Ĉiumatene la Telegram-grupo ricevas averton pri la morgaŭa aranĝo, kaj Mastodon publikigas la foton de la tago. Kaj la sekurkopio de la retejo fariĝas per si mem. Neniu premas butonon: tion faras programoj, kiuj parolas inter si. La maniero, kiel ili interparolas, havas nomon, API, kaj ĉi tie ni klarigas, kio ĝi estas, sen ke vi bezonu scii programi.
La ideo, en restoracio
Pensu pri restoracio. Vi ne eniras la kuirejon por prepari al vi la vespermanĝon: vi petas ĝin de tiu, kiu servas ĉe la tabloj, per la vortoj de la menuo, kaj oni alportas al vi la pladon. Vi ne bezonas scii, kia estas la kuirejo interne; sufiĉas scii, kio estas en la menuo kaj kiel oni mendas.
API (el la angla Application Programming Interface, «interfaco por programi aplikaĵojn») estas tiu menuo kaj tiu, kiu servas, sed por programoj. Servo —Telegram, Mastodon, retejo— diras: «Se vi sendas al mi peton skribitan tiamaniere, mi resendos al vi ĉi tion». Alia programo petas kaj ricevas la respondon, neniam enirante la kuirejon de la alia.
Kia estas peto
Preskaŭ ĉiam ĝi estas retadreso, kiel tiuj, kiujn vi skribas en la retumilo, sed farita por ke maŝino legu ĝin. Ekzemple, ĉiu retejo farita per WordPress, kiel la nia, respondas ĉe adreso kiel ĉi tiu:
https://valencia.esperanto.es/wp-json/wp/v2/posts
Se vi malfermas ĝin, vi ne vidos belan paĝon: vi vidos ordigitan tekston kun la lastaj afiŝoj, ĉiu kun sia titolo, dato kaj ligilo. Por homo ĝi estas malbela; por programo ĝi estas perfekta, ĉar ĝi scias ĝuste, kie estas ĉio.
Iuj petoj nur legas, kiel ĉi tiu. Aliaj skribas —publikigi mesaĝon, konservi paĝon— kaj por tiuj la servo petas ŝlosilon, kiel oni petas identigilon antaŭ ol enlasi iun.
Kiel ni uzas ĝin
Jen kelkaj ekzemploj:
1 · La roboto de Telegram
Ĉiumatene la retejo rigardas en la kalendaro, kio okazos morgaŭ, kaj per la API de Telegram diras al la roboto de la asocio sendi ĝin al la grupo kiel enketon: «Ĉu vi ĉeestos?», kun «Jes» kaj «Ne». Kaj inverse: kiam iu skribas al ĝi /kategorioj aŭ /pagxoj, la roboto demandas la retejon, ankaŭ per API, kiujn kategoriojn kaj paĝojn ĝi havas, kaj montras ilin. Se iu ŝanĝas la menuon de la retejo, la roboto scias tion per si mem.
2 · Mastodon kaj Pixelfed
Fine de ĉiu monato oni planas la afiŝojn de la sekva monato. Poste, ĉiutage je la 08:00, programo rigardas, kio estas por hodiaŭ, kaj publikigas ĝin per la API de ĉiu servo: ĉe Mastodon, la tekston en Esperanto; ĉe Pixelfed, la tri lingvojn kun siaj fotoj. Neniu devas memori pri tio.
3 · La sekurkopio de la retejo
Programo petas de la retejo, per ĝia API, la tekston de ĉiuj afiŝoj kaj paĝoj, la menuojn kaj la agordojn, kaj konservas ilin ekster la servilo. Ĝi nur legas: ĝi ŝanĝas eĉ ne unu literon. Se iam io perdiĝus, la teksto ankoraŭ estus tie.
4 · La vizit-statistikoj
Ni kalkulas la vizitojn per Matomo, libera programo instalita en nia retejo, kiu sendas nenion al ekstera firmao. Matomo notas ĉiun viziton, sed la raportoj kalkuliĝas nur se iu petas tion; programo petas ĝin per ĝia API, kaj tiel la nombroj estas ĝisdataj.
Kial tio gravas al ni
Ĉar malgranda asocio ne havas homojn por fari permane ĉiutage la saman laboron. Per API-oj, kion oni povas ripeti, tion faras maŝino, kaj la tempo de la homoj iras al tio, kion nur homo povas fari: la kursoj, la renkontiĝoj kaj paroli Esperanton.
Kaj ĉar ĝi lasas nin elekti. Mastodon, Pixelfed, Matomo kaj WordPress estas libera programaro, kaj iliaj API-oj estas dokumentitaj kaj malfermitaj al ĉiuj: se iam ni volos ŝanĝi servon, kion ni faris ne restos enŝlosita en firmao.