANTO-ESPAÑOLA / POR / FERNANDO SOLER VALLS / [nelegebla, du linioj pri la aŭtoro] / CON PRÓLOGO / DE / D. Román Ayza Maqués, / [nelegebla, tri linioj pri li]». La maldekstra paĝo aldonas «Obra premiada con MEDALLA DE PLATA en la Exposición de Valencia de 190[?]», «SEGUNDA EDICIÓN / [nelegebla] / FORMULARIO DE CARTAS EN ESPERANTO Y EN ESPAÑOL», «Precio: En España, DOS PESETAS — En América, [nelegebla] CENTAVOS[?]» kaj, sub vinjeto, «ENGUERA / [nelegebla: la presejo] / 1910»; la dekstra paĝo portas substrekitan linion pri la prezo kaj finiĝas per «ENGUERA / [nelegebla: la presejo] / 1908».

Kaj jen eble la plej grava, por mi, demando: KIAL MI ESTAS ESPERANTISTO?. Bone, kiam mi estis junulo (pli juna ol mi ankoraŭ estas nun), kaj pro mia labor-posteno de instruisto pri la hispana lingvo kaj ĉefe pro mia scivolemo, dum multe da jaroj mi loĝis en kelkaj eŭropaj landoj, ĉefe en Francio kaj Britujo, kaj tio kreskigis ĉe mi plenan kaj grandan amon al aliaj lingvoj.

Poste, jam loĝanta denove en Hispanio, kaj pro tia okazaĵo jam rakontita pri la madrida strata halo, mi volis komenci la lernadon de Esperanto, ĉar mi ĉiam aŭdis pri la facileco kaj beleco de nia mirinda lingvo. Bedaŭrinde, mi ne povas diri, kiel multaj esperantistoj, ke la ĉefa kialo pro tio ke mi ekkomencis lerni la lingvon, estis la amo al la aliaj popoloj, la solidareco kun la malriĉuloj, la batalo kontraŭ ne neŭtrala lingvo kiel la angla, ktp, ktp. Ne, ĉe mi, nur tiu granda scivolemo pri nova lingvo lanĉis min ĝis tiu celo.

GRAVA RIMARKO: mi volus memorigi al la aliaj membroj de nia GRUPO kaj de la ĉestana grupo LUMRADIO, ke oni konsideras ĉi-tiun sekcion de la revuo kiel kontribuon de NI ĈIUJ. Do, bonvolu krei alian artikolon por ke almenaŭ dum unu jaro ni povos legi ĝin ĉe nia revuo VALENCIA LUNO. Nur verku ĝin, kaj sendu ĝin al Eduardo por taŭga gramatika kaj ortografa korektado.

Elías Hernández Capdevila

Paĝo 27 de la originalo

DUOLINGO, PARTO II

LA LINGVAJ EKZERCOJ: 7 KATEGORIOJ

de Dennis Keefe, Cullera (Valencio)

Se vi utiligas la kurson pri Esperanto de Duolingo, vi scias, ke la lingva materialo konsistas el diversaj, variaj ekzercoj — centoj, miloj da ili. Ĉiu leciono, el kiuj estas multcentoj, enhavas inter 10 kaj 30 individuaj ekzercetoj, kaj post kiam vi finos tiun lecionon, depende de la nombro da viaj bonaj respondoj, vi ricevos inter dek ĝis dek kvin poentoj. Tiel la kurso funkcias.

[BILDO p.27] Dekstre, la verda strigo Duo, maskoto de Duolingo, kun etenditaj flugiloj kaj kun verda stelo sur la brusto.

En mia kazo, mi nun havas 11,420 poentojn, kiu reprezentas pli ol sepcent lecionojn, kaj laŭ mia memoro, nia redaktoro de la Valencia Luno, Eduardo, jam akumulis pli ol 30,000. Vi povas imagi kiom da tempo la akirado de tiom da poentoj daŭras! Tio estas la ekvivalento de inter 8000 kaj 25000 tajpitaj frazoj! Tio facile povas daŭri pli ol unu jaron je ritmo de eble 60 minutoj ĉiutage. Duolingo ne estas rapida kurso, kaj se vi faros ĉion kion ĝi postulas, ekzemple, refari antaŭajn lecionojn pro normala, tratempa forgesado, tiu tempo daŭros eĉ pli, multe pli.

Tiuj dek mil, dudek mil, tridek mil poentoj, tamen, enkadriĝas en limigitaj ekzerco-specoj. Ne estas senfina varieco en tiuj demandoj kaj frazoj, kaj fakte estas nur sepo da ili, eĉ malpli se oni koncepte kunigas kelkajn specojn. Kiuj estas tiuj ekzerco-specoj? Kio ili estas? Kiaj ili estas? Alivorte, el kio konsistas tiu fama, reta kursaro, nun la plej populara el ĉiuj esperantaj kursoj, kun milionoj da homoj kiuj per ĝi ekprovis lerni Esperanton? Mi nun listigos kaj prikomentos 7 kategoriojn de lingvo-ekzercoj, el kiuj nur 4 estas uzataj dum, verŝajne, la tuta kurso. Kompreneble mi ne povas diri tion kun certeco, ĉar mi ankoraŭ ne finis ĉiujn lecionojn, tamen, 140 tagoj da spertoj, kaj fininte centojn, milojn da ekzercoj kaj ekzercetoj, mi pensas, ke la sekva klasifikado estas provizore sufiĉe bona. Estas nun via vico, kara leganto, serĉi

Paĝo 28 de la originalo

[BILDO p.28] Maldekstre, reklama bildo de Duolingo: la verda strigo Duo tenanta esperantan flagon (verda kun blanka angulo kaj verda stelo), kaj sube la teksto «start learning esperanto now.» kaj «duolingo».

kaj trovi ankoraŭ aliajn kategoriojn se ili ekzistas.

Sciu antaŭ ol trairi mian analizon, ke je la plej ĝenerala nivelo, estas du makro-specoj de ekzercoj: La unua estas TRADUKOJ, kaj la dua estas DIKTAĴOJ. Tio estas, dum la longa kurso, aŭ vi tradukas frazojn, aŭ vi skribas diktaĵojn. En ambaŭ kazoj la respondo, la rezulto estas maksimume longa je unu frazo. La tuta kurso limigas sin je la individua frazo; neniam vi trovos alineo da teksto. Tamen estas vere, ke pli longaj lingvaĵoj ekzistas en Duolingo, la tiel nomataj rakontoj, sed tiuj estas en nur la plej vaste uzataj lingvoj kiaj la angla, la hispana, la franca, ktp. Ili ankoraŭ ne ekzistas en la nunaj kvar esperantaj kursoj (angla, hispana, portugala, kaj franca).

Do nun kiuj estas tiuj sep specoj, kategorioj de lingvaj ekzercoj de Duolingo?

1 – Tradukado el L2 al L1 (el Esperanto al via lingvo).

La lernatan lingvon ni nomu L2, do ĉi tie ĉiam Esperanto, kaj la labora lingvo, via denaska lingvo, ni nomu L1. Do se vi parolas hispane, via L1 estas la hispana, kaj via L2, en la esperanta kurso, estas, kompreneble, Esperanto. Se vi parolas angle, via L1 estas la angla. Se vi normale uzas la francan, via L1 estas la franca, kaj tiel plu. Abundas en Duolingo tiaj tradukoj. Dum via uzado de Duolingo, antaŭ vi sur la ekrano de via komputilo aŭ de via poŝtelefono estas la vortoj, ekzemple: “Kiel vi fartas, amiko?” Kaj sube sur la ekrano, vi, tradukante kaj tajpante respondas, “¿Cómo estás, amigo?” Aŭ se

Paĝo 29 de la originalo

vi estas en la angla, ne en la hispana versio, vi respondas per “How are you, friend?”. Alivorte, ekzercoj en kiuj vi tradukas Esperanton en la hispanan, aŭ en la anglan, aŭ en la francan depende de tio, kiun kurson vi partoprenas.

[BILDO p.29] Ekrankopio de Duolingo en la supra dekstra angulo: la titolo «Escribe esto en español», sube la esperanta frazo Ne estu maltrankvilaj pro tio. substrekita per punktita linio, kaj sub ĝi granda griza enskribujo kun la teksto «No estéis preocupados por eso».

2 – Tradukado el L1 al L2 (el via lingvo al Esperanto).

Alia kategorio estas la inverso de la supre priskribita. Ankaŭ abundas ĉi tiaj tradukaj ekzercoj. Ĉi kaze, anstataŭ iri el Esperanto (L2) al la hispana (L1), ekzemple, nun vi vidos surekrane frazon en via L1 kiel “¿Cómo estás, amigo?” kaj vi devas tajpi en Esperanto, la L2, “Kiel vi fartas, amiko?” Alia ekzemplo en la angla (L1 por Dennis): “How does one download a photo from that webpage?” Respondo en L2: “Kiel oni elŝutas foton de tiu retpaĝo?”

Estas multe da problemoj rilate tradukojn, kaj ĉi tie ni vidas unu el ili: En la angla frazo, la vorton ONE estas nuntempe tre malofte uzata en anglaj lingvokomunumoj. Sed, se oni metas la pli komunan YOU, tio donas la esperantan vorton VI, kio ne estas la ĝusta ideo de la frazo ĉi tie. Krome rimarku, ke la ekzerco komenciĝas per demando, sed ĝi ne atendas respondon, nur tradukon. En Duolingo, tute malsimile al BEK (www.bekkurso.info), demandoj ne estas realaj, ili ne atendas komunikativan respondon. Demandoj en Duolingo estas nur objektoj por traduki.

Tradukado por lingvo-akirado havas siajn avantaĝojn, sed ankaŭ siajn tre gravajn malavantaĝojn, sed tio estus temo por alia artikolo. Ni iru al la tria ekzerco-speco.

3 – Diktaĵo en L2, Esperanto-Esperanto.

Ĉi tiu kategorio estas speciala, ĉar en diktaĵo ne estas traduko. La lernanto devas simple ripeti tion kion li aŭ ŝi aŭdas, ne parolante, sed skribante. La lernanto skribas tion kion li aŭdas esperante en Esperanton. Diktaĵoj en la kurso de Esperanto en Duolingo ĉiam estas en Esperanto, kompreneble, ĉar la

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 29

Paĝo 30 de la originalo

[BILDO p.30] Ekrankopio de Duolingo en la supra maldekstra angulo: la titolo «Escucha y selecciona las palabras», sube blua kvadrata butono kun laŭtparolila piktogramo, kaj sub ĝi la respondlinio kun du vort-kaheloj, «Mi» kaj «malĝojas»; sub horizontala streko, la provizejo de kaheloj: «rezulto», «malĝoja», unu malplena griza kahelo, «ridas», «trankvila» kaj plia malplena griza kahelo.

celo estas lerni Esperanton, ne estas akiri la anglan aŭ la francan aŭ alian lingvon.

Dum via leciono de Duolingo en la ekzerco Diktaĵo, sur la ekrano vi legas ĉe la supro la indikojn: “Escucha y Escribe” se vi estas en la hispana versio, kaj “Type what you hear” en la angla. Unue vi aŭdas ion esperante, kaj tuj, sube, vi skribas ĝuste tion kion vi aŭdas. Por “fonetika” lingvo kiel Esperanto, tio estas facila afero, sed por la angla, tio povas esti malfacila eĉ por denaskaj parolantoj de tiu lingvo. Kaj por la ĉina, se la diktaĵo estas unuopaj vortoj, la tasko estas preskaŭ neebla: unu sono povas havi dekojn da signifoj kaj skribmanieroj.

Ekzemploj de diktaĵoj estas abundaj en la duolingaj ekzercoj kaj inkluzivas: “Kelkfoje tiu trajno ne alvenas akurate” (el la angla kurso). Li amas ŝin, kaj ŝi kisas lin (el la hispana kurso) “Saluton, Kiel vi fartas?” (el la franca kurso). Hodiaŭ estas varma tago kaj la suno brilas”. (el la portugala kurso). Do, kiel vi vidas, la diktaĵoj, estante nur en Esperanto, similas en ĉiuj kursoj. Ĉu estas ĝuste la samaj diktaĵoj en ĉiuj esperantaj kursoj (en la angla, la hispana, la portugala, kaj la franca)? Mi ankoraŭ ne scias, sed ŝajnas, ke la novaj kursoj (la hispana ekis post la angla; la portugala post la hispana, kaj la franca post la portugala) plejparte baziĝas sur la originala Esperanto-Angla kurso. Ĉiaokaze la demando estas interesa, kaj la respondo eble parte dependas de la kreado-strategio de ĉiu individua kurso: Ĉu nova kurso estas kopio de antaŭaj kursoj, aŭ ĉu ĝi estas nove kreata ekde la bazo? Studinda afero.

4 – Tradukado el L2 al L1 (de Esperanto al via lingvo) kaj aŭde kaj skribe prezentite.

Ŝajnas, ke ĉi tiu kategorio estas la samo kiel la unua, sed estas diferenco. En kategorio 1, la tradukado komenciĝas kun nur SKRIBITA frazo, dum en la nuna Kategorio 4, la tradukado devas baziĝi sur kaj skribita kaj parolata frazo. Do, vi legas, ekzemple, “Ĉu la viro dormas en la parko?” kaj samtempe en la

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 30

Paĝo 31 de la originalo

fono vi aŭdos “Ĉu la viro dormas en la parko?” (el la hispana versio). “Ni babilu poste en la babilejo” (el la angla versio). “Jes, mi laboras en Aŭstralio” (el la portugala versio). “Hodiaŭ mi laboras en oficejo” (el la franca versio).

[BILDO p.31] Ekrankopio de Duolingo en la supra dekstra angulo: la titolo «Escribe esto en español», sube blua ronda butono kun laŭtparolila piktogramo apud la esperanta frazo Post tiu manĝo mi estos sata dum unu semajno! substrekita per punktita linio, kaj sub ĝi granda griza enskribujo kun la teksto «Después de esa comida yo estaré satisfecho durante una semana».

Se vi sensonigis vian komputilon aŭ poŝtelefonon, Kategorio 4 estas efektive Kategorio 1 (Tradukado el L2 al L1, de Esperanto al via denaska lingvo). Vi tradukas nur per la teksto kiun vi vidas sur la ekran. Se aliflanke vi ne legas la tekston, sed nur aŭdas, ĝi estas traduko kiu komenciĝas aŭde sed finiĝas skribe, iel kiel en diktaĵo.

Variantoj de Tradukado el L1 al L2 (el via lingvo al Esperanto) kaj Alispecaj Ekzercoj.

Mi kunmetis tri kategoriojn ĉi tie, ĉar ili havas nur etan rolon en la ekzercoj de Duolingo. Kategorio 5 enhavas jam listigitajn, tradukitajn, alternativojn elekteblajn. Kategorio 6 estas unikaĵo; ĝi pritraktas gramatikajn punktojn. Finfine, la preskaŭ ne utila Kategorio 7 estas bilda-alternativa ekzerco. Tiuj variantoj ne estas oftaj, tamen por kompleteco en ĉi tiu artikolo, mi aldonas ilin.

5 – Tradukado el L1 al L2 (el via lingvo al Esperanto) – elektado inter alternativaj frazoj.

Ĉi tie vi ne estas devigata mem elpensi la tutan frazon kiel respondon. Anstataŭe vi elektas inter diversaj frazoj inter kiuj nur unu estas bona traduko. Ekzemple: There is an orange book (L1).

(Respondoj en L2)

1 Tie estas libro talentas.

2 Estas libro reklami

3 Estas oranĝa libro

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 31

Paĝo 32 de la originalo

[BILDO p.32] Ekrankopio de Duolingo en la supra maldekstra angulo: la titolo «Escribe “oficina” en esperanto»; maldekstre kolora desegnaĵo de oficeja skribotablo el bruna ligno kun blua ekrano kaj nigra rulseĝo; dekstre griza enskribujo kun la vorto «oficejo», kaj sub ĝi vico da malgrandaj butonoj kun la signoj ↑, ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ.

En ĉi tia ekzerco, eĉ por komencanto videblas, ke alternativoj 1 kaj 2 tute ne taŭgas; nur numero 3 bonas. Tiel estas la plejparto de tiuj alternativaj ekzercoj. Ili estas tro facilaj, kaj ne pensigas la lernanton pro oftaj memevidentaj eraroj en la frazoj.

6 – Gramatikaj-formaj Ekzercetoj – elektado inter alternativaj gramatikaĵoj.

En ĉi tiaj ekzercoj, la lernanto devas elekti la ĝustan gramatikaĵon. Ekzemple, estas ekzercoj kun la alternativoj -O kaj -OJ, aŭ kun -A, -AJ,-ON, aŭ kun prepozicioj PRI, POR, PER. Bedaŭrinde ĉi tiaj ekzercoj ne estas oftaj. Krome, ili ne estas tre logike kunmetitaj. Tio estas speciala manko en la Duolingo-kurso pri Esperanto, ĉar en la Internacia Lingvo, logika gramatiko ludas multe pli grandan rolon ol en la plejparto de la aliaj lingvoj. Mi donas du tipajn ekzemplojn, la unuan el la angla kurso, kaj la dua el mia fantazio.

Ekzemplo 1:

La hundoj atendas ______ la domon. 1) ekster 2) krom 3) inter.

Ekzemplo 2:

Ĉu vi vidis la du ______ katojn ekster la domo? 1) nigra 2) nigraj 3) nigron 4) nigrajn.

Por plibonigi la duolingajn ekzercojn, estus preferinde doni almenaŭ kvar bonajn, pensigajn alternativojn, ne nur tri aŭ du kiel ofte okazas en Duolingo.

7 – Uzado de bildoj por tradukado de novaj, unuopaj vortoj.

De tempo al tempo, speciale ĉe la komenco de iu leciono, Duolingo uzas bildojn. La bildoj ĉiam reprezentas unuopajn objektojn: viro, virino, seĝo, hundo, kaj similaj. Ili neniam pritraktas situacion: du homoj kiuj vendas kaj aĉetas fruktojn en bazaro; knabo kiu iras bicikle al la lernejo, ktp.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 32

Paĝo 33 de la originalo

En unu ekzemplo de la kurso, la demando estas ¿Cómo se dice “oficina” en Esperanto?: Bildo 1 pri mapo de Usono kun la vorto “Usono”, Bildo 2 pri homo kun la vorto “viro”, aŭ Bildo 3 pri mebloj kaj muroj kun la vorto “oficejo”. Eĉ sen bildoj, la lernanto kutime povas diveni la ĝustan vorton, ĉar “oficina” tiel similas al “oficejo”. La plejparto de la bildo-ekzercoj estas tiaj, kaj estas malfacile kompreni kian rolon ili ludas en la bona lernado de uzanto de Duolingo.

[BILDO p.33] Kolora desegnaĵo en la supra dekstra angulo: la maskoto de Duolingo, la flav-oranĝa strigo Duo, kun verda mantelo kaj verda koltuko kun blanka stelo, la flugilojn levitajn, staranta sur bruna piedestalo kun ora plakedo; ĉirkaŭe oranĝaj brilaĵoj.

Resume, kiel mi diris en la enkonduko de ĉi tiu artikolo. Estas du ĉefaj lingvo-ekzercoj en la kurso Duolingo: unue, tradukaj ekzercoj, kaj due, diktaĵoj. La tuta kurso baziĝas sur tiuj simplaj kategorioj. Aŭ vi aŭdis ion, kaj skribas la tuton kiel en diktaĵo, aŭ vi perceptas vortojn, aŭde aŭ vide, kaj tradukas ilin, kelkfoje el Esperanto kaj kelkfoje en Esperanton. Dirite alimaniere, la “plej moderna” kurso de Esperanto, kiu baziĝas sur komputilaj programoj, sur algoritmoj, sur “logike” konstruita enhavo utiligas metodon la plej malnovan en la historio de lingvo-instruado: tradukado. Metodo kiu retroirigas nin al la epoko de la Grekoj kaj Romianoj, al la epoko de homoj kiuj bezonis lerni lingvojn por internacia komerco inter la insuloj kaj landoj de la maro Mediteraneo.

Ĝis nun iom surprizas al mi, ke mi trovis neniun kiu skribis pri tiu fenomeno. Antaŭ ol verki ĉi tiun artikolon, mi komencis legi kaj aŭskulti recenzojn pri la “metodo” Duolingo. Tiu baza fakto, kvankam de tempo al tempo leĝere menciata, neniam estas profunde analizata. La komentistoj pri Duolingo preferas paroli pri la luda naturo de la programaro, sed ne pri ĉiaj ekzercoj uzataj, nek pri ĉu tiaj ekzercoj sufiĉe bone kaj efike kontentigas la bezonojn de lingvo-lernantoj. Restas multe por diri pri Duolingo. Kaj restas starigi bonan komparadon pri la efiko de tradiciaj lernolibroj de Esperanto kaj perkomputila instruado. Ĉu komputiloj efikas pli bone ol libroj? Kie estas la analizoj tiurilate? Kie estas la analizado kaj eksperimentado? Tiuj demandoj nur respondeblas post kiam ni komprenas ĝuste kio kaj ĝuste kia Duolingo estas, kaj tio povas daŭri longan tempon. Ne forĵetu viajn tradiciajn lernolibrojn. Ankoraŭ ne. Aŭ eble neniam.

Dennis Keefe

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 33

Paĝo 34 de la originalo

LA ESTONTECO

Kiam, kie, kio okazos?

de Elías Hernández Capdevila

Laŭ vi jam scias, ekde ĉi tiu monato de Oktobro, la Grupo Esperanto Valencia, kunlaborante kun la asocio Lumradio de Ĉeste, reprenas la taskon okazigi kultur-plenajn aktivaĵojn, kun la ununura celo disvastigi la lingvon Esperanto inter tiuj kiuj volus lerni, praktiki kaj ĝui tian mirindan donacon de nia majstro D-ro. Zamenhof.

Kiel jam okazis dum la UNUA ONDO de la pandemio kaŭzita de la murdema kron-viruso, dum ĉi-tiu DUA ONDO ni renkontiĝos ĉiu-vendrede per la reta sistemo Zoom (ege facile uzebla), ekde la 16:00 (la kvara horo posttagmeze) ĝis la 19:00.

Ĉiu renkontiĝo konsistos el 3 eroj:

• Ĝis la 17:00: dum la monato oktobro aŭskultado kaj komentado de kanzonoj en Esperanto de la fama itala kantisto Emmanŭel Rovere; dum la monato Novembro legado de artikolo de la BitArkivo, kaj dum la monato decembro legado de artikolo de Vikipedio (elektita de la partoprenanto mem).

• Ĝis la 18:00: komentado de kompleta ĉapitro pri El Kiĥoto (oni devas nepre mem-antaŭlegi ĉe ni tiun ĉapitron por ke la komentado sukcesos). Dennis gvidos tiun programeron per legado kaj starigo de demandoj al la partoprenantoj. Ĉeestu tiun gravan kunvenon, oni povas nur aŭskulti okaze ke vi ne volos partopreni parole.

• Ĝis la 19:00: inter-babilado pri iu ajn temo enkondukita de iu partoprenanto.

Kompreneble, oni publikigos la eventon pri la legado de La Kiĥoto ĉe Eventa Servo por ke tiu programero iĝu internacia reta kunveno, kiel jam okazis antaŭe, kaj tiel iu ajn homo interesita pri tiu temo partoprenu (ni jam ĝuis la ĉeeston de la ruso Serji, la germano Dieter, la dominikano Faŭsto,… inter aliaj).

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 34

Paĝo 35 de la originalo

Por iu ajn dubo pri kiel uzi Zoom bonvolu kontakti nian ĉef-redaktoron Eduardo.

Kaj jen pli kompleta listo da eroj:

● De la 4a ĝis la 5a posttagmeze.

  ◆ Oktobro 2,16,23,30: Kanzonoj de Manuel Rovere.

    Nenia antaŭpreparado bezonata

  ◆ Novembro 6,13,20,27: Legaĵoj de www.bitarkivo.org.

    Ĉiu partoprenanto elektas artikolon el unu el la pli ol 9000 numeroj, antaŭpreparos ĝin, kaj prezentos ĝin dum la leciono. La artikolo devas deveni de la naskiĝo-jaro de la prezentanto!

  ◆ Decembro 4,11,18: Legaĵoj de Vikipedio.

    Ĉiu partoprenanto elektos ian ajn artikolon el Vikipedio, antaŭpreparos ĝin, kaj prezentos ĝin dum la leciono.

● De la 5a ĝis la 6a posttagmeze

    2 okt = ĉapitro 27 de El Kiĥoto /  9 okt = feria tago

  16 okt = ĉapitro 28

  23 okt = ĉapitro 29

  30 okt = ĉapitro 30

    6 nov = ĉapitro 31

  13 nov = ĉapitro 32

  20 nov = ĉapitro 33

  27 nov = ĉapitro 34

    4 dec = ĉapitro 35

  11 dec = ĉapitro 36

  18 dec = ĉapitro 37 / 25 dec = feria tago

Valencia Luno — Tria epoko — numero 10 — Oktobro 2020 Paĝo 35

La kompleta teksto de la numero 11 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de novembro 2020: 27 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 11, novembro 2020.

Faksimilo: https://archive.org/details/valencialuno_2020_e3_n11_nov

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La kolofono (p. 2) donas du adresojn: tiun de Valencia Esperanto-Grupo, ĉe Av. Peris y Valero, 96, en Valencio, kaj tiun de LUM-RADIO, ĉe Avda. Castilla, 25, en Cheste.
• «LA PASINTECO» (p. 22-23) estas represo el Valencia Luno, dua epoko, numero 20, novembro 1988: ĝi portas nenian subskribon, nur la fontlinion ĉe la piedo, kaj reproduktas la mastokapon de tiu epoko kun la malnova adreso Gran Via Fernando el Catolico, 45.
• Tiu represo el 1988 aperas tia, kia ĝi estis presita tiam, kun formoj kiuj ne estas la normaj: «sian mirindan laboro», «tiun ĉi bulteno», «la redaktado».
• La numero donas du nomojn al la sama libro: la kovrilo reproduktita sur p. 20 presas «ANTAŬ DU MIL JAROJ…», dum la teksto de la rubriko nomas ĝin «ANTAŬ DUMIL JAROJ» (p. 20 kaj 21).
• La ŝak-rubriko titoliĝas «ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO» en la enhavtabelo kaj en la kapo de p. 9, sed la «SALUTON!» de p. 4 nomas ĝin «Angulo de la Esperantisto Ŝak-ludanto».
• La sama preleganto pri Kiĥoto aperas kiel «Jesus M. Maestro» sur p. 14 kaj kiel «Jesús G. Maestro, de la Universitato de Vigo» sur p. 15 kaj 17.
• Du propraj nomoj estas presitaj kun malĝusta literumo: «Orson Wells» (p. 13) anstataŭ Orson Welles kaj «Paul Gaugin» (p. 14) anstataŭ Paul Gauguin.
• La portreto de maljuna viro sur p. 17 ne portas apudskribon; la apuda teksto parolas pri la omaĝo al Eduardo Larrouy, sed la bulteno ne diras, ke temas pri li. Ankaŭ la portretoj de p. 26 kaj 27 restas neidentigitaj.

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun la teksto «VALENCIA LUNO» en grandaj arĝentkoloraj literoj kaj verda kvinpinta stelo dekstre; maldekstre, sur nigra fono, foto de la Torres de Serranos de Valencio lumigitaj nokte, kun duonluno super ili.

Tria epoko – numero 11 – Novembro 2020

★ KVARANTENO (kaj 7)

★ KRISTNASKA LOTERIO

★ NOVA KURSO

[BILDO p.1] Kovrilbildo okupanta la tutan reston de la paĝo: nigra-blanka foto de Pablo Picasso fare de Robert Doisneau. Picasso sidas ĉe kuireja tablo kovrita per kvadratita tuko, vestita per striita marista pulovero, la kapon iom klinitan kaj la rigardon flanken. Sur la tablo, antaŭ li, kuŝas bulkoj kun kvar fingroformaj pintoj, metitaj tiel ke ili aspektas kiel liaj propraj manoj sur la tablo. Maldekstre videblas botelo kaj glaso; malantaŭ li, breto kun bakaĵoj kaj korbo.

LA FOTOGRAFIO – 4 Robert Doisneau

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] La kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun «VALENCIA LUNO» kaj verda stelo, kaj maldekstre la Torres de Serranos lumigitaj nokte sub la luno.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a etaĝo, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25, 1-a etaĝo, pordo 1 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

ANTAŬAJ NUMEROJ

Vi povas elŝuti niajn antaŭajn numerojn ĉe nia retejo

https://valencia.esperanto.es/ttt/publicacions/

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

[BILDO p.3] Fonbildo okupanta la tutan paĝon: nigra-blanka foto de Robert Doisneau. Maldekstre staras granda ora barokstila bildkadro kun pentraĵo; dekstre, maljuna virino kun disordigita griza hararo klinas la kapon flanken kaj kunmetas la manojn, rigardante suben kun ekstaza mieno. Fone, pariza strato kun butikaj vitrinoj; super ili legiĝas la vorto «…inturerie» (Teinturerie). La enhavtabelo estas presita blanke sur la foto.

ENHAVO

01 KOVRILO: Picasso kaj la panoj, de Robert Doisneau

04 SALUTON! – de Eduardo Alonso

05 LA FOTOGRAFIO – 4 de Eduardo Alonso

07 FOTISTO DE LA MONATO – 4 – Robert Doisneau de Eduardo Alonso

09 ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO de Elías Hernández Capdevila

13 KVARANTENO – kaj 7 de Dennis Keefe

20 ESPERANTISTA BIBLIOTEKO de Elías Hernández Capdevila

22 LA PASINTECO – Provisora foriro de J. Pérez Sempere de la redaktado de nia bulteno

24 LA ESTONTECO – Kristnaska loterio 2020, de Raúl Salinas

26 ELNULA KURSO 2020, de Raúl Salinas

Foto: La Vitrine Galerie Romi, 6éme Arrondissement, Parizo , 1949, de Robert Doisneau

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

de Eduardo Alonso

Karaj geamikoj.

Ni komencas ĉi tiun monaton kun bonaj novaĵoj, nia grupo havas kvar novajn membrojn. Raquel, Francesc, María Fernanda, Horia, bonvenon al nia grupo. Ni ankaŭ bonvenigas Ángel Arquillos, la nova Prezidanto de HEF (Hispana Esperanto-Federacio). Gratulon.

La kovrilo de ĉi tiu numero estas foto de Pablo Picasso, nomata Picasso kaj la Panoj, farita de Robert Doisneau, kiu estas la fotisto, kiun ni prezentas ĉi-monate.

En la kvara parto de La Fotografio ni parolos pri fokuso kaj kampa profundo.

La Angulo de la Esperantisto Ŝak-ludanto, kiel ĉiam, proponas kvar ŝakajn problemojn por ekzerci niajn neŭronojn, iomete difektitajn dum ĉi tiu pandemio pro la neceso resti hejme.

Fine, ni alvenas al la fino de Kvaranteno, kun la pripensoj de Dennis en la sepa semajno da enfermado.

Poste, Esperantista Biblioteko prezentas la trian parton de la biblioteko de Elías, la historian sekcion, kaj eble la plej ŝatatan de li.

En nia recenzo pri La Pasinteco ni reproduktas artikolon el 1988, kiu ŝajnas al ni grava, ĉar ĝi pripensas la utilecon de ĉi tiu revuo. Kaj denove ni petas viajn kontribuojn al ĉi tiu novaĵletero. Ek!, forskuu vian pigrecon kaj ekverku. Certe vi havas ion por diri al ni.

Kaj finfine, en La Estonteco, nia prezidanto Raúl Salinas parolas al ni pri la Kristnaska Loterio kaj la nova Esperanto-Kurso.

Bonan legadon kaj afablajn salutojn

Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

LA FOTOGRAFIO – 4

de Eduardo Alonso

5. Fokuso kaj kampa profundo

Fokuson oni uzas por bildigi la bildon kaj tio dependas de la distanco de la fotilo ĝis la subjekto (fokusa distanco). Ĝi povas esti per-mana aŭ aŭtomata (aŭtofokuso). La aŭtomata estas tre komforta, kvankam oni devas memori, ke ĝi ne ĉiam enfokusigos pri tio, kion ni volas. En tiuj kazoj estas pli bone uzi per-manan reĝimon.

[BILDO p.5] Foto en la dekstra supra angulo: vido tra la celilo de spegula fotilo — granda cirklo kaj, en ĝia mezo, la cirkla partigita telemetro tratranĉita de horizontala linio, kun naŭ kvadrataj fokus-punktoj distribuitaj ĉirkaŭe. En la mezo, tute nefokusita, la malklara figuro de homo; fone, nelegeblaj formoj.

Multaj spegulaj fotiloj havas partigitan bildan telemetron meze de la celilo, kiu en nefokusitaj bildoj montras al ni la liniojn kvazaŭ rompitajn. Por fokusi vi devas turni la fokusan ringon ĝis ili aperos rektaj. Sur aliaj fotiloj, duobla bildo aperas kiam la foto estas nefokusita.

Iafoje ni povas vidi, ke nefokusitaj areoj aperas antaŭ kaj/aŭ malantaŭ la fokusita areo. La distanco inter la limoj de la areo kiu estas en fokuso nomiĝas kampa profundo (aŭ akroprofundo, aŭ fokusa profundo), kaj ĝi dependas de pluraj faktoroj:

[BILDO p.5] Kolora foto en la maldekstra malsupra parto de la paĝo: vico da kolorkrajonoj kuŝantaj diagonale sur blanka fono, kun la pintoj turnitaj al la spektanto; nur la plej proksimaj krajonoj estas fokusitaj, la ceteraj iom post iom malklariĝas — ekzemplo de malgranda kampa profundo.

• la fokusa distanco,

• la diafragma malfermo,

• kaj la fokusa longo de la lenso.

La kampa profundo malpliiĝas:

• malpliigante la fokusan distancon,

• malferminte la diafragmon,

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

• kaj kiam vi uzas lenson kun granda fokusa longo.

Vi povas uzi ĉi tion, se vi volas nebuligi fonon por aperi neklara.

Male, la kampa profundo pliiĝas:

• pliigante la fokusan distancon,

• ferminte la diafragmon,

• kaj kiam vi uzas lenson kun malgranda fokusa longo.

Ĉi tio tre utilas por igi ĉiujn ebenojn aspekti klaraj.

[BILDO p.6] Detala foto en la dekstra supra parto de la paĝo: la nigra korpo de objektivo kun siaj skaloj. Supre legiĝas oranĝkolore «2.5» maldekstre kaj «ft» dekstre; sube, blanke, «1», la marko «⌐∞» kaj «m». Meze, la kampa-profunda skalo kun la ciferoj «22 16 8 4» maldekstre de la centra markilo kaj «4 8 16 22» dekstre; ĉe la dekstra rando videblas «1:1». Sub ruĝa ringo, la diafragm-skalo «8 5.6 4 2.8 2 1.4».

Por kalkuli la kampa profundo, multaj lensoj havas markojn aŭ skalojn, kiuj indikas kiajn distancojn fokusas.

En la antaŭa ekzemplo ĝi indikus, ke se ni uzas f/22-n, ĝi estos fokuso de 0,8 m ĝis malfinio, dum se ni uzas f/8-n, nur la areo inter 1,5 m kaj 5 m estos fokusita.

Eduardo Alonso

(daŭros)

[BILDO p.6] Granda verda kvinpinta stelo, plenkolora, en la malsupra parto de la paĝo.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

FOTISTO DE LA MONATO – 4

Robert Doisneau, de Eduardo Alonso

“Se mi scius kiel fari bonan foton, mi farus ilin la tutan tempon”

[BILDO p.7] Nigra-blanka foto en la maldekstra kolumno: la enirejo de la kabaredo «L’Enfer» en Parizo, formita kiel giganta demon-vizaĝo kun elstaraj okuloj, kornoj kaj larĝe malfermita buŝo, kiu servas kiel pordo. Sub la buŝo, antaŭ fermita metala rulkurteno, staras policisto en uniformo kun mantelo kaj kepo. Apudskribo: Cabaret L’Enfer. 53, Boulevard de Clichy, Parizo. 1952, de Robert Doisneau.

Robert Doisneau (1912-1994) estis franca fotisto, urba kaj dokumenta fotisto kun granda sentemo por kapti la efemeran belecon de la ĉiutageco.

17-jaraĝa li faris sian unuan foton. Foto de iuj rokoj. Li tre hontis foti homojn kaj unue li nur fotis “aferojn”, kiel li konfesis jarojn poste. Lia onklo mendis al li lian unuan taskon: foti la konstruaĵojn kaj stratojn de Gentilly.

Li eklaboris kiel industria kaj reklama fotisto ĉe Renault. En 1939 li membriĝis en la Franca Rezistado kaj liaj fotoj pri la okupo kaj liberigo de Parizo ĉirkaŭiris la mondon, montrante la ĝojon de Parizo post la dua mondmilito.

Li portretis la reziston, la militon, la bohemion, la intelektularon kaj la noktan vivon de la urbo, turneante Montparnasse kaj Saint-Germain-des-Prés, kio igis lin la fotisto de “ordinaraj gestoj, de ordinaraj homoj, en ordinaraj situacioj” kiel li mem diris.

Li sciis, ke bonaj rakontoj okazas en elstaraj lokoj, do li atendis en la plej

[BILDO p.7] Nigra-blanka foto en la dekstra malsupra parto de la paĝo: la Triumfa Arko de Parizo, sur kiu staras homamaso, kaj antaŭ ĝi marŝas grupo da viroj; en la mezo, alta oficiro en uniformo kun kepo — Charles de Gaulle — ĉirkaŭita de viroj en malhelaj kompletoj, kaj ĉirkaŭe densa homamaso. Apudskribo: De Gaulle, Parizo, de Robert Doisneau

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

[BILDO p.8] Nigra-blanka foto en la maldekstra supra angulo: klasĉambro kun lernejaj benkoj. Dekstre, blondhara knabo kun malfermita buŝo rigardas supren kun atenta, revema mieno; malantaŭ li, alia knabo apogas la mentonon sur la mano; ĉirkaŭe pliaj infanoj. Apudskribo: L’information Scolaire, 1956, de Robert Doisneau

interesaj lokoj en Parizo ĝis la foto aperis. Ĉi tio permesis al li akiri bildojn kun tre pripensa komponaĵo kaj grandioza enkadrigo.

Lia rigardo enfokusigis la tenerecon, la rideton. Li estis bona homo, kiu turnis sian pasion kapti vivon en arton. Li estis timida, do li ne faris deproksimajn fotojn, ĉar li ne proksimiĝis al homoj. Li estis la unua, kiu fotis la ĉefajn rolulojn en iliaj plej ŝatataj lokoj. Picasso, Sartre, Camus, Cocteau, Orson Welles, Juliette Gréco, Giacometti.

En 1950, la usona revuo Life komisiis al li, raporton pri la amantoj de Parizo. Unu el tiuj fotoj, “La Kiso ĉe la Urbodomo”, fariĝis la plej fama el lia tuta kariero kaj alportis al li tutmondan famon, estante konsiderata de iuj la Gioconda de fotarto. En ĝi li prezentas paron kisantan antaŭ la Pariza Urbodomo, kun forta simbola ŝarĝo, ĉar ĝi reprezentis la esperon de iuj junuloj por la estonteco, post la dua mondmilito.

Unue oni opiniis, ke ĝi estas moment-foto, sed poste oni eksciis, ke temas pri paro da teatraj studentoj, kiujn Doisneau petis kisi sin por la foto. Kvankam, kiel li mem diris, lia intenco estis foti la mondon, ne kiel ĝi estas, sed kiel li volus, ke ĝi estu.

En 1951 li ekspoziciis ĉe la Museum of Modern Art (MOMA) en Novjorko.

Li lasis heredon de 450.000 negativoj.

Eduardo Alonso

[BILDO p.8] Nigra-blanka foto en la dekstra malsupra parto de la paĝo: sur vigla pariza trotuaro juna paro kisas sin dum irado — la viro ĉirkaŭbrakas la virinon je la ŝultroj. Ĉirkaŭ ili pasas aliaj homoj: viro kun okulvitroj maldekstre, virino kun mansako, viro kun ĉapelo dekstre; fone la konstruaĵo de la urbodomo kaj kafeja tablo kun seĝoj antaŭe. Apudskribo: La Kiso ĉe la Urbodomo, Parizo 1950, Robert Doisneau

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO

de Elías Hernández Capdevila

Kaj jen la ĉiu-monata artikolo pri kvar facilaj ŝak-matoj, atingitaj per nur unu movo de blanka peco. Tiu ŝak-mato povus esti atingita per iu ajn peco, do, per damo, turo, kuriero, ĉevalo aŭ peono. Kompreneble, mi montras ankaŭ la solvon ĉe ĉiu ŝak-mato. Bonvolu provi ne rigardi la solvon ĝis post paro da minutetoj …

Por faciligi al vi tiun taskon, mi ripetas necesan klarigon, pri la ĉefaj menciindaj ideoj pri tiu mirinda sporto-scienco:

La ŝak-tabulo aspektas tiel, kun pecoj (maldekstre) kaj sen ili, tute malplena:

[BILDO p.9] Du ŝak-tabuloj unu apud la alia en kadro. Maldekstre: ligno-kolora tabulo kun brunaj kaj helbrunaj ĉeloj, la kolumnoj markitaj A–H sube kaj la vicoj 1–8 maldekstre, kun ĉiuj pecoj en la komenca pozicio — nigraj turo a8, ĉevalo b8, kuriero c8, damo d8, reĝo e8, kuriero f8, ĉevalo g8, turo h8 kaj la ok nigraj peonoj en la sepa vico; blankaj turo a1, ĉevalo b1, kuriero c1, damo d1, reĝo e1, kuriero f1, ĉevalo g1, turo h1 kaj la ok blankaj peonoj en la dua vico. Dekstre: la sama tabulo malplena, oranĝkolora, kun la nomo de ĉiu ĉelo skribita en ĝi — a8, b8, c8 … ĝis h1 — kaj la literoj a–h supre kaj sube, la ciferoj 1–8 ambaŭflanke.

Jen la diversaj pecoj. La pecoj moviĝas kaj samtempe ekkaptas tiel:

● Reĝo: po unu ĉelo ĉiu-foje, en libervola direkto (vertikale, horizontale aŭ diagonale, kaj antaŭen kaj malantaŭen). Angle KING, france ROI, valencie REI kaj hispane REY

[BILDO p.9] Foto en la dekstra malsupra parto de la paĝo, sur nigra fono: la ses blankaj ŝakpecoj starantaj vice unu apud la alia — reĝo, damo, kuriero, turo, ĉevalo kaj peono.

● Turo: laŭlonge de vicoj kaj kolumnoj (ĉe ŝak-lukto ĉiu

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

kolono nomiĝas kolumno). Komence, estas du turoj por ĉiu ludanto sur la ŝak-tabulo. Angle ROOK, france TOUR, valencie TORRE kaj hispane TORRE

● Kuriero: laŭlonge de la diagonaloj. Estas ankaŭ du kurieroj sur la ŝak-tabulo por ĉiu ludanto, unu moviĝanta sur blankaj ĉeloj, la alia sur nigraj. Angle BISHOP, france FOU, valencie ALFIL kaj hispane ALFIL

● Damo: laŭlonge de vicoj, kolumnoj kaj diagonaloj. Oni povas diri ke ĝi kapablas agi kiel turo kaj kiel kuriero, samtempe. Sed atentu: la damo ne povas agi kiel la ĉevalo … do, ne forgesu ĉi tiun ne-kapablon … Angle QUEEN, france DAME, valencie DAMA kaj hispane DAMA

● Ĉevalo: per saltoj laŭ la litero L (du ĉeloj rekten kaj unu flanken, aŭ unu ĉelo rekten kaj du flanken). Ĝi povas transalti kaj siajn proprajn pecojn kaj la pecojn de la alia ludanto. Ĝi estas eble la plej ŝatata peco kiu staras sur la tabulo, ĉar oni povas duoblo-ataki aliajn kontraŭajn pecojn pli facile ol per kuriero, turo, damo, peono aŭ eĉ la reĝo … Komence estas du ĉevaloj sur la ŝak-tabulo por ĉiu ludanto. Angle KNIGHT, france CAVALIER, valencie CAVALL kaj hispane CABALLO

● Peono: je unu ĉelo antaŭen, neniam mal-antaŭen, se tiu ĉi ĉelo estas vaka aŭ malplena (se la peono estas ankoraŭ en la baza pozicio, ĝi povas transmoviĝi je du ĉeloj antaŭen, se ambaŭ ĉeloj estas vakaj aŭ malplenaj). Plie ĝi povas preni aŭ ekkapti pecon de la alia ludanto, kiu estas sur diagonale najbara ĉelo staranta antaŭ la peono. Komence estas ok peonoj por ĉiu ludanto. Angle PAWN, france PION, valencie PEÓ kaj hispane PEÓN

La ŜAK-LUDO estas rigardata kaj konsiderata de la UNESKO kiel SCIENCO kaj SPORTO, samtempe, kaj tiu Institucio rekomendas vigle ties uzadon kaj diskonigon per mez-lernejoj en la tuta mondo.

Kaj jen niaj kvar ĉi-monataj ŝak-matoj (rememoru: oni povas atingi ĉiun ŝakmaton per nur unu movo de blanka peco).

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

Kvankam eble vi ne konvinkiĝos, ludi ŝak-ludon, aŭ almenaŭ provi solvi malgrandajn problemetojn, kiel tiujn kiujn mi montras al vi, estas eksterordinara ekzerco por via menso kaj por via kapablo koncentriĝi:

Havu kuraĝon, kaj provu solvi la kvar problemetojn!

[BILDO p.11] Ŝak-diagramo maldekstre, en tabelo kun du vicoj. Unua problemo: nigraj — damo d8, turo f8, reĝo g8, peono f7, kuriero g7, peono h7, peono g6; blankaj — damo f6, kuriero c3, peonoj f2, g2 kaj h2, reĝo g1.

SOLVO: kaptante la nigran kurieron ĉe g7 la kolerema nigra reĝo ne povos forfuĝi ĉar la blanka kuriero malhelpas tiun fuĝon de c3. Ĉi tiu ŝak-mato nomiĝas KISO DE LA MORTO de damo helpe de kuriero

[BILDO p.11] Ŝak-diagramo maldekstre, dua vico de la tabelo. Dua problemo: nigraj — turo c8, turo f8, reĝo g8, damo c7, peono f7, peono h7, peono g6; blankaj — damo h6, ĉevalo g5, peono e5, peonoj b2 kaj c2, reĝo c1, turo d1.

SOLVO: kaptu la nigran peonon de h7. Nun la malkontenta nigra reĝo havas nenian fuĝeblan ĉelon tra kiu ĝi povus forpuŝi la atakon de la ridema damo. Ĉi tiu ŝak-mato nomiĝas KISO DE LA MORTO de damo helpe de ĉevalo

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

[BILDO p.12] Ŝak-diagramo maldekstre, en tabelo kun du vicoj. Tria problemo: nigraj — turo g8, reĝo h7, peonoj c6, e6 kaj g6, peono d5; blankaj — peono f6, turo b3, peonoj f2, g2 kaj h2, reĝo f1.

SOLVO: ĉi tie, la kompatinda nigra reĝo havas nenian alian ĉelon al kiu transiri, krom tiuj de la kolumno h. Do, la blanka turo nur devas kontroli tiun kolumnon, per translokiĝo ĝis h3… Dio savu la reĝon!!

[BILDO p.12] Ŝak-diagramo maldekstre, dua vico de la tabelo. Kvara problemo: nigraj — turo a8, damo d8, turo f8, reĝo g8, peonoj a7, b7, d7, f7 kaj h7, peono g6; blankaj — damo h6, peono f6, ĉevalo e4, peonoj a2, b2, f2, g2 kaj h2, turo a1, reĝo g1.

SOLVO: movu la blankan damon ĝis g7. La malfeliĉa nigra reĝo ne povas ekkapti tiun damon, nek forkuri ĝis sekura loko, nek meti alian propran pecon inter li kaj la damo, nur morti pro atako de tiu feliĉega blanka damo… Ĉi tiu ŝak-mato nomiĝas KISO DE LA MORTO de damo helpe de peono

Elías Hernández Capdevila

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

KVARANTENO – kaj 7

de Dennis Keefe

Kvaranteno, Tago 43

[BILDO p.13] Kolora foto en la dekstra duono de la paĝo: la eluzita kovrilo de malnova libro. Supre legiĝas «BIBLIOTECA SOPENA» kaj «Miguel de Cervantes Saavedra»; en granda ornamita tipografio, «LA GALATEA». Sub la titolo, pentraĵo de juna virino en fluanta helverda kaj blanka tuniko, kun laŭra krono sur la kapo, kiu levas ambaŭ brakojn tenante palman branĉon, sur flava kaj rozkolora fono kun nuboj. En la malsupra dekstra angulo, akvomarko «www.todocoleccion.net».

Aŭskultis prelegon pri unu el la fruaj verkoj de Cervantes nomata La Galatea. Konante tiun verkon helpas kompreni Kiĥoton iomete pli. Videblas, ke Cervantes kontraŭstaris la tradiciojn de sia epoko.

Ĉeestis zoome la lastan parton de la tiel nomata Malferma Tago de UEA (Universala Esperanto-Asocio de Roterdamo). Miris je la tre bonkvalita sono. Mirinde bela. Estis 120 ĉeestantoj.

En la babilrondo hodiaŭ Eduardo parolis pri radio-arkivo de radio-noveloj de RNE, ekzemple “Milito de la Mondoj” de Orson Wells. Elias refoje starigis demandojn. Dennis parolis pri sia sperto rilate la UEA Malferma Tago. Partoprenis ankaŭ Pepe.

Aŭskultis alian novelon de Stefan Zweig: “Unsichtbare Sammlung”. Tre bone voĉlegata, sed ne sufiĉe bone surbendigita.

Intencis registri legadon de Don Kiĥoto por la HEF-projekto, sed mi komencis tro malfrue, kaj ne sukcesis prilumigi min bone, do morgaŭ dum la hela parto de la tago mi filmos mian legadon.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

[BILDO p.14] Kolora foto en la maldekstra kolumno: la kovrilo de libro sur malhelverda fono. Supre, «Eliza Orzeszko» kaj sub tio, en grandaj blankaj literoj, «MARTA». Meze, kvadrata foto de arbaro kun ponteto super akvo en matena nebulo kaj sunlumo. Sube legiĝas: «Kun permeso de la aŭtorino tradukis: Ludoviko Lazaro Zamenhof», kaj «Eldonejo KLEKS».

Kvaranteno, Tago 44

Ĉefa trajto de hodiaŭ estis la ŝanĝoj ekstere, ne rilate la veteron, sed la ekaperon de dekoj da infanoj apud kaj sur la plaĝo. Entute, kun patro aŭ patrino, ili nombris 52 en la parto kiun miaj malbonaj okuloj povis vidi.

Dum ili petolis, plaĝe, mi matenmanĝis kaj legis mian libron pri hispana literaturo de la 16a kaj 17a jarcentoj. Post tio mi aŭskultis prelegon pri la libro Don Kiĥoto faritan de Jesus M. Maestro. La preleganto parolas tre bone kaj vekas grandan intereson en la literaturo de Cervantes.

Dum la babilrondo Eduardo komencis kun mencio de la libro Marta, tradukita de Zamenhof. Elias parolis pri la aŭtoro Tolkien, kaj montris liajn librojn: La Hobito, kaj Mastro de la Ringoj. Li havas tiujn librojn en kvar lingvoj: la hispana, franca, angla kaj Esperanto. Mi raportis pri libro “The Moon kaj Sixpence”, libro fikcia iom bazita sur la vivo de la franca pentristo Paul Gaugin.

Kvaranteno, Tago 45

Ĝuste kiam miaj komentetoj pri la tagoj de la kvaranteno finiĝos mi ne scias, sed tiu momento rapide alproksimiĝas. En la babilrondo hodiaŭ Elias menciis, ke mi povos rekomenci promeni ekstere la 2an de majo.

Hieraŭ mi ekdormis antaŭ ol fini miajn komentojn. Mi vekiĝis, kaj trovis mian poŝtelefonon tuj apud mi. Mi sen-relege, senhezite puŝis la butonon por sendi.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

[BILDO p.15] Dekstre, apud la unuaj alineoj: reprodukto de gotika titolpaĝo ene de ornama ksilografia kadro. En la centra kampo lignogravuro de du viroj — knabo kun etendita mano antaŭ pli aĝa viro kun bastono kaj mantelo — kaj sube la teksto «La vida de Lazarillo δ Tormes: y de sus fortunas y aduersida-des. M. D. liiij.»; ĉe la piedo presista marko kun la literoj «M F».

Hodiaŭ mi uzis la tutan matenon kaj parton de la posttagmezo por studi “Lazarillo de Tormes”. Mi legis kritikojn, aŭskultis prelegojn, spektis universitatan lecionon, tralegis la libron, kaj rigardis (fakte antaŭ kelkaj semajnoj) la filmon (1959) — multe da bona, celstreba laboro. Sed kiam mi legis la mesaĝon de Alberto pri la forpaso de Eduardo Larrouy, mi ŝanĝis mian tutan planon.

Ni decidis dediĉi nian babilrondon hodiaŭ omaĝe al la memoro de Eduardo Larrouy. Ni legis la artikolon en la Bulteno de HEF pri lia vivo, kaj pri lia 107-jariĝo. Morgaŭ ni faros simile. Ĉeestis hodiaŭ Eduardo, Elias, Rosa, Pepe kaj Dennis.

Mi uzis la vesperon por skribi leterojn al familianoj, kaj post tio, mi studis la ĉinan lingvon, skribante frazojn en kaligrafio, kio tre plaĉas al mi.

Kvaranteno, Tago 46

Uzis la matenon por pli profunde studi Kiĥoton, aŭskultante prelegojn de fakulo pri Kiĥoto nomata Jesús G. Maestro de la Universitato de Vigo, mi kredas. Li klare kaj rapide parolas, kaj liaj ideoj donas aliajn perspektivojn por kompreni la libron.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 15

Paĝo 16 de la originalo

Tamen, kaj kvankam granda fakulo, li estas tro certa de siaj propraj ideoj, kaj ne sufiĉe bone priatentas alternativajn teoriojn de certaj fenomenoj. Spite al tio, mi daŭre aŭskultos lin, ĉar li bone konas sian literaturan fakon, kaj mi ankoraŭ scias tro malmulte por esti kompetenta kursgvidanto.

La tago de la fino de la kvaranteno rapide alproksimiĝas. Al mi ne estis tro malfacile resti hejme tiom longe. Ĉiutage mi faras almenaŭ 10,000 paŝojn en mia apartamento, tien reen kaj refoje kaj refoje kaj refoje. Mi multoble preferas la liberan vivon, tamen ne gravas nun.

En la babilrondo estis nia dua tago omaĝe al Eduardo Larrouy, kaj morgaŭ ni tiel daŭros. Ni legis kaj interparolis pri la artikolo de HEF. Partoprenis Ivan, Pepe, Eduardo, Elias kaj Dennis.

Post la babilrondo mi aŭskultis la radian intervujon faritan de pola radio kun Eduardo Larrouy, kiam li estis junulo (91-jara) — vidu la supran anoncon de Luis. Larrouy substrekis la valoron de MOVADO, kaj ke ne sufiĉe da homoj estas informitaj pri Esperanto. Konsentite.

Vespere mi serĉis, sed trovis nur malmultajn episodojn de Kiĥoto kaj Sanĉo “dibujos animados” de la jaro 1979. Fernando Fernán Gómez estas la voĉo de Kiĥoto, kaj Antonio Ferrandis tiu de Sanĉo. Mi tre ŝatas la malferman muzikon komponitan de Juan Pardo.

[BILDO p.16] Granda kolora bildo sur la malsupra triono de la paĝo: kadro el la desegnofilmo «DON QUIJOTE DE LA MANCHA» (1979). Don Kiĥoto rajdas blankan ĉevalon kun lanco, kun ruĝa barbo kaj bruna ĉapelo; malsupre maldekstre Sanĉo Panza sur azeno, kun pajla ĉapelo; fone oranĝkolora kampo kun du ventomueliloj kaj, dekstre, la siluetoj de la du roluloj kun la titolo «DON QUIJOTE DE LA MANCHA» per ruĝaj kaj blankaj literoj.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 16

Paĝo 17 de la originalo

Kvaranteno, Tago 47

Stranga komenco de la tago: aviadilo, helica, flugadis malalte kaj malrapide tien kaj reen proksime de la plaĝo. De tempo al tempo ĝi faligis grandan kvanton da akvo en la maron. Ĉu nur akvo? Kiacele? Mistero, sed certe estas simpla klarigo.

Preparante la Kiĥoto-Kurson por vendredo, mi aŭskultis Ĉapitron 16 en la hispana lingvo dufoje, kaj poste spektis du prelegojn pri Kiĥoto en la hispana. Unu tuŝis religion kaj la verkojn de Cervantes. La alia pritrakis humuron en Kiĥoto. Ambaŭ estis de Jesús G. Maestro, kiun mi menciis hieraŭ.

[BILDO p.17] Maldekstre, meze de la paĝo: portreta foto de maljuna viro kun blankaj haroj, en griza jako, hela ĉemizo kaj nigra kravato, sur blanka fono. Sen apudskribo; la apuda teksto rakontas pri la omaĝo al Eduardo Larrouy.

En la babilrondo hodiaŭ ni finis nian omaĝon al Eduardo Larrouy. Partoprenis Eduardo, Pepe, Rosa, Fernando, Elias, kaj Dennis. Morgaŭ ni rekomencos prezentadojn por tiuj kiuj volas plej aktive partopreni. Ankaŭ bonvenas tiuj kiuj preferas nur aŭskulti.

Mi refoje studis la ĉinan iom matene, iom posttagmeze, kaj ĉe la fino de la tago. Mi rigardis lecionon pri la Franca Revolucio de UCLA, kaj tiel komencis endormi.

Kvaranteno, Tago 48

Hodiaŭ estas la antaŭlasta tago, kaj morgaŭ la lasta kiam mi skribos pri mia vivo dum la kvarantena periodo, ĉar sabate ni ĉiuj rajtos ĝui liberecon eliri el niaj loĝejoj kaj promenadi. Unuvorte, la rigora parto de la kvaranteno baldaŭ finiĝos.

Ĉe la unuaj tagoj de la kvaranteno mi eĉ ne sciis, ĉu mi kapablos elteni esti enŝlosita en mia apartamento tagon post tago. Sed, mirakle, mi kapablis

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 17

Paĝo 18 de la originalo

akcepti mian sorton trankvile, kaj sincere dirite, kelkaj horoj kaj tagoj estis tre kontentigaj kaj ĝojplenaj.

Mi ne estas tre ekstravertita homo, kaj mi relative facile povas ŝati miajn momentojn izolitajn. Helpas, ke mi vidas kelkajn centojn da kvadrataj kilometroj da maro. Kaj libroj. Kaj geamikoj kaj familianoj ĉe la aliaj ekstremoj de longa drato. Kaj tiuj universitataj kursoj pri kiuj mi ofte parolis estas grandaj plezuroj.

La babilrondo kaj kursoj esperantaj multe helpis al mi, donante tasketojn por fari ĉiutage: legi kaj prepari lecionon por Kiĥoto; provi ĉiam novan temon por prezenti inter la 6a kaj 7a ĉiutage. Kaj interŝanĝi ideojn kun la babilantaj Esperantistoj de Valencio estis ege agrabla travivaĵo dum ĉi tiu historia momento.

Spite al ĉio ĉi, mi multe preferas esti kun vi, en PIV, en trinkejo, en kafejo, ie ekstere, iel ĉeeste. Kaj ne plaĉas al mi tajpi per miaj du mallertaj dikfingroj!

“In media res”

Kvaranteno, Tago 49

[BILDO p.18] Dekstre, sub la titolo: kolora foto de biciklanto — nigre vestita, kun dorsosako, ŝirmilĉapo kaj blua vizaĝmasko — veturanta laŭ strato antaŭ granda usona flago konstruita el horizontalaj lumaj strioj (ruĝaj, blankaj kaj bluaj).

Lasta skribaĵo pri la 49 tagoj de la kvaranteno. Morgaŭ finfine povos eliri, kiel la hundoj tiel faradis dum sep semajnoj. Estis interesa kaj valora sperto skribi esperantan taglibron.

Se mi kuros aŭ biciklos morgaŭ mi povos iri ien ajn en Cullera. Se mi piediras, mi ne devas preterpasi la limon de unu kilometro. Miaj promenadoj ofte atingas 10 aŭ 15 kilometrojn, do tien reen tien reen 10- aŭ 15-foje, kio tamen estas progreso, ĉar nur hodiaŭ mi horizontale resaltis inter miaj muroj 600-foje!

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 18

Paĝo 19 de la originalo

[BILDO p.19] Maldekstre, okupante la maldekstran kolumnon: afiŝo kun teksto en pluraj tipografioj sur blanka fono. Ĝi tekstas, per nigraj majuskloj: «LA FINO DE LA ĈIRKAŬFERMADO NE SIGNIFAS, KE JAM NE ESTAS VIRUSOJ, ĜI SIGNIFAS: NI JAM HAVAS ĈAMBRON POR VI EN LA MALSANULEJO.»; poste, per pli malgrandaj literoj kaj kun la vortoj «NE» kaj «KUN» ruĝaj: «Ne forgesu, ke ni NE eliras el la pandemio, ni eliras KUN la pandemio.»; poste, per skribmaŝina tiparo: «Protektu vin, portu gantojn kaj maskon. Ni ne faru kvazaŭ ni estus hejme dum 50 tagoj por amuziĝo.»; kaj fine, per grandaj ruĝaj literoj: «ĈI TIO ESTIS NENIA ŜERCO».

Mi esperas, ke miaj ĉiutagaj, enuigaj, kvarantenaj raportoj ne estis tro ĝenaj. Fakte mi skribadis ilin parte pro instruadaj kialoj, zorge elektante frazojn kaj gramatikaĵojn kun iom da pedagogia valoro.

Mi skribis ĉiutage kaj iom longe spite al la malfacilaĵoj tajpi per dikfingroj, ĉar mi ŝatas komuniki iom profunde. Mi volis ankaŭ fari sufiĉe kompletan “raporton” pri ĉi tiuj unikaj, historiaj tagoj. Pri la 49 el 49, mi povas esti iom obstina, ĉu ne?

Nun mi daŭre laboros por plibonigi la kursojn, ĉiam serĉante “metodojn” kiuj sufiĉe simplas kaj sufiĉe bonas, por ke multe da aliaj Esperantistoj povu utiligi ilin sen esti denaskaj instruistoj.

Restu sanaj almenaŭ ĝis la alveno de nova vakcino. Lernu iomete da Esperanto ĉiutage se eblas.

FINO

Dennis Keefe

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 19

Paĝo 20 de la originalo

ESPERANTISTA BIBLIOTEKO

de Elías Hernández Capdevila

Kaj mi denove daŭrigas mian ĉiu-monatan tekstaĵon en kiu mi parolos pri libroj verkitaj PER, POR, PRI aŭ PRO Esperanto, kaj, kompreneble, poseditaj de mi mem. Jes ja, la temo de ĉi tiu bultenero estas miaj Esperanto libroj, ĉu tradukitaj ĉu verkitaj originale per nia mirinda lingvo. Kaj mi ŝatus daŭrigi aludon al mia Esperanto libraro, kiun mi gardas ĉe mi kiel plej ŝatinda trezorego. Fakte mi kolektas librojn -ĉu en papera versio, ĉu en pdf-a aŭ kindleversio- ekde antaŭ multe da tempo, jam pli ol dek jaroj. Kaj mi povas konfesi ke ĉi tiu tasko estas unu el la plej agrablaj labor-okupoj, legante kaj relegante ilin ĉiu-jare.

De ĉi tie mi ankaŭ kuraĝigas aliajn geesperantistojn montri siajn Esperanto librarojn, revuojn, bultenojn, ktp. Vi nur devus kontakti nian ĉef-redaktoron, Eduardo, kaj sendi al li malgrandan tekstaĵon pri via Esperanto libraro, kune kun fotaĵo.

Kaj jen mia kvara kolekto da libroj, ĉi-foje tiu kolekto temas pri HISTORIAJ LIBROJ:

✔ ANTAŬ DUMIL JAROJ: belega verko, verkita originale en la portugala lingvo, kaj majstre tradukita en lingvon Esperanton de Porto Carreiro Neto. Ĝi temas pri okazaĵo okazinta unue en la malnova regiono de Palestino, kaj poste en la romia urbo Pompejo. Fakte, oni povas trovi

[BILDO p.20] Dekstre, en la malsupra duono: foto de la kovrilo de malnova libro, beĝa kaj makulita, kun bluaj literoj kaj desegnaĵoj. Supre «Francisco Cándido Xavier»; meze, en kadro, desegnaĵo de romia triumfarko; sube «ANTAŬ DU MIL JAROJ…» kaj, en parentezo, «(ROMANO)».

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 20

Paĝo 21 de la originalo

[BILDO p.21] Maldekstre supre: foto de librokovrilo sur malhelblua fono, kun desegnaĵo de la romia Koloseo kaj, sur ĝi, ruĝa konturo de fiŝo; sube la teksto «HENRYK SIENKIEWICZ» kaj, per grandaj blankaj literoj, «QUO VADIS».

longan kaj belan priskribon pri la erupcio de la vulkano Vesubio en la jaro 79 p.K.

✔ QUO VADIS: tre bela verko, originale verkita de la pola verkisto Henryk Sienkiewicz per la pola lingvo, kaj bele tradukita Esperanten de Lidia Zamenhof, filino de nia majstro. Ĉe Pola Radio oni legas ĉiu-tagan ĉapitron jam de kelkaj jaroj, per bela virina voĉo. Laŭ eble vi scias, oni produktis famegan filmon pri tiu verko dum la dua duono de la XXª jarcento.

✔ FABIOLA: originale verkita de kardinalo Wiseman en la angla lingvo, kaj tradukita de E. Ramo. Ankaŭ kiel ANTAŬ DUMIL JAROJ, temas pri la ĉiu-taga vivo en la romia Imperio dum la unua jarcento de nia epoko.

Rimarko: mi ankoraŭ estas serĉanta aliajn historiajn librojn en Esperanto, kaj eble ĉi-jare mi akiros LA FARAONO, de Henryk Sienkiewicz, ĉar mi trovis ekzempleron ofertitan de kolektisto ĉe Interreto. Se iu el vi posedas historiajn librojn en Esperanto, bonvolu diri tion al mi, ĉar mi volus plivastigi mian kolekton, kio signifas ankaŭ plibonigi ĝin.

Elías Hernández Capdevila

[BILDO p.21] Dekstre, en la malsupra duono: foto de verda ŝtofa librobindaĵo kun preskaŭ forviŝita ora surskribo «FABIOLA» kaj, pli sube, ora ornamaĵo; la libro kuŝas sur alia, pli hela volumo.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 21

Paĝo 22 de la originalo

LA PASINTECO

Provisora foriro de J. Pérez Sempere de la redaktado de nia bulteno

[BILDO p.22] Sub la titolo: foto de la mastokapo de la dua epoko de la bulteno, presita verde sur blanka papero (tra kiu travidiĝas la maŝinskribita teksto de la alia flanko). Maldekstre desegnaĵo de la Torres de Serranos kun luna arko super ĝi; en la mezo, per grandaj blankaj literoj, «VALENCIA LUNO»; dekstre kvinpinta stelo. Sube: «ESPERANTO – BULTENO DE LA VALENCIA KOMUNUMO» kaj, en pli malgranda linio, «GRAN VIA FERNANDO EL CATOLICO, 45, 3.ª · ☎ 326 96 16 · 46008 VALENCIO (HISPANIO)».

Pro troa profesia laboro, la fondinto kaj subtenanto de la dua epoko de “Valencia Luno” ne povas daŭrigi sian mirindan laboro redakti, tajpi, enpaĝigi, presi kaj krampi tiun ĉi bulteno.

José Añó kaj Pascual Pont anstataŭas lin por redaktado, tajpado kaj enpaĝigo ĉar Pérez Sempere ankoraŭ daŭros kiel krampisto kaj presisto.

Tamen estas certe ke “Valencia Luno” perdis (ni esperas ke nur momente) la perezsemperespirito kaj tio estas bedaŭrinda ĉar riskas multege la vivon de tiuj ĉi paĝoj, kvankam ni ĉiuj klopodos ĝian daŭron.

Ni devas profiti tian okazon por repensi la celon de nia bulteno kaj serioze mediti pri la vero de tiu opinio kiu diris ke Esperantujo havas tro da bultenaĉoj, fibultenoj kaj bultenetoj. Ĉu estas utila tia proliferado? Ĉu ne estus plej taŭga kunigi niajn strebojn en unu altkvalita revuo?

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 22

Paĝo 23 de la originalo

La opinio de la redakcio estas ke oni devas zorgi tian multobligon da eldonetoj kaj inter ili nia “Valencia Luno”. Tie ĉi la kialoj, laŭ nia vidpunkto:

• Esperantujo havas tiajn altrangajn revuojn: Monato, Esperanto, Heroldo, El Popola Ĉinio, Fokuso, ktp. Ne ekzistas konkurenco inter tiaj revuoj kaj nia bulteneto. Ili estas komplementaj.

• Esperanto estas lingvo viva ĉiam kiam estus uzata. “Valencia Luno” estas motivo por pripensi, skribi, legi, diskuti en Esperanto. Se ĝi malaperus, estas certe ke Esperanto iomete velkus.

• Ni estas malgranda amaso da personoj. Ni devas profiti tian karakteron por fari veran komunumon. Ni devas scii kion ni faris, faras aŭ faros, kion ni intencas aŭ revas. “Valencia Luno” devas esti ilo por kunligi la tutan esperantistaron de la Valencia komunumo.

• Se ni ĉiuj havas vulgaran trajton, tia estas nia universala sento. Ĉu estus eble ke “Valencia Luno” gastigus kaj kovus tian senton, tiel ke ni maturiĝus laŭ vera universala penso? Ni ĉiuj havas korespondantojn tra la tuta mondo, kaj foje ni havas malfacilaĵojn por daŭrigi tian rilaton. Ĉu la sendado de “Valencia Luno” povus helpi al ni, se ĝi vere spegulas al ni ĉiuj?

POR REALIGI TIAJN CELOJN “VALENCIA LUNO” DEVAS ESTI LA VERKO DE LA TUTA VALENCIA ESPERANTISTARO

Sendu al ni viajn novaĵojn, agojn aŭ pensojn; buŝe, letere aŭ telefone, per via gepatra lingvo aŭ esperante. Direktu vin al la grupejo de Valencio aŭ rekte al la novaj redaktoroj.

Valencia Luno – Dua epoko – numero 20 – Novembro 1988

[BILDO p.23] Meze de la malsupra duono de la paĝo: granda verda kvinpinta stelo.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 23

Paĝo 24 de la originalo

LA ESTONTECO

Kristnaska loterio 2020

de Raúl Salinas

Estimataj:

La Kristnaska loterio jam estas aĉetebla. Ĉi-jare ni ludos la numeron 05155. Kvin pintojn havas nia stelo! La lotilojn ni vendas po 3€ (kun 2’40€ da partopreno pro lotilo). La interesiĝantoj povas aĉeti ĝin persone ĉe nia sidejo, aŭ per la Reto.

En la klubejo ni deĵoros:

• Sabate la 31an oktobre, de 11 ĝis 13h. – Lunde la 2an novembre, de 20 ĝis 21h. – Sabate la 7an novembre, de 11 ĝis 13h.

Por aliaj rendevuoj, simple kontaktu nin respondante al ĉi retpoŝtaĵo, aŭ telefonante al telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie aŭ al telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie. Ni klopodu fari la aĉetadon antaŭ ol ebla dua enfermigo.

[BILDO p.24] Sur la malsupra triono de la paĝo: foto de la lotbileto de la Grupo, kun ĝia matrico maldekstre.

Matrico: «LOTERÍA NACIONAL» (kun la emblemo de la loterio) / «22 de desembre de 2020» / «Número: 05155»; verda kvinpinta stelo; «Nº 351»; «Participació: 2’40€» / «Donatiu: 0’60€» / «Preu total: 3’00€».

Bileto: supre maldekstre «LOTERÍA NACIONAL» kaj «22 de desembre de 2020»; fone, vortnubo en formo de globo, kun la vortoj AMO, FAMILIO, HEJMO, AMIKARO, BONŜANCO, KRISTNASKO, NOVJARO, ILUZIO, REVENO kaj 2021 ripetitaj en diversaj grandecoj kaj grizverdaj tonoj; supre dekstre QR-kodo kun verda stelo en la mezo; dekstre, per grandaj verdaj ciferoj, «05155» kaj sube «NUL KVIN UNU KVIN KVIN», poste «Bonan ŝancon kaj feliĉajn festojn!», «Donatiu: 0,60 €. Koran dankon!», «Participació: 2,40 €» kaj «Caduca als 3 mesos»; malsupre maldekstre «Tots els divendres 18-19h cursos i tertúlies per Internet», «Grupo Esperanto Valencia», «[telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie] valencia.esperanto.es» kaj «Nº 351».

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 24

Paĝo 25 de la originalo

Por la aĉeto per la Reto:

1. Transpagu la sumon al la konto de la Valencia Esperanto-Grupo. IBAN: ES28 3159 0073 2026 9903 1221.
2. Sendu retpoŝton al ni informante pri la pago.
3. Ni konfirmos al vi la aĉeton respondante al via retpoŝto per skanaĵo de viaj lotiloj. La Grupo gardos la lotilojn sekure.
4. Kiu deziros konservi la nepremiitajn lotilojn kiel memoraĵon, post la lotado ni povos sendi ilin per ordinara poŝto, post enspezi la transportkoston el la petanto.

Dankon pro via kontribuo, kaj bonan ŝancon! 🙂

Valencia Esperanto-Grupo.

[BILDO p.25] Sur la malsupraj du trionoj de la paĝo: granda verda kvinpinta stelo.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 25

Paĝo 26 de la originalo

ELNULA KURSO 2020

de Raúl Salinas

La 3an novembre de 2020 ni komencos alian kurson de Esperanto el nulo.

Prezo: Senpaga

Lingvo de la lecionoj: Hispana

Kondiĉoj:

• Scipovi hispanan 🙂 • Havi emon lerni Esperanto • Ne necesas scipovi iom da esperanto

Horaro: Ĉiumarde 19-21 h., inklude paŭzo.

Instrumaniero: Per la reto, per videokonferenco.

Metodo: BEK-kurso, farita de la talenta Esperanto-instruisto Dennis Keefe, havanta jardekojn da sperto.

Instruistoj:

Dennis Keefe

Raúl Salinas Monteagudo

Elias Hernández Capdevila

Rosa Zanón Ferrando

Eduardo Alonso Navarro

Aliĝo: Sendu retpoŝton al valencia@esperanto.es kun via nomo kaj telefonnumero.

[BILDO p.26] Dekstre, tri portretaj fotoj unu super la alia, sen apudskriboj, apud la listo de instruistoj: (1) supre, viro kun mallongaj brunaj haroj, blanka ĉemizo kaj beĝa senmanika veŝto, antaŭ bretaro plena de libroj; (2) meze, ridetanta viro kun okulvitroj, tre mallongaj haroj kaj nigra T-ĉemizo, kun krucitaj brakoj, antaŭ helblua fono; (3) sube, viro kun grizaj haroj kaj okulvitroj kun larĝa kadro, en malhela jako, fotita ekstere sub verdaĵoj.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 26

Paĝo 27 de la originalo

Planado:

2 kunsidoj por klarigi la 16 gramatikajn regulojn

10 sesioj por kompletigi parton 1 de la BEK-kurso

La resto, konversacio, por nedeterminita tempodaŭro.

Pliaj informoj en nia retpaĝo:

https://valencia.esperanto.es/ttt/eo/elnula-kurso-2020/

[BILDO p.27] Dekstre, du portretaj fotoj unu super la alia, sen apudskriboj: (1) supre, ridetanta virino kun nigraj haroj, okulvitroj, orelringoj, kolortuko kaj nigra-griza-fuksia jako, antaŭ bretaro kun libroj; (2) sube, viro kun grizaj haroj kaj blanka barbo, en helblua ĉemizo, sur hela fono.

[BILDO p.27] En la malsupra maldekstra duono: granda verda kvinpinta stelo.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 11 – Novembro 2020 Paĝo 27

La kompleta teksto de la numero 12 de Valencia Luno, la bulteno de la Valencia Esperanto-Grupo, de decembro 2020: 23 paĝoj transskribitaj el la originalo.

Kovrilo de Valencia Luno n-ro 12, decembro 2020.

Faksimilo: ĉi tiu numero estas publikigita nenie; la PDF konserviĝas en la arkivo de la Grupo.

Kion ĉi tiu ekzemplero havas apartan

• La tuta numero estas verkita en Esperanto; la solaj tekstoj en alia lingvo troviĝas ene de la bildoj. La bileto de la kristnaska loterio (p. 4) estas presita en la valencia — «Tots els divendres 18-19h / cursos i tertúlies per Internet», «Participació: 2’40€», «Donatiu: 0’60€», «Caduca als 3 mesos» — kaj la apudskribo de la foto sur paĝo 22 estas miksaĵo de la hispana kaj la angla: «Antonio Marco Botella y Pilar, de Amarcoga, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons».
• La kolofono (p. 2) donas du adresojn: tiun de la grupo (Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5, 46006 VALENCIA, tel. 655 315 457) kaj tiun de LUM-RADIO (Avda. Castilla, 25, 1-a, 1-a, 46380 CHESTE).
• La enhavtabelo de paĝo 3 ne kongruas kun la paĝoj. Ĝi donas al la nekrologo pri Rafael Peris pli longan titolon ol tiu, kiun portas la artikolo sur paĝo 20 — «LA PASINTECO – Je rememoro de nia amiko Rafael Peris, grava membro de nia Grupo» kontraŭ «Je rememoro de Rafael Peris» —, kaj ĝi ne mencias la kronikon «Kurioza anekdoto okazinta tre proksime de Ĉeste» (p. 23), kiu havas propran titolon kaj la subskribon de Antonio Marco Botella.
• La titolo de la ekspozicio de la Brooklina Muzeo aperas sur paĝo 12 kun rompita interpunkcio: «Annie Leibovitz:. Vivo de fotistino, 1990-2005 ”», kun dupunkto sekvata de punkto kaj ferma citilo sen la responda malferma.
• La apudskribo de la foto sur paĝo 13 presas «Penelope Cruz», sen la supersigno de la nomo.
• En la kroniko de paĝo 23 la verbo aperas kun majusklo kaj similas al dua familia nomo: «Máñez Iris kun ia eksterlanda homo» (por «iris»).
• La sama kroniko skribas la nomon de la vilaĝo dumaniere: «Ĉeste» tra la teksto kaj «Cheste» en la lasta alineo («la novaĵo en Cheste»).
• Paĝo 21 aludas «Je la supra fotaĵo», sed la koncerna grupa foto staras sur la malsupra duono de paĝo 20.

Kio estas en ĉi tiu numero

La bulteno, tuta

Paĝo 1 de la originalo

[BILDO p.1] Kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun la teksto «VALENCIA LUNO» en grandaj arĝentkoloraj literoj kaj verda kvinpinta stelo dekstre; maldekstre, sur nigra fono, foto de la Torres de Serranos de Valencio lumigitaj nokte, kun duonluno super ili.

Tria epoko – numero 12 – Decembro 2020

[BILDO p.1] Kovrilbildo okupanta la tutan reston de la paĝo: kolora foto de Annie Leibovitz. Vidata de supre, Whoopi Goldberg kuŝas en malnova blanka bankuvo plena de lakto; nur ŝia vizaĝo, la brakoj kaj unu genuo elstaras el la blanka likvaĵo. Ŝi grimacas kun la lango elŝovita kaj tenas ambaŭ manojn levitajn super la kapo, la fingrojn disigitajn. Ĉe la malsupra maldekstra angulo videblas sapo en metala sap-ujo.

LA FOTOGRAFIO – 5 ANNIE LEIBOVITZ

Paĝo 2 de la originalo

[BILDO p.2] La kapo-strio de la bulteno: verda bendo kun «VALENCIA LUNO» kaj verda stelo, kaj maldekstre la Torres de Serranos lumigitaj nokte sub la luno.

BULTENO DE VALENCIA ESPERANTO-GRUPO

VALENCIA ESPERANTO-GRUPO Av. Peris y Valero, 96, 3-a, pordo 5 46006 VALENCIA Tel. [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie]

LUM-RADIO Avda. Castilla, 25, 1-a, 1-a 46380 CHESTE (Valencia)

Redaktoro kaj kompostisto: Eduardo Alonso Navarro

Revizio: Elías Hernández Capdevila kaj Iván García

Rimarkoj pri la bulteno kaj kunlaboroj: valencialuno3@gmail.com

NOTO: Pri la enhavo de la artikoloj respondecas la aŭtoroj mem.

ANTAŬAJ NUMEROJ

Vi povas elŝuti niajn antaŭajn numerojn ĉe nia retejo

https://valencia.esperanto.es/ttt/publicacions/

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 2

Paĝo 3 de la originalo

[BILDO p.3] Fonbildo okupanta la tutan paĝon: nigra-blanka foto de Michael Jackson farita de Annie Leibovitz. Li sidas kun la korpo turnita flanken, la kapon klinitan kaj la okulojn mallevitajn, la abundan buklan hararon disigitan de la vento. Li portas larĝan blankan ĉemizon malfermitan sur la brusto kaj krucas la brakojn antaŭ si. La fono estas neŭtrala griza. La enhavtabelo estas presita blanke sur la foto.

ENHAVO

01 KOVRILO: Whoopi Goldberg, de Annie Leibovitz

04 SALUTON! – de Eduardo Alonso

05 LA FOTOGRAFIO – 5 de Eduardo Alonso

10 FOTISTO DE LA MONATO – 5 – ANNIE LEIBOVITZ de Eduardo Alonso

14 ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO de Elías Hernández Capdevila

17 ESPERANTISTA BIBLIOTEKO de Elías Hernández Capdevila

20 LA PASINTECO – Je rememoro de nia amiko Rafael Peris, grava membro de nia Grupo, de Elías Hernández Capdevila

22 Ni adiaŭas nian samideanon kaj amikon Antonio Marco Botella, de Rosa Zanón

Foto: Michael Jackson, de Annie Leibovitz

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 3

Paĝo 4 de la originalo

SALUTON!

Karaj geamikoj:

Kristnasko venas. Ĉi-monate ni havas sur la kovrilo Whoopi Goldberg, prezentitan de Annie Leibovitz, kiu estas la fotisto de la monato. Sed unue vi povas trovi la kvinan parton de la fotografio.

En la angulo de la esperantista ŝak-ludanto, Elías proponas du novajn ŝakajn problemojn, kaj tiam li rakontas al ni pri alia parto de sia esperantista biblioteko .

La pasinteco rememorigas du samideanojn, kiuj forpasis ĉi-jare, Je rememoro de nia amiko Rafael Peris, grava membro de nia Grupo, de Elías, kaj poste Ni adiaŭas nian samideanon kaj amikon Antonio Marco Botella, de Rosa.

Finfine, se vi ankoraŭ ne aĉetis nian Kristnaskan loterion, eble vi ankoraŭ povos fari tion.

Ĉi-jare ni priludos la numeron 05155. Kvin pintojn havas nia verda stelo!

La lotilojn ni vendas per € 3 (kun € 2.40 da partopreno pro lotilo).

Por la aĉeto per la Reto vidu:

https://valencia.esperanto.es/eo/2020/10/30/kristnaska-loterio-2020/

Dankon pro via kontribuo, kaj bonan ŝancon! 🙂

Feliĉajn Feriojn

Eduardo Alonso

[BILDO p.4] Foto de la loteria bileto de la grupo, kun la maldekstra flanko (la partopren-strio) kaj la ĉefa parto. Sur la strio: la emblemo «LOTERÍA NACIONAL», «22 de desembre de 2020», «Número: 05155», granda verda kvinpinta stelo, «Nº 351», «Participació: 2’40€», «Donatiu: 0’60€», «Preu total: 3’00€». Sur la ĉefa parto: denove «LOTERÍA NACIONAL» kaj «22 de desembre de 2020»; meze, verdeta sfero formita el vortoj en Esperanto — AMIKARO, BONŜANCO, AMO, FAMILIO, HEJMO, ILUZIO, REVENO, NOVJARO, KRISTNASKO, 2021 —; malsupre «Tots els divendres 18-19h / cursos i tertúlies per Internet / Grupo Esperanto Valencia / [telefonnumero, ne reproduktita ĉi tie] valencia.esperanto.es» kaj «Nº 351». Dekstre: QR-kodo kun verda stelo en la mezo, la numero «05155» en grandaj verdaj ciferoj kun la legendo «NUL KVIN UNU KVIN KVIN», kaj sube «Bonan ŝancon kaj feliĉajn festojn!», «Donatiu: 0,60 €. Koran dankon!», «Participació: 2,40 €», «Caduca als 3 mesos».

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 4

Paĝo 5 de la originalo

LA FOTOGRAFIO – 5

de Eduardo Alonso

6. La lumo kaj la eksponado

La lumo estas la kruda materialo de la fotisto. Estas necese por preni fotojn. Foje sufiĉas la disponebla lumo (la suno, la lumigado de monumento aŭ la etosa lumo en interno). Se ĉi tio estas tre malabunda, plia lumfonto, ekzemple fulmo, povas esti necesa por malhelpi la fotojn esti mallumaj aŭ neklaraj.

Estas multaj specoj de lumo, ĝi povas esti mola aŭ malmola, malvarma aŭ varma, disvastiga aŭ direktita, ktp., kaj ĉiu el ĉi tiuj tipoj kaj iliaj kombinaĵoj donos malsaman rezulton. Malsamaj rezultoj estas atingitaj ankaŭ depende de la luma direkto, flanka, antaŭa, zenita, de malsupre, ktp. Ĉiuj devas esti provitaj.

Kaj se la ombroj estas tro severaj, tre utilas uzi reflektoron, kiu situas kontraŭa flanko de la lumo. Ili venas en ĉiuj grandecoj kaj prezoj, arĝentaj kaj

[BILDO p.5] Kolora foto en la malsupra parto de la paĝo: la malantaŭa flanko de blanka kompakta fotilo kun bruna leda rimeno. Sur la ekrano videblas la fot-parametroj: «M», bateri-simbolo, «RAW», «[2615]6», «Q», «MF», kaj vertikale maldekstre la simboloj de fulmo, mezurado, sinsekva pafado, «AWB» kaj bild-stilo; sube «1/30», «F6.3», la eksponad-skalo «3..2..1..0..1..2..3» kaj «ISO400». Dekstre sur la korpo la butonoj «MENU», la kontrol-rado kun «Q SET» kaj «INFO.», kaj la ripet-butono.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 5

Paĝo 6 de la originalo

oraj, nigraj kaj blankaj, kaj vi ankaŭ povas uzi spegulojn, kartan provizon, aŭ eĉ folion. Vi vidos, kia diferenco rezultas.

Sed vi necesas ĝustigi la fotilon tiel, ke la kvanto da lumo eniranta tra la objektivo estu ĝusta. Nek pli (super-eksponita aŭ bruligita foto) nek malpli (sub-eksponita foto). Por tio ni havas tri kontrolojn, ĉar ĉiu el ili havas kiel kontraŭparton iujn nedeziratajn trajtojn.

La diafragmo reguligas la kvanton de lumo kiu eniras la fotilon, igante la truon pli grandan aŭ pli malgrandan laŭ-bezone. Temas pri io simila al la pupilo de la okulo, kiu kuntiriĝas kiam estas multe da lumo kaj malfermiĝas, kiam estas malmulte. Ĝi estas mezurita per skalo de valoroj (nombro f), en kiu ĉiu aperturo permesas trapasi duoble pli da lumo ol la sekva, kaj duone ol la antaŭa.

La prezo estas, ke ju pli malfermiĝas, des pli malgranda estos la kampa profundo.

[BILDO p.6] Foto de fotila informekrano sur malluma bluviola fono, dividita en ĉeloj: supre «3″2», «F18», «ISO L»; sube «M», la eksponad-skalo «-2..1..0..1.:2» kaj la fulma kompenso «-1»; poste la simboloj de fokus-punktoj, sinsekva pafado «S», «AWB» kaj mezurado; en la sekva vico «RAW», «MF» kaj memfoto-simbolo; en la lasta vico la bild-kvalita simbolo kun «Q», la bateri-indikilo kaj «[ ]».

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 6

Paĝo 7 de la originalo

La obturilo malfermas la vojon de lumo dum certa tempo (ekspondaŭro aŭ ekspontempo) kaj fermas ĝin denove. Ju pli longa la ekspondaŭro, des pli da lumo eniros la objektivon. Sed ni riskas akiri movigitajn (neklarajn) bildojn, do la elekto dependos de la rapideco, per kiu la subjekto moviĝas, kaj se ni uzas tripiedon por plibonigi la fotila stabileco.

Ĝi estas mezurita en sekundoj aŭ frakcioj de sekundo, kaj la plej oftaj tempoj estas jenaj:

Denove ĉiu pozicio estas duoble pli longa ol la sekva, (kaj duono de la antaŭa).

[BILDO p.7] Kolora foto meze de la paĝo: la malantaŭa flanko de nigra kompakta fotilo kun granda ekrano. Sur la ekrano legiĝas «M», bateri-simbolo, «RAW», «[1022]», «FHD», «50.00P», «115’48″», «Q», «✳», kaj sube «1/500», «F11», la eksponad-skalo «3..2..1..0..1..2..3» kaj «ISO AUTO». Dekstre sur la korpo la ringo «RING FUNC», la ruĝa video-butono, la kontrol-rado kun «MF», «Q SET», «INFO.» kaj fulmo-simbolo, kaj sube la butonoj de ripeto kaj «MENU».

Ekzistas alia kontrolo rilata al ĉi tiuj du (diafragma aperturo kaj ekspondaŭro) nomata ISO-sentiveco, kiu regas la sentivecon de la fotilo al la lumo. Kiam estas multe da lumo, ni povas lasi ĝin je ĝia minimuma valoro, kio donos fotojn sen bruo. Se la lumo malabundas, ĝi povas esti ŝaltita, konsiderante ke maksimume valoroj la bruo de la foto estos tre evidenta. La plej oftaj valoroj estas:

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 7

Paĝo 8 de la originalo

Mallonge, ni devas serĉi kompromison inter la diafragma aperturo, la ekspondaŭro kaj la ISO-sentiveco, tiel ke tio, kion oni deziras, ricevas en ĉiu pafo, laŭ la kondiĉoj de la pafo.

Ĉio diskutita en ĉi tiu ĉapitro okazas kiam vi uzas la fotilon en mana reĝimo (M), sed se vi rapidas (kelkfoje la papilioj staras nur kelkajn sekundojn) ni povas uzi la aŭtomatajn reĝimojn.

[BILDO p.8] Kolora foto meze de la paĝo: la supra flanko de nigra fotilo. Videblas la surskribo «ON/OFF» apud la ŝaltilo, du butonoj kun la simboloj de bild-kvalito kaj pejzaĝo, kaj la lup-simbolo kun kadro. Dekstre, la reĝim-rado kun la pozicioj «C», «M», «AV», «TV», «P», la scenaj kaj video-simboloj, «AUTO» kaj «SCN», ĉirkaŭita de la eksponad-kompensa skalo kun la markoj «+2», «+1», «0», «-1», «-2».

En aŭtomata reĝimo (P) la fotilo analizas la bildon kaj prenas ĉiujn tiujn ĉi decidojn por ni, plene aŭtomate.

En Apertura prefero (Av) aŭ (A) reĝimo, ni elektas la aperturon, kaj la fotilo elektas la taŭgan rapidon.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 8

Paĝo 9 de la originalo

En Rapideco prefero (Tv) aŭ (S) reĝimo, ni elektas la rapidon, kaj la fotilo elektas la taŭgan aperturon.

Ankoraŭ ekzistas alia kontrolo, nomata Eksponado Kompenso, kiu permesas al ni fari la fotojn iom pli super-eksponatajn aŭ sub-eksponatajn kiam vi faras ĉi tiujn ĝustigojn. Ni montru valorojn

Ĉi tio tre utilas kiam la sceno estas tre kontrastita (estas granda diferenco de lumo inter iuj areoj kaj aliaj). Ekzemple, ni havas tre brilan fonon (neĝo, strando aŭ fenestro), la temo eble malheliĝas. Tiam oni povas super-eksponi ĝin iomete, por ke ni povos vidi ies vizaĝon, kvankam la fundo aperos iom bruligita. Gravas memori restarigi ĝin al nulo post uzo.

Iuj fotiloj kaj fotaj retuŝaj programoj montras al ni Histogramon, kiu estas grafika reprezentado de la helecaj valoroj de foto, reprezentitaj per stangoj, por kontroli la eksponon. La stangoj maldekstre reprezentas ombrojn kaj la

[BILDO p.9] Ekrankopio en la maldekstra malsupra parto de la paĝo: griza panelo titolita «Histograma» kun malfermebla sago. Ene, la histograma grafikaĵo — helgriza kurbo kun alta pinto maldekstre, longa malalta parto en la mezo kaj duobla pinto dekstre — kun triangulaj markiloj ĉe ambaŭ ekstremoj. Sube legiĝas «ISO 125 8.8 mm f/3,2 1/30 seg.».

stangoj dekstre reprezentas lumojn. Ĝenerale, en ĝuste eksponata foto, la stangoj estos distribuitaj tra la histogramo, regante en la centro de ĝi. Se ili amasiĝas maldekstre, la foto estos malhela, kaj se ili amasiĝos dekstre, ĝi estos luma.

Eduardo Alonso

(daŭros)

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 9

Paĝo 10 de la originalo

FOTISTO DE LA MONATO – 5

Annie Leibovitz , de Eduardo Alonso

[BILDO p.10] Kolora foto en la maldekstra supra angulo: Annie Leibovitz sidas sur la planko de studio, apogante la kubutojn sur la genuoj kaj kunmetante la manojn. Ŝi havas longan grizan hararon, okulvitrojn kaj portas malhelbluan ĉemizon kaj pantalonon. Malantaŭ ŝi videblas lignaj kestoj kaj aparatoj. Apudskribo: Annie Leibovitz – 2012 – Memportreto

Annie Leibovitz (1949) estas usona fotistino. Ŝi estas konsiderata unu el la plej bonaj portretistoj en Usono. Ofte ŝi uzas unuarangajn kolorojn kaj surprizajn pozojn.

En San-Francisko, ŝi kaptis la spiriton de la protestoj de la sepdekaj jaroj, fotante la poeton Allen Ginsberg ĉe amaskunveno kontraŭ la Vjetnama milito, foto kiu faris la kovrilon de la revuo Rolling Stone.

Ŝi laboris por la revuoj Rolling Stone (por kiuj ŝi faris cent kvardek du kovrilojn), Vanity Fair kaj Vogue.

En 1975 ŝi akompanis la Rolling Stones dum ilia muzika turneo.

Ŝiaj portretoj de famuloj (reĝoj, muzikistoj, politikistoj, aktoroj, atletoj kaj verkistoj) estas tre konataj, kiel la portreto de John Lennon, nuda, ĉirkaŭprenanta Yoko Ono kelkajn horojn antaŭ ol li estis murdita (1980), tiu de Whoopi Goldberg, en bankuvo plena de lakto (1984), kaj Demi Moore, graveda kaj nuda, kiu estis la kovrilo de Vanity Fair (1991).

[BILDO p.10] Nigra-blanka foto en la dekstra malsupra parto de la paĝo: juna Mick Jagger sidas kun la kapo apogita sur la mano, tenante botelon apud la vizaĝo; li portas helan lanan puloveron kaj rigardas rekte al la fotilo. Apudskribo: Mick Jagger

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 10

Paĝo 11 de la originalo

[BILDO p.11] Kolora foto en la maldekstra supra angulo: sur helbeĝa lito kuŝas Yoko Ono, vestita per nigraj vestoj kaj kun longa nigra hararo, kaj John Lennon, tute nuda kaj kunvolvita kiel feto, ĉirkaŭprenanta ŝin kaj kisanta ŝian vangon. Apudskribo: John Lennon kaj Yoko Ono

Ŝi enmiksigas siajn fototojn en la verko, kiel en la portreto de artisto Keith Haring, kiu estis pentrita por la foto kiel unu el ŝiaj pentraĵoj.

En 1984, ŝi estis elektita Fotisto de la Jaro, de la Usona Asocio de Revuaj Redaktoroj.

En la 1980-aj jaroj ŝi laboris pri reklamaj kampanjoj kiel tiu por American Express, kun Tom Selleck kaj Luciano Pavarotti, pro kiuj ŝi gajnis Premion Clio-n.

En 1991, ŝi iĝis la unua virino ekspozicianta ĉe la Nacia Portretgalerio en Vaŝingtono, kun kolekto de pli ol 200 fotoj.

En 1996, Leibovitz estis elektita Oficiala Fotisto de la Someraj Olimpiaj Ludoj en Atlanta (Georgio), eldonante libron kun nigraj kaj blankaj portretoj de atletoj, kiel Carl Lewis.

En 1999 ŝi publikigis la libron “Virinoj” kun bildoj de virinoj kun diversaj laboroj (Supera Kortumo de Justeco, ministinoj, farmistinoj aŭ Las Vegas-dancistinoj).

En aprilo 2000, la Kongresa Biblioteko de Usono donis al ŝi la titolon “Viva Legendo”.

[BILDO p.11] Kolora foto en la dekstra malsupra parto de la paĝo: Demi Moore, nuda kaj graveda, staras profile antaŭ griza fono; unu mano kovras la bruston, la alia ripozas sur la ventro. Apudskribo: Demi Moore

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 11

Paĝo 12 de la originalo

[BILDO p.12] Kolora foto en la maldekstra supra angulo: Keith Haring, tute pentrita per nigraj strioj sur blanka fono, staras en ĉambro kies muroj, mebloj kaj planko estas kovritaj per liaj propraj desegnoj — nigraj konturoj de figuroj kaj formoj sur blanka fono — tiel ke la artisto preskaŭ fandiĝas kun la ĉirkaŭaĵo. Apudskribo: Keith Haring

En 2005, American Photo revuo nomis ŝin la plej influa fotistino de nia tempo, kaj la Brooklina Muzeo de Arto montris retrospektivon de ŝia laboro titolita “Annie Leibovitz:. Vivo de fotistino, 1990-2005 ”, kiun ni vidis en Madrido en la Festivalo PhotoEspaña 2009.

En majo 2013 ŝi ricevis la Premion Princo de Asturio pri Komunikado kaj Homaroj.

Ŝi estas la plej fama fotistino de nia tempo, kaj la fotistino de la plej famaj homoj de nia tempo. Ŝi ankaŭ estas la plej bone pagita fotisto en la mondo.

[BILDO p.12] Kolora duobla-paĝa foto en la malsupra parto de la paĝo: sur flughavena pisto staras granda aviadilo; sub ĝia nazo, sur la aviadila ŝtuparo, staras Melania Trump, graveda, vestita per ora bikino kaj ora mantelo, tenante la manon sur la ventro. Maldekstre, arĝentkolora sportaŭto kun supren malfermitaj pordoj, en kiu sidas Donald Trump. Fone, blua ĉielo kun nuboj kaj aliaj aviadiloj. Apudskribo: Melania kaj Donald Trump

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 12

Paĝo 13 de la originalo

[BILDO p.13] Nigra-blanka foto okupanta preskaŭ la tutan paĝon: proksima portreto de Penélope Cruz. Ŝi rigardas flanken al la fotilo, kun la longa malhela hararo disblovita, grandaj brilaj orelringoj kaj nuda ŝultro; la mano kun malhele lakitaj ungoj tuŝas ŝian mentonon. Apudskribo: Penelope Cruz

Eduardo Alonso

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 13

Paĝo 14 de la originalo

ANGULO DE LA ESPERANTISTA ŜAK-LUDANTO

de Elías Hernández Capdevila

Kaj jen la ĉiu monata artikolo pri du facilaj ŝak-matoj, atingitaj per nur unu movo de blanka peco. Tiu ŝak-mato povus esti atingita per iu ajn peco, do, per damo, turo, kuriero, ĉevalo aŭ peono. Kompreneble, mi montras ankaŭ la solvon ĉe ĉiu ŝak-mato. Bonvolu provi ne rigardi la solvon ĝis post paro da minutetoj …

Por faciligi al vi tiun taskon, mi ripetas necesan klarigon, pri la ĉefaj menciindaj ideoj pri tiu mirinda sporto-scienco:

La ŝak-tabulo aspektas tiel, kun pecoj (maldekstre) kaj sen ili, tute malplena:

[BILDO p.14] Du ŝak-tabuloj unu apud la alia en kadro. Maldekstre: ligno-kolora tabulo kun brunaj kaj helbrunaj ĉeloj, kun ruĝbruna rando; la vicoj numeritaj 1–8 maldekstre kaj la kolumnoj markitaj A–H sube; ĉiuj pecoj staras en la komenca pozicio — nigraj turo, ĉevalo, kuriero, damo, reĝo, kuriero, ĉevalo, turo en la oka vico kaj la ok nigraj peonoj en la sepa; blankaj turo, ĉevalo, kuriero, damo, reĝo, kuriero, ĉevalo, turo en la unua vico kaj la ok blankaj peonoj en la dua. Dekstre: la sama tabulo malplena, kun grizaj kaj blankaj ĉeloj, en ĉiu ĉelo skribita ĝia nomo — a8, b8, c8 … ĝis h1 — kun la ciferoj 1–8 maldekstre kaj la literoj a–h sube.

Jen la diversaj pecoj. La pecoj moviĝas kaj samtempe ekkaptas tiel:

● reĝo: po unu ĉelo ĉiu foje, en libervola direkto (vertikale, horizontale aŭ diagonale, kaj antaŭen kaj malantaŭen). Angle KING, france ROI, valencie REI kaj hispane REY.

● turo: laŭlonge de vicoj kaj kolumnoj (ĉe ŝak-lukto ĉiu kolono nomiĝas kolumno). Komence, estas du turoj por ĉiu ludanto sur la ŝak-tabulo. Angle ROOK, france TOUR, valencie TORRE kaj hispane TORRE.

Valencia Luno — Tria epoko — numero 12 – Decembro 2020 Paĝo 14

Paĝo 15 de la originalo

● kuriero: laŭlonge de la diagonaloj. Estas ankaŭ du kurieroj sur la ŝak-tabulo por ĉiu ludanto, unu moviĝanta sur blankaj ĉeloj, la alia sur nigraj ĉeloj. Angle BISHOP, france FOU, valencie ALFIL kaj hispane ALFIL.

● damo: laŭlonge de vicoj, kolumnoj kaj diagonaloj. Oni povas diri ke tiu peco kapablas agi kiel turo kaj kiel kuriero, samtempe. Sed atentu: la damo ne povas agi kiel la ĉevalo … do, ne forgesu ĉi tiun ne-kapablon … Angle QUEEN, france DAME, valencie DAMA kaj hispane DAMA.

● ĉevalo: per saltoj laŭ la litero L (du ĉeloj rekten kaj unu flanken, aŭ unu ĉelo rekten kaj du flanken). Ĝi povas transalti kaj siajn proprajn pecojn kaj la pecojn de la alia ludanto. Ĝi estas eble la plej ŝatata peco kiu staras sur la tabulo, ĉar oni povas duoblo-ataki aliajn kontraŭajn pecojn pli facile ol per kuriero, turo, damo, peono aŭ eĉ la reĝo … Komence estas du ĉevaloj sur la ŝak-tabulo por ĉiu ludanto. Angle KNIGHT, france CAVALIER, valencie CAVALL kaj hispane CABALLO.

● peono: je unu ĉelo antaŭen, neniam malantaŭen, se tiu ĉi ĉelo estas vaka aŭ malplena (se la peono estas ankoraŭ en la baza pozicio, ĝi povas transmoviĝi je du ĉeloj antaŭen, se ambaŭ ĉeloj estas vakaj aŭ malplenaj). Plie ĝi povas preni aŭ ekkapti pecon de la alia ludanto, kiu estas sur diagonale najbara ĉelo staranta antaŭ la peono. Komence estas ok peonoj por ĉiu ludanto. Angle PAWN, france PION, valencie PEÓ kaj hispane PEÓN.

[BILDO p.15] Kolora foto meze de la paĝo: ses helbrunaj lignaj ŝak-pecoj starantaj vice sur ligna surfaco, ordigitaj laŭ malkreskanta alteco, ĉiu kun sia nomo presita supre — «Reĝo», «Damo», «Kuriero», «Ĉevalo», «Turo» kaj «Peono».