Internacia Pedagogia Revuo: el text, 1992-1994

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj ILEI

Redaktisto: KOVACS Marta Vic-redaktisto: Stefan MacGILL

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Kovacs M., Ady Endre u.23-25 C H-1221 Budapest

IP R 3 — 36-1-226-3602 (hejma, kun respond-aparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, 8 -H32-3-234 34 00

— pàgina 2 del PDF —

Enhavo SCHIER, D-ro Norbert, Lernejo kiel praktikadkampo de la socialpedagogio 1 Infanoj ĉirkaŭ la mondo; raporto de la E-klubo de Freese, San Diego ……….. 12 TANGERUD, Odd, Retrospektiva rakontado kaj pluskvamperfekto en la Zamenhofa Lingvo 1 OLSSON, Ole, Infanoj trans la limojn; alvoko de la eks-kasisto …………………. 18 Konstatoj pri la nuna E-instruado; Raporto el Fortaleza, Brazilo ………………. 19 ERTL, Istvan, Recenzo La SADLER, Mike kaj PIRLOT, Germain — Reagoj 24 El la informiloj de la sekcioj (Ĉinio, Germanio, Nederlando, Svisio, Brazilo) 25 MacGILL, Stefan, Protokolo de la ekzamenoj UEA/ILEI 1989-91 ……………. 26 BARCSAY, Zsuzsa, Konferenca kaj Gimnazia Komuniko ……………………….. 29 HORST-KOLINSKA, Mila, Kiel instrui por ne perdi kursanojn? ……………… 30 STOICA, Angela, Reviviĝo en Rumanio. Raporto kaj aliĝpeto………………….. 32 Centoj da faroj kaj decidoj. La Estrarkunsido en Budapeŝto ………………-.-…. 33 Rezulto de la enketo pri lerneja instruado 1991-92 36 KOVACS, Mŝrta, Postparolo de la nova redaktoro 40 ESTRARO DE LA LIGO Prezidanto : Stefan MacGill, Eso 7.III, H-1034 Budapest, Hungario.

Mesaĝoj tra HEA: (36 1) 1560.244 (telefone aŭ fakse) Kunordigado, planado, eldonado, rilatoj UEA kaj la movado. Vicprezidanto —: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Berkay Ave., Jennings, MO 63136, Usono; tel.(314) 869-2303 Eksteraj rilatoj, statistikado, instruado de infanoj Sekretario : Marija Beloŝeviĉ, Miŝkinina 130, YU-4100 Zagreb-Crnomerec, Kroatio, Jugoslavio;tel. (38 41) 57.60.92 Landaj sekcioj, membro-varbado, ekzamenoj Kasisto : Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-24294 Horby; tel. (46 415) 501.52 Financo, konferenca organizado Vic-sekretario : D-ro Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept. 29-34, North Part, Huazhong Normal Univ., TJ-430070 Wuhan, Ĉinio Azia agado, ekzamenoj en Ĉinio Estrarano Barcsay Zsuzsa, Bem Rakpart 25/B, H-1011 Budapest, Hungario; pri instruado tel. (36 1) 201-2342 Servoj al instruistoj, metodikaj kursoj, trejnado de instruistoj. Faka programo de Konferenco 92 Estrarano D-ro So Ĵinsu, Koreio, Dept. de Ekonomiko, Univ. Kangnam, pri universitatoj Kugali Kihung-up, Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900; tel. (0331) 281-5500, faks (0331) 281-3604 Universitatoj, Konferenco 1994

PEDAGOGIO

LERNEJO

kiel praktikadkampo de la socialpedagogio Dr. Norbert SCHIER (Germanio)

1. Antaŭrimarko Fine de la sesdekaj jaroj oni iniciatis lernejajn reformojn kaj reformprovojn en Federacia Respubliko Germanio, kiuj alportis — krom multaj aliaj postulaĵoj — ŝancojustecon, sciencorientiĝon kaj povum-plialtiĝon intensive — kaj parte eĉ forte — en la lernejpolitikan kaj instru-sciencan diskuton, kaj tiuj reformoj hodiaŭ estas diskutendaj pli ol antaŭe, ĉefe pro iliaj negativaj efikoj. En la Jarcento de la Infano oni bezonis kiel pozitivan plifortigilon la Jaron de la Infano, por memori pri tio, ke eduk-institucioj kiel ekzemple lernejoj devas esti ankaŭ instancoj pri edukado. Tio estas banala konstato, pri kiu la infanmedicino tamen devis atentigi pro la lernejaj premo, trostreĉiteco kaj timo, hontigante vastajn pedagogo-rondojn. Hodiaŭ denove licas konstati, ke instruisto ne nur havas la funkcion de agento de nia tuta socio kaj ke li ne nur estas aranĝanto de lernprocezoj, sed ke li devus esti advokato de la infano.

Ekzistas krizokampoj pro anonimeco kaj misorientiĝo en la granda sistemo de la lernejoj, pro la povum-centreco kaj (parte ties sekvoj) la disciplinproblemoj, pro la dogmatisme pledata lerncelorientita instruformo kun fakta aŭ imagita povumkontrolo. Kaj tiujn krizokampojn ne plu povas plene konsideri la lernejpedagogio kaj ankaŭ ne la instruistoj pro tio, ke ili supozeble ne estas sufiĉe klerigitaj por tio.

Ankaŭ aliaj eduk-instancoj de la junuloj (kiel gepatra hejmo, familio aŭ edukhejmoj) troviĝas en krizo, kiu ne ĉiam ebligas ilin doni al la junuloj internan apogon, helpon, ekvilibron, konsultiĝon kaj ĝojon. Sufiĉe ofte la gepatroj estas trostreĉitaj pro la altaj postuloj de la lernejo kaj la eduka devo, parte ankaŭ pro tempomanko, ĉar kaj patro kaj patrino profesie laboras; parte pro la necerteco (ĉar ĉiuj pedagogiaj instancoj en la moderna pluralisma socio akcentas sian gravecon), parte pro familiaj problemoj kaj socia misorientiĝo.

Ni nur aludis la ĝeneralajn aspektojn, kiujn rilate la konkretajn indikilojn oni devus klasifiki kiel konsekvencojn, ekzemple rilate dissocialiĝon, junularkrimecon, drogo-misuzon aŭ sinmortigon. Tiuj aspektoj jam signalas, ke lernejpedagogiaj diskutoj kaj la lernejo kiel reala medio ne plu povas labori sen socialpedagogiaj kategorioj, metodoj kaj organizaj formoj.

Jam delonge inter lernejpedagogio kaj socialpedagogio troviĝas (por apliki vorton de la poeto Lessing) terura fosaĵo. Ambaŭ direktoj scias preskaŭ nenion unu pri la alia, kaj ili rilatas sufiĉe rezerviĝeme unu kun la alia. Eĉ pli: lernejo kaj socialpedagogiaj institucioj laboras preskaŭ komplete izolite unu

IPRel

— pàgina 3 del PDF —

de la alia. La lerneja mondo mem postulas dum la instruista klerigo pli da kunlaboro inter lernejpedagogio kaj socialpedagogio kaj por la lernanto pli da kunlaboro inter lernejoj kaj socialpedagogiaj institucioj.

2. Historiaj konturoj en la rilato socialpedagogio — lernejpedagogio Antaŭ ol diskuti kaj argumenti pri tio, kion devas fari lernejpedagogio kaj socialpedagogio kaj kie estas efektivigeblaj kondiĉoj por kunlaboro, ni prezentu mallongan historian retrorigardon.

En la 18-a kaj komence de la 19-a jarcentoj ni povas paroli kun certaj rezervoj pri unueco inter lernejo kaj socialpedagogio. Lernejo kaj junularhelpo, praktikadkampoj de la socialpedagogio, rigardis kiel unu el siaj ĉefaj taskoj integri infanojn el la malsupraj sociaj tavoloj en la regantaj sociaj valor-, norm-, kaj ordo-imagojn.

La pli kaj pli komplikaj laborprocedoj postulis pli da scioj kaj kapabloj de la laboristoj, tiel ke unu tereno de la origina unueco, nome la lernejo, evoluis pli kaj pli kaj diferenciĝis per plivastiĝo de la lernenhavoj kaj sistema planado de lernprocedoj.

Per tio la lernejo ricevis krom la integriga funkcio ankaŭ la kvalifikan. Aliflanke la junularhelpo pli kaj pli alprenis la staton de fakultativa, subtena institucio, kiu ĉefe tiam aktualis, kiam montriĝis difektoj en la socialiĝo. La diferenciĝo kaj disiĝo fine atingis tian gradon, ke la lernejo rigardis sia ĉefa tasko la kvalifikadon kaj selektadon. Aliflanke, la sociala apogfunkcio tute malkreskis. La rolo de la instruisto ŝanĝiĝis ĉefe de edukisto al scio-peranto.

La pedagogiaj reformmovadoj komence de nia jarcento intencis kontraŭefiki al tiu ne plu eltenebla situacio, kaj eliris unuavice ne de la forta partnero, la lernejo, sed de la malpli forta, la junularhelpo, kiu trovis novan memdifinon. Junularhelpo estu ne nur edukhelpo en kazo de neceso, sed laŭregula edukinstanco apud lernejo kaj familio. Tiun novan komprenon de la koncepto oni pravigis per tio, ke la evoluo de baldaŭ ĉiuj adoleskantoj estas minacata kaj difektata en nia povum-socio, kio estas rekonebla laŭ la perdo de superrigardebla kaj komprenebla ordo en la profesia kaj labora vivo, laŭ la anonimeco de la grandurbano, laŭ la forfluganta preteco kaj kapablo al kontaktoj, laŭ la dependeco de la influoj el la ekstera mondo, mallonge, laŭ timo, necerteco kaj misorientiĝo.

Tamen oni restis ĉe la disigiteco inter lernejo kaj junularhelpo ankaŭ plue. La normala lernejo plue zorgis pri kvalifikado kaj selektado. Junularhelpo ri-

gardis sia laborkampo la edukfunkcion, ĉefe en aparte gravaj kaŭzoj.

Ekde la sepdekaj jaroj oni klopodas ebenigi la vojon de kunlaboro por am- : baŭ edukaj kampoj per pli kritika sinteno kontraŭ la lernejo. La reformitan lernejon oni povus per kelkaj titolvortoj karakterizi kiel: regata de sociaj interesoj, direktata al kognitiva perado de scio antaŭselektita; dotita per regada kaj aŭtoritata pozicio; selektopremo kaj povumpremo; socialpedagogia blindeco.

IPR e 2

E —EEFEEEX=T~~ q 24. uo

TEIN

“=

LINK J

dio

ETSO Z

Konkurado en la klaso Desegno de 13-jara DETRE Zarand, el FOKUSO 88/2.

Aliflanke la junularhelpon, sub kiu oni komprenas nur la eksterlernejan junularlaboron, oni povus karakterizi per: libervolo en la partoprenado; fleksebleco en la strukturoj, formoj kaj metodoj, memdecideco kaj samtempe senpotenceco. Sur la bazo. de tiu ĉi nova konscio, ke la lernejo ĝis nun ne povis plenumi sian komision eduki al memstareco kaj socia lernado, kaj ke la junularhelpo estas same grava edukkampo, estas eble ekdiskuti pri diversaj dispozicioj rilate al kunlaboro de ambaŭ partneroj en la eduka kampo.

3. Hodiaŭaj lernejo-situacioj kiel provokado al la socialpedagogio Se oni retrorigardas al la relative longa historio de la disevoluo inter lernejo kaj socialpedagogio (tiu ĉi lasta estis premata pli kaj pli al la periferio de la ĝenerala intereso kaj malpli bone dotita materie, personare kaj finance ol la pligrandiĝanta lerneja sistemo), tiam oni povas sufiĉe miri pri tio, kiom la socialpedagogio sciis engaĝi sin kaj veki publikan atenton kaj intereson.

Ni nun volas priskribi kelkajn aspektojn, kiuj helpas klarigi la kreskantan interesiĝon kaj la energiajn postulojn al kunlaboro. Unue estas la lernejoj mem, kiuj petas diversajn helpojn kaj flankajn servojn de la socialpedagogio, kiel ekzemple psikologian konsultiĝon, helpon en unuopaj kazoj, terapian traktadon, reintegriĝon de sociale difektitaj infanoj. La cirkonstancoj en la ler-

IPRRe3

— pàgina 4 del PDF —

nejoj, ĉefe en la lernejoj por la malpli inteligentaj infanoj kaj en la planataj tutecaj kaj tuttagaj lernejoj ne estas sole kulpaj pri la fenomenoj de lerneja timo, nelaboremo, sintenaj difektoj, alkoholismo, drogo-misuzo, junular-krimeco, sinmortigo. Ili estas supozeble sekvoj ankaŭ de povumpremo, trotakso de kognitivaj povoj kaj konkurenc-strebado.

Multaj lernantoj ofte ne kapablas bone okupi sin dum sia libertempo, ĉu pro ncinformiteco pri libertempaj ofertoj, ĉu pro neinteresiĝo, pro nekontaktemo aŭ pro aliaj kaŭzoj.

Flanke de la junularhelpo oni povus ellabori pri tiu punkto jenajn aspektojn: e Politik-ekonomiaj kaŭzoj ESO Sub tio ni komprenas, ke la lerneja sociallaboro akceptu tiujn lernantojn, kiuj elfalas el la lerneja sistemo, kaj ke ĝi i.a. malhelpu, ke per krimuliĝo de la junuloj ekestu pli grandaj sociaj problemoj. ; Iom provoke ni povas esprimi tion jene: junulara sociallaboro kiel jam funkcianta, do ankaŭ financita institucio, forigu la simptomojn kaj malfacilaĵojn, kiuj aperis pro la ne sufiĉe bonaj realigeblecoj de la reform-entreprenoj. Laŭ la opinio de la koncernaj instancoj tiuj projektoj ne kostas tiom, ĉar ili

helpas ŝpari la fakte necesajn reformojn en la klerigado de la instruistoj kaj la

novformigadon de la instruado.

e Tuttaga lernejo kiel minacado de la malferma junularlaboro

La junularhelpaj asocioj rigardas tuttagajn lernejojn kaj la plilongigon de la lerneja tago parte kiel minacon al la eksterlerneja infana kaj junulara prizorgado, ĉar en tiu kazo eksterlernejaj institucioj kaj ofertoj ne plu estus bezonataj. Estas do en la intereso de la pluekzistado de tiuj institucioj kaj por havi sekurajn laborlokojn en la sociallaboro, ke oni klopodas engaĝi sin pli forte en la lernejo.

e Emancipiĝo de la junularhelpo (la paneohelpo de la socio)

La trian aspekton oni rigardu paralele kaj en alterna dependeco al la dua aspekto. Se la sociallaboro ne volas perdiĝi kiel subsekcio de la lernejo (en kazo de pli forta engaĝiĝo en la kunlaboro kun la lernejo) kaj perdi sian aŭtonomion, ĝi devas mem emancipiĝi, kaj ĝi devas unue difini sin akre limigite kontraste al la lernejo.

4.Junularhelpo kaj lernejo Komuna supera celo kaj de la junularhelpo kaj de la lerneja sociallaboro estas, subteni la evoluon de la junaj homoj por ilia propra bonfarto kaj por la bonfarto de la socio laŭ siaj maksimumaj fortoj kaj eblecoj.

En la sekvaj alineoj ni rigardu pli detale taskojn, celojn, eblajn kaj konkretajn laborkampojn de la unuopaj pritemataj terenoj. ĵ

Laŭ la plej ĝenerala difino — kiel proksimume Gertrud BAUMER formulis ĝin — socialpedagogio estas ĉio, kio estas edukado, sed ne lernejo kaj ne familio.

IPR e 4

Ne

Ene de tiu vasta kampo oni povas diferenci inter tri evoluperiodoj kun diversaj fokusoj, kiel BURKARD trafe konstatas.

La unua evoluperiodo situas en la dudekaj jaroj de nia jarcento. Ni povus nomi ĝin la ŝtatcivitaneca periodo aŭ kiel NATORP diris, la socialpedagogia periodo. Ĝian programon ni povus resumi en la frazo: edukado por la socio, al la socio, per la socio, kaj, en ĝi, edukado de la socio mem. Cefe oni interesiĝis pri la ĝenerala socia bonfarto.

Dum la dua periodo oni formulis la klasikan nocion de la socialpedagogio tiel, ke ĝia celo estis korpe kaj mense integra, vigla, valoriganta kaj kreanta homa socio. En la centro de tiu dispozicio troviĝas la individuo, kiun oni venigu al la plena disvolviĝo de liaj spiritaj fortoj kaj al kontrolo de lia impulso-sistemo. La vojo por atingi tion estis preventa pedagogia laboro, junular-flegado, savado de mizeruloj, edukado en edukaj hejmoj.

La sociologia periodo de la socialpedagogio, komencita en 1945 i.a. de FURCK, diferencas laŭ malferma kaj ferma junularhelpo. Ĝin movis la ideo garantii al ĉiuj junuloj la antaŭkondiĉojn al normala disvolviĝo, al formado de morala fundamento por la vivo kaj al natura enkreskiĝo en la vivoformojn de la socio.

Interne de la multnombraj institucioj oni povas diferencigi laŭ libertempohelpo, helpo por memklerigado, helpo trovi profesion kaj plenumi ĝin, helpoj por saneco.

Laŭ FURCK la junularhelpo prezentiĝas kiel dinamisma edukkampo, kiu volas oferti aĝkonforman, eksterlernejan, ne-endanĝerigitan evolu- kaj edukkampon por junaj homoj kiel helpilon por la integriĝo en kaj por la socio.

Tiu ĉi lasta priskribo tre forte alproksimiĝas al la hodiaŭa situacio de sociallaboro kiel socia povumsistemo kun specifaj socialpedagogiaj klerigaj kaj edukaj taskoj. Tiu taskaro estus diferencigenda laŭ:

— individua tasko-dispozicio, t.e. ekvilibrigo de evoludifektoj kaj laŭebla forigo de la koncernaj kaŭzoj;

— laŭplana tasko-dispozicio, t.e. defendo de la interesoj de adoleskantoj en la medioformado;

— socialeduka tasko-dispozicio, t.e. oferti instituciojn por la emancipiĝo kaj socialiĝo de adoleskantoj.

Resume oni povus skizi la taskaron de socialpedagogio per la jenaj titolvortoj: lernado kun akompana aktiveco, malstreĉado, ludado, sportado, societa vivo. La sekva komparo inter lernejo kaj socialpedagogio en metodoj kaj celoj montru, en kiu maniero la socialpedagogio plenumas tiun ĉi taskaron kaj kiujn avantaĝojn ĝi havas kompare al la lernejo.

La centra tasko de la lernejo estas la instruado. Iom unuflanke esprimite tio povus esti: garantii al la sekvantaj generacioj la stokojn de kulturaj kaj civilizaj konoj kaj kapabloj/rutinaĵoj, por ke tiuj stokoj povu esti reproduktataj kaj pluevoluantaj en la daŭro de la tempo.

IPR e 5

— pàgina 5 del PDF —

Lerneja sociallaboro el la vidpunkto de la lernejo zorgu por pli da viv-kvalito de la lernantoj, t.e. kompensado por la monotoneco de la lerneja ĉiutago, unuflanka streĉo, tropostulado, manko de movo, mankanta subteno de spontaneeco kaj kreiveco. Krome ĝi helpu en la direkto de socialpedagogia plukvalifikado de la instruistoj. Ĝi do helpu atingi la pedagogiajn kapablojn, kiujn oni ne akiris dum la studado-tempo. Fine ĝi estu ankaŭ estonte la kolektejo por tiuj lernantoj, kiuj laŭ la disponeblaj eblecoj de la instruistoj ne estas integrigeblaj en la instruadon aŭ kiuj simple ne volas lerni.

Iom leĝere ni povus diri, ke la socialpedagogio estu jungata antaŭ la ĉaron de la lernejo, ĝi estu profitata de la lernejo, ĝi servu por kamufli la erarojn en la lernejo-sistemo.

Sed la socialpedagogio mem imagas sian laboron multe pli aŭtonome. Kiel laborkampon ĝi donas al si la profilakton, t.e. la preventadon de tiuj difektoj ĉe la junuloj, kiujn ĝis nun ĝi povis nur sanigi.

Krome ĝi volas kunlabori rekte en la aŭtonomio kaj memdecido kaj la sper-

e.

Desegno de 13-jara DETRE Zarand , el FOKUSO 87/3.

to-eblecoj de la lernentoj, ĉar la instruisto pro sia duobla mandato, nome ŝtatoficisto kaj pedagogo, ne povas transpreni vere klaran pozicion por la infanoj.

5.Konceptoj kaj modeloj de lerneja sociallaboro En la antaŭaj alineoj ni ĉiam denove akcentis la neceson kaj dezirindecon de kunlaboro inter ambaŭ edukaj terenoj. En la sekvaj alineoj ni nun prezentas tri modelojn, kiuj diferencas en la intenseco de la kunlaboro.

5.1 La distanc-modelo

IPR e 6

= ~——e

eS

Por tiu ĉi modelo pledas tiuj, kiuj timas, ke la malforta partnero, la socialpedagogio komplete perdos sian aŭtonomion kaj do ankaŭ la financajn kaj personarajn rimedojn, kaj ke tion transprenos la lernejo. En la kadro de bona povum-diferenciĝo ĉiu partnero devus agi kaj resti laŭeble tie, kie ĝi havas siajn specialajn kompetentojn. Do, la postulo por la junularhelpo estas, ke ĝi devas fari ĉion, por ke la infanoj pro la mankanta socialiĝo en la antaŭlerneja aĝo ne restu lernej-nekapablaj. Lerneja sociallaboro laŭ tiu ĉi koncepto do estas limigita komplete al la antaŭlerneja aĝo, t.e. infanvartejo, (antaŭlerneja) infanĝardeno, infangrupoj. La postulon por la lernejo oni povus priskribi tiel, ke oni ne trudu eviteblajn ŝarĝojn al la lernantoj kaj ke la junularhelpo do ne devas esti petata helpi. La bazo de tiu ĉi koncepto estu forta konscio por la komuna respondeco pri la koncernaj infanoj kaj junuloj. La kunlaboro, kiu fakte tute ne ekzistas ĉi tie, konsistas nur en la reciproka retrokuplo kaj en informoj, ke la lernejo devas konsideri eksterlernejajn rilatojn de la lernantoj pli multe ol nun.

Tiu ĉi modelo fakte povas subteni nur plian disigitecon, kaj ĝi helpas stabiligi la samrangan aŭtonomion en limigita kampo. Tiu ĉi modelo malpli helpas la lernantojn, kiuj ja profitas el la kunlaboro, sed ĝi plue konservas la ĝisnunajn sulkojn de la reciproka burokratia limigo kaj plifortigas ilin.

5.2 La kooperativa modelo

Tiu ĉi modelo similas al la unua en tiu senco, ke la povumoj, la eblecoj kaj la taskoj de ambaŭ terenoj estas pesitaj kaj la koncernaj povumoj estas alordigataj al unu el la terenoj. Kiel ni diris jam ĉe la distancmodelo, tiu ĉi modelo estas tre teoria kaj en la nuntempa alarmiga situacio de la lernantoj ne ĉiam adekvata kaj helpa.

5.3 La integrativa modelo

La celo de tiu ĉi dispozicio estas ŝanĝi la lernejan socialiĝon helpe de socialpedagogie klerigitaj fakuloj kaj socialpedagogiaj ofertoj kaj metodoj. Tiun ĉi plej sukces-promesan modelon oni povas realigi kompreneble nur en etapoj. La unua ŝtupo povus esti la reciproka informado. La nigraj tabuloj en la lernejoj enhavu ankaŭ libertempo-ofertojn de la najbaraj libertempohejmoj, adresojn de junularaj asocioj kaj edukkonsultejoj, publikaĵojn kiel lernejan aŭ grupan gazeton, invitojn al aranĝoj ktp. Mallonge: oferti ĉiujn informojn, kiuj povus interesi la junulojn en la socialpedagogia tereno.

Ni jam diris en alia loko, ke la junuloj ofte tute ne estas informitaj, kiuj libertempaj okupoj ekzistas en ilia proksimeco. La tabuloj instigas al vizitado de tiu aŭ alia okazaĵo kaj interesas la junulojn eble por pli longa tempo, se la instruisto rekomendas kelkajn okazaĵojn aŭ persone vizitas la koncernan ejon.

Tiu estas dua ŝtupo, priskribebla kiel politiko de la malfermita pordo. Sub tio ni komprenas, ke la instruistoj vizitu la libertempo-hejmojn, por ke ili studu tie i.a. la libertempan sintenon de la koncernaj infanoj kaj por ke ili povu paroli kun la tiea edukisto kiel pedagogia partnero. Tio montriĝas ankaŭ en la

IPRo7

— pàgina 6 del PDF —

komuna uzado kaj utiligado de la koncernaj ejoj kaj iloj, t.e. la gimnastika halo posttagmeze por sportgrupoj en la libertempa hejmo, la „hobio-kelo” de ĉilasta por la manlabora kaj desegna instruado de la lernejo. Oni multe pli bone utiligus la multnombrajn, kutime ne plene utiligatajn ilojn. Antaŭkondiĉo por tio estas la persona engaĝiĝo de instruistoj kaj edukistoj kaj la forŝovado de „ŝtato-pensado”. Ĉe tiu modelo fakte kaj la lernejo kaj la socialpedagogio devus profiti. Ĉi tie la lernejo ne perdas sian sendependecon, sed ja parton de sia orgojlo kaj de la privilegia pozicio de ĝia pedagogio. Anstataŭe ĝi estos pli proksima al la reala vivo denove kaj ĝi povos plenumi pli bone siajn du samrangajn taskojn, nome kvalifikadon kaj integrigon, t.e. scioperadon kaj socian edukadon. Kaj per tio ĝi helpas venki la malsanojn, parte de ĝi mem kaŭzitajn: lernejan timon kaj trostreĉitecon, frustriĝon, sinteno-difektojn, konkurencopensadon. Per la enkonduko de direktita pasigo de libertempo la socialpedagogio ricevus pli altan reputacion kaj novan agadkampon. Ankaŭ ĝi havus la eblon, atingi laŭeble ĉiujn gejunulojn kaj infanojn per sia ofertaro, plivastigi tiujn ofertojn, labori prevente kaj celkonscie ĉe la bazo, t.e. kaj en la lernejo-sistemo mem kaj ankaŭ ĉe la celgrupoj.

6. Ekzemploj pri praktika kunlaboro La cititaj ekzemploj de praktikata partnereco inter sociallaboro kaj lernejo malsamas en la grado de integriĝo, kaj ili iomete montras siajn problemojn kaj ankaŭ sukcesajn solvojn, kiuj povas en certa maniero esti ankaŭ reprezentaj.

6.1 La modelo Junularsocia laboro kaj tuttaga lernejo en urbo Kiel

Tiun ĉi modelon oni iniciatis en 1975, kaj oni limigis ĝin al du jaroj. La projekto estis en la manoj de junularasocioj: sindikata, evangelia, ruĝkruca kaj sporta asocioj. Sed, ĉar oni ne alstrebis integrigon en la lernejon, oni konservis sufiĉe grandan distancon, tiel ke estis relative malgranda la influo al lernejaj strukturoj. En la laboro oni akcentis la terenon de libertempo, tamen la projekto fiaskis pro malalta partopreno de la lernantoj.

6.2 Modelprojekto Lerneja sociallaboro en la integrita tuteca lernejo de Kassel-Waldau

Ce tiu modelo oni decidiĝis por la vojo Kritika integrigo de lerneja sociallaboro en la lernejo. Tio i.a. montriĝis per tio, ke instruistoj kaj sociallaborantoj kunlaboris kiel samrajtaj partneroj. La laborkampoj de la sociallaboro unuflanke estas la posttagmeza prizorgado de lernantoj el la 5-a ĝis 7-a klasoj, t.e. hejmtaska helpo kaj libertempaj ofertoj kun la celo subteni la kreivecon, socian lernadon kaj peri novajn sintenmanierojn. La alia ĉefpunkto estas la konsultado kaj pliklerigo, kaj de la instruistoj kaj de la infanoj malfortaj en la laboro kaj sintenodifektaj.

Instruado, prizorgado kaj konsultado ĉi tie do estas sufiĉe interligitaj unu kun la alia, tiel ke oni povas interŝanĝi reciproke spertojn kaj rezultojn. La konsultado kaj subtenado integrita en la lernejon perdas per tio ankaŭ la aspekton de io neĝojiga, aparta, evitinda (oni ja ofte malŝatas iri al ekstera kon-

IPRe8

sultejo). Aliflanke la socialpedagogo havas la eblon interkonatiĝi kun sia celgrupo pli precize, li povas pli detale konsideri iliajn dezirojn kaj bezonojn, kaj li povas utiligi pli bone la ekzistantajn eblojn, ilojn kaj ejojn por sia laboro.

6.3 Modelprojekto Sociallaboro en la lernejo ĉe la „tuteca” Ernst-Reuterlernejo en Frankfurto

Supera celo de tiu ĉi projekto estis subteni la socian lernadon kiel esencan komponenton de la lerneja klimato, haltigi sintenajn okulfrapaĵojn, malakrigi la kaosan libertempo-situacion per konkretaj ofertoj en la kadro de la libertempo-pedagogio. La detalaj celoj tiam estis:

e la plialtigo de la sento pri propra valoro ĉe lernantoj, gepatroj kaj instruistoj. Sub tio oni komprenu, ke oni kontaktigu lernejon kaj aliajn edukkampojn kiel ekz-e la gepatrojn aŭ ludgrupojn, kaj oni solvu komune kaj aktive la edukproblemojn. Al tiuj laboroj apartenas gepatra laboro, gepatra konsultado, okupiĝo pri la problemoj de ĉiu infano.

e donado de orientigitaj helpoj. Kiel ankaŭ en aliaj terenoj, la lernejo devas konsulti la gepatrojn pri la edukado, ĝi devas fiksi komunan edukstrategion, konsili la lernantojn laŭ iliaj emoj kaj kapabloj al certa profesia vojo, helpi unuopajn lernantojn en konkretaj problemoj. Per la integrigo de tiu konsilada laboro en konsiladcentron, kiel oni kreis ĝin en tiu ĉi projekto, oni povas apliki samtempe plurajn konsiladservojn kaj terapiojn, kaj ekzistas komunikado inter lernejo kaj la aliaj edukkampoj.

e cvoluigo de la kapablo de ambaŭflanka toleremo kaj de pli alta frustriĝotoleremo. Ni jam atentigis pri junulara suicido, krimemo, drogomisuzo, frustriĝo kaj misorientiĝo. Per celkonscia terapio unuopa kaj grupa, per interesa libertempo-oferto, per rilateblaj personoj kaj per la kunlaboro inter instruistoj, socialpedagogoj kaj gepatroj, sentebla ankaŭ por la lernantoj, la lernantoj povas denove lerni la kontaktiĝon kaj diskutadon kun aliaj homoj kaj ideoj. Aliflankc ili ricevos pli altan memkonscion, kaj pro tio ili malpli facile retiriĝos en izoliĝon per silentado, drogoj aŭ krimbandoj.

e evoluigo de kapablo de sinteno kompromisema kaj kunlaborema. En tiu ĉi konkreta projekto tiuj certe atingindaj celoj malsukcesis pro malbona organizado de celoj, ĉambroj, personaraj kaj financaj antaŭkondiĉoj, pro malbona interkonsento rilate kompetentecojn, kaj fine pro la tempopremo, ĉar la projekto daŭris nur mallonge.

Tamen, estas interesa la disdivido en tri centrojn, nome en lernantocentro, konsiladcentro kaj alparola ejo — kompreneble nur, se ili kunlaboras. Aparte la alparola ejo meritas nian atenton. Tiu aiparolstacio donas al la celgrupoj laŭ ilia aĝo multfacetan lud-oferton dum la lernejaj paŭzoj, klasobservadon, partoprenon en eksterlernejaj aktivecoj, t.e. ekskursoj, vizito al teatroj k.s. Aparte la retenemaj lernantoj trovis en tiu tereno personon por kontakti.

IPRe9

— pàgina 7 del PDF —

6.4 Taga internulejo en Munkeno

En tiu ĉi projekto la integriĝo ŝajne sukcesis plej bone. Ŝtataj instruistoj, urbaj fakinstruistoj kaj edukistoj aperis en la internulejo ekskluzive sub la nomo edukisto. Same oni intergrigis patrinojn kaj patrojn per laboro en la kuirejo aŭ ĉe riparadoj partnerece en la edukkampon, tiel ke ne povis veni iuj tensioj, kiuj kutime ekestas pro statuso-pensado.

Metodoj kaj eblecoj de la lernejo kaj socialpedagogio estas miksite praktikataj. Alvenas la socialpedagogiaj edukistoj al la ekzercaj lecionoj, alvenas la instruistoj-edukistoj al la posttagmezaj aktivecoj, tiel ke instruado kaj libertempaj aktivecoj ne estas strikte disigitaj, sed ili harmonie transiras de unu al alia, kion oni karakterizas kiel adaptadon al la infana tagritmo. Escepte ĉe la devigaj lecionoj oni trarompas la aĝo-barilojn, la pliaĝuloj — tute ne devige — kunlaboras kun la malpliaĝuloj, ĉio estas socia lernado. Kiel apartan atingaĵon oni akcentas, ke la taga internulejo pliriĉigas la familian edukadon per ĉiuspeca motivigo, ĝi senŝarĝigas familian edukadon de edukfunkcioj dum la labortagoj en la semajno, kaj ĝi permesas al la familio senĝenan kunestadon dum la semajnfino. Tamen, tiujn ĉi lastajn eldirojn oni ne prijuĝu tro pozitive, ĉar oni devas vidi la danĝeron, ke oni forprenas de la familio ĝian eduktaskon kaj de-

klasigas ĝin al libertempo-familio. Sed pri tiu problemaro nur marĝene.

7. Finaj rimarkoj

Kiel montris la pli-malpli sukcesintaj projektoj, eblas kun bona volo, favora organizado, sufiĉaj tempo kaj subtenado, ke lernejo kaj socialpedagogio estu

integrigitaj al la lerneja sociallaboro en tia formo, ke lernantoj, lernejsistemo, junularhelpo, gepatroj kaj nelaste la socio povu profiti el tio. Tiujn projektojn oni plejparte organizis en tutecaj aŭ en tuttagaj lernejoj, ĉar tie la misorientiĝo de la lernantoj estas aparte granda kaj la negativaj sekvoj aparte klare aperas. Krome la pli alta nombro de lernantoj kaj la ofte ekzistantaj multnombraj ejoj plifaciligas tiujn projektojn. Ankaŭ se tiel intensa kunlaboro ne ĉie eblas, oni tamen klopodu atingi la komencajn stadiojn. Tiu signifas, ke oni intimiĝu kun la koncernaj labormetodoj, celoj, ejoj, kaj ofertoj, oni estu reciproke informata, oni partnerece estimu unu la alian, kaj oni komune uzu la disponeblajn rimedojn, ilaron, ejojn. Tio signifas por la instruisto, ke li vizitu la libertempan hejmon en la proksimeco, ke tie li observu la gelernantojn, ke li kontaktu ilin kaj parolu kun ili — liberigita de la prema lerneja atmosfero. Tio signifas ankaŭ, ke la instruisto estu informita pri la agadoj kaj eblecoj de la socialpedagogoj, de la antaŭlerneja edukistino kaj de la infanvartistino aŭ infanĝardenistino.

Krome la instruisto utiligu la konsilad-oferton de la socialpedagogio. Li aktivu prevente, kaj li ne forŝovu senesperigajn kazojn.

Tamen, la instruisto ne neglektu siajn edukajn taskojn, t.e. la subtenadon kaj integrigon de la unuopa lernanto nur pro tio, ke ekzistas tiaj institucioj. La socialpedagogion oni taksu kiel samrajtan partneron, kaj la ĝenerala publiko,

IPR e 10

EPS ITEJ N SPE DE RT INeKTo

[XZ OE TO

la lernantoj, gepatroj, instruistoj interkonatiĝu kun ĝi, kun ĝiaj taskoj kaj eblecoj.

Malgraŭ ĉiuj bonintencaj reformstrebadoj devas kontraŭstari la lernantoj, instruistoj, gepatroj kaj socialpedagogoj troan prilernejan okupiĝon kaj forprenadon de la libertempo. Por ke juna homo fariĝu li mem, por ke li kapablu decidi, memstari kaj responsi, oni ne rajtas lasi lin tro longe en la lernejo, kaj oni ne forprenu de li la tutan libertempon, ĉar — kiel ĉio alia totale fiksita — tio bremsus la elformiĝon de lia personeco.

Malgraŭ ĉiu kunlaboremo oni bone pripensu ĉiun novan reformon, kiel ni jam aludis ĉe la deklasiĝo de la familio al libertempo-familio, kaj oni zorge pripensu ĉion, por ne veni en novan dilemon. Supera ordono por tiuj ĉi certe subtenindaj eksperimentoj estu: gepatroj, lernejo kaj vere individue libera spaco estu akceptataj kiel samnecesaj. Estus fatale, se la lerneja sociallaboro tiom okupus la infanojn, ke post nelonge oni parolus pri la denove negativaj sekvoj de tiu ĉi reformmovado. Tiam oni eble povus diri, ke oni elpelis la diablon per Belzebubo.

Dr. Norbert SCHIER H.-Lŭbke-StraBe 19. D-W-4790 Paderborn 2,

Eŭropa Lernejano Mi tute aprobas la diraĵojn de M. Aperis

MALOVEC (IPR 91/4) Mi nur interesa dosiero pri Esperanto

bedaŭras, ke ne estis menciita la adreso de tiu Societo de la Infanoj de Eŭropo:

S-ro Michel FEUCHOT

Les Loupiots d”Europe, Bĉze

— temas pri kolektiva laboro — en la suplementa numero de Le Nouvel Educateur kun la titolo: Le droit ĝ la communication par l’esperanto (La rajto je komunikado

F-21310 Mirebeau per Esperanto) Tel: 80-753695 La bele presita libreto, kolor- Germain PIRLOT bilde kovrita, prezentas la historion de Esperanto en. la INSTRUU TALENTULOJN!!! Freinet-movado.

La eksperimenta bazlernejo en Bu-

daors, Hungario denove ekigas klason Haveblas kontraŭ 10 FF (inkl. kun 6-jaruloj, kiuj dum la unua stud- | de la sendokostoj) ĉe:

jaro ellernos Esperanton por poste ler- ICEM-ESPERANTO

ni aliajn studobjektojn en tiu lingvo. Henri MENARD Instruist(in)o pri Esperanto tutmon- F-44330 Le Pallet

de serĉata. Pliaj informoj kaj sinpro- | Pek: ICEM-ESPERANTO

pono ĉe Fondaĵo Talento, Budaŭrs, Pf. | Nantes 2224-93 Z.

102, H-2041. Tel: (36-1) 173-3454.

IPR e 11

— pàgina 8 del PDF —

INSTRUPRAKTIKO INFANOJ ĈIRKAŬ LA MONDO

Tiu ĉi tasketo fontas de la jaro 1989. el revuo Bonvenon, Amiko! iniciatita de Kaliforniaj bazlernejanoj. Ilia klubo jam de tiu tempo celas helpi al infanaj grupoj interkomuniki kaj lerni unu de la alia, proponi kaj interŝanĝi diversajn malmultekostajn instruilojn. La ok-landa korespondado de la klaso fruktis la alian libreton, Ni esploru la mondon!, kiu prezentas la flagojn, riverojn, bestojn ktp. de iliaj leteramikoj en Britio, Cehio-

Jen bela papilio. Kolorigu ĝin!

Finnlando, Francio, Litovio, Pollando kaj Usono.

En 1992 Infanoj ĉirkaŭ la mondo proponas novan lernigan ludon: MONDO-RONDO. Same kiel sur sia simbolo infanoj ĉie ĉirkaŭ la mondo mantenas sin, tiel la leteroj de la Mondo-Rondanoj povus formi unu grandiozan tutmondan brakumon.

Kiel partopreni? Unue: infangrupo kune verku du-tri mallongajn frazojn pri interesa bildkarto, aŭ pri la geografio, bestoj, moroj, popoloj ktp. de sia lando. Se la teksto bezonas korekton aŭ Esperantan tradukon, vi kiu legas la artikolon, helpu ilin pri tio. Due: infano kopiu la Esperantajn frazojn klare kaj facile legeble sur la bildkarton. Trie: Sendu la bildkarton al partoprenanto de la ludo. Por esti listigita kaj ricevi la aktualan liston de ok el la aliaj partoprenantoj, la grupo sendu tian bildkarton al:

Esperanto-Klubo, Freese Elementary School 8140 Greenlawn Drive, San Diego, CA 92114. USA

1= 4 = oranĝa 2=flava 5 = blanka 3 = verda 6 = blua 7 = purpura

Matuo AMADOR

Pri la temo v. ankaŭ artikolon en Esperanto 1992.jan.

IPR e 12

Slovakio, Cinio, .

—

==

LINGVISTIKO

RETROSPEKTIVA RAKONTADO KAJ

PLUSKVAMPERFEKTO EN LA ZAMENHOFA LINGVO Odd TANGERUD (Norvegio)

Kial Zamenhof uzas pluskvamperfektan formon por esprimi ion, kio similas al ordinara preterito? La respondo estas, ke tiuj formoj ne estas ordinaraj preteritoj, ĉar ili ne akcentas la tempon de la prepozicio. Estas aliaj aferoj, kiuj pli gravas ol la tempo, kaj tio estas iu aspekta stato en la verboj kaj en la rilatoj inter la frazpartoj reciproke. Zamenhof uzis la paradigmon de paragrafo 6 por

esprimi la tempajn rilatojn, sed li ankaŭ profitis de la ebleco uzi la pluskvam-

perfektan formon por esprimi aspektojn, kiuj ne klare esprimiĝus per la simpla preterito.

Necese estas doni profundan analizon de kelkaj frazoj, kaj mi ne restriktas min al amputitaj citaĵoj:

„Jes!” li diris, „kaj tie en tiu angulo staris tino por akvo; tie naĝadis mia boato, kiun mi mem al mi skulptis. Kiel bone ĝi velveturis! Cetere mi baldaŭ devis lerni la velveturadon en alia maniero!”

„Antaŭe ni iradis en la lernejo kaj iom lernis!” ŝi diris, „kaj poste ni estis konfirmitaj. Ni ambaŭ ploris; sed posttagmeze ni mano en mano supreniris la rondan turon kaj superrigardis Kopenhagon kaj la maron.” (Fab. II, 78)

Zamenhof profitis de la gramatikaj eblecoj, kiujn li mem kreis permesante al la finaĵo -is ludi rolon kiel preteriton imperfektan, preteriton perfektan kaj antaŭpreteriton. Ekzemplo estas, ke en la originalo staras „jeg havde selv skaaret det”. Havde skaaret estas pluskvamperfekto, kiun Zamenhof tradukis per skulptis. La esprimoj „li diris” kaj „ŝi diris” lokas la rakonton en la pasinta tempo, kaj ĉiuj aliaj verboj estas antaŭtempaj al ili, ankaŭ „ni estis konfirmitaj, rekta traduko de la originalo, kaj kiu formo estas pasinttempa al la fabelo. Ni povas fari demandon pri la frazo: „Kiaj estis ni?” La memevidenta respondo al tiu adjektiva demando estas: „Ni estis konfirmitaj”. Estas grave noti, ke la rakonto estas retrospektiva, kun apartaj postuloj al la uzo de formoj de la verboj. Ne estas la ago konfirmi en la esprimo, sed la vizio de la du gemaljunuloj pri ili mem en la pasinteco, kie ili staras en stato de konfirmiteco.

Zamenhof uzas pluskvamperfekton por esprimi la aspekton, nome la staton al kiu la du gemaljunuloj retrorigardas. Tio estas psikologia afero, kiu ne bezonas iun rearanĝon de la paradigmo de Zamenhof.

„Jes, ili brilas”, diris Karen (pri la ŝuoj), kaj ili montriĝis laŭmezuraj kaj estis aĉetitaj; sed la maljuna virino ne sciis, ke ili estas ruĝaj, ĉar neniam ŝi per-

IPR e 13

— pàgina 9 del PDF —

mesus al Karen iri al konfirmo kun ruĝaj ŝuoj, sed nun ŝi permesis. (Fab. II, 99.)

La dana originalo: .

«„Ja, de skinne! sagde Karen; og de passede, og de bleve kjgpte; men den gamle Frue vidste ikke af, at de vare rgde, thi hun havde aldrig tilladt Karen at gaa til Konfirmation med rgde Sko, men det gjorde hun nu.»

La frazo estas bona ekzemplo pri la analizo de tradukota frazo, kiun Zamenhof havis antaŭ si. La ĉefa psikologie grava sceno estas la momento, kiam Karen staras tie kun la ŝuoj sur la piedoj, ĝojplena kaj feliĉa. Ĉio alia estas pasinttempa al tiu momento. La verboj „diris”, „montriĝis” kaj „estis aĉetitaj” indikas tri sinsekvajn tempopunktojn. Per la lasta el tiuj tri verboj Zamenhof indikas la fakton, ke Karen staras kun la ŝuoj sur siaj piedoj post la aĉetado. Sekve li tradukas: „ili … estis aĉetitaj”. La kunmetita formo de la verbo montras pasintan, finitan agon. Alia verboformo ne konvenus, ĉar ne temas pri la momento kiam okazis la ago (ŝi aĉetis),kaj ne temas pri la ago mem (ŝi estis aĉetanta), sed pri retrospektivo al kio estis okazinta. La esprimoj „ili montriĝis laŭmezuraj” „kaj estis aĉetitaj” estas paralelaj. Ni estus povintaj diri: „ili estis laŭmezuraj”, kaj neniu parolus pri pluskvamperfekto, ĉar estas nur adjektivo kiel predikativo al subjekto. Same pri „estis aĉetitaj”. En la frazo „la maljuna ‘ virino ne sciis, ke ili estas ruĝaj” la esprimo ne sciis estas antaŭpasinta al la tuta sceno. La saman uzon de kunmetita verbo ni trovas en frazo iom antaŭe en la rakonto.

„La riĉa ŝuisto en la urbo prenis mezuron por ŝia malgranda piedo. Tio estis farita en lia domo.”

La esprimo estis farita montras, ke temas pri antaŭpasinteca ago, kaj la verbo prenis en la antaŭa propozicio sekve havas antaŭpasintecan (pluskvamperfektan) signifon (= estis preninta), kio estas uzado de Zamenhof, kiel ni jam vidis. Ke temas pri retrospektiva rigardo al la aĉetado de la ŝuoj, tio estas substrekata de la lastaj vortoj, „sed nun ŝi permesis”, kaj al tiu esprimo la antaŭa rakonto estas tempe subordigita.

Ni havas ĉi tie ekzemplon pri la elasta uzo de la verba paradigmo en Esperanto fare de Zamenhof. La paradigmo facile fleksiĝas laŭ la psikologia enhavo. Ekzemple -is povas signifi preteriton, antaŭprezencon kaj pluskvamperfekton. Simile ankaŭ pri estis -ita. Ĝi estas la Esperanta ebleco esprimi la pluskvamperfekton de aliaj lingvoj kiam temas pri tempo. Sed en la ĉi tie analizita frazo ne temas pri tempo sed pri la anima stato de la knabino kaj pri la agoj kondukantaj al tiu stato. Do ni havas ekzemplon pri aspekto, nome stato en kiun la knabino estis enkondukita antaŭe al la finaj vortoj. „sed nun Ŝi permesis”.

«„…kiam Phantasus venos, mi certe trovos ian okazon, por elŝiri plumon el liaj flugiloj, vi ĝin prenos, pli bonan ricevis neniu poeto; tiam vi havos sufiĉe!”

IPR e 14.

===

— — “i uw STM

Kaj Phantasus venis, plumo estis elŝirita al li, kaj mi ĝin ricevis,” rakontis la malgranda muso; „mi devis tamen antaŭe teni ĝin en akvo, ĝis ĝi moliĝis, ĉar ĝi estis ankoraŭ tro malfacile digestebla, mi tamen ĝin formanĝetis.”» (Fab. III, 133)

Mi citas ĉi tiun interrompitan citaĵon, ĉar ĝi estas ankaŭ uzita de De Hoog kun la sekvanta frazo kiel sola „analizo”: „Ĉu do jam mankis tiu plumo?” Sur tia sola „analizo” li bazis sian opinion pri paradigmo!

La citaĵo estas eltiro el sufiĉe ampleksa retrospektiva rakonto, en kiu la muso prezentas okazaĵojn okazintajn. La ĉefa ideo estas, ke ĝi estis manĝinta formikon por esti saĝa laŭ la eldiro de Salomono; kaj de arbara driado ĝi ricevis helpon por akiri fantazion. Ŝi estis haviginta al ĝi la plumon por ke ĝi ekhavu fantazion kaj fariĝu poeto. La tuta rakonto estas retrorigardo, kaj la tempo estas „historia pasinteco” (se oni povas elekti tian esprimon, ĉar pasinteco estas ja ĉiam historio). La esprimo „estis elŝirita” estas rekta traduko de la originalo. Tiu pluskvamperfekto esprimas faritan agon, do postan staton aŭ aspekton. „Phantasus venis” estas vigla „historia pasinteco”. Ĉiuj vidas, ke uzo de pluskvamperfekto tie, estus tre mallerte kaj peze. Fakte estas la lingvo de Zamenhof uzi pluskvamperfekton pri faktaj finitaj agoj en retrospektiva rakonto. Pluskvamperfekto trovas lokon ĉi tie, ĉar rakontanto rakontas tion, kion iu alia antaŭe rakontis. Ni do havas tri ŝtupojn en la rakonto. Tial estas tre grave vidi la rilatojn de la verbaj formoj reciproke. Kaj tial la nocio de la priparolata tempo ludas tian gravan rolon. Kaj diri ke „estis -ita” signifas simplan preteriton kondukas nur al malkompreno.

La unua frazo en la citaĵo estas finita afero, kiu ne influas la duan, ĉar la muso rakontis ion antaŭpasintan.

La propozicio „mi ĝin ricevis” indikas la priparolatan tempon. Antaŭa al ĝi estas la propozicio „plumo, estis elŝirita”, do antaŭpasinteco. La propozicio „Phantasus venis” estas antaŭa al la elŝiro, do retrospektivo. Jen alia ekzemplo pri la fleksebleco de la lingvo de Zamenhof, kaj tiun flekseblecon li ĉerpas el paragrafo 6 sen ia bezono starigi alian paradigmon.

Mi aldonas alian ekzemplon el la fabeloj de H.C.Andersen, kiun donas Waringhien, kaj kiun ripetas De Hoog. Temas pri botelkolo:

«La maljuna fraŭlino en la subtegmenta ĉambreto povis trovi uzon por ĝi, kaj tial la botelkolo venis supren, estis provizita per korko kaj tiu ĝia parto, kiu antaŭe estis turnita supren, nun estis turnita malsupren, kiel ofte okazas ĉe ŝanĝoj.; Ĝi ricevis freŝan akvon kaj estis pendigita antaŭ la kaĝo de la malgranda birdo, kiu tiel laŭte kantis, ke oni aŭdis resonadon.

„Jes, vi povas kanti!” Tion diris la kolo de botelo, kaj ĝi estas ja siaspeca rimarkindaĵo, ĉar ĝi estis estinta en aerostato. Pli oni nenion sciis el ĝia historio. Nun ĝi pendis kiel birdvazeto, …» (Fab. III, 113)

La lasta propozicio montras, ke estas retrospektiva rakonto, kaj ĝi estas antaŭtempa al la fina eldiro „ĝi pendis”, konforme al klarigo 109 en Lingvaj Res-

IPR e 15

— pàgina 10 del PDF —

pondoj. La kvar pasivaj participoj estas antaŭtempaj al la penda stato antaŭ la kaĝo, kion ni komprenas per la posta eldiro de la botelo: „Jes, vi povas kanti!”

La adverboj „antaŭe” kaj „nun” estas partoj de la relativeco, kaj neniel influas la participojn. Tion ni vidas, se ni elektas alian, respondan esprimon: „La supro, kiu estis turnita supren, estis turnita malsupren”. Ne elegante, sed tamen la sama senco. La du adverboj nur tempe lokas la du participojn reciproke, ĉar ĉio estu tute klara por la leganto.

Ripete ni vidas, ke Zamenhof flekse uzas preteriton kaj pluskvamperfekton en retrospektiva rakonto.

Mi prenas kelkajn ekzemplojn el la Biblio. Estas ekzemploj, kiujn De Hoog uzis en Sim. p. 99.

„En tiu sama nokto Beltŝacar estis mortigita” (Daniel 5.30)

De Hoog aldonas jenan „analizon”: „En tiu nokto oni mortigis lin, li ne jam estis mortigita antaŭe. Tio ja estas evidenta!”

Jen la „analizo” de De Hoog, sur kiu li bazis sian opinion pri uzo de participoj. Al alia ekzemplo li donas la „analizon”: „Vidu vian nacian biblion!” Oni devas sin demandi kiom oni akceptu en diskuto pri gramatika scienco?

La rakonto al kiu la citaĵo apartenas, estas jena:

„(18)…. Dio la Plejalta donis al via patro Nebukadnecar regnon, potencon, honoron kaj gloron…. (20) Sed kiam lia koro fieriĝis kaj lia spirito malhumiliĝis, li estis deĵetita el sia reĝa trono kaj senigita je sia gloro; (21) kaj li estis elpuŝita el meze de la homoj, kaj lia koro fariĝis simila al koro de besto, kaj li vivis kun sovaĝaj azenoj; …(22) Vi, lia filo, ho Belŝacar, ne humiligis vian koron, kvankam vi sciis ĉion tion; (23) sed vi levis vin kontraŭ la reganton de la ĉielo, … kaj Dion, en kies mano estas la spiro de via vivo kaj ĉiuj viaj vojoj, vi ne gloris. (24) Pro tio estas sendita de Li la mano kaj skribita ĉi tiu surskribo. (25)…. MENE, MENE, TEKEL, UFARSIN. (26) Jen estas la signifo de la vortoj: ME- NE: Dio kalkulis la tempon de via reĝado kaj metis al ĝi finon; (27) TEKEL.:: vi estas pesita sur pesilo kaj trovita tro malpeza; (28) PERES: via regno estas dividita kaj donita al la Medoj kaj Persoj. … (30) En tiu sama nokto Belŝacar, reĝo de la Haldeoj, estis mortigita. (31) Dario, la Medo, ricevis la regnon, havante la aĝon de sesdek du jaroj.”

Vi vidas ke estas retrospektiva rakonto. La prezentado estas antaŭa al la fina eldiro „Dario, la Medo, ricevis la regnon,” kaj tiu eldiro estas tiu de la rakontanto de la kroniko, kaj ne tiu de Daniel. Ni havas do kvar ŝtupojn en la ĉapitro: La historiisto; antaŭ li la fino de Belŝacar; antaŭ ĝi la eldiroj de Daniel; antaŭ ili la sorto de Nebukadnecar. Zamenhof flekse lingve ludas per la ŝanĝo inter preterito kaj pluskvamperfekto. „… lia koro fieriĝis kaj lia spirito malhumiliĝis” kaj jen pri io decidita kaj farita „li estis deĵetita el sia reĝa trono kaj senigita je sia gloro”. Tiel ankaŭ pri la ceteraj ekzemploj en la citaĵo. La esprimoj kun „estis -ita” donas faktajn decidojn aŭ plenumitajn farojn. Interesa estas la ŝanĝo al „estas -ita” kiam Daniel ĉesas paroli pri Nebukadnecar kaj

IPR e 16

komencas rekte paroli al Belŝacar. „Estas” donas la tempon de lia rekta parolo, kaj la „-ita”-participoj donas la decidojn jam faritajn de Dio. Ciuj participoj estas adjektivoj. Ne estas loko por iu „-ata”, ĉar ĉiuj tiuj decidoj kaj faroj efektiviĝis antaŭ la momento de la fina eldiro: „Dario, … ricevis la regnon.”, kio ja estas logika en historia rakonto.

Similan rezonadon oni povas fari pri la aliaj citaĵoj el la Biblio, kiuj estas prezentitaj en „Simpozio pri -ata/ita” p.99: La citaĵoj ne estas kompletaj, do mi iomete pliĝustigas ilin:

„(16) Ester estis prenita al la reĝo Aĥaŝveroŝ en lian reĝan domon … (Pasas longa tempo, Ester ekscias pri atenco kontraŭ la reĝo, rakontas pri tio al li.) … (23) La afero estis esplorita kaj trovita vera, kaj oni pendigis ambaŭ sur arbo. Kaj tio estis enskribita en la kronikon ĉe la reĝo.”

La rakonto estas retrospektiva, kaj la verboj estas antaŭtempaj al la fina esprimo „enskribita en la kronikon”, kio ja estas tute natura, ĉar la kronikisto ja rerakontas rakonton pri io pasinta.

La paradigmo de la verboj restas tiu donita de Zamenhof en lia 6. paragrafo. Ĝi ordigas la tempajn rilatojn. Por la esprimo de aspektoj, la lingvo profitas de la eblecoj en tiu paradigmo esprimi finitecon, komencitecon, nefinitecon, daŭron, decidojn, statojn. Tio ebliĝas ĉar Zamenhof enkondukis en Esperanton pli grandan nombron de participaj formoj ol ni trovas en aliaj lingvoj.

Odd TANGERUD N-3300 Hokksund

Aktoj de la Internacia Lingvistika Kongreso

Kelkajn semajnojn antaŭ la malapero de GDR aperis la ampleksaj trivolumaj aktoj de la 14-a Internacia Kongreso de Lingvistoj, okazinta en 1987 en orienta Berlin: Proceedings of the Fourteenth International Congres of Linguists Berlin/GDR, August 10 – August 15, 1987, Berlin, Akademie-Verlag, 1990. vol. I. p. 1-938; vol. II. p. 939-1835; vol. II. p.1836-2818.

La volumegoj entenas kelkajn rezultojn de la aktiva kongresa partopreno de interlingvistoj: germanlingva raporto de D. Blanke, S. Kuznecov. kaj R. Lotzsch pri la rondtablo Interlingvistiko/Planlingvoj (vol. I.), V. Sadler From Dictionary to Knowledge Bank (pri DLT), A. Sakaguchi Zum Gegenstand der Interlinguistik (vol. N1.);, K. Schubert Vom theorischen Entwurt zur praktischen Entscheidung: das halbautomatische Ubersetzungssystem DLT (vol. NI.).

La 15-a Internacia Kongreso de Lingvistoj okazos en 1992 en Kanado. Ĉu ankaŭ ĉifoje partoprenos interlingvistoj?

Detlev BLANKE

IPR e 17

— pàgina 11 del PDF —

INFANOJ TRANS LA LIMOJN!

De persono, kiu volas esti nekonata, la kasisto de ILEI ricevis monsumon por stipendio(j) al partoprenant(in)o de infankongreso aŭ simila aranĝo, kie infanoj de diversaj landoj renkontiĝas kaj per Esperanto amikiĝas. La donacinta persono atentigas pri tio, ke la mono estas akirita per diligenta kaj malfacila laboro kaj simpla vivo.

La lernant(in)o devas esti diligenta kaj en aĝo de lernantoj en la deviga lernejo. La eks-kasisto de ILEI atendas esperantlingvan raporton de la stipendiul(in)o post la partopreno de la infanrenkontiĝo kun respondo je ekzemple jenaj demandoj: Kio okazis dum la kongreseto? Ĉu vi trovis amik(in)on? El kiu lando li (ŝi) estis? Kio plaĉis al vi plej multe? ktp.

La membro-instruist(in)o, kiu deziras peti stipendion por infano en sia kurso, devas respondi jenajn demandojn:

1. En kiu infanrenkontiĝo la infano intencas partopreni? (kiam? kie? aranĝanto? adreso?)

2. Kio estas la nomo, adreso kaj aĝo de la infano? RN

3. Ĉu la infano bone povas konversacii en Esperanto kun samaĝuloj pri temoj rilatantaj al la infana aĝo? Ĉu la infano estas diligenta kaj ne-riĉa?

4. Kiom kostas la restado en la renkontiĝo?

5. Kiom kostas la vojaĝo (tien kaj reen) al la renkontiĝo? (prefere en svedaj kronoj aŭ germanaj markoj)

6. Ĉu vi promesas sendi esperantlingvan raporton pri la renkontiĝo al la ekskasisto de ILEI en unu monato post la fino?

La peton pri stipendio bv. sendi minimume tri monatojn antaŭ la komenco de

la renkontiĝo al la eks-kasisto de ILEI, s-ro Ole Olsson, Sodra Esplanaden 23,

S-22352 Lund, Svedio IDEI Tibrosecvo ILEI decidis starigi modestan libroservon por siaj membroj. Gi vendos per-

poŝte la pro Van eldonaĵojn, kaj pum Kun ni ricevas interŝanĝe por abono al Juna amiko kaj membriĝoj en la ~u el alimaniere nepagipovaj landoj. Ni lanĉos la novan servon en la venonta IPR, sed jam nun ni komunikas: :

e Sur la sekvaj paĝoj vi trovos varbilon/mendilon por ILEI. Sekcioj ricevos stokojn, ankaŭ unuopuloj povas peti stoketon. Per la mendilo vi povas membrigi kolegojn al la Ligo, aboni Juna amiko, aŭ mendi kelkajn el niaj libroj. Ni ema vin antaŭpagi tiujn mendojn kaj sendi la mendilon al nia kasisto. Notu,

e la dua kajero de Tendaraj tagoj ankoraŭ ne aperis, kvankam ĝi estas kompostita. Ĝi antaŭvideble aperos en junio. Sekve, vi povas antaŭmendi ĝin kaj ni plenumos vian mendon tuj post livero el la presejo. La anoncita prezo estas speciala oferto por frumendantoj, la definitiva prezo verŝajne estos pli. Ciuj mecanias inkluzivas la surfacan ekspedon. ;

e Ni havas en stoko dek du spi erojn de La dO lingvo de d-ro Ulrich Lins, ni ofertas ilin je 180 svedaj kronoj (60 gld.). Ni havas ses ekz. de nova eldonaĵo taŭga por klasĉambra uzo kun pli aĝaj, lernantoj Anekdotoj pri famaj homoj de E. Tvaroŝek, Ne 2o Eldonis Slovakie E-Asocio, 1992 je 40 SEK

13 gld.), Kaj kvar ekz. de Slovakia Antologio 528p. je nur 6OSEK gld.). Ni vendos tiujn al la unuaj petantoj. Prezoj inkluzivas surfacajn sendokostojn. Ne antaŭpagu. Ni sendos fakturon kun la praj, Vendo nur kontraŭ konvertebla valuto. Mendu ĉe ILEI, MacGill, Eso u. 7 IN, H-1034 Budapest, Hungario.

IPR e 18

IF

METODIKO

KONSTATOJ PRI LA NUNA

ESPERANTO-INSTRUADO El la raporto pri la IV-a Laborkunsido de Nordorientaj Esperanto-Asocioj Brazilo, Fortaleza-CE, 15-17. novembro 1991.

La metodoj kaj lernolibroj defenditaj, analizitaj kaj pridiskutitaj estis: Cseh-metodo de Andreo Cseh; Aŭdu kaj lernu de Sylla Chaves; Zagreba metodo de Internacia Kultura Servo; FEB-metodo de diversaj aŭtoroj; Esperanto Lingua Viva de Paŭlo Amorim; Metodo Lorens de F. Valdomiro Lorens kaj Curso Conversacional de Jair Sales.

Pri tiuj lernolibroj estis emfazitaj ĉefe la jenaj karakteroj: (1) metodo: gramatika aŭ rekta (2) nivelo: baza, meza kaj supera (3) ekzerckajeroj (4) gvidlibro por instruistoj (5) vort-radikoj (6) gramatikaj elementoj (7) testoj/ekzamenoj (8) uzo de nacia lingvo (9) helpmaterialoj: sonkasedoj, diapozitivoj, muzikaĵoj (10) aspekto de la lernolibro (11) kosto por la gelernantoj (12) rezultoj laŭ enklasa instruado.

Post longaj kaj intensaj pridiskutoj de la supraj karakteroj, la kunsidantoj decidis elstarigi la jenajn konstatojn:

€ Ekzistas granda kvanto de bazaj lernolibroj en Brazilo, sed kun raraj esceptoj, ili ne havas sinsekvon por la daŭriga kaj supera niveloj.

6 Granda procentaĵo de la lernolibroj prezentitaj sekvas strukturon kaj modelon de „gramatikaj metodoj”, tio estas, celas ĉefe la pasivan konon de la lingvo.

ĝ Dum la preparado de la bazaj libroj, la aŭtoroj surbaze de la tro emfazita facileco de la lingvo, jam prezentas la tutan gramatikan strukturon kaj minimuman stokon de 600 vortoj. Tio pezigas la ellernadon de la lingvo ĉefe se la kurso doniĝas dum 3-4 monatoj.

8 Ankoraŭ surbaze de la facileco de Esperanto, la aŭtoroj subtaksas la ekzercadon kaj la plejparto donas nur ekzerc-modelojn. Ili devus prepari apartajn ekzerc-librojn por la lernantoj kaj gvidlibrojn por la instruistoj.

$ Eble pro la ekonomiaj-merkataj leĝoj, tio estas, timo malprofiti, la aŭtoroj preparas siajn verkojn laŭ malmodernaj kaj malallogaj aspektoj. Generale la lernolibroj estas senkoloraj kaj senbildaj. Tio kondukas al subkonscia senvalorigo de Esperanto. |

€ Esperanto-movado estas minoritata. En tiaj movadoj, ĉiuj fortoj devas unuiĝi por pli facile venki la obstaklojn kaj progresi. Konstateblas, ke preskaŭ

IPR e 19

— pàgina 12 del PDF —

ĉiu esperantisto sentas sin kapabla produkti lernilon. Ili devus kunigi siajn fortojn, energiojn kaj monrimedojn por verki belaspektan lernilaron kaj bonkvalitan laŭ enhave.

Q Pro la supraj motivoj, mankas instruhelpiloj kaj pro tio la instruisto, se liNŝi konscias kaj se liNŝi volas, devas mem prepari siajn instruhelpilojn kun perdo de la aspekto.

6 Esperanto estas lingvo pli facila ol la naciaj lingvoj sed ĝenerale okazas seniluziiĝo pro la emfazo de ĝia facila lernebleco, kio fakte ne okazas sen granda strebo flanke de la instruistoj kaj lernantoj.

0 Esperanto-kursoj devas celi al aktivan konon de la lingvo, kio ĉefe estas la paroligo de la gelernantoj. La aktiva uzado de la lingvo fierigas la lernantaron kaj stimulas ilin al plia daŭrigo en la lernado.

(Ankoraŭ regas en la konscio de la esperantistaro ke Esperanto devas esti instruata senpage kaj la instruisto devas ricevi neniun monon per ĝi por sia vivteno.

€) Pro la deziro de kelkaj esperantistoj helpi en la disvastigo de la lingvo, ili sin lanĉis al senpaga instruado, multaj el ili sen la adekvata prepariĝo, kies rezultojn ni ĉiuj konas.

Ĝis la 20-30-aj jaroj, Esperanto ricevis pli da apogo flanke de la ekstera publiko kaj aŭtoritatuloj. Kun la seniluziiĝo de tiuj generacioj, ili transigis al siaj idaroj antaŭjuĝojn kontraŭ Esperanto. Nuntempe ĝi ne estas rigardata kiel profitdona lernendaĵo. Ili ĝenerale malkonsilas kaj malhelpas al sia idaro lerni la lingvon (ili ne apogas, ne pagas).

La partoprenintoj de la laborkunsido prezentis ankaŭ solvojn pri la lanĉitaj problemoj:

“ instigo de la instruistaro submetiĝi al meminstruiĝo per konstanta legado de fakaj kaj informaj revuoj kaj de bazaj Esperantaj verkoj.

“ stimulo de la instruistaro sin submeti al la por-instruista selekta ekzameno de ILEI okaze de la rzloj Kongresoj de Esperanto kaj de la proksima prena seminario

organizado de porinstruista seminario anstataŭ la V-a Laborkunsido

“ havigo de sufiĉa strukturo kaj organiziteco al la baza, meza kaj supera kurso tiel ke iom post iom ili fariĝu egalrajtaj al altnivelaj fremdlingvaj kursoj de la regiono

“ la instruistaro, kune kun sia profesiiĝo, rajtu ricevi sian salajron samnivele kun la aliaj fremdlingvaj instruistoj

“ malrekomendo de la gramatika metodo por enklasa instruado, ĉar ĝi ne estas paroliga kaj memfieriga

-» eksperimentado pri Cseh-metodo dum la jaro 1992. Ĉiu aparta grupo strebu al tiu celo kaj interŝanĝu la rezultojn. Okazu ankaŭ A-seminario de Cseh-metodo.

20 e IPR

ILEI — cele al la estonto

Akceli la oficialan enkondukon de Esperanto en lernejojn tra la mondo — jen unufraze la ĉefa celo de ILEI, la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj.

Sekve ĝi okupigas pri instruista trejnado kaj priservado; ĝi kontaktas edukajn ministeriojn kaj instancojn kaj klopodas porti spiriton de internacieco en la Esperantajn klasĉambrojn — emfazante respekton kaj toleremon inter la popoloj kaj kulturoj. Kiel specife ILEI laboras por plenumi siajn celojn, vi povas legi en la akompana Trijara Laborplano (1992-94).

Kiujn servojn ILEI proponas al vi?

… En unu vorto: internacieco! .. En pluraj vortoj:

e vi povas partopreni nian ĉiujaran unusemajnan konferencon, kie vi renkontos kolegojn el plej diversaj landoj kaj povos kompari instru-spertojn. Vi ĝuos fakajn prelegojn, forumojn, model-lecionojn, kune kun distra kaj kultura programo.

e vi povas sperti instruadon pere de Esperanto en la praktiko, kadre de la ILEI-gimnazio, kiu okazas paralele kun la konferenco. Se vi instruis Esperanton al junuloj inter 13- kaj 16-jaraj, ili eventuale povus mem partopreni la someran kurson. Instruistoj povas kandidatiĝi prezenti lecionojn.

e vi ricevos, kiel membro, la organon de ILEI Internacia Pedagogia Revuo 4-foje jare, plena je fakaj artikoloj pri lingvo-instruado, recenzoj de lernolibroj ks., kontakt-adresoj de E-klasoj kaj ĉiaj komunikoj pri la Ligo.

e vi povos aboni la junularan revuon Juna amiko eldonata de ILEI por junaj lernejanoj tra la tuta mondo. Gi donas facilan, aktivigan lego-materialon, kune kun dialogoj, rakontoj, enigmoj, kvizoj, kantoj, poemoj kaj multo pli, verkitaj de junuloj kaj instruistoj en ĉiuj mondanguloj.

— pàgina 13 del PDF —

e vi havos je dispono aliajn lernolibrojn kaj pedagogiajn verkojn eldonitaj aŭ kuneldonitaj de ILEI.

e vi povas partopreni la renomajn Internaciajn Metodikajn Seminariojn aŭspiciataj de ILEI, kaj aliajn aranĝojn de la sekcioj. Vi ricevos pere de ILEI informojn pri ĉiuspecaj kursoj (lingvaj kaj pedagogiaj) ofertataj en la plej diversaj E-centroj tra la mondo.

e vi povas pruvi vian lingvan kapablon pere de la tri-ŝtupa ekzamena sistemo funkciigata de ILEI en la nomo de ĝi kaj UEA, kaj rekonigi vian instrukapablon per partopreno de pedagogiaj kursoj organizitaj aŭ aŭspiciataj de ILEI, eventuale kun atesta ekzameno.

e vi povas akcepti vizitantan instruiston en via lernejo, por porti veran internaciecon al viaj lernantoj. Aŭ vi kiel instruisto povos vojaĝi internacie donante lecionojn en E-klasoj. ILEI ligos por taŭge kvalifikitaj instruistoj la necesajn kontaktojn.

Kiel vi povas servi al ILEI?

„. Unuvorte: membriĝi. -… Duvorte: membrigi kolegojn! … Plurvorte:

e Mendu niajn eldonaĵojn pere de la ĉi-kuna mendilo.

Laboru aktive en niaj komisionoj aŭ sekcioj.

e Viaj donacoj al la Koleg-helpa kaso estas tre bonvenaj, ĉar kiel neniam antaŭe estas granda deziro inter instruistoj en landoj, kie transpago de kotizo estas malhelpata. Ni tamen ne volas rifuzi tiujn kolegojn, ĉar tio negus nian internaciecon.

e ILEI starigis Fondaĵon Szerdahelyi, honore al la memoro de la elstara hungara pedagogo, kiu ankau prezidis la Ligon. Donaco al ĝi konstruos por ni pli firman fundamenton por entrepreni bezonatajn projektojn. Donacante, vi povas indiki al kiu kampo vi deziras kontribui.

ILEI nun havas ĉirkau 800 membrojn. Mil-membra ILEI estus pli forta kaj laborkapabla! La Ligo ekmez-aĝas — baldaŭ ĝi festos la 45an datrevenon! Sed ĝi volas resti juneca kaj aktuala — strebante altigi la kvaliton de Eo-instruado en la mondo kaj vastigi la aplikeblojn. Por fari tion realisme kaj servi al la instruistoj ĝi bezonas pli da membroj kaj rimedoj — homaj kaj financaj.

Se vi mem instruas Esperanton en lernejo aŭ klubo, aŭ okupiĝas pri iu ajn aspekto de la edukado — via loko estas nepre en ILEI!

Kiu rajtas membriĝi?

Unuavice instruistoj aktive instruantaj Esperanton kun iu grado de oficialeco. Sed same instruistoj posedantaj Esperanton, dezirantaj internacian kontakton kun samprofesiaj kolegoj. Same instruistoj de ne-oficialaj klasoj aŭ kluboj, aŭ iu ajn, kiu interesiĝas aŭ okupiĝas pri lingvo-instruado aŭ internacieca edukado.

me

— ————

Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj:

Trijara laborplano (1992-94)

Ĉi tiu plano celas prezenti la gamon de eblaj kaj indaj agadoj por nia Ligo, estante samtempe maksimume ampleksa kaj konciza. La estraro kaj komitato povas modifi aŭ reinterpreti ĝian enhavon laŭbezone. Gia strukturo sekvas la dek-ĉefpunktan tagordon, kiun la Estraro uzas en siaj kunsidoj kaj raportoj.

1. Sekcioj kaj Membraro:

Teni intensajn kontaktojn kun la sekcioj per vizitoj kaj regulaj cirkuleroj inter la numeroj de IPR. X Revigligi sekciojn neadekvate funkciantajn. Admoni sekciojn, havantaj membrojn, kiuj restas neanoncitaj.

Kuraĝigi sekciojn esti maksimume malfermaj al junaj praktikantaj instruistoj kaj novaj agemaj fortoj.

Starigi novajn vojojn akcepti kotizpagojn per varoj kaj servoj kiam necese. Starigi novajn sekciojn (ekz. Rumanio, Litovio, Latvio, Ukrainio, Rusio, Kroatio, Aŭstralio, Nov-Zelando, Danlando, Albanio, Kubo, Meksikio.) Eldoni freŝan varbilon por membrigo kaj donacoj al Fondaĵo Szerdahelyi. X Lanĉi konkurson por la plej aktiva sekcio.

Aparte flegi la sekciojn en Cinio kaj Koreio pere de niaj estraranoj tie.

koj

2. Komisionoj kaj komisiitoj: X Malcentrigi la laboron per kreo de kerno de aktivaj internaciaj kunlaborantoj, ĉu kiel unuopuloj, ĉu kiel komisionanoj. Laŭgrade transigi la pli rutinajn taskojn al honorariitoj, zorgante pri ilia trejnado por plenumi pli postulajn kaj vastgamajn taskojn.

3. Financo:

Kreskigi la kapitalon de la Ligo per identigo de samtempe valoraj kaj enspezigaj projektoj.

Alvokadi por donacoj al Fondaĵo Szerdahelyi kaj starigi por ĝi kuratorojn kaj gvidliniojn, por ke ĝi subtenu difinitajn projektojn, ĉefe de ILEI mem. Faciligi testamentadon al la Ligo.

Permesi aliron al la servoj de ILEI (membreco, eldonaĵoj, konferencoj) en kiel eble plej vasta gamo de nekonverteblaj valutoj.

Krei manierojn uzi la tiel enspezitajn sumojn por plenumi ligan laboron. Ricevi monon el ekstermovadaj instancoj por plenumi edukajn projektojn.

4. Ekzamenoj lingvaj: Reekzameni la postulojn de la elementa kaj meza ekzamenoj. Krei konsilarojn por la ekzamenantoj kaj kursocentroj.

x ox

— pàgina 14 del PDF —

Daŭrigi la kiel eble plej vastan proponadon de la ekzamenoj. Revizii kaj reeldoni la gvidilon kajaŭ libron de preparaj ekzercoj. Eldoni rekomendatan libroliston. Lanĉi la superan nivelon: regularo, postularo, skemo, specimenaj testoj, preparaj ekzercoj, legolisto.

5. Servoj al instruistoj

Registri kursojn ĉiunivele kaj aperigi la rezultojn en la sama lerneja jaro — ĉiujare se laborfortoj permesas. Registri la kondiĉojn por instruado en la diversaj landoj, kaj specife noti

ZHANG Danchen, ĉino. Asociata Profesoro pri lingvo-instruado en la Normala (Universitato Huazhong en Wuhan. Vic-sekretario de ILEI: Organizas ekzamenojn en Ĉinio, eldonos bultenon ”ILEl en Azio”, kuraĝigos fondon de sekcioj en aziaj landoj, or-

ganizos la unuan ILEI-seminarion pri

kaj ekspluati ŝanĝojn. LO uat BOJ instru-medotiko en Cinio

Aperigadi korespond-petojn, individuajn kaj klasajn. Akceli kontaktojn ĉiuspecajn inter klasoj, ekz. reciprokaj vizitoj, internaciaj konkursoj. Diskonigi internaciajn aranĝojn por lernejanoj. Kompili listojn de lernejoj, kiuj akceptos vizitantojn: e vizitanta eksterlanda instruisto (gast-lecionoj) e interesaj eksterlandanoj (prezento de ekzotikaj temoj) e pedagogo, kiu povus prelegi aŭ gvidi seminarion por instruistoj (ĉu movade organizita, ĉu tra instruistaj programoj) Kompili liston de taŭgaj vizitantoj. Starigi aŭ diskonigi ekzistantajn naciajn/sekciajn servojn faciligi vizitojn.

6. Instruista trejnado kaj universitata agado

Apogi kaj organizi Internaciajn Metodikajn Seminariojn kaj similajn fakajn aranĝojn. Organizi la unuan tian ILEI-aranĝon en Cinio ĝis 1994,

Fortigi la metodikan flankon de niaj konferencoj, i.a. per ILEI-Gimnazio. Apogi aŭ starigi metodikajn kursojn (divers-longajn kaj -celajn, sed precipe tre praktikajn) kaj enmovade kaj kadre de oficialaj instruistaj trejnejoj. Peri inter universitatoj kun oficialaj aŭ duon-oficialaj kursoj.

Diskonigi disertaciojn verkitaj en aŭ pri Esperanto.

Diskonigi la eblecojn por internacia klerigo.

7. Konferencoj:

Logi partoprenantojn el kiel eble plej diversaj mondpartoj, unuavice praktikantajn instruistojn de Esperanto.

Fortigi la fakan programon, i.a. per pli granda diverseco de kunventipoj: ekz. forumoj, paneloj, demonstro-lecionoj, rol-ludoj, ekspozicioj ks. Faciligi interŝanĝon de spertoj pri instruado ĉiuspeca.

8. Eksteraj rilatoj: Kontaktadi kun Unesko kaj UN pri internacia edukado. Aktive partopreni en la ”Jaro de la Familio” de UN (1994) kune kun UEA; specife pri organizado de komuna seminario sub aŭspicio de UN/Unesko. Kontaktadi kun jam konataj internaciaj edukaj organizaĵoj. Aktive kunlabori en la Projekto «Eŭropo 1992′ de UEA/ILEI/EEU, kiu inkluzivas rilatadon kun edukministerioj. Konstrui kaj diskonigi superrigardon pri la ĉefaj fondaĵoj kaj organizaĵoj agante internacie pri lingvo-instruado (sekretariejo, celoj, konferencoj, eldonaĵoj, servoj, ekzistantaj kontaktoj kaj kontakt-personoj). Proponi nacilingve tradukitajn aŭ verkitajn artikolojn al la faka gazetaro pri: — edukado por internaciismo — la propedeŭtika valoro de Esperanto — la praktikaj kaj etikaj valoroj de Esperanto — prezento de rezultoj de Esperanto-instruado Reprezentiĝi en internaciaj konferencoj pri edukado kaj lingvo-instruado.

La ĉeestintaj estraranoj en la 25a konferenco en Voss (Norvegio) de maldekstre:

e s-ino Marija BELOŜEVIĈ, kroato. Studento de politik-scienco. Sekretario de ILEI: Prizorgas landajn sekciojn, membro-varbadan kampanjon kaj la ekzamenojn.

e Ronald GLOSSOP, usonano. Profesoro pri filozofio kaj Direktoro de Pac-Studa Programo en la Universitato de Sud-llinojso en Edwardsville; aŭtoro de du libroj kaj plurdekoj da artikoloj pri etiko, filozofio, paco kaj komunikado. Vic-Prezidanto de ILEI: Respondecos pri eksteraj rilatoj, precipe kun UN kaj Unesko kaj kun edukaj instancoj

e s-ino BARCSAY Zsuzsa, hungaro, lerneja bibliotekistino kaj konsilanto por E-instruistoj en Hungario. Plenumos servojn al instruistoj, organizos la fakajn flankojn de niaj konferencoj, gimnazio kaj IMS. Starigos intensivajn metodikajn kursojn por instruistoj aŭ trovos aŭspiciindajn kursojn. Pretigos la superan nivelon de la ekzamenoj.

e Stefan MacGILL, nov-zelandano, diplomita instruisto, redaktoro. Prezidanto de ILE]: Respondecas pri planado kaj kunordigo, kreskigas la eldonan agadon.

e Bertil ANDREASSON, svedo, diplomita instruisto. Kasisto de ILEI: Mastrumas la financojn, la kapitalon kaj Fondaĵon Szerdahelyi, praktike organizas la Konferencojn.

— pàgina 15 del PDF —

Konscii pri similcela naci-nivela agado, prizorgata de la sekcioj aŭ la Landaj Asocioj de UEA.

9. Eldonado: Eltrovi konvenajn nekostajn kompost- kaj pres-eblojn, prefere tiujn, kiuj mildigas alikampajn transpagajn problemojn. Akiri taŭgajn manuskriptojn, samtempe bezonatajn kaj enspezigajn. Krei administran bazon por efike pretigi librojn: trakti kun aŭtoroj, presejoj, eldonistoj kaj distribuistoj. La plimulto de projektoj celu kovri siajn kostojn ene de 12 monatoj. Bezonataj sed nerendimentaj verkoj estu esceptaj, kies kostojn kovru la finance sukcesaj. La eldona agado sume kreskigu la kapitalon de la Ligo. vide fidindaj eldonejoj pri komunaj eldonoj por limigi la bezonon je apitalo.

Prioritataj kampoj estas:

— Iernolibroj, gvidiloj, kasetoj, vidbendoj, — laborlibroj (diversnivelaj kaj integritaj)

— pedagogiaj verkoj kaj instruistaj gvidiloj — ekzerclibroj ligitaj al la ekzamenoj

— materialo pri lingvaj problemoj

10. Movadaj agadoj:

“ Eluzi la diskonigajn eblecojn de UEA kaj aliaj por teni movadanojn bone informitaj pri la Ligo.

Fortigi la renomon de Tago de la Lernejo. Proponi al UEA, ke ILEI reĝisoru edukan

ĉeftemon de iu estonta UK.

; : SO Ĵin Su, koreo. Asista Profeso- Avangardi en la movada debato pri plana- | pri ekoncmiko Gi li Univotal-

do kaj strategio, lanĉita per la Proklamo | ato de Kangnam, Koreio, dum de Voss en 1991. unu jaro gast-profesoris en la

Lj ~o ; Zin e le Universitato de Glasgovo, Britio. Starigi kontaktojn kun aliaj edukaj instan- Fortigos la korean kaj japanan

coj, kaj kun la Fakaj Asocioj de UEA; | ii El-sekciojn, apogos la starigon unuavice kun LIBE kaj TEJO. de sekcioj en aliaj aziaj landoj, uv : : kunordigos la universitatan aga- Saluti aŭ partopreni (per prelegoj, budo, | qon, preparos la vojon por ILEI- ekzamensesio) naciajn kaj aliajn mova- | konferenco en Koreio en 1994.

dajn kongresojn kaj aranĝojn. “ Kunlabori kun AIS, ELTE, KCE, IEI kaj similaj organizoj pri edukaj projektoj kaj kun TEC kaj aliaj pri pedagogia terminaro kaj bibliografio.

l

maroto

4 Jen la planoj, kiujn vi povas subteni per donaco

IS .—»— ass e ua ao UPTON CASO

kaj en kiuj vi povas aktive kunlabori! Anoncu vin! i;

Sekcioj de ILEI agas en 31 landoj, kaj ni havas reprezentantojn en pliaj landoj. La nombro de landoj en la mondo abrupte kreskas, atendeble ankaŭ la nombro de niaj sekcioj! Se ekzistas sekcio por la teritorio, kie vi loĝas, aliĝante al ILEI, vi aŭtomate apartenos ankaŭ al ĝi.

SEKCIESTROJ DE LA LIGO

Argentino: Herminia Kirkerup de Fernandez (s-ino), Calle Cerrito 1249, Barrio San Martin, RA-5000 Cordoba, (Cordoba)

Aŭstrio: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien

Belgio: Alex Humet, Van Campenhoutstr. 4, B-2600 Berchem

Brazilo: Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11, BR-04106 Sao Paulo SP

Britio: Arnold Pitt, Yew Tree Cottage, lvington Road, Leominster, Herefordshire HR6 8QD

Bulgario: lvanka Spasova, j.k. Lenin bl. 20, vh. 3, BG-1124 Sofia

Ceĥio: Miroslav Malovec, Charkovska 7/10, CS-625 00 Brno

Cinio: Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., 29-34 North Part, Huazhong Normal University, CN-430070 Wuhan

Estonio: Eve Otsa, Liivalaia 30-12, EST-200001 Tallinn

Finnlando: Synnove Mynttinen, Keskussairaalankatu 5 M 133, SF-15850 Lahti

Francio: Edmond Ludwig, 26 Route de la Schlucht, F-68140 Munster

Germanio: Stefanie Tucker, Alatseestr. 14, D-W-8900 Augsburg

: Till-Dietrich Dahlenburg, Feldstr. 13, D-O-2722 Brŭel

Hispanio: Manuel Lopez Hernandez, Poŝtkesto 832, E-41080 Sevilla

Hungario: Kovacs Marta, Ady E. u. 23-25/C, H-1221 Budapest

Israelo: Murĵan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel-Aviv

Italio: Catina Dazzini, C.P. 22, I-54100 Massa

Japanio: vakas

Korea Resp.: So Ĵin Su, Dept. de Ekonomiko, Universitato Kangnam, Kugali Kihung-up, Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900

Nederlando: D. Luesken-Burger, Renderklippenweg 5, NL-8162 NC Epe

Nordameriko: Doroteo Holland-Kaupp, 5140 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, CA 93111- 2521, Usono

Norvegio: Turnu vin al NEL, Olaf Schous vei 18, N-0572 Oslo 5

Pollando: Turnu vin al E-Centro Bialistoko, ul. Piasta 52/21, PL-15-044 Bialystok

Portugalio: Alexandre Kasesa, Rua Actriz Palmira Bastos 10, 4’B, P-1900 Lisboa

Sanmarino: Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, RSM-43031 San Marino

Slovakio: Anton Zacharias, Sobotske namestie 6, CS-05801 Poprad

Slovenio: Sonja Tavĉar, Liminijanska 6, SLO-66320 Porotoroz

Sud-Afriko: Japie Spoelstra, Posbus 20185, Noordbrug 2522

Svedio: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-24294 Horby

Svislando: Nicole Margot, Tour Grise 28, CH-1007 Lausanne

Venezuelo: Inĝ. Felix Garcia Blasquez, Apartado 75.090, YV-1070 A Caracas

Zairio: Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zaĥre)

Krome ILEI havas reprezentantojn en Albanio, Bangladeŝo, Centrafrika Respubliko, Ĉilio, Hinda Unio, Irano, Kroatio, Niĝerio, Rumanio kaj Tanzanio. Ĝi havas komisionojn pri Didaktikaj ludoj, Ekzamenoj, Eŭropa Komunumo 92, Gazetara Servo, Lernejaj Konkursoj, Statistikado, Statuto, Terminologio kaj Unuiĝintaj Nacioj (Jaro de la Familio 94).

ILEI deziras, ke post la tralego de ĉi tiu informilo kaj la trijara laborplano, vi konvinkiĝis, ke via loko estas ene de ILEI! Skribu tuj al via landa sekcio aŭ sendu la ĉi-sekvan aliĝilon al la Kasisto de ILEI. Ni kore bonvenigas vin!

— pàgina 16 del PDF —

ALIĜILO KAJ MENDILO POR ILEI:

SENDU ĈI TIUN MENDILON AL LA KASISTO, s-ro Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-242 94 Horby, Svedio, kune kun indiko pri via pago.

Mi volas mendi la sekvajn: (Prezoj inkluzivas sendokostojn) Membreco en ILEI por loĝanto en teritorio kun landa sekcio 80 SEK Membreco en ILEI por loĝanto en teritorio sen landa sekcio 50 SEK -— Abono(j) porJuna amiko (surface) po 40 SEK – Abono(j) por Juna amiko (aerpoŝte) po 45 SEK Ŭ. Ekzempleroj de Tendaraj tagoj vol 1. po 40 SEK – Ekzempleroj de Tendaraj tagoj vol 2. po 40 SEK Ekz. de ”La soci-politika kaj pedagogia kaj kultura valoroj

de Eo” (Symoens). Angle po 20 SEK Ekz. de la sama verko france po 20 SEK

Mi volas donaci sekve: “ Alla koleghelpa kaso por membrigi netranspagipovajn instruistojn “ Al Fondajo Szerdahelyi, sen ‘specifa celo “ Al Fondajo Szerdahelyi, kun specifa celo, nome: = eldonado trejnado de instruistoj informado = ILEI-Gimnazio, alia:

SUME MI PAGAS EN SVEDAJ KRONOJ:

Mi pagas per:

– Postĝirkonto: 682117-7 (Stockholm) ”Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI), Sodra Rorum pl. 455, S-242 94 Hŭrby, Svedio.

Al la interna konto de ILEI ĉe la Centra Oficejo de UEA (ilek-a). La nederlanda poŝtĉekkonto de UEA estas 378964: CO de UEA, Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam.

Bv. sendi al mi pli da ekzempleroj de ĉi tiu varbilo. Bv. sendi al mi pli da ekzempleroj de la trijara laborplano.

Subskribo: Urbo: Dato:

RECENZO

LINGVO-ALPROPRIGO EN FRUA AĜO Leg-raporteto pri la numero aŭg.-sept. de LE FRANCAIS DANS LE MONDE (La franca lingvo en la mondo)

ERTL Istvan

La revuo kiu ĉefteme traktas la instruadon de la franca ĉie en la mondo kaj ties problemojn, dediĉas duoblan numeron al la temo Lingvoinstruado kaj -alproprigo en frua aĝo. (Enseigements/apprentissages precos es des langues). La temo aktualas pro tio ke en Francio nun oni ekinstruas lingvojn pli fure, en la kvara lernojaro. Evidente, oni rapide asocias kun tio niajn ŝatatajn „kapvortojn” propedeŭtiko kaj denaskeco, almenaŭ. Mi plukos jen resume, jen kaprice el la raportoj kaj konkludoj de niaj kolegoj prifrancaj.

Michele GARABEDIAN (F): Lingvopolitiko ĝenerale kaj en la lernejo La Eŭropa Konsilio volas ekirigi pripensadon kaj spertinterŝanĝon pri „la frua instruado de vivantaj lingvoj”. Tiucele kongreso en Edinburgo (jun.91) traktis la „enigon de fremdlingvo- -instruado en la normalan strukturon de bazlernejoj”. Ĉe la decidoj oni nepre respektu jenajn principojn: — lingvoinstruado komenciĝu kiel eble plej frue, certe antaŭ la oka vivojaro; — oni diversigu la instruplanojn, sed konsekvence integru la „lingvan demandon” en la programon; — oni ne tuj atendu rezultojn.

Jean FAYARD (F): La fremdaj lingvoj en la bazlernejo Estas vere ke Francio malrapide reagas pri la frua instruado de fremdaj lingvoj, sed oni atentu ke ties enkonduko ekde la kvara instrujaro okazas nur en Italio kaj Skotlando sur simile vasta skalo. Problemoj: nur 10 29 de la instruantoj en la novaj klasoj instruas ion alian ol la anglan, kaj nur en 5,599 de la lernejoj eblas elekti el alia lingvoparo ol la angla-germana. Ne plu klaras ĉu devas temi nur pri „sentemigo pri la fenomeno lingvo” (prefere) aŭ pri (enkonduka) instruado; pri propedeŭtiko aŭ pri komunika kapabligo. Oni atentu ke la novaĵo ne fariĝu plua distingilo de socia rango!

Jacques-Andrĉ TCHOUMY (CH): Multkultureco kaj plurlingveco Svisio estas malpli idilia lingvejo ol oni imagus. Konfliktas la principoj de „teritorieco” kaj de plurlingveco: ĉu koncentriĝi pri la lingvo dominanta surloke aŭ eduki plurlingvulojn? Se ĉilasta, do je kiuj lingvoj? (La kantonaj eduk-ministroj kontraŭas la portugalan kiel eduk-lingvon en Zuriko, aŭ la turkan en Ĝenevo). „Ĉu estas logike lukti por la protektado de malofta izotera specio, kaj samtempe subteni la ideon ke ĉiuj devas paroli angle por ĝenerale interkompreniĝi?”

IPR e 21

— pàgina 17 del PDF —

Petar GUBARINA (HRV): La rolo de aŭda percepto en la frua lernado de lingvoj

Car nia neŭropsikologia maturiĝo malĝustigas nian aŭdan perceptadon, post la 6-7-a vivojaro la kondiĉoj por lerni lingvajn sonojn iĝas pli kaj pli malfavoraj. Post la 9-10-a jaro, nia gepatro-lingva sonsistemo jam tute kondiĉas la aŭdpercepton de novlingva sonaro.

Francois WEIS(F): Al integrita instru-programo La spertoj montras ke post sep jaroj da semajne trihora lernado (750 h) duono de la lernantoj ne kapablas interparoli fremdlingve kun samaĝuloj — ĉar, dum tiu tempo, ili havis la okazon mem paroli nur dum 30 minutoj! Regas ia klasikhumanisma troperfektemo pri la ĝusteco de la eldiraĵoj kaj de la prononco.

Rachel COHEN (F): Lerni kiel eble plej juna (intervjuo)

(Cohen estas direktoro de 10 jaroj de franca-angla internacia lernejo en Parizo, la Aktiva Dulingva Lernejo Jeannine Marcel.)

La vorto „fru-aĝa” ne havas sciencan valoron koncerne lernadon de lingvoj. Ju pli frue, des pli bone, ĉar en franclingva medio trijarulo lernas paroli france en tri monatoj sen akcento, sed sepjarulo jam bezonas pli da tempo kaj penado; 11-jarulo devas konscie korektadi sian prononcon. Lingvolernado ne kaŭzas cerban troŝarĝon — eĉ male, ĝi stimulas la pensadon. Ne gravas kian lingvon oni elektas kiel unuan fremdan; gravas ke la instruado okazu lude, util-centrece, ja infanoj lernas lingvon spontane, ĉar ties uzo interesas ilin. La nuntempa lingvo-instruado estas plejparte tial fiaska, ĉar por la eko oni elektas la 6-an, 11-an aŭ 12-an vivojaron — kiam ĝuste okazas grandegaj ŝanĝoj en la infana vivo (lernejaniĝo, transiro al nova klastipo), kiuj elĉerpas ties atenton. Nepras profiti el la fleksebleco de plej junaj cerboj por lingvolernado! «Louise DABENE (F): Cu frua lingvo-instruado aŭ konsciigo pri lingvoj?

Cu oni profunde pripensis la utilojn kaj la malutilojn de frua lingvo-instruado? Gi evidente havas fonetikajn avantaĝojn, sed kion pri sintakso kaj semantiko? Pri tiuj ja plenkreskuloj havas kognitivan avantaĝon.

CDL (Centro de Lingvo-didaktiko) esploras, kiaj aktivadoj devus antaŭi la lingvo-instruadon por igi ĝin pli efika. Du ideoj:

— ĉar infanoj ofte ne distingas inter frazo kiel lingva abstraktaĵo kaj ĝia enhavo, oni instruu al ili la arbitrecon de signaroj. Unu grupo inventu signosistemon kiun la alia malkodos.

— oni utiligu la „ĉirkaŭajn” lingvojn, tiujn troveblajn en la loĝmedio, por esplorigi ilin fonetike (kiel parolas dialektanoj? kaj fremduloj?), morfo-sintakse (kion ŝanĝas vortorda modifo? kion signifas afiksoj?), leksiko-semantike (kiuj vortoj similas en la fremda lingvo kaj en la propra?), eĉ grafike (ĉinaj, arabaj karaktroj).

La celo ne estas elformi etajn lingvistojn, sed konsciigi pri la diverseco de lingvoj, fari tiujn objekto de la infana observado, respektigi lingvajn kaj kulturajn aliecojn.

22 e IPR

Martin ABDALLAH-PRETCEILLE (F): Lingvo(j), kulturo(j) kaj komunikado Dulingveco (,„„bilinguisme”) estas nur speciala, kvankam la plej spektakla kazo de „dialogismo”: de la kunĉecsto de pluraj parolmanieroj ĉe la infano, laŭ la komunika situacio. Indas nek timi nek mistifiki ĝin.

Louis PORCHER (F): Kelkaj sociologiaj rimarkigoj por la edukado de instruistoj

Fremduleco, alieco fariĝas ĉiam pli banala. La lerneja ĉeesto de aliligvanoj kreas etoson kiu konvinkas pri la eblo lerni aliajn lingvojn. „Perdante el sia mistero, la fremdaj lingvoj ne plu timigas.”

GU? ERTL Istvan Vignolastraat 48. NL-3066 BP Rotterdam KOMUNIKADO en la EŬROPA KOMUNUMO 1992

Projekto UEA/ILEI/EEU

„La Eŭropa Komunumo baraktas, male al la grandpotencoj kiel Usono, Japanio kaj en iuj aspektoj ankaŭ Sovetunio, kun komplika kaj multekosta komunikadstrukturo. […] Tiu situacio lokigas la EK-on en postrestanta pozicio rilate al la aliaj ekonomiaj grandpotencoj.” Jen la tezo, sur kies bazo la aŭtoroj de la broŝuro proponas diskuton pri tiu temaro je la plej alta politika nivelo. Post la enkonduka prezento de la agadplano, la libreto detale prezentas la nunan komunikadan situacion de la Komunumo, kune kun la aktualaj klopodoj plibonigi ĝin. ;

Partoj de la verko celas informi kunlaboremajn esperantistojn pri la konceptoj de la laborgrupo, alvoki ilin aliĝi en la opaj fazoj de la projekto. Aliaj partoj liveras pluajn faktojn pri la nuna komunikada misfunkciado de la Komunumo. Kaj la tria komponento estas la prezento de allogaĵoj de Esperanto (ekz. 10 avantaĝoj de Esperanto, propedeŭtika valoro, aldone la 16 reguloj) por la nacilingvaj tradukoj.

Listo de la esperantistaj ekspertoj delegotaj al informkunsidoj kaj bibliografio kompletigas la dokumenton. Mendu ĉe la libroservo de UEA.

Juna amiko ekde nun eldonata de ILEI. Abonu la revuon de perantoj en 30 landoj, tra la abonservo de UEA aŭ rekte per la kasisto de ILEI!

IPR e 23

— pàgina 18 del PDF —

REAGOJ

Pri tabuaj demandoj

Gratulinde reagalvoka estis la novjara medito de la prezidanto.

Ŝajnas al mi, ke necesus rezultoj de multhoma publika enketado por statistike konfirmi ĉu vere averaĝe 1 mondano el 5000 (0,0290) parolas flue Esperanton (se oni aŭdacas sampasteĉi nedenaskajn parolantojn de Esperanto kaj denaskajn parolantojn de aliaj lingvoj,ja temas pri flueparolantoj, ĉu ne?) Se ne, la multaj derivitaj statistikoj estas nura matematika ludo.

Kaj kiom fakte gravas tiu averaĝa denso, tiu „kritika” (decida?) maso? Senfinaj seniluziiĝoj interkrokodilaj konvinkas min, ke Esperanto estas almenaŭ tiom socia kiom lingva fenomeno, ke plej multaj homoj restas esperantistoj pro „amikaj rondoj” kaj laŭ mi, relative malmultaj fortaj kaj entuziasmaj „kernoj” (urboj, regionoj) en diversaj landoj kiuj vigle interagadas, preskaŭ garantius/as la pluvivon de Esperanto. Anekdote mi jam plurfoje rimarkis, ke krokodiloj kiuj daŭre klubumas kaj vojaĝas kun esperantista amika rondo povas preskaŭ senintence fariĝi sufiĉe fluparolantaj. Laŭ tiu vidpunkto, anigo en allogan rondon kadre de tia kerno kaj „ĝemeligo” de kernoj alprenas „kernan” gravecon (eble eĉ plian ol la elverŝado de limigitaj forto kaj mono en eventuale ne-tre-esperigaj klopodoj „tutmondigi” Esperanton).

Fine mi ŝatus proponi ankoraŭ du „tabuajn” demandojn (eĉ se ili ne rekte kondukas al instruinstigo).

Kiom da „kulturo” fakte havas propre Esperanto? P.V., nebulinte pri „spirita evoluo” notas ke kulturo „postulas” komprenon pri belartoj kaj beletristiko. Nu almenaŭ skriban verkaron ja havas Esperanto (la demando, kiom da esperantistoj estas edukitaj paroli Esperanton laŭ ĝia propra lingva spirito, €stas alia — eble pli interesa — afero). Sed ĉu kulturo ne estas vere la tuta vivmaniero de homgrupo, la karakter(iz)aj manĝaĵoj, vestaĵoj, humuro, eduksistemo, leĝaro, moralo ktp. ktp. Kiomgrade „Esperanto” havas tiajn?

Teme de moralo vi eble diras „ĉu ne la interna ideo?” Sed kiom unika estas fakte la interna ideo? Supozi ke el ĉiuj internaciaj organizoj kaj kontaktoj nur la esperantistajn — kaj ĉiujn esperantistajn — penetras spirito de amika komprenemo, estas por mi same mise kiel pensi ke nur kristanoj vidas la lumon.

Polemike via Mike SADLER

Gratulojn pro tiu artikolo! Ne plu estu tabuoj tiaj. Por objektive argumenti kaj agadi, la esperantistoj ne plu timu la realecon. Ĝin mi fotokopiis por diskonigi al kelkaj aktivuloj, kiuj ne abonas IPR-n.

Germain PIRLOT

24 e IPR

EL LA INFORMILOJ DE LA SEKCIOJ

ĈINIO

La dua eldono de la Materialo pri la oficiala Esperanto-instruado en Ĉinio [sHAO Rong (Soliva) kaj ZHANG Xiaoxia] prezentas informojn pri superaj kursoj tra la tuta lando (adreso, instruisto, nombro de kursanoj, uzita lernmaterialo, rezulto de la kurso.

GERMANIO

La 100-an membron oni salutas en la AGEI-cirkulero 4/91. El la IPR-ampleksa eldonaĵo estu menciitaj: ~ Unua artikolo de Michael Josef SCHERM el la serio pri E-instruado; ĝia temo estas la unulingvaj vortaroj. “ Uwe Joachim MORITZ: Cu internaciismaj pedagogoj kontraŭ etnaj minoritatoj?

Esperanto kaj Instruado iĝos la nova titolo de la revuo, kio donos liberecon al la germanaj gekolegoj „raporti kaj pri esperanto (lingvaj demandoj, E- konferencoj ktp.) kaj pri la instruado de Esperanto kaj ankaŭ pri instruado ĝenerale”.

NEDERLANDO

„NGGE sciigas” unuavice siajn membrojn pri aktualaĵoj de ILEI. Granda strebo de la sekcio estas kolekti ĉiuspecajn lernolibrojn. Kolego Ton VERWO- ERD atendas donacitajn lernolibrojn, por ke la estonta generacio daŭrigu vian instruistan taskon laŭ pli favoraj kondiĉoj… (Luksemburglaan 545, 1966 MJ Heemskerk, Nederlando)

SVISIO

Kultura Centro Esperantista en 1992 denove akceptas kursanojn kaj gastojn! Lingvokursoj okazos jam en februaro kaj marto. Aperis alloga afiŝ-forma kolore presita programo por la tuta 1992: petu ekzemplerojn por via klubejo! Almenaŭ du kursoj por instruistoj okazos (vidu nian kalendaron).

SENDU AL LA REDAKCIO LA INFORMBULTENON, CIRKULERON DE VIA SEKCIO ESTAS JA BEZONO DE DUDIREKTA INFORMFLUO !!!

BRAZILO

El ĉefurbo Brazilio oni proponas ĝemeliĝon inter lernejoj kie Esperanto estas instruata. Gemeliĝo signifos la jenon: Esperanto-korespondado inter la gelernantoj de la ĝemelaj lernejoj, interŝanĝo de informoj pri eduk-metodoj, interŝanĝo de lernolibroj uzataj por instrui matematikon, geografion, biologion, historion ktp., interŝanĝo de fotoj ktp. Skribu al E-Asocio de Brazilio, Cc. P. 11.1124, BR-70084 Brasilia DF, Brazilo.

IPR e 25

— pàgina 19 del PDF —

Ekzamenoj tra tri jaroj Tri jarojn post la relanĉo de la ekzamenoj, transprenas la gvidadon nova sekretario de la Ekzamena Komisiono. Indas rigardi kiom sukcesis la strebata popularigo kaj tutmondigo. La lasta jaro 1991 estis ĉiurilate la plej sukcesa: rekorda nombro de sesioj kaj kandidatoj. Dek sesioj en ok landoj: trifoje en Cinio — la lando kun la plej granda nombro da sesioj kaj kandidatoj tra la jaroj kaj kie la ekzamena gvidlibro estis eldonita enlande du-lingve. Unuafoje en Rumanio, (la plej granda sesio) kie imp- a ANTUU k resis la eoo, ermito sub malfacilaj Sukcesintoj laŭ landoj kondiĉoj. En Bulgario, kie la enlanda studp- $ Lando 1989 90 91 Sume

lano tre proksime sekvas tiun de la ILEI-ek- 3 Ĉinio Ano Oazo aJ zamenoj. En Belgio, kie la movado, $ Rumanio 2. kvankam forta, dediĉas sian forton al aliaj 3 Belgio La kampoj — precipe informado — kaj ne or- kk sko

: ; : : ulgario IO». ganizas proprajn enlandajn ekzamenojn. En Hungario To

Hungario, ĝuste en instruista trejnejo. En 3 prancio Germanio, en junulara renkontiĝo. Ĉiu se- £ Jugoslavio sio iumaniere pravigas la aserton, ke ni por- 3 Svedio

tas la ekzamenojn al la bezon-lokojn, ankaŭ 3 Nederlando en landojn kun severaj ekonomiaj kaj sociaj $ Germanio problemoj, ĝis inkluzive militado. Kanado

La 186 sukcesintoj el 1989-91 venas el 31 =

; PON : S : vislando landoj de ĉiuj kontinentoj: 63 el okcidenta 2 m„7;„ Eŭropo, 52 el orienta, 43 el Azio, 23 el 3 pinniando Ameriko, 4 el Afriko kaj 1 el Oceanio. Pliaj ŝ Hispanio statistikoj troveblas apude. Gazetara komu- 2 Meksikio niko kun tiuj informoj dissendiĝis vaste. Sovetunio

Transdonante al la nova sekretario, s-ino 3 lrlando M. Hunnninck, Centre Culturel ”La Chari- 3 Norvegio te”, B.P. 136, F-84200 Carpentras, estas fari- seria ;

A A 3 R : 1 ĝerio (Svis) ta informilo por centroj dezirantaj Organizi 2 ijo, ekzamenojn. Restas pretigi konsilaron por 3 Nov-Zelando ekzamenantoj. Restas reeldoni la gvidilon, ŝ Malagasa DR kun listo de rekomendataj libroj. Restas la- 3 Israelo nĉi superan nivelon. Konstanta bezono es- ; Tanzanio tas pli da kompetentaj laborfortoj verki ĝ Islando novajn testojn; la nuna intensa ofertado for- 3 Britio konsumas ilin pli rapide ol ni povas krei ilin. 3 «ano

OoOOOPOOEOPOPOPOO~ ss OOPGOOS Va VLVWwI VWVUIDOMIPO

ĤOOOOPOO~ ~es sOOPOONNOOSWwWw Ve WUBWOOROPO Daa au ua a i aaa a ua a NOOR RU VI DMEPPVOPDONA

Neas s ss OOPOOPOPOO-OPOVNNOPONNaWw~

[to] Ik oo

Lt . Restas la dezirindeco agnoskigi la ekzame- = ” nojn ĉe oficiala eduka instanco. Restas al IEK elekti novan prezidanton. Kvankam tiu ”restas”-listo longas, la lastaj tri jaroj portis solidajn atingojn: la gvidlibro estis tre fervore akceptita; sesioj estas sopirataj; la ekzamenoj disiras multe pli vaste ol iam ajn antaŭe — ĉio tio do-

nas bonnn bizon prr ia plela: Stefan MacGill, demisianta sekr. de IEK.

26 e IPR

SPAASPAN SAN MANS AAA SMAAA SPA SAS AAA SIA TANA AA SA STATAN

; Monato Sesio

Kandidatoj Elemente (Kontentige Bone Tre bone) Meze Sume

SAprOdorheluS. (R) …. 23 ..9…2…8 ..2.,12 ..2i ŝ 2 Jul Veliko Tarnovo (BG) .. 13 .. 1 semen Ee ge zona a L S Jul Bergen (N) „ili OLIS? qr ar a dk ; SAugHefei (CN) ……. e o ME rpo sek uea . » Aug Guangzhou (CN) ARPRESION 3 da rd eeo o Te dus e ; $ Sep Subotica (YU) …… o ASO Sd o p a : 2 Sep Bruselo (B) TOE l aleo Speaks POERTuslo Dukora Tor los SS opon ntoj koj : SNovSzombathely(H) ..11 ..O …O…8 ..2..10 ..10 ; 4 Dec Tangshan (CN) Kos Oj sua SP TASO Up 6705. STOJ o ETN RSI o] J SDecCuxhaven(D) ….. NS ETAN a moso lo SM] o DAS ; ĝ 10 sesioj Feoj Elo» “ass. 4 sag 20. 67 “= I02 ;

?; p ki un er a e a aar. ao ul

Sesioj Sukcesintoj Landoj Elemente Meze tre meze ĈIUJ Kont. Nombro Kontinentoj kontentige bone bone sume SUME Landoj 1989 TANE o RS a KEJ tj p o EE kam Li EO o LOR, e an LS 1990 TU ro I VA I KE E eO a a e ve a 1991 IO; “=smeB e fo Deala ag a DO em GZ ORE eO 4 SUME: 2687, , 15 45 E IGO o a20 vieno) «erso ov ION SD agla. 5

Protokolo de sukcesintoj en

la elementa ekzameno 1991 (35 personoj el 11 landoj) Lando, urbo , nomo, sesio Belgio, Belgrade. LEPAGE, Georges (Br) Belgio, Beringen. ROMBAUT, Gustaaf (Br) Belgio, Drongen. DE COSTER, Ilja (Br) Belgio, Erpent. TILLEUX-C, Gilen (Br) Belgio,Kalmthout. NEVELSTEEN,Yves (Br) Belgio, Marche-en-Famenne. KRAWIEC, Julianna (Bruselo, septembre) Belgio, Marche-en-Famenne. KORKUS, Helene (Br)

Brazilo,Farol. JATOBA,Nieder Silveira, (Be) Bulgario, Pleven. SOTIROVA, Elena (VT) Ĉinio, Anhui. ZHANG Yuan (H) Ĉinio, Shaoguan. LIN Xiaochan (G) Ĉinio, Guangzhou. JIAN Weijian (G)

inio, Guangzhou. HE Weiming (G)

inio, Nanhai. LIANG Yingxiang (G) Ĉinio, Qingdao. ZHONG Tao (T) Ĉinio, Changsha. WANG Caohai (T)

Ĉinio, Tumen. LUO Qinghua (T) Finnlando, Kallkullen. ANTSKOG,Carola (la sekvaj ses en Bergen julie) Finnlando,Tampere. LAAKSONEN, Terhi Germ., Miltenberg. FARRENKOPF, Ulrich Germanio,Rendsburg.LEHMMANN, Wilma Islando, Hafnarfjordor. MELBERG, Loftur. Israelo, Haifa. GREGORY-ZIELINSKI, Michele. Jugoslavio, Teslic. KRAGIC, Gradimire. Rumanio, Timisoara. POPA, Radica (C) Rumanio, Cluj. BANDICI, Claudiu (OS) Rum.,Csomafalva.MADARASZ,Katalin(OS) Rumanio, Gheogheni. FEKETE,lldiko (OS) Rumanio, Gheogheni. VASS, Edith (OS) Rumanio, Ocna de Sus. PAROJDI, Kalman-Endre (Odorheiu Secuiesc aprile) Rumanio, Odorheiu S. SZASZ,Csaba (OS) Rumanio, Odorheiu S. SZASZ, Enik6 (OS) Rumanio, Odorheiu. MOLNAR Jozsef(OS) Rumanio, Ruganesti. INCZEFI, Tibor (OS) Tanzanio, Dar-es-Salaam. MASHAURI, Constantine (Bergen julie)

IPR e 27

— pàgina 20 del PDF —

Protokolo de sukcesintoj en ginio, Lina Eo Eerknt m KONFERENCA KAJ KONGRESA KOMUNIKO ..= — = dr Crekrdo. SHANG LLA i La Tago de la Lernejo en la UK (Vieno, la 28-an de julio, mardon) konsis- (67 personoj el 15 landoj) Ĉinio: Woliang. JANG .Vude 1) 14 partoj: De la 9a horo ĝis la 13 ; inio, Weifang. JIANG Yude tos el 4 partoj: De la 9a horo ĝis la 13a: Lando, urbo, nomo, sesio Finnlando, Abo. RITAMAKI, Anna (Be) e La estraro donos koncizajn informojn al la kongresanoj pri la pedagogia fa- Belgio, Hasselt. BERX, Peter (Bruselo sept) Francio, Ales. VIGNE, Henri (Be) k 3 instrilabeŭo loj eksci, Belgio,Oostende. WYLLEMAN, Raymond Hungario,Celledomĉik. TINGER,Tŭnde a agado, Imstrulaboro kaj € enoj; : 2 PETIS, : (Br) (Sz) e Leciono estos prezentata, eta fragmento el la Gimnazio por stimuli publi- Belgio, Polleur. JACOB, Joseph (Br) Hungario, Koszeg. MURANYI, Peter (Sz) kajn metodikan diskuton kaj spertinterŝanĝojn; Belgio, Verviers. JACQUES, Jean-Marie daj E-o Nor INNOVAI ievanas e Al Komenio estos dediĉita la sekva parto de la Tago por konsciiĝi pri liaj mo Warneton. THUMERELLE, Jean- Hungario, Papa. NEMETH, Joszef (Sz) teologiaj, filozofiaj kaj pedagogiaj ideoj, ĉar pluraj el ili ankaŭ nuntempe Claude (Br) Hungario, Papa. VERRASZT O Agnes (Sz) estas aktualaj kaj freŝaj. Belgio, pater GRELA, karb ao opan pika. RIEN Ega lie (62) Je 16h okazos registriĝo al elementa kaj meza lingvo-ekzamenoj de UEA/ILEI Brazilo, SaoPaŭlo. LADALARDO, Maria lO, . : : J “ Britio, Laverstock. KNOWLES, Katie-Yvon- NUNDSND, Eo kaj 1a skriba antaŭtesto. ungario, : : o ; AP : uk OS Orjahovica. BUJUKLIEVA, Hungario, Zalaszabar. KIRSCH, Janos (Sz) La ILEI-Konferenco (1-7 aŭg., Bratislava, Ceh-Slovakio) havas la kadrote- Penka (VT) Irano, Tehran. KHEYR-KHAH, Reza (Be) mon “Methodus linguarum novissima”, kun adapto en Esperanto: La plej no- Bulgario, Bjala Slatina. DIKOVA, Mariana Jugoslavio, Mali ldjo$. VIRAG, Csilla (8) vaj metodoj de la fremdlingvo-instruado. Tamen ne nur metodoj, sed ankaŭ Jugoslavio, Subotica. VOJNIC, Blasko. (S) J J p mana a Vi eo J» Bulgario, Sliven. DIMITROVA, Ĥristina (VT, Nederlando, Eindhoven. SLUIJTMAN, Wil- rm = efikaj suomo, = L Estraroj demonstrado k.s. estos bonve- Bulgario, Sofio. ENĈEVA, Tatjana (VT) lem (Be) : naj. La faka programo de la Konferenco dividiĝos je tipoj Eulparo oj a sepo klo La ; on, Niewegein. VERWEIJ, Jaco- A) Prelegoj o Ee KOSTOVA, ma GN ) Rumanio, Bixad. TRIFOI, Mihail (OS) e D-ino Barandovska-Frank: “Methodus linguarum novissima”, kiu estas pli Bulgario, Varna.ŜIVAROV, Aleksander (VT) Rumanio, Bucuresti. CONSTANTIN, Marian ol metodika verko, ĉar ĝi enhavas la pansofiajn strebojn de Komenio; Bulg., Vraca. TRIFONĈOVSKI Ljubomir (VT) a (la = ka NIO rag) S e S-ro Malovec, M..: Pri la vivovojo de Komenio; seJ dela vo : umanio, i. y : ; inio, Peni MO pin, () ŭi Rumanio. Gheogheni. BALAZS, Istvan (OS) e D-ro Dahlenburg, T.: La komplekseco de la eduka procezo; ; Ĉinio, Hefei. LIU Baoguo (H) Rumanio, Mercurea Ciuc, SANDOR, Denes e D-ino Martonova, M.: La pozicio de instruisto en la instruado de fremdaj Ĉinio, Xiuning. WU Lin (H) Rumanio, Odorheiu S. SZEKELY, Szabolcs lingvoj inkl. Esperanto. Ĉinio, Fuyang. YUAN Yingchun (H) Rumanio, Odorheiu 8. SZASZ, Lenke Anna ji Ĉinio, Hefei. ZHANG Cuilan (H) ‘ pl sedla, Kra ne L ONO EGuao B) Praktikaj lecionoj . Ciutage ni spektos 1-2 studhorojn de la Gimnazio aŭ ini ) k umanio, Odorheiu $. „ Ladi „said nitaj ; ESN I PNPON VIE o SOE RJ ; Ko. E FU amaj rej (G) Rumanio, Priad. SZASZ, Lenke (OS) provlecionojn de C-nivelaj Cseh-seminarianoj. Tio estu instigo por pridiskuti Ĉinio, Guangzhou. YANG Hong (G) Rumanio, Sibiu. ALBU, Vasile (OS) edukajn, didaktikajn kaj metodikajn aferojn. Instruistoj de diversaj fakoj (ekz- Ĉinio, Guangzhou. LIU Weizhuang (G) p ridrudaa us noran ela as, e matematiko, geografio, muziko ktp.) estas aparte invitataj al la Konferenco! SPI era a salas (G) mm” afasi keo C) Okazos C-grada Cseh-seminario dum la tuta Konferenco kun 6-8 instru- Ĉinio. ĈUERGzhohi OAS e (G) Svedio, Karlskoga. FORSMAN, Lars (Be) : ontoj. Gin gvidos s-ino Smideliusz K. Rilate al Cseh-kurso kaj seminario kon- Ĉinio, Tianjin. SONG Jingquan (T) ; taktu la Internacian Esperanto-Instituton: Riouwstraat 172, NL-2585 HW DEN HAAG.

Interesuloj povos sekvi ankaŭ seminarion pri la Esplor-kreiva vojo, gvidatan fare de s-ro Hoekstra, Frederikslaan 47, NL-1871 SB SCHOORL. Informojn petu ĉe li mem: Ni ĉiuj estas invititaj fare de ges-roj R. kaj F-G. Rossler

Ĉu vi iam scivolis, kiel skribi ‘ILEP en la ĉina? Se jes, respondon vi ricevos sur por spertiĝi, kiel instrui E-kantadon kaj muzikon, kian kvaliton, kun kiuj celoj. la titolpaĝo de la ĉina eldono de nia ekzamena gvidilo. Tiu du-lingva versio €s- D) Vesperaj spertinterŝanĝo: en ”metodikaj metiejoj”. i.a. Horst-Kolinska,

tas duoble pli ampleksa ol la orginialo. M.: Kiel instrui por ne perdi kursanojn; Stoica: Kiel prilabori tekston; Kereszt-

hegyi, T.: Piktogramoj kiel demonstriloj en la E-instruado, k.a, — y E) Kurantaj aferoj de la Ligo: ekzamenoj, sekcioj, financoj, eldona agado, EIRIESRIEZZUT UMI: ; j aje : seno, ;

28 e IPR IPR e 29

— pàgina 21 del PDF —

Krom la fakaj kaj organizaj programeroj ni antaŭvidas

— ekspozicion de riĉa Esperantaj-kolektajo de s-ro Geleta E,;

— viziton al lokaj kaj regionaj vidindaĵoj enkadre de ekskurso : = neformalan kunestadon inter ni kaj kun la geknaboj.

ILEI-Gimnazio, t.e. internacia somera gimnazia semajno por 13-16-jaruloj, Ĝis nun aliĝis 10 geknaboj el 6 landoj, sed krome multaj petis informojn, do atendeble baldaŭ pleniĝos la 20 lokoj. Estas ankoraŭ ebleco, ke ankaŭ vi aligu viajn gefilojn aŭ gelernantojn se ili bone parolas Esperanton. Ni kore invitas ilin! Jenaj gekolegoj bonvole entreprenas gvidi lecionojn:

Arnaudov, P, (BG) matematikon; Baross-Korody Zs.(H) E-lingvon; Tvarozek, E, (ĈS) E-literaturon; MacGill, S.(NZ/H) geografion; Ge-sroj Rossler,

(Germ) muzikon, kantadon. Specialajn okupojn gvidos: Barcsay Zs. (H) porjunularajn lecionojn pri Komenio; Dr.Dahlenburg, T. (Germ.) konversacion; Geleta E. (ĈS) – gvidadon tra ekspozicioj ktp.; Kwasniewicz, H. (PL) dancadon; Tilleux-Craenhals, G. (B) ludojn. Ni atendas ankoraŭ instruiston pri sporto kaj aŭ pri arto/manlaboro. Proponu kompetentajn personojn, se Vi scias pri tiaj! Ĝis la revido en la Konferenco kaj Gimnazio en Bratislava!

BARCSAY Zsuzsa (adreso kovrile)

Kotizoj por la konferenco restas senŝanĝaj ĝis la 30a de junio! Komuna aŭtobuso je tre favora prezo veturos de la UK je 15.00h en sabato.

La nederlanda sekcio faris laŭdindan decidon: ili decidis finance ebligi la ĉeeston de unu juna nederlandano en la Gimnazio. Sekvinda ekzemplo!

LKK malfermis specialan konton, kiun rajtas uzi ĉeĥoj kaj slovakoj kaj aliaj reform-eŭropanoj povantaj antaŭpagi en kronoj. Vseobecnd ŭverovA banka,

Poprad: 18431-562/0200.

METODIKO

Kiel instrui por ne perdi kursanojn? Mila van der HORST-KOLINSKA

La legantoj certe aŭdis pri la fenomeno, ke dum kursoj, gvidataj laŭ Csehmetodo, malofte iu lernanto forlasas ĝin, sed, kontraŭe, tiaj kursoj ofte finiĝas kun pli da kursanoj ol komenciĝis, kompreneble se gvidis ĝin bona Cseh-instruisto. ;

Ĝis nun oni ne analizis tiun fenomenon, kvankam neniu alia instrumetodo atingis tian rezulton. Miaopinie tiu fenomeno de Cseh-metodo fontas ĉefe el jenaj bazaj principoj de la metodo:

e fremdlanda instruisto, kiu kapablas instrui al plurnaciaj lernantoj (por krei naturajn kondiĉojn komuniki en lernata lingvo)

e ne-uzo de lernolibro kaj nacia lingvo (por lerni pensi en lernata lingvo)

e konversacia formo (por uzi parole la lingvon ekde la unua leciono)

30 e IPR

e komprenigado de vortoj kaj gramatikaj reguloj per prezentado de objektoj, per gestoj, konvenaj ekzemploj kaj ekzercoj (por pli facile kompreni la funkciadon dc la lingvo)

e sekvo de la didaktika regulo gvidi la lernantojn de konataĵo al nekonataĵo, kiun Cseh nomis „gimnastiko por la cerbo”, per uzo de jam konataj vortoj por skribi la nekonatan (ekzemploj troviĝas en la Konversacia Vortareto)

e sekvo de la metodikaj paŝoj (necesaj por CIU instrumetodo):

a) prezento de nova materialo

b) praktikado kun eventuala korektado

c) ripetado pere de aplikado

El la ĵus menciitaj principoj oni povas konkludi ke sukceso aŭ malsukceso ĉefe dependas de la kapabloj de la instruisto. Bonan instruiston oni bezonas por ĉiu-speca kurso, kompreneble. Cseh diris: „Instruisto kapablas sukcesigi la plej malbonan metodon kaj detrui la plej bonan”. Bona Cseh-instruisto estas trejnata instrui la lingvon ĉefe al plurlingvaj lernantoj. Si/li devas

“ ŝati instru-laboron kaj facile kontakti kursanojn

“ bone koni, kompreni kaj uzi parole Esperanton

“ esti konvinkita pri la valoro de Esperanto

“ kompreni la metodon kaj fidi en ties efiko

“ esti kapabla kapti atenton kaj teni ĝin dum la tuta renkontiĝo

“ esti aktiva, sprita, eĉ aktoreca, sed precipe natura kaj pacienca

“ esti kapabla krei amikan etoson, vigligi kursanojn, veki intereson, racie prezenti la lingvon, montri la praktikajn valorojn de Esperanto, adaptiĝi al ofte ŝanĝiĝantaj kaj ne anataŭvideblaj kondiĉoj kaj situacioj

“ esti inventema, konsekvenca kaj akurata, sed ne enuiga

“ esti tre bone preparita por ĉiu renkontiĝo

havi bonan kaj klaran prononcadon .

“ Ne paroli mem tro multe, sed gvidi konversacion, uzante K7-demandojn kaj evitante ĈU-demandojn.

Traleginte tiujn postulojn oni povas dubi ĉu tia instruisto ekzistas. Parte dubantoj pravas, ĉar mi ja prezentis idealan Cseh-instruiston kaj mi scias ke idealoj ne ekzistas, tamen oni devas konscii al kio strebi kaj kion provi atingi!

Manko de devoj karakterizas la metodon: ĉio okazu libervole; la kursanoj ja venas ankaŭ libervole al la kurso! La etoso estu agrable leĝera, do alloga por reveni (sen lerneja disciplino). Tamen… estas tasko de instruisto gvidi la tuton tiel, ke la kursanoj post ĉiu renkontiĝo tuj spertu utilon kaj havu la senton ke ili lernis ion novan. Manko de tiu sento kaŭzas perdon de kursanoj!

Intence en la libro Baza Cseh-kurso, kun metodikaj konsiloj por kursgvidantoj, la instru-materialo ne estas dividita en lecionojn, sed en punktojn kaj temojn, por ke la instruisto povu facile adapti ĝin al la nivelo de kursanoj kaj uzi ĝin laŭ bezono kaj ne laŭ devo (al kio devigas libro, dividita en lecionojn).

Resume mi citas la eldiron de Andreo Cseh ke „kurso fiaskas ne pro malbonaj lernantoj sed pro nebona instruanto”. Pri tio oni klopodas edukcele

IPR e 31

— pàgina 22 del PDF —

konsciigi la Esperanto-instruantojn dum Cseh-seminarioj, por ke ili estonte ne

perdu kursanojn, ĉar tiuj perditoj jam nc plu revenos kaj ofte fariĝos kontraŭloj de Esperanto. Kaj ĝuste tion ni nepre evitu!

Mila van der HORST-KOLINSKA

Hengelolaan 1158, NL-2544 GT Den Haag

Reviviĝo en Rumanio

Nome de Rumania Esperanto-Asocio mi informas vin, ke oni fondis instruistan sekcion ankaŭ en Rumanio. Tio sukcesis ĝuste post la Internacia Metodika Seminario de ILEI en Odorheiu Secuiesc en aprilo 1991, kie okazis la lasta multnombra kunveno de rumaniaj esperantistoj. Ĉar la vojaĝkostoj dekobliĝis, alia aparta kunveno ne eblis, do ni kaptis la okazon renkontiĝi dum la junulara kongreso de REJO en novembro 1991. Estis reprezentitaj precipe tri regionoj de nia lando: Oradea, Baia-Mare kaj Timisoara. Tie ni diskutis ILEI-aferojn.

La estraro de la sekcio konsistos el unu reprezentanto de ĉiu regiono kun aktiva instrua agado, nuntempe: Cluj, Baia-Mare, Sibiu, Brasov, Oradea, Suceava, Miercurea-Ciuc, Craiova, Bukuresto kaj Timisoara. Tiuj reprezantantoj ricevos niajn enlandajn cirkulerojn kaj informos la ceterajn esperantistajn instruistojn pri la enhavo.

Almenaŭ dek personoj membriĝis al la internacia ILEI; la sekcio havas plie dudekon da membroj, kaj pliaj trideko da instruistoj deklaris sin esperantistoj aŭ eĉ instruas la lingvon. Ekzistas multaj personoj en REA, kiuj ne profesie instruas, sed emus instrui Esperanton. Por tiuj ni planis metodikajn kursojn kadre de la sekvonta kongreso de REA. Ni havos poste regulajn kunvenojn de la sekcio. Okaze de la REA-kongresoj okazos demokratiaj elektoj por la estraro de la sekcio. Ni sukcesis abonigi ĉiujn Esperanto-instruistojn al Juna amiko, kiu restas la plej abonebla gazeto por ni.

Depende de ekonomiaj faktoroj, ni klopodos organizi somerajn kursojn de Esperanto en la montara regiono Baia-Mare. En Timisoara ĉeestas centoj da studantoj en nedevigaj kursoj je tri niveloj, kiuj fermas la studojn plejperte per skriba aŭ buŝa ekzamano. Ok personoj instruas Esperanton en la Universitato. Kelkaj studentoj jam partoprenis E-ajn arangojn, precipe en Bulgario (1991), Svislando kaj Norda Germanio (1992) kun bonaj rezultoj. Aliaj edukaj agadoj: e Instruistoj el Timisoara pretigis novajn eldonojn de E-rumana. kaj rumana-E vortaroj

kaj klopodas aperigi ilin.

e Semajnfinaj radio-programoj pri Eo okazis en Craiova kaj Bukuresto.

e Koresponda kurso estas lanĉita en Bukureŝto, sekvos en Timisoara.

e Grupeto da mezlernejanoj kun instruistoj strebas partoprani la ILEI-gimnazion en Bratislavo (Slovakio) somere.

Bonvolu konsideri, ke vivas kaj agadas en Rumanio sufiĉe riĉa instruista movado. Ni promesas plibonigi tiun agadon malgraŭ la soci-politikaj kondiĉoj, kiuj malhelpas nin. Bonvolu konsideri nian aliĝpeton al Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj,

Sekciestro: Angela Stoica, Timisoara, Rumanio

32 e IPR

RAPORTO PRI LA ESTRAR-KUNSIDO EN BUDAPEŜTO: Centoj da faroj kaj decidoj

Kvar el la sep estraranoj de ILEI kunsidis dum tri tagoj en Budapeŝto de la 20a ĝis la 23a de februaro. Laŭ la ĉefaj punktoj el ilia tagordo, la Estraro:

1. Landaj sekcioj:

“ Konfirmis nomigon de reprezentanto el Albanio.

” Ricevis por plutrakto aliĝpetojn de sekcioj en Rumanio kaj Kroatio kaj interparolis kun reprezentantoj de ambaŭ.

“ Pretigis enketilon/gvidilon por nomigo de reprezentantoj kaj alian por fari sekcian aliĝpeton al ILEI, por disdono en Poprad (Seminario pri informado) al ĉeestantoj el la novaj ŝtatoj de la siatempa Soveta Unio. (Dezirantoj petu tiujn dokumentojn).

“ Proponas al la komitato regularon por konkurso “Plej aktiva landa sekcio (Teksto tuj poste dissendita al la sekcioj por poŝta voĉdono)

“ Decidis reenkonduki membrokartojn.

“ Aperigos novan varbilon/aliĝilon, en ĉi tiu numero de IPR.

” Konstatas, ke la japana sekcio ĉesis funkcii kaj klopodas pri restarigo.

2. Komisionoj kaj planado Aprobis trijaran laborplanon, kiu aperas en ĉi tiu IPR anekse al la varbilo.

“ Starigis komisionon pri internaciaj lernejaj konkursoj sub gvido de s-ro G.

Kurucz, Nyiri u. 11, H-6000 Kecskemĉt, Hungario. “ Aŭdis raporton de la Terminologia Komisiono, kiu faris peton al ekstermovada fonduso por ebligi kompilon de 5-lingva pedagogia terminaro.

3. Financo

“ Ricevis provizoran finkalkulon por 1991, kun modesta pozitiva saldo.

“ Modifis la kriteriojn por repago de vojaĝkostoj al estraranoj — por permesi al ekstereŭropaj estraranoj almenaŭ unu vojaĝon al estrarkunsido aŭ konferenco koste de la Ligo ene de la trijara deĵor-periodo. La PTOPONO TES- tas ene de la buĝeta limo por 1992

Proponas, ke la kasisto kaj estraro mem kuratoru la Fondaĵon Szerdahelyi. En 1992 ĝi subtenos la gimnazion de ILEI.

“ Decidis pri dudeko da membrigoj el la (tamen malplena) Koleghelpa Kaso.

“ Revizios buĝeton 1992 laŭ la nova eldona projekto (vidu sube).

4. Ekzamenoj “ Informiĝis pri la rekorda nombro de sukcesintoj kaj sesioj en la ekzamenoj de UEA/ILEI en 1991 (vidu la protokolon aliloke en la numero; gazetara komuniko estis dissendita al kvindeko da adresoj.) Proponas al IEK modifi la regularon, por ke loka ekzamena komisiono rajtu permesi anticipan verkon de la eseo.

IPR e 33

”

— pàgina 23 del PDF —

“ Vokas por kompetentaj helpantoj en la verkado de novaj testoj.

“ Bordeziras al la nova sekretario de IEK, s-ino Marie Hunninck.

“ Atendas, ke IEK baldaŭ havu denove prezidanton.

“ Plupreparos la superan nivelon, kun aŭ sen la longe atendataj regularaj modifoj, kiujn UEA volus fari.

Konscias pri la neceso eldoni novan gvidlibron, prefere tri-nivelan.

5. Instruado W

“ Komunikas ke la rezulto de la enketo pri instruado aperos en IPR kaj JA 92/1, sed konsterniĝas, ke apenaŭ tridek reagoj alvenis.

Aŭspicios kursojn pri E-instruado en KCE (Svisl.); Tirenio (Italio) se eble en Grĉsillon (Francio) kaj proponas kunorganizi kurson en E-Centro Bialistoko gvidota de mag. Irena Szanser el Varsovio.

“ Kontaktigos vojaĝigeblajn instruistojn kun akceptemaj lernejoj.

“ Vokas al universitatanoj plene respondi la enketilon de s-ro G. Pirlot.

“ Formulos apog-leteron al la E-fako en la Pedagogia Altlernejo de Szombathely, kies estonteco falis en dubon.

6. Konferencoj “ Konstatas, ke dudeko da aliĝoj alvenis por la 26a Konferenco kaj deko el “plej diversaj landoj por la gimnazio kaj ses por la C-grada Cseh-seminario.

“ Konsterniĝas, ke nur la februara revuo ”Esperanto” mencios tiujn aranĝojn.

“ Vokas al sekcioj kaj redaktoroj des pli forte diskonigi la du aranĝojn.

“ Preparos freŝajn gazetarajn komunikojn pri ili kaj la ”Tago de la Lernejo”,

„ precipe kun program-detaloj.

“ Ĝojos post-kunside scii, ke la kotizoj anoncitaj en la aliĝilo por la Konferenco kaj Gimnazio povos pluvalidi ĝis la 30a de junio. Tion konfirmis kunsido inter ILEI kaj LKK en Poprad, unu semajnon post la estrar-kunsido.

Decidis, ke la venonta IMS okazu en Zagrebo printempe 1993.

Korespondas kun hispanaj sekcianoj pri konferenco tie en 1993.

7. Statuto “ Dissendos la novan tekston nur al sekcioj nun kaj presigos ĝin poste. “ Akceptis regularon pri Honoraj Membroj por pludono al la komitato (Sendita tuj poste al sekcioj por poŝta voĉdono).

8. Eksteraj rilatoj “ Decidis, ke ILEI okazigu kunvenon en la Eŭropa Kongreso en Verono, en aprilo 1992. Gvidos s-ino Marija Belosevic kaj s-ro Edward Symoens. “ Serĉas novan gvidanton kaj kunlaborantojn por Pedagogia Gazetara Servo.

9. Eldonaĵoj = Akceptis transpreni la eldonadon de la lernejana revuo Juna amiko kaj adaptos buĝeton 92 konforme: tio preskaŭ duobligos la jarajn spezojn. Gazetara komuniko diskonigis la novaĵon. Praktike malmulto ŝanĝiĝos: la

34 e IPR

Sp lo do do Ko dad

ekzistantaj perantoj plue funkcios, la konto ĉe UEA same, sed ekde nun la kasisto de ILEI akceptos enpagojn, ĉu de unuopuloj ĉu de perantoj.

“ Konfirmis novan redaktoron por ”Internacia Pedagogia Revuo”, la hungaran sekciestrinon, s-ino Kovĝcs Marta.

“ Aŭdis raporton pri la kurantaj projektoj (Metodika libro Szanser: duonkompostita, presado aranĝita); Tendaraj tagoj, dua kajero verkita, desegnaĵoj farataj; Bonvojaĝo de Gubbins atendas ĉe Edistudio pro komputilaj malkongruaĵoj, Symoens, Propedeŭtika valoro de E, nun unua en la vico de E-dokumentoj ĉe UEA).

“ Atendas fakan opinion de prof. Glossop, kaj pretecon de brita kaj usona sekcioj kunlabori, antaŭ ol decidi pri anglalingva verko de s-ro John Ibbotson pri la valoro de Esperanto en instruado kaj kiel instrui ĝin alloge.

“ Esploros pri reeldono de Metodiko en la Praktiko (Barcsay Zs.)

“ Konsideros preni stokon de Metodiko de Rakuŝa, kiun UEA planas represi.

“ Kuneldonos grandan verkon kun prelegoj el soci-lingvistika konferenco, kies ĉefartikolon verkis prof. Szerdahelyi.

“ Starigos internacian perpoŝtan libroservon por la propraj membroj, kiu vendos la eldonaĵojn de la Ligo, kaj tiujn verkojn ricevitajn interŝanĝe por membriĝoj kaj abonoj alJuna amiko.

10. Rilatoj kun UEA “ Nomas s-inon Marija Beloŝeviĉ A-komitatano de ILEI en UEA. ; “ Faros en marto skriban proponon reĝisori kongresan temon pri edukado en iu estonta UK. “ Faros proponon pri honora membro en UEA.

En la kunsidoj la fakoj de ĉeestantaj estraranoj ‘ricevis eksterproporcian atenton; tamen ankaŭ sur la ceteraj kampoj intensa laboro okazas!

La estraro de ILEI kore dankas la hungaran sekcion pro la helpo ricevita en la organizado de la kunsido kaj la ebleco partopreni la Pedagogiajn Tagojn, la

ĉefan kunvenon por hungaraj instruistoj en la jaro kaj tie prezenti la internacian la-

boron de la Ligo. Bp. 4 mar 92. RA uu uh uu UN UZI

El la supraj paĝoj kaj el la trijara laborplano, vi nun klare komprenas kiajn agadojn vi povos subteni per donaco al

Fondaĵo Szerdahelyi de ILEI

Pere de la varbilo meze de la revuo vi povos facile fari donacon, kaj indiki al kiu tereno vi volas destini ĝin. Anticipan dankon!

TTTTETTTEETUJ

ELBPFICLEGEICLHFIELLSCHFPLHFSLBFIEBHRIELIESLDEIELEILLGIZHFSEHDRISLHRSKLLRIELHRISELHRIS,

IPR e 35

— pàgina 24 del PDF —

| ks»=—»—=—— ĉesos

daŭro de-la lernojaro; 36 studhoroj; 1

ENKETILO PRI INSTRUADO Y horo semajne; neoficiala; sen ekza- | ŝ

ŝ

J EN ELEMENTAJ KAJ MEZAJ k o

k LERNEJOJ » Francio

k 1991 /92 g La Ricamarie, infana kurso ekster

AA SI]

Belgio

Oostende, «Den Anklap” – Esperanto Klubo ”La Konko”; Marc KUFFEZ, Elisabethlaan 295, B-8400 Oostende; ne; ne; 4; 13 – 15-jaraj; 2 jaroj; 80 horoj; 2 h/sem; neoficiala; ekzameno; IK.

Britio

York; York Sixth Form College; John IB- BOTSON; 32 Turners Croft, Heslington, York YO01 5EL; jes; ne; 14; 16-jaraj; 3 monatoj; 10 horoj; 1h/sem; oficiala; sen ekzameno; KK.

Chippenham; Sheldon Lernejo, Hardenhuish Lane, Chippenham, Wilts., SN14 6HJ. Malcolm JONES; jes; jes; 5, 13-jaraj; 25 min/sem. Lunĉ-paŭza klubo.

Ĉinio

Jinan, Shandong Universitato, 250100 Jinan; Liu XIAOJUN; jes; jes; 13; 21 -23 jaraj; 2 jaroj; 4 horoj semajne; oficiala; deviga ekzameno, sen ĝi la gestudentoj ne povas diplomiĝi en la universitato; KK.

Xiang Tan, Xiangtan Normala (instruista) Instituto; Wang Qingsu, 5-501 Xiangtan Normala Instituto, 411201 Xiang Tan; Hunan Prov; jes; jes; 30; 20-jaraj; 1-jara kurso; 110 horoj; 3 h/sem; oficiala; ekzameno; IK.

Estonio

Tallinn, Instruista domo, Raekoja Plats 14, Tallinn. Eve OTSA. jes. 3, 17-60-jaraj. 70 studhoroj.

Tallinn, 44a Keskkool, 200029 Tallinn; Johannes PALU. jes; jes. 13-15-jaraj. 40 min/sem. 35 studhoroj.

Finnlando

Tampere, Lentavanniemen koulu, Lentavanniemenkatu 3, SF-33410 Tampere; Sylvia HAMALAINEN; jes; jes; 6; 9-jaraj; dum

36 e IPR

la lernejo, Jacques DONY, 3 bis rue Jean Jaures, F-42150 La Ricamarie; 4; 11-jaraj; dum la lernojaro; 74 horoj; 2h/sem; neoficiala; sen ekzameno.

Carpentras, Marie HUNNINCK, Centre Culturel «La Charite’, B.P. 136, F-84200 Carpentras. 5, 10-13-jaraj okaze de semajnfinaj staĝoj.

Outreau, College Albert Camus, Rue du Pres. Kennedy, F-62230 Outreau. S-ino Moniquie-NOEL. Jes; Ne. 10 — 19, 10-14-jaraj. 1 studhoro semajne. Klubo.

Germanio

Hamburg, Hamburga Esperanto-Klubejo, Klaus Groth str. 95, D-W-2000 Hamburg 26; Hella LANKA, Grunewaldstr.2, 2000 Hamburg 52; ne; ne; 12 komencantoj, 7 progresantoj; 26 – 68-jaraj; duono da jaro; 60-80 studhoroj en 24 lecionoj; 4 h/sem. komencantoj, 6 h/sem. progresantoj; neoficiala; okazas ekzameno; IK.

Duisburg, Stadt. Gemeinschaftsgrundschule, Krefelder Str. 47, D-W-4100 Duisburg 14; Heinz Gerd DIESENHOFF; jes; ne; du grupoj- l-10 infanoj, ll-8 infanoj; 9-jaraj; 1 jaro; 70 – 80 studhoroj; 2 akademiaj kaj 1,5. horloĝa; neoficiala; sen ekzameno; IK, KK

Kolonjo, Stadtisches Gymnasium Schulstrasse, Schulstr. 18, D-W-5000 Koln 71; Harald SCHMITZ; jes; jes; 6; 11-18-jaraj; 2 jaroj; 140 studhoroj; 2×45 min./sem. neoficiala; ekzameno; KK.

Rottweil, Leibnitz Gymnasium, Heerstr. 140. D-W-7210 Rottweil; Lothar MAHN; ne; jes; 8; 12-18-jaraj; dum la lernojaro; 5-semajnaj diversgrupaj kursoj; 1 h/sem; neoficiala; ekzameno.

Haitio

Port-au-Prince, College Bethesda, Rue Lamarre. Adrien LUZINCOURT. Jes; ne. 25, 19-30-jaraj. 2 studhoroj/sem, 24 entute. En oficialaj horoj sabate. bezonas librojn kaj kontaktojn.

Hungario

La Hungara ILEI sekcio raportas 1688 lernantojn en 1991/92: 20 en infan-ĝardenoj, 137 en klasoj 1-4, 601 en klasoj 5-8 de elementa lernejo, 675 en mez-lernejoj, 167 en altlernejoj, inkl. 12 en instruistaj trejnejoj kaj 88 en universitatoj, el kiuj 23 instruistoj. Pluraj instruistoj krome raportis rekte al ni:

Eger, Geza Gardonyi Gimnazio H-3300 Eger, Csiki u. 1.; BALOGH Viktoria, H-3300 Eger, Malomarok u. 40; jes; ne; tri grupoj: l- 11 personoj; 17-18 jaraj; 2 jaroj; 60 horoj; 2 h/sem.;oficiala; kun ekzameno; IK. Il-a grupo 14 personoj; 19-20 jaraj; 2 jaroj; 160 horoj; 3 h/sem; oficiala; kun ekzameno; IK. III-a grupo 15 personoj; 19-20 jaraj; 2jaroj; 160 horoj; 3 h/sem; oficiala; kun ekzameno; IK.

Eger, 9.sz. Altalanos Iskola, Vallon u.2; DOMBOROCZKI lIgnacne, H-3300 Eger, Hadnagy u. 10. 1l/5; jes; jes; 8; 8-10-jaraj; 3-4 jaroj; 50 horoj jare; 2 h/sem; neoficiala; sen ekzameno; KK.

Kecskemet, Banyai Jŭlia Gimnazium, Nyiri ŭt 11, H-6000 Kecskemet. S-ino Elizabeth kaj s-ro Geza KURUCZ. Jes; jes. 111 lernantoj, 15-17-jaraj. 2-3 studhoroj/sem., 350 entute. Ŝtata ekzameno. Volas korespondi.

Kisgorbo, Korzeti Altalanos Iskola, H- 8356 Kisgorbo; d-r SAMSON Laszlo. Jes;

– jes. 47, 8-12-jaraj. 9 studhoroj entute por di-

versaj grupoj. Oficiala. Dez. koresp.

Matrafured, Korzeti Alt. Iskola es Diakotthon, Udulosor 1, H-3232 Matrafured. KISS Jozsef. Jes; jes. 8, 13-14-jaraj. 2 h/sem., 50 entute. Neoficiala. Dez. kor.’

Papa, Nagy Laszl6 Alt. Iskola, Anna ter 1., H-8500 Papa. NEMETH J6zsef, KO- VACS Attilane, 9–46–25–8, 11-14-jaraj. 2h/sem, entute 60-140.

Sarkad, Endre Ady Eksperimenta Mezlernejo, Vasut u. 2, H-5720 Sarkad, d-ro Georgo FLENDER. Jes; jes. 8117-10-12, 16-18-jaraj. 4h/sem. 192 entute.

Italio

Massa, Villette B, Via S.G. Vecchio, I- 54000 Massa. lonne BERTOZZI. Jes; ne. 14, 11-jaraj. 2h/sem. 50 entute. Oficiala kun ekzameno. Dez. kor.

Jugoslavio

Novi Becej, elementa lernejo, ul. M. Tita 5. F-ino Agnes SANISLO. Jes; jes. 15, 12-jaraj. 1-2h/sem., 50 entute. Ne-oficiala. Dez. kor.

Koreio

Seulo, Dankook universitato, Hannamdong, Seulo 140-714. MA, Young-tae. 300 studentoj, 20-jaraj. 2 h/sem, 16 semestre. Oficiala kun ekzamenoj. Grupan korespondadon dezirata.

Kroatio

Zagreb, Bazlernejo ‘Bartol Kaŝic’, Marija BELOSEVIC. Jes; Ne. 12, 11-14-jaraj. 2h/sem. 70 entute. Similaj klasoj en du pliaj lernejoj.

Nederlando

Apeldoorn, Nosobe Roosdorp Studie Fonds, J. Verheule, Jachtlaan 232, NL-7312 GR Apeldoorn. 6, 30-70-jaraj. 30h/sem, 200 entute. Oficiala.

Nigerio

llen Ekpoma, Universitato de Ekpoma, P.O. Kesto 62, Ekpoma. D-ro Godwini l. OBOH. Jes; jes. 45, 8-20-jaraj. 10h/sem. 300 entute. Oficiala. Dez. kor.

Pollando

Mikolow, Klubejo Ognisko Pracy Polaszkolnej 2, K. Miarki 9, PL-43190 Mikolow. Felicja KOSTOW. 15, 8-11-jaraj. 2h/sem. Ne-oficiala. Volas interŝanĝi kantaretojn.

Stomniki, Elementa lernejo, Swierczewskiego 2, PL-32-090 Stomniki. Ewa KASZU- BA. 20, 10-jaraj. 2 h/sem. Oficiala. Sen ekzameno. Dez. kor.

Tychy, Elementa Lernejo 1, ul. Tolstoya 1, PL-43-100 Tychy. Hanna KWASNIEWICZ, Jes; jes. 20, 8-14-jaraj. 2h/sem.

Rumanio

Oradea, Bazlernejo 16, Calugareni 4, R- 3700 Oradea. Suzanna BARABAS. Jes; ne. 32, 12-jaraj. 1h/sem. Neoficiala. Ekzameno. Dez. kor. kaj ricevi lernolibrojn.

Praid, Scoala Generala ‘Aprily Lajos’, R- 4174 Priad. Lenke SZASZ, Jes; jes. 30, 10-

IPR e 37

— pàgina 25 del PDF —

AARTS FT

14-jaraj, 1h/sem. 30 entute. Oficiala fakron- = BS do. Dez. kor. Komplemente al ĉi tiu enketilo 5

: estas tiu pri la instruado je uni- ŝ

Svedio pto, versitata nivelo. Nun estas laŝ

Era der soj sac ssenanaj post-lasta momento raporti viajn i; kursojn al s-ro G. Pirlot, Steen-

Ukrainio bakkerstraat 21, B-8400 Ostendo, i;

Kievo, Mezlernejo 263. Svetlana FEDO- Belgio. Uzu niajn rezultojn starigi 4 TOVA, P.O. Kesto 88, UKR-253222 Kiev. Jes, : = ne. 36, 11-16-jaraj, 6h/sem. 102 entute. Ofi- kontakton kun lernantoj en eks : ciala. Dez. kor. kaj kontaktojn. terlando. H

PEEN EGKRKATNRESE ŭ ALVOKO PRI INSTRUISTO-BORSO

Instruistoj, kursgvidantoj, kiuj estas kompetentaj kaj entreprenemaj gvidi kursojn en diversaj landoj, bonvolu skribe anonci vin ĉe ILEI.

Kelkfoje venas deziroj havi eksterlandan kursgvidanton. Pro tio necesas, ke la koncerna respondeculo de ILEI havu je dispono nomojn, adresojn kaj informojn pri vojaĝemaj gekolegoj. Kiu volonte reagas je ĉi tiu alvoko, bv. letere komuniki la jenajn indikojn:

Nomo, adreso kaj telefon-numero. Gepatra lingvo, aĝo. Esperantaj ekzamenoj (tipo, grado). Profesio, fakoj, ĝisnuna instruagado. Nivelo de kurso prefere gvidota. Metodoj, lernolibroj, instruiloj prefere aplikotaj. Sezonoj en la jaro libera por vojaĝi, dum kiom da tempo. Kiaj kondiĉoj estas postulataj. Aliaj indikoj rilataj.

ILEI unuavice celas peri inter serĉantoj kaj sin proponantoj. Subvencii kurson aŭ kursgvidanton ILEI apenaŭ povas, nur en tre malmultaj kaj la plej indaj kazoj. Do, kontrakto aŭ interkonsento devas estiĝi inter la kurs-organizanto kaj la kursgvidanto.

Ni atendas viajn anoncojn, proponojn, esperante, ke per ĉi tiu servo ni plifaciligos, plivastigos kaj internaciigos la instruadon de Esperanto, je nia komuna ĝojo kaj utilo. Ĉiun sinanoncon bv. direkti al la Estrarano pri instruado: S-ino BARCSAY Zsuzsa, Bem Rakpart 25/b, H-1011 Budapest; tel. (– –36 1) 201-2342.

NEKROLOGO: Rolandus Hagedoorn, Nederlando El la lasta numero de «NGGE sciigas” ni kun bedaŭro eksciis pri la forpaso de s-ro Rolandus Hagedoorn , dum multaj jaroj aktiva instruisto en Waalwijk kaj fidela membro de nia nederlanda sekcio. En 1977 lia klaso partoprenis la kvin-landan eksperimenton de ILEI kune kun ĝia unuse-

majna kulmina renkontiĝo kun ducento da lernantoj apud Namuro en Belgio. Niaj kondolencoj al la familianoj.

«PR

EKZAMENAJ SESIOJ EN 1992 Sesioj de la elementa kaj meza ekzamenoj de UEA/ILEI estas antaŭvidataj en Zagrebo en la 15-17a de majo kaj 11-13 decembro. Bulgara Esperanto-Asocio organizos sesion kadre la Internacia Somera E-Universitato en Veliko Tirnovo, 18-22 julio. Povus okazi denove sesio en Kultura Centro Esperantista, kio estus bonvena reaktiviĝo en la ejo, kiu praktike naskis la ekzamenojn. Esprimis deziron pri sesioj ankaŭ Kataluna Esperanto-Asocio, do en Barcelono aŭ Sabadell, ankaŭ en la apudmara kurso en Sete, suda Francio, povus okazi. Supozeble en Cinio okazos eĉ pluraj sesioj. Aliaj centroj aŭ kongresoj dezirantaj organizi sesion bv. kontakti la novan sekretarion kaj peti la informilon tiurilatan. (Vidu paĝon 26). REZOLUCIO EL VOSS

La ekstera rezolucio el nia konferenco de Voss havis konsiderinde malpli da reeĥo ol la interna, kiu estis represita aŭ komentita en amaso da movadaj eldonaĵoj. S-ro Symoens petis el la eŭropaj sekcioj informojn pri la uzo de la ekstera rezolucio ĉe edukaj instancoj. Nur du respondis. La nederlanda sekcio ne prezentis ĝin al instancoj ĉar ili lastatempe prezentis alian dokumenton kun similaj argumentoj. La portugaloj ne prezentis ĝin kiel entuto, sed ja uzis ĝin por helpi en la formulo de dokumento, kiun ili verkis, por peti permeson instrui Esperanton en lernejoj oficiale.

Por la venonta konferenco, se entute ni volas rezolucion, ni starigu laborgrupon por ne nur verki ĝin, sed ankaŭ por decidi kiel eluzi ĝin, kaj ankaŭ kiu konkrete plenumos tiun laboron. Sen tiuj di kompletigaj paŝoj, la unua apenaŭ havas sencon.

LABORGRUPOJ EN LA KONFERENCO Ni antaŭvidas malpli da kunsidado en la pleno por plenumi nian ligan laboron, kaj pli da laborado en etaj laborgrupoj por atingi specifajn celojn. Unu laborgrupo okupiĝos pri la eventuala rezolucio, alia pri verkado de testoj por niaj ekzamenoj, alia pri pretigo de materialo por la supera nivelo, alia pri elformo de serio de modelaj instru-planoj, alia pri terminologio. Cio ĉi kun la celo formi kernon de internaci-nivelaj laborantoj pretaj dividi la ligan laboron inter si.

Kiu volus proponi pliajn laborgrupojn, aŭ volonte gvidus aŭ partoprenus difi-

nitajn, anoncu sin!

Atentu, ĉi tiu estas la lasta numero de IPR, kiun ni sendos al membroj, kies kotizoj por 1992 ne atingis nian kasiston. Religu vin kun la Ligo!

IPR e 39

— pàgina 26 del PDF —

Biografieto de la nova redaktoro

KOVACS Marta (1958), mezlerneja profesoro pri lingvoj kaj literaturoj hungaraj, francaj kaj Esperantaj. Esperantistiĝis kiel studentino, diplomiĝis en 1981 ĉe profesoro SZERDAHELYI. Aktivas en ILEI ekde 1980, sekciestro ekde 1985. Membro de bone kunlaboranta teamo en Budapeŝto.

Preparis kaj gvidas korespondan lingvokurson, instruis metodikon kadre de superaj kursoj de Hungara Esperanto-Asocio.

Patrino de du gefiloj (naŭ- kaj sepjaraj), ne denaskuloj.

Teknika kunredaktanto de IPR ekde 1991.

Redaktoraj planoj La filozofia bazo: stimuli ‘» uu ‘ “L kaj prezenti novajn ide- C. Dazzini, M. Dazzini, S. Tavĉar, M. Kovacs, P. Zlatnar ojn, samtempe priaten- (Foto el 1980. ) tante kaj spegulante la

kontinuecon de ILEI. Tion celas sugesti ankaŭ la supra historia foto.

Laŭ la reagoj de la legantoj necesos trovi taŭgan proporcion de teoriaj artikoloj, de praktikaj helpiloj kaj de organizaj informoj. Estas planite paroli ne nur pri instruado de Esperanto, sed per Esperanto ankaŭ pri aliaj studobjektoj.

Serve al tiuj celoj urĝas restarigi redaktan komitaton, por ke pere de pliaj rektaj kontaktoj alvenu kontribuoj el la plej diversaj regionoj, tiel la revuo iĝu ankaŭ pli internacia.

En tiu ĉi numero vi jam spertas la klopodojn denove proponi konstantajn rubrikojn.

Pri VIAJ proponoj kaj rimarkoj mi senpacience atendas VIAJN sciigojn!

SALUTON AL LA LEGANTOJ Kovako Maia

40 e IPR

Aprilo

13-20 8a Printempa Semajno lInsternacia (PSI), Ahrweiler (Rejnlando). Aparte bonvenaj E-familioj. 125-340 DM. Wolfgang Bohr, Joh.-Kirschweng-Str. 11, D-W-5483 Bad Neuenanhr-Ahrwiler.

18-25 Internacia Renkonto de Infanoj, Kastelo Gresillon, Bauge (apud Angers). Informoj: Esperanto, Gresillon, F-49150 Bauge.

24-3majo Berlina Arbara Renkontiĝo, Bad Munder (apud Hanovro). 15 DM tage, 130 DM por 10 tagoj. Michael Peters, Steglitzer Damm 32, D-1000 41.

Junio

24-9jul. Internacia Amika Renkonto, Gresillon. (vidu supre)

28-3jul. 25a Somera Studsemajno en Jyvaskyla (Finnlando). Trigradaj studrondoj. 500 finnaj markoj. Petu informojn kaj belegan urban prospekton en Esperanto de Terttu Tyynela, Taidepolku 6 J, SF- 40720 Jyvaskyla.

Julio

9-22 Prelegoj kaj kursoj. (Gresillon)

18-24 Seminario pri urboplanado, Berlino, 150-250DM. Germana Esperanto-Junularo, Unter den Linden 38, D-O-1086 Berlin.

23-5aug. Cseh-metodaj kursoj, Gresillon.

25-31 77a Universala Kongreso, Vieno. Informoj de UEA. Inkluzivas 15an Esperantologian Konferencon, ISU kaj ‘Tago de la Lernejo’ (marde).

Aŭgusto

1-7 26a KONFERENCO de ILEI kaj ILEI- Gimnazio, Bratislavo, (CS).

29 48a Internacia Junulara Kongreso, Montrealo, Kebekio. Temo: Libertempado. 200-350 kanadaj dolaroj. LKK, 6358-A rue de Bordeaux, Montreal, Que., H2G 2R8 Kanado.

39 Internacia Junulara Semajno, Esztergom (H). 100-350 gld. La plej internacia mez-eŭropa junulara aranĝo. LINGVO- Studio, pf. 87, H-1675 Budapest.

6-19 Lernu, praktiku kaj perfektiĝu. Kursoj en Gresillon.

9-16 MEJS: Mez-Eŭropa Junulara Semajno, Olomouc, Ĉeĥ-slovakio. Temo: Ĉu komuna lingvo sufiĉas? Mez-eŭropo prezentas sin. 100 ĝis 240 DM. Student- Centro Esperanto, Krizkovskĉho 14, CS-772 00 Olomouc.

13-18 Eŭska Montara Aventuro, Alsasua (vilaĝo en suda Eŭskio, 75km. de la franca limo). 9.000-13.000 pesetoj. Antton Ameyugo, Gorbea, 4-2.dcha. E-01008 Vitoria-Gasteiz.

17-23 14a Somera Studenta Esperanto- Renkonto, Gdansk (PL). Temo: Kun PSEK (Pola Studenta Esperanto-Klubo) en la duan jardudekon. 140-220 DM. Adam Cholewinski, ul. Kolobrzeska 42 D/76, PL-80-394 Gdansk.

20-27 Kurso por instruistoj, KCE, La Chauxde-Fonds, Svislando. Vidu sube.

20-2sept. Instruado kaj instru-helpiloj. Kurso kunlabore kun ILEI. Kastelo Gresillon.

Septembro

12-19 17a Internacia Semajno, Sete, marborde sud-Francie. Plurnivelaj kursoj. Centre Culturel Esperanto, 5 Rue du Docteur Roux, F-34000 Montpellier.

Oktobro

9-12 Interlanda Konferenco pri Instruado. Chaco, Argentino. Temo: Didaktikaj lingvaj ludoj kaj kanzonoj dum instruado. La argentina ILEI sekcio kunorganizas kun argenttnaj kaj brazilaj instancoj. Aliĝo: US$5-20. Rubien T. Diaconu, str. Yugoslavia y Esperanto, RA-3700 Pcia Roque Saenz Pena, Chaco.

INSTRUISTA KURSO EN KCE De la 17a ĝis la 22a de aŭgusto 1992, Kultura Centro Esperantista en La Chaux-de- Fonds ofertos kurson pri moderna komunikada lingvo-instruado. Ĝin gvidos drino Koutny Ilona el la Esperanto-Fako de Universitato ELTE en Budapeŝto sub la titolo: ”Metodiko en praktiko por E-instruantoj.”

Aŭdinte pri ĉi tiu aranĝo, ILEI proponas aŭspicii ĝin kaj eldoni plenum-ateston al la kurs-finontoj. La kurs-dononto verkis la sekvan priskribon pri la enhavo:

Niaj lernolibroj kaj metodoj ofte estas tradiciaj, kvankam Esperanto speciale taŭgas por komunikado jam en la komenca nivelo. La partoprenontoj de la kurso — instruantoj aŭ interesiĝantoj — kune analizos la faktorojn de la komunikada metodo por Esperanto; ili ricevos utiligeblajn ideojn kaj aplikos ilin en elektitaj terenoj. La kurso refreŝigos, aktivigos kaj plilarĝigos la vortprovizon de la partoprenantoj en interesaj situacioj kaj dram-ludoj.

— pàgina 27 del PDF —

REPREZENTANTOJ

Albanio : Bardhyl Mezini, p/a Albana Esperanto-Ligo, Gafur Muĉo, Rruga «Thanas Ziko» Nr.56, Tirana

Bangladeŝo : Sultan Ahamad, Factory Inspection Dept., 4 D.I.T. Avenue, Dhaka-1000

Centrafr. Resp. : Luc Feidangai, B.P.960, Bangui

Ĉilio : Luis A. Vera, Isabel Riquelme 7115, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago

Hindio : Abani Halter, Jamboni, P.O.Bolpur 731204, W. Bengal Irano : Mohammad Karamudini, P.O.Box 13445-747, Tehran/Iran Niĝerio : Godwin Oboh, University of Ekpoma Wan, Illeh Box 62, Epoma Bendel

Rumanio : Angela Stoica, Platanilor 17, Sc. C, ap.4, R-1900 Timisoara; tel.(961) 59806 Tanzanio : Mrambi Simba, S.L.P. 1051, Bunda Mara

LABORKOMISIONOJ

Statistiko : Germain Pirlot, Steenbakkersstraat 21, B-8400 Oostende; tel. (059) 70.87.00 Didaktikaj lud(il)oj : Georges Sossois, rue du Basson 79, B-6001 Marcinelle; tel. (071) 43.62.05 Eŭropa Komunumo 92 kaj informado en internaciaj pedagogiaj medioj :

E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout (Heide), Belgio; tel. (32 3) 666.62.66 UN-Jaro de la Familio 94 : MacGill-Glossop Gazetara Servo : W. Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien, Aŭstrio; tel. (43 222) 36.86.29 Terminologio : K. Smideliusz, Apŝczai sĉtiny 10, H-9700 Szombathely, Hungario;

tel. (36 94) 20-313 Statuto : O. Hoekstra ĝ£: R. Moerbeek, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schoorl, Nederlando;

tel. (31 2209) 15.65 Ekzamenoj : Marie Hunninck, Centre Culturel «La Chantĉ», B.P. 136, F-84200 Carpentras; Konkursoj lernejaj : Gĉza Kurucz, Nyiri u. 11, H-6500 Kĉcskemet

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ

UNESKO : (Rilatoj de reciproka informado, Kategorio C), 7 Place Fontenoy, F-75007 Paris. Reprezentanto de ILEI: Francois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, F-75010 Paris

UEA : Universala Esperanto-Asocio, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam

IEI : Internacia Esperanto-Instituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag

KCE : Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds

Kontribuaĵoj al IPR Tajpitaj nete per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj, aŭ komputile sur 5,25-colaj disketoj per IBM-PC-kongrua sistemo kaj konata tekst-prilaborilo, al la adreso de la Redaktejo (vd. kovrilpaĝon). Skribu viajn nomon kaj adreson sur la manuskripto.

Abonado al IPR kaj membriĝo al ILEI (membrokotizo 50 Svedaj Kronoj):

1) poŝtĝirkonto: 682117-7 (Stockholm). «La Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj» (ILEI). Sodra Rorum pl. 455, S-242 94 Horby (Svedio).

2) poŝtĝirkonto: 3789 64 de UEA, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam (Nederlando), por la interna konto ILEK-A de ILEI.

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

I 29 INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj ILEI

Redaktisto: KOVACS Mŝrta Vic-redaktisto: Stefan MacGILL

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Kovdcs M., Ady Endre u.23-25 C H-1221 Budapest

IP R m — 36-1-226-3602 (hejma, kun respond-aparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, 8 -H32-3-234 34 00

— pàgina 2 del PDF —

MOLNAR Agnes, La lernejo laŭ Komenio (konferenca temo) MOLNAR Laszlo, La mondo per bildoj (konferenca A E J——

SHAO Rong, Ĉu ‘epiteto” aŭ ‘a-frazero”? 9 BIJLEVELD, May, Instruu paroli! 14 Lingvo-politiko en tri aziaj landoj (trad. smg) 16 Konferencoj nacilingvaj pri lingvo-instruado / KCE ofertas… ………….. 18 ILEI-labortable (mallongaj informoj pri nia kuranta labOro)………..e. 19 Eksteraj rilatoj (kaj Fondaĵo Szerdahelyi) pal KLAG, Walter, Ĉu funkcias la angla? Rigardo tra la germanlingva gazetaro 22 KURUCZ, G€£za, Komisiono pri konkursoj (nova laborkomisiono) ..-…….– 23

Regularo de internacia konkurso por lernejoj 25

ANDREASSON, Bertil, financa raporto 1991 (konferenca dokukmento) …. 27 GOLDEN, Bernard, Nereala taksado de la nombro de

esperantistoj en la mondo 29 MacGILL, Stefan, Aserti sed ne forkuri (repliko) 33 Laste aperis kaj ne aperis 35

ESTRARO DE LA LIGO

Prezidanto : Stefan MacGill, Eso 7.III, H-1034 Budapest, Hungario. Mesaĝoj tra HEA: (36 1) 1560.244 (telefone aŭ fakse) Kunordigado, planado, eldonado, rilatoj UEA kaj la movado. Vicprezidanto —: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Berkay Ave., Jennings, MO 63136, Usono; tel.(314) 869-2303 Eksteraj rilatoj, statistikado, instruado de infanoj Sekretario : Marija Beloŝeviĉ, Miŝkinina 130, YU-4100 Zagreb-Crnomerec, Kroatio, Jugoslavio;tel. (38 41) 57.60.92 Landaj sekcioj, membro-varbado, ekzamenoj Kasisto : Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-24294 H6rby; tel. (46 415) 501.52 Financo, konferenca organizado Vic-sekretario : D-ro Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept. 29-34, North Part, Huazhong Normal Univ., TJ-430070 Wuhan, Cinio Azia agado, ekzamenoj en Ĉinio Estrarano Barcsay Zsuzsa, Bem Rakpart 25/B, H-1011 Budapest, Hungario; pri instruado tel. (36 1) 201-2342 : Servoj al instruistoj, metodikaj kursoj, trejnado de instruistoj. Faka programo de Konferenco 92 Estrarano D-ro So Ĵinsu, Koreio, Dept. de Ekonomiko, Univ. Kangnam, pri universitatoj Kugali Kihung-up, Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900; tel. (0331) 281-5500, faks (0331) 281-3604 Universitatoj, Konferenco 1994

LA LERNEJO

laŭ Komenio MOLNAR Agnes (Hungario)

Tiu ĉi artikolo estas redaktita teksto de prelego dum Pedagogiaj Tagoj ’92 en Budapeŝto

Inter 1650 kaj 1654 Komenio vivis en Hungario laŭ la invito de la princa familio Rakoczi kaj estis ellaboranta kaj ekfunkciiganta sian pansofian lernejon en la urbo Sĝrospatak [pr. ŝa:roŝpotok].

Tiutempe ne ekzistis lerneja sistemo en la nuna senco. Ne estis devige viziti lernejon, en la mezgrada kaj supergrada lernejoj preskaŭ nur knaboj povis lerni, unuavice nobeluloj. La infanoj de la komercistoj kaj metiistoj vizitis nur la bazgradajn lernejojn, kie ili alproprigis la skribadon, la legadon kaj la kalkuladon.

Komenio planis sian lernejan sistemon ne la unuan fojon, nek dum 1-2 jaroj, sed dum jardekoj. Jam en la verko Didactica li eksplikis siajn planojn, celantajn pli bone organizi la lernejan sistemon.

Deirante el tio, ke la evoluado de la homa korpo finiĝas grandparte en la 24-a vivojaro, tiujn 24 jarojn li dividas je kvar etapoj, al kiuj konvenas la etapoj de la lerneja laboro. Jen:

La 1-a grado: la patrina lernejo, edukado en la familio ĝis la 6-a vivojaro.

La 2-a grado: la popola lernejo, gepatralingva lernejo por la infanoj 6-12 jaraj. La 3-a grado: la latina lernejo ĝis la 18-a jaro.

La 4-a grado: la akademio ĝis la 24-a jaro.

La celo de tiu latina lernejo estas transdoni al la lernantoj la tutan enciklopedion de la artoj per helpo de kvar lingvoj: gepatra lingvo, latina, greka, hebrea lingvoj. La enciklopedio entenas unuavice la t.n. sep liberajn artojn, al kiuj aliĝas la fiziko, la geografio, la kronologio, la historio, la etiko kaj la teologio. En la latina lernejo baziĝas la pli posta profesio de la lernantoj. En la kadro de la latina lernejo Komenio proponis organizi ses klasojn. Nome:

1. gramatiko 2. fiziko 3. matematiko 4. etiko 5. dialektiko 6. retoriko

La plano de la pansofia lernejo (Scholae pansophicae classibus septem adornandae Delineatio) estas la verko el la jaro 1637, en kiu Komenio je la unua fojo eksplikis por propagando la sencon kaj la celon de la pansofio, almontrante tion, ke li intencas ellabori tian sistemon, laŭ kiu ĉiu popolo per sia gepatra lingvo povas akiri la scion.

Pansofio laŭ li estas sistemo de konoj, ĉirkaŭprenanta la mondon en sia integreco. Tiu sistemo laŭ la adeptoj helpas al la homo trovi sian lokon en la mondo.

IPRel1

— pàgina 3 del PDF —

La pansofia lernejo konsistas el sep klasoj. La tri subaj servas por la vekigo de la kapabloj; el inter la supraj kvar klasoj en tri la lernantoj devas kompreni la objektojn, kaj fine la lasta, la sepa klaso celas la leviĝon al Dio.

En la centro de la studmaterialo de la subaj klasoj staras la lingvoinstruado. Poste sekvas en la kvara klaso la filozofio, en la kvina la logiko, en la sesa la politiko, fine en la sepa la teologio. La lernolibro por la koncerna klaso entenas la tutan studmaterialon.

Laŭ Komenio la studmaterialo devas konveni al la nivelo de la lernanto de meza talento. Komenio distingas tri tipojn de la studmaterialo: unua-, dua-, kaj triarangajn. Inter la triarangaj okupiĝoj post la ludoj li mencias la teatrajn prezentadojn kaj jam tie ĉi li alfrontas la kontraŭlojn de la teatraj prezentadoj, li klarigas la didaktikan utilon de tiuj kaj argumentas emfaze por la enkonduko de la lerneja teatra prezentado.

La materialo de ĉiu nova klaso baziĝas sur tiu de la antaŭa lernojaro, do en la instruado superregas la principo de la gradigo. Gravaj konsistopartoj de la lernado estas.la ekzercoj. Oni devas aparte priatenti la edukadon de la sensoj, de la intelekto, de la memoro, de la lingvo, de la manoj kaj de la koro. .

La plano preskribas ankaŭ la devojn de la lernantaro kaj de la instruistoj. En ĉiu klaso oni devas samtempe komenci kaj fini la lernojaron. La vastajn klasojn oni devas dividi je pli malgrandaj grupoj (dekono), kiujn direktos la pedagogoj. ;

Indas trarigardi eĉ pli detale la trian parton de la verko De Schola sic ordinata Deliberatio, kie la aŭtoro respondas kvar demandojn:

Unue: Ĉu estas realigebla pansofia lernejo?

La respondo: jes, se oni instruas pli zorge la latinan lingvon kaj la greka kun la hebrea estos akcesoraj studobjektoj. Instrui ĉiun detalon dum sep jaroj memkomprencble ne eblas, tamen oni instruu ĉion.

Due: Ĉu la infanoj povos alproprigi la plej gravajn objektojn dum sep jaroj? La respondo: Jes, se oni aplikas la avantaĝojn de la metodo. Laŭ la latina proverbo, la kondiĉo de la alveno al la celo estas ne tiom ke oni komencu kuri, sed ke oni ne haltu.

Trie: Kion povos fari la absolvantoj en la 16-18-a jaraĝo?

La respondo: En la respondo Komenio almontras al la praktika prosperado de la erudita homo, al la pli facila elekto de profesio.

Kvare: Kiel eblas realigi tiun signifan lernejon?

La respondo: En la respondo la aŭtoro denombras kvar kondiĉojn: libroj, lernoĉambroj, lernantoj, instruistoj. La instruistoj devas esti hungardevenaj.

Trastudinte la libron, oni povas konstati, ke la multpromesa plano de la pansofia lernejo ne suferas mankon en la lokaj rilatoj, kvankam ĝi ne diferencas grave de la principoj, eksplikitaj pli frue.

IPR e 2

——

! ~= I. habet tellas,

Nuhes 2. pendentin acre,

Aves 3. volant “ub nubitas.

Pifces 4. natant ~o aqua,

Terra habe: montes, S, (ylvas, 3, campos, 7.Animalia bruta, ĝ. Ĝi — iomincs. 9.

Mundusuniver- “us e quatuor con “fiat elementis,

quz funt: aĉr, igos, aqua, Ĝi

Az PoenT.tsillagok vacynaa.

K Felhok =. a’ levego ĉgdon fuggenek.

A» modarak 3. a’fe!hok alatt repdosnck.

e holak a.a viz din Ĝfikdinok.

A foldon vagy nak lii yok, 5.cr. dO4, 6. rrezŭk, 3 aktualan dilatek, gi, di emberok ge

A: ega Vilig nepy Ĉ.tet0 – dila sukbdl dil,

a” mellyek; a’

krta. Be, „di fold.

Mm Himmel 1. finb tle Errrne.

Die Tollen 2. bongen in der tufo

Dis Bdgel 4. flegen nnter dem Volfen.

Dte FI(GeE 4. fibhwimmen (Im Bafĵer.

Dufder E-de fist Verar, 5. Miltee, c Fulter, 7 nberrinfiice Sbiere, 8. unt Menfeben 9.

Die ganze Melt befebt au$ vitr E- leaienten,’

melĥhe fn : Die

levego – ĉg; tiz „,£ufr. dog Fruer,bdo£

BDaoffer, und ĉit Erde.

Oni ne havas indikon, ĉu la verko kun la tuta teksto estis aperigita dum la agado de Komenio en Sĝrospatak, sed la esploristoj plenrajte supozas, ke la verko iamaniere estis disvastigita, do povas esti, ke la unua eldono perdiĝis.

La verko Schola Ludus t.e. Lernejaj teatraj spektakloj estis ellaborita de Komenio en Sarospatak por hungaraj junuloj. La libro entenas ok teatraĵojn, kiujn Komenio ne kuraĝis nomi dramoj, nome ili vere ne estas dramoj, nek en la antikva, nek en moderna senco. Ĝi entenas dialogojn, verkitajn laŭ la plivastigita enhavo de Janua, kiu estas lernolibro por la 2-a latina klaso. La 100 ĉapitroj de Janua estas enaplikitaj en ok ludojn.

Laŭ REBER la libro estas unu el la plej sukcesaj kaj plej bonŝancaj verkoj de Komenio. Sed la sukceson la aŭtoro atingis ne per la dialogoj, havantaj didaktikan karakteron. Laŭ KVACALA tial havis grandan sukceson la lernejaj teatraj spektakloj, ĉar sur la scenejo, en la teatraĵoj regas la vera, fascinanta vivo, sekve de la senĉesa alternado de la objektoj.

En Sarospatak Komenio kun granda plezuro kaj persisto laboris por siaj lernejaj reformoj. Dum la instruado li komprenis kaj spertis, ke al la sukcesplena lernado estas dezirenda ankaŭ la demonstrado, la instruado per bildoj. Li rimarkis, ke la instruistoj malgraŭ la instrukcioj en la latinaj lernolibroj, ne klopodas demonstradi. Tial li decidis verki ilustritan lernolibron, jam delonge kaj multspece planitan. Tiel li ellaboris en 1653 la libron Orbis Sensualium Pictus (La mondo per bildoj).

Komenio klopodis montri en tiu verko Dion, la naturon kaj la tutan homan mondon per bildoj kaj per mallongaj frazoj. La instrumetodo laŭ la libro estas la sekva: En la libro la partoj de la bildo havas numerojn, al kiuj apartenas la vortoj de la teksto. La ler-

IPRe3

— pàgina 4 del PDF —

nanto denombras la partojn de la bildo kaj tralegas la rilatantan tekston. Tiel estante ĉiam antaŭ la okuloj, li eklernos paŝo post paŝo la elparolon de la voĉoj kaj la skribadon de la literoj samtempe.

La libro estis tre serĉata siatempe, kion pruvas, ke oni eldonis ĝin en multaj landoj kaj en multaj lingvoj. |

En Sirospatak Komenio plene organizis la gepatralingvan instruadon kaj la triklasan latinan lernejon, la t.n. VIA-klasojn. La VIA-klasoj ricevis sian nomon laŭ la lernolibroj, uzataj en ili:

Vestibulum (antaŭhalo) lernolibro por la 1-a klaso Ianua (pordo) lernolibro por la 2-a klaso Atrium (halo) lernolibro por la 3-a klaso.

La komencaj literoj de la latinaj titoloj same formas memstaran latinan vorton: VIA. Via signifas: vojo. Laŭ Komenio ĝi signifas: vojo al la aŭtoroj.

La trian parton de la VIA-lernolibroj, la libron Atriurm Komenio aperigis la unuan fojon en Sĝrospatak. Oni devas mencii ankaŭ tion, ke pli frue Komenio okupiĝis preskaŭ nur pri la latina lernejo, la problemoj de la bazlerneja instruado komencis interesi lin en Sĝrospatak.

En la didaktikaj verkoj, skribitaj en SArospatak, Komenio konsideris la lokajn spertojn, do ili diferencas de la antaŭe verkitaj libroj. Ekzemple la plano de la pansofia lernejo ne estas la perfekta kopiaĵo de la plano de la latina lernejo, eksplikita en la Didactica. La lernolibroj same ne estas nuraj tralaboraĵoj de la antaŭaj eldonaĵoj. La faktoj atestas pri tio, ke la eduka sistemo de Komenio ne estis rigida, sed ĝi ŝanĝiĝis kune kun la postuloj dum la jaroj. En Sĝrospatak Komenio malkovris eĉ kelkajn erarajn konstatojn en sia sistemo kaj sekve de tio ekz. li malpliigis la kvanton de la studmaterialo.

Gis 1650 Komenio okupiĝis ĝenerale pri la teorio de la pedagogio, kaj la edukado en la praktiko estis nur akcesoraĵo de lia laboro. En Sarospatak li havis eblecon elprovi siajn principojn en la praktiko.

Bibliografio

KOVACS Endre: Comenius Magyarorszagon (Komenio en Hungario), Budapest, 1970.

RACZ Lajos: Comenius Sĝrospatakon (Komenio en Sĝrospatak), Budapest, 1931.

Nova dusemajna revuo kiu donas regulan apogon al ILEI:

LINGVO-STUDIO, H-1675 Budapest, pk. 87, Hungario. Telefono (136-1-) 1288258

IPR e 4

Orbis Pictus — La mondo per bildoj MOLNAR Laszi6 (Hungario) Tiu ĉi artikolo estas redaktita teksto de prelego dum Pedagogiaj Tagoj ’92 en Budapesto.

„Kiu naskiĝis homo, ellernu montri sin homo”

La XV-XVI-aj jarcentoj — epoko de Komenio — donis multe da elstaraj eminentuloj, pensuloj por scienco kaj la tuta homaro, kiuj kapablis resumi ĉiujn sferojn de konoj de la historia periodo kaj laŭ la reguloj de la teoriokonstruado fari tiujn esencajn transformigojn en ĝi, kiuj rezultis la riĉiĝon de la homa konscio, kondukis al novaj inventoj, kontribuis al plifortigo de la naturscienca vidmaniero, post kies superpaŝo iom post iom elformiĝas la nocioteorio.

Trastudinte verkojn de Komenio oni povas konstati la influojn de elstaraj filozofoj je lia laboro. La sensualismo de LOCKE, racionalismo de DESCARTES aŭ la filozofio de BACON kune instigis lian laboradon.

Observante la tiaman filozofian pensadon kaj sociajn cirkonstancojn Komenio divenis tion, ke la problemoj povas esti solveblaj nur komplekse. Li turnis sin kaj intersiĝon al homo kaj komencis okupiĝi pri ĝia rolo kaj loko en surtera vivo. Li prilaboris la modelon de la t.n. pansofia lernejo, kie geknaboj devas ellerni ĉiujn konojn. Tiun lernejon Komenio rigardis laborejo de la lumo kaj ilo de plibonigo de malkorektaĵoj de la tuta socio.

La fundamento de la didaktikaj principoj de Komenio estis lia opinio kontraŭ la skolastika filozofio. Li alte taksis la teorion de Bacon pro tio, ke li dediĉis sian atenton al la graveco de la empiria, do direkta persensa ekkono de la realaĵo. Komenio akceptis la ĉefideon de la verko de Bacon Novum Organum (Nova Organo), laŭ kiu oni povas ekkoni nur tiom, kiom oni forprenis al si mem el la naturo. Pere de indukcio oni povas pli profunde malkovri la sekretojn de la objektiva realaĵo. Do laŭ Komenio la ekkono de la naturo helpe de sentorganoj donas fidindajn, verajn sciojn. Tiamaniere fariĝas la scienco potenco.

La taskojn de instruistoj li difinas jene: „Kion geknaboj devas ellerni,tion la instruisto prezentu tiel klare, kiel siajn kvin fingrojn.” Se la realaĵo estas atingebla, ekkonebla pere de sentorganoj, la tasko de la instruisto estas lernigi al geknaboj la ĝustan metodon de la alproprigo de la naturo.

Laŭ la eseo de eminenta filologo GEREB Gyorgy sube mi demonstros tiujn kernajn karakterizilojn, kiujn instruistoj devas apliki por fari la studprocezon natura.

Natura estas tio, kio altiras, motivas geknabojn por plua, konstanta agado. Kia metodo estas natura laŭ Komenio?

e Tiu lernado, kiu donas multe da utilaj, firmaj konoj. e Tiu agado, kiu adaptiĝas al la aĝeblecoj de gelernantoj. e La lernado estas pli facila, se la studmaterialo estas varia.

IPR e 5

— pàgina 5 del PDF —

e La atenton de geknaboj kaptas, se la instruisto dum agado eliras el la tuto kaj iom post iom iras al la detaloj.

e Por geknaboj instruistoj donu nur pravajn konojn, neniam erarigante ilin per mensogoj. : a

e Geknaboj klopodas ellerni la realaĵojn. Estas ege grave por ke ili ekkonu la esencon de la aferoj, ricevu respondojn je la demandoj. :

e La aferoj devas esti konfirmitaj per argumentoj por geknaboj.

e La edukatoj per siaj propraj sentorganoj kaj racio komprenu la veron de la naturaj fenomenoj.

e Ekkoninte la aferojn, geknaboj konatiĝas kun ĝia estiĝo, evoluo, komprenas la rilatojn inter ili. La tiamaniere akiritajn konojn ili povas sukcese apliki en praktiko. ;

e En tiu studproceso la sensado, komprenado kaj agado aperas en -organika unuo.

En tiu pansofia lernejo de Komenio „lingvojn oni lernas ne kiel kompletiga parto de la kulturo aŭ sciencoj”. Li rigardis la lingvon la plej taŭga ilo por alproprigi diversajn konojn kaj li okupiĝis pri la problemoj de ĝia rolo en la individuala kaj socia agado de la homo. Same kiel nuntempe, ankaŭ en la tempo de Komenio ekzistis multaj lingvoteorioj. Unu el la difektoj, malperfektaĵoj de tiuj teorioj (eĉ ankaŭ nuntempe troveblaj) estas rekondukeblaj al la striktigo de la lingvaj funkcioj, al tio, ke oni — scienculoj, esploristoj de la lingvo — observas nur unu — ĉefe la logikan aspekton — de ĝi kaj preteratentas ke la lingvo havas kunmetitajn tavolojn, de kie ĝi akiras, ricevas diversajn — emocian, volan — specifecojn.

Laŭ Komenio la menciitajn tavolojn la lingvo akiras ekskluzive dum proceso de la homa alproprigo. Ĉi tio el pedagogia vidpunkto estas ege grava: koncerne la rezultojn de la studado de gelernantoj ĝi substrekas la gravecon de la daŭra, kontinua lernado, laborado.

En lingvolernado anstataŭ la lernado de gramatikaj reguloj, li proponas intensan ekzercadon kaj ripetadon. La gramatikon oni instruu induktive, elirante ĉiam el la parolaj faktoj al la lingvaj kategorioj kaj uzu abunde demonstrilojn, bildojn ktp. didaktike celkonscie pripensitajn. Laŭ liaj klopodoj bildoj, demonstriloj fariĝis organika kaj aktiva faktoro de la instruista proceso.

Hodiaŭ la instruado de lingvoj kompare kun epoko de Komenio okazas en malsamaj cirkonstancoj. Ĉi-rilate ĉio okazas helpe de modernaj aparatoj, komputiloj, sed estas tute ne certe, ke la rezultoj estas pli bonaj, ne parolante pri tio ke la sensistemigita studmaterialo el pedagogia vidpunkto estas malbona. Videoaparato, magnetofono estas modernaj helpiloj, sed se uzataj nur pro tio ke ili estas laŭmodaj, ili perdas altirforton, la lernantoj alkutimiĝas, sekve ili nenion novan alportas.

IPR e 6

Se oni ne kolektas en junaĝo, kion oni trovos en maljunaĝo?

Komenio dum sia tuta vivo klopodis krei la enciklopedian sintezon de ĉiuj sciencoj. Jam en la libro Didactica Magna (Granda Didaktiko) li priskribis sian planon por kompili libreton por infanoj, kies bildoj-demonstriloj evoluigas la perceptokapablon kaj informas ilin pri bazaj konoj. Dum lia hungaria restado inter 1651 kaj 1659 li serioze okupiĝis pri la problemoj de instruado de gepatra kaj fremda lingvoj. Jam en 1651 en sia libro Schola pansophica (Lernejo pansofia) li skribis pri tio, ke li volas kompili bildseriojn por dekori murojn de la lernoĉambroj. Do jam en tiu tempo li turnis la atenton al demonstrado laŭeble natura aŭ bilda. ;

Prototipo de tia enciklopedia verko estas Orbis Pictus el 1658. Gi estas lernolibro de legado kaj lingvostudado eĉ trezorejo de diversaj konoj pri la mondo, interesa, ilustrita, porinfana libro. Ĝian teorian bazon determinas la pansofia-enciklopedia karaktero, la metodologian opinion natureco, kaj didaktika principo de la demonstrado. Li klopodis plenumi tion, kion li koncize surpaperigis: „Ĉio realiĝu nature, tenu sin perforto flanke de la aferoj”.

La libro laŭ Komenio estas utila ĉar ĝi helpas la enmemorigon de la konoj; ekŝatigas la legadon kaj alportas estetikan ĝuon.

Li konstruis en ĝi sian propran pensosistemon, en kiu ĉio havas sian kon-

ceptan kaj konkretan lokon. Pro tio oni povas diri, ke spite al kelkaj mankantaj ĉeneroj, la libreton kuntenas forta kohereco.

La strukturo de la libro estas profunde pripensita el pedagogia vidpunkto.

La unua frazo de la tiel nomata Enkonduka parolo povas servi moto por la tuta libro: ”Kuracilo kontraŭ stulteco estas scienco, kiun la lernejo devas verŝi en la kapojn de la lernantoj, tiamaniere, ke ĝi fariĝu prava, perfekta, klara kaj utila scienco”. Li taksas sian libron utila unue por riĉigo de la menso, due por stimulo de la atento, trie por ellernado de la konoj ludeme, serĉade. Krom tio, per ĝi la geknaboj pli facile alproprigos lernadon; en hungarlandaj lernejoj — uzante ĝin nacilingve — la lernantoj povas konatiĝi kun bazaj gramatikaj konoj de la lingvo kaj fine per ĝia helpo latino estos pli facile ellernebla.

Post la. Enkonduka parolo sekvas la Alparolo, en kiu — forme de dialogo — parolas Majstro kaj Infano pri la saĝeco kaj metodo de la alproprigo de la konoj. Post tiu parto troviĝas la alfabeto, klarigita per demonstriloj. La libro mem enhavas 150 bildojn-demonstrilojn kun komentoj. Fine de la libro troviĝas vortareto.

Orbis Pictus estas lernolibro, helpe de kiu Komenio plenumis siajn metodologiajn esploradojn. La metodologia principo de la demonstrado alvokis por batalo kontraŭ la senraciaj, dogmatikaj teorioj, konoj kaj metodoj. La enhavo de ĝia ĉiuskala scio profunde skuis la t.n. skolastikan sistemon de konoj. Laŭenhave kaj laŭproporcie la materialo de la libro montras la jenan bildon:

1. Teologiaj kaj etikaj konoj sumas kvazaŭ 11 99-ojn de la tuto

IPRo?7

— pàgina 6 del PDF —

2; Biontologiaj, antropologiaj, kozmogoniaj, teknikaj, fizikaj kaj kemiaj konoj sumas ĉ. 37 96-ojn 3. Agrikulturo kaj bredado, industrio kaj komerco proks. 23 92-ojn de la tuto. Estas okulvideble, ke anstataŭ la mezepoka sofismo enpaŝas studmaterialoj pretenditaj de la evoluiĝantaj industrio, komerco, scienco kaj civitana vivo.

La libreto Orbis Pictus servis kiel batalilo kontraŭ la skolastikaj kaj dogmatikaj teorioj, konceptoj. Kun profunda konvinkiĝo Komenio esperis metamorfozon, ŝanĝiĝon de la homaro.

JOH. AMOS COMFNIT En la tuta verko oni povas retrovi la

OR BIS S E N SU A: bazajn ideojn de pansofio. Pansofio estas

feli TII FEGEUS rigardebla direkta ilo por homa feliĉo,

TRILINGUIS. prosperigo, garantiaĵo de leviĝo de ĉiu

Omoium foniimes im mundo saumo im homo. Komenio atendis ke ĉiuj konoj es-

Pittura 07 Nomen: larus tos alproprigeblaj, la tuta homaro plibo- LATINA, GEKSTANICA SMUNCARICA. niĝos kaj alvenos epoko de la mondpaco. Du Io, Aubare Gete Pansofiaj konoj. helpas kompreni leĝ-

ojn de la naturo kaj racie utiligi ilin. Koorbildusg / uno o PAGOJ s~ — Li Mo vasa su ss EO Ve aa os Bacon, defendas la sciencon kaj donas en op EK o agi manojn de siaj geknaboj libreton pri mo-

o Mu as dernaj aĵoj. Observante la studmateria-

lojn de Orbis Pictus, oni povas konstati,

ke unue ĝi estas larĝskala, due troviĝas en

Mondon di i naj

= = a ĝi la plej novaj tiutempaj sciencaĵoj. Teama o Estas vere, ke tiuj pansofiaj-enciklope-

KORIMEKGI, ~I diaj klopodoj de Komenio estas kelk-loke Sumidos MICNARCI LA Teksos esniaioj EKDOLAT,

iian utopiaj, sed en tereno de pedagogio kaj lingvoinstruado ili estas tute realaj, prog-

resivaj. –

Mi opinias, ke la plej difina faktoro de la aktualeco kaj influado de la verko Orbis Pictus, la ŝlosilo de la solvoj de ĝiaj sekretoj estas opinio de Komenio pri la homo. En lia pedagogia sistemo infanoj devas fariĝi kulturitaj. „Nur tiu homo meritas la epiteton kulturita, kiu en ĉiu agado, konduto iĝas pli humana, kontinue klopodas por ĝusta pensado, por akiro de pravaj konoj; la kreativa laboro estas determina elemento de lia vivo kaj lia parolo, lingvouzo estas karakterizita per pretendemo.”

Bibliografio

Gerĉb Gy6rgy: Orbis Pictus de Komenio. Pedagogia Revuo 10. 1958.

Bakos J6zsef: Komenio, la lingvisto. Ĝeneralaj Lingvistikaj Studoj XIII, 1981. La citaĵoj devenas el verkoj de Komenio Orbis Pictus kaj Didactica Magna.

IPRe8

Ĉu „epiteto” aŭ a-frazero? SHAO Rong (Soliva) Ĉinio

Verkita por la simpozio pri gramatiko de la Ĉina Societo pri Esperanto-instruado en Superaj Lernejoj, 1991.

La verko PAG! ĝuas grandan prestiĝon tra la tutmonda Esperantujo. Ankaŭ ni ĉinoj rigardas ĝin kiel bazan. Tio tamen ne signifas, ke ĝi ne estas tuŝebla. Laŭ mia malriĉa informiĝo j jam C. Piron“ kaj J.-F. Farjon de Lagatinerie? ĝin kritikis. V. Oljanov“ faris konkretajn kritikojn kontraŭ ĝi, kaj L. Miĥajlov argumentis kun li. Efektive ĝi aspektas iom (se ne tro) komplikita el la vidpunkto de ni ĉinoj kaj ankaŭ el tiu de instruisto. Ja same opinias ankaŭ okcidenteŭropanoj A. Childs-Mee” kaj C. Piron. Se la enhavo de PAG, ampleksanta 528 paĝojn, ne povus esti grande simpligita kaj sekve formulita, ĝi ja daŭre fortimigus eĉ azi-afrikanajn progresintojn, se ne paroli pri eŭropamerikanoj, kiel ni do rapide disvastigu la lingvon? En tiu ĉi artikoleto mi traktos la nociojn epiteto de PAG kaj a-frazero, proponita de ni, ĉinoj, preterlasante la nociojn suplemento kaj adjekto de PAG pro ne-trolongigo de la artikolo, kvankam ambaŭ rilatas, laŭ ni, al la priparolataj nocioj kaj ankaŭ inter si, nur fine de la teksto donante difinojn pri e-frazero kaj pri senpostena frazero. Post la teksto troviĝas kolekto de novaj terminoj ĉi tie uzitaj kaj bibliografio, kies erojn indikas la ciferoj en la teksto.

I. Ĉina difino

En ĉinaj verkoj oni havas komunan komprenon pri la nocio, kiun ni ĉi tie nomas g-frazero. Temas pri kvar gramatikaj libroj kaj tri lernolibroj, inkluzive miajn” „Ni metas la nocion surbaze de senco en frazo. Jen mi formulu la difinon:

A-frazero estas frazelemento, kiu funkcias tiel laŭsence ne frazo, kiel a-vorto (adjektivo) rilatas al o-vorto (substantivo). Ĝia ĉina ekvivalento estas [dingyu].

Ni tabeligu la a-frazeron, epiteton kaj rilatan „suplementon” de PAG jene:

a-frazero epiteto suplemento bela floro bela floro surdoma ĝardeno surdoma ĝardeno la reĝo Karlo la reĝo Karlo 2. | kapablo paroli kapablo paroli 8. | vojaĝo Pekinon vojaĝo Pekinon irado hejmen irado hejmen ĝardeno sur domo urbo norde de la rivero

IPRe9

— pàgina 7 del PDF —

a-frazero epiteto suplemento EUN 33], 2. 2’g | ĝardeno sur domo E = 2. | urbo norde ~o a | dela rivero LLU LC) 89 | Ladecido, ke oni La decido, ke oni E 8, | neakceptu virinon, ne akceptu virinon, E E estas tre atakata. estas tre atakata.“?

“Mi proponas la esprimon je-vorta (vort)bloko anstataŭ prepozitivo ankaŭ pro ties senco kun kazo tute nenecesa.

““ PAG la subfrazon unue rigardas suplementa kaj tamen tuj poste apartenigas al la epiteta (p. 207.)

Ni indiku ankaŭ per desegnaĵoj iliajn rilatojn:

-vorto (ad ——— a-vorto (adjektivo)

o-vorto (substantivo) ~~ a-frazero

subfrazo (propozicio)

suplemento de o-vorto (substantivo)

suplemento de a-vorto (adjektivo)

a-frazero suplemento

suplemento de e-vorto (adverbo)

suplemento de predikata i-vorto (verbo)

IPR e 10

II. Komparo kaj analizo

1. A-frazero staras sur 3 etaĝoj: vorto, vortbloko kaj subfrazo, dum al la epiteto mankas la vortbloko kaj por la suplemento estas nur la etaĝo de vorto. Se oni tranĉas frazon ĝis la vortoj kaj inverse rekomponas la frazon tiel el la unuopaj vortoj, kiel la prapatroj antikvaj faris en evoluo de lingvo, li verŝajne trairas la interan etaĝon de vortbloko. Ekzemple, kion oni povas eltiri el la vortopo li, iras, akvo? Cu li iras al akvo aŭ li iras de akvo, aŭ…? Nepras je-vorto (prepozicio). Kiam por formi la frazon oni metas la je-vorton al aŭ de antaŭ la vorton akvo, ili kune tuj fariĝas nedisigeblaj. Preskaŭ ĉiu vorto havas sian funkcion en frazo.

Ĉu la je-vorto ne devas havi sian propran nomon frazikan (sintaksan)? Kiam ĝi ankaŭ havas sian sencon krom „submeti substantivon, pronomon, … sub alian substantivon”. (PAG, p. 54.) Tial je -frazero ni nomas ĝin en frazo, kaj ankaŭ la sekvantan elementon ĝia senpostena frazero. Alivorte la je-frazero kaj ĝia senpostena frazero kune en frazo formas nedisigeblan blokon, kiu funkcias en la frazo kiel a-frazero aŭ e-frazero, ktp.

2. Kiel montrite en la supraj tabelo kaj desegnaĵo, al la frazero ni apartenigas, laŭ ĝia senco en frazo sen konsideri strukturon, la vorton aŭ blokon, kiun PAG strukture difinas epiteto aŭ suplemento de o-vorto (substantivo) respektive. Tiel, eble preskaŭ ĉiuj suplementoj de PAG apartenas al aŭ a-frazero aŭ e-frazero; restas, se eventuale, nur tre malmultaj, ankaŭ kiujn ni povas rigardi senpostenaj frazeroj. (vd. INI)

3. PAG ekiras el strukturo. Ĝi difinas en p. 55.: „La regula formo de suplemento estas prepozitiva”. Kaj „La vera epiteto ne toleras transformon”. Traktante la distingon inter ili, PAG petas cerbumi, ĉu povas transformiĝi en je-vortan vortblokon (prepozitivon) tia, kia paroli en kapablo paroli aŭ patra en patra amo, ĉiufoje kiam oni devas determini ties frazerecon. Ekzemple, kvankam paroli kaj patra estas determinantoj de la o-vortoj kapablo kaj amo respektive, tamen ili ne estas epitetoj, ĉar la rilataj vortgrupoj transformeblas respektive en la formojn kapablo de parolo kaj amo de patro. Cu oni do povus toleri tian cerbumadon? Sed tio tamen eviteblas por nia divido de kategorioj.

4. Laŭ PAG, „la epiteto estas frazelemento senpere determinanta substantivon aŭ pronomon.” (p. 182.) Ci tie temas pri la a-vorta epiteto kompreneble. Kial do PAG plivastigas la nocion de epiteto al e-vorto (adverbo), rigardi epiteto la e-vorton, kia tre en tre bela kaj en tre bele? Kvankam ja „tio ne estas konforma al la naciaj terminologioj”. (p. 208.) Eble la respondo kuŝas en la rimarkoj I-II. sampaĝe. Rimarko I koncernas la el a-vorto derivitan e-vorton, kia ekstreme en ekstreme bela pentraĵo. Oni devus retroformi la vortgrupon en „respondan” formon ekstrema beleco de pentraĵo (ĉu vere ili respondas inter si sence?) kiel ekzemple ĉi tie, nur ĉar la radiko ekstrem estas a-vorteca. Tiam oni vidus la epitetecon de la e-vorto ekstreme. Oni do devus toleri alian cerbumadon! Cu tio konformus al ordinara kaj normala pensado? Rimarko II des

IPR e 11

— pàgina 8 del PDF —

pli instruas al oni alian transformon, kiu devigas al la primitiva e-vorto iri en la a-vorton. Ekzemple, tro riĉa — troa riĉeco. Se la retroformado ne estus arbitra kunligaĵo, ĉi tiu estas ja vere tia superflua komplikaĵo. Krome, ekzistas ankoraŭ esceptaj okazoj, kiam „la adverba epiteto estas esprimita per alia radiko ol la adjektiva”, (p. 208.) kiel ekzemple granda forto — tre forte kaj malgranda malagrablaĵo — iom malagrabla. Tio evidente malunuecigas la transformadon. Do, laŭ PAG, unuflanke la a-vorta epiteto ne toleras transformon (en je-blokon), sed aliflanke la e-vorta epiteto tamen toleras transformon (en la a-vorton), eĉ se escepte. Unu nocio, du kriterioj!

Tiel, laŭ PAG, sama primitiva e-vorto, kia tre ĉi tie, rolas ne nur kiel jen „adjekto” en tre bedaŭras, jen suplemento en tre bedaŭranta, sed ankaŭ kiel epiteto en tre bele. Tamen la tri okazojn entenas en si la e-frazero (vd. III), por kiu neniu transformado necesas. Tial la terminoj — ĉina dingyu kaj epiteto de PAG — ne ekvivalentas inter si en amplekso. Oni ne ĉinigu epiteto per dingyu, kaj inverse.

INI. Aldonaj difinoj

Simile ni povas difini e-frazeron kiel jene:

E-frazero estas frazelemento funkcianta laŭsence en frazo same, kiel e-vorto (adverbo) rilatas al a-vorto, i-vorto (verbo) aŭ alia e-vorto. Ĝia ĉina ekvivalento estas [zhuangyu]. Tial la nocioj e-frazero kaj adjekto de PAG ne ekvivalentas amplekse inter si, sed kiel montrite de unu supra desegnaĵo, la posta enteniĝas tute en antaŭa: adjekto e-frazero. Oni do ne ĉinigu la terminon adjekto per zhuangyu, kaj inverse.

Ni finas ĉi tiun tekston per la difino de senpostena frazero:

Senpostena frazero estas frazelemento, kiun oni povas neniel apartenigi aŭ ne povas provizore apartenigi al ĉiuj alispecaj frazeroj, precipe al a- kaj e-frazeroj.” Ĝia ĉina ekvivalneto difiniĝas per [buyu], kiu tamen evidente alias nocie kaj sence ol la jam ekzistanta ne-ekzakta ĉina traduko buyu de la suplemento de PAG. Kiel dirite, la elementon (vorton aŭ vortogrupon), kiu postsekvas la je-vorton en frazo, ni nomas senpostena frazero de la je-frazero.

Kolekto de ĉi tie uzataj novaj terminoj

1. a-frazero (vd. la difinon) 8. je-vorta (vort)bloko = prepozitivo 2. a-vorto = adjektivo 9. je-vorto = prepozicio 3. e-frazero (vd. difinon) 10. je-frazero (vd. la difinon) 4. e-vorto = adverbo 11. senpostena frazero (vd. la difinon) 5. frazero = frazelemento € 12. subfrazo = propozicio 6. fraziko = sintakso 13. (vort)bloko (nemiskomprenebla mallongigo en kunteksto: bloko) = nedisigebla bloko da vortoj 7. i-vorto = verbo 14. vortopo = aro da unuopaj vortoj IPR e 12

1.

jo

Bibliografio

PAG = K. KALOCSAY k G. WARINGHIEN: Plena analiza Gramatiko de Esperanto, 4-a eldono, Rotterdam, 1980.

C. PIRON: La bona lingvo, Vieno 1989.

J.-F. FARJON DE LAGATINERIE: Lanco por la Zamenhofa lingvo, Esperanto 1990/2, pj. 33-34.

4. V. OLJANOV: La Plena Analiza Gramatiko de Esperanto, Esperantismo,

1988, pj. 515-526.

. L MINAJLOV: Pri unu vorto de kritiko kontraŭ Plena Analiza Gramatiko

de Esperanto, samloke, pj. 463-478.

. A. CHILDS-MEE: Urĝe bezonata (…) estas gramatiko de la lingvo, kiu mal-

komplikos la enhavon de PAG, Esperanto, 1988/7-8. LIU Hongyuan: Praktika E-a Gramatiko, Huainan, 1981. WEI Yanshu k.a.: E-gramatiko

LI Shijun k.a.: Nova lernolibro de E-o, Beijing, 1985.

. SHAO Rong (Soliva): Esperanto, Dalian, 1986.

. ZHAO Xuegang k.a.: Konciza gramatiko de E-o.

. CAO Donghai: Nova gramatiko de E-o, Wuhan, 1988.

. SHAO Rong (Soliva): Lernolibro de Esperanto en Sciencoj kaj Teknikoj,

reviziita eldono, Dalian, 1989.

G ravege!

Du (ge)instruistoj pri Esperanto estas serĉataj kaj dungotaj ĉe Fondaĵo Talento, en baza lernejo de Hungario. La 6-jaraj lernantoj dum la unua studjaro ellernos Esperanton por poste lerni aliajn studobjektojn en tiu lingvo.

Fondaĵo Talento garantias senpagan loĝadon kaj salajron sufiĉan por normalaj vivo kaj laboro en Hungario. Pedagogoj pretaj entrepreni tiun ĉi unikan taskon, bonvolu urĝe skribi aŭ telefoni por pliaj detaloj:

Fondaĵo Talento, Budaŭrs, Pf. 102. H-2041 Telefonoj: (36 — 1) 1733-454 aŭ 1896-992.

IPR e 13

— pàgina 9 del PDF —

Instruu paroli! May BIJLEVELD (Brazilo)

Komparante naciajn lingvojn kun Esperanto, ni vidas kiel la plej gravan diferencon: en la unuaj granda kvanto da reguloj, kiujn la lernanto ne povas libere apliki sen la kono de multegaj esceptoj, kaj en Esperanto malmultaj reguloj kiujn li povas ĉiam apliki laŭ sia volo.

Tial la reguloj en Esperanto estas por la lernanto interesa ludilo kiun ni devas ne malhavigi al li, dum la reguloj en naciaj lingvoj povas prezenti veran koŝmaron.

Konsiderinda faktoro estas ankaŭ la celo de la lernado: kiel la lernanto(j) volas uzi Esperanton post la kurso? En Eŭropo pro la multaj lingvoj kiuj okupas malgrandajn regionojn, la celo de Esperanto estas ĉefe paroli. Kontraŭe en Sud-Ameriko ekzistas nur la similaj portugala kaj hispana, ekskludante la indiĝenajn lingvojn, ĉar tiuj estas uzataj nur en la triboj. La indiĝenoj, kiuj regule kontaktas viankulojn, parolas ilian lingvon. Admirinde, ĉu ne? Do, por internaciaj kontaktoj ene de Sud-Ameriko neniu sentas la neceson de alia lingvo. Nur malmultaj Sud-Amerikanoj transiras la oceanojn. Tamen, la Sud- Amerikanoj ne volas izoligi sin pro tio. Kontraŭe, ili volas amikiĝi kun malproksimaj alilandanoj. Tial, kiam ili lernas Esperanton, ilia ĉefa celo estas korespondi kaj legi alilandajn librojn kaj revuojn.

Pro tio al pluraj instruistoj plej gravas la instruo de legado, skribado kaj tradukado. Cu tial la instruo devas esti unue kompreniga, ne paroliga? Aŭ ĉu ekzistas aliaj konsiderendaj faktoroj?

Kiam ni parolas pri iu aŭ io bone konata, tiam ni mense vidas tiun personon aŭ objekton. Nia cerbo havas imagkapablon. La sama okazas kiam aliaj personoj parolas pri iu aŭ io. Ni vidas interne kion niaj fizikaj okuloj ekstere ne vidas.

Kiam ni memoras iun grandan bruon kiu okazis antaŭ kelka tempo, ni mense aŭdas tiun bruon denove, sed niaj fizikaj oreloj aŭdas nenion. Same, kiam iu volas inventi alian tekston por konata melodio, li povas mense kanti tiun melodion por trovi novajn vortojn. Do, nia cerbo havas vidan kaj aŭdan imagkapablon. Tia estas nia imagkutimo. Eble la sama povas okazi kun flaro kaj gusto, sed ne tiel klare.

Kiam ni legas, ni transformas la videblajn literojn en vortojn, kiujn ni mense aŭdas. Car, antaŭ ĉio, lingvoj estas muziko. Infanoj lernas paroli aŭskultante la sonon de la lingvo, kaj imitas tion. Surdaj beboj nur rigardas la buŝon de la familianoj, sed ne aŭdante la sonon, ili ne lernas paroli. Ĉiu vorto unue reprezentas sonon, ĉiu frazo reprezentas melodion. Nur la sono donas vivon al la lingvo.

Kiu lernas fremdan lingvon el libroj, sed neniam aŭdas ĝin, imagas la prononcon laŭ sia propra lingvo kaj tute certe eraras.

IPR e 14

Lingvo ne estas aro da videblaj literoj. Lingvo estas aro da sonoj. La unua memoro fiksas aŭdante la sonon. Ce tiuj, kiuj jam scias legi, la dua memoro fiksas la vorton rigardante la skribmanieron. La dua helpas la unuan, sed neniam povas agi sola.

Antaŭ 70 jaroj, en Nederlando, oni jam akceptis la aksiomon: unue aŭdi, due bone prononci, poste legi kaj skribi. Ni lernis la anglan komencante per tre simplaj frazoj skribitaj en fonetika ortografio. Flanke estis la nederlanda traduko en normalaj literoj. Tutan libron ni tralaboris tiamaniere, ĉiam kun pli komplikaj frazoj kaj pli granda vortaro.

La dua libro donis la saman tekston, sed normale (laŭ angla vidpunkto) skribita. Nur tiam ni lernis skribi la lingvon, kiam ni jam parolis. La tria libro klarigis la gramatikon, analizante tion, kion ni jam kapablis diri.

Ankaŭ en Rio de Janeiro en lingvoinstituto kie mi intruis oni uzis unue la fonetikan ortografion kaj ne tuj montris la anglan skribmanieron pro la danĝero ke la lernantoj inventos eraran prononcon. Tiel la nova lingvo vivas en la oreloj de la lernantoj.

Se iu povas legi kaj skribi sed ne parolas, li ne aŭdas mense kion li legas kaj skribas. Tiam la lingvo estas nur senviva aro da nigraj literoj. Kiel li povas meti siajn sentojn en sensonajn nur videblajn literojn? Tiel „bone instruita” surdulo ne ŝatas legi librojn. Al nuraj presliteroj mankas la muziko!

Kiu studas muzikon, devas praktiki kun instrumento, ekzemple piano. Por paroli ni bezonas alian instrumenton: la buŝon. Do ni praktiku nian instrumenton, ĉiutage, en laŭta voĉo. Andreo Cseh diris: „Se vi havas neniun al kiu vi povas paroli por praktiki la lingvon, parolu al via hundo aŭ kato.” Kaj kreu mense videblan imagon de tio pri kio vi parolas. Pensu en la nova lingvo, ankaŭ aŭdante ĝin.

Efika kaj amuza maniero por paroligi la lernantojn

La lernantoj devas vive partopreni en la leciono, uzante sian propran imagkapablon. Tial mi donas listojn da vortoj kun traduko: liston de ĉiaj personoj, kiujn oni povas renkonti aŭ bezoni; liston de verboj; liston de lokoj (kun la ĝustaj prepozicioj) kaj liston de direktoj; liston de momentoj kaj daŭroj; liston de manieroj.

Ni (ofte mi) komencas elektante verbon, ekz. rompi. Mi demandas KIU rompis ion? Tiam la lernantoj devas inventi iun, neniam realan personon. Kion li rompis? Nun ili devas inventi objekton. Se ili ne scias en Esperanto, mi donas la tradukon. Kie, kiel kaj kiam li rompis? Kies … estis …? Ĉu tiu estis kolera (malgaja)? ktp. Ĉiun demandon la lernantoj devas ripeti en ĥoro, ankaŭ la respondojn. Samtempe ili skribas la inventatan historion, kaj faras separan liston de la novaj vortoj. Ili povas libere elekti la frazelementojn el la listoj, sed se ili volas ion pli, tre bone. Tiel ili povas montri kiuj vortoj interesas ilin. Inter la „personoj” nepre devas esti kelkaj bestoj. Kelkfoje aperas tre amuzaj aŭ interesaj historioj. Sukceson!

IPR -e 15

— pàgina 10 del PDF —

Lingvo-politiko en tri aziaj landoj

La brita imperio delonge mortis, sed plue vivas la influo de la angla lingvo. En pluraj sendependiĝintaj landoj, kono de la angla suspektigis homojn, ke ili restas sub fremdlanda influo. Nun tamen, tiu malbeno iĝis beno, donante avantaĝon al tiuj, kapablaj uzi la lingvon de monda komunikado en komputiko, financo, edukado kaj turismo. Kono de la angla povas esti la ŝlosilo al pintaj postenoj, grasaj salajroj kaj eksterlandaj invest-eblecoj. Inter edukistoj kaj oficuloj en kelkaj mondpartoj, tio renovigas dilemon. Akceli la anglan en lernejoj, foje je la kosto de lokaj lingvoj, kolizias kun aro da kulturaj valoroj. Tri aziaj registaroj, ekzemple, sekvas tri diversajn politikojn — kun miksitaj rezultoj.

Malajzio: Post sendependiĝo en 1957, la angla restis la lingvo de regado kaj parte, la lingvo de la ĉinaj kaj hindaj minoritatoj, kiuj superregis en la ekonomio kaj profesioj. La fakto, ke ili malofte pretis lerni la lingvon de la malpli bonfarta malaja plimulto kontribuis al kreskanta rasa tensio. Tra la sesdekoj, studentaj aktivuloj, sub gvido de la nuna Ministro pri Financo, difektis anglalingvajn afiŝojn proteste je la tro malrapida transiro de la angla al la malaja en lernejoj. Post ras-tumultoj en 1969 arda naciisto, la nuna Ĉefministro, deklaris, ke disvastigo de la malaja estas unu el la ŝlosiloj fini la duarangan statuson de malajoj en sia propra lando.

Nuntempe, Malajzio frontas konkuron por eksterlanda investado de Tajlando kaj Indonezio, kie salajroj malpli altas. Sekve, la angla repopulariĝis. ”Ni volas diskonigi Malajzion kiel evoluitan landon, kaj novaj ideoj ĉirkaŭ la mondo estas bazitaj je la angla.” proklamas la vic-ministro pri edukado. La Ĉef-ministro mem nun estras registaran kampanjon popularigi la anglan.

Tio necesas, ĉar tuj post la oficialigo de la malaja, la nivelo de la angla abrupte sinkis. Estro de la lingvo-fako en la Universitato de Malajzio: ”Eĉ inter instruistoj de la angla, la nivelo estas modesta. Multaj ne kapablas konversacii angle.” Por iuj malajoj, por-anglaj agadoj restas polemikaj. Hind-devena parlamentano provokis tumulton pasintjare, kiam li proponis reoficialigi la anglan. La nacia asocio de verkistoj denuncis tion kiel minaco al nia kulturo”.

Honkongo: Kie registara agado faligis la anglan en Malajzio, lasismo havas similan efikon en Honkongo. Cinaj loĝantoj havas fortajn sed kontraŭdirajn opiniojn. Inter si, ili parolas la kantonan; kiu parolas angle ricevas la epiteton: banano — flava ekstere, blanka interne. Tamen, la plimulto de gepatroj insistas, ke la infanoj ĉeestu lernejojn, kie la lecionoj okazas, almenaŭ nominale, en la angla. Kie kaj instruistoj kaj lernantoj estas unualingve kantonaj, la instruado fakte okazas mikse, sekve multaj studentoj bone regas nek unu, nek la alian lingvon. Ĝis nun la registaro rifuzis enkonduki ŝanĝojn, por ke la lernejoj inst-

16 e IPR

ruu unuavice kantone, kun specialaj klasoj aŭ lernejoj uzantaj la anglan — cele al altigo de normoj en ambaŭ lingvoj.

La nivelo-falo en la angla evidentas en la Universitato de Honkongo. Vizitanta profesoro en 1968 proklamis: Honkongo estas ideale situita iĝi modela 21a-jarcenta dulingva komunumo. Post jaroj da erarplenaj ekzamenoj kaj balbutantaj studentoj, li foriris, certa ke la verŝajneco por tiu revo ”estas rapide malaperanta.” Li rezignis, kiam ekstra financado por lingvo-instruado estis rifuzita. ”Se diplomiĝintoj devas paroli bone la anglan, tio bezonas planadon, programon kaj financadon. Mi ne kredas, ke la registaro havas lingvo-planon. Ĝi nur reagas al lobiado, premado kaj publikeco.”

Singapuro: En ĉi tiu orda ŝtateto, kie tia hezitado estus neimagebla, oni trovis, ke insista kaj sukcesa politiko pri la angla ankaŭ portas problemojn. La angla estas la instru-lingvo kaj la kutima laborlingvo de ĉi tiu multrasa urboŝtato (7890 ĉina, 1429 malaja, 720 hinda, 192 aliaj). Pli kaj pli ĝi estas la familia lingvo: 2899 de lernej-enirantoj venas el angla-parolantaj familioj. Ĉi tio naskas maltrankvilon. ”La ebleco, ke niaj infanoj perdu siajn aziajn kulturajn valorojn estas tre reala” avertas la eduk-ministro: ”ni ne volas iĝi pseŭdo-okcidenta socio.”

Sekve la registaro ordonis, ke 2792 de la lecionoj en ĉiu lernejo devas okazi en la koncerna nacia lingvo. Por la ĉinoj, tio siginfas uzi la Mandarenan. Sed la plimulto de la singapuraj ĉinoj parolas Kantone aŭ aliajn sudĉinajn lingvojn. Sekve ili devas majstri du fremdajn lingvojn, kaj multaj infanoj ne sukcesas.

Sed kiam esploristo proponis malseverigi la postulon pri la Mandarena, kontraŭa reago estis tre forta. Oficuloj defendis la dulingvan politikon kaj fortigis ĝin aldonante unu plian jaron da studado por tiuj, malfortaj en la Mandarena.

Ankaŭ aliaj iamaj kolonioj, kiel Hindio kaj Filipinoj, frontas perpleksigajn demandojn pri taŭga rolo por la angla. Ili prefere evitu la komencan ŝovinismon de Malajzio kaj la hezitemon de Honkongo, favore al pli ellaborita politiko kun klaraj celoj, kiel tiu de Singapuro, konsciante tamen, ke eĉ tio ne garantias glatan pluiron.

Resum-tradukita de SMG, el Time”, Sept 16, 1991, p. 51, laŭ raporto de Jan Branegan el Kuala Lumpur.

VARBU NOVAJN MEMBROJN POR ILEI!

IPR e 17

— pàgina 11 del PDF —

Konferencoj nacilingvaj pri instruado ”Lingvo kaj komerco” estas la titolo de kolokvo organizota en Gento, Belgio de la 20a ĝis la 22a de novembro 1992. La kolokvo diskutos la bezonojn por lingva komunikado de komercaj kompanioj kaj kiel plenumi ilin. Specife: la bezonojn por denaskaj kaj fremdlingvaj parolantoj buŝaj kaj skribaj komunikaj bezonoj la kontribuo de esploristoj, instruistoj kaj komercistoj lingva trejnado en kompanioj (metodologio, helpiloj, mem-lernado, korespondaj kursoj) e la trejnado de instruistoj e lingvoj por specifaj celoj, precipe por komerco Laborlingvoj flandra, franca, germana, angla. Organizas la kolokvon la Provinca Kolegio por Tradukistoj kaj J—— Brusselsepoortstr. 93, B-9000 Gent.

”Teknologio kaj Lingvo-lernado: la stato de Parto” estas internacia simpozio kun ekspozicioj okazigota en la sud-nederlanda urbo Maastricht de la 12a ĝis la 14a de aŭgusto. Sub la moto ”Bridges” (pontoj) ĝi esploros la ligojn inter diversaj komunikaj teknologioj, inter landoj, inter kulturoj, specife por moderna lingvo-lernado. La laborlingvo estos la angla. Paralelaj sesioj prezentos i.a. komputile asistatan lernadon kaj uzon de elektonikaj vortaroj, kaj gramatikkaj stil-kontroliloj.

Informoj de CALICO, Duke University, 014 Language Center, Durham, NC 27706, USA, tel. — 1919 681 6455; fakso –1 919 681 6485, aŭ International Language Center, Bredestraat 12, NL-6211 Maastricht; tel –31 43 257052; fakso –31 43 257246.

KCE ofertas…

Julio 13-18 Metodologio de instruado. Gvidos: C. Gacond. Julio 27-Aŭg 1 Heredigo de Esperanto en familio. Blazio Waha Aŭg3 -8 La idealo de Zamenhof. Francois Degoul. Aŭg-10-15 De Piĉ ĝis Valano: Lingvo kaj Stil-konceptoj en la originala literaturo. Gvidos Iŝtvan Ertl.

Aŭg 10-15 Prepar-kurso por la ekzamena sesio. (ne-deviga) Aŭg. 15-17 Ekzamenoj de UEA/ILEI (elementa kaj meza) Aŭg. 17-22 Perfektiga kurso por instruistoj. Koutny Ilona.

Aliĝoj,informoj: Kultura Centro Esperantista, Postiers 27, CH- 2301 La Chaux-de-Fonds, Svisio. Tel; (039) 26 74 07.

18 e IPR

— pàgina 12 del PDF —

Daŭro de la aranĝo: Ni ofertos tri plenajn tagojn da manĝoj kun tri tranoktoj. Alveno en la posttagmezo de vendredo la 6an de novembro: la unua manĝo estos la vespermanĝo. Foriro posttagmeze de lundo, la 9a; la lasta manĝo estos la tagmeza. Kiu volas resti pli longe por turismumi rajtos pagi por opaj manĝoj kaj tranoktoj.

Adreso de laCentro: Esperanto-Centro, Sobotske n4m 6, CS-058 01 Poprad; tel. (092) 235 39.

Preparoj: Partoprenantoj bonvolu estu jam akirintaj la du kajerojn de la uzota verko kaj tralegintaj ilin. Laŭeble ili estu uzintaj ilin en la instruado kaj estu pretaj fari komentojn pri la rezultoj.

Kotiz-tabelo po-persona: Plurlita ĉambro en la Centro: 48 GLD 144 SEK 1400 HUF Apartamento (1- ĝis 4-lita): 60 GLD 180 SEK 1900 HUF

e Ne-membroj de ILEI kaj lastmomentuloj (post 15 okt 92) pagos 1096 pli.

e Eblas loĝi en hotelo, petu per la mendilo informojn pri la kostoj.

e La hungara sekcio de ILEI akceptas aliĝojn de loĝantoj de reform-eŭropo en forintoj laŭ la supra pli milda kotizo.

e Ĉeĥoj kaj Slovakoj bv. turni vin rekte al Poprad pri aliĝeblecoj en kronoj.

Agrabla kompanio, freŝa aero, bela naturo kaj moderaj prezoj bonvenigas vin ĉiam ajn al Poprad. Nia seminario aldonas instigan laborigan etoson, defiajn komunajn taskojn kaj la eblecon porti hejmen konkrete uzeblajn ideojn kaj teknikojn por pli efika instruado.

MENDILO por la kurso ”Instrui komunike” Bv. sendi al ILEI, Eso u. 7 III, H-1034 Budapest, Hungario.

INTOS OE o kn PU Vo reuodo orlo Kra ba KGANbn dee Sk Eoe akom usVeoki Ui maso cemkasesekoaoagas Adreso:

Profesio: Naskiĝ-jaro: „.. Sekso: Sperto pri instruado de Esperanto: ..

Dezirata atingo el la kurso: ……………… NG PT livo,

Mi mendas loĝigon en la Centro en plur-lita ĉambro

ekster la Centroen -lita ĉambro

Dezirataj samcambranoj:

Mi pagas: en guldenoj al la konto ilek-a ĉe UEA kun klara indiko ”Seminario Poprad; la pĉk-numero de UEA estas 378964.

= en svedaj kronoj al la pĉk-konto 682117-7 (Stokholmo) de ILEI, Sodra rorum pl. 455, S-242 94 Horby, Svedio

= en hungaraj forintoj (mi loĝas en reform-eŭropo) al la hungara ILEI- sekcio, Kovacs Marta, E. Ady u. 23, H-1221 Budapest, Hungario. Al hungaroj oni povas sendi poŝtan enpagilon.

Mi pagis la sumon en la dato

Mi estas vegetarano. Mi havas alian dietan deziron…………………. Mi planas/alVeni ĵE.. ue roe ekte c) PERIS Eo to bu e ksa kanao Mi planas foriri je…. per

Mi petas sciigon pri hotelaj prezoj. Mi petas sciigon pri pli longa restado antaŭ/post la seminario. Mi petas sciigon pri la ebleco pagi al Poprad en ĉeh-slovakaj kronoj.

— pàgina 13 del PDF —

Konferenco:

Nia dudeksesa konferenco progresas bone, ni nun havas 78 aliĝintojn el dudeko da landoj kaj la nova iniciato — la ILEI-gimnazio — sukcesis altiri sian plenan kvoton de 20 junuloj el kontentige varia gamo da landoj. Ni rezignas aperigi la konferencan programon en IPR, ĉar ĝi malverŝajne distribuiĝos al vi ĉiuj ĝis la evento. La programo estis skizita jam en majo okaze de vizito de du respondecaj estraranoj el Budapeŝto al la konferencejo, konkretigita ĝis junio kaj tiam dissendita cirkulere al ĉiuj sekcioj kaj pluraj reprezentantoj kaj krome kun konfirmilo al konferencanoj 1 ĝis 68.

Malmultaj ŝanĝoj okazis de post tiam: forfalos la seminario de s-ro Hoekstra kaj la prelego de d-ro So Ĵin Su, kiuj ne povos partopreni. La vic-prezidanto de UEA, d-ro Ulrich Lins, partoprenos almenaŭ parte la konferencon kaj alparolos nin dum la malfermo kun tre aktuala temo: ‘Eduko kontraŭ naciismo..’

Tre koncize, ĉiutage ni vizitos la gimnazion kaj spektos modelan lecionon aŭ du. Du fakaj prelegoj estos rekte pri Komenio, aliaj pri moderna edukado. Ekskursoj estos unu tut-taga kaj alia urba duon-taga. La Komitato formale havos tri sesiojn, unu kun raportoj de la prezidanto, kasisto kaj . estraro, unu pri landaj sekcioj, en kiuj ni klopodos akiri informojn el ĉiuj sekcioj, ne nur pri la propra agado, sed ankaŭ pri la kvanto kaj kvalito de instruado sur la teritorio. Tion ni zorge protokolos kaj provos kompili pli kontentigan superrigardon ol ni ricevas per koresponda enketado. La tria sesio akceptos eventualan rezolucion kaj traktos la estonton. Krome okazos partoprenigaj volontuligaj labor-sesioj, unu pri eksteraj rilatoj kaj informado (Glossop/Symoens), unu pri terminologio (Smideliusz/Mee), unu pri instruado (Barcsay), unu pri ekzamenoj (Kovacs).

Voĉdonoj:

La sekcioj estis petitaj voĉdoni en marto pri du novaj regularoj: unu pri akcepto de honoraj membroj, la alia pri premio ‘La plej aktiva sekcio’. Por tiu dua propono aŭguras malbone la sciigo, ke el 31 sekcioj voĉdonis

— ZE labortable

nur kvin. Kvankam nia statuto ne devigas tion, la estraro opinias, ke tiu rezulto tro magras por demokrate validi, kaj ke la komitato revoĉdonu en Bratislavo. La rezulto de la voĉdono estis 5 por kaj 3 por kaj 2 sindetenoj respektive. La sekcioj ricevis junie la tekston de la nuna valida statuto.

Oficejo

Jen grava temo, pri kiu ni eĉ al la sekcioj ne raportis ĝis nun. Delonge en la planoj de la Ligo estas la starigo de iuspeca oficejo. En majo ni ricevis proponon pri luo de du malnovstilaj lav-ĉambroj en ege bona urbocentra situo en Budapeŝto kontraŭ 6-8,000 forintoj monate. Post multa pripenso ni decidis kontraŭ tiu propono, ne ĉar la sumo estas ekster niaj rimedoj, sed ĉefe pro la grandaj laboroj necesaj transformi la lokojn al uzeblo — por kiu ni malpli facile trovus la monon kaj ne havus la fortojn kaj nervojn por fari aŭ farigi. Aŭdinte nin agonii pri la propono kaj la urĝa bezono por stokejo, ekspedejo kaj laborejo alia ol niaj privataj hejmetoj, la hungara junularo kontraŭ-proponis al ni dividi kun ili sian jam ekipitan klubejon «Esperejo’ en strato Sandor Peterfy (apud la orienta stacidomo).

Ni konsentis kontribui 3000 forintojn monate al la luo (ĉ. 270 SEK aŭ 90 gld.). Ni nun okupis per Juna amiko, Tendaraj tagoj, aliaj libroj kaj pakmaterialoj du grandajn ŝrankojn; jam du ekspedojn ni plenumis tie, kune kun la helpo de klubanoj. En la klubejo troviĝas komputilo de tipo IBM-AT kun la necesaj programoj (Ventura) pretigi IPR, ‘Juna amiko” kaj librojn. Efektive, ĉi tiujn liniojn mi kompostigas per tiu maŝino, kiu estas je nia dispono. Ni tre verŝajne portos al Bratislavo proponon pri akiro de brokanta lasera printilo (ĉ. 60.000 forintoj) por permesi al ni loki ĉion necesan por pretigi niajn eldonaĵojn sub unu tegmento. La klubejo ne havas telefonon, kaj ni ne uzos ĝian poŝtan adreson. Ĉiujn korespondaĵojn al ILEI bv. plue sendi al la jam konataj adresoj.

Juna amiko

La dua numero por 1992 venos el la presejo al ‘Esperejo’ post kvin tagoj. Ĝi reliefi-

IPR e 19

— pàgina 14 del PDF —

gos la kontribuon de la nove nomita help-redaktoro, nia honorariato, s-ino Esperantina Mirska. La numero prezentas plurajn paĝojn da materialo — teksta kaj bilda — specife por pli junaj lernantoj (5- ĝis 10-jaraj), ĉar al tiuaĝaj ŝi plej kutimas instrui. En pli longa daŭro ni imagas, ke la profilo de la revuo ŝanĝiĝos favore al la pli junaj, kaj espereble kvalite boniĝos pro la disdivido de la redakta ŝarĝo. La abon-situacio estas ne tro brila — eĉ el okcidento la efikoj de ekonomia stagno konstateblas — dum el oriento la ekonomia kolapso kaŭzas nuligojn da aboneblo en pli kaj pli da landoj. Nur pene ni interŝanĝas kun E-centroj: SEU, ‘Progreso’, Litovio, Kievo, Rumanio. La abonnombro momente eĉ ne atingas 2000. Alilanke, ni trovis multe malpli kostan presejon kaj ni ricevis subvencion de hungara ministerio.

Aliaj eldonaĵoj:

La dua kajero de Tendaraj tagoj aperis kaj estas mendebla pere de mendilo en ĉi tiu IPR. ‘Bonvojaĝo’ de s-ro Paŭlo Gubbins iĝis legebla el la disko ĉe Edistudio kaj ni kredas, ke ILEI plenumis siajn taskojn pri ĝi kaj atendas presprovaĵojn. «Teorio kaj praktiko de lingvo-instruado’ iĝos la titolo de la didaktika verko de Mag. Irena Szanser, kiu nun estas finkompostita kaj enpaĝigita. Ni ĵus ricevis rezultojn de provlegado kaj tuj post ĉi tiu IPR ni faros la lastajn korektojn kaj transdonos en UK al Litovio por presado

Ekzamenoj

Ni tre ĝojas povi anonci la restarigon de niaj ekzamenoj (elemente kaj meze) en Kultura Centro Esperantista, la loko, kie ili fakte naskiĝis. Sesio okazos de la 15a ĝis la 17a de aŭgusto 1992, kun prepara sesio pli frue por dezirantoj. Sekvas tuj post la sesio kurso por instruistoj. Aliaj sesioj devas okazi en Bulgario kaj Ĉinio en la Pacifika Kongreso.

Re-reviziita versio de la regularo por la supera nivelo estis pretigita surbaze de diskutoj en la CO fine de marto kaj sendita al UEA por distribuo al ĝia Komitato, kiu traktos ĝin en Vieno. Surbaze de la rezulto tie, ni retraktos ĝin en Bratislavo.

Instruistaj kursoj:

Ni esperas, ke la kurso de Mag. Irena Szanser povos okazi aŭtune en Bialistoko, post apero de la kurso-libro. Sed ne havante

20 e IPR

klarajn informojn pri datoj, prezoj ktp. ni ne povas anonci ion konkretan. Dezirantoj por tiu kurso bv. skribi al la E-Centro Bialistoko.

Ni tamen konkrete anoncas pli modestan, intensan 3-tagan kurson pri komunika instruado, kiu okazos en la E-Centro Poprad en orienta slovakio. Ĝi ne celas krei pretajn instruistojn el la nula punkto, ĉar en tri tagoj tio ne eblas — sed ĝi volas larĝigi la kapablojn kaj modernigi la teknikojn de niaj nunaj instruistoj. Precizajn detalojn vi trovos kune kun aliĝilo en la mezaj paĝoj de ĉi tiu IPR.

Kaj ne forgesu la diversajn instruistajn kursojn de KCE, aliloke detaligitaj.

Landaj sekcioj:

Ni celis prezenti per ĉi tiu IPR la rezultojn de la ĉi-jara enketado, sed ni bedaŭrinde ne povas. Alvenis nur 8 respondoj (Aŭstrio, Brazilo, Ĉinio, Finnlando, Hungario, Kroatio, Nederlando, Nord-Ameriko, Svedio). Sed dum vizito de la respondeca estrarano al Budapeŝto fine de majo la jam redakcio konsentis transdoni la respondojn al ŝi por analizo kaj pretigo de teksto por la revuo. Tiu teksto bedaŭrinde ne atingis nin, eventuale pro la poŝtaj kaj/aŭ vivaj malfacilaĵoj en kaj ĉirkaŭ Zagrebo. Ni esperas povi prezenti la rezultojn en Bratislavo, suplementi ilin kaj aperigi ilin en IPR3.

Eksteraj rilatoj: Tiu temo sufiĉe gravas ricevi apartan paĝon kaj pli normal-grandajn literojn.

Kerno:

En la unuaj monatoj de la nuna estrara periodo ni lanĉis la nocion de ‘kerno’ por ILEI: nome, dudeko ĝis trideko da homoj pretaj agi ne nur ene de siaj sekcioj, sed ankaŭ je internacia nivelo, kadre de niaj diversaj komisionoj. Ni devas konstati, ke nur malmulta progreso sur tiu vojo povis okazi ĝis nun — niaj labor-sesioj estas strukturitaj en Bratislavo cele al la malkovro de novaj kernuloj kaj labor-centroj por transpreni parton de la laboro for de la nunaj tro malmultaj kaj troŝarĝitaj. Pensu, ĉu vi ne trovos vian lokon en komisiono pri terminologio, informado, konkursoj, ekzamenoj aŭ alia.

Kernu kun ni en ILEI!

De malantaŭ la labortablo salutas via prezidanto,

Budapeŝto, 25 junio 92.

Niaj eksteraj rilatoj Ĉiujare la Amerika Asocio de Instruistoj de Esperanto (nia sekcio) aranĝas grupon de tri prezentaĵoj kadre de la jar-konferenco de la Modern-Lingva Asocio (MLA), la plej grava asocio por lingvo-instruistoj en Usono. Ĉi-jare: e ”Esperanto kiel katalizilo por la romanigo de la ĉina” de d-ro Julius Balbin, Essex County College, Newark, New Jersey; e ”Esperanto en Kolegioj: Rektaj kaj ne-rektaj metodoj” de d-ro William F. Orr, New College, Hofstra Universitato, Hempstead, Nov-Jorko; e ”Esperanto por Talentaj Infanoj: Rapida lanĉo en fremdlingvan lernadon, de d-ro Ronald Glossop, Universitato Southern Illinois, Edwardsville, Nia vic-prezidanto proponis prezentaĵon pri Esperanto sub la titolo: ”Integri globalan edukadon kaj element-lernejan fremd-lingvan lernadon” al la novembra konferenco de la Usona Asocio por Natur-dotitaj Infanoj. Tiu prezentaĵo similas al alia sukcese farita en Nov-Jorko en decembro 1991. Partoprenantoj en la UK en Vieno havos okazon aŭdi d-ron Glossop prelegi, ĉar li estis akceptita kadre de la Internacia Kongresa Universitato (IKU).

Krome, li korespondis pri la raportado de instruado de Esperanto en universitatoj, la instruado de natur-dotitaj infanoj, la uzo de Esperanto kun skoltoj kaj la agadoj de Unesko. Li skribis leterojn al instancoj favoraj al E-instruado en Portugalio, Pakistano, Kolombio kaj Hungario. Li kontaktis la redaktoron de Enciklopedio de Asocioj: Internaciaj Organizoj por enmetigi informojn pri ILEI.

D-ro Glossop gvidos laborgrupon pri eksteraj rilatoj kaj informado en Bratislavo. Klaras, ke la agado en Ameriko trafe antaŭeniras, sed por kontentige progresi laŭ simila maniero en Eŭropo, ni bezonas surlokajn aktivulojn el niaj sekcioj, pretaj labori internacie (ne nepre tutmonde, sed ja inter-nacie). Ni serĉos en Bratislavo tiujn aktivulojn, kiuj povos kunlabori kun d-ro Glossop kaj s-ro Symoens kaj la projekto Erasmus.

pomon Vu moles, Pi nolo, umi ŝota Vu bolon, ĉu monol, mobo, ĉu mobo Vu monol, Voĉon, Mimoo, va mokota Vu kobeo, va monol Volo, ei tota Va koj i otoj

ie Fondaĵo Szerdahelyi subtenas nian edukan laboron; kontribuojn oni sen- si Zo dual la kasisto de ILEI (adreso kaj konto-numero dors-kovrile) — 5 LX] Pu ERonlaeĥIO8f. = o a e Ro 1.246:90SEK £i mStatoje3ldecembro191: …………… 17.84465 SEK $i = German Plilot Belgio 52. 21. yj (Lu us ie vs 17523SEK 5 e ENa POMO BralO l AI ELI, 19930SEK 5 Stato je3l majo DI a o 18.219/18SEK ŝi m Al la donacintoj ni kore dankas! ;

IO ĝi ci FRESA BYRKAMXSSMZMAMESNu

— pàgina 15 del PDF —

Ĉu funkcias la angla? Rigardo tra la germanlingva gazetaro Walter KLAG (Aŭstrio)

Dum la lastaj monatoj ofte aperis en germanlingvaj gazetoj kaj magazinoj azetartikoloj pri la komunikaj problemoj. La ĉiutaga gazeto Die Presse rapors la 31-an de marto 1992 pri testo, kiun oni faris ĉe grandaj entreprenoj en rancio. Oni altelefonis tiujn firmaojn angle, sed nur en malplimulto oni sukesis daŭrigi la paroladon. Tio konformas al enketo, en kiu oni demandis gerancojn pri la lingvaj konoj. 4192 diris, ke ili nek parolas, nek lernas fremdan ingvon. 599 asertis fremdlingvan konon, sed ne estas klare, ĉu temas pri pasia aŭ aktiva. 5296 konas la anglan, 1890 la germanan kaj 1692 la hispanan. Tanen nur malmultaj el la pridemanditoj kuraĝis fakte konversacii en tiuj ingvOoj. |

PA 95-an de aprilo aperigis la germana ĉiutaga gazeto Frankfurter Allgemeie artikolon kun la fraplinio „Fremdlingvoj mankhavaj”: la Instituto pri la Zermana Ekonomio informis, ke ĉiam pli da entreprenoj bezonas plurlingvajn cunlaborantojm. Tio estus aparte grava en la Eŭropa Komunumo. Cefe oni »ostulas konojn de la angla, franca, hispana, itala kaj rusa. Tamen la fremdingva edukado estus tute nesufiĉa. Eĉ finstudintoj havus nur meznivelajn koojn en fremdaj lingvoj. eb

Laŭ Salzburger Nachrichten (28-a de marto 1992) germanaj sciencistoj havas problemojn kun la angla. Unu el kvar nur malbone povas legi anglajn teksojn, unu el tri malbone parolas ĝin kaj pli ol la duono nur pene povas verki anglan tekston. ;

Kiom da aŭstroj parolas angle? Laŭ Wiener Zeitung (1992-04-24) 2090, laŭ Die Presse (1991-08-23) nur 1329 „bone” kaj 2096 „meze”. Fakte neniu el tiuj enketitoj devis pruvi siajn konojn. Tamen ekde la unua de majo 1992 Aŭstrio havas novan radioprogramon: BLUE DANUBE RADIO (Radio de la blua Danubo). 25 kunlaborantoj angligu nin per 30 milionoj da ŝilingoj jare. Novaĵoj elsendiĝos ankaŭ germane kaj france.

La sukceso ne estas certa, se oni legas la numeron 10/1991 de Spotlighi (Lumturo). Temas pri monata magazino en facila angla por germanlingvanoj. La enkonduko por la artikolo Slow leamers (Malrapidaj lernantoj) estas germane verkita kaj tradukeblas jene: „La tuta mondo parolas angle — tiel pensis la britoj longtempe kaj eraris. Dum la realigo de la Eŭropa Merkato Komuna en 1993 ili spertos lingvajn barierojn.” ;

Dupaĝa artikolo „Unuiĝinta Eŭropo, lingve disigita” aperis en la trimonata porinstruista OPU-Nachrichten. La aŭtoro estas gimnazia instruisto por la angla kaj franca. Jen mallongigita enhavo:

Diversaj studoj montras „melhelan bildon” pri la lingvaj konoj en Eŭropa Komunumo. Nur 25996 povas aktive paroli fremdan lingvon. Se mankas najbaraj ŝtatoj, kiel en Anglio, Hispanio aŭ Italio, tiam mankas ankaŭ fremdlingvaj konoj. En Aŭstrio multaj lernis la anglan, sed plej ofte antaŭ longa tempo. Tio esprimas nenion pri la faktaj aktivaj konoj nun. Komercistoj ofte plendas, ke negocaj rilatoj ĉiam kaj ĉiam malsukcesas pro la lingva bariero. Traktadoj kun japanoj estis preskaŭ senfinaj, ĉar aŭstroj kaj japanoj parolis divarsajn variantojn de la angla. Kaj ofte sekretariino ne povas paroli kun partnero en Anglio.

Kiuj strategioj imageblas kontraŭ la „senlingveco”? La aŭtoro prave opinias, ke ne baldaŭ povos helpi elektronikaj tradukiloj. Sed la gelernantoj en Aŭstrio en proksima estonteco povos elekti duan fremdan lingvon ekde la 7-a lernojaro. Ankaŭ la ERASMUS-programo ebligas al 1000 gestudentoj jare la studadon eksterlande. Sed laŭ la nuna stato nur 290 de la finstudintoj kolektis

iam spertojn en fremdlingva eksterlando. kiki

Do grandaj klopodoj kaj etaj rikoltoj. En Aŭstrio ĉiu gelernanto studas fremdajn lingvojn 2000 ĝis 4000 horojn dum sia lerneja tempo. La aŭstria ŝtato elspezas jare almenaŭ 20 miliardojn da ŝilingoj por instruado de fremdaj lingvoj. Tiu sumo ebligus la konstruadon de 20.000 loĝejoj por 80.000 homoj ĉiujare:

Specimena taskofolieto de lerneja konkurso (v. alvokon je paĝo 24.)

2a jaro, n-ro 6 la KATEGORIO Limdato: la 23a de Marto 1992

t. Faru almenaŭ 6 triliterajn vortojn, kie inter du samaj vokaloj troviĝas unu konsonanto. Ekz.: oro.

(3 poentoj) 2. Pri kiu frukto oni parolas? (2 poentoj) Unue ĝi estas verda kaj acida, poste ruĝa. Kiam ĝi havas bluan koloron, ĝi estas tre bongusta. 3. Korektu la erarojn! (3 poentoj) Hieraŭ Petro iros kun biciklo ĉe Stefano. 4. Kompletigu la sekvan proverbon: (2 poentoj) Se mi hav… mon…, mi vojaĝ… Rom… . 5. «Ĝis la bela sonĝo de l’ homaro». Daŭrigu! (3 poentoj) 6. lu trovas sin «fremda» inter la ceteraj. Kiu? (2 poentoj) koko, bovo, ĝirafo, porko, muso, anaso 7. Kion signifas: krokodili? (2 poentoj)

8. Kie oni okazigis la jubilean UK (= Universala Kongreso) en 1987? Kioma ĝi estis? (3 poentoj)

Sendu la solvojn al: ZI.Rdkoczi F. Altaldnos Iskola, Esperanto-grupo? 3910 TOKAJ, Bajcsy-Zs.Endre ur 9.

IPR e 23

— pàgina 16 del PDF —

Komisiono pri konkursoj Formiĝis nova ILEI-Komisiono

La 22-an de februaro 1992 en Budapeŝto la estrara kunsido de ILEI pritraktis la proponon (Io, kio mankas al ni, IPR 1991/4. p. 23.), akceptis ĝin kaj komisiis min fari la necesajn paŝojn por efektivigi la projekton.

Kio estas la celo de la formiĝanta komisiono?

1. Tuj ĉe la komenco organizi nian lernantaron, se eblas, internacie, ligi ilin al alilandaj samaĝuloj.

2. Krei kontakton inter diversnaciaj instruistoj izolitaj, sendepende en kiu lando, urbo aŭ vilaĝeto ili laboras. La kontakto relaiĝas sen konsiderindaj els-

ezoj. 3 Altigi kaj laŭbezone unuigi la lingvan nivelon de la lernantaro, doni al ili plusan ambicion, entuziasmigi ilin daŭre.

Mi atendas la leteron de ĉiuj praktikantaj E-instruistoj, kiuj estas pretaj fari iom pli por la progreso de siaj gelernantoj. Ni deziras formi reton de pedagogoj, ĉar ni estas profunde konvinkitaj, ke komuna laboro kondukas al sukceso. Kun plezuro mi akceptas ĉiuspecajn proponojn.

Nun mi prezentas al vi konkurson, kiu jam la duan jaron mobilizas pli ol 200 geknabojn en Hungario. La tieaj atingoj kaj pozitivaj spertoj instigas nin vastigi la agadon trans la landlimojn. Mi petas vin legi ĝian regularon kaj observi specimene prezentitan taskfolieton kune kun la solvo, kaj poste, se ĉio Ĉi kaptis vian fantazion, bonvolu aligi viajn lernantojn kaj partoprenu en nia komuna laboro. ;

La regularo havas suplementan konsilaron. Ĉion ĉi kun aliaj, jam ekzistantaj projektoj sendas al vi, se vi trovas ilin havinda, la iniciatinto (adreson v. sube.

Mesko ke nia alvoko ne restos seneĥa, salutas vin elkore

s-ro KURUCZ Gĉza vicdirektoro Gimnazio Banyai Jŭlia

Nyiri ŭt 11.

H-6000 Kecskemĉt

Regularo de Internacia Konkurso por lernejanoj memore al Istvan Szerdahelyi [:serdaheji]

1. En la konkurso povas partopreni nur lernejanoj ĝis la aĝo de 19 jaroj. Junuloj, kiuj lernas Esperaton en eksterlernejaj kursoj aŭ memstare, rajtas alsendi siajn solvofoliojn, sed ili ne eniras la oficialan liston, t.e. ili partoprenas en ĝi eksterkonkurse. Oni povas aliĝi al a konkurso ĉe ioma numero.

IPR e 24

2. La konkurso havas du kategoriojn laŭ aĝo: la unua ampleksas lernantojn ĝis la aĝo de 14 jaroj, la dua lernejanojn inter la aĝolimo de 15 ĝis 19 jaroj. Ambaŭ kategorioj havas du grupojn, nome: tiun de komencantoj (= K) kaj de progresintoj (= P). La unuan formas geknaboj kun ne pli ol du lernojaroj en Esperanto, al la dua apartenas ĉiuj, kiuj lernas Espernaton dum pli ol du jaroj. Entute ekzistas do kvar grupoj, po du en ambaŭ kategorioj.

3. La konkurso ĉiam daŭras unu lernojaron: de oktobro ĝis majo. En la daŭro de la lernojaro ĉiumonate aperas taskofolietoj por ambaŭ kategorioj (entute 7 folietoj jare). La unua estas sendita al tiu lernejo, kiu ĝin petas letere kaj almetas poŝtmarkojn aŭ respondkuponon por la respondo. Ciu folieto enhavas 6 ĝis 10 simplajn tasketojn, per kies senerara solvo ĉiufoje 20 poentoj estas akireblaj. La solvoj estu skribitaj en Esperanto sur simpla paperfolio en la formato de duona tajpfolio (A/5) kaj senditaj al la adreso, donita sur la taskfolieto mem (redaktinto de la koncerna taskofolieto) Ciu taskofoleto estas redaktita de alia pedagogo kaj aperas en la dusemajna revuo Eventoj.

4. En la konkurso povas partopreni nur lernantoj, sur kies solvofolio E- instruist(in)o atestas per sia subskribo kaj la stampo de la lernejo, ke la konkursanto estas lernejano. La solvofolio enhavu la kompletan nomon de la lernanto, la kategorion (B = bazlernejo; M= mezlernejo) kaj la grupon (K,P) ekz. (mezlernejo, komencanto) Por konkursantoj el lernejoj sen E-instruisto estas bezonataj lerneja stampo kaj la subskribo de la klasestr(in)o.

956 La instruisto de Esperanto kolektas ĉiujn solvofoliojn de sia lernejo kaj sendas ilin en komuna koverto ĝis la indikita limdato (validas la poŝta stampo) al la donita adreso. (Solulo mem sendas sian solvon.) Por rericevi la korektitajn solvojn kaj por ricevi novajn taskofolietojn, la instruisto sendas kun la solvoj poŝtmarkojn aŭ respondkuponon. Kun la korektitaj solvoj ĉe-mete ĉiam troviĝas la ĝusta solvo de la antaŭa numero kaj la kompleta listo de la konkursantoj, kun indikoj de ties lernejoj kaj akiritaj poentoj. La nomoj de la plej sukcesaj estas publikigitaj en la revuo Eventoj, kaj voĉlegataj en la E-programo de la Hungara Radio Kossuth.

6. Post la lasta numero la plej sukcesaj konkursantoj estas premiataj.

Internaj reguloj/konsiloj por instruistoj, kiuj redaktas/korektas taskofoliojn

1. La instruisto povas traduki nacilingven al siaj lernantoj la enkondukajn frazojn, per kiuj la taskoj estas eksplikataj.

2. La instruisto povas esti konsultata pri la enhavo de la taskoj kaj havas rajton malkovri fontlokon, rekomendi, prunti manlibro(j)n ktp., sed rajtas solvi nek parte, nek plene la donitajn taskojn. Li/ŝi mem devas difini por si la etikan

IPR e 25

— pàgina 17 del PDF —

limon. La celo de la konkurso: la lernanto studu mernstare kelkajn tiklajn demandojn de la Internacia Lingvo.

3. Korektante la instruisto strebu al absoluta objektiveco.

4. Korektante li/ŝi povas doni poentojn entjerajn kaj dounajn. Pro ortografiaj aŭ gramatikaj eraroj, misskriboj li/ŝi same subtrahas nur douno(j)n aŭ entjero(j)n. Plusaj poentoj ne ekzistas.

5. La sinsekvaj taskofolietoj estas redaktataj de apartaj instruistoj, kiuj poste korektas la ricevitajn solvofoliojn. Korenktinte la instruisto sendu ilin kune kun la ĉe-metitaj poŝtmarkoj aŭ respondkuponoj ĝis la indikita limdato — 8 tagoj al la adreso: Gimnazio Jŭlia Banyai, Esperanto-Grupo. Nyiri ŭt 11. H-6000 Kecskemĉt, kie ili estas komputile prilaborataj. Ankaŭ la novaj taskofolioj estos ekspedataj de la menciita gimnazio.

6. Redaktante taskofolieton bonvolu prikonsideri:

e Ĉiu tasko estu, se eblas, de aparta karaktero.

e Ciu testo enhavu demandon el la historio aŭ literaturo de Esperanto kun konsidero al la nivelo de la konkursantoj, kompreneble.

e Neniu testo povas esti sen derivado aŭ vortkunmeto.

e Se estas eble, ne manku humuro.

e Neniu taskofolio estu sen lingva situacio.

e Konsideru ke la taskoj estu mallonge respondeblaj kaj facile korekteblaj, la nombro de eventualaj ekzempleroj estu dividebla per du aŭ tri (depende de la poentoj por la koncerna tasketo).

7. Ciujn rimarkojn, proponojn, reklamaciojn sendu al E-grupo de la Gimnazio Banyai Jŭlia. (adreson v. supre) )

Solvoj de la taskofolieto sur paĝo 23

2a jaro, n-ro 6 la KATEGORIO Limdato: la 23a de Marto 1992

1. ovo, unu, iri, ili, igi, iĝi, ama, odo, opo, ere, ete

pruno

. Hieraŭ Petro irIS PER difektita biciklo AL Stefano.

. Se mi havUS monON, mi vojaĝUS RomON.

. «Por eterna ben’ efektiviĝos.” (L.L.Zamenhof: La espero) ĝirafo :

. En Esperanta societo uzi nacian lingvon.

. Varsovio, la 72a

IPR e 26

Financa raporto 1991

RIMEDOJ

Membrokotizoj Libroj, filatelaoj Fondaĵo Szerdahelyi Konferenco

Eldonoj

Eldonoj, donaco Ekzamenoj

Donaco

Kompenso UEA Diversaĵoj

Rentoj

SEK

35.250:44 1757335 1.156:38 10.240:96 4.046:74 5.350:- 298:93 1.622:25 4.866:75 84:- 6.400:73

~70.074:53

x Nur ĝenerala afranko. Afranko por eldono, ekzamenoj ktp troviĝas sub la

koncernaj rubrikoj.

KOSTOJ

IPR

Bankkostoj

Al Fondaĵo Szerdahelyi Konf. 1991, ŝuldo Rezervo por eldono Informo

Presaĵo, fotokopioj ktp Afranko, telefono Faka kotizo UEA Estraro

Azia agado

Honorarioj

Repago, kredito Koleghelpa konto

Gajno 1991

SEK

35.092:06

6

821:69 1.156:38 1.297:80 5.350:-

337:25 5.029:48

888:76 7

749:48 4.679:64 1.680: – 5.175:70 1.938:-

375:20

4.571 :44

5.503:09 70.074:53

AKTIVO 1990-12-31 1991-12-31 En kaso 209:41 0 Banko SE 63.591:64 57.442:64 Frosta 2.398:95 18.802:69 Poŝtĝiro 3.287:45 255352236 UEA, ilek-a 39.706:01 43.244:45 Ce GCA 4.950:58 2.902:84 Kompenso de UEA 4.990:50 0 Librostoko 8.960:- 8.000: – Stoko de filatelaĵoj 480:-, 200: – Nepagitaj fakturoj 200:- 600: — 128.774:54 133. 744:98 PASIVO Koleghelpa konto 705:- 89:80 Fondaĵo Szerdahelyi 15.441:37 17.844:65 Rezervo por eldono 4.957:37- 9.107:37 Konferenco, ŝuldo – 1.297:80 Ŝuldo al komisiitoj 1.920:- – Propra kapitalo 105.750:80 105.405:16 128.774:54 133. 744:98 Detaloj. (ĉiuj sumoj en svedaj kronoj). Fondaĵo Szerdahelyi. Saldo 1990-12-31 15.441:37 donacoj 1991 1.156:38 Rento 1991 1.246:90 2.403:28 Saldo 1991-12-31 17.844:28 Koleghelpa konto. Saldo 1990-12-31 705:- Donacoj 1991 784:80 28 membrokotizoj – 1.400:- —- 615:20 Saldo 1991-12-31 89:880 IPR e 27

— pàgina 18 del PDF —

IPR 4/88-3/90 4/90 1/91 2/91 3/91X Entute Presado 4.397:74 | 4.104:16| 4.104:16 | 5.596:58 | 18.202:64 Ekspedoj 565:34 583:80 583:80 7217:75 2.460:69 Afranko 2.082:79 | 2.413:45| 2.182:35 | 2.664:45 9.343:04 Kompostado:

GCA 118:22 59:11 59:11 53:25 289:69

Hungario 833:- | 1.080:- 972:- | 1.080:- 1.296:-. ‘l ‘5.261:- Vendo – 465:- — 465:-

833:- | 8.244:09 | 8.132:52| 7.544:42 | 10.338:03 | 35.092:06 x 3/91 kun kroma folio Eldonoj.

: m : Valoro de la Rubriko Enspezoj Elspezoj Rezulto SEGLO Tendaraj Tagoj 7.466:12 6.289:- is 1vol2 2.500: – IE-broŝuro 38/83214 1,362:57 2, »i0457 400: – Symoens: La valoro

franca 236:20 236:20 2.000: –

angla 22185 122:85 3.100:- Sumo 11.698:31 51457 4.046:74 8.000: – Donaco por eldonado 5.350:-

1991-12-31 9.396:74 Evoluo de la eldonado. Titolo 1989 1990 1991 Stato IE-broŝuro – 969:39 1.910:04 23 10207 3:451522 La valoro, franca -5.113:85 1.575:82 236:20 – 3.301:83 angla – 3.924:33 122:85 – 3.801:48 Tendaraj Tagoj E ari VA Nk: – 2.474:97 Rezervo por eldono 1990-12-31 4;99/43/ Honorario, Szanser-materialo – 1.200:- Donaco por eldonado 5.350:- Rezervo por eldono 1991-12-31 9.107:37 Konferencoj Enspezoj Elspezoj Ŝuldo Rezulto Voss 1991 92.168: 10 81.789:14 – 1.297:80 9.081:16 Bratislavo 1992 138:- – 138:- Repago Voss 1.297:80 1.297:80 92.168: 10 81.927: 14 (0) 10.240:96 199] -12-31 Bertil Andreasson veasrm

28 e IPR

kasisto ILEI

— =———— SOCIOLOGIO o

Nereala taksado de la nombro

de esperantistoj en la mondo Bernard Golden Enkonduko :

Benjamin Disraeli, fama brita politikisto de la 19-a jarcento, esprimis sian opinion pri statistiko per la sekvaj saĝaj vortoj: ”Estas tri specoj de mensogoj: mensogoj, malbenitaj mensogoj kaj statistiko.” Aliborde de Atlantiko la usona humuristo Mark Twain same trafe atentigis, ke ”statistikoj ne mensogas, sed mensoguloj statistikas.” En la sekvaj sekcioj estos prezentitaj taksoj pri la nombro de esperantistoj en la mondo nuntempe. Poste legantoj decidu, ĉu Disraeli aŭ Mark Twain pli ĝuste karakterizas statistikadon kaj statistikantojn en Esperantujo.

1. Stefan MacGill: 1 000 000

La plej nova provo taksi la nombron de esperantistoj en la mondo hodiaŭ venis el la plumo de Stefan MacGill, la prezidanto de ILEI, kaj estis publikigita en ties organo (), Li mem ne faris socilingvistikan esploron de la Esperanta lingvokomunumo, nek bazis siajn ciferojn sur jam publikigitaj rezultoj de fake kvalifikitaj statistikistoj; male, li aplikis pseŭdometodon, kian utiligis ĉiuj liaj antaŭuloj sur tiu ĉi tereno. Sur sep paĝoj de fakrevuo por esperantistaj instruistoj, li facilanime surpaperigis taksojn, tutsimple prenitajn el la aero. La lingvaĵo de lia artikolo pruvas tion. Jen kelkaj citaĵoj, ĉerpitaj el la unua paĝo.

a. “Se ni supozas milionon da parolantoj por Eaperanto…” Laŭ Plena Ilustrita Vortaro (PIV) “supozi” signifas “esti inklina pensi manke de pruvoj certaj, akcepti kiel probabla, ne havante pri ĝi efektivan scion” (Mi aldonis la emfazojn en la difino.) Kia maniero enkonduki pritrakton de serioza temo! Surbaze de tiu fantaziado, MacGill konstruis statistikan kimeron pri la nombro de esperantistoj en diversaj partoj de la mondo. Skeptikulo emas demandi, kial estis elektita ĝuste la nombro ”miliono?? Kial ne duona miliono aŭ miliono kaj duono? Nu, eĉ la aŭtoro demandas, kiom pravigebla estas la aserto pri miliono da parolantoj? Rimarku, ke temas pri aserto, ne fakto!: Posta frazo komenciĝas jene.

b. “Se estus miliono…” La uzo de la kondicionalo “estus” klare karakterizas la enhavon de la frazo kiel nur probablan. Ankoraŭ unu ekzemplo sekvas.

te“. la atingo de la miliono dependas grandparte sur supozoj pri Sovetunio kaj Ĉinio.” Senĉese venas supozoj, supozoj, supozoj… Sur la sama paĝo estas konjekto pri la nombro de neorganizitaj esperantistoj.

ĉ “Nia kalkulo supozas ilin inter 3- kaj 4-oblo de la organizitaj.” Kie estas la kalkula pravigo de ”3- kaj 4-oblo?? Kial ne 2,5-oblo aŭ 5-oblo? Ankaŭ tiuj ciferoj odoras je la mucida aero dekabineto, Refoje sur pĝ. 4 ripete hantas legantojn la ĉiama necerteco.

IPR e 29

— pàgina 19 del PDF —

d. “..centoj da miloj da supozataj sed izolitaj parolantoj en Ĉinio kaj Sovet-unio…” Per tiu rozario da opinioj, probabloj kaj asertoj, MacGill konstruas kastelon en la aero, tre altan sed tute nestabilan. Efektive, li mem subfosas ĝin per ankoraŭ unu supozo sur pĝ. 4.

e. ”Esperanton parolas 1 miliono (preskaŭ defendebla aserto).» Kion signifas “preskaŭ defendebla”? Aserton oni neniel devas defendi; oni simple laŭte elbuŝigas ĝin kaj poste forkuras. Nur solidaj faktoj estas defendeblaj per atestaĵoj kaj dokumentado. Ju pli oni provas sekvi la torditan rezonadon de Mac- Gill, des pli oni mispaŝas kaj stumblas en ĝangalo de ciferoj ne havantaj firmajn radikojn, sed kuŝantaj sur la molaj sabloj de konjektado.

2. Mark Fettes: 2 000 000

Kvar jarojn antaŭ ol SMG publikigis sian takson, Mark Fettes, la redaktoro de Esperanto, la oficiala revuo de UEA, alvokis legantojn partopreni en konkurso por decidi pri la nombro de.esperantistoj en la mondo.O) Same kiel MacGill, ankaŭ Fettes ne prezentis difinon de la nocio ”esperantisto”. Partoprenis en la konkurso nur 56 homoj. La proponitaj ciferoj havis vastegan gamon, sed pro manko de spaco, la redaktoro ne pritraktis tiujn, kiuj eble havas faktan bazon; sekve, la plej multaj taksoj estis imagitaj. Fettes arbitre elektis mezan ciferon, la averaĝon de la 23-a kaj la 24-a taksoj en laŭgranda sinsekvo kaj, deklarante, ke estas 2 000 000 da esperantistoj en la mondo, aplombe proponis, ke en ekstera propagando oni utiligu tiun mezan takson.

3. Victor Sadler: inter 100 000 kaj milionoj

Dek kvin jarojn pli frue estis publikigita en la franca gazeto L’Aurore (1972.08.08) intervjuo kun d-ro Victor Sadler, la tiama direktoro de la Centra Oficejo de UEA. Sadler informis, ke “en la mondo ĉirkaŭ 100,000 homoj parolas perfekte Esperanton kaj .. „puraj milionoj kapablas pli malpli bone kompreni ĝin kaj komprenigi sin”

4. Lennart Aberg 50 000

Tuj post publikigo de la takso de d-ro Sadler, sveda esperantisto, Lennart Aberg, obĵetis, ke ĝi estas troigo, kaj asertis, ke ĉar esperantistoj troviĝas dise en la mondo, ne eatas eble scii ilian difinitan nombron. Jen kiel li pravigas sian tre malaltan takson: ”Ne ekzistas aparta popola registrado pri tiuj, kiuj scias paroli la internacian lingvon… Sed, se temas nur pri sciantoj de la lingvo, kiuj krome apartenas al iu el la ekzistantaj organizaĵoj esperantistaj, mi povas diri, ke ili nombras ĉirkaŭ 50.000″ (9-

Rimarku, ke la takso de Aberg koncernas specife parolantojn kaj sciantojn de Esperanto, kiuj estas anoj de organizaĵoj. Ekskluditaj estas la apenaŭ palpeblaj neorganizitaj esperantistoj. Miaopinie, la takso de Aberg estas pli proksima al la realo ol la aliaj ses-nulaj ciferoj.

5. Tipologio de esperantistoj La febleco de la argumentado kaj konkludoj de preskaŭ ĉiuj verdaj statistikemuloj rezultas el manko de objektiva difino de ”parolanto” aŭ ”uzanto?

30 e IPR

de Esperanto. Kiom da lingvoscio estas bezonata, kaj ĝis kiu grado estu postulata kompetenteco? Ĉu eblas starigi minimuman lingvan nivelon? Por respondi en racia maniero la demandon “Kiel ni difinu ”Esperantisto”?” sur pĝ. 7 de la artikolo de MacGill mi ellaboris tipologion de la t.n. esperantistoj. Mi ne imagis la tipologion sed bazis ĝin sur difinoj kaj priskriboj jam publikigitaj de kleruloj, kiuj okupiĝis pri la temo. La celo de la klasifo estas doni pli realecan bildon de la konsisto de la nehomogena Esperanta lingvokomunumo.

5.1. Esperantisto laŭ Zamenhof

La plej bone konata difino de esperantisto estas tiu de Zamenhof en la “Deklaracio de Bulonjo-ĉe-mar6 de la jaro 1905. ”Esperantisto estas nomata ĉiu persono, kiu scias kaj uzas la lingvon Esperanto, tute egale por kiaj celoj li ĝin uzas. Apartenado al altiva Societo esperantista por ĉiu esperantisto estas rekomendinda, sed ne deviga» P).

5.2 Esperantano ;

Propagandistoj kutimas inkludi en la kategorio esperantisto” ankaŭ tiujn homojn, kiuj vere devas esti nomataj ‘esperantanoj” difinitaj laŭ PIV kiel ‘ne- ‘ aktivaj aprobantoj de Esperanto”. Temas pri apogantoj, simpatiantoj kaj amikoj de Esperanto, kiuj publike eldiras laŭdojn pri Esperanto, eventuale kotizas por subteni organizaĵon sed ne degnas lerni kaj uzi la lingvon. Inter ili estas multaj familianoj kies nomoj aperas en la membrolistoj de kluboj kaj asocioj.

Por priskribi la ekziston de “amasego da pasivaj aŭ latentaj Esperantistoj”, ‘amasego da Esperantistoj ein kaj simpatiantoj de Esperanto tra la mondo’, Humphrey Tonkin (9 elpensis la nomon «fantoma Esperanta movado”, kiu kelkfoje estas pli granda ol la funkcianta Esperanto-movado. Fakte, mi asertas, ke ĝi ciam estas pli granda ol la videbla Esperanto-movado, sed objektiva determino de ĝiaj nombroj estas kimero — krom por fervoraj propagandistoj, kiuj tiel ŝveligas siajn ciferojn.

53 Esperantismano laŭ Zamenhof

En 1909 Zamenhof uzis la maloftan terminon ”esperantismano” en la sekva kunteksto: ”U.E.A. unuigas do ne ĉiujn esperantistojn, sed ĉiujn esperantismanojn, t.e. ĉiujn tiujn homojn, kiuj konsideras ne nur Esperanton en ĝia ekstera lingva formo, sed ankaŭ ĝian internan ideon» (7)

Per kreo de diferencigaj nomoj, Zamenhof estigis du kategoriojn: en la unua estas adeptoj de Esperanto, kies celo eatas utiligi ĝin nur kiel rimedon de interkomunikado; en la dua grupo troviĝas la uzantoj de Esperanto, dezirantaj diavastigi la movadan ideologion.

5.4. Esperantofono (laŭ Leyk)

La pola sociologo Jerzy Leyk enkondukis la terminon ”esperantofono” kaj modifis la difinon de ”esperantisto” (8).

Esperantofono — persono, kiu scipovas praktike utiligi Esperanton, komunikante kun aliaj homoj. Kvankam la plejmulto da ili identiĝas kun la movado, tio ne estas regulo.

IPRe31

— pàgina 20 del PDF —

Esperantisto — persono konscie subtenanta la pretendojn de la Esperantomovado (t.e. disvastigon de Esperanto) aŭ aktive aŭ kiel pasiva membro de Eaperanto-organizaĵo. Subteno de la aspiroj de la movado, eĉ aktiva, ne postulas bonan lingvokonon. Tiel, esperantisto ne nepre devas esti esperantofono.

Por tiuj, kiuj volas eviti la neologismon ”esperantofono”, estas eble uzi sinonime ‘esperantlingvulo” kaj ”esperantlingvano’ analogie kun jam enradikiĝintaj vortoj kiel ”franclingvulo” kaj ”franclingvano”..

5.5. Statistika diferencigo de esperantistoj disde esperantofonoj

Informoj pri la Esperanto-movado en Bulgario donas okulfrapan ekzemp- “lon de la graveco diferencigi lingve nekapablajn movadanojn disde veraj esperantistoj, kiuj scipovas uzi la lingvon. Laŭ la Jarlibro de UEA por 1991, Bulgara Esperanto-Asocio havas 1250 membrojn. Tamen, artikolo publikigita en Bulgara Esperantiasto malkovris, ke “Nun en Bulgario estas apenaŭ 120-150 personoj bone regantaj Esperanton..”O), t.e. proksimume 1096 de la tuta membraro estas esperantlingvuloj, veraj esperantistoj. Nun estiĝas la demando: kion signifas “bone regantaj Esperanton”?

6. Nivelo de parolkapablo de esperantlingvulo

En sia difino de ”esperantofono” en 5.4, Leyk emfazas, ke temas pri persono, kiu scipovas praktike utiligi Esperanton, sed li ne priskribas, en kiu konsistas praktika uzado de la lingvo. Devas esti kaj minimuma kaj maksimuma niveloj de lingvokapablo. Neniel estas akceptebla la argumento de MacGill, ke tiu minimumo en la kazo de Esperanto estu malpli rigore difinita, ĉar mankas denaska parol-komunumo kaj kontinua parol-teritorio. Efektive, li mem kontraŭas al tiu vidpunkto pro la relativa facileco de Esperanto kaj la ”eksterordinara motivado” de lernantoj (noto 1, pĝ. 1-2).

Violin Oljanov en sia artikolo citita en 5.5 karakterizas personojn hone regantajn Esperanton laŭ preskaŭ maksimuma normo; ili estas “homoj, kiuj libere uzas la lingvon sen signifaj eraroj, povas esprimi siajn opiniojn en kunvenoj, partopreni en diskutoj de diversaj organizaj, metodikaj, kulturaj, sciencaj demandoj.”

Miaopinie, Esperanto eatas uzebla por praktikaj celoj, se ĝi funkcias kiel vehiklo de interkomunikado en ĉiuj situacioj de la ordinara vivo, kaj parole kaj skribe. Esperantlingvulo devas havi la kapablon flue paroli kun bona prononco sen trouzo de gepatralingvaj fonemoj kaj intonacio. Lia skriba lingvo estu konforma al ortografiaj kaj sintaksaj reguloj kun minimumo da gramatikaj kaj semantikaj eraroj. Li demonstru sian kapablon pasive per legado de libroj kaj periodaĵoj kaj aŭskultado de radio programoj, kaj aktive per korespondado kaj interparolado.

Alia maniero difini lingvokapablon por praktikaj celoj estas postuli, ke la nivelo de proprigo de Esperanto estu ekvivalenta al la scio de la gepatra lingvo, kiun poaedas lernantoj en la oka klaso de elementa lernejo.

Kiom da esperantlingvanoj en la mondo hodiaŭ plenumas la kondiĉojn menciitajn ĉi-supre? Komencu nombri ilin en via loka grupo kaj poste apliku la procentojn al la 1 000 000 da esperantistoj, kiujn mirakle elsorĉis MacGill.

32 e IPR

7. Kiel organizi statistikan enketon pri la nombro de esperantofonoj

Anatataŭ ĵongli per ciferoj ĉerpitaj el la aero aŭ proponitaj en divenadkonkursoj, estas konsilinde, ke Esperanto-organizaĵoj kaj unuopaj esperantis- – toj unu fojon por ĉiam forlasi ĉiujn ajn provojn entrepreni statistikajn superrigardojn de la Esperanta lingvokomunumo: Tiu tasko nepre estas transdonenda al sendependa, neesperantista organizajo, dediĉita al profesinivelaj demografiaj kaj statistikaj esploroj. Nur tiel estos eble eviti la uzon de naivaj metodoj kaj la intenĉan manipuladon de ciferoj, kiujn tro ofte faras E- organizaĵoj por surpapere ŝveligi sian membronombron. Por ke publika institucio aŭ universitata fako eklaboru sur tiu ĉi tereno, la unua gvidlinio, kiun ĝi devaa ricevi, estas klara, neambigua difino de esperantisto kune kun instrukcioj pri la metodo mezuri la nivelon de lingvoscio.

Notoj

1. Stefan MacGill. Tri tabuaj demandoj. Novjara medito de la prezidanto. Internacia Pedagogia Revuo. 1991; (21) 4: 1-7

. Mark FETTES. Konkurso. Esperanto. 1987; aprilo: 69 kaj oktobro: 174.

. Artur BORMANN. Esperantistaro en la mondo. Interlingvistika Informa Servo. 1972; 15 (4): 53. ;

; mgr ABERG. Kiom da esperantistoj en la mondo? Heroldo de Esperantoto. 1973; 3 1538): 4.

. L.L. ZAMENHOF. Originala Verkaro. Leipzig: Ferdinand Hirt; 1929. vd. pĝ. 238-239.

; ficlkuboj TONKIN. Esperanto centjara; La vojo irenda. Esperanta Mormonaro. 1984; 4 1): 6-16. .

. L.L. ZAMENHOF. Originala Verkaro. Leipzig. Ferdinand Hirt; 1929. Vd. pĝ. 392.

. Jerzy LEYK. Sociologia karakterizo de la Esperanto-movado. Pĝ. 44-100 en: Zamenhof, Movado, Doktrino. Varsovio: Esplorkleriga Centro de Pola Esperanto-Asocio. Vd. pĝ. 47.

. Violin OLJANOV. Problemoj de la bulgara Esperanto-movado. Bulgara Esperantisto. 1990 decembro; 12: 4-6. Vd. pĝ. 4.

kk – QIL

OO ON O Vi

Bernard GOLDEN, Damjanich u. I/C.I.8., H-8200 Veszprĉm, Hungario

Aserti, sed ne forkuri!

Bernard Golden bazis sian cetere interesan artikolon sur miskompreno aŭ misprezento de la celo de mia artikolo ”Tri tabuaj demandoj” (IPR 91/4, p. 1- 7). Tiu celo ne estis pretendi, ke estas miliono da esperantistoj, sed tiri konkludojn pri la necesa stato kaj amplekso de instruado, se estus miliono aŭ por ke ekestu miliono. Nek mi nek la legantoj bezonas vortarajn klarigojn pri la vorto ”supozo” aŭ pri la signifo-porta funkcio de la kondicionalo en Esperanto. La formoj estis intence uzitaj, la plimulto de la legantoj certe komprenis la mesaĝojn kaj la motivojn malantaŭ ili. Koncize ili estis:

e Se ni volas fari asertojn pri la nombro de esperantistoj, ni pretu doni iuspecan pravigon por tio, ĉu laŭ lernolibraj vendoj, kursoj registritaj, ekzamenaj rezultoj, ĉu — laŭ mia modelo — detala geografia distribuo.

e La kvanto kaj kvalito de konata instruado signife malsufiĉas subteni kaj plugeneri parol-komunumon de miliono da parolantoj. El tio ni konkludu:

IPR e 33

— pàgina 21 del PDF —

— Aŭ ekzistas signifa kvanto da instruado, pri kiu ni ne scias — Aŭ neniam estis parol-komunumo de miliono — Aŭ, se iam estis aŭ nun estas, tiu nombro ne povos esti konservata per la nuna instruado ; e La adekvata trejnado de instruistoj kaj kreo de modernaj lingvo-instruaj teknikoj kaj iloj estas viv-decide grava kaj urĝa demando, ne nur por ILEI, sed por la tuta movado.

Golden asertas, ke miaj ciferoj venas ?el la aero”. Iugrade prava, tamen ne eblas deĵori dek jarojn en la Centra Oficejo de UEA, dum pluraj el tiuj skan-leganta ĉiutage inter okdek kaj cent poŝtaĵoj el la tuta mondo, sen akiri iun sciobankon pri la stato de aferoj, precipe ne se oni redaktis plurajn Jarlibrojn. Pri kelkaj mondpartoj sufiĉe preciza bildo haveblas, kio reduktas la malcertan parton de la kalkulo. La ĉina cifero estis siatempa pretendo de CEL mem pri nombro de kursanoj, kiujn ili tamen poste modestigis, kaj kiun ege modestigis unu skriba reaginto al mi. La soveta cifero (jam dispecigenda!) baziĝas sur persona vizito kaj la centoj da urbaj kaj regionaj bultenoj burĝonantaj tie.

En tiu kalkulo, la sumo de miliono malpli gravas ol la proporcioj inter la diversaj mondpartoj. La nombro miliono estas iom arbitra, kaj intence prenita por ke la proporcioj vidiĝu klare. Ankaŭ, ĉar ĝi ŝajnas al mi minimume permesebla deziro por movadanoj — eĉ por Raŭmistoj — deziri ion malpli signifas porti en riskon de regener-kapablon de la komunumo.

Evidente, mi scias, ke objektiva profesieca sociologia esploro laŭ rigore difinitaj kriterioj necesas solvi la demandon. Egale klaras, ke ni ne havas la rimedojn baldaŭ fari aŭ farigi tion. Sekve, mi elektis malpli perfektan sed tamen validan vojon, esplorante pri perceptoj. Ili estas validaj esplorterenoj, ĉar la homoj (movadanoj kaj skeptikuloj) bazas siajn sintenojn, decidojn kaj agojn ne sur objektivaj faktoj, sed sur iliaj perceptoj kaj imagoj pri tiuj faktoj. Tion ili ofte faras eĉ kiam scieblas la faktoj kaj des pli kiam ne.

La perceptoj de movadanoj pri la nombro de parolantoj trairis drastan ŝanĝon en la lastaj jaroj. Interese, mia artikolo elvokis eĉ ne unu proteston, ke mi tro pesimisme pritaksas la situacion, kvankam pluraj tute neŭtralaj ekstermovadaj fontoj (enciklopedioj k.s.) citas multe pli altajn ciferojn. Se la artikolo aperintus tri-kvar jarojn pli frue, lavangon da protestoj mi akirintus.

Se ni harfendu pri la signifoj de vortoj, la nocio ‘aserti’ ne inkluzivas la devigon poste forkuri. Eblas ankaŭ aserti kaj resti. Resti por akiri reagojn, protestojn, konsentojn, rilatajn informojn el specifaj mondpartoj, kaj per tio akiri pli fidindan bildon de la esplorata demando, por povi pli ĝuste el ĝi tiri urĝe bezonatajn konkludojn.

Guste tion mi celis fari.

Stefan MacGill.

34 e IPR

«Laste “aperis…

Esperanto en Universitatoj kaj superaj institutoj

Jen la nova kaj pli trafa titolo de la konata ĉiujara verko de s-ro Germain Pirlot el Belgio. La plej nova eldono, por 1991-92 aperis en junio 1992, kaj estas akirebla de la aŭtoro. Informinto rajtas aĉeti ĝin kontraŭ 60 belgaj frankoj, aliaj kontraŭ 90, kaj tio inkluzivas la sendokostojn. Eblas ĝiri la sumon al pĉk-numero 000-0259390-12 de G. Pirlot, Steenbakkersrt. 21, B- 8400 Oostende, Belgio.

La nova eldono listigas 90 universitatojn, kolegiojn kaj similajn instituciojn, kie oni instruas Esperanton kun iu grado de oficialeco. Tio estas praktike la sama nombro kiel pasint-jare, sed la nombro da landoj, kie ili troviĝas kreskis de 17 al 23. Ni resumas la liston laŭ urboj.

Aŭstralio: Adelaide. Aŭstrio: Graz, Innsbruck, Wien (2). Belgio: Bruselo. Brazilo: Belo Horizonte, Boa Vista, Fortaleza, Juiy de Fora, Maceio. Britio: Arundel, Liverpool, Salford, York. Bulgario: Sofio, Ŝumen, Veliko Tarnovo, Vraca. Ĉinio: Beijing (x4), Dalian 602), Hefei, Hutubi, Jinan, Kunming, Lanzhou, Luojang, Nanchang, Nanjing, Qingdao, Tonghua, Wuhan, Xiamen, Xiangtan. Estonio: Tallinn, Francio: Aix-en- Provence, Bar-le-Duc, Clermont-Ferrand, Lyon. Germanio: Berlin (x2), Frankfurt/M, Halle/Saale, Hamburg, Karlsruhe, Magdeburg, Marburg. Gvatemalo: Guatemala Ciudad. Hun-

gario: Budapeŝto, Debrecen, Eger, Hajdŭboszor-Mĉny, Sĝrospatak, Szombathely. Japanio: Iwata, Kobe, Okayama, Nagoya (x2), Oosaka, Tokyo. Kanado: Sherbrooke. Koreio Suda: Seulo. Nederlando: Amsterdamo. Niĝerio: Ekpoma. Pollando: Bydgoszcz. Rumanio: Arad, Baia- Mare, Brasov, Bucureŝto, Craiova, Oradea, Sibiu, Timisoara (x3). Salvadoro: Santa Ana. San Marino: San Marino. Svedio: Karlskoga. Usono: Berkelez, Edwardsville, Hartford, La Jolla, San Francisko, Wilmongton.

Elstaras la aktiveco en Ĉinio, el kiu venis plia du-paĝa listo post la pretigo de la libreto. Tiu listo estas mimeografe aldonita al la libreto. Rimarkindas la kvanto de kursoj en Japanio, kun kiu ILEI tute ne sukcesas restarigi rilatojn. Ni esperas, ke la mult-monataj aktivaj klopodoj de nia estrarano So Jin Su en Koreio baldaŭ liveros fruktojn. Nuntempe niaj rilatoj Kun Koreio kaj Cinio pli fortas.

ILEI gratulas al s-ro Pirlot pro la refoje zorge farita laboro.

Step by Step in Esperanto

Tiu klasika lernolibro (Paŝon post paŝo en Esperanton) de la anglo Montagu C. Butler nun reaperis en. nova represo prizorgita de ELNA, la usona landa asocio de UEA. Ni aperigos recenzon pri ĝi en la venonta IPR; koncize ĝi estas tradicia gramatik-stila lernolibro aranĝita laŭ-paŝetoj kaj ne laŭ ĉapitroj. Taŭga por anglalingvanoj, kiuj ŝatas lerni lingvon laŭ gramatika metodo. Kosto: $12.95 de ELNA, P.O. Box 1129, El Cerrito, CA 94530.

IPR e 35

— pàgina 22 del PDF —

Metodiko de la

Esperanto-Instruado

Simile klasika verko sur la kampo de pedagogio estas tiu de la sloveno Rudolf Rakuŝa. Tiu delonge elĉerpita libro estas ankaŭ senŝanĝe represita. Kvankam partoj malaktualiĝis, la plimulto restas daŭre valora. La 189-paĝa libro estas represita de UEA kaj kostas ĉe ili 15 gld, sed kun triona rabato ekde 3 ekzempleroj. Laŭ speciala aranĝo kun UEA, ILEI akiris stokon je favora prezo, kiun ĝi rajtas vendi nur al loĝantoj de reform-eŭropo. Tion ni faras je la ricev-prezo, do tute sen gajno por la Ligo, por ke ĝi restu iom pagebla. Gin vendas la hungara ILEI-sekcio, Kovacs Marta, Ady Endre u. 23, H-1221 Budapeŝto, Hungario (tel. 226-3602) kontraŭ 200 forintoj. Hungaroj petu poŝtbankan enpagilon. Pagoj el aliaj landoj devas esti en forintoj, se ne estas speciala interkonsento.

=k Ex Ex x X

Gis hodiaŭ, la unua de julio, atingis nin en Budapeŝto neniu numero de

revuo Esperanto de post la marta. Ni eksciis pri plano ekspedi la aprilan kaj majan numeron kune (la maja enhavus la estraran raporton, kune kun eduka ĉapitro), tamen tiu plano ankoraŭ ne realiĝis. Sekve ne aperis nia jar-raporto, nek la rezulto de nia rekorda ekzamena jaro en 1991, ne aperis la listo de plej vendataj libroj (en kiu Tendaraj tagoj devus figuri, ĉar ĉe

Laste ne aperis…

UEA vendiĝis ĉ. 150 ekz. en 1991 — kaj pli ol mil ĉe ni). Ne aperis informoj pri la ekzamensesio en KCE, nek pri nia konferenco (pri la gimnazio feliĉe aperis en marto).

La pagita anonco por nia konferenco en Jarlibro 1992 aperos tro malfrue por efiki.

Tiu manko de inform-fluo pezas tre negative sur nia eduka laboro, ĉar ni dependas je la inform-kanaloj, tiom forte centritaj ĉe UEA.

E A A INEN UN PENS ENUE I AER KELA RN Ko kml KUN Nj

Ki Esperantic Studies Foundation proponas esplor-kontrakton

5 Tiu usona fondaĵo serĉas esploriston kapabla verki raporton pri la instruado kaj lernado de Esperanto, ĉefe pri kvar demandoj: Metodoj: kiuj plej taŭgas por Esperanto. Lerneblo: kiom da peno necesas lerni ĝin kompare kun naciaj lingvoj. Propedeŭtiko: kiom ĝia lernado helpas en lernado de aliaj lingvoj poste. Instruista trejnado: Ĉu necesas aparta strategio trejni instruistojn? Kiel la strategio devas varii depende de la fako, kapabloj, ktp. de la instruisto. Kiom da baza pedagogia trejnado estas senŝanĝe transprenebla. La raporto devus esti ĉ. 20-paĝa, baziĝi sur ekzistanta raporto, sed aliri aliajn fontojn (legokapablo de Eo, angla, germana dezirata). Honorario ĝis $2,000. Interesatoj sendu biografion al J. Pool, Dept. „ Political Science, DO-30, University of Washington, Seattle, WA 98195.

FSSSSSO PASS PST IPSI LIII PII PSI PPT PII PII III PTT TIIITILITIPRTI

»

ton Tun.

„Kenn Nn on ton TU»,

36 e IPR

do

a

i

e

HONORAJ MEMBROJ

Peter Zlatnar (YU, 1984) — Mario Dazzini (I, 1985) — Erbetta Marcel (CH, 1986) Irja Klemola (SF, 1986) — Olle Olsson (S, 1986) — Jozef Toczyfski (PL, 1986) Helmut Sonnabend (D, 1987) — Catina Dazzini (I, 1988) — Szerdahelyi Istvan (H, 1988)

Argentino

Aŭstrio Belgio Brazilo

Britio

Bulgario Ĉeĥio Ĉinio

Estonio Finnlando Francio Germanio

Hispanio Hungario: Israelo

Italio Japanio Jugoslavio Korea Resp. Nederlando Nordameriko

Norvegio Pollando Portugalio Sanmarino Slovakio Sud-Afriko Svedio Svislando Venezuelo Zairio

M.H. Saheb-Zamani (IR, 1989) SEKCIESTROJ DE LA LIGO

: Herminia Kirkerup de Fernandez (s-ino), Calle Cerrito 1.249,

Barrio San Martin, RA-5000 Cordoba, (Cordoba)

: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien : Alex Humet, Van Campenhoutstr. 4, B-2600 Berchem : Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11,

BR-04106 Sao Paulo SP

: Arnold Pitt, Yew Tree Cottage, Ivington Road, Leominster,

Herefordshire HR6 82D

: Ivanka Spasova, j.k. Lenin bl. 20, vh. 3, BG-1124 Sofia : — nomota — : Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept. 29-34, North Part,

Huazhong Normal University, 430070 Wuhan, PR China

: Eve Otsa, Liivalaia 30-12, EST-200001 Tallinn, Estonio

: Synno6ve Mynttinen, Keskussairaalankatu 5 M 133, SF-15850 Lahti : Edmond Ludwig, 26 Route de la Schlucht, F-68140 Minster

: Stefanie Tucker, Alatseestr. 14, D-W-8900 Augsburg

: Till-Dietrich Dahlenburg, Feldstr. 13, D-O-2722 Brŭel : Manuel Lopez Hernandez, Poŝtkesto 832, E-41080 Sevilla : Marta Kovacs, Ady E. u. 23-25/C, H-1221 Budapest : Murĵan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel-Aviv : Catina Dazzini, C.P. 22, I-54100 Massa : Toi Kunio, 1448-1 Simotakajyanagi, Kazo-si, Saitama 347 : Sonja Tavĉar, Liminijanska 6, YU-66320 Porotoroz : Gilsu So, Sodaemun, P.K. 59, Seoul-120 : D. Luesken-Burger, Renderklippenweg 5, NL-8162 NC Epe : Doroteo Holland-Kaupp, 5140 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, CA 93111-2521, Usono vakas Turnu vin al E-Centro Bialistoko, ul. Piasta 52/21, PL-15-044 : Alexandre Kasesa, Rua Actriz Palmira Bastos 10, 4’B, P-1900 Lisboa : Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, I-43031 San Marino : Anton Zachariaŝ, Sobotskĉ namestie 6, CS-05801 Poprad : Japie Spoelstra, Posbus 20185, Noordbrug 2522, Suid-Afrika : Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-24294 Ho6rby : Nicole Margot, Tour Grise 28, CH-1007 Lausanne : Inĝ. Felix Garcia Blasquez, Apartado 75.090, YV-1070 A Caracas : Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zaire)

— pàgina 23 del PDF —

REPREZENTANTOJ

Albanio : Bardhyl Mezini, p/a Albana Esperanto-Ligo, Gafur Muĉo, Rruga «Thanas Ziko» Nr.56, Tirana

Bangladeŝo : Sultan Ahamad, Factory Inspection Dept., 4 D.I.T. Avenue, Dhaka-1000

Centrafr. Resp. : Luc Feidangai, B.P.960, Bangui

Ĉilio : Luis A. Vera, Isabel Riquelme 7115, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago

Hindio : Abani Halter, Jamboni, P.O.Bolpur 731204, W. Bengal Irano : Mohammad Karamudini, P.O.Box 13445-747, Tehran/Iran Niĝerio : Godwin Oboh, University of Ekpoma Wan, Illeh Box 62, Epoma Bendel

Rumanio : Angela Stoica, Platanilor 17, Sc. C, ap.4, R-1900 Timisoara; tel.(961) 59806 Tanzanio : Mramba Simba, S.L.P. 1051, Bunda Mara

LABORKOMISIONOJ

Statistiko : Germain Pirlot, Steenbakkersstraat 21, B-8400 Oostende; tel. (059) 70.87.00 Didaktikaj lud(il)oj : Georges Sossois, rue du Basson 79, B-6001 Marcinelle; tel. (071) 43.62.05 Eŭropa Komunumo 92 kaj informado en internaciaj pedagogiaj medioj :

E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout (Heide), Belgio; tel. (32 3) 666.62.66 UN-Jaro de la Familio 94 : MacGill-Glossop Gazetara Servo : W. Kiag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien, Aŭstrio; tel. (43 222) 36.86.29 Terminologio : K. Smideliusz, Apdczai sĉtiny 10, H-9700 Szombathely, Hungario;

tel. (36 94) 20-313 Statuto : O. Hoekstra $: R. Moerbeek, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schoorl, Nederlando;

tel. (31 2209) 15.65 Ekzamenoj : Marie Hunninck, Centre Culturel «La Chantĉ», B.P. 136, F-84200 Carpentras; Konkursoj lernejaj : Gĉza Kurucz, Nyiri u. 11, H-6500 Kĉcskemet

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ

UNESKO : (Rilatoj de reciproka iriformado, Kategorio C), 7 Place Fontenoy, F-75007 Paris. Reprezentanto de ILEI: Francois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, F-75010 Paris

UEA : Universala Esperanto-Asocio, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam IEI : Internacia Esperanto-Instituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag KCE : Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds

Kontribuaĵoj al IPR Tajpitaj nete per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj, aŭ komputile sur 5,25-colaj disketoj per IBM-PC-kongrua sistemo kaj konata tekst-prilaborilo, al la adreso de la Redaktejo (vd. kovrilpaĝon). Skribu viajn nomon kaj adreson sur la manuskripto.

Abonado al IPR kaj membriĝo al ILEI (membrokotizo 50 Svedaj Kronoj):

1) poŝtĝirkonto: 682117-7 (Stockholm). «La Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj» (ILEI). Sodra Rorum pl. 455, S-242 94 Hŭ6rby (Svedio).

2) poŝtĝirkonto: 3789 64 de UEA, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam (Nederlando), por la interna konto ILEK-A de ILEI.

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

Driemaandelijks tijdschrift — Afgiftekantoor: Antwerpen X 3 192 Jarkolekto 22 — Trimonata

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj ILEI

Redaktisto: KOVACS Mŝrta Vic-redaktisto: Stefan MacGILL

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Kovacs M., Ady Endre u.23-25 C H-1221 Budapest

IP R Bm — 36-1-226-3602 (hejma, kun respond-aparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, 8 -H-32-3-234 34 00

— pàgina 2 del PDF —

ko1a2=|

CORSETTI, R., TAESCHNER, T., Kiel trilingva infano lernas distingi inter lingvoj GLOSSOP, Ronald, Konferenca raporto pri Bratislavo ~o BARCSAY, Zsuzsa, Internacia kaj amikeca (Unua gimnazio de ILEI)……… Protokolo sinteza de la Komitato de ILEI en Bratislavo…………………………….. Eduka rezolucio akceptita de la Komitato de UEA en Vieno GLOSSOP, Ronald J., Esperanto kiel unua fremda lingvo ………………………… MacGILL, Stefan, Skemo por la intensiva kurso por instruistoj (Poprad) ARNAUDOV, Petko, Leciono pri Matematiko (ella Gimnazio)………………. BELOSEVIC, Marija, Landaj sekcioj de ILEI, raportoj pri 1991/92………….. Aliĝpeto el Kubo (laŭ leteroj de Hektor JIMENEZ) Informoj pri la kresko de Juna amiko en 1993 Recenzoj (Step by Step in Esperanto, M. Bulter (smg); Mi vizitis grandan urbon, G. Koffi; Maria kaj la grupo, EMBA; Fajron sentas mi interne, U. Matthias (W. Klag); La ŝalmisto de Hamelin (sm) ………. ILEI Labortable: la eksteraj rilatoj en Eŭropo (smg) BUĜETOJ de ILEI 1991-1993 (ba/smg)

ESTRARO DE LA LIGO

Prezidanto: Stefan MacGill, Eso u 7 », H-1034 Budapest, Hungario. Mesaĝoj tra HEA: (36 1) 1560 244. Kunordigo, planado, eldonado, rilatoj kun UEA kaj la movado.

Vic-prezidanto: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Berkay Ave., Jennings, MO 63136, Usono. Tel. (314) 869-2303. Eksteraj rilatoj, statistikado, instruado de infanoj.

Sekretario: Marija Beloŝeviĉ, Sveti Duh 130, HR-41000 Zagreb- Crnomerec, Kroatio. Tel. (38 41) 57 60 92. Landaj sekcioj, membro-varbado, konferenca administrado kaj nefaka programo.

Kasisto: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-242 94 Horby. Tel. (46 415) 501 52. Financo, konferencaj financoj. Membraro.

Vic-sekretario: Prof. Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., Huazhong Normnal Univ., CN-430070 Wuhan, Ĉinio. Azia agado, ekzamenoj en Ĉinio.

Membro: D-ro So Jinsu, Dept. de Ekonomiko, Univ Kangnam, Kugali Kihung-up. Yongingun, Kyonggi-do 499-900, Koreio. Tel. (0331)281-5500. Faks. (0331)281-3604. Universitata agado. Konferenco 1994.

Membro: D-ro Till Dahlenburg, Feldstr. 13, D-O-2722 Brŭell, Germanio. Ekzamenoj, faka konferenca programo. Metodikaj seminarioj.

Estrara komisiito: Zsuzsa Barcsay, Bem Rakpart 25/B, H-1011 Budapest, Hungario. Tel. (36 1) 201-2342. Gimnazio de ILEI. Servoj al instrustoj, trejnado de instruistoj.

Artikoloj en preparo estas de Elizabeto Formaggio (Italio) pri la sintenoj de gimnazianoj en diversaj eŭropaj landoj al lingvo-lernado, laŭ ampleksa enketado, kaj de d-ro Duncan Charters (Usono) pri la plej gravaj elementoj en la trejnado de Esperanto-instruistoj. La nov-jara mesaĝo de la prezidanto esploros tiun saman temon.

KIEL TRI-LINGVA INFANO LERNAS

DISTINGI INTER LINGVOJ R. CORSETTI, T. TAESCHNER Malsama versio de ĉi tiu studo estis prezentita al la 2-a Eŭropa Konferenco pri la Psikologio de Infana Evoluo, Romo 1986. Tradukis Anna Lowenstein

l. Enkonduko Dum la lastaj jaroj okazis multaj studoj pri la maniero laŭ kiu junaj infanoj samtempe akiras du lingvojn. Krom pluraj artikoloj, aperis multaj esploroj pri tiu temo, inkluzive de la jenaj: Saunders (1982), Baeteny-Peardsmore (1982), Taeschner (1983), Fantini (1985), Kielhofer kaj Jonnekeit (1983), kaj pluraj aliaj.

Ekzistas, tamen, malpli ofta fenomeno, kiun oni apenaŭ esploras, t.e. kazoj de frua trilingveco. Ni tute ne konas studojn pri tiu temo, krom unu sufiĉe eksdata de Murrell, kiu analizas la lingvaĵon de sia filino, kiu estas trilingva en la finna, la sveda kaj la angla. Krome, unu-du aliaj studoj estas nun verkataj.

Tamen, trilingvaj infanoj ja ekzistas, kaj valoras rigardi la procedon laŭ kiu ili akiras lingvon. Tiu estas interesa temo en si mem (kiel infanoj aliras la taskon lerni tri lingvojn samtempe?), kaj ĝi estas interesa ankaŭ laŭ eduka vidpunkto (ĉu trilingva edukado estas bona ideo, aŭ Ĉu ĝi povus rezultigi problemojn? Kieloni devus aliri ĝin?).

Lacelo de ĉi tiu artikolo estas ekanalizi kelkajn aspektojn de la maniero laŭ kiu trilingva infano, Gabrielo, akiras lingvojn. Li loĝas en Romo, kaj estas en denaska kontakto kun tri lingvoj: la itala, la angla kaj Esperanto.

2. La lingva fono La patro de Gabrielo estas itala kaj lia patrino estas angla, sed inter si ili parolas nur Esperanton. Ambaŭ gepatroj sufiĉe bone konas la lingvon unu de la alia, sed ili uzas ĝin nur kiam tio aparte necesas, ekzemple dum vizitoj de parencoj.

La patrino de Gabrielo parolas al li en la angla kaj lia patro en Esperanto. Tio signifas, ke ili uzas la metodon «unu persono/unu lingvo, uzitan de Ronjat (1913) laŭ la konsilo de lia amiko Grammont.

Gabrielo havas plurajn kontaktojn kun la itala, precipe pro sia itala prizorganto. Dum la periodo de ĉi tiu studo, ŝi prizorgadis lin 8-10 horojn semajne.

3. La metodo por kolekti la informojn Ĉi tiu studo baziĝas sur informoj, kiujn oni kolektis per tri metodoj: taglibro, serio da sonbendoj kaj testo. Informoj estis sisteme notataj en la taglibro ekde la momento, kiam Gabrielo ekparolis. Ili ankaŭ priskribis la situacian kuntekstonen kiu liaj diraĵoj okazis, krom eventualaj gestoj, kiujn li uzis samtempe.

IPRReE1

— pàgina 3 del PDF —

Kiel ekzemplo, sekvas ero el la taglibro, kiam Gabrielo havis la aĝon 1;9,28 (t.e. unu jaro, naŭ monatoj kaj dudek ok tagoj).»

e La kato eniras la domon kaj p-ino sensukcese provas ĉasi ĝin eksteren. Post iom da tempo, la kato malaperas. e P-ino (al G.): Where did it go? (Kien ĝi iris?) [G. fingromontras ekster la pordon. P-ino rigardas, kaj vidas, ke efektive la kato estas ekstere.]

En la taglibro, la diraĵoj de Gabrielo estis transkribitaj per simboloj el la Internacia Fonetika Alfabeto. La celo estis distingi inter la diversaj anglaj vokaloj kaj interla Esperantaj kaj italaj konsonantoj.

Krome, oni notis la okazojn kiam Gabrielo vojaĝis al Anglujo, vizitojn de liaj anglalingvaj geavoj, partoprenon en Esperanto-kongresoj kaj kontaktojn kun anglaj kaj italaj infanprizorgantoj. La celo estis noti periodojn, kiam lia kontakto kun unu el la lingvoj estis pli intensiva ol kutime, ĉar tio povus influi la ritmon de lia akirado.

La unua ero en la taglibro datas de kiam Gabrielo havis dek monatojn. Oni plutenis ĝin ĝis li havis tri jarojn.

La gepatroj ĉiumonate faris duonhoran sonbendon de Gabrielo. Poste ili zorge transkribis la enhavon kun detalaj notoj pri la situacio kaj la kunteksto.

Kiam Gabrielo estis du-jara, oni testis lian komprenon de frazoj. La testo estas detale priskribita sube en paragrafo 4.3.

4. Rezultoj

4.1 Pluraj lastatempaj studoj pri frua dulingveco montras, ke kiam dulingvaj infanoj ekparolas, en la komenco ili ne lernas ekvivalentojn samtempe kun «novaj» vortoj. (Vidu tiurilate la studojn de Volterra kaj Taeschner [1978], kaj Taeschner 1983], inter aliaj.)

«Ekvivalento» signifas vorton, kiun la infano ekuzas por koncepto, kiun ŝi/li jam esprimas en la alia lingvo.

Dulingva infano akiras sian vortprovizon laŭ la jena maniero:

e En la komenco, la infano produktas vortojn en ambaŭ el la du lingvoj sendistinge. Ĉiuj vortoj estas «novaj», t.e. la unua vortigo de difinita objekto aŭ ago. Ekzemple, la infano diras tablo en Esperanto sed ankoraŭ ne tavolo en la itala, aŭ ŝi/li diras chairen la angla sed ankoraŭ ne seĝo en Esperanto.

1, Ambaŭ gepatroj, sed precipe la patrino, notis informojn en la taglibro, en Esperanto. La mallongigoj estas jenaj: G. = Gabrielo, P-ino = patrino, P-ro = patro, ang. = angle, , esp. = Esperante, it. = itale.

2.En ĉi tiu artikolo, la diraĵoj de Gabrielo estas reskribitaj per la normala literumado de la koncerna lingvo. La transkribo uzita en la taglibro estas aldonita en piednoto.

IPR e 2

ago. Ekzemple, la infano diras tablo en Esperanto sed ankoraŭ ne tavolo en la itala, aŭ ŝi/li diras chairen la angla sed ankoraŭ ne seĝo en Esperanto.

– La infano komencas produkti ekvivalentojn nur en posta fazo (vidu Grafikaĵon 1). Dum la nombro da ekvivalentoj konstante kreskas, ĝi estas ĉiam malpli ol la nombro da «novaj» vortoj, almenaŭ dum la unuaj jaroj. Tio signifas, ke dum la dulingva infano evoluigas sian vortprovizon en ambaŭ lingvoj, ŝi/li ĉiam donas prioritaton al la nomado de novaj konceptoj en iu ajn el la du. Si/li lasas la produktadon de ekvivalentoj ĝis posta okazo.

Nombro de vortoj 190 | 180 | 170 | 160 | 150

140

Grafikaĵo 1. Ekakiro de substantivoj (. ) kaj la ekapero de iliaj ekvivalentoj (- – – -)

= —Y” ĉe dulingva infano.

(El Taeschner [1983])

E EES Eo) ~m Zl 2.3 T 5 duto esas se iros tk ir354j oo Aĝo

~= o

4.2 En la kazo de trilingvaj infanoj, la situacio estas iom malsama. Necesas konstati, ke por ĉiu «nova» vorto, ili devas lerni ne nur unu, sed du ekvivalentojn. En ĉi tiu artikolo ni uzas la terminojn «unuaj» ekvivalentoj kaj «duaj» ekvivalentoj.

Malgraŭ tio ĉi, Gabrielo, same kiel dulingvaj infanoj, trapasis periodon en kiu li havis nur «novajn» vortojn. Vidu Tabelon 1 kaj Grafikaĵon 3.

vortoj

x

PEI Porto Zerdi . „ago .

p» E e

„ KT A TO Memerrnoo = =. STT LE E 3 = 3, eoo 3797 JAĜO

„i o

SA

Grafikaĵo 2. Linioj montras la aĝojn en kiuj Gabrielo ekakiris vortojn en la angla (- – – – ), Esperanto (….. ), itala (-.-.-) kaj mikslingve ( )

IPRRO3

— pàgina 4 del PDF —

Grafikaĵo 3. Linioj montras la verbigitajn konceptojn ( ) kaj ekviva-

lentojn de Gabrielo en du lingvoj (- – – -) kaj en tri lingvoj (-.-. -. -). Tabelo 1. : La vortprovizo de Gabrielo en diversaj aĝoj. Lingvo 1;11,30 Zo 2;8,20 Angla Novaj 14 28 29 Ekvivalentoj — 6 16 Entute 14 34 45 Esperanto Novaj 1 19 22 Ekvivalentoj — 3 13 Entute 1 2 42 Itala Novaj 2 2 30 Ekvivalentoj — Ss 17 Entute 2 32 47 Mikslingvaj Novaj = = ĝi Ekvivalentoj — 1 2 Entute Si 3 = Sumo Novaj 20 79 95 Ekvivalentoj — 12 43 Entute 20 91 143

IPRe4

Praktike de la aĝo 1;7 ĝis 2;2 Gabrielo ne uzis ekvivalentojn. Dum ĉi tiu unua fazo, do, ekvivalentoj tute ne estis uzataj, kvankam Gabrielo aŭdadis plenkreskulojnuzi ilin. Ekzemple: (2;5,13)

e G. kaj p-ino rigardas bildon de domo en ilustrita libro.

P-ino: Thats a chimney. (Tio estas kamentubo).

G: Camino? (It.:kameno, kamentubo)

[G. ankaŭ fingromontras al la kameno en la ĉambro, kie ili troviĝas. P-ino nun rimarkas la kamentubon en bildo de trajno kaj montras ĝin al G.]

P-ino: That’s a chimney.

G: Camino.

Ekvivalentoj unue aperis ĉirkaŭ la aĝo 2;2, alivorte sep monatojn post la periodo kiam Gabrielo produktis siajn unuajn vortojn en la angla.

Estas rimarkinde, ke ankoraŭ temis nur pri ”unuaj” ekvivalentoj, t.e. estis nun du vortoj por la sama objekto aŭ ago, sed ankoraŭ ne tri. Ĉi tiu periodo daŭris ĉirkaŭ kvin monatojn, dum kiu troviĝas ekzemploj kun ekvivalentoj en la angla kaj la itala, la angla kaj Esperanto, aŭ la itala kaj Esperanto. En la sekva ekzemplo, la ekvivalentoj estas esprimitaj en Esperanto kaj la angla: (29,6)

e P-ino prenas la telerojn el la telerlavilo. G. volas helpi Ŝin.

G.: Granda, granda!

[Dum ĉi tiu periodo, Gabrielo nomis sin ‘granda’ kaj nomis sian malpli aĝan fraton malgranda”. P-ino ignoras G-on, kiu klopodas kapti ŝian atenton.]

G.: Big, Big! (Ang.: granda, granda!)

Ŝajnas, ke la trilingva infano trapasas trian fazon, en kiu aperas la duaj ekvivalentoj. Tio signifas, ke la infano nun povas nomi la saman objekton aŭ agon en ĉiuj el la tri lingvoj. (2;5,28)

e G. rigardas ilustritan libron pri familio de katoj. G.: Kato granda, kato piccolo”. (Piccolo = it. malgranda)

(476) e P-ro: Ĉu Gabrielo estas granda aŭ malgranda? G.: Granda! P-ro: Kaj Fabiano? G.: Malgranda!

38 kamio 4 ganda 5maganda 6 kato ganda kato pikko

IPReS

— pàgina 5 del PDF —

(37, 14) e P-ino ludas kun Fabiano, la pli juna frato de G. P-ino: Who’s my little boy ? (Kiu estas mia malgranda knabo?) G. (fingromontras al Fabiano): Little boy, little boy.

Je la aĝo 2;7, la unuaj el la «duaj» ekvivalentoj ekaperis en la tri lingvoj, kaj kiel oni vidas per Grafikaĵo 3, ili konstante pli multnombriĝis. Ĝis la fino de la traktata periodo (2;9), kvankam ekvivalentoj jam ekaperis, la vortprovizo de Gabrielo ankoraŭ konsistis plejparte el novaj vortoj. Unuflanke, li jam komencis distingi la tri lingvojn, aliflanke li ankoraŭ uzis ilin kiel unu solan lingvan sistemon. Tio signifas, ke li agis sammaniere kiel dulingvaj infanoj: kelkfoje li produktis frazojn en unu sola lingvo, sed en aliaj okazoj li kunmiksis la tri lingvojn en la sama frazo, kiel en la jena ekzemplo: (2;7,24)

e Dum la Esperanto-kongreso en Augsburgo G. kaj p-ino vidas Volksvagen de la germana polico. (La famgilio havas la saman aŭtomobilon). G.: Macchina daddy lampo. (Miksitaj it., ang. kaj Esp.: aŭtomobilo [de] paĉjo kun lampo.) [Iom poste li vidas alian Volkswagen sen lampo.] G.: Unaltro macchina daddy lampo no!S (Alia aŭtomobilo [de] paĉjo lampo ne.)

4.3 Dum la infano trapasas ĉi tiujn tri fazojn en sia aktiva produktado de la lingvoj, ŝajnas ke ŝia/lia pasiva komprenado ne estas influata.

Kiam Gabrielo havis du jarojn (kaj do estis en la unua fazo de evoluigo de sia vortprovizo), oni testis lian komprenadon. La rezultoj klare montras, ke li povis kompreni ĉiujn frazojn diritajn al li en la angla kaj Esperanto. Oni testis lian komprenon de nur tiuj du lingvoj, ĉar en tiu periodo li ankoraŭ ne havis sufiĉajn kontaktojn kun parolantoj de la itala.

Por testi Gabrielon, oni donis al li dek ordonojn en la angla kaj Esperanto. Tiuj estas listigitaj en tabelo 2. Oni elektis vortojn, kiujn Gabrielo verŝajne komprenos, sed uzis ilin en nekutimaj kuntekstoj. La elektitaj vortoj estis kiel eble plej malsimilaj en la du lingvoj.

La patrino de Gabrielo testis lin en la angla, kaj lia patro en Esperanto. Kiam ili faris la ordonojn, ili evitis uzi gestojn, rigardojn aŭ alimaniere senvorte helpi. Antaŭ ol komenci la teston, ili metis la bezonatajn objektojn en videblaj pozicioj, sen ke Gabrielo vidu tiujn preparojn. La rezultoj montras, ke Gabrielo komprenis preskaŭ ĉion. En tiu periodo, en la aktiva vortprovizo de Gabrielo troviĝis nur 4 (t.e.796) el la 60 vortoj uzataj en la dudek frazoj de la testo. Post naŭ monatoj, je la aĝo 2;9, li ankoraŭ aktive uzis nur 3092 el ili.

7 makkja dadi ampo 8 unatto makkja dadi ampo nau

IPR e 6

Ŝajnas evidente, do, ke en la du testataj lingvoj «la kapablo kompreni lingvon antaŭdatas la kapablon produkti ĝin». La notoj en la taglibro donas la impreson, ke lia scio de la itala evoluis en la sama maniero, kvankam oni ne sisteme testis tiun lingvon. Tio ĉi konfirmas la rezultojn de studoj pri la komprenkapablo de unulingvaj infanoj, kielekzemple tiu de Benedict (1979).

Eble oni povas klarigi kial komprenado antaŭdatas produktadon, se oni konsideras la malsamajn personecojn de infanoj, kiuj lernas paroli. Povus esti, ke Gabrielo estas «koncentrita» sur la «komprenado» pli ol «koncentrita sur la produktado» laŭ la distingo proponita de Nelson (1973).

Tabelo 2. Enhavo kaj rezultoj de la testo pri komprenado.

La simbolo x en la kolumno A signifas ke la reagoj de Gabrielo montris ke li komprenis ĉion. La simbolo x en la kolumno B signifas ke li ŝajne ne komprenis la ordonon.

Ordonoj A B 1. Angla Put the trousers on the bed. x Esperanto Metu la pantalonon sur la liton. 2. Angla Put the shoes in the cupboard. x Esperanto Metu la ŝuojn en la ŝrankon. X 3. Angla Give the socks to Daddy. x Esperanto Donu la ŝtrumpojn al Paĉjo. xX 4. Angla Give the ball to Mummy. xX Esperanto Donu la pilkon al Panjo. x S. Angla Take the wheelbarrow to the cat. x Esperanto Portu la ĉaron al la kato. xX 6. Angla Take the car inside. Esperanto Portu la aŭtomobilon internen. x 7. Angla Take the bus off tbe chair. xX Esperanto Prenu la aŭtobuson de la seĝo. x 8. Angla Take the nappy off the bed. xX Esperanto Prenu la vindotukon de la lito. xX 9. Angla Throw the book out of the window. Esperanto Ĵetu la libron tra la fenestro. xX 10. Angla Throw the apple out of the door. x EsperantoĴetu la pomon tra la pordo. x

IPRo7

— pàgina 6 del PDF —

Tio, kio estas interesa en ĉi tiu kazo, estas la diferenco inter la du procedoj. Ŝajnas, ke la komprenado evoluas samtempe en ĉiuj el la tri lingvoj, ĉar la infano komprenas ekvivalentajn terminojn de la komenco, dum tio ŝajne ne validas rilate al la produktado.

4.4 Lingva apartigo Kiel la dulingva infano, la trilingvulo troviĝas en situacio, kie malsamaj homoj parolas malsamajn lingvojn. Ŝi/li devas decidi, kiun lingvon uzi, kaj lerni alparoli aliajn homojn en la ĝusta lingvo. La infano iom post iom ekkomprenas la fakton, ke x parolas x” dum y parolas y’. En la kazo de Gabrielo, tiu ekkompreno aperis preskaŭ samtempe kun la ekproduktado de ekvivalentoj. La tutunuaj ekvivalentoj en la tri lingvoj komencis aperi je la aĝo 2;7, sed estas notinde, ke Gabrielo ankoraŭ ne respondis al siaj kunparolantoj en la sama lingvo, per kiu ili alparolis lin.

Du-tri monatojn poste, li komencis fari tiun distingon, t.e. ekparoli al plenkreskulojen ilia propra lingvo. Ekzemple: (2;86) e G. vidas bildon de biciklo ĉe la flanko de taso kaj diras en la angla al p-ino:

G.: Bicycle.”

[Gis tiam li ĉiam uzadis nur la italan vorton bicicletta!”. Ĵ

(2;8,14)

e G. kaj lia prizorganto rigardas libron de fabeloj. Ili legas rakonton pri familio de ursoj. G. fingromontras al la ilustraĵo de la tri ursoj. G.: Mama. papa. bimbo. (It.: panjo paĉjo bebo)

Antaŭ tiu okazo, Gabrielo estis leginta la libron nur kun sia patrino, kiu klarigis en la angla, sed li neniam estis rigardinta ĝin kun sia prizorganto. Tio signifas, ke li mem tradukis la nomojn de la ursoj en la italan.

Du tagojn poste, Gabrielo rigardis la saman libron kun sia patro. (2;8 16)

e P-ro (fingromontras al unu el la bovloj de la tri ursoj): Bovlo … G. (finante la frazon de p-ro): … de Panjo.

Ĉi tiu procedo okazis malrapide, kaj por difinitaj vortoj Gabrielo fiksiĝis je unu el la tri lingvoj dum ankoraŭ sufiĉe longa tempo.

Ekzemple, kelkajn tagojn post la fino de la diskutata periodo, Gabrielo komencis diri la anglan vorton yes (jes) al sia patrino. Tio kompletigis lian repertuaron de la tri paroj en la angla, Esperanto kaj la itala respektive: yes/no, jes/ne, si/no. Li ĝuste akordigis ilin al la lingvo de sia interparolanto, sed dum ankoraŭ unu-du monatoj, kiam li estis mense distrata, li ankoraŭ emis uzi la paron si (itala) kaj no (angla), sen rilato al la lingvo de la kunparolanto.

9 ‘baisi:ku: 10 bisi’ketta

IPRe8

La lingvaj ludoj kaj teoriaj komentoj de Gabrielo montras, kiel li aliris la taskojn distingi inter la lingvoj kaj ligi difinitan homon kun difinita lingvo.

Sajnas, ke ĉe la du- aŭ tri-lingva infano, la kapablo rezoni pri lingvoj en pli abstrakta maniero ekaperas samtempe kun la kapablo produkti ekvivalentojn.

Dum la periodo kiam Gabrielo komencis uzi ekvivalentojn, sed iom antaŭ olli komencis uzi la ĝustan lingvon kun diversaj kunparolantoj, okazis jene: (2; 1, 29) La patro de G. kutime endormigas lin vespere tiel ke li veturigas lin en la aŭtomobilo. Dum tiuj okazoj G. estas ĉiam tre senstreĉita kaj parolas al si mem. Li ekzerciĝas pri ĉiuj ekvivalentoj kiujn li konas en siaj tri lingvoj.

e G.: Daddy: kamiono: Maria Elena: camion: Mummy: lorry. Daddy: aŭtobuso: Maria Elena: autobus: Mummy: bus. Daddy: biciklo: Maria Elena: bicicletta: Mummy: bicycle. Daddy: boato: Maria Elena: barca Mummy: boat.

En la supra ekzemplo, oni klare vidas, kiel Gabrielo pripensas la vortojn kiujn diversaj homoj uzas por la sama objekto. Estas aparte interese, ke Gabrielo diras la vortojn en ĉiuj el la tri lingvoj, kaj ke li parolas al si mem — efektive, li estas pensanta kun voĉo. Kompreneble, en antaŭaj monatoj, tuj kiam ekaperis la tutunuaj ekvivalentoj, okazis ĉi tiaj «konversacioj» (2;1 16)

e G. portas piĵamon ornamitan per desegno de tenis-raketoj kaj -pilkoj. G. (montrante la pilkojn al p-ino): Ball” (Ang.: pilko) P-ino: Tha’$ right, i’s a ball. (Tio estas ĝusta, ĝi estas pilko). G.: Pilko.“ P-ino: Pilko. G.: Pilko daddy. P-ino: Daddy says ”pilko” . (Paĉjo diras «pilko”) G.: Mummy ball.

Kiam li aĝis proksimume 2;6, Gabrielo lernis itallingvan infanan kanton Giro-giro-tondo, casca il mondo”: Li komencis kanti ĝin al si antaŭ ol endormiĝi. Kelkajn tagojn poste, li mem «verkis» du aliajn, unu en Esperanto kaj unu en la angla. La Esperanta kanto estis mamamomominto, ananononinto, kauaminto, kaj la angla (kiu evidente baziĝis sur la angla infana kanto Ding Dong Bell) estis ding dong bye. Poste, dum iom da tempo, li ĉiam kantis unu ajn el la tri.

12 dadi kamiono ma ‘kamjon m-mi oi

dadi autobuso ma ‘auto’bus m-mi b-s 13 bo dadi bisiko ma bisi’ketta m ~ mi baisi:ku 14 pikko dadi boato ma bakka m- mi bat 15 diotondo kakka-l-mondo

IPRe9

— pàgina 7 del PDF —

La fonologio kaj morfologio de liaj «verkaĵoj», precipe lia uzo de la Esperanta finaĵo -o, montras, ke li sisteme apartigis la tri lingvojn.

La informoj pri Gabrielo konfirmas la konkludojn jam prezentitajn en Taeschner (1983) kaj Taeschner kaj Cavosi (nun eldonata). Temas pri la frua produktado de ekvivalentoj kaj la frua kapablo distingi inter la lingvoj, kondiĉe ke ili estas prezentitaj al la infano en klara, konsekvenca maniero.

En la kazo de Gabrielo, do, liaj gepatroj kaj lia itala prizorganto ĉiam evitis uzi mikslingvajn frazojn. La gepatroj tamen ĉiam akceptis liajn diraĵojn en iu ajn lingvo dum la pli frua periodo, antaŭ ol li mem komencis uzi ekvivalentojn.

5. Bibliografio

Beardsmore, H.B. (1982): Bilingualism: Basic Principles, Multilingual Matters, Clevedon.

Benedict, H. (1979): Early lexical development: comprehension and production, Journal of Child Language, 2, 183-200. ĝ

“Fantini, A.E. (1985): Language Acquisition of a Bilingual Child, College Hill Press, San Diego.

Kielhofer, B. kaj Jonnekeit, S. (1983): Zweisprachige Kindererziehung, Stauffenberg Verlag, Tŭsingen. ;

Murrell, M. (1966): Language acquisition in a trilinqual environment: Notes from a case-study, Studia Linguistica, 1966. 20, 9-35.

Nelson, K. (1973): Structure and strategy in learninq to talk, Society for Research in Child Development Monographs, 38, No. 1-2 (series 149). :

Ronjat, J. (1913): Le developpement du langage observ€ chez un enfant bilingue, Champion, Parizo. 3;

Saunders, G. (1982): Bilingual Children: Guidance for the Family, Multilingual Matters, Clevedon.

Taeschner, T. (1983): The Sun is Feminine, Springer-Verlag, Berlino. Taeschner, T. kaj Cavosi, R. (1986): L”influenza dell’ambiente linquistico nel Processo di acquisizione di un lessico bilingue. Nun eldonata.

Volterra, V. kaj Taeschner, T. (1978): The acquisition and development of language by bilingual children, Journal of Child Language, 5, 311-326.

IPR e 10

Konferenca raporto el Bratislavo

La 26-an Konferencon de ILEI en Bratislava, Slovakio dum la unua semajno de aŭgusto ĉeestis 94 personoj el 23 landoj en 6 kontinentoj (nur Antarktiko mankis!). Krome estis 18 gejunuloj el 8 landoj por la samloka kunligita gimnazio. La ĉeftemo de la Konferenco estis la vivo kaj la lingvo-instruaj teorioj de Komenio, kiu naskiĝis en 1592 en tiu ĉi parto de Eŭropo. Prelegojn pri la temo prezentis Vera BARANDOVSKA-FRANK el Paderborn kaj Miroslav MALOVEC el Brno. Speciala gast-preleganto, d-ro Ulrich LINS, vicprezidanto de UEA, prelegis pri «Internaciaj edukaj programoj kaj edukado kontraŭ naciismo». Atiljo A. ROJAS el Argentino prezentis pensigeman prelegon pri «Kolombo el Amerika vidpunkto». Aliaj prelegoj estis «Elementoj de instruado» de BARCSAY Zsuzsa el Hungario; «La pozicio de instruisto en la instruado de fremdaj lingvoj» de d-ino Marta MARTONOVA el Slovakio; «Esperanto kiel la unua fremda lingvo» de d-ro Ronald GLOSSOP el Usono; «Esperanta literaturo» de Eduard TVAROZEK el Slovakio; «Esperanto-instruado en Bialistoko» de Jaroslav PARZYZSEK el Pollando; «La instrumetodo de d-ro Lozanov» de Marin BACEV el Bulgario; «La respondeco de ILEI por la Esperanto-movado» de SZILVASI L4szl6 el Hungario; «Similaĵoj kaj malsimilaĵoj inter Esperanto kaj la slovaka lingvoj» de prof-o Eduard GASINEC el Bratislavo; «La tuteco de la instruprocezo» de d-ro Edward SYMOENS el Belgio kaj KERESZT- HEGYI Tivadar el Hungario .

La kunligitan gimnazion organizis kaj gvidis BARCSAY Zsuzsa. Ŝian raporton vidu sube. Same la protokolon pri la kunsidoj de la Komitato.

Unua Gimnazio de ILEI:

Internacia kaj amikeca

Esenca parto de la ILEI-konferenco estis la Gimnazio, t.e. internacia gimnazia semajno por 13—16-jaraĝaj geknaboj. Ili loĝis, manĝis, ekskursis kaj ĉiutage konversaciis kun la konferencanoj, tamen la 18 gejunuloj (el 8 landoj!) havis sian apartan programon, nome studhorojn (30 minutajn lecionojn) pri matematiko, literaturo, muziko, geografio, pri Komenio kaj iom pri kalkulado per sorobano.

Kio estis la utilo de tiu somera lernejo por la gejunuloj?

La gejunuloj povis interkonatiĝi kaj interamikiĝi, pasigi vere agrablan semajnon en internacia medio. Unuflanke plilarĝiĝis ilia horizonto: brito persone aŭdis pri la rumana lerneja sistemo, kroatino pri la sveda, ĉeĥoj, poloj, hungaroj (el landoj, kie Komenio vivis kaj multe agadis) interamikiĝis kun germanoj, do en la spirito de la interna ideo vivis tie la gejunuloj kaj espereble tio influos ilin ankaŭ estonte.

IPR e 11

— pàgina 8 del PDF —

Ili aplikis Esperanton, lernante per ĝi diversajn temojn, serioze tamen en amuza formo. Krome, ili havis organizitajn kunagadajn ludojn (t.e. ne konkursajn, sed en kiuj ili reciproke helpas sin).

Kiel la Gimnazio integriĝis en la Konferencon?

La gekolegoj povis spekti kvar publikajn lecionojn: po unu pri matematiko (P. Arnaudov, BG), pri muziko (ges-roj R. kaj F.-G. Rossler, Germ.), pri geografio (S. MacGill, NZ/H) kaj pri E-literaturo (E. Tvarozek, CS), krome prezenton de kunagadaj ludoj (G. Tilleux, Belg.). Tiuj lecionoj stimulis bonan pedagogian kaj metodikan diskuton, do ne nur teorie sed ankaŭ praktike estis demonstrate, kiujn trajtojn de la instruista personeco kaj kiunivelajn fakajn sciojn postulas instruado; krome kiel oni povas motivi la geknabojn dum kaj inter la lecionoj por plej bone instigi ilin je aktiva partopreno en la lernprocezo.

Foto: BARCSAY Zsuzsa.

Laŭ la prijuĝo de la geknaboj mem la muzikaj kaj matematikaj instruhoroj gajnis la plej multajn poentojn. Belajn muzikajn programojn — kun fokuso je ritmo — ili prezentis dum kaj en la fino de la konferenco. Al la internacia vespero pluraj el ili kontribuis per literaturaj kaj aliaj programeroj, preparitaj jam antaŭ la gimnazia semajno. 3 :

Ĉiu el la gejunuloj estis unuflanke talenta, kapabla, inteligenta, aliflanke afabla kaj amikiĝema persono, kompreneble ĉiu memstara, aparta individuo kaj personeco. Pluraj el ili parolas kelkajn lingvojn. Estas pro-

IPR e 12

mesige, ke ni havas tian junularon, kian reprezentas tiuj 18 geknaboj. Ni forte esperas, ke en la venontaj gimnaziaj semajnoj aliĝas (t.e. povos kaj emos veni) pluraj el ili, krome pluraj novaj gejunuloj, kun aĝo inter la Infana Kongreseto kaj la diversaj junularaj aranĝoj (IJK,IJS, IJF, IS kip.)

Kelkaj geknaboj esprimis la deziron okazigi du-semajnan gimnazion. Tio, bedaŭrinde, havas obstaklojn, sed kiel kritiko — estas tre favora.

ILEI intencas eldoni la studmaterialon de la gimnazia semajno, por ke ĝi estu ne nur efemera travivaĵo por la partoprenintoj, sed ankaŭ komuna trezoro por apliki, aŭ analizi kaj plibonigi.

Ni esprimas tre koran dankon al la gekolegoj instruintaj en la Gimnazio kaj gratulas kaj salutas la partoprenintajn gejunulojn, kiuj elstaris ankaŭ per konscia, memvola disciplino.

BARCSAY Zsuzsa Gimnazia direktorino.

Laŭ la statuto estraranoj havas trijaran oficdaŭron, sed por ne elekti ĉiujn el ili samtempe, estas alia regulo ke dum la unuaj tri jaroj de la statuto la estraranoj aranĝu, ke ili ne ĉiuj demisiu en la sama jaro. Ĉi-jare demisiis BARCSAY Zsuzsa kaj Bertil ANDREASSON. Andreasson rekanditatiĝis kaj estis reelektita. Barcsay konsentis daŭre labori rilate al la gimnazio kaj helpi en instruadaj aferoj, sed tamen ŝi rezignis pri estraraniĝo. Till DAHLENBURG estis elektita al tiu vaka ofico.

Estis anoncite ke la 27-a Konferenco de ILEI okazos en aŭ apud Valencio en Hispanio de la 31-a de julio ĝis la 6-a de aŭgusto 1993. Krome la estraro kunvenos en Budapeŝto de la 16-a ĝis la 28-a de marto 1993.

Paralele kun la Konferenco okazis Cseh-seminario grado «C» inkluzive diplomigan ekzamenon. La seminarion kaj ekzamenon gvidis SMIDELIUSZ Katalin el Hungario; partoprenis ĝin 5 personoj el 3 landoj.

La vesperaj distraĵoj estis tre memorindaj. Aparte impona estis loka grupo kiu prezentis slovakajn popol-dancojn kaj kantojn. Samvespere kantis infana ĥoro el Bulgario. Nin regalis ankaŭ konferencanoj kaj gimnazianoj.

Estis du ekskursoj. Marde aŭtobuso veturigis la vizitantojn al Trnava Modra kaj Pezinck por vidi vin-produktejojn kaj ceramikan muzeon. La ĵaŭda ekskurso estis perŝipa kaj peraŭtobusa vizito en Bratislavo kaj al Kastelo Devin.

Ronald GLOSSOP

IPR e 13

— pàgina 9 del PDF —

Sinteza protokolo de la Komitato de ILEI en Bratislavo

Ĉi tio ne redonas ĉiujn unuopajn diskutojn, sed nur listigas la decidojn. La Komitato: ; ; e Akceptis la aliĝpetojn de sekcioj en Kroatio kaj Rumanio e Konsentis, ke la siatempa jugoslavia sekcio, kies sekciestro kaj agado baziĝis esence en Slovenio, transformiĝu al Slovena sekcio kaj invitas aliĝpetojn el aliaj regionoj de la siatempa Jugoslavio. = e Konstatis, ke la sekcioj en Japanio kaj Sud-Afriko ĉesis funkcii. = e Konfirmis la akcepton flanke de la Estraro de reprezentantoj por Albanio, Armenio, Aŭstralio, Islando, Kubo, Togolando kaj Ukrainio kun klopodoj akiri reprezenanton por Rusio kajJ ugoslavio. e Akceptis la kasistan kaj estraran raportojn por sc o VO e Akceptis apartajn regularojn laŭ la skribaj tekstoj senditaj al la sekcioj: unu pri la proceduro proponi Honorajn Membrojn, alia por regi la aljuĝon de premio por la plej aktiva landa sekcio. e Akceptis precizigojn al la Regularo de ILEI jene: W : — unu komitatano rajtas porti maksimume du vocojn, kondiĉe, ke tio estas skribe rajtigita de la koncerna sekcio. ~j — kvorumo por valide kunsidi estas unu kvarono de ĉiuj rajtigitaj komitatanoj. (Por ŝanĝi la Statuton estas triono, por malfondi la Ligon duono). La — kvorumo por skriba voĉdono estas unu duono de ĉiuj rajtigitaj komitatanoj; la Estraro rajtas voĉdonigi la komitatanojn tra la sekcioj. ; : e Akceptis la demisiojn de du estraranoj: S-TO Andreasson kaj s-ino Barcsay. La unua rekandidatiĝis kaj reelektiĝis, la dua ne rekandidatiĝis sed fariĝis estrara komisiito pri la Gimnazio kaj Instruado. Al la vaka loko estas elektita d-ro Till Dahlenburg (Germanio), bone konata kiel estrarano en la antaŭa estraro. Li respondecos pri instruado kaj ekzamenoj. S-ino Belosevic sekve ne plu respondecas pri ekzamenoj, sed akcpetas respondeci pri konferencoj kaj aranĝoj el organiza vidpunkto. e Akceptis buĝeton por 1993 kun ensepzoj 72.500 SEK kaj elspezoj de 84.800. e Rekomendis forte, ke la Gimnazio de ILEI fariĝu regula aranĝo kadre de la Konferencoj. smg aŭg92

IPR e 14

Eduka rezolucio akceptita de la Komitato de UEA

en la 77a UK en Vieno: La Komitato agnoskas la gravecon de la nove lanĉita Gimnazio de ILEI, por evoluigi la instruadon de aliaj stud-temoj pere de Esperanto; instigas ILEI daŭrigi sian eldonadon de bazaj lerniloj por diversaj cel- kaj aĝ-grupoj, kies ĵus aperinta elemento estas la dua kajero de Tendaraj tagoj; gratulas pro la daŭra eldonado dum 22 jaroj de la valora revuo IPR; salutas la transprenon de Juna amiko flanke de ILEI, por ke tiu internacia lernejana revuo ne pereu, sed eniru sian deknaŭan jaron de regula aperado; notas, ke restas seneĥa la alvoko al Landaj Asocioj en la pasintjara eduka rezolucio proponi solvojn por la transpagaj baroj minacantaj la revuon — nome, ĉiuj solvoj ĝis nun kreitaj fontis e] la redakcio. Ĉar tiuj solvoj restarigis apenaŭ kvaronon de la perditaj abonoj, ripetas la alvokon alla Asocioj por la estonta jaro; rekonas la rekordan rezulton de la UEA/ILEI ekzamenojn en 1991, kun 102 sukcesintoj el 18 landoj kaj dek sesioj; kaj intencas trakti la proponatan regularon por la supera nivelo dum la vienaj kunsidoj, por ebligi ĝian starigon; vokas al la Landaj Asocioj instigi siajn membrojn partopreni en enketo lanĉota de ILEI por determini la motivojn kaj manierojn de lernado de Esperanto, kies rezultoj ludos centran rolon en sub-temo de la UK en Valencio en 1993: ”Kiuj lernas Esperanton en la mondo — kial kaj kiel ?” konsentas kun ILEI pri la kerna rolo kaj nesufiĉeco de instruista trejnado. Laŭ la sekva klopodo proksi mume taksi la skalon de bezono —

Por atingi aŭ teni parolkomunumon de ĉ. 1,000,000 homoj Necesas ĉiujare logi al komencantaj kursoj ĉ. 200,000 homojn Por el ili rikolti parolantojn kaj uzantojn ĉ. 40,000 homojn Tio postulus konstantan popolon da instruistoj ĉ. 10,000 Por teni tion stabila necesas trejni ĉiujare ĉ. S00 kaj trejni aŭ trovi instruisto-trejnistojn jare €20:

la Komitato:

urĝas ILEI prepari serion da por-instruistaj kursoj divers-nivelaj kaj diverslokaj, kun la celo trejni en 1993 minimume kvindekon da instruistoj kaj en 1994 minmume centon.

invitas ĝin submeti al UEA buĝeton por la plenumo de tiu celo, indikanta la gradon de investo farebla de ILEI kaj partojn de la plano, kiuj ne povos esti mem-financaj, kaj laste

instigas ILEI prepari strategion por la trejnado de instruisto- trejnistoj.

IPR e 15

— pàgina 10 del PDF —

ESPERANTO KIEL LA UNUA FREMDA LINGVO Ronald J. Glossop, Profesoro de Filozofiaj Studoj Southern Illinois University at Edwardsville, IL 62026 U.S.A. (Suda Ilinoja Universitato en Eduardsvilo, IL 62026 Usono)

Por la 26-a Konferenco de la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj, Bratislavo, Ĉeĥoslovakio

La ideo ke Esperanto devus esti la unua fremda lingvo por junuloj certe ne estas nova ideo. Mi komencu per cito de artikolo de KOVACS Mŝrta en la Internacia Pedagogia Revuo por printempo, 1989.

„La ideo instrui Esperanton kiel unuan fremdan lingvon leviĝis jam komence de la dudekaj jaroj. Ĝis la sesdekaj jaroj elformiĝis la teorio, laŭ kiu la instruado de Esperanto kiel unua fremda lingvo donas pli da rezultoj ol tio de iu ajn alia nacia lingvo; ĝi plifaciligas la alproprigon de pluaj fremdaj lingvoj; ĝi helpas pli profunde kompreni la strukturon de la gepatra lingvo; ĝi plibonigas la rezultojn de instruado de aliaj studobjektoj (ekz. geografio, historio); ĝi edukas je estimo de kulturo kaj moroj de aliaj popoloj, je internacia kunlaboro.” (IPR Jarkolekto 19 (1989), n-ro 2, p. 1.) Do, kial mi denove volas paroli pri ĉi tiu afero? Ĉar mi opinias, ke ni devus repensi la implicojn de ĉi tiu punkto ke Esperanto devus esti la unua fremda lingvo. Se junaj personoj lernos Esperanton antaŭ iu ajn alian fremdan lingvon, je kiu aĝo ili devus komenci studi ĝin? La ĝusta respondo ŝajnas esti, kiam ili havas ok aŭ naŭ aŭ dek jarojn.

Sed kio estas la nuntempa situacio? Ŝajnas al mi, ke speciale en Eŭropo, multe de la instruado de Esperanto nun okazas kiam la lernantoj havas 14 aŭ pli da jaroj. Ĉi tiuj lernantoj studas Esperanton en interes-kluboj, kiuj kutime kunvenas dum semajnfinoj aŭ post la normalaj horoj por lernej-instruado. Esperanto estas kiel hobio por ili. Ili ofte jam studis almenaŭ unu alian fremdan lingvon dum la normalaj lernej-horoj. Ci tiuj gelernantoj povas ĉeesti tendarojn kaj specialajn kunvenojn por dekkelkjaruloj dum semajnfinoj kaj dum la somero. Kaj tiaj agadoj estas bonega allogo al nia movado. En Eŭropo viaj junaj esperantistoj estas la estontaj gvidantoj de la tuta Esperanto-movado. Ni en Usono kaj aliaj partoj de la mondo devus fari la saman. En Usono ni havas nenion por niaj esperantistaj dekkelkjaruloj. Fakte, ni havas preskaŭ neniujn junulojn, kaj ni devas ŝangi tiun situacion. Probable ni devos plani tendarojn en Meksikio aŭ Kebekio, por ke estu vera kaj natura bezono por lingvo krom la angla.

Ni revenu al la situacio ĉi tie en Eŭropo. La nuntempa unuiĝo de Eŭropo provizas grandan novan$ancon por Esperanto. Ŝajnas al mi, ke la reunuiĝo de Germanio helpos haltigi la disvastigon de la angla en Eŭropo. Grava demando en ĉiuj eŭropaj landoj estas, kiujn fremdajn lingvojn infanoj devus studi? (Tio

IPR e 16

estas grava demando ankaŭ en grandaj angla-parolantaj landoj kiel U. j Aŭstralio sed pro tre malsama kialo.) Eble miu la landaj Sreo go vekiĝos = postulos, ke siaj lernejoj instruu Esperanton kiel la unuan fremdan lingvon al ĉiuj infanoj. Aŭ eble la gvidantoj de la Eŭropa Komunumo postulas tion.

Ordinare kiam oni pensas pri la instruado de infanoj oni pensas nur rilate al la normalaj horoj de lernado en la lernejoj. Oni emas atendi decidon de la registaroj por ekstarti la instruadon de Esperanto en la lernejoj. Sed ni devas havi alian planon kiel agi. Ni bezonas pensi pri kiel ni mem nun ekster la lernejoj povos allogi 8-10 jaraĝajn infanojn al Esperanto.

Unu ebleco estas aranĝi instrui (neformale) tiujn infanojn, kiujn ni hazarde konas, infanojn, kiuj estas parencoj, kiuj loĝas apud ni, kiuj estas idoj de niaj amikoj, kiuj apartenas al iu grupo kiun ni konas (ekzemple, preĝejo aŭ apuda lernejo aŭ bibloteka grupo aŭ infanĝardena grupo, kaj tiel plu). Unu projekto, kiu povas helpi vin fari ĉi tion estas Mondo-Rondo. Eble vi jam aŭdis pri Mondo-Rondo. Vidu la anoncojn sur la eksteraj malantaŭaj kovriloj de Esperanto por Januaro 1992 kaj por Februaro 1992 kaj la artikoleton en Internacia Pedagogia Revuo, Jarkolekto 22 (1992), n-ro 1, p. 12. Nova projekto ellaborita de Charlotte KOHRS, la fondintino de Infanoj ĉirkaŭ la mondo kaj verkistino de belaj kantoj por infanoj kaj de la libreto Ni esploru la mondon kaj nun de nova iomete pli facila libreto La Bela Planedo.

Si verkis novan strofon al la melodio Frato Johano [Frĉre Jacques] kiun mi ĉi tie donas al vi, por ke vi povu instrui al viaj lernantoj:

Sur la Tero, bela Tero, loĝas nio, kantas ni.

Kunesur la Tero, unu familio, famili”, famili”.

La ideo de Mondo-Rondo estas ke esperantistoj, kiel ni, povas esti lingva ponto inter malgranda grupo de infanoj en nia lando (eble nur du-tri) kaj aliaj infanoj en la cetero de la mondo. Vi kaj via malgranda grupo sendos kaj TICEVOS tra la tuta mondo multajn bildkartojn skribitajn Esperante. Ne necesas formale instrui infanojn dum longa tempo antaŭ ol ili komencos sendi kaj ricevi perpoŝte bildkartojn. Oni esperas, ke la Infanoj baldaŭ volos lerni Esperanton, por ke ili povu pli bone kompreni kaj uzi la lingvon. Vi povos uzi la libreton La Bela Planedo aŭ aliajn materialojn por helpl ilin lerni kiel legi kaj skribi kaj prononcilalingvon. –

Mi ricevis raportojn de Charlotte Kohrs kaj ankaŭ de nia kolego en ĉi tiu organizajo, Ton VERWOERDel Nederlando, ke ĉi tiu projekto funkcias bone. Charlotte indikis en letero de la 9-a de julio 1992, ke la baza grupo en San- Diego jam ricevis 87 bildkartojn de infanaj grupoj en 26 landoj. Ton skribis al mi je la 27-a de junio 1992 jene: «Amason da bildkartoj ni interŝanĝis (pli ol 30 ricevitaj), kaj el tiu korespondado naskiĝis partoprenoj en internaciaj ekspozicioj, individuaj kontaktoj, eĉ vizito al Heemskerk” de dek personoj el Esper-

IPR e 17

— pàgina 11 del PDF —

anto-rondo en Biesenthal, Germanio. Do mi tre rekomendas al vi, komencu Mondo-Rondon por kelkaj infanoj, kiujn vi konas.

Ton indikis ankaŭ, ke ni bezonas daŭran kontakton kun aliaj infanaj esperantistoj por movi preter la interŝango de la bildkartoj al okazoj por interparolado Esperante, eble per infankunvenoj . Mi tute konsentas, sed planoj por tiaj infankunvenoj devos esti ellaborataj de la koncernaj instruistoj. Per leteroj ili povos ekscii kiam kaj kie ili povus kunveni. Okazigi tiajn infankunvenojn estas alia projekto, kiun mi tre rekomendas. Ĉiu renkontiĝo devus instigi la infanojn plibonigisian Esperanton.

Sed ne ĉiam necesas, ke ni mem aranĝu ĉi tiujn kunvenojn por infanoj. Aliaj eblecoj por infankunvenoj jam ekzistas. En la lasta numero por 1991 de Internacia Pedagogia Revuo estis artikolo verkita de Miroslav MALOVEC («Kiel Komunikos la Unuigita Eŭropo?» Jarkolekto 21 (1991), N-ro 4, p. 16,18.) en kiu li informis nin pri franca instruisto, Michel FEUCHOT, kaj la organizaĵo Societo de la Infanoj de Eŭropo, kiun tiu fondis. Kvincent geknaboj el 12 landoj ĉeestis kunvenon de tiu organizaĵo en Brno, Ĉeĥoslovakio en junio 1991. Sinjoro Malovec raportis, ke nur unu knabino ĉe la konferenco scipovis Esperanton, sed sinjoro Feuchot mem parolis al ŝi Esperante! Sinjoro Malovec rekomendas, ke ni Esperantistoj sendu niajn Esperanto-parolantajn junulojn al tiaj internaciaj renkontiĝoj de infanoj por demonstri la valoron de Esperanto. Mi tute konsentas. Bedaŭrinde, tiu artikolo ne donas informon al la leganto pri iu ajn estonta kunveno de tiu societo. Sajnas al mi, ke ĉi tio estas granda ŝanco por ni, kaj ne eĉ necesas, ke ni planu la kunvenojn. Ni nur devos certigi ke niaj Esperanto-parolantaj junuloj ĉeestu. La diversaj Mondo-Rondaj grupoj povus plani renkonti unu la alian ĉe ĉi tiuj kunvenoj de la infanoj de Eŭropo. Kompreneble ili devus havi informilojn pri Esperanto por povi distribui ilin al aliaj infanoj, kiuj eble montros intereson pri Esperanto. Ankaŭ Juna amiko kaj Internacia Pedagogia Revuo kaj aliaj Esperantaj magazinoj devus anonci la detalojn pri la okazontaj kunvenoj de la Societo de la Infanoj de Eŭropo kaj instigi junajn Esperantistojn ĉeesti. Kia ŝanco por ni! Ni devas ne maltrafi ĝin.

Jen flank-punkto. Se ni povus instrui Esperanton kiel unuan fremdan lingvon al granda kvanto de infanoj, ni havus novan argumenton kontraŭ tiujn, kiuj konstante demandas, kiom da personoj povas uzi Esperanton en komparo kun la kvanto, kiu uzas kelkajn aliajn lingvojn? Ni povus respondi kun nia propra demanda argumento: kiom da infanoj povas uzi aliajn lingvojn en komparo kun la kvanto, kiu povas uzi Esperanton? Niaj infan-Esperantistoj devas partopreni en la Eŭropaj infankunvenoj por eksponi ĉi tiun punkton.

Mi nun volas disdoni alian ideon al vi. Mi ne bone scias la situacion en Eŭropo, sed en Usono estas multe da intereso pri tergloba (aŭ tutmonda) edukado. Mi rimarkas, ekzemple, ke la instruistoj de la naturdotitaj kaj talentaj infanoj kutime nun havas apartan sekcion por tergloba pedagogio. Ŝajnas al

IPR e 18

mi, ke la temo de tergloba edukado estas grava al ni. Tiu kampo provizas novan ŝancon por ni, speciale ĉar al ni haveblas la bonaj libretoj verkitaj de Charlotte Kohrs titolitaj La Bela Planedo kaj Ni Esploru la Mondon. Ili estas perfektaj por terglobla edukado, kaj la infanoj samtempe lernos la mond-lingvon. Do, ni devas kontakti tiujn instruistojn interesitajn pri tergloba edukado

Rimarku ke nova strategio estas havebla al ni. En la pasinteco ni plejparte

. penis interesigi la instruistojn de fremdaj lingvoj pri la instruado de Esper-

anto. Malmultaj el ili estas amikaj al Esperanto; plejparto el ili malamas Esperanton. Ill vidas ĝin konkuranton al la naciaj lingvoj, kiujn ili instruas. Ili ne volas helpi nin. Sed ĉe la instruistoj de tergloba edukado, la situacio kutime estas tre malsama. Ofte ili ne aparte interesiĝas pri lingvoj, sed tamen ili povas vidi ke ekzistas tergloba lingvoproblemo. Ili kutimas vidi la mondon kiel unuon, kaj sekve ili povas rimarki terglobajn problemojn kiel la mondan lingvoproblemon. Mi opinias, ke ili pli probable helpos nin ol la instruistoj de fremdaj lingvoj.

Rilate al ĉi tiu situacio permesu min fari akcesoran punkton. Estas grava malsamo inter inter-naciismo kaj terglobismo, sed multaj personoj ne konscias pri tio. Ĉe inter-naciismo la fokuso por atento estas la apartaj naciaj landoj kaj la rilatoj inter ili kaj iliaj registroj kaj iliaj kulturoj. Ĉe terglobismo la fokuso por atento estas la tuta mondo kiel unu komunumo. Ekzistas inter-naciaj organizaĵoj kiel la Unuiĝinta Naciaro kaj la Internacia Kortumo de Justeco en kiuj la naciaj registaroj interagas unu kun la alia. Tiaj organizaĵoj uzas naciajn lingvojn kaj interpretistojn kaj tradukistojn. Male, tergloba politika organizaĵo estus monda registaro por la tuta monda komunumo kun monda parlamento, monda administranto, monda polico, kaj monda kortumo por individuoj, kiuj malobeas la mondajn legojn. Ce lingvoj la internaciistoj volas uzi kaj instrui la diversajn naciajn lingvojn, sed la terglobisto j volas uzi unu tergloban lingvon kiel Esperanton. Pro tio, mi opinias, ke ni devus nomi Esperanton ne «la internacia lingvo» sed prefere «la tergloba lingvo.” Mi esperas, ke vi nun komprenas pli bone kial estas, ke kvankam la instruistoj de la naciaj lingvoj ofte ne estas amikoj de Esperanto, tamen ni povas anticipi, ke la adeptoj de tergloba edukado estos niaj amikoj. –

Kompreneble, ni devas ankoraŭ peni persvadi la estrojn de la edukaj sistemoj instrui Esperanton kiel la unuan fremdan lingvon en lernejoj. Ni devas informi ilin pri la eksperimentoj jam faritaj, kiuj montras, ke lernantoj povas lerni Esperanton pli rapide ol aliajn lingvojn, ke la lernantoj de Esperanto lernos pli rapide aliajn fremdajn lingvojn, ke la lernantoj de Esperanto plibonigos la uzon de sia propra lingvo, kaj tiel plu. Ni ankaŭ bezonas pli da eksperimentoj por eĉ pli bone pruvi ĉi tiujn punktojn. Ni bezonas daŭre argumenti, ke Esperanto devus esti instruata al infanoj antaŭ ol ili komencas studi aliajn fremdajn lingovjn. Ĉi tiu argumento estas aparte bona en tiuj situ-

IPR e 19

— pàgina 12 del PDF —

acioj kie la denaska lingvo ne uzas la latinajn literojn. Fine, niaj bonaj argumentoj kaj pruvoj gajnos. Tio estos tre bona tago por la infanoj tra la tuta mondo. (Vidu ekzemple Elisabetta FORMAGGIO, «Lerneja eksperimento pri lernfacileco kaj transfero en la fremdlingvoinstruado, » Internacia Pedagogia Revuo, Jarkolekto 20 (1990) , N-ro 1, p.1 ; Duncan CHARTERS, «Teaching Culture: The Global Context» (prezentajo al All-California Conference of Esperanto en Sacramento, California, 26-a Marto 1988), pp. 45-52; Edward sy- MOENS, La soci-politika, pedagogia kaj kultura valoroj de Esperanto (Rotterdam; Universala Esperanto-Asocio, Esperanto-Dokumentoj, 23E, 1986), pp. 25-28; Helmut SONNABEND, «Esperanto en la sistemo de fremdlingva instruado, IPR, Jarkolekto 14 (1984), N-ro 3, pp. 67-68; kaj KOVACS Marta, «Kvinlanda Pedagogia-Didaktika Eksperimento,» Internacia Pedagogia Revuo, Jarkolekto 19 (1989), n-ro 2, pp. 1-8.)

BIBLIOGRAFIO

CHARTERS, Duncan, «Teaching Culture: The Global Context» (Instruante kulturon: la globala kunteksto) prezentaĵo al la Tut-Kalifornia Konferenco de Esperanto en Sacramento, California, 26-a Marto 1988. Por detaloj, kontaktu D-ron Charters, Division Head, Languages and Literature, Principia College, Elsah, IL 62028-9799, Usono. –

FORMAGGIO, Elisabetta, «Lerneja eksperimento pri lernfacileco kaj transfero en la fremdlingvoinstruado, » Jarkolekto 20 (1990), N-ro 1, pp. 1-9.

KOVACS, Mŝrta, «Kvinlanda Pedagogia-Didaktika Eksperimento,» Internacia Pedagogia Revuo, Jarkolekto 19 (1989), N-ro 2, pp. 1-8.

MALOVEC, Miroslav, «Kiel Komunikos la Unuigita Eŭropo?» Internacia

Pedagogia Revuo, Jarkolekto 21 (1991), N-ro 4, p. 16.

SONNABEND, Helmut, «Esperanto en la sistemo de fremdlingva instruado, «-Internacia Pedagogia Revuo, Jarkolekto 14 (1984), N-ro 3, p 65-72.

SYMOENS, Edward, de Esperanto. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio, Esperanto-Dokumentoj,23E, 1986.

IPR e 20

— pàgina 13 del PDF —

ilei: internacia ligo de esperantistaj instruistoj

enketilo pri instruado

prepare al temo diskutota en la Universala Kongreso en Valencio en 1993: ”Kiuj lernas Esperanton en la mondo: kiel kaj kial?”

e

Ci tiu anonima demandilo celas liveri konkretan bazon por diskutoj, dum la UK en Valencio. Ni petas vian kunlaboremon. Bv. plenskribi gin — sed nur se vi ne jam tion faris en la UK en Vieno! Tiukaze, bv. pludoni ĝin al iu, por kiu Ĝi estas nova. Bv. resendi ĝin al: ILEI, s-ino Barcsay Zsuzsa, Bem Rakpart 25B, H-1011 Budapest, Hungario. Demandoj kun spaco permesas vortan aŭ ciferan respondon. Demandoj kun kestoj ue bv. respondi per hoko en nur unu kesto.

Demandoj kun krampoj ( ) permesas indiki ciferan vicordon de faktoroj. Indiku la plej gravan per «1», la duan per «2» ktp.

Pluraj demandoj havas liberan linion fine. Tie vi rajtas mencii alian

faktoron aŭ respondon, se neniu el la proponitaj taŭgas. Aŭ vi rajtas : = : v 4 tie enskribi komenton pravigante au nuancante vian elekton.

BAZAJ INFORMOJ:

Loĝlando: 2. Sekso: [ ] Viro [ virino

Aĝo: [|] ĝis 20; [ |) 21-40; ui 41-60; [ ])e1-70; [lri ol. 70:

Familia stato: [] vivanta sola NN) kunloĝanta

Profesio: 6. Daŭro de esperantisteco: [I ŝis au jaroj [.] 2-5 jaroj [ ]5-10 [ ]11-20 [ ] pli oi 20. 7. Laŭ kiu maniero vi unue eksciis pri Esperanto: [] ŝurnal-artikolo [ ]afiŝo [ anonco pri kurso []el libro IN) en lernejo =u en alia institucio OJ de konato Alia aŭ komento:

8. Kio estis la Ĉefa faktoro en via decido eklerni la lingvon? (1 ĝis 8)

() por korespondi („) por vojaĝi () por koni ĝian literaturon () por Ceesti renkontigojn () intereso pri lingvoj

() por ekkoni eksterlandanojn () por koni fremdajn kulturojn

() por kontribui al la monda paco kaj interkompreniĝo

Alia aŭ komento:

— pàgina 14 del PDF —

9. Kiu(j) estas via(j) denaskaj lingvoj(?):

Kiujn ceterajn lingvojn vi kapablas paroli bone:

Kiujn ceterajn lingvojn vi povas legi aŭ paroli modere?

10. VIA LERNADO DE ESPERANTO

11. Dum kiom da tempo vi sisteme aŭ formale studis la lingvon? jarojn, monatojn.

12. Kiumaniere vi eklernis la lingvon?

ie Ĉeesta kursos [ | gramatika

ir koresponda kurso fJ mem-studado DL] radia aŭ televida kurso

ŭu rekt-metoda (paroliga)

Alia aŭ komento:

13. Se vi partoprenis kurson, kiel vi pritaksis ĝin?

EA elstare bona; iu tre bona; LA bona; Zl malforta; LJ misa.

14. Kiujn lingvojn vi lernis pli frue ol Esperanto:

15. Kiujn lingvojn vi lernis post Esperanto:

16. Kiujn influojn vi rimarkis (helpajn, malhelpajn) inter via lernado de Esperanto kaj tiuj aliaj lingvoj:

17. Kiuj estas viaj motivoj por daŭra okupiĝo pri Esperanto? (1-8) ( ) kontribuo al pli bona mondo () kono de homoj el aliaj landoj ( ) intereso pri lingvoj () sento de aparteno al E-komunumo () legado de libroj k revuoj () personaj rilatoj kun proksimuloj (. vojaĝado ( ) utileco en profesio aŭ Ŝatokupo.

18. Kiel vi ĝenerale pritaksas la nuntempajn kursojn de Esperanto:

Cl tre bonaj CC] bonaj [ ]aaekvataj [‘ ] exsmoaaj Ki maltaŭgaj

19. Kiel vi pritaksas la ĝisnunan enplektadon de kurs-finintoj en la movadon aŭ en aktivan uzadon de la lingvo?

BE tre sukcesa TA sukcesa [ ]modera K~J ne-multa DL] malsufiĉa [ preskaŭ nula.

20. ESTONTA INSTRUA STRATEGIO: 21. Kiel vi taksas instruadon el inter Ĉiuj movadaj laborkampoj: [ ]abpsolute la plej grava; 1 inter du-tri plej gravaj Ŝi unu el multaj bezonantaj atenton; lad] ne-grava

22. Kiom gravas la oficiala instruado, kontraste al libervola. DJ decidige grava; DL) grava;

F») dezirinda sed ne nepra D evitinda.

23. Al kiaj lernejoj ni dediĉu niajn Ĉefajn instruajn fortojn: p] infan-ĝardenoj (2-5j.)

kj] gimnazioj k.s. .(14-18j.) KAR universtatoj ks. (18-25j.)

| | elementaj lernejoj (5-13j.)

l | instruistaj trejnejoj un plenkreska edukado.

24. Kiaj kursoj liveros la plej taŭgajn rezultojn?

ka Cseh-metodaj

I vidbendaj aŭ komuptilaj

kj gramatike bazitaj o) situaci-komunikaj

Alia (aŭ komento);

25. Kion ni emfazu en nia varbado de novaj kursanoj (1 ĝis 8):

() kontribuo al pli bona mondo () kono de homoj el aliaj landoj () interesa lingva fenomeno () eblecoj aparteni al E-komunumo ( ) legado de libroj k revuoj () personaj rilatoj kun proksimuloj () vojaĝado ( ) utileco en profesio aŭ Ŝatokupo.

Alia aŭ komento:

26. Por kontentigi la bezonojn de la kursfinintoj, al kiu ni dediĉu pli da energio?

xu evoluigo de la Esperanto-kulturo kaj komunumo “A kreskigo de la apikebloj en la ekstera mondo

Alia aŭ komento:

— pàgina 15 del PDF —

mem e pe A Oo e O K eQaŭ a Oo e O e pe a O A 2 MeQO e a A A O e ae a a D O e O e ad egaao a DAQŬO e Oo apanbD O ce poe O A APADLO O e A A A e a O DO a e A e O DO a DO O a a AQŬO e de DO e e A O A e A e A e O O e Aa e a qa e O e e Qo e A O AQO O 1 A pa O a gepa O e A a e Dp e Oo ae a ad = a = e O DO O O e pa A e O D A aQ a e e DO a AQUO A a O = go a O O ce e qa DA O Me = C JOVO 0 8 =

— pàgina 16 del PDF —

A ON

~ ppze kauzuj L io i (15

Instrui komunike: Poprad, Slovakio, 6-9 nov. 1992

SKEMO POR LA INTENSIVA KURSO POR INSTRUISTOJ

Vendrede vespere (6a nov):

Bonvenigo kaj reciprokaj sinprezentoj.

Sesio unu: Enkonduka 7 IRo kun diskuto: «La principoj de situacikomunika instruado»: iaj esencaj trajtoj — cellingva, konversaciiga, komunikado bazita sur informo-manko. Komparo kun aliaj aliroj al lingvoinstruado: gramatikaj, strukturismaj, rektaj, Cseh, kognitivaj ktp. La rilato inter gramatiko kaj enhavo; la kontrasto inter statikaj temoj kaj dinamikaj situacioj; la relativa emfazo de parol-aŭskultaj kaj skrib-legaj kapabloj.

Poste interkona vespero, esence distra.

Sabata mateno (7 nov): Sesio du:

Ĝenerala prezento de Tendaraj tagoj. Ĝiaj celoj, strukturo, uz-maniero, helpiloj. Kiel suplementi ĝin ĝenerale. Demandoj aŭ komentoj de la partoprenantoj bonvenaj.

Sesio tri: Teknikoj de pridemandado: Prezento de demandaj teknikoj. Disdono de temoj pri ĉiutaga kaj Esperanta vivo. Para laboro — interdemandado. Poste en la pleno, elektitaj kursanoj starigos demandojn al la grupo. Fine, taksado de la teknikoj kaj rezultoj spertitaj. (Ci tio tiom frue en la kurso, ĉar ĝi krome helpas la kursanojn pli bone interkonatiĝi.)

Sesio kvar: Senti la kuntekston de verboj: Ĉi tio estas absolute ŝlosila demando, ĝusta uzo de la akuzativo kaj -ig- kaj -iĝ- dependas je ĝisinstinkte internigita sento pri la transitiveco aŭ netransitiveco de verboj. Kiel internigi tion jam de la komenco, prezentante verbojn ĉiam en sia minimuma kunteksto: ekz. Mi staras, mi sidas kaj mi kuras, sed mi studas -ON, ŝatas -ON, manĝas -ON. (TT: ĉapitroj 3-7, 10, 20, 21).

Sabata posttagmezo: Sesio kvin:

Suplementaj ekzercoj: Kiel krei klasĉambrajn situaciojn paralele al tiuj en la libro, por profundigi la lernatan gramatikon. Ekzemplaj paĝoj: 14 (al kaj de); 19 (ordonoj); 25 (transformo de unuliga al duliga verbo); 31 (posedaj pronomoj) 39 (komparativo kaj superlativo). ;

Sesio ses: Ekspansii tabelojn: La principo de naturaj listoj. Kiel kreigi plenajn frazojn laŭ listaj informoj. Ekzemploj: TT ĉapitroj 4, 24, 32, 33, 34, 40, 43, 47, 48. Ciu kursano verku propran naturan liston pri temo neligita al la lernolibro.

IPR e 21

— pàgina 17 del PDF —

Sesio sep: Forumo: Partoprenantoj rajtas prezenti siajn proprajn teknikojn, ideojn, spertojn, problemojn. Komuna ellaboro de solvoj por tiuj problemoj.

Sabata vespero: Sesio ok:

1) Prezento de la listoj verkitaj en sesio ses. Ĉiu tiros respondojn el la kursanoj kaj diskutigos ilin laŭ la propraj listoj.

2) Diskuto: Kiel prezenti la Esperantan vivon, komunumon, servojn kaj movadon al kursanoj diversaĝaj?

Dimanĉa mateno (8 nov): Sesio naŭ:

Varieblaj dialogoj: Kiel prezenti dialogon el la libro kaj poste adapti ĝin al duon-produktiva kreado kaj fine kiel sproni kursanojn krei proprajn similajn dialogojn. Ekzemploj: TT 35 (voj-instrukcioj en la urbo), 54 (kial, ĉar).

Sesio dek: Laŭpaĝa trairo: Ni trastudos ambaŭ kajerojn de la libro, analizante la evoluon de la situacioj kaj la subkuŝanta gramatiko. Diskuto pri la taŭgeco de la ordo, de la emfazo, de modifoj necesaj por difinitaj nacianoj,

aĝgrupoj ktp.

Sesio dek unu: La principoj de rol-ludado: Post teoria enkonduko, ni plenumos unu rol-ludon sub la gvido de la kurs-gvidanto.

Sesio dek du: Verki rol-ludojn: Ĉiu kursano, unuope aŭ pare, verkos propran rol-ludon, difinante la rolulojn, situacion, celon kaj verkante la precizajn skribajn instrukciojn por la roluloj.

Dimanĉa posttagmezo: Sesio dek tri:

Firmigo de la sento de transitiveco-netransitiveco: TT ĉapitro 54. Koncentriĝo je la ofte uzataj sed neklare sentataj verboj (manki, aperi, evolui, ŝanĝi ktp.) Ekzercoj por firmigi la diferencon. Tio estas esenca preparado por la sekva temo.

Sesio dek kvar: La prezentado de -IG: La diversaj kategorioj de uzo, kiel ligi situaciojn taŭge al ili. Kiel suplementi la libron per klasĉambraj ekzercoj. TT ĉapitroj 57-60.

Dimanĉa vespero: Sesio dek kvin:

LA KULMINA KONCERTO: Prezento kaj realigo de la rol-ludoj verkitaj en sesio dek du. La verkintoj devas surscenigi la proprajn verkojn helpe de la ceteraj kursanoj, kiuj anticipe ne sciu la intencitan celon. Fine, pritakso de la sukceso, identigo de problem-punktoj aŭ neatenditaj rezultoj. Diskonigo de la intencitaj celoj se tiuj ne realiĝis.

Poste laŭdezire, prezento de pliaj koncertecaj eroj.

22 e IPR

Lunda mateno (9 nov): Sesio dek ses:

La prezentado de -IĜ: La diversaj kategorioj de uzo, kursanoj mem proponu taŭgajn situaciojn. Poste ni diskonigos tiujn planatajn por la tria kajero de TT. Kiel ekzerci la formojn; kontrastigi -IG- kun -IĜ- kaj komprenigi (kompreneble) la tutecon de ilia uzado.

Sesio dek sep: Komuna tasko: Ni starigos komunan taskon, ekzemple, plani grupan vojaĝon ien aŭ fondi ĉio-vendejon, kaj mem plenumos ĝin, analizante kiel oni povos gvidi similan kun propra grupo.

Sesio dek ok: Konkludo: Lastaj demandoj. Pritakso de la kurso. Diskuto pri la E-instruado ĝenerale. Resumo de la instruado planata de la kursanoj, helpo antaŭvideble bezonata, starigo de daŭraj ligoj inter la partoprenintaj instruistoj.

ALMENAŬ UNU AKTIVA INSTRUISTO

EL VIA LANDO PARTOPRENU! Aliĝilo kaj praktikaj informoj aperis en IPR 92/2.

La foto klare montras la vervon per kiu s-ro Arnaudov el Bulgario superis la antaŭjuĝojn kontraŭ matematiko de la gimnazianoj en Bratislavo. Sur la sekvaj paĝoj ni prezentas fragmenton el lia kursmaterialo, kiun ILEI planas

eldoni plene en nove lanĉota serio de gimnaziaj kajeroj. Foto: M. Zvara

IPR e 3

— pàgina 18 del PDF —

GIMNAZIO:

LECIONO PRI MATEMATIKO PetkoARNAUDOV

Kelkaj metodikaj sugestoj

Matematiko estas multfaca afero kiun multaj plej ofte konsideras nur kiel komplika kaj timiga objekto. Kaj facile okazas, ke iuj komencas malŝati ĝin. Tial estas tre grave, ke oni montru ankaŭ la amuzon, la plezuron riceveblajn pere de ĝi. Kaj ĉiu amuzo akompaniĝas de estetika plezuro, nepreterlasebla. Aliflanke, la amuzo akompananta ion ajn igas ĝin agrabla. Tial, se oni ricevas amuzon pere de matematiko, tio nature, sen altrudo igas la matematikon agrabla – nepra kondiĉo, por ke la homo, precipe la juna homo, sin okupu pri matematiko. Pro tio oni ne devas preterlasi okazon prezenti al la junaj homoj, al la gelernantoj la amuzan flankon de matematiko. Aparte utila tio estas kiam la lernolaboro iĝas enua pro iu komplika pruvo aŭ malfacila teoremo, aŭ longaj kalkuloj. Tiam oni devas provoki paŭzon per iu amuza matematikaĵo. Des pli, ke samtempe detruiĝas la negativa mito pri «la terura matematiko». Plue, tiaj paŭzoj malŝarĝas la mensan streĉon dum intelekta laboro. Tia paŭzo tamen fakte ankaŭ laŭ si mem estas aktiva kvankam iom alispeca mensa laboro, kiu kontribuas por la ĝenerala perfektiĝo de la homo, ĉar laŭsence ĝi kontrolas kaj refreŝigas la scion de fundamentaj matematikaj konoj, ĉiutage necesaj por ĉiu homo, kaj ĝi nerimarkeble igas la homon pensi logike, kio estas grava trajto de la homa perfektiĝo.

Kompreneble la solvo de kiu ajn tasko akompaniĝas per kontenteco, plezuro kaj amuzo, tamen estas taskoj specife amuzaj. Tiajn taskojn oni ĉiam devas esti preta prezenti al siaj gelernantoj. Ordinare du-tri, kiam estas necese, en iu lernohoro.

Nun, tie ĉi en Bratislavo, pro la tute aparta «fizionomio» de la internacia gimnazio ĉiu horo pri matematiko estas saturita de amuzo sed ĉiu atenta observanto aŭ partoprenanto sendube konstatos, ke tiu amuzo estas tre, tre utila. Memkompreneble ĉio prezentota estas ekzempla, ne deviga. Pri ĉiu temo intence estas prezentitaj taskoj sufiĉaj por pli ol necese por unu lernohoro, ĉar kio ajn estas sufiĉa nur se oni en donita intervalo de tempo ne sukcesas ĝin plene konsumi. Krome, mi supozas, ke eble aperos okazo ke mi havu aldonajn eksterprogramajn, laŭ volo de la gelernantoj lernohorojn (lernookupojn).

[La aŭtoro prezentas tri grupojn da taskoj: 1. Taskoj pri translokigo aŭ forigo de alumetoj; 2. Facila kaj amuza kalkulado; 3. Matematikaj artifikaĵoj kaj ludoj. En tiu ĉi artikolo Vi povas legi la mezan ĉapitreton — taskojn kun solvoj —, la plena verko aperos en la serio de Gimnaziaj Kajeroj. La red.)

24 e IPR

Facila kaj amuza kalkulado

1. Du turistoj sidis manĝi. La unua havis du frititajn fiŝojn, la dua nur unu tian fiŝon. En tiu momento aliris tria turisto kaj petis, ke li manĝu kun ili, kaj li pagos. Do, ĉiuj manĝis po egale kaj foririnte la tria turisto donis al ili 5 kronojn. Kiamaniere la unuaj du turistoj devas dividi inter si la S kronojn?

2. Gefratoj ricevis de la gepatroj 90 kronojn. La frato diras al la fratino: «Donu al mi 10 el viaj kronoj kaj mi iĝos duoble pli riĉa ol vi»! Kiom da kronoj ricevis ĉiu el ili?

3. Frato diris al sia fratino: «Donu al mi 8 el viaj nuksoj kaj mi havos duoble pli ol vi» La fratino respondis: «Pli bone, ke vi donu al mi 8 nuksojn el la viaj, por ke ni havu po egale!” Kiom da nuksoj havis ĉiu el ili?

4. Kiu estas la ducifera numero 7-oble pli granda ol la nombro kiun prezentas ĝiaj unuoj?

5. Jen estas la numero 123456789. Kiu multiplikos ĝin per 9?

(La rezulto estas 1111111101).

Venu nun du personoj kaj la unua multipliku la donitan numeron per 18, la dua per 27. Ni vidu kiu unua faros la multiplikon. Ĉu ĉiuj bone vidis la rezultojn?

Aŭ mem multipliku, aŭ observu bone kion ili ricevos multiplikante la donitan numeron per 36, la unua kaj per 45, la dua!

Ĉu vi nun scias, kion oni ricevos multiplikante la saman (donitan) numeron per 54 aŭ per 63? Kiu sukcesos unua kontroli? Skribu tuj la rezulton de la multipliko de la donita numero per 72 kaj per 81 kaj petu tiun, kiu dubas, mem kontroli farante la kalkulojn.

6. Kiu scias la manieron rapide kalkuli a5” a= 0.119?

7. Cu vi scias rapide multipliki najbarajn numerojn? Ekzemple 13×14 =?

8. Se oni dividos duoncenton per duono, kiom estos la rezulto? |

9. La aĝo de iu avo estas 56 jaroj kaj la aĝo de lia nepo 14 jaroj. Kiam la avo estos duoble pli aĝa ol la nepo?

10. La pasaĝera trajno trairas 64 kilometrojn dum 1 kaj 1/3 da horoj. Kiom estas ĝia rapideco po horo?

E-=

12. Ordinare la muraj horloĝoj notas ĉiun horon per tiom da batoj, kiom montras la numero de la horo. Kiom da batoj tio estas en diurno?

13. Ludo per kalkulado. Kvar personoj venu ĉe la nigra tabulo, mi petas:

La unua multipliku 12 per9 kaj aldonu 3.

La dua multipliku 123 per 9 kaj aldonu 4.

La tria multipliku 1234 per 9 kaj aldonu 5.

La kvara multipliku 12345 per 9 kaj aldonu 6.

Cu vi nun povas diri la rezulton, ne kalkulante, se oni multiplikos 123456 per 9 kaj aldonos 7?

IPR e 25

— pàgina 19 del PDF —

14. Ni havu la taskon adicii la numerojn: 111, 333, 555, 777 kaj 999. Kiu unua anstataŭos 12 el la ciferoj de tiuj numeroj per nuloj tiel ke la sumo de la kvin novaj numeroj estu 20?

Se neniu sukcesos rapide orientiĝi en la tasko, jen iom da helpo:

La donita sumo La unua solvo La dua solvo 1154: 011 010 3:3-3 000 003 OO 000 000 TT 000 007 999 009 000

2 pg 5 20 20

Kaj nun jen la tasko, kiun vi mem devas solvi: a) Anstataŭigu per nuloj 9 el la ciferoj de la 5 adiciatoj tiel, ke la sumo estu gii b) Anstataŭigu per nuloj 8 el la ciferoj de la 5 adiciatoj tiel, ke la sumo estu 111

c) Anstataŭigu per nuloj 6 el la ciferoj de la 5 adiciatoj tiel, ke la sumo estu 1111

d) Anstataŭigu per nuloj 5 el la ciferoj de la 5 adiciatoj tiel, ke la rezulto, la sumo denoveestu 1111.

[-.]

16. Du virinoj kuiris kune kaĉon. La unua donis 2 tetasojn da faruno kaj la dua 3 tetasojn da faruno. Kiam la kaĉo estis preta, venis aliaj du virinoj kaj la 4 formanĝis la tutan kaĉon. Ĉiu el la venintaj virinoj donis po 5 kronojn, antaŭ ol foriri. Konsiderante, ke la 4 virinoj konsumis po egale, kiel maniere la unuaj du devas dividi inter si la 10 kronojn?

17. Du personoj sidis sub arbo tagmanĝi. Aliris tria persono kaj proponis aldoni sian provizon kaj ke ili manĝu triope. La tutan manĝaĵon oni dividis po egale. La unua havis botelon da lakto, la dua unu panon kaj la tria ses figojn. Post la tagmanĝo la tria diris: «Ĉiu el vi donis pli ol mi, do, jen al vi 20 kronojn kaj ĉiu el vi prenu laŭ lia kontribuo al la komuna manĝo.» Kiamaniere la unuaj du personoj devas dividi inter si la 20 kronojn se 4 boteloj da lakto kostas egale je 3 panoj kaj unu botelo da lakto kostas egale je 36 figoj?

18. Kiu unua kalkulos la sumon de la numeroj de 1 ĝis 100 inkluzive?

19. Kiu unua kalkulos la sumon de la numeroj 2, 5, 8, 11, 14, 17, 20?

20. Ludo per kalkulilo. Venu 4 personoj ĉe la nigra tabulo.

e Launua multipliku 9 per9 kaj aldonu 7

e Ladua multipliku 98 per 9 kaj aldonu 6

e La tria mlultipliku 987 per9 kaj aldonu 5

e La kvara multipliku 9876 per 9 kaj aldonu 4

Kiu unua diros la rezulton se oni multiplilkos 98765 per 9 kaj aldonos 3?

26 e IPR

Respondoj, klarigoj, solvoj de la taskoj

1. LaS5 kronojn devas preni la unua turisto, ĉar la dua turisto havas nenian kontribuon por la manĝo de la tria.

2. La frato ricevis 50 kaj la fratino 40 kronojn. Laŭ la teksto de la tasko oni facile ricevas kaj solvas la sistemon de du variabloj: x–y = 90 2(x-10) =y~10 3. La frato havis 56 kaj la fratino 40 nuksojn. Ĉi foje la sistemo kiun oni devas solvi estas: 2(x-8)=yrH8 xH8=y-8

4. 35. La solvo mem: Per 10a — b prezentiĝas kiu ajn ducifera numero. La cifero de la dekoj estas a, la cifero de la unuoj estas b, Sekve laŭ la teksto 10a – b = 7b, aŭ 10a=6b, aŭ Sa=3b, sed a kaj b estas ciferoj kaj nur la duopo a=3 kaj b=5 kontentigas la egalaĵon, do, la serĉata numero estas 35.

5. 18, te. 9.2 kaj la produkto 1111111101.18= 2222222202;

21, te. 9.3 kaj la produkto 1111111101.27= 3333333303;

36, te. 9.4 kaj la produkto 1111111101.36= 4444444404, sekve dividante je9la multiplikanton de 123456789 oni ricevas la ciferon, per kiu estas skribita la produkto t.e. la unuoj en la unua produto oni sinsekve anstataŭigas respektive per 2-oj, 3-oj ktp.

6. Jen la regulo: oni devas uzi la algoritmon – fine ĉiam estas 25 kaj la antaŭaj ciferoj estas la ciferoj de la numero a(a-H-1)

7. Najbaraj numeroj estas a kaj a 1 sed a(a- 1)= A?-pA. Tre helpas se oni parkere scias a? por a de 1 ĝis 20 almenaŭ. Do, 13.14= 169–13= 182.

8. La rezulto estos 100. Ja, duoncento t.e. 50 kaj dividi per duono t.e. per 1/2 signifas multipliki per 2.

9. Kiam la avo estos 84 jaraĝa, la nepo estos 42 jaraĝa, do post 28 jaroj.

10. 48. La solvo: la trajno veturis 4/3 horojn, do por 1/3 ĝi trairis 4 foje malpli, sekve 64:4=16. Sed en unu horo estas tri trionoj, do por unu horo la trajno trairos 3 foje pli t.e. 16.3=48 km estas la rapideco de la trajno po hore.

LI

12. 156. Tie ĉi oni du foje devas kalkuli la sumon de la numeroj de 1 ĝis 12 sed 1– 12= 13, do oni simple multiplikas 12 per 13 12.13= 156.

IPR e 27

— pàgina 20 del PDF —

13. Ĉiuj produktoj estas numeroj skribitaj nur per la cifero 1. La numeron, kiun oni aldonasmontras la nombron de la uzitaj ciferoj 1 en la produkto, tial123456.947=1111111 y

14. Jen la solvoj:

100 17151 100 19171 000 003 330 33343 005 000 s05S S00 007 007 0; 77 077 7.0 9.9:9 IAS, 090

LIESSATI141119 S111 [-]

16. La unua devas preni 3 kaj la dua 7 kronojn. Jen la solvo: Evidente la manĝo de ĉiu virino estas pritaksita je 5 kronoj, sekve la tuta manĝo kostas 20 kronojn. Sed la manĝo riceviĝis de 5 tetasoj da faruno, do la manĝo ricevita de la tetaso da faruno kostas 4 kronojn kaj ĉiu virino formanĝis kaĉon ricevita de faruno egala je 5/4 de tetaso da faruno, kio signifas, ke la manĝo ricevita de 1/4 de tataso da faruno kostas 1 krono. La manĝo farita de la faruno de la unua virino estas 8/4 kaj ŝi mem formanĝis 5/4, do ŝi devas fakte ricevi monon nur por 3/4 de porcio da manĝo, do nur 3 kronojn. La ceterajn 7 kronojn devas ricevi la dua virino.

17. La unua prenis 5 kaj la dua 15 kronojn. Jen la solvo: Evidente 4 boteloj da lakto, t.e. 144 figoj estas la prezo de 3 panoj. Sekve la pano kostas 48 figojn. Tio signifas, ke la 3 tagmanĝoj kostis kiel 90 figoj kaj ĉiu tagmanĝo — 30 figoj. Kaj ĉar la kontribuo de la unua persono egalas je 36 figoj kaj la kontribuo de la dua je 48 figoj sekvas, ke la unua persono devas ricevi kronojn por 6 figoj kaj la dua por 18 figoj. La dua devas ricevi 3-oble pli ol la unua, do 20 kronojn oni dividas per 4, unu kvarono, t.e. 5 kronojn prenas la unua kaj 3 kvaronoj (trifoje pli) – 15 kronojn prenas la dua.

18. 5050; 19: “ZE

20. Ĉiu rezulto skribiĝas nur per la cifero 8, (a-4- 1) foje, kie «a» estas la numero de la ciferoj el kiuj konsistas la unua multiplikanto.

Petko ARNAUDOV N.Popkonstantinov40. 4400Pazarĝik, Bulgario

28 e IPR

LANDAJ SEKCIOJ DE ILEI RAPORTOJ EL LA ENKETILOJ KOMPLETIGITAJ KUN LA INFORMOJ DONITAJ DUM LA ILEI KONFERENCO EN BRATISLAVO

Argentino: en la lernejoj kaj la universitatoj ne okazas kursoj, okazis 18 kursoj, ĉefe por komencantoj, nur du porinfanaj. 86 homoj lernis kaj finis la kurson; nun funkcias sep kun 50 homoj, nur unu por infanoj; lernolibroj eldonitaj en Argentino. Kunlaboro inter Argentino kaj Brazilo komenciĝis en la jaro 1990, konferenco pri instruado, ĉi jare-konferenco dum oktobro; en San Paolo kurso por blinduloj Germana Instituto por la interŝanĝo de studentoj ebligis E-kurson por 30 studentoj el Santa Anna kaj 20 studentoj el Gvatemalo.

Aŭstrio: la membraro kreskis de 13 al 14; la cirkulero aperas 1 ĝis 3 foje jare; stando ĉe „Expolingua” komune kun IEM en Vieno; Cseh-kursoj – gvidas instruistoj el Hungario; muzeo ofertas korespondkursojn; eldonas gazetarajn komunikojn germanlingve, tre bona kvalito; (sekciestro multe laboras, sed li estas izolita solulo)

Belgio: mankas informoj; nova sekciestro A. Humet ne reagis; Pirlot mencias 6 kursanojn en la brusela universitato; kurso en la lernejo por tradukistoj; FEL ofertas multajn kursojn, sed ili ne estas en lernejoj; proponita universitata intersanĝo Belgio – Slovakio.

Bolivio: forta apogo por kursoj; se estus diplomito eblus instrui ĉe la universitato.

Brazilo: 4 tipoj da kursoj; entute 97, ne ĉiuj lernejaj; universitataj kursoj liveras poentojn por la studprogramo: (Brazilia, k.a); Juiz de Foa rektoro mem E-isto; en Brazilia estro de la lingva fako apogas Esperanton; lernejo en Alta Paraizo «Bona espero» estas oficialigita kaj oni metis en la instruprogramo E-on kiel propedeŭtika lingvo kaj oni rajtas oficiale instrui E- on en la unuaj kvar elementaj klasoj; dum la landa kongreso oni organizas kursojn por neesperantistoj kaj por E-istoj; porpono: regionaj delegitoj-sekciestroj pro tro vasta lando.

Britio: 6 ĝis 7 kursoj en York, nekonata nombro de la kursanoj; regas malfavora klimato kontraŭ Esperanto; aperas E-Teacher, sed oni ĝin neniam sendas al ILEI; en Britio ĉirkaŭ 100 membroj sed en ILEI nur 12.

Bulgario: ne sendis la enketilon; E-o estas instruebla en la gimnazio: 8 – 10 klasoj; kursoj daŭras en la universitatoj de Sofia kaj Veliko Tarnovo; kursoj en la Sofia klubejo; dum la antaŭaj jaroj oni sendis informojn pri la enorma nombro da studentoj.

Ĉehio: instruista gazetaro informis pri E-instruado kaj invitis instruistojn helpi; oni gvidas kursojn kiel libertempa programo; entute ĉirkaŭ 7 lernejoj kun 100 gekursanoj; por la junularo oni organizas someran E-tendaron, kaj kurson kunlabore kun Germana E-Junularo laŭ «Gerda malaperis…» ( internaciaj kursoj ) same oni organizas korespondajn kursojn, sed la reago estas tre malgranda, (antaŭ kelkaj jaroj estis eĉ pli ol 400, kaj dum la lasta malpli ol 10).

Ĉilio: Santiago: 3 kursoj.

Cinio: venis respondo; grandaj atingoj, sed jam antaŭ ni staras la problemo kiel utiligi E-on en la praktiko; lam ĈEL menciis 500.000 lernantojn; kursoj ĉe la universitatoj; bone planita trejnado de E-instruistoj; ili retiris sin, kaj deziras fari kvaliton anstataŭ kvanto; cento da kursoj, deko da miloj da kursanoj; ekzamenlibreto eldonita ĉine.

Ekvatorio: neniu informo.

Estonio: deko da lernejoj, kun pli ol 100 lernantoj.

Finnlando: laŭ la enketilo funkciis 29 kursoj; internacia somera universitato Jyvaskyla – grava somera kurso 60 finnoj; kunlaboro kun blinduloj; leterkurso; unu kurso por 6 infanoj okazas post la oficiala studhoroj

Francio: malsukcesis leĝpropono por enkonduki E-on en la lernejoj; kursoj en 6-7 lernejoj; okazis pli ol 20 kursoj inkluzive la universitatajn en Aix-en-Provence kaj Clermont-Ferrand. Altlernejoj en la 10 departamentoj plu aktivas, eble estis proksimume 300 gelernantoj.

IPR e 29

— pàgina 21 del PDF —

Germanio: 4 foje jare aperas cirkulero «E-o kaj instruado»; E-grupoj en la gimnazioj; en Germanio multaj lernejoj volas fariĝi UNESKO- lernejoj, mem volas enkonduki E-on; fakkongreso de la fremdlingvaj instruistoj invitis esperantistojn, oni organizis standon; E- istruado en la lernejoj okazas kiel libervolaj kursoj; ofte instruistoj estas pagataj; semajnfinaj-kursoj por la gejunuloj (GEJ) – minimume unu foje monate; kursoj por familioj kaj infanoj -apartaj aranĝoj; eldonado – vortaroj; oni invitas E-istojn kaj oni pagas por gvidi kursojn, komputila reto – kurso, multaj studentoj – angla lingva kurso pri Esperanto, eĉ multaj germanoj lernis E-on pere de angla — nova fenomeno; kunlaboro kun radio-stacioj.

Gvatemalo: v. ĉe Argentino.

Hungario: sendis enketilon; ĉirkaŭ 60 membroj, sed estas pliaj instruistoj en Hungario; regula kunveno » Pedagogiaj tagoj » ; korespondaj kursoj por la plenkreskuloj; de infanĝardeno ĝis la universitato Esperanto estas elektebla; nuntempe la pleja sukceso en la mezlernejoj kaj gimnazioj, ĉar por eniri universitaton oni faras ŝtatajn lingvoekzamenojn, ĉiu lingvo-ekzameno valoras 1-3 poentojn ( en tiu grupo apartenas same E-o ); en la lasta lernojaro lernis ĉirkaŭ 1688 lernantoj, en infanĝardenoj, lernejoj, mezlernejoj kaj universitatoj.

Italio: en Italio funkcias Itala Esperanto-Instituto kiu prizorgas kursojn kaj sekcio de ILEI kiu havas 100 membrojn; ĉiam malhelpas konsilo de la Ministerio mem laŭ kiu oni preferas kiel fremdan lingvon la anglan kaj kiam eĉ instruistoj volas instrui tiumaniere afero malfortiĝas; kluboj organizas kursojn, rezultojn oni prezentas fine de la jaro.

Kolombio: neniaj informoj.

Koreio: laŭ la enketilo entute 37 kursoj; universitataj kaj klubejaj kursoj plejparte; oni organizas komunan E-seminarion inter la koreanoj kaj japanoj; unu doktoro prilaboris komparan studon de la korea lingvo kaj Esperanto.

Kroatio: pasint-jare oni organizis 3 bazlernejajn, kaj unu mezlernejan kursojn kaj dekon en la klubejoj por la komencantoj kaj progresintoj; bedaŭrinde pro la milito ekde septembro kursoj ĉefe okazas en Zagrebo (bazlernejaj kaj klubejaj – por junularo kaj plenkreskuloj); krome oni organizas konversaciajn kursojn; pri la agado oni informis kelkfoje pere de la radio ( nacia kaj E-programo) kaj la televido, kaj E-gazetoj.

Nederlando: 8 kursoj; bazlernejaj, universitataj, porjunularaj, gimnaziaj; infanrenkontiĝoj, eldonado de infankantlibroj kaj infanpublikaĵoj.

Nordamerika: organizitaj 49 kursoj kun preskaŭ 200 gekursanoj; kursoj okazas por la baz- kaj mezlernejanoj, ĉe la universitatoj; tre gravas kvalito – trejnado de la instruistoj; organizataj metodikaj seminarioj – kiel instrui E-on;

Norvegio: reorganizo de la sekcio; 8 kursoj; en unu popola altlernejo oni instruas 4 horojn semajne; 19 membroj.

Peruo kaj Paragvajo: nenio okazas.

Pollando: reorganizo de la sekcio; 100 kursoj (en Bydgoszcz la plej multe) por ĉiuj aĝoj; kunlaboro kun la Metodika centro de la supera instruado, kiu rajtas doni la diplomojn kun ili organizitaj porinstruistaj kursoj;

Rumanio: universitaj kursoj, kursoj ĉe popolaj universitatoj kaj kluboj, radia kurso en la kadro de porjunulara programo en Bukuresto, kaj AIS.

San Marino: ne okazis kursoj dum la lasta jar.o;

Slovakio: centro en Poprad organizas intencajn – dusemajnajn kursojn; kursoj organizitaj por slovakoj, sed same alinacianoj vivantaj en Slovakio – internacia lernejo; dum la lasta jaro por kurso aliĝis proksimume 20 gekursanoj, antaŭaj jaroj po 50; E-centro same organizas plurlingvajn korespondajn kursojn; krome kursoj okazas en la klubejoj kaj lernejoj

(gimnazioj); reeldonita lernolibro por progresintoj, reeldonota » Fundamento de Esperanto», de s-ro Tvarozek; entute oni organizas ĉirkaŭ 43 kursojn po 15 gekursanoj.

Slovenio: ne multaj lernejoj – nur kvar kiel libervola aktiveco; ĉe la teletekso de la ŝtata ;

televido regula ĉiusemajna E-kurso kaj informado pri E-o, post la kurso reagis skribe nur kelkaj personoj, por ili oni planas aŭtune organizi klubejan kurson; grave malhelpas E-instruadon prefero de la angla lingvo, jam de la 3-a klaso;

IPR e 30

“Svedio: sep kursoj; popollernejo en Karlskoga organizas regulajn kursojn semajfinajn kaj ‘oksemajnajn; tie oni atingas bonajn rezultojn; okazas aliaj kursoj, sed ne donitaj informoj.

Urugvajo: nenio okazas.

Venezuelo: unu kurso ĉe la Centra Universitato, diplomojn disdonadis Universitata Kul-

turdirekcio kaj la Kultura Fondiĝo «Esperanto»; tri kursoj. Ni dankas al ĉiuj sekciestroj kaj konferencanoj kiuj helpis kompili informojn pri | j Sekcioj de ILEI. oi r —— M. Beloŝeviĉ Plia aliĝpeto al ILEI: Sidejo, kursoj, filmoj tra ĉiuj obstakloj

Jam dum nia konferenco en 1990, la estraro diskutis kun la kubaj instruistoj

pri la fondo de sekcio, ĉar sur la insulo multa instruado okazas. Surbaze de du

leteroj, la lasta alveninta pere de la UK, ni estas pretaj proponi al la Komitato de ILEI akcepton de kuba sekcio. Ni citas el la leteroj:

”Nia movado daŭre plifortiĝas kaj en nia laborstrategio por la nuna kaj venontaj jaroj, inter aliaj prioritatoj, ni prioritatigis la instruadon de la lingvo kie ajn estas ebleco tion fari kaj uzante kiajn ajn rimedojn por garantii ĝian disvastigon. Tra la tuta lando ni disponas je pli ol 38 lernejoj, el kiuj ok en la ĉefurbo. Ni klopodas etendigi nian movadon al novaj regionoj kie neniam antaŭe ni instruis la lingvon. Ni instruas laŭ la libro de Joge Hess ”Sabe ud. Esperanto?” (Cu vi konas Esperanton?) kaj la broŝuro ”Karlo” de Edmond Privat. Pliaj materialoj ege mankas al ni. De antaŭ unu jaro kaj duono […] kreskis malfacilaĵoj en nia lando. Tiuj problemoj ankaŭ etendiĝis al nia movado — eĉ por akiri paperon por la presado de lernolibroj aŭ ekzercaroj ni havas malfacilaĵojn. Ekzemple, en lernejoj, ni jam ne povas instrui vespere, ĉar en la tuta lando oni sekvas politikon cele ŝpari elektroenergion (ĉefe pro manko de petrolo) sed ni rapide ŝanĝis nian strategion kaj neniam haltis la instruado de Esperanto. Niaj instruistoj tra la tuta lando instruas (volontule, kiel ĉiam antaŭe) sabate kaj dimanĉe matene cele profiti la naturan lumon.

Car ne ĉiuj dezirantoj povas ĉeesti tiam, ni ofertis perkorespondajn kursojn kaj informis pri tiuj kursoj per radio, la gazetaro, rektaj kontaktoj kaj kulturaj institucioj (muzeoj, kulturdomoj ktp.). Plie ni starigis «kursojn per renkontiĝoj” laŭ kiuj ni renkontas la lernantojn ĉiun duan sabaton kaj ekzercigas kaj paroligas ilin sed ili devas prepari sin individue por ĉiu nova renkontiĝo. Por la aŭskultado de la lingvo ni ebligas la surbendigon de tekstoj per kasedoj. Ni laboras por disvastigi sciojn pri la lingvo: ni kunlaboras kun la Asocio de Kubaj Lingvistikistoj, la fako de Literaturo kaj Lingvistiko de la Havana Universitato.”

”Antaŭ unu jaro ni ricevis de la registaro novan dignan duetaĝan sidejon, kie ni iom post iom kreas la kondiĉojn por organizi niajn kulturajn:kaj aliajn aranĝojn. Nun ni organizas tiajn ĉiun duan sabaton kaj krome kunsidojn kaj

IPR e 31

— pàgina 22 del PDF —

montradon de filmoj por niaj asocianoj. Pasintmonate ni organizis nacian seminarion por instruistoj, kies rezulton ni konsideras sufiĉe bona.

Ni sendas liston da aliĝintoj kun 29 nomoj. Bonvolu, kontakti nin por €splori la eblecon oficialigi nian membrecon en ILEI ekde januaro 1993. Niaflanke estas neniu problemo tion fari.”

La supraj agadoj priskribas la laboron de KEA entute; la instruista sekcio estas integra parto de ĝi, sub la gvido de s-ro Hĉctor Jim€nez, la sekretario pri edukado en la nacia estraro de KEA. Li estas la proponata sekciestro.

Ni sekve petas la komitatanojn de ILEI pere de siaj sekcioj voĉdoni ĝis la 31a de novembro 1992 pri la akcepto de kuba sekcio de ILEI, por ke la voĉdoniloj atingu nian sekretarion ĝis la jarfino. Ni dissend: s la balotilojn rekte al la sekcioj. Memoru, la rezulto validos nur se minimume duono de ĉiuj komitatanoj respondos!

El sekciaj bultenoj… El la junia ‘AAIE-bulteno’ ni ricevas detalan liston de la E-kursoj okazigitaj tie en 1991/92: deko da okazis en Ĉikago, inkluzive de telefonaj kursoj, pliaj en Berkeley, Sacramento, Santa Barbara, Sunnyvale (ĉiuj Kalifornio), en Westhampton (Massachusetts) kaj Reno (Nevado). e De s-ino M. Almassy ni ricevis sciigojn pri pluraj kursoj okazigataj en kaj apud Subotica. e El Estonio venis raporto pri Cseh-seminaro kun 30 partoprenantoj en Viljandi sub gvido de Eva Bondar (Pollando) kaj Rein Saag (Estonio). e La nederlanda sekcio aperigis okulfrapan flav-ruĝan faldfolion ”Kio estas, kion faras, NGGE, ILEI?” kun klara listigo de la celoj kaj servoj de ambaŭ organizoj. e La septembra numero de la dulingva nove titolita germana bulteno: ”Esperanto kaj instruado” montras laŭdindan renovigon de la prestekniko kaj enpaĝigo. Bedaŭrinde ĝi portas ankaŭ la sekvan malĝojigan informon.

Mortis en aprilo 1992 la 55-jara instruisto, s-ro Heinz-Gerd Diesenhoff el Duisburg. Li eklernis Esperanton en 1983 kaj partoprenis la instruistan kurson de ILEI en Svislando en 1989. Li regule instruis Esperanton en sia lernejo, korespondante kun klasoj en Hungario, Pollando kaj Ĉeĥoslovakio. Li realigis ĝemeladon kun lerneja klaso en Heemskerk, Nederlando. ILEI kondolencas al liaj familianoj kaj studentoj.

INVITO : PT Sonja TAVĈAR]a sekciestro de nia slovenia sekcio, pretas gastigi junan

ĉeĥan aŭ slovakan instruist(in)on dum la kristnaska libertempo dum unu semajno. Ŝia loĝloko estas pitoreska vilaĝo apud la Adria Maro. La gasto havu minimume B-gradan diplomon, profitu semajnon da konversaciado kaj diskutado pri pedagogiaj temoj, kaj estu preta komenci instrui Esperanton en sia klaso post la reveno. Dezirantoj skribu sinprezente al:

s-ino S. Tavĉar, Liminjanska 6, SLO-66320 PortoroZ; tel. (066) 70-177.

Jen imitinda ekzemplo; instruista trejnado ne devas okazi ekskluzive en kursoj organizitaj de ILEI centre kaj internacie, sed povus laŭ tiaj privataj iniciatoj aŭ pere de kunlaboro inter du aŭ kelkaj sekcioj! Ni supozas, ke la restado en Slovakio dum la konferenco spronis s-inon Tavĉar fari tiun oferton ĝuste al Ĉeĥoj aŭ Slovakoj.

IPR e 32

Juna amiko iĝos dudek-jara en 1993! Pli aĝa ol ĝia legantaro! Ekde 1993 ĉiu numero havos 32 paĝojn tio estas 8 pli ol nun!

Ni kuraĝas ampleksigi Junan amikon ekde 1993, ĉar ni volas prezenti pli da materialo por la diversaj aĝ-grupoj. Precipe rakontoj kaj ludoj por pli junaj legantoj bezonas pli grandajn literojn kaj pli da desegnaĵoj. Do, ne plu 24-paĝoj sed 32! Sekve, la abonkotizoj altiĝos proporcie — por neniu lando estas reala prez-altiĝo. Krome ni fortigas la rabatojn por kvantoj por kuraĝigi instruistojn vere mendi ekzempleron por ĉiu lernanto en la grupo. Se vi mendas pli ol 25 ekzemplerojn, la revuo kostos al vi malpli ol ĉi-jare! Notu, ke oni ricevas fortan rabaton, se oni eĉ nur du ekzemplerojn mendos. Faru tion! Konservu unu por vi mem kaj donacu unu al lernanto aŭ amiko!

TARIFOJ: A B Cc Ĉ D

1 abono 16 GLD 10 GLD 30HUF 250HUF 160 HUF 2-5 abonoj 12 GLD 8GLD 269HUF. 210HUF 130 HUF 6-24 abonoj 10 GLD TGLD 20HUF. 170HUF 100HUF 25 aŭ pli 8GLD SGLD 1599 HUF 130 HUF 80 HUF

Tarifo A: Validas por okcidenta Eŭropo, Nord-Ameriko, Japanio kaj Oceanio. En multaj landoj ekzistas peranto kun kotizo en nacia valuto. Ekz.: Svedio: L. Andreasson. 50, 40, 30, 25 SEK. Francio: UFE. 45, 40, 30, 25 FRF Italio: C. de Lorenzi. 10.000, 8.000, 7.000, 5.500 LIT. Usono: ELNA kaj Bern Wheel Books. 9, 8, 7, 5 USD. (aerpoŝte) Tarifo B: Latinameriko, Isrealo, Koreio. (inkl. aerpoŝta sendado) Tarifo C: Rusio, Baltio, Bulgario, Pollando, Afriko, ceteraj nemenciitaj Tarifo Ĉ: Landoj najbaraj al Hungario: R, YU, CR, SL, CS, UKR. Tarifo D: Por loĝantoj de Hungario. Hungaroj dezirantaj donaci abonon al eksterlando pagos laŭ tarifo C. Oni povas pagi rekte al la abonservo de UEA laŭ tarifo A; laŭ tarifoj A aŭ B al la kasisto de ILEI, laŭ la forintaj tarifoj al la hungara ILEI-sekcio (adresoj dorskovrile). La plena listo de tarifoj kaj perantoj aperis en numero 92/3 de Juna amiko. Petu ekzempleron el Budapeŝto se vi ankoraŭ ne abonas ĝin! Memoru — Juna amiko nun apartenas al ILEI — diskonigante ĝin vi samtempe helpas lernantojn kaj la Ligon!

IPR e 33

— pàgina 23 del PDF —

Step by Step in Esperanto; Montague C. Butler. ELNA, El Cerrito, 1991: 9a eldono. Unua eldono 1948. 280 paĝoj.

Ĉi tio estas senŝanĝa represo de pli fruaj eldonoj, en bona kvalito kun fortika bindado. Ĝi estas lernolibro por anglalingvanoj, ĉu por hejma sola studado, Ĉu por uzo en grupo. Ĝi uzas tradician gramatikan aliron, tamen proponante ĉion en serio da etaj sinsekvaj paŝoj, zorge ordigitaj, ne en la pli kutimaj ĉapitroj. Ĝi tendencos altiri tiajn homojn al Esperanto, kiaj jam nun parolas ĝin. Al aliaj la denseco de la materialo (1200 numeritaj paŝoj) kaj la neceso mem havi bonan komprenon de gramatiko povus timigi.

La aŭtoro ne nur citas la gramatikajn regulojn, sed konsilas laŭ reala lingvo-uzo — sed tiu el sia tempo, kio nun kelkloke impresas amuze: ”la vorto ‘tajpi”, lastatempe proponita…”. Li forte defendas la landnoman solvon ‘ujo” proklamanta ĝin la sola praktike uzata. Li prezentas la formon ”Bonvole redonu” egale akceptebla kiel ”Bonvolu redoni”, kio veris siatempe pli-malpli nur en angla-parolantaj regionoj, kaj tie nuntempe malpli.

La aŭtoro regalas nin per unika brita humur-stilo, same datita, tiom ke pluraj el la troveblaj ŝercoj estas tiom malnovmodaj, ke ili preskaŭ iĝis denove amuzaj. Li ofte prezentas Esperantajn proverbojn, sed ne kun la simpla angla versio piednote, sed rimanta pedante-bombaste amuza reprilaboro. Ekzemple, por ”Tro da kuiristoj difektas la supon” anstataŭ ”Too many cooks spoil the broth” ni rajtas frandi jene:

”A futile superfluity of culinary aid

Will mar the gastronomic juice of osseous tissues made.” kiun oni povus traduki:

”Senutila superfluo da helpantoj kulinaraj

Perturbos negative la klopodojn buljon-faraj.”

La anglalingva prefaco al la dua eldono de la libro, verkita de la aŭtoro en 1948 estas humura majstro-verko, kiu katalogas la gamon da reagoj kaj reciproke ekskludaj sugestoj ricevitaj post la unua apero de la libro. Indus traduki ĝin Esperanten kaj laŭtlegi ĝin en nia venonta konferenco kiel averto al potencialaj lernolibro-verkistoj. Fine de la libro la humur-sento surfaciĝas denove en tamen ĉefe serioza ”Konsilo al la studinto” priskribante kiel plie spertiĝi kaj uzi la nove lernitan lingvon.

Mendebla de ELNA, P.O. Box 1129, El Cerrito CA 94530, Usono; tel. (510) 653-0998. US$ 12,95 plus sendokostoj $1.50.

“Mi vizitis grandan urbon — aŭtoro: Gbeglo KOFFI; Zamenhof Editores; jaro neindikita (1990?); 41 paĝoj; prezo: 10,50 gld ĉe UEA; 1a eldono; 1521 cm; presmaniero: fotokopiado; ISBN mankas.

Temas pri unu el la maloftaj originalaj verkoj de afrikanoj en Esperanto. La enhavo: togolanda vilaĝano vizitas la ĉefurbon Lome kaj pasigas kelkajn tagojn ĉe sia filo. La leganto multon lernas pri la sociaj cirkonstancoj en tiu lando. La freŝa, simpla, alloga stilo bone peras la afrikan pensmanieron. Kelkaj esprimoj estas por mi nekutimaj, sed bone kompreneblaj kaj originalaj: flarilo ( = nazo), ŝprucigi okulakvon ( = plori), revilaĝeniĝi, ĵusaĉetindaĵo, bonveniganaro.

Pro la enhavo kaj la bela kovrilo la libro estas bona donaceto. Espereble ĝi ne estas la lasta libro de sinjoro Koffi.

Maria kaj la Grupo — EMBA (pseŭdonimo de Emeriko BARANYAI 1902-1961); originale verkita en Esperanto, antaŭparolo de Julio BAGHY, postparolo de Vilmos BENCZIK; eldonejo Pro Esperanto (poŝtfako 28, A—- 1015 Wien); 180 paĝoj; brila molkovrilo kun desegno de Tamis BAKOS; dua eldono 1990; prezo 25,50 gld; 15×21 cm. »

Multaj juveloj de la originala Esperanto-literatruo putras unuopekzemplere en bibliotekoj kaj tial preskaŭ forgesitas. Reeldono de tia verko estas tial alte taksinda entrepreno. Maria kaj la Grupo estas verŝajne la sola romano, kies etoso estas nur la Esperanto-movado. La agantaj personoj estis gravuloj de la budapeŝta Esperanto-vivo en la intermondmilita epoko, sed ankaŭ tipaj por ĉiu Esperanto-klubo. Simbola estas la duĉambreco de la Esperanto-klubejo: en la ĉambrego amuziĝas bonantagistoj, en la malgranda ĉambro studas la „seriozaj” esperantistoj. Maria, la „bona spirito” de la klubo, tute sinofera, donas sian tutan forton kaj monon por sia grupo. Ŝi kaj aliaj ĉefroluloj ŝajnas al mi tro simple desegnitaj. Kompare al etnolingvaj verkoj, tiu romano estas nur meznivela. Sed por Esperanta literaturo temas pri grava verko kaj ties reeldono estas aplaŭdinda.

Fajron sentas mi interne — originala romano de Ulrich MATTHIAS; Eldonejo Pro Esperanto (Postfach 28, A-1014 Wien); 97 paĝoj; mola kovrilo kun desegno de Tamis BAKOS, prezo 15,90 gld (en Aŭstrio 96 ŝilingoj) ; la eldono 1990; 15×21 cm.

La romaneto rakontas pri la problemoj de junulo serĉanta vivcelon kaj homan varmon. Ĝi spegulas ankaŭ la politikan situacion en Mez-Eŭropo. La stilo estas flua kaj moderna; lingvaj neklaraĵoj tre maloftas. Eble oni povintus eviti troan amasiĝon de vortoj kiuj komenciĝas per ĉ aŭ finiĝas per j. Mi tre rekomendas tiun libron! – W. Klag.

IPR e 35

— pàgina 24 del PDF —

La ŝalmisto de Hamelin AIMS, Cincinnati, 1992. 20p. Kolorilus.

Ĵus aperis plaĉa nova infanlibro en Esperanto. Plejparte ĝi rakontas per bildoj ku Ge. mallonga kaj amuze ripeta teksto, la konatan fabelon pri la rato-plago en la germana urbo Hamelino. La libron ornamas. nigre-verde presitaj allogaj bildoj sur Ĉiu paĝo. La literoj estas taŭge grandaj kaj la pres-

kvalito bona. Al eta infano, oni povas laŭtlegi la rakonton montrante la bil-

dojn, pli aĝaj volonte mem legos ĝin.

La libro estas eldonita de AIMS International Books, Inc., en multlingva

serio. La sama titolo jam aperis en naŭ aliaj lingvoj (inkl. la japana, ĉina kaj rusa). Aliaj titoloj en la serio estas: La Tri Ursoj, Ruĝĉapulino kaj la Formiko kaj la Cikado. Se la nuna libro bone vendiĝos, la eldonejo povus eldoni Esperantajn versiojn de aliaj titoloj.

Adaptis la originan tekston Hanna Hutchinson, ilustris Edward Nofziger kaj tradukis al Esperanto David Crowell. La libro estas aĉetebla de Esperanto-Ligo por Nord-Ameriko (ELNA), P.O. Box 1129, El Cerrito, CA 94530, Usono, (ĉ. 4 dolaroj) kaj certe ankaŭ ĉe UEA.

9 gy )

G KA

smg

Rĝ

‘d. APA Uk” pO. hn A (V-a “Kial oni ne pelas la ratojn el la urbo?”

diras la ŝalmisto.

36 e IPR

Kontaktilo por lernejaj klasoj 1992/1993 Tra pluraj jaroj ILEI enketas pri lerneja instruado, ĉiam kun malpli da reagoj. Do, ni reformulis la demandilo mesi al klaso anonci sin kaj starigi ko sec jare la kontaktilo, kaj la rezultaj informoj aperos nur en Juna amiko: en numeroj 92/3 kaj 93/1 respektive. Ekzempleroj ekster la revuo estas peteblaj de sekciestroj, perantoj de Juna amiko (kiuj ricevos stoke-

tojn) aŭ rekte de ĝia redakcio, pf. 193, H-1368 Budapest, Hungario.

n, por ke ĝia ĉefa celo estu perntaktojn kun aliaj klasoj. Sed ĉi-

Nia informado en Eŭropo

Dum speciala sesio en nia konferenco pri eksteraj rilatoj, kaj el la artikolo de prof. Glossop en la antaŭa IPR (paĝo 21), ni povas konstati, ke multo okazas tiurilate em Nord- Ameriko kaj en la rilatado kun Unesko. Tamen, tiu aktiveco ne estas spegulata en Eŭropo, kie la sola serioza agado estas la projektoj ”Eŭropo 92” kaj la seminario por ”Jaro de la Familio” de UN en 1994. Ni ja partoprenas en ambaŭ, sed ni povus imagi pli kompletan agadon, se ni nur povus trovi la fortojn. Sekve ni dediĉas ILEI-labortable ĉi-numere al analizo de la plej farinda minimumo, kun la celo veki la intereson de individuoj aŭ sekcioj, kiuj emus reagi: ”Nu, ni povus plenumi tian planon!” Estu certa, ke sen la leviĝo de novaj fortoj, Ĉi tiuj belaj ideoj restos ĝuste tiaj — paperaj ideoj. Ni volas konvinki kelkajn en niaj pli fortaj sekcioj transpreni parton de la internacia laboro — la kampo de eksteraj rilatoj kaj informado estas ideale taŭga por tio.

La unua paŝo estas arigo de bazaj informoj pri ne-registaraj edukaj instancoj, por ke ni decidu, kun kiuj ni plej utile prenu kontakton. Unuavice tiuj estu internaciaj (tutmondaj aŭ eŭropaj) sed duavice ankaŭ naciaj. Ni bezonas sekvajn informojn: (bv. reskribi la tuton, ĉi tio ne estas formularo!)

NOMO E ROKVANIZON To o see ralo sU erao een zaso sk o ANO MN aaa GAD e

Mallongloo(j): =. s~» sra soso LE a neko o VEE o km va Vi Ĉu nacia, regiona, eŭropa, tutmonda?: ……………… o

Adreso de sidejo: … .-… o koj I AD PK DE nv . Kala iaa] Sk a LO ero ELO OM mo E KEN SV UO

Se internacia, adresoj de naciaj sekcioj: Edukaj faciligoj, uzeblaj de ni (bibliotekoj, studcentroj, kursocentroj ktp.) Regulaj ventoj sc sm a oja o ZA VO o a EP o Kal SRO KRATO le Nomo de periodaĵo Ofteco/lingvo(j) REIBKCISAŬREDO 92, vapo smo koj ka Epoko kro lera konata sibla so” ea elea specoj de arlikoloj’akceptataj i, ete rezo enlo e esuo 85 o caso jjo

Ekzistantaj kontaktoj kun la organizo (flanke de sekcio aŭ individuo) … Pliaj utilaj sciigoj

Ni petas sekciojn resumi siajn ekster-rilatajn agadojn por ni en tiu formo, kaj unuopulojn sendi ĉiun utilan informon. Por la momento, tiuj informoj venu al ni en Budapeŝto, kie ni arigos ilin sed pludonos ilin al nova respondeculo aŭ teamo, tuj kiam tiu(j) anonciĝos. La imageblaj agadoj estas jenaj:

IPR e 37

— pàgina 25 del PDF —

. Sendado de informoj pri niaj agadoj; ‘ E Interŝanĝo de organoj kaj eldonaĵoj. (Eblus sendi IPR kune kun nacilingva resumo de ĝia enhavo); karsto ]

Partopreno en foiroj, ekspozicioj, seminarioj pri lingvo-instruado;

Uzo de kurso-centro por okazigi kurson de instruista trejnado en Esperanto — eble kun subteno de la koncerna organizaĵo;

Livero de artikoloj al iliaj periodaĵoj;

Okazigo de komunaj aranĝoj. 2

Lm

PU

aŭ

GAZETARA SERVO

Parenca sed pli specifa agado estas la jam anoncita deziro fondi pedagogian gazetaran servon, kiu tamen ankoraŭ ne realiĝis. Tio ne devas esti grandioza nova strukturo; ekzistanta servo pOVUs estl larĝigita plenumi ankaŭ tiun pedagogian taskon. Ni ja havas aktivulojn ĉi-kampe (ekz. s-roj Pirlot en Belgio kaj Klag en Aŭstrio) sed ni bezonas internacian kunordiganton. Koncize jen kiel ni imagas la servon:

Celoj: Dissendi diverslingve artikolojn al elektitaj pedagogiaj periodaĵoj. Povus temi pri: :

e Koncizaj informoj pri niaj agadoj: kursoj, konferencoj, servoj La propedeŭtika valoro de Esperanto Edukado por internaciismo La praktikaj kaj etikaj valoroj de Esperanto jibo, Prezento de la rezultoj de Eo-instruado (korespondado, vizitoj ktp.) Specifaj aspektoj de fremdlingva instruado (kun ia ligo al Esperanto)

Paŝoj bezonataj:

1. Nomigo de kunordiganto de la servo; arigo de reto de kunlaborantoj.

2. Kompilo de listo de traktindaj eldonaĵoj: (nomo, adreso, eldonisto, ofteco, amplekso, lingvo(j), profilo, legantaro, kontakt-personoj, E-rilataj materialoj jam aperigitaj) ON NEO

3. Kompilo de listo de taŭgaj verkantoj de fakaj artikoloj – kiuj verkos kiulingve? ;

4. Kompilo de listo de eblaj tradukantoj.

5. Decidoj pri la distribua formo: poŝto, fakso, telekso ktp. : |

6. Decidoj pri la labor-metodoj inter kunlaborantoj – verki, traduki, administri, dissendi. ae. :

7. Decidoj pri manieroj kunlabori kun aliaj servoj — unuavice kun la Gazetara Servo de UEA kaj tiuj de regionaj E-Centroj.

8. Ebleco funkciigi paralele (sed kun alia enhavo) Esperant-lingvan servon por dissendi niajn informojn al movadaj gazetoj kaj radio-stacioj.

9. Ellaboro de buĝeto kaj financado por la tuto.

38 e IPR

Por la momento al Budapeŝto venu reagoj — ili estu la sekvaj: : e proponoj aŭ sinproponoj por gvidi la informan laboron en Eŭropo;

proponoj aŭ sinproponoj kunlabori en la teamo;

proponoj aŭ sinproponoj por gvidi la gazetaran servon; proponoj aŭ sinproponoj kunlabori en la teamo;

informoj pri pedagogiaj instancoj laŭ la supraj rubrikoj; informoj pri pedagogiaj eldonaĵoj laŭ la tuj supraj rubrikoj; informoj pri jam ekzistanta kaj kuranta laboro ĉi-kampe.

La koncernaj gvidantoj povos iĝi komisionestroj aŭ eĉ estrara komisiito, kaj kunlabori kun s-roj Glossop, Symoens, Klag kaj Pirlot. Ekstera agado ne devus esti ekster-ordinara. Ni ordinarigu ĝin — pere de via helpo! – Salutas de malantaŭ la labortablo, Stefan MacGill, prezidanto.

BRKVVBRKVSRKVSBRKVSVRKVSRKVSVRRKVYSFKVSFRKVRVRRKVRSVRKBVSRKVS9RRKPMSRKVSRRKVS9RKRSB9MKVSAKVINAS

Landaj sekcioj: La listo de sekcioj fine de la revuo montras kontentigan kreskon, kaj tiu de la reprezentantoj mirindan — kun deko da novaj. Memoru, ke estas pli ol 170 landoj en la mondo, do 120 restas nekontaktitaj! La plimulto de tiuj kuŝas en nepagipovaj mondpartoj, do “kiam ni trovos reprezentantojn, ni devos membrigi ilin el la Koleghelpa Kaso. Viaj kontribuoj al ĝi helpos nin tutmondiĝi! ; ;

La raporto pri la sekcioj kompilita en Bratislavo aperas en ĉi tiu IPR. En aŭgusto ni dissendis al sekciestroj voĉdonilon pri akcepto de sekcio en Kubo; la pet-leteron ni aperigas en ĉi tiu IPR. Komitatanoj kaj membroj bv. nepre kontakti la sekciestron, por ke tiu povu voĉdoni ĝis la jarfino.

Administrado: Samtempe kun tiu voĉdonilo disiris formularo per kiu sekcioj nomu siajn komitatanojn surbaze de la membronombro 1991. Tio helpos nin ŝpari tempon komence de la komitat-kunsidoj. Antaŭ la venonta konferenco ni konformigos la liston se necese al la membro-nombroj el 1992 kaj donos al sekcioj eblecon skribe nomi anstataŭantojn. Do, en la sekcioj bv. elekti aŭ decidi pri viaj komitatanoj, se ne jam farita.

Vidu la protokolon de la bratislavaj decidoj en ĉi tiu IPR.

Oficejo: Aldoniĝis al nia oficejo muso (komputila, ne biologia) kaj lasera printilo, per la sumoj de ĉ. 100 kaj 5000 svedaj kronoj respektive. Ci tiuj linioj estas inter la unuaj produktitaj pere de nia propra maŝino — ĝi ŝparos al ni multan tempon antaŭe uzitan por vojaĝado al printilo.

Ekzamenoj: Ni ĝojas raporti sesiojn en San-Francisko kaj La Chaux-de-Fonds en la semajnoj tuj post la kongresoj.

27a Konferenco: Ni planas tion en aŭ apud Valencio. Ni ricevis informojn pri kvar eblaj ejoj, unu en Valencio, unu en universitata urbo apude, unu 40km. for (kie okazos la Infana Kongreseto) kaj alia 85km for apud la maro. Ni indikis preferon por la tria; plenaj informoj kaj aliĝilo povos aperi en IPR 92/4 post vizito de la koncerna estrarano (s-ino Belosevic) al Hispanio novembre.

Ceteraj novaĵoj: Juna amiko anoncas signifan ekspansiigon — pri tio vidu aparte. Ne inundas nin aliĝoj al la instruista kurso en Poprad, anoncita per aliĝilo en la antaŭa IPR. Vidu la ripetan alvokon aliloke en la numero. Ĉu kelkaj sekcioj ne povus serioze konsideri finance subteni la vojaĝon de taŭga kandidato? Informoj pri instruistaj kursoj en 1993 en la venonta IPR.

koncize resalute, smg

NESDSUBSSDSYPSSBSEDUYIVBBDASBDSUASEŜYIBDSUAVFSDSVYPEDAIFSDYUPFSDYBVSDSVBYBDSYNISDYPBVYEDBYBVESYSIESYYSLUY

IPR e 39

— pàgina 26 del PDF —

BUĜETOJ ILEI 1991 – 1993 (svedaj kronoj)

Rimedoj Buĝeto 91 Rezulto91 Buĝeto 92 Buĝeto 93 Membrokotizoj 30000 35.250:44 32.000 34.000 Libroj, por kotizoj 600 157:35 500 500 Koleghelpa kaso 500 —-375:20 Ss00 1.000 Fondaĵo Szerdahelyi ‘ 5.000 1.156:38 5.000 3.000 Konferencoj (nete) 1000 10.240:96 2.000 3.000 Kompensoj UEA 9.000 4.866:15 9.000 9.000 Eldonado (nete) 3.000 4.046:74 10.000 10.000 Rentoj 8.000 6.400:73 8.000 6.000 Ekspansio – – – 6.000 Donaco . – 1.622:25 – – Diversaĵoj – 1670:49 – – su 57100 70.074:53 67.000 72,500. Kostoj

IPR ; 31.000 35.092:06 35.000 37.000 Afranko, telefono 4.000 888:76 5.000 3,000 Presaĵoj, fotokopioj 5.000 5.029:48 – 5.000 4.000 Ekzamenoj (nete) 2.000 -4298:93 1.000 500 Metodikaj kursoj 100 – 2.000 4.000 Estraro 7.000 4.679:64 8.000 6.000 Honorarioj — nunaj 8.000 5.115:170 12.000 12.000 Honorarioj — ekspansiaj – – – 8.000 UK/Konferencaj kostoj – – 3.000 – Oficeja luo – – – 3.000 Juna amiko (nete) 1.500 – 2.000 2.000 Bankkostoj – 821:69 = 1.000 Kotizo UEA – 749:48 nebuĝetite 800 Azia agado – 1.68000 nebuĝetite 2.500 Diversaj o 11.838:96 – – SUMO 58600 64.571:44 73.000 84.800

La supra prezento celas doni superrigardon pri la evoluo de la financoj de la Ligo. La sumo por IPR kovras kvar numerojn. La rubriko «ekspansio» troviĝas duloke, kiel kosto sub honorario kaj kiel enspezo. Tiuj kostoj ne nepre okazos; sed ĝi donas al la estraro la liberecon financi ekspansion (ekz. honorarii personon, kiu kompetentas pri aparta bezonata tasko), se la kondiĉoj favoros tion. Tamen buĝeta kondiĉo de tiu ekspansio estas, ke tiu agado kovru minimume 7596 de siaj kostoj, eĉ ene de la koncerna jaro. La Ligo ekspansias ankaŭ per aĉeto de maŝinaro (muso, lasera printilo) sed esperas kovri la koston de tio ene de la spezoj por IPR, Juna amiko kaj la eldonado. s : oka

La rezultaj ciferoj por 1991 estas aperigitaj ĉi tie nur por komparaj celoj. La oficialaj spezoj aperis en la antaŭa numero. Ĉi tie ni kombinis kelkajn rubrikojn kaj sub ‘Diversaĵoj metis sumojn kiuj nur en kaj eliris la kontojn, por faciligi la komparojn kaj la prezentadon.

40 e IPR

SEKCIESTROJ DE LA LIGO Argentino: Herminia Kirkerup de Fernandez (s-ino), Calle Cerrito 1249, Barrio San Martin, RA-5000 Cordoba, (Cordoba) Aŭstrio: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien Belgio: Alex Humet, Van Campenhoutstr. 4, B-2600 Berchem Brazilo: Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11, BR-04106 Sao Paulo SP Britio: Arnold Pitt, Yew Tree Cottage, lvington Road, Leominster, Herefordshire HR6 8QD Bulgario: lvanka Spasova, j.k. Lenin bl. 20, vh. 3, BG-1124 Sofia Ĉehio: Miroslav Malovec, Charkovska 7/10, CS-625 00 Brno Ĉinio: Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., 29-34 North Part, Huazhong Normal University, CN-430070 Wuhan Estonio: Eve Otsa, Juhkentali 30-12, EE-0001 Tallinn Finnlando: Synnove Mynttinen, Keskussairaalankatu 5 M 133, SF-15850 Lahti Francio: vakas Germanio: Stefanie Tucker, Alatseestr. 14, D-W-8900 Augsburg : Till-Dietrich Dahlenburg, Feldstr. 13, D-O-2722 Brŭel Hispanio: Manuel Lĉpez Hernandez, Poŝtkesto 832, E-41080 Sevilla Hungario: Kovacs Marta, Ady E. u. 23-25/C, H-1221 Budapest Israelo: Murjan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel-Aviv Italio: Catina Dazzini, C.P. 22, I-54100 Massa Japanio: vakas Korea Resp.: So Ĵin Su, Dept. de Ekonomiko, Universitato Kangnam, Kugali Kihung-up, Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900 Kroatio: Zdenka Svetliĉiĉ, Kroatia E-ista Unio, Trg Burze 2, HR-41000 Zagreb Nederlando: D. Luesken-Burger, Renderklippenweg 5, NL-8162 NC Epe Nordameriko: Doroteo Holland-Kaupp, 5140 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, CA 93111- 2521, Usono Norvegio: Turnu vin al NEL, Olaf Schous vei 18, N-0572 Oslo 5 Pollando: Maria Czekanska, str. Kotarska 6/3, PL-50-150 Wroclaw Portugalio: D-ro Antonio M.C. Coimbra, Rua Colonel M. Leitao 20.1 Esq., P-1700 Lisbon Rumanio: Angela Stoica, Platanilor 17 C ap. 4, R-1900 Timisoara Sanmarino: Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, R8M-43031 San Marino Slovakio: Anton Zacharias, Sobotske namestie 6, CS-05801 Poprad Slovenio: Sonja Tavcar, Liminijanska 6, SLO-66320 Porotoroz Sud-Afriko: Japie Spoelstra, Posbus 20185, Noordbrug 2522 Svedio: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-24294 Horby Svislando: Nicole Margot, Tour Grise 28, CH-1007 Lausanne Venezuelo: Ing. Felix Garcia Blasquez, Apartado 75.090, YV-1070 A Caracas Zairio: Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zaĥre)

REPREZENTANTOJ DE ILEI

= Bardhyl Mezini, p/a Albana Esperanto-Ligo, Gafur Muco, Rruga «Thanas Zik6 Nr.

„ Tirana

Armenio: Lida Elbakjan, Moldovakan 26/2, kv. 52, Erevan.

Aŭstralio: Max Wearing, 30 Westbury St, Hackney, SA 5069.

Bangladeŝso: Sultan Ahamad, Factory Inspection Dept., 4 D.I.T. Avenue, Dhaka-1000.

Centrafrika Respubliko: Luc Feidangai, B.P. 70, Bangui.

Ĉilio: Luis A. Vera, Isabel Riquelme 7115, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago.

Hindio: Abani Halter, Jamboni, P. O. Bolpur 731204, W. Bengal.

Irano: Mohammad Karamudini, P. O. Box 13445-747, Teheran. lran.

Islando: Loftur Melberg, Nordurbraut 9, IS-220 Hafnarfj6rdur.

Jugoslavio: Radojica Petrovic, Bul. Oslobodjenja 36, YU-32000 Cacak.

Kubo: Hector Jimenez, Vista Alegre 264 e/J.B. Zayas y Luz, Caballero, Vibroa, 11500 C. Habana.

Litovio: Algimantas Piliponis, Karolinisiu 3-93, LIT-2044 Vilnius.

Niĝerio Godwin Oboh, University of Ekpoma Wan, llleh Box 62, Epoma Bendel.

Tanzanio: Mramba Simba, S. L. P. 1051, Bunda Mara.

Togolando: Afantchao-Biakou Yao, B.P. 20225 Lome.

Ukrainio: Svetlana Fedotova, P.O. Kesto 88, UKR-253222 Kiev.

— pàgina 27 del PDF —

LABORKOMISIONOJ

Statistiko: Germain Pirlot, Steenbakkersstraat 21, B-8400 Oostende; tel. (732 59) 70.87.00

Didaktikaj lud(il)oj: Georges Sossois, rue du Basson 79, B-6001 Marcinelle; tel. (“32 71) 43.62.05

Eŭropa Komunumo 92 kaj informado en internaciaj pedagogiaj medioj: Edward Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout (Heide); tel. (732 3) 666.62.66

UN-Jaro de la familio 94: MacGill-Glossop

Gazetara servo: Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien; tel. (43 222) 36.86.29

Terminologio: K. Smideliusz, Apaczai setany 10, H-9700 Szombathely; tel. (“36 94) 20.313

Statuto: Oene Hoekstra kaj Rob Moerbeek, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schoorl; tel. (“31 2209) 15.65

Ekzamenoj: Marie Hunninck, Centre Culturel „La Charite”, BP 136, F-84204 Carpentras

Konkursoj lernejaj: Geza Kurucz, Nyiri u.11, H-6500 Kecskemet

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ UNESKO (Rilatoj de reciproka informado, Kat. C): Place Fontenoy, F-75007 Paris Reprezentanto de ILEI: Frangois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, F-75010 Paris UEA: Universala Esperanto-Asocio, Nieuwe Binennweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam IEI: Internacia Esperanto-Instituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag KCE: Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds

KONTRIBUAĴOJ AL IPR Kontribuaĵoj al IPR tajpitaj nete per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj aŭ komputile sur 5,25- colaj disketoj per IBM-PC-kongrua sistemo kaj konata tekst-prilaborilo, al la adreso de la redaktejo (vidu kovrilpaĝon). Skribu viajn nomon kaj adreson sur la manuskripto.

ABONADO AL IPR KAJ MEMBRIĜO AL ILEI Membrokotizo 50 Svedaj kronoj. 1) Poŝtĝirkonto 682117-7 (Stockholm). „La Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj” (ILEI), Sodra Rorum pl. 455, S-242 94 Horby (Svedio). 2) Poŝtĝirkonto 3789 64 de UEA, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam (Nederlando), por la interna konto ilek-a de ILEI.

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

Driemaandelijks tijdschrift — Afgiftekantoor: Antwerpen X 4/92 Jarkolekto 22 — Trimonata

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj [LEI

Redaktisto: KOVACS Mirta Vic-redaktisto: Stefan MacGILL

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Kovacs M., Ady Endre u.23-25 C H-1221 Budapest

IP R m — 36-1-226-3602 (hejma, kun respond-aparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, -H32-3-234 34 00

— pàgina 2 del PDF —

Enhavo

Instruista trejnado nia prioritato (Novjara mesas NE o SIN 1 KERESTHEGSYI, Tivadar, Te de mateno kJ i 4 VILISICS-FORMAGGIO, Elisabetta, Interkompreniĝi, sed Mel). une 5 Edukado por la 21a jarcento (raporto de Unesko) ……… Kiko. Migo ui CHARTERS, Duncan, Intensiva kurso por instruistoj „i’l’lo dd Aliĝilo por tri instruistaj kursoj en 1993… ipqguquguguiui qui pagan. 19 ROSBACH, Johan Hammond, Lernolibroj sub lupeo… uu jj, 20 Eŭropemaj instruistoj havas kuntekston (magazino Context) ………………….. 26 MATTHIAS, Ulrich, Propono por la lingvopolitiko …………………..s. uses eis seino 28 Pedagogia Kalendaro por 1992 (feb — aŭg) ; IETS, KURUCZ, Gĉza, Internacia konkurso pri modela E-parolo …………………… 30 MACGILL, Stefan, La debato pluiras — sed unuflanke …………………………… 31 Aktivecoj el landoj kaj sekcioj 34, 38 Recenzoj (doktoriga disertacio, revuoj, legolibroj) 35 Post-skribo-table 40 ESTRARO DE LA LIGO

Prezidanto: Stefan MacGill, Eso u 7 », H-1034 Budapest, Hungario. Mesaĝoj tra HEA: (36 1) 1560 244. Kunordigo, planado, eldonado, rilatoj kun UEA kaj la movado.

Vic-prezidanto: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Berkay Ave., Jennings, MO 63136, Usono. Tel. (314) 869-2303. Eksteraj rilatoj, statistikado, instruado de infanoj.

Sekretario: Marija Beloŝeviĉ, Sveti Duh 130, HR-41000 Zagreb- Crnomerec, Kroatio. Tel. (38 41) 57 60 92. Landaj sekcioj, membro-varbado, konferenca administrado kaj nefaka programo.

Kasisto: Bertil Andreasson, Sodra Rĉrum pl. 455, S-242 94 Hĉrby. Tel. (46 415) 501 52. Financo, konferencaj financoj. Membraro.

Vic-sekretario: Prof. Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept,, Huazhong Normnal Univ., CN-430070 Wuhan, Ĉinio. Azia agado, ekzamenoj en Ĉinio.

Membro: D-ro So Jinsu, Dept. de Ekonomiko, Univ Kangnam, Kugali Kihung-up. Yongingun, Kyonggi-do 499-900, Koreio. Tel. (0331)281-5500. Faks. (0331)281-3604. Universitata agado. Konferenco 1994.

Membro: D-ro Till Dahlenburg, Feldstr. 13, D-O-2722 Brŭell, Germanio. Ekzamenoj, faka konferenca programo. Metodikaj seminarioj.

Estrara komisiito: Zsuzsa Barcsay, Bem Rakpart 25/B, H-1011 Budapest, Hungario. Tel. (36 1) 201-2342. Gimnazio de ILEI. Servoj al instrustoj, trejnado de instruistoj.

“prezidanto de ILEI:

Instruista trejnado nia prioritato

En la jaro 1993, ILEI volas klare meti la emfazon sur instruistan trejnadon. Antaŭ unu jaro sur ĉi tiuj paĝoj ni elkalkulis la proksimuman instruadan bezonon por pluvivigi parolkomunumon de miliono da homoj, praktike sen denaska fonto de novaj parolantoj. Ni taksis, ke necesus logi ĉ. 200.000 homojn al komencantaj kursoj ĉiujare por rikolti 40.000 parolantojn kaj uzantojn. Tio postulas konstantan popolon da 10.000 instruistoj. Por teni tiun popolon stabila necesas trejni ĉ. 500 novajn ĉiujare, kio postulas krei kernon de almenaŭ dudek instruisto-trejnistoj.

Niaj enketadoj tra du jaroj trovis ĉ. 10.000 kursanojn. Se ni bonkore supozas ke eskapis nian atenton pliaj 10.000 kursanoj, tamen tio respondas al nur dekono de la bezono. Alivorte, la kvanto de konata instruado, duobligita pro sciomanko, sufiĉas nur por teni popolon de ĉ. 100.000 homoj — malkontentiga kaj riske malgranda nombro por pluvivigi diasporan lingvo-komunumon.

Ŝlosilo al kresko estas instruista trejnado. ILEI ne havas la forton tuj atingi nivelon trejni 500 instruistojn jare, ĝi tamen starigis al si la defion proponi 50 “lokojn en instruistaj kursoj en 1993 kaj 100 lokojn en 1994. Komencan modestan paŝon ĝi prenis per okazigo de tri-taga intensa kurso pri komunika instruado en la Esperanto-Centro Poprad (Slovakio) en novembro. Gi logis nur ok partoprenantojn, tamen el kvar landoj kaj la plimulto praktikantaj instruistoj.

En 1993 ni proponos almenaŭ tri kursojn. D-ro Duncan Charters, brito vivanta en Usono, gvidos la plej ampleksan du-semajnan en Kultura Centro Esperantista (KCE) en Svislando de la 9a ĝis la 17a de julio. Li profesie trejnas lingvo-instruistojn sude de Cikago, cirkulas en avangarda eduka medio kaj aplikas la plej modernajn konceptojn kaj alirojn. Detalaj informoj kaj aliĝilo troviĝas meze de ĉi tiu IPR.

La Poprada kurso bazita sur la lernolibro Tendaraj tagoj estos ripetita; gvidantoj por pliaj kursoj certe ne mankas (Barcsay, Dahlenburg, Koutny, Smidĉliusz, Szanser k.m.a.)

La malmultaj aliĝintoj en Poprad kaj en pli fruaj kursoj bezonas analizon. Kial niaj instruistoj ne aliĝas multnombre? Kelkaj respond-provoj:

e Problemo ricevi forpermeson de lernejo ekster ferio-periodoj;

e Tro da konkurencaj aranĝoj en la ferio-periodoj;

e Maleblo pagi la vojaĝ- kaj restad- kaj kurso-kostojn;

e Kontenteco pri la nuna instru-metodo kaj -sperto.

Ŝajnas, ke ILEI sukcesos oferti 50 kurs-lokojn en 1993, sed pli debateblas la kapablo trovi 50 taŭgajn kursanojn en la nunaj malfacilaj ekonomiaj kondiĉoj.

IPRel1

— pàgina 3 del PDF —

Do, necesas trovi alian publi i : DER. venis pli ol manpleno, ke la EJ o takes cn niaj pli = ej kaj kursumas pro devo instrui en klubo aŭ grupo kOJ prO si de a kera sed ne ilin ni volas unuavice ĉi = “Ja ĝojas p MN I: ecesas fari kursojn ne nur por niaj ekzis 5 “arto novaj, (ĉu de fremdaj lingvoj, ĉu de ao aŭ o DIN ps ao vinki eklerni Esperanton. Tio postulas multan kunlaboron intl E int rnacia ILEI kaj enlandaj aktivuloj en la sekcioj. Multaj el tiuj varbo) i ES SEKOj Jam majstras modernajn instru-teknikojn. Esence la enlandanoj pelus == ilin nacilingve pri la ebloj de la lingvo kaj proponi kurson. La mi ke ILEI povos kontribui ĉefe en la realigo de tiu kurso. =

En ĉi tiu tuta tereno kelkaj bazaj paŝoj necesas:

e Havigi por niaj movade organizitaj kursoj minimuman agnoskon ĉe edukaj instancoj, tiel ke instruistoj estu liberigitaj kun salajro por partopreni ILEI tra la sekcioj devos strebi je tio landon post lando. :

~i Disponigi lokojn en tiuj kursoj preskaŭ senpage por instruistoj kun nesufiĉaj propraj rimedoj. Tiom urĝe ni bezonas kvalifikitajn instruistojn, ke la movado devus preti subteni kurs-partoprenon ne nur al tiuj, sed al ĉiu ajn instruisto, kiu havos la kondiĉojn poste adekvate instrui la lingvon. Sed konvinki la movadon pri la urĝeco investi en instruistoj ŝajnas tre malfacila tasko.

e Organizi kursojn ne nur en E-Centroj, sed ankaŭ laŭ oficiala sankcio en centroj de naciaj aŭ aliaj edukaj instancoj, kadre de la normala programo de instruista trejnado aŭ plutrejnado. Ni rezignu pri ĝeneralaj rezolucioj pri tuja enkonduko de Esperanto. Ni klopodu pri limigita enkonduko en kelkaj lernejoj, post oficiala kaj profesieca trejnado de instruistoj por tiuj klasoj. ‘

e Kompili registron de eblaj gvidantoj de instruistaj kursoj. Ĉiu skizu la specojn da kursoj proponeblaj, kun diversaj daŭroj, cel-grupoj kaj instru-metodoj kaj ankaŭ la kondiĉoj bezonataj. Tiun katalogon ni povos proponi al landaj asocioj kaj E-Centroj. Ni jam listigas vizitemajn instruistojn, kaj tiujn ni en la sama katalogo povos prezenti. ;

„9 Sisteme starigi reton da homoj, kapablaj trejni la instruisto-trejnistojn. Tiun temon grupo de ILEI-anoj diskutos kun d-ro Charters somere.

Lige al la dua punkto, ni anoncas tri stipendiojn por partopreno en la kurso de d-ro Charters, kiuj kovros 8092 de la restad- kaj kurso-kostoj. Per la aliĝilo povas kandidatiĝi tiuj, kiuj nun aktive instruas la lingvon en lernejo, aŭ kiuj ekfaros ton tuj post la kurso. Ni volas oferti similajn stipendiojn (ĝis sep) por kursoj en Poprad. Laŭ nia nova mur-trarompa politiko, favoraj aliĝebloj ekzistos por reform-eŭropanoj en hungaraj forintoj kaj ĉeĥ-slovakaj kronoj por ĉiuj kursoj, ankaŭ tiu en Svislando.

ILEI faros sian eblon parte financi tion el siaj liliputaj rimedoj, KCE promesis simile kontribui. Sed necesas memori, ke la granda plimulto de la ~iaj

2 e IPR

daj rimedoj kuŝas ĉe UEA. Ĝia jara spezaro estas pli ol la dudekoblo de nia kaj ĝia kapitalo la kvardekoblo. Sekve, farante nian ĉiujaran kalkulon al UEA por financa disponigo ni malaltigis nian kutiman proponon de 3000 NLG al 2000, por peti, laŭ invito de la rezolucio de ĝia Komitato en Vieno, 2000 NLG specife por stipendioj al instruistaj kursoj. Ni fidas je sukceso de ĉi tiu iniciato.

Ne decus adiaŭi 1992 sen mencii la sukcesan lanĉon de la Gimnazio dum nia Konferenco en Bratislavo. Gi celas kontraŭ-labori la grandan kursfinan perdon de lernejanoj — la plimulto neniam trovas sian vojon en la lingvo-komunumon. Gi pozitive influis la etoson de la Konferenco, kiu plie memorindas pro la zorga preparado de ĝia faka programo (inkluzivante Cseh-seminarion). Spite kelkajn loĝigajn, klimatajn kaj komitatajn zorgojn, multaj esprimis sin pozitive pri la aranĝo — ĝi estis la plej granda kaj plej internacia kaj malplej poŝdetrua dum la lastaj jaroj. Ni ĝojas povi oferti la 27an Konferencon je la samaj poŝoplaĉaj tarifoj.

Indas ankaŭ elstarigi la kreskon de Juna amiko, kiun ILEI nun prizorgas. Por festi ĝian dudek-jariĝon, anstataŭ 24 paĝoj, ĉiu numero havos 32 kaj povos pli taŭge enteni ion allogan por ĉiu aĝ-grupo inter 5 kaj 15 jaroj. Spite la perdon de pliaj 800 abonantoj (ĉefe en Bulgario, Rumanio, Hungario kaj Brazilo) la revuo finis la jaron kun eta financa pluso — sed nur dank” al tri gravaj subvencioj: de Fondaĵo Grabowski (530 USD), la Hungara Ministerio pri Kulturo kaj Klerigo (150.000 HUF) kaj HEA (12.000 HUF).

Dum la jaro ni starigis modestan oficejon, libroservon, akiris laseran printilon kaj regule honorarias helpanton, kiu jarfine iĝas help-redaktoro kaj ekspedestro de Juna amiko. Aperis la dua kajero de Tendaraj tagoj kaj elĉerpiĝis la unua. Okazis ekzamenaj sesioj en Cinio, Bulgario, Vieno, San-Francisko kaj La Chaux-de-Fonds kaj la Komitato de UEA akceptis regularon pri la superaj ekzamenoj. Ni aldonis du landajn sekciojn, kaj reprezentantojn en oko da landoj. Ni rilatadas kun Unesko kaj UN kaj aliaj edukaj eldonaĵoj kaj asocioj.

Por kreski plu ni bezonas pli grandan membrobazon kaj pli da helpantoj. Necesas rekomendi membrecon en ILEI al ĉiu, kiu instruas, okupiĝas pri edukado aŭ komprenas ĝian gravecon al nia movado kaj komunumo. Ni povas fieri pri Intenacia Pedagogia Revuo, kiu portas valorajn fakajn artikolojn, strategiajn debatojn, kaj praktikajn informojn.

Ni estas konvinkitaj, ke kohera programo de instruista trejnado estas ŝlosilo al kresko kaj progreso. Ĝi estos nia prioritato 1993. Per daŭra aneco en ILEI kaj kunlaboro en nia agado, vi povas esprimi konkrete vian konsenton pri tio.

Ĉion plej bonan por la nova jaro deziras, Stefan MacGill, Prezidanto de ILEI.

Konciza versio de ĉi tiu mesaĝo iris novembre al trideko da movadaj gazetoj.

IPRRe3

— pàgina 4 del PDF —

V

PTENSIVE — de mateno

ĝis malfrue en la nokto

Inter la 6a kaj la 9a de novembro 1992 okazis la unua intensiva kurso pri

komunika instruado bazita sur | i al : : ĝia aŭ toro en la slovaka urbo Poprad. SEs.. — (soj ER

Post la alveno en la Esperanto-Centro nintoj tuj sinprezentadis kaj komencis la stud In] ; adon. Dum 1 1 = ok sesiojn. La kurso havis bonegan etoson, kolina lj pr. jak iam la kursanoj, kiel verkintoj, surscenigis la Proprajn verkojn helpe de l

geinstruis-

de Slovakia E-Asocio, la partopre-

ceteraj kursanoj, kiuj ne sciis la intencitan celon. L

1 10, . La ku i

toj ki Hungario, Pollando, Slovakio, kaj Kroatio. liinheioo.. -roj Milan Zvara, Anton Zachariŝs kaj iliaj taĉ j emi

; pr ; A jJ taĉmentetoj eminent ĝ-

is la kondiĉojn de la restado kaj la kurso. Ni dankas la «okvelan vero “inven

sivan kurson al ili kaj la gvidanto. =

Tivadar Keresthegyi, Hungario.

En mallonga interrompo inter du laborsesioj paŭzas intoj

ĉefa studoĉambro omaĝe nomita Salono Sekelj. re s-inoj Danuta Kwiatek, Zabrze, Pollando; Jadviga Novak, Vroclavo, Pollando; s-ro Tivadar Keresthegyi, Budapeŝto, Hungario; Anton Zacharias Poprad; Jarmila Rechtorisova, Bratislavo, Slovakio; Stefan MacGill Budapeŝto (la gvidinto). De maldekstre sidante: s-inoj Teresa Pomorska Vroclavo Pollando; Magdi Juhasz, Budapeŝto, kaj Viŝnja Brankovic, nun el Poprad. :

J Sama kurso en 1993: 27- 30 majo kaj 14-17 oktobro; ambaŭ de ĵaŭda vespero ĝis dimanĉo tagmeze (la dua paralele kun Aŭtuna Esperanto-Lernejo, tiel ke la kursanoj povos gvidi verajn lecionojn). Aliĝilo en la mezaj paĝoj de la nuna IPR; kursskemo en la antaŭa IPRI :

4e IPR

Interkompreniĝi, sed kiel? Raporto pri internacia lerneja enketo rilate la lingvan

komunikadon kun alilandanoj Elisabetta Vilisics-Formaggio (I)

1. La demandaro La enketo disvolviĝis en 21 mezgradaj lernejoj fine de la ”80-aj jaroj en Francio, Germanio, Hungario, Italio, Katalunio kaj Ukrainio. La demandaro, redaktita en Italio kaj tradukita al la lingvoj franca, germana, hungara, kataluna kaj rusa, konsistis el du ĉefaj partoj:

e tra la unua serio de demandoj la geknaboj estis gvidataj konstrui bildon pri la propra lingva situacio kaj por pritaksi laŭ praktika vidpunkto sian komunikan pretecon kun alilingvuloj,

e cn la dua parto la enketitoj estis invitataj rezonadi kaj esprimi siajn opiniojn pri kelkaj aspektoj de la internacia lingva komunikado kaj pri la eblaj solvoj de la plej evidentaj problemoj.

La celo de la demandaro estis duobla: unuflanke alvoki kaj fokusi la atenton de la gelernantoj al temo ĝenerale neglektata, aliflanke akiri bildon pri la lingva konscio kaj komunika preteco de diversnaciaj gejunuloj, pri iliaj konoj, opinioj kaj deziroj rilate la interkomunikadon.

2. La respondintoj p aŭo: e Respondis 2276 gelernantoj 16,5 jaroj = el 6 landoj. Ilia disdivido laŭ == nacieco,aĝo, sekso kaj ler- va li f16 [17 [18 [19/20] jaroj nejtipo estis la jena:

RESPONDOJ: : 2276 jns Terkolo:

G= Germanio 70 rn€jo:

F = Francio 202 — komerca/

H = Hungario 529 ; ; teknika 1396 1 = Italio 731 Er aL LOLON – oper

K = Katalunio 605 iceo

U= Ukrainio = 140 96 [o 2-i23 82275 metia 2496

Sekso: knaboj 5390

= Latrai pentaj knabinoj 4797 abinoj 4796

3.1 Lingvaj spertoj en la familio La ĉefaj naciaj lingvoj parolataj en la familioj de la respondintoj estas la itala, franca, germana, kataluna, hungara kaj rusa. Proksimume dek geknaboj el cento estas du-lingvuloj, ĉar en iliaj familioj oni uzas ne nur la ĝenerale parolatan lingvon de la loĝ-loko. Temas pri kelkaj diversetnaj enmigrintoj: turkoj,

IPR e 5

— pàgina 5 del PDF —

grekoj, hispanoj, jugoslavianoj : 😮 kai

] anoj, ju a j, poloj, = z Germanio kaj en Francio, kaj pri loĝantoj de plurlingvaj sg anoj, ktp. HO io kaj I inanoj en Sovetunio. 3: KatANAROJ SIRI

En Barcelono kaj en ĝia ĉirkaŭaj l i : irkaŭaĵo 8195 de la ko j familioj uzas kuti-

me la katalunan lingvon, la aliaj plej ofte la kastilian aŭ SIO fiuptojn alter-

“ne. Laŭ la respondoj de kievanoj 7592 de ili parolas hejme kaj lerneje la rusan. Nur unu kvarono de la familioj uzas ankaŭ la ukrainan lingvon :

3.2 Lingvaj spertoj en la lernejo

En la lernejo ĉiuj pridemanditoj studis almenaŭ unu fremdan lingvon deve, .

mezume dum kvin jaroj kaj duono. Pli ol la duono estis lern ĉ tri fremdan lingvon kiel devigan stud-objekton de mezume du ES), Lau PAT lingvoj estas la angla, franca, germana, hispana kaj en gimnazioj ankaŭ la latina. Esperanto estis menciita nur de hungaroj. “Preskaŭ la duono de la intervjuitoj lernas iun lingvon ankaŭ ne deve por plibonigi aŭ por kompletigi la lernejan studadon. Lingvoj deve lernataj La plej grandnombre lernata lingvo de ĉiu nacio estas la angla. Tiuj junuloj, kiuj ne havas agla. Ex Femme prrex]“ĝin- ter la devigaj studobjektoj, plejparte madio fek Er prenas apartajn lecionojn memvole. Notinda ĥisp. 29 kvanto lernas la anglan kaj lerneje, kaj private. ; : 2 : La germanaj kaj la francaj respondintoj Lingvoj fakultative lernataj studas en la lernejo samproporcie Kastpro, angla: 1946 | kan lingvon, (5099-4892). Tia reciprokeco ne franca 396 montriĝas en la rilato franca-itala. Dum el la eva slaj | italoj 7799 lernas la francan, inter la francaj = geknaboj nur 299 indikis la italan kiel lernejan ; objekton. En Hungario la germana okupas la duan lokon en la vico de la instruataj lingvoj postsekvante tute proksime la anglan. Demando pri reciprokeco estus absurdaĵo… Al la hispana dediĉas sin entute 226 de la enketitoj lerneje, kaj 1592 private. Esperanto estas menciita nur de hungaraj lernantoj, el kiuj 194 lernas ĝin lerneje, kaj 399 en eksterlernejaj kursoj.

Kiel akceptas la geknaboj la devon lerni fremdajn lingvojn? Nur malgranda parto grumblas pro ĝi. Alia ne-granda grupo konsideras la lingvon neevitebla lernobjekto senproteste akceptenda. plezuro — 1996 dir du trionoj taksas pozitive la = kezd sr — ernejan lingvo-lernadon konvinkitaj pri ĝia MAPezuro praktika utilo, kaj pluraj el ili trovas eĉ ple. |“ eeo Seel —I

Zuron en ĝi.

Lingvolernado:

6e IPR

rus

Inter tiuj, kiuj ne ŝatas lerni fremdajn lingvojn aparte alta estas la nombro de kievanoj, kiuj dubas pri la utileco de tiaj penoj.

3.3 Lingvaj spertoj en la praktiko Tre multaj el la intervjuitaj gelernantoj havis jam okazon interparoli kun eksterlandanoj. Pri tio raportis:

9492 de la katalunoj 9192 de la hungaroj 9492 de la germanoj 87922 de la italoj 9392 de la francoj 6392 de la ukrainanoj.

En tiuj kazoj sufiĉe ofte ili uzis la propran gepatran lingvon (entute 3590 menciis tion), kaj pluraj konfidas, ke ili helpis sin per gestoj kaj mimado (2796), tamen plej ofte ili klopodis utiligi iun fremdan lingvon. Statistike la duono de ĉiuj pridemanditoj uzis en la praktiko, pli-malpli efike, iun el la lernataj lingvoj. 5092 de tiuj indikis la anglan, 1192 la francan, 999 la germanan kaj 1092 iun alian.

Propralingve komunikis plej nombre la ukrainanoj, (temas pri la rusa). Plej ofte uzis «manojn kaj piedojn». por sin komprenigi la hungaroj. Plej vaste aplikis la fremdajn lingvojn la germanoj kaj la francoj.

Ĉu la interkomunikado estis facila? El la 1980 geknaboj, kiuj havis jam praktikan sperton, 6890 respondis negative.

Plej multnombre plendis la ukrainanoj, Kon (81922). El la italoj 7790 kaj el la hungaroj 7192 3896| problemo raportis pri malfacilaĵoj. Ankaŭ la katalunoj | „ 6290 renkontis problemojn, pri tio informis 68 ler- ~~

nantoj el cento. El la francoj iom pli ol la duo- | malfacilaĵoj no estis malkontentaj. Plej kontentigaj estis la spertoj de germanoj: tri kvaronoj de ili raportis pri glata interparolado.

3.4 Deziro pri rekta kontakto kun alinaciano

9922 de la enketitoj ŝatus iri eksterlanden.

Kien kaj kiu-cele? Rilate Eŭropon klare montriĝas, ke laŭ la respondintoj nur la okcidenta parto de la kontinento indas viziton. La ĉefa cellando estas Anglio (kelkfoje indikita kiel Granda Britio), sen rivalo. La dua, sed post longa, longa distanco, estas Francio. Sekvas Italio. Kaj poste Germanio, kiu interesas unua-vice francojn kaj hungarojn. Menciitaj estas ankoraŭ de apenaŭ konsiderebla nombro Hispanio kaj Grekio (ĉefe de norduloj), kaj Nederlando kun Skandinavio (ĉefe de suduloj).

Centraj kaj orient-eŭropaj ŝtatoj interesas nur 3 procentojn, sed temas preskaŭ en ĉiu kazo pri Jugoslavio. La interesiĝantoj estas antaŭ ĉiuj gefiloj de

IPR e 7

— pàgina 6 del PDF —

elmigrintoj, kiuj sentas scivolon pri la tero kaj popolo de siaj gepatroj. Tiu tendenco estas rimarkebla ankaŭ ĉe samsituaciaj alinacianoj. Alia lando de la «orienta bloko» kiun menciis proksimume 1296, estas Sovetunio. Neniam estis indikita, ĉu la eŭropa parto aŭ la azia allogas la geknabojn. En tiu ĉi kategorio estas kalkulitaj ankaŭ la mencioj «Rusio». La elektintoj de tiu ĉi ŝtato estas ĉefe germanoj kaj francoj. Ekster Eŭropo la granda revo estas Usono. Proksimume la duono de la gelernantoj revas pri vizito al tiu lando, kun 8199 de la germanoj, kiel maksimumo kaj 2599 de hungaroj, kiel minimumo. Inter la ceteraj ekstereŭropaj landoj, laŭvice longe post Usono, la unuan lokon okupas Aŭstralio, sekvate de miksaĵo de plej diversaj «ekzotikaj» landoj aziaj kaj sudamerikaj. La kontinento preskaŭ neglektita estas Afriko.

Kial iri al aliaj landoj? Nur malgranda parto de la gelernantoj (2196) montris intereson pri artaj kaj historiaj trezoroj de la cellando. La plej multo de tiuj konsistas el hungaroj.

Interesoj eksterlande Pli multnombra grupo (2992) estas allogata de specia-

geografiaj aspektoj 5396 i nteramikiĝo 5396

– Mivsistemo, kutimoj 4996 | “Epecialaj varoj 2990 l

muzeoj, monumentoj2159 [ |

ŝtato. Antaŭ ĉiuj la ukrainaj geknaboj (4892), sed ankaŭ sufiĉe alta procento de francoj (4190) kaj hungaroj (3892). Pli ol la duono de ĉiuj enketitoj deziras vidi la vizitatan landon, admiri la pejzaĝojn kaj konatiĝi kun famaj urboj.

Alta estas la nombro de tiuj, kies celo estas alproksimiĝi al la loĝantaro: 4920 montris intereson pri la ĉiutaga vivo de la homoj, kaj 5396 ŝatus starigi amikajn rilatojn kun samaĝuloj.

Dum la vidindaĵoj estas ĝueblaj ankaŭ sen la kono de la loka lingvo, kaj por butikumi sufiĉas nur kelkaj vortoj kaj gestoj, la interhomaj rilatoj, la partopreno al la ĉiutaga vivo estas neimagebla sen lingva interkompreniĝo.

Ĉu la enketitaj gejunuloj sentas sin lingve pretaj por akiri ladeziratajn celojn?

3199 de ili respondis pozitive. Plej certaj estis la germanoj: pli ol la duono el ili jesis. 399 de la pridemanditoj estis dubaj. 6690 deklaris, ke iliaj ling-

vaj konoj ne sufiĉas por kontentiga interkomunikado. La plej multaj el tiu ĉi grupo estas la hungaroj kaj la italoj. Respektive 8190 kaj 7992 el ili estis malkontentaj pri sia komunika kapablo.

Ĉu lingve preta?

ne 6690

ne scias 395

jes 3196

8 e IPR

laj varoj troveblaj ekster sia

N.G s

7 LA

—- =—N x=

‘ pensis antaŭe pri tiu ĉi temo. La plej mult-

3.5 Opinioj pri la interkomunikado de diverslingvanoj

Pli ol la duono de la gelernantoj neniam

Jam cerbumis pri la temo nombre konsciaj pri la problemo estis la katalunoj. La plej surprizitaj pri la demando estis la italoj.

Rilate la konkretan demandon, «ĉu la lingva malsameco malhelpas la interpopolajn. rilatojn?” la jesaj kaj neaj respondoj ĉe ĉiu nacia grupo estis preskaŭ egalnombraj, krom la italoj, kies 7192 jesis. Proksimume la duono de

jes 4294 ne 5890

Ĉu la lingva diverseco

o. ĉiuj responditoj pensas, ke por interrilatiĝi malhelpas? sufiĉas la intenco, la lingvajn barojn iel aŭ ali- nio el oni transgrimpas. Ili lernas ja fremdajn . == FIO lingvojn, kaj iliaj samaĝanoj en ĉiuj aliaj naci- J€S 4190 o oj faras la samon en la lernejo. (Pri tio 6890

ne 4896

certas, 2196 ne havas ideon, 999 neas).

Ĉu iu komune uzata helplingvo ne povus tamen plifaciligi la interrilatojn? — demandas la enketilo. 6299 pensas, ke jes, 1999 neas kaj 1992 ne esprimis opinion. LE

La gelernantoj estis invititaj imagi, kiajn en OPINIO avantaĝojn ili havus, se tiu internacie uzata JES 6290 1990 komunikilo estus ilia nacia lingvo. La plej nombra grupo estas tiu, kiu opinias, ke la plej bela afero estus en tiu kazo, ke ili posedus ekde la naskiĝo universalan komunikilon sen iu dos ajn peno. Por la hungaroj kaj por granda parto de la katalunoj plej bele estus tiukaze neniam ŝajni aŭ senti sin malpli valoraj pro pure lingvaj kaŭzoj. Konsiderinda parto de la hungaroj pensas pri la gajnebla tempo por aliaj utilaj kaj interesaj aferoj. Nur laste estis menciita kiel avantaĝo, ne lerni deve fremdajn lingvojn. Tion aparte aprecus la kievaj respondintoj. — ; :

Proksimume tri kvarono opinias, ke la ŝtato, kies lingvo estas internacie uzata, ĝuas avantaĝojn. Plej multe el ili pensas pri kulturaj avantaĝoj, iom

Ĉu ĝenerale akceptita internacia lingvo helpus?

ne 1996

Ĉu la ŝtato, kies lingvo estas internacie uzata, ĝuas avantaĝon?

La plej grava avantaĝo, se via nacia lingvo estus la internacia:

om ; jes 7790 ne lerni deve fremdajn lingvojn 1696 EA AS deloj senpene posedi universalan komunikilon 4799 [—— 1696 havi pli da tempo por aliaj aferoj 1896 nenie esti handikapulo pro lingvaj kaŭzoj 2996 | ne 796

IPRe9

— pàgina 7 del PDF —

malpli ol la duono pri ekonomiaj kaj unu triono ankaŭ pri politikaj. Sufiĉe alta estas la nombro de tiuj, kiuj ne havas opinion pri la temo.

Sendepende de la nacieco mezume 7594 de la gelernantoj pensas, ke ilia gepatra lingvo ne povus iĝi la ĝenerale akceptita internacia lingvo. Hungaroj kaj italoj unuavice, poste germanoj kaj katalunoj, laste francoj kaj ukrainanoj.

“Duono de tiuj vidas la kaŭzon en la malfacileco de sia nacia lingvo. Antaŭ ĉiuj la germanoj (9492) kaj la francoj (7624). Alian gravan kaŭzon ili vidas en tio, ke la koncernaj lingvoj ne estas parolataj de multaj homoj. Tiel argumentas ĉefe la katalunoj (7994) kaj hungaroj (5392).

: Tiuj malmultaj, kiuj opinias, ke ilia lingvo povus havi ŝancon, kiel iu ajn alia lingvo, por iĝi la internacia, argumentas ĝenerale per la riĉa kulturo, kies portanto la koncerna lingvo estas.

Nur malmultaj gelernantoj kredas, ke la politika kaj ekonomia potenco de iu ŝtato havas rilaton kun la internacia uzo de ties oficiala lingvo.

La duono de la enketitoj pensas, ke la ŝtatoj neniam interkonsentos pri la elekto de iu nacia lingvo por komuna uzo en la internaciaj rilatoj. Pri tio pres-

kaŭ unu kvarono ne havas opinion kaj nur la restanta kvarono esperas pri interakordiĝo.

Ĉu via lingvo povus iĝi Kial ne? la internacia? Malfacila lingvo = N Parolata de jes 1399 [] malmultaj h j ne 75 90, Ŝ diakti ne scias 1296 ge KE EI Lingvo de ne-potenca nacio TAO, = Malriĉa lingvo E: 1/76 [29ĵ9alagfao] io do da ba ba ba E Mi K[F]TIGIHJU FITIGIH[U mi L KEEN BE koj jes 2496 28/7 |21|B 95 je 5]ITf sen opi- KIFITGIHIE KIFITIGIHIU : nio 2346 Cu la ŝtatoj interakordiĝos pri la uzo de ies lingvo? ne 5396

ŝi Kiun kiltoj favorus la enketitoj?

ejparte ili opinias, ke plej ĝuste estus elekti la lin iun j

] i ias, gvon, kiun jam parolas l

plej serei bimo —, (5492). Malpli nombraj estas tiuj, kiuj efe tera netkalan planlingvon, (3692). Nur malmultaj kredas, ke la lingvo de la plej progre-

l . | . 7 i

10 e IPR

Kiu lingvo plej taŭgus? ji La gelernande la plej progresinta lando 696 | | toj estis invitiparolata de plej multaj homoj 5496 : : : iu «nova», neŭtrala, facila 3696 = : pion Li iu «morta»renovigita 396 ujn pozit-

vajn rezultojn

povus doni la

La plej konsiderinda avantaĝo: enkonduko de

egala respekto de ĉiu nacia lingvo 5096 | “amOn 1

pli rapida lernado 1996 pra, TESI, internacia kunordigo de lingvoinstruado 2396 neŭtrala plannenio 1596 lingvo. Nur

799. neglektis

meritus pli profundan pritraktadon en la | jese a — lernejo. en opinio 1296 4. Konkludoj

la demandon. 5090 esprimis la opinion, ke la plej grava avantaĝo, kiun tiu solvo povus doni, estus la certigo de lingva egaleco en la internacia komunikado. Aliaj avantaĝoj, kiel la ebleco de internacia kunordigo de la lerneja lingvoinstruado, aŭ la pli rapida alproprigo de lingva interkomunikilo, ne estis tiom konsideritaj. (2399 kaj 1999 resp.) 1599 opiniis, ke enkonduko de planlingvo havus neniun pozitivan konsekvencon.

La duono de la pridemanditoj neniam aŭdis, ke ia neŭtrala kaj raciigita planling- | Aŭdis pri Esperanto: vo ekzistas kaj estas jam uzata en internaciaj rilatoj. La alia duonmo jam havis ne 6396 supraĵajn informojn kaj 3796 indikis la no- jes 3796 mon «Esperanto».

La respondoj al la lasta demandoserio, kaj ĉefe la sufiĉe alta procentaĵo de opi- ; ; : nio-manko, spegulas malcertecon pro ne- | La interpopola lingva komuniinformiteco. Fakte, 6994 de ĉiuj enketitoj | kado estu temo en la lernejo: esprimis la opinion, ke la lingva interkomunikado en la mondo estas temo, kiu

4.1. Priskribo de la tipa respondinto (kun komentoj) Post la sumigo de la rezultoj staras antaŭ ni 16— 17-jara lernanto. (Kiel konate, la duono de la respondintoj estas inoj. Por simpligo ni uzos ekde nun la viran formon en ĝenerala senco.)

Nia tipa lernanto povus esti ano de unu aŭ de alia ŝtato, kie la enketo disvolviĝis. Determinanta estas nur la fakto ke li apartenas al popolo ne-anglalingva.

Li finis la ĝenerale devigan lernperiodon laŭ la leĝoj de sia loĝlando, kaj daŭrigas la studadon en la meza ŝtupo de la instrusistemo. Li jam dediĉis proksimume 1000 horojn al la diligenta lernado de la angla lingvo. (Estas kal-

IPR e 11

— pàgina 8 del PDF —

kulitaj 3 lernejaj horoj semajne dum 30 semajnoj jare en 5,5 jaroj, tio estas 495 horoj, kiuj duobliĝis tra la hejmaj taskoj kaj ekzercado.) Li faris tion devigate de la lerneja programo, sed volonte, kun la certeco ke la kono de fremdaj lingvoj estas utila afero. En la lastaj du lernojaroj li eklernis laŭdeve ankaŭ duan fremdan lingvon, kaj tiucele li jam elspezis proksimume 350 horojn. Li estas konvinkita, ke ĉiuj samaĝaj lernantoj en la mondo dediĉas sin simile al lingvaj studoj. (Se li aŭdus de angla-lingvaj samaĝuloj, ke ili estas liberaj de tia devo kaj — dum li pene klopodas alproprigi ilian lingvon — ili perfektiĝas en aliaj studkampoj, li ege mirus.)

Li havis jam okazon utiligi la lernatajn lingvojn kun eksterlandanoj, sed pri la praktika rezulto li ne estas kontenta. (Paciencon! Li sidos ankoraŭ kelkajn jarojn en la lernejo, tio estas pluaj centoj da horoj tra lingvolecionoj kaj hejmaj ekzercoj. En kazo de neceso li enskribiĝos en iun eksterlernejan kurson aŭ li prenos privatajn lecionojn. La gepatroj tre verŝajne pretos pri tiacelaj financaj oferoj, ili ja konscias, kiom grava estas bona lingvokapablo.)

“Nia tipa respondinto sopiras pri vojaĝoj al eksteraj landoj. Kien? En Anglion antaŭ ĈIO kaj en Usonon, kompreneble. Kiucele? Por admiri propra-okule la vidindaĵojn, por viziti la fame konatajn urbojn, por enmergiĝi en la vivon de ties loĝantoj, por interamikiĝi, riĉiĝi je spertoj tra rektaj, personaj rilatoj.

Kaj kien ankoraŭ? …Nu, eble en Francion. Se li kuraĝas uzi la fantazion, ni EK ankoraŭ liston de por li ekzotikaj landoj. Najbaraj popoloj ne intere- Sas lin.

Li konscias pri tio, ke liaj lingvaj kapabloj ne estas ankoraŭ sufiĉaj por alfronti sen problemoj la deziratajn travivaĵojn eĉ se en la cellando oni parolas la lingvon, kiun li lernas jam de pluraj jaroj. (Onidire mankas al li surloka praktikado. Necesus partopreni en organizitaj studferioj, estas ja centoj da proponoj el Britio kaj el Usono, kelkaj eblecoj prezentiĝas ankaŭ en Francio kaj en Germanio, se tio interesas iun. Sed ĉu la mezuma familio de nia mezuma lernanto posedas la rimedojn por financi tiajn multekostajn aranĝojn? Pri tio ni ne havas informojn. La duboj de la komentanto baziĝas nur sur la spertoj en sia propra medio.)

Malgraŭ la sufiĉe objektiva prijuĝo de la propra lingva situacio, nia tipa respondinto ne multe cerbumis antaŭe pri la interkomunikadaj problemoj en la mondo. (Nek lerneje, nek ekster ĝi li ricevis stimulojn por tion fari.) Laŭ lia Opinio povas esti, ke la lingva malsameco malhelpas la interrilatigon de la popoloj, sed li ne taksas tion grava problemo. (Tre probable li inklinas al la plej kutima opinio en la plenaĝula mondo: la babela situacio estas plurjarmila realaj o, la solvo de la ĉiamaj problemoj estas afero de la tradukistoj, interpretistoj, lingvoinstruistoj.) Post iom da rezonado li konsentas tamen pri tio, ke iu

komuna akordo rilate la uzon de unu sola internacia lingvo estus ĉiukaze pli racia aranĝo.

12 e IPR

EINEICADT =.

x EPI KSTZN =

Sed kies lingvon elekti?

Li pensas, ke denaske posedi universalan ilon, kiujn aliaj akiras nur post longa penado kaj monelspezoj, estas granda avantaĝo por iu ajn, kaj laŭ lia opinio la ŝtato, kies oficiala lingvo estas internacie uzata, havas favorplenan situacion kaj influforton super la aliaj. Sed li ne kuraĝas imagi sin kaj sian nacion en tia hegemonia pozicio. Li certas, ke lia propra lingvo ne taŭgas por internacia uzo, ĉar ĝi estas …tro malfacila. Tion montras, laŭ lia opinio, la fakto mem, ke lia lingvo ne estas parolata de multaj alinacianoj. Li voĉdonas al la lingvo, kiu estas jam plej vaste uzata. (Ĉu konformisme? Ĉu realisme? Ĉu demokratisme?…Ni esperu, konsiderante lian junan aĝon, pri tiu ĉi lasta, ankaŭ se submetiĝi al la plimulto en tiu ĉi kazo estas false demokratie, tion ja li ne scias.)

Lia emo pri justeco kaj demokratio evidentiĝas ankaŭ en la pritakso de planlingvo, kiel eventuala internacia komunikilo. Li opinias, ke la plej grava avantaĝo, kiun simpla kaj neŭtrala pontlingvo povus doni al la popoloj, estas la egala respekto por ĉiu nacia lingvo kaj kulturo. Li aŭdis hazarde iam, ie, ion pri la ekzisto de ia tia, laŭcele planita internacia lingvo, verŝajne kun la nomo «Esperanto», sed la informoj lin atingintaj estas konfuzaj kaj apenaŭ priatentitaj.

Li respondis volonte al la demandoj de la enketilo, kiuj donis al li motivon por rezoni pri aferoj, kiuj antaŭe ne okupis liajn pensojn. Li atendas de la lernejo klarigojn pri la monda lingva situacio kaj interkomunikado. (Li bezonas kaj meritas taŭgan preparon por iĝi lingve egalranga partnero de ĉiu alinaciano, antaŭ ĉio en sia pli malvasta mondo: Eŭropo.)

4.2 Similaj kaj diversaj sintenoj de malsamaj naciaj grupoj La hipoteza figuro, kiu en la supra priskribo reprezentas nian tipan lernanton, estis konstruata surbaze de la respondoj de la plejmulto (minimume 5092) de la pridemanditoj. La individuaj kompilaĵoj memkompreneble estas variaj.

Konsiderindaj diferencoj riveliĝas rilate al pluraj demandoj laŭ certaj kategorioj, ekzemple, knabinoj pli ofte difinis «plezura» la lingvolernadon ol knaboj, kiuj plejparte taksis ĝin «praktike utila».

La knaboj montris pli da interesiĝo pri la geografiaj aspektoj de iu vizitinda lando, la inoj scivolis pli multe pri la vivo de la loĝantaro. 18-jaruloj esprimis sin pli kompetente ol 15-jaruloj pri demandoj, kiuj tuŝis ne nur personajn, sed tutsociajn aspektojn de la interkomunikado. Ce metilernantoj oni rimarkas malpli da emo pri lingvolernado, ol ĉe gimnazianoj, kaj ili raportis pli nombre pri malfacila interkompreniĝo kun eksterlandanoj. e

Tiuj ĉi kaj similaj diferencoj estas rimarkeblaj ĉe ĉiuj grupoj, sendepende de nacieco, sed oni povas malkovri ankaŭ tipe nacigrupajn sintenojn. Ekzemple la respondoj de francaj kaj germanaj lernantoj ofte estas notinde malsimilaj al tiuj de hungaroj, italoj kaj katalunoj. Estas signoj, kiuj permesas kredi, ke tiuj ĉi duaj estis pli disponeblaj rilate la enketon mem, sentante pli profunde la gravecon de la temo. Iliaj spertoj kaj opinioj estas determinitaj de ilia triagra-

IPR e 13

— pàgina 9 del PDF —

da pozicio en la hodiaŭa lingva hierarkio. Kompare al ili francoj kaj germanoj havas sendube avantaĝon parolante jam denaske unu el la lingvoj, kiujn la aliaj lerneje studas. La plej favora situacio estas verŝajne tiu de la germanaj lernantoj, kiuj kaŭze de lingva parenceco pli facile alproprigas la anglan. Fakte, la gimnazianoj de Kolonjo deklaris sin plej nombre kontenta pri sia lingva preteco, kaj 6722 el ili permesis al si la lukson lerni fakultative la plej diversajn lingvojn laŭplaĉe, dum la aliaj elektis ankaŭ-memvole preskaŭ ĉiam la anglan, la francan aŭ la germanan. Escepto estis 2194 ĉe la francoj, 299 ĉe la italoj, 499 ĉe la hungaroj kaj 0,596 ĉe la katalunoj.

Laŭ la enketrezultoj la hungaroj, simile al la katalunoj, aparte multnombre konscias kaj ĉagreniĝas pro sia «handikapiteco» en internaciaj rilatoj. Tia konscio rilate la propran lingvan pozicion riveliĝis nur ĉe malmultaj italoj.

La hungaroj «kun dentoj kunpremitaj» klopodas eliri el la lingva izoleco. Laŭ la liveritaj enketiloj ili superas ĉiujn alinaciajn grupojn rilate la fakultativan lingvolernadon. Ankaŭ la katalunoj montris sin diligentaj, dum la italoj ne multe hastas por plibonigi sian lingvo-nivelon. Bedaŭrinde la praktikaj rezultoj, kiel ni jam vidis en la 3-a ĉapitro, en ĉiuj kazoj estas nekontentigaj.

La ukrainanoj konsistigas apartan kategorion. Apartenantaj al popolo, vivanta en multnacia ŝtato, (la enketo okazis antaŭ la disfalo de Sovetunio), ilia situacio plej similis al tiu de katalunoj. Sed dum tiuj ĉi montriĝis grandnombre konsciaj pri sia etna identeco esprimata de sia etna lingvo, ĉe la kievaj lernantoj oni ne rimarkas ion similan. Ĉar laŭ longa tradicio hejme kaj lerneje ili parolas ruse, supozeble ili ne konas, aŭ konas malmulte la lingvon de siaj geavoj.

Estas malsimila ankaŭ ilia rilato al la fremdaj lingvoj. Mankis ĉe ili ia ajn motivo por lernado. Unuflanke ili konis jam denaske la «internacian lingvon» de la ĝishieraŭa Sovetio, aliflanke la kono de okcidentaj lingvoj por ili ne signifis praktikan utilon, ili ja havis malmultan aŭ nulan esperon transpasi la landlimojn. «Fremda lingvo» estis taksata de la plejmulto «deviga lernobjekto», pri kiu multaj esprimis malŝaton. Nedevigite neniu el ili lernis iun ajn lingvon. Du trionoj de ili renkontis jam alinacianojn, en tiuj kazoj ili preskaŭ senescepte klopodis interparoli ruse. La rezultoj laŭ la deklaroj de 8199 estis seniluziigaj.

Pri la internacia lingva komunikado ili estas pli malmulte informitaj ol la alinaciaj grupoj, tion rivelas ankaŭ la rimarkebla malcerteco de iliaj opinioj.

4.3. Fina konkludo La statistikaj eltiraĵoj prezentitaj kaj utiligitaj en tiu ĉi raporto rilatas principe la grupojn, kiuj partoprenis en la enketo, tamen ili entenas indikojn ankaŭ en pli vasta senco. Senduban valoron havas tiuj datumoj, kiuj nekontesteble montras ĝenerale validajn faktojn. Oni ne povas nei, ekzemple, la larĝe esprimitan deziron de la diversnaciaj lernantoj pri malfermiĝo al aliaj kulturoj, pri interrilatiĝo kun alilandaj junuloj. Estas klare ankaŭ, ke unu el la plej gravaj malhelpoj de ilia interkomunikado estas la ne-bona kono de fremdaj lingvoj

14 e IPR

AEETI E—EZEEEIIEETPTE P)E—

malgraŭ multjara lernado. La rezultoj de la enketo elmontras plie, ke la lerneja lingvoinstrua sistemo, puŝante la intereson de la lernantoj al difinitaj kulturoj, limigas la horizonton de niaj geknaboj. Riveliĝis, ke la orientiĝo al iu aŭ al alia popolo strikte rilatas kun la lerneja instruado de ties lingvo. Germanio kaj germanoj ekzemple meritas intereson nur laŭ francaj kaj hungaraj respondintoj, kiuj sufiĉe multnombre lernis la germanan. Pri Francio interesiĝis ĉefe italoj, germanoj kaj katalunoj, en kies programo la franca lingvo havas relative gravan pozicion. La sekva tabelo montras eĉ pli: la kvanto de interesiĝantoj pri iu aŭ alia lando rekte dependas de la kvanto de lernantoj, al kiuj oni instruas ties lingvon.

Procento de respondintoj Lando, kiujn la respondintoj kiuj lernis pleje deziras viziti devigite fakultative

la anglan 8296 1996 1. ANGLIO, USONO la francan 2896 396 2. FRANCIO la germanan | 1696 19 3. Italio, GERMANIO

la hispanan 296 1590 4. HISPANIO, Grekio, Skandinavio, Nederlando

Konsiderante tiun ĉi aspekton de la enketrezultoj, oni povas antaŭvidi, ke la kreskanta hegemonio de la angla lingvo en la Eŭropaj lernejoj kaŝas en si pli kaj pli danĝeran limigon de interesiĝo pri landoj kaj popoloj ne angla-lingvaj.

Car la kompilinto de tiu ĉi raporto ne kredas je la praktika eblo krei poliglotojn amase en jezneioj ŝi inklinas al la solvo de la interkomunikadaj problemoj pere de la enkonduko de unu nura pontlingvo, instruata ĉie al ĉiuj lernantoj. Unu nura internacia lingvo, kaj nepre neŭtrala! Tiun ĉi rimedon aprobis teorie 3690 de la enketitoj. Estas bedaŭrinde, ke la plejmulto de ili ne scias, ke tia neŭtrala pontlingvo estas ĉe-mana realaĵo, eminente funkcianta, aparte ŝatata de junuloj, ĉar ĝia perfekta alproprigo daŭras nur eron de la tempo, kiun oni kutime dediĉas al la lernado de iu ajn fremda lingvo. Jes, temas pri la Internacia Lingvo Esperanto, kiu nepre meritas la atenton de ĉiuj, kiuj okupiĝas pri la instruado kaj la edukado de la juna generacio kaj pri la pli facila kunvivado de la multlingva loĝantaro de nia kontinento kaj de nia tuta planedo.

Li = 9a By

lo Ŝx bi ŝe du Xo 98 Bu Xo dx Loj kj ĝi ko ki

o e o beta

Kunlaboris en la enketo Renĉe Triolle, Fernand Boyet (F), Harald – Schmitz (Germ.), Kovacs Marta (H), Elisabetta Vilisics Formaggio (la aŭtorino-kunordiginto), Maria Ferrari (I), Llibert Puig. Gandia –

(Kat.), Svetlana Pogorelaja (Ukr.) :

”

IPR e 15

— pàgina 10 del PDF —

Tradukoj bezonataj La raporto sur la antaŭaj paĝoj atingos plenan utilon nur se ĝi estos tradukita en diversajn naciajn lingvojn; ĝi estis celita unuavice por ne-esperantista publiko. Kiu pretas traduki, aŭ scius utiligi ĝin iel, bv. kontaktu la verkinton.

Elisabetta V. Formaggio, Via Privata S. Rufino 32, 1-16043 Chiavari, Italio.

UNESKO:

Edukado por la 21a jarcento «Edukado antaŭ krizo de valoroj” estas la ĉeftitolo de raporto de Unesko, kies subtitolo pli trafe karakterizas ĝin: ‘Strategioj por fortigi humanismajn, kulturajn kaj internaciajn valorojn en formala kaj ne-formala edukado». La 35-paĝa raporto aperis angle kaj france kaj resumas altnivelan labor-konferencon en Budapeŝto fine de 1991 (pri kiu ILEI bedaŭrinde nur poste eksciis). Ni ricevis ĉi tiun raporton pro nia reago al alvoko de Unesko partopreni en laborgrupo ”Edukado por la 21a jarcento”. La enhavo estas grupigita jene:

1. Kultura identeco kaj diverseco en la eduka kampo

2. Humanismaj, estetikaj kaj etikaj valoroj

3. Edukado antaŭ etikaj problemoj starigitaj de scienca kaj teknologia progreso. La unua eble plej rekte koncernas nin kaj bazis sin sur la sekvaj tendencoj:

1. La serĉo por Eŭropa identeco kaj unuiĝo.

2. La kontraŭo, rimarkata per releviĝo de naciemaj movadoj spegulante etnajn kaj

religiajn grupiĝojn

3. Fluoj de enmigrantoj al okcidenta Eŭropo el oriento kaj sudo.

Sekve necesas pli klare kompreni la faktorojn, kiuj difinas kulturan identecon kaj la rezultajn kondut-ŝablonojn; la ecojn de interkultura komunikado, la fonto de rigidaj kulturaj sintenoj kaj malakcepto de fremdaj kulturoj, kaj la procezo de socia ekskludado.

Lernantoj devas akiri pli klaran komprenon de konceptoj kiaj: demokratio, homaj rajtoj kaj fundamentaj liberecoj; toleremo kaj pluralismo, memstareco kaj kunlaboremo, konflikto kaj ŝanĝo. Pliaj eksperimentoj pri interkultura edukado necesas. Ili devus enplekti infanojn, indiĝenajn kaj enmigrintajn, konstrui ponton inter scio kaj edukado, sekve esplori pli ol nur la lingva problemo; kontentigi kaj individuajn kaj grupajn bezonojn, integri infanojn ne nur en la lernejo sed ankaŭ en la komunumo; havi interdisciplinan karakteron, rekoni la multajn diversajn funkciojn de lingvo kaj kuraĝigi stud-temaran reformon; precipe pri historio, geografio, literaturo kaj edukado pri civitana kaj socia vivo.

resumis smg.

16 e IPR

———

INTENSIVA KURSO

POR INSTRUISTOJ

Kultura Centro Esperantista, 9 —17 julio, 1993

Gvidos: Prof. D-ro Duncan Charters, Fako de fremdlingva instruado, Principia College, Usono

La kurso celas doni al novaj kaj al jam spertaj instruistoj de Esperanto teorian kaj praktikan bazon por pliefikigi la instrukapablon. La en- — ; havo de la kurso baziĝos ĉefe sur la disvolvado de la jenaj temoj, pere de prezentaĵoj de la instruisto kaj aktiva, praktika ekzercado de la kursanoj.

1. Kio necesas por fariĝi sukcesa instruisto de Esperanto? Scioj kaj kapabloj bezonataj por kompetenteco, kaj por efektivigo de ĉiam pli efika instruado kaj lernado.

2. Nuntempaj lernoteorioj kaj la instruado de Esperanto. La rolo de la lernantoj, la instruisto, la materialoj. Motivigo de la lernantoj: kiel ili konvinkiĝas pri la valoro de la klaso kaj kiel la instruisto identigu kaj forigu barilojn al la lernado. La simileco de la instruado de Esperanto al la instruado de aliaj negepatraj lingvoj, kaj ĝia unikeco.

3. La rolo de la pedagogia lingvistiko en la instruado de fonetiko kaj aparte gramatiko. Klasikaj kaj modernaj teorioj pri gramatiko kaj ĝia instruado: kiel ebligi al la lernanto kompreni kaj praktike sekvi la norman, intuician uzon de la bona parolanto. Kiel aliri specifajn problemojn (ekz. -ig-/ 1g-, -n, -u) kaj kiel la lernantoj plej efike alproprigu strukturojn kiuj malsimilas tiujn de la gepatra lingvo aŭ de aliaj konataj lingvoj. La konstanta influo de la gepatra aŭ aliaj lingvoj: kiel ĝin utiligi kaj samtempe minimumigi.

4. La instruado de la aŭskultokompreno. Teorioj kaj praktikoj usonaj kaj alilandaj, ekz. Asher (TPR), Krashen, Terrell («Natura»), Gattegno («Silenta»): de la tradicia neglektado de instruado de aŭskultokompreno al hipotezoj ke ĝi bazas la aŭtentikan lingvoalproprigon. Kiel oni prezentu lingvomaterialon en la klasĉambro; kiel krei efikajn komprenekzercojn.

5. La instruado de la parolkapablo. De rekta metodo al rapidripetaj parkere lernitaj dialogoj kaj strukturaj ekzercoj, kaj de tiaj «parolaŭskultaj» metodoj al natura komunikado. Kreema kontraŭ-ŝablona lernado kaj instruado, takso kaj progresigo de la elementoj de parol-kompetento, lernantoj-instruistoj, ler-

IPR e 17

— pàgina 11 del PDF —

nokomunumoj, situaci-komunika instruado, rolludado kaj dramtekniko, plej diversaj ekzemploj de efika paroligo de la lernantoj.

6. La instruado de la legokapablo kaj skribkapablo. De deĉifrado al komprenema legado, de diktado al verkado. Kiel kunplekti ĉiujn lingvokapablojn por subteni unu la aliajn.

7. Kiel instrui la kulturon kaj literaturon de Esperanto. Kial gravas al la individuo legi literaturon? Kiel elekti literaturaĵojn je la taŭga nivelo. Kion povas fari la legado de literaturo por la lernanto de Esperanto kaj por la movado? Kiel instrui pri la Esperanto-movado, ĝiaj idealoj kaj praktikaj servoj.

8. Kielekzameni la sciojn kaj kapablojn de la lernantoj, kiel uzi ekzamenojn pozitive, kiel konformigi ilin precize al tio kion oni efektive instruis (aŭ ebligis al la lernantoj alproprigi), kiel taksi ilian efikecon kaj plibonigi ilin.

9. La teknologio en la lingvolernado. Kion povas kontribui sonbendoj (parola lingvo kaj muziko), video, kaj komputiloj en diversaj kombinaĵoj: perspektivoj por la estonteco.

10. Kiel adapti lernolibron kaj materialojn al plej efika lernado kaj instruado; kiel krei materialojn por adaptiĝo al individuaj klasoj kaj cirkonstancoj.

1. Elekto de la plej utilaj elementoj por forĝi la plej efikan individuan vojon al la instruado de Esperanto. Kiel realecigi, nutri kaj plenumi la esperojn de la kursanoj, kiel taksi la efikecon de la propra instruado kaj instruprogramo, kiel progresi en sia instrukapablo eĉ sen kompetenta profesia helpo aŭ konsilado.

Adreso de KCE: Postiers 27, CH-2301 La Chaux-de-Fonds, Svislando; tel. (039) 26 74 07. Pĉk. 23-2921-8.

Adreso de E-Centro Poprad, Sobotske nam. 6, ??-058 01 Poprad, Slovakio; tel. (092) 324 19.

18 e IPR

Aliĝilo por instruistaj kursoj en 1993

Resendu al: ILEI, Eso u 7″, H-1034 Budapest, Hungario.

NeTESO: ize 5 aloo, mnl o o ko fans aD Eeee SE AN Ems rta DEKO: sta ento PROfesio: xu eren Naskiĝdato CXs a semo

Mi aliĝas al la sekva(j) kurso(j): . Majo 27-30 Poprad. — Julio9-17KCE Oktobro 14-17 Poprad

Mi pagos al: UEA (kontoilek-ay — B. Andreasson; KCE (reform-eŭropanoj nur): Hungara ILEI-Sekcio, E-Centro Poprad Syibakribos i ruro e o ela a o ra avo e eme na aa Bro aloso VS

La maja kurso en Poprad kostos 55 NLG (165SEK) aŭ 1950 HUF aŭ 700 CSK por re- Eastman, por pluriita dormĉambro en la centro, kaj 70 NLG, 210SEK, 2200 HUF aŭ 800 CSK por dulita apartamento en apuda domo. La kotizo inkluzivas tri tranoktojn kaj tri manĝojn tage kaj la kursokoston. Por la oktobra kurso povus okazi iometa kost-altiĝo. Membroj de SEA kaj ĈEA ĝuas rabaton de 3096 en E-Centro Poprad. l

En KCE du-semajna restado kun la kurso-kosto sumiĝos je ĉ. 330 CHF (6: 370 NLG, 1110 SEK), (9500 HUF, 3400 CSK por reform-eŭropanoj), sed ni komunikos al aliĝantoj la precizan koston kaj pagmanierojn, tuj kiam sciate. p

PETILO POR SUBVENCIO DE 8090 DE LA KURSO-KOSTOJ

Bonvolu listigi sur aparta paperpeco la sekvajn informojn, kaj ajnajn aliajn, kiuj povas rilati al la peto. Bonvolu tajpi aŭ skribi tre klare la tuton!

Tipo de instruista diplomo posedata: ………….. ss… Daŭro, jaroj, tipo kaj loko de instruista trejnado: . . .. . . . . . eerres Nuntempa instruista laboro (ĉu oficiala, ĉu plentempa, ĉu neoficiala sed en lernejo, al kiomaĝaj lernantoj) ……….-.-.—s.. st… Studobjektoj instruataj. ……..——–sresrssssssvses Nuna E-instruado: daŭro, ofteco, loko, kiom oficiala, aĝo de lernantoj, instruiloj kaj metodoj uzataj.. .;……….sseersesescssrestes

Mi atestas, ke post eventuala partopreno en intensiva kurso de ILEI, mi havos intencon kaj eblecon instrui Esperanton. Mi aldonas sur aparta folio detalojn pri tiuj eblecoj kaj planoj. Mi aldonas klarigon, kial mi persone aŭ mia ILEI-sekcio trovus malfacile kovri tiujn kurso-kostojn.

j OO) E E E E E EMS Dbatozes a E peer SS amat omto Atentu: Limdato por ricevo de la subvencipetoj: 31 marto 1993.

IPR e 19

— pàgina 12 del PDF —

Lernolibroj sub lupeo

Antaŭ unu jaro Eldonejo Esperanto en Oslo dissendis cirkuleron al dek personoj, kiuj aĉetis la novan lernolibron Tra la mondo de Falck kaj Rosbach, personoj, pri kiuj oni supozis, ke ili uzas la libron por instrui Esperanton. Oni esperis ricevi raportojn pri spertoj, rimarkigojn, kritikojn, proponojn pri ŝanĝoj. Kvar el la dek personoj respondis. Efektive en neniu el la ricevitaj raportoj enestas vera kritiko, sed jes kelkaj rimarkigoj kaj du-tri proponoj. Leginte antaŭ duona jaro la raportojn mi decidis skribi pri lernolibroj ĝenerale, ĉiam kun flankrigardo al la aktuala libro. Mian artikolon mi sendas duloken: al Norvega Esperantisto, ĉar ja temas pri norvega lernolibro kaj al Internacia Pedagogia Revuo, pro evidenta kaŭzo.

Aspekto

Unu el la menciitaj respondintoj dezirus pli belan eksteran aspekton de la lernolibro. Sciante, ke temas pri provizora eldono, ankaŭ mi tamen same reagis, kiam mi vidis la unuan fojon la libron. Tio aktualigas la demandon: ĉu aspekto de lernolibro estas grava? Mi supozas, ke la plej multaj, kiel mi, iom baŭmetas antaŭ tiom griza kovrilo — kaj tiel granda formato. Sed la fervoro kaj la lernemo pardonas kaj oni volonte malfermas la libron. Kompreneble ĉiu lernolibro devus esti apetitiga. Ni memoras el niaj lernejaj jaroj, ke ni ne ĉiam amegis niajn lernilojn. Sed tio, la aspekto, estas afero de mono. Ne ĉiu lernolibro povas aspekti kiel la du usonaj libroj pri la hispana lingvo Nuestros ami-

gos (Niaj amikoj) kaj E/ mundo de la juventud (La mondo de la junularo), eldonitaj de Harcourt Brace Iovanovich. Tiuj libroj estas tiom apetitigaj, ke oni dezirus lerni la hispanan nur por havi la eblecon teni ilin inter la manoj: abundego da bildoj, buntaj koloroj, klaraj tabeloj, plaĉa tipografio. Profesia instruisto efektive estas vere feliĉa tenante tiujn presaĵojn enmane. Tia estas mia revo: se la esperantaj instruiloj aspektus tiel, ni sendube entuziasmigus milojn da junuloj. Sed ni scias ĉiuj, kial niaj lernolibroj estas iom pli modestaj.

Glosoj

Ĝenerala deziro estas, ke ĉiu ĉapitro donu la vortojn, kiujn enkondukis la ĉapitro, ĉar serĉado, ĉiam ĉe fina listo, estas malplaĉa kaj enuiga. Mi ne povas pli samopinii. La bonega rusa lernolibro Russkij jazik dlja vsjeh (La rusa lingvo por ĉiuj), eldonita de Izdatielstvo Russkij Jazik en Moskvo, havas nur tian: liston ĉe la fino de la libro plus — cetere — apartan kajeron kun vortaro. Nu, ĉiuj novaj vortoj aperas ankaŭ ĉe la unua apero ĉe la piedo de la paĝo — sed sen traduko. Se oni ne senpere komprenas la novan vorton, la paĝpieda prezento de la vorto ne estas sufiĉa.

Privilegia Vojo al Lingvoscio de Vilho Setila prezentas la novajn vortojn marĝene, apud la tekstoj (sed ja ne kun traduko, nur kun esperantlingva klarigo, kiu, cetere estas ĉiam trafa kaj sufiĉa!). Oni povas diskuti, kio estas pre-

20 e IPR

— pàgina 13 del PDF —

PROGRAMO:

Kontribu-proponojn por la programo sendu al ILEI, S-ino Barcsay Zsuzsa, Bem Rakpart 25B, H-1011 Budapest, Hungario; tel. ( — –36 1)201-2342. Prezentaĵoj daŭru prefere ne pli ol 30 minutojn. Vidu la sekvan paĝon.

EKSPOZICIO:

Dum IMS oni organizos ekspozicion de lernolibroj kaj instru-helpiloj. Kontribuaĵojn al tio bv. sendi al KEU ĝis la 15a de marto 1993.

CSEH-SEMINARIO:

La Internacia Esperanto-Instituto en Hago organizos Cseh-seminarion paralele kun IMS. Partopreno: 230 DEM por orientanoj kaj 290 DEM por okcidentanoj. Tio inkluzivas loĝadon, manĝojn kaj la kursmaterialon. Okazos ankaŭ baza kaj meza seminarioj por instruistoj.

EKZAMEN-SESIO KEU organizos ekzamen-sesion de la elementaj kaj mezaj lingvo-ekzame-

noj de UEA/ILEI en la 5a kaj 6a de aprilo. Pageblaj surloke (6099 de MA .

kotizo de UEA por via loĝlando).

INTERNACIA RENKONTIĜO POR GELERNANTOJ

Prezo: 200 DEM por plena pensiono en la hotelo; 100 DEM por loĝigo en la hejmo de enurbaj lernantoj kaj manĝoj en la hotelo. La programo inkluzivos teatran prezenton de lokaj lernantoj kaj viziton al dolĉaĵ-fabriko.

ATINGI ZAGREBON

Trajne: rektaj trajnoj estas el: Budapeŝto (tri tage), Vieno (du, unu IC), Parizo, Milano, (Romo)-Venecio (EC), Munkeno (Zuriko) (EC).

Buse: rektaj busoj el Triesto, Nagykanizsa, Barcs, Graz, Vieno kaj pluraj urboj en Germanio.

Aviadile: Rekte el pluraj eŭropaj urboj.

Estas konsilinde esplori ĉe vojaĝ-agentejoj, ĉar en tiu antaŭpaska periodo estos ekstraj trafikiloj, ofte kun avantaĝaj prezofertoj.

Se vi sciigos vian alven-horon, la organizantoj provos renkonti vin. Ili deĵoros stacidome ktp. komence de la aranĝo.

SEKURECO

De post la komenco de 1992, dum la lastaj 14 monatoj, ne estis alarmoj aŭ atakoj en Zagrebo kaj de tiam la vivo normaliĝis. Ĉiuj institucioj, fabrikoj kaj lernejoj funkcias senprobleme. Zagrebo apartenas al la parto de Kroatio kiu estas la plej sekura (la nordo kaj Istrio). Nun la rifuĝinta situacio stabiliĝis. Dum la lasta jaro Zagrebo gastigis plurajn mondajn okazaĵojn (foirojn, simpoziojn ks.) kaj akceptis centon da eksterlandaj delegacioj senprobleme.

Temoj de la IMS:

1) Spertoj pri intensaj lingvo-kursoj 2) Pedagogia terminologio

Dum la IMS en Litovio montriĝis granda intereso pri intensaj lingvokursoj por junuloj kaj plenaĝuloj, pro tio ni deziras elvolvi tiun ĉi temon en la venonta IMS en Zagrebo. Lj

Pli kaj pli disvastiĝas t.n. celkursoj, kiuj ne volas — eĉ ne povas! — havigi kompletan lingvoscion (kompetenton kaj performancon), sed elektas iun celon, ekz. klarigi la fundamentan gramatikon, aŭ kompari la strukturon de Eo kun alia(j) lingvo(j), aŭ kapabligi legi fakliteraturon, aŭ doni ŝlosilon al ĉiutaga aŭ speciala konversacio, instruante sintagmojn, pretajn parolelementojn ktp. ktp. Tiaj kursoj preparas la kursanojn je diversaj situacioj (ekz-e fariĝi helpanto en UK k.s.), aŭ je celckzamenoj.

La intensaj kursoj estas ege variaj, diversspecaj kaj ili bezonas iom specialajn studmaterialojn, metodojn kaj rimedojn, sed ankaŭ psikologian aliron.

Montriĝas bezono, pro tio ankaŭ intereso, ke ni interŝanĝu spertojn tiurilate: ni analizu la motivojn, kolektu materialojn, ideojn, prezentu la praktikajn manierojn kaj severe, reale tasku la atingeblajn rezultojn de la kursoj.

La neceso de faka terminologio ne bezonas apartan argumentadon: por interkompreniĝi inter samfakuloj ne sufiĉas paroli la saman lingvon, sed necesas paroli en la sama faka lingvo. Gravas, ke ni havu normigitan fakan terminaron pri pedagogio, didaktiko, metodiko, alie ni ne povas scii, kiu kion komprenas sub instrumetodo, -maniero, -procezo, -vojo, -rimedo, -tehniko k.s., aŭ metodiko, metodologio, lingvo-pedagogio, glotodidaktiko ktp. Diversaj verkistoj (Rakusa, Szerdahelyi, Szanser k.s.) atribuas ne la saman signifon al la samaj vortoj. Sporade jam ekzistas klopodoj por la normigo, sed venis la tempo ke decidu la kolektiva prudento.

Do, koran kolegan inviton al la deka IMS!

BARCSAY Zsuzsa 1993 01 15

Donacoj al Fondaĵo Szerdahelyi por subteni nian agadon: Raita Pyhala, Finnlando 100 SEK Ronald J. Glossop, Usono 100 NLG

Al ambaŭ tre koran dankon!

— pàgina 14 del PDF —

ferinda, tia apudado de glosoj aŭ listeto sub la teksto — aŭ eĉ kun prezento de la uzotaj novaj vortoj super la teksto. Mi scias, ke tre multaj pedagogoj tre kontraŭas tiun lastan eblecon, dezirante, ke plejeble multaj novaj vortoj estu komprenataj per kaj pro sia uziĝo en la kunteksto.

Kvara metodo estas tiu uzita de Frits Linden en Esperantokurs eldonita de Esperantoskolan, Stockholm. Linden metas ciferojn ĉe ĉiu nova vorto kaj sendas al la koresponda cifero ĉe la piedo de la paĝo, tiel ke la instrua teksto ofte flosas sur’solida fundamento de glosoj. Mallonga citaĵo certe sufiĉe demonstras, kial almenaŭ mi avertas kontraŭ tia glosklarigo: la cifero 9i en la teksto estas tre ĝenaj. Jen: ”Li metas la =” trunkojn kaj kj ) trabojn sur ) blokojn kaj

ebenigas aŭ Si platigas ilin per 4) hakilo aŭ ”) rekte uzas ”” diktabulojn. La “/ splitoj estos bona ”/ hejtaĵo. Por “ masoni ”” necesas ‘ ) trulo, mortero, ”” martelo kaj 34) stablo por la masonisto”. Ĉu sufiĉe?

Cetere la libro estas bonega, kun multaj desegnaĵoj. Tamen mi aldonu, ke en ĵus prezentita tekstero la vorto rekte portas la nombron 217, kiu sendas al klarigo (tri paĝojn poste) pri la diferenco inter rekte kaj direkte.

La libro pri Esperanto en la prestiĝoriĉa serio Teach Yourself (Instruu al vi mem), eldonita de The English Universities Press Ltd, aranĝas la novajn vortojn alfabete kaj enŝovas ilin tutpaĝe, post la gramatika parto kaj la ekzercoj.

Prezento

La plej simpla, plej primitiva kaj eble plej postulema formo de tekstprezentado estas senkomenta amasigo de frazoj, kiuj neniel rilatas unu al la aliaj, sen glosoj kaj sen gramatikaĵoj. Guste tia estis la elementa lernolibro pri la latina lingvo, dum jardekoj, eble dum jarcento, uzita en norvegaj gimnazioj: ‘Agricola arat — Populus alta” (La kamparano plugas — Alta popolo). Certe, la ”ĉapitroj” estas aranĝitaj laŭ gramatika progresado, kiun oni devis mem eltrovi — se oni ne estis en lerneja situacio kun sperta instruisto — kaj signifon de la vortoj oni devis ĉiukaze mem serĉi en la dika leksikono. La elstara dana lingvisto profesoro Kristoffer Nyrop (1858-1931), aŭtoro de i.a. la sesvoluma Grammaire historique de la langue francaise (Historia gramatiko de la franca lingvo), eldonis tre solidajn lernolibrojn pri la itala kaj la hispana lingvoj, por — kiel li mem diras — meminstruado kaj lerneja instruado. En grandaj partoj de tiuj libroj li apudigis danajn kaj alilingvajn frazojn, tiel evitante la uzon de glosaro: oni senpere komprenas la vortojn el la paralelaj ekzemploj. Il palazzo e bello e grande. Slottet er smukt og stort. Un piccolo giardino. En lille Have.” Ĉe tiu lasta frazo aperas malgranda cifero 1, kiu sendas al la piedo de la paĝo, kie oni informas, ke giardino precipe signifas florĝardeno, dum fruktĝardeno aŭ legoma ĝardeno estas orto. Tiamaniere profesoro Nyrop prezentas sciojn proksimajn al la temo — tra la tuta libro. Kelkloke aperas pli longaj tekstoj sen dana apudaĵo, kaj tie Nyrop uzas la saman sistemon kiel Linden por informi pri la signifo de la nekonataj vortoj. Tiuj lernolibroj de Nyrop kompreneble estas tre

IPR e 21

— pàgina 15 del PDF —

malmodernaj nun, cetere mi siatempe lernis germanan lingvon per simila lernolibro. Tiu germana same kiel la itala kaj la hispana de Nyrop kompreneble estis sen ilustraĵoj kaj sen io ajn, kiu povus sproni la lernemon per ia delikataĵo, humoraĵo, io ne komplete serioza. Tamen oni lernis ankaŭ per tiaj libroj!

La libro de la anglaj universitatoj preskaŭ ne havas tekstojn, nur gramatikajn ekzemplojn. Frits Linden havis pritemajn artikolojn. Setala rakontas pri la aventuroj de du etaj kokoj, Keko kaj Riko, kies nomojn li verŝajne derivis de la kokeriko de la koko. Tiel Setali enkondukis en sian libron firman unuecon, fadenon, kiun oni povas sekvi, konsekvencon laŭ la dua difino en PIV: ”logika aŭ racia interligiteco inter faktoj kaj ideoj”.

La menciita rusa lernolibro same rakontas pri familio kaj ties konatoj kaj najbaroj dum ekz. profesoro L. von Marnitz en Russisches Elementarbuch donas legaĵojn koneksajn, same kiel profesoro Olaf Broch en sia norvega Laerebok i russisk. Mi povas certigi, ke la rusa libro estas multe pli invita ol la du aliaj, kiuj, cetere, ne estas ilustritaj.

Tra la mondo de Falck kaj Rosbach adoptis tiujn vojojn. La libro prezentas la travivaĵojn de unu familio kaj tiujn de du junuloj vojaĝantaj en Eŭropo. Tio ebligas la peradon de multaj scioj pri arto kaj kulturo, kiel lektoro Odd Tangerud substrekis en sia tre favora recenzo en Skoleforum, la organo de la instruistoj en la norvegaj liceoj.

La studmaterialo Kion instrui? Kiel instrui? Ĉu oni devas eviti malfacilajn vortojn? Kiaj vortoj estas malfacilaj? Jen problemoj por ĉiu verkisto de lernolibro. La problemo estas des pli malfacila, ĉar ĝi estas kompleksa. La lingvoj estas diversaj, tial oni devas (aŭ almenaŭ povas aŭ provas) ataki la vortarajn, prononcajn kaj gramatikajn flankojn de la diversaj lingvoj laŭ la strukturo de la lingvoj. Se Kristoffer Nyrop komence de sia hispana lernolibro konstatas, ke ”el azucar es dulce” (la sukero estas dolĉa), tio ne estas, ĉar li pensas, ke sukero kaj dolĉa estas vortoj nepre tuj konendaj, sed la frazo spegulas la fakton, ke la hispana lingvo havas du verbojn, ser kaj esta, kiuj signifas esti, sed kies uzo estas diversa. Same la frazo kto eta? (kiu tio?), la unuaj vortoj en la jam laŭdita rusa ‘uĉebnik” (lernolibro) spegulas la fakton, ke la rusa efektive ne havas la vorton esti en prezenco en similaj frazoj. Esti uziĝas en frazoj kiel ‘jestj li u vas papirosi? (estas ĉu ĉe vi cigaredoj — do: ĉu vi havas cigaredojn). La supraj ekzemploj montru, ke Esperanto, kiu ne havas tiajn problemojn, estas multe pli libera kiam te- (= 9 mas pri enkonduko de novaj (( vortoj kaj gramatikeroj. Do: ĉu oni en la komenco evitu malfacilajn vortojn? Kiuj vor-

22 e IPR

toj kaj kiaj vortoj estas malfacilaj? Ĉu hipopotamo estas pli malfacila ol krokodilo? Se jes, kial? Apenaŭ pro la sonoj, kiuj konsistigas la vortojn? Ĉu pro tio, ke hipopotamo enhavas unu silabon pli ol krokodilo? Se jes, ĉu oni devas kalkuli la silabojn de ĉiuj vortoj en la komenco de elementa lernolibro? Aŭ ĉu hipopotamo estas malfacila pro tio, ke ĝi ne similas al norvega flodhest, [nek nederlanda nijlpaard (nila ĉevalo), nek hungara vizil6 (ak-

ASTI

vo-ĉevalo) ktp. -red.] dum neo K ; „reas vs o krokodilo estas preskaŭ iden E[| DID 6 e ta kun la norvega krokodille? o» Ne Cu, do hipopotamoj ne aperu (Mm—BNX en norvega lernolibro, dum ĝi =» l ja ne ekziliĝu el francaj kaj ŝ€ lo» N anglaj lernolibroj? Unu el la o e ENOJ

demanditoj en la enketo de la

Eldonejo trovas, ke ĝuste hipopotamo estas malfacila vorto, kaj li eĉ konfesas ke li antaŭe ne konis la vorton. Ĉu ankaŭ tio estu kriterio pri la malfacileco de vorto? Mi divenus, ke tre multaj esperantistoj ne konas la vorton umbiliko. Ĉu ĝi tial estas malfacila? Ciu dujarulo konas la respondan vorton en sia nacia lingvo. [Kaj denaska dujara esperantisto samkiale scius ĝin esperante! —red]. En la norvega ĝi estas navle. Ĝi estas tre, tre elementa kaj necesa kaj aktuala vorto por la infanoj. Tio igas min demandi: ĉu vi iam trovis en lernolibro pri fremda lingvo la vorton, kiu signifas umbiliko?

Naturmetodo iam estis slogano de lingvoinstruistoj. La vorto verŝajne ne bezonas klarigon. Sed ĉu vere, ni instruu fremdlingvojn laŭ la sama principo — aŭ pli ĝuste: manko de principo — kiun ni uzas, kiam ni lernigas niajn etulojn? Tiam ni ja parolas pri ĉio ajn, neniam pensante eĉ momenton pri la gramatikaj problemoj! Ni studu iomete nian procedon!

La patrino priparolas sin mem kiel Panjon kaj la infanon kiel Jozefon. Bonege, ĉar la nocioj mi kaj vi estas malfacilaj pro tio, ke Panjo kaj Jozefo ambaŭ estas vi kaj mi, tio dependas de la starpunkto, de tio, kiu parolas. Tio jam estas problemo por cerbeto. Panjo levas Jozefon, portas lin al la fenestro, montras la birdojn sur la arbobranĉoj, klarigas, ke tio estas pip-pip. La infano ne aŭdas la pepadon, sed la patrino scias, ke la birdoj diras proksimume pip-pip. Ŝi asocias sian scion pri sono kun la vidbildo de la infano! Simile la hundo estas vaŭvaŭ, eĉ se la infano neniam aŭdis hundobojadon. Porko estas noff-noff. lam, parolante kun Vilho Setala pri la bestvoĉoj, mi demandis, kion diras la finnaj porkoj — la finna lingvo ja ne havas la sonon F! Setala informis, ke la finnaj porkoj diras roh-roh!

Oni kredus, ke la gepatroj deziras, ke la infanoj parolu ”infane’ dum plejeble longa periodo. Cu tial ili instruas al la infanoj, ke mano norveglingve estas lanke, dum ĝi fakte estas hdnd? Cu la infanoj bezonas la neekzistantan vorton

IPR e 23

— pàgina 16 del PDF —

lanke, ĉu hand estas malfacila vorto”? Ĉiukaze la infanoj devas relerni. La gepatroj eĉ falsigas la prononcon: Lale dutten anstataŭ Rare gutten (stranga knabo). Nu, R estas malfacila sono, sed ĉu oni helpas la infanon, se oni retenas tiun sonon, anstataŭante ĝin per la parenca sono L, kiun la infano ja tamen uzus, ne kapablante prononci la ĝustan sonon? Mi nur demandas. La vortara mondo de la infano ampleksas strangan kolekton: umbiliko, piedfingro, necesejo, fekaĵo, nazo, pupo, lito, kuseno, lumo, nokto, rado, papero, ŝnuro, skatolo, lakto, kaĉo. Multajn el tiuj vortoj vi ne trovos en ordinara lernolibro pri fremda lingvo. Kiom el ili vi bezonus por la unua renkonto kun esperantistoj en somera kunestado?

Kiam la infano estas iom pli granda, ĝi havas bildlibron, prefere kun multaj bestoj: krokodilo, hipopotamo, leono, hundo, kato, ĉevalo, zebro, simio, alko, serpento. La bestoj estas tre interesaj por la infanoj. Ĉu vi bezonas tiujn vortojn en junulara kunestado de esperantistoj? Apenaŭ! Sed tio ne signifas, ke tiuj vortoj povas esti inter la unuaj, kiujn vi lernu. Mi tralegis la pli ol kvarcent paĝan lernolibron rusdevenan pri la rusa lingvo: mi ne trovis en ĝi la rusajn vortojn pri kato, hundo, ĉevalo, arbo sed jes fizikisto, salato, sekreto, fama, kanoto, apendicito.

Universitata lektoro Gunnar Host estis unu el la plej elstaraj lingvopedagogoj de Norvegujo, pri tio ne estas diferenco de opinioj. Li verkis bonegajn lernolibrojn pri la franca lingvo por la norvegaj liceoj. En la lasta eldono li komencis per granda kolora bildo pri la universo deklamante, ke la universo estas vasta. Tio komprenebe estas tre logika punkto, sed oni rajtas — kiel faris unu el la demanditoj en la enketo de la Eldonejo en Oslo — trovi, ke tiu elirpunkto, kiom ajn logika, estas maltrafa, pro tio, ke oni prefere eliru de la plej proksima punkto. Tiu kritiko ja trafas la lernolibron Tra la mondo.

Elirante el la plej proksima ĉirkaŭaĵo, lernolibro-aŭtoroj antaŭ kvardeko da jaroj eltrovis, ke la lerneja situacio, la klasĉambraj objektoj ”kompreneble” estas la plej interesa medio por junuloj lernantaj fremdajn lingvojn. Sekve oni komencis la unuan lecionon en la klasejo, kaj la bedaŭrindaj gelernantoj devis lerni, kiel oni diras france kaj germane (miaj instrulingvoj): kreto, tabulo, krajono, spongo, liniilo, pupitro, katedro. Mi demandas min — kaj vin — ĉu tiuj estas vortoj aktualaj en la unua renkonto kun eksterlandano!

Mi respondecis pri tio, ke miaj lernantoj konu la samajn vortojn kiel la lernantoj de miaj kolegoj. Sed mi supozis, ke fremda medio estas pli altira ol la propra, ne ĉiam tre amata, klasejo. Mi petis la rajton instrui sen lernolibro, kaj mia ĉefo, rektoro Georg Klem, treege lerta lingvopedagogo, kun fervora intereso observadis mian eksperimenton. Mi simple aplikis la lernendajn vortojn en pli streĉa medio. Mi fabrikis streĉan historion pri oficejo de privata detektivo, kie ja troviĝas la ordinaraj krajonoj ktp. Krom la vortoj lernotaj el la lernolibro de la aliaj klasoj (kiun mi ja devis konstante konsulti) miaj gelernantoj lernis ankaŭ multajn aliajn vortojn, kiujn fajrigis la fantazion kaj entuziasmigis

24 e IPR

la lernemon ĝis nekredebla grado, kaj mi ankoraŭ — kvardek jarojn poste — renkontas lernintojn, kiuj memoras la detektivajn lecionojn kaj ties etoson. Mi tion prezentas nur kiel objektivan informon pri miaj pensoj pri tio, kion mi nomas ”la medio de la instrumaterialo”.

Al tiu medio apartenas ankaŭ la bestoj. La infaneto interesiĝas pri bestoj. Zoologiaj ĝardenoj altiras grandan publikon. Unu el la demanditoj en la enketo de la Eldonejo trovas, ke Tra la mondo enhavas tro multe da materialo pri bestoj, kaj volus forstreki ĉion, kio koncernas bestojn. Tio estas la sola vere surpriza reago inter la demanditoj. Mi ĉiam — dum pli ol kvardekjara lerneja lingvoinstruado — spertis kreskantan intereson, kiam la temo tuŝis la bestojn, kaj mi tial kutimis strekdesegni tutan zoologian ĝardenon sur la nigra tabulo,

„ kaj ĉiam la lernantoj, senescepte, lernis ĉiujn novajn vortojn por la nova lecio-

no, eĉ hipopotamo kaj rinocero (kiu verŝajne ankaŭ estas ”malfacila” vorto pro tio, ke ĝi ne nomiĝas nazkorno, kiel en la norvega). Sed ili devis koni ankaŭ la alkon kaj la boacon, gravajn bestojn en la norvega faŭno. Ordinare la infanoj konas la paseron, la motacilon, la hirundon, la sturnon, la kolombon, la aglon, la kornikon kaj la pigon — ĉiuj aliaj birdoj estas nur «birdoj». Same devas esti en Esperanto. Tio samas pri arboj: kiu norvega esp-isto scias kio estas sorpo?

Mi menciis la francan lernolibron de Gunnar Host. En unu el la unuaj ĉapitroj li prezentas du paĝojn da bestoj, kun mallongaj frazoj: ”L’aigle est majesteux. Le tigre est fĉroce. (La aglo estas majesta. La tigro estas feroca, t.e. kruelega, laŭ PIV). Ĉu ne majesta kaj feroca estas ”malfacilaj vortoj’, kaj ĉu ne tute nebezonataj en amika renkontiĝo dum Esperanta UK? Tamen, mi kuraĝas aserti, ke niaj lernantoj kun fiero prononcis ĝuste tiujn frazojn, trovante, ke ili estas elegantaj, kaj ke ili alportas ian fieron: ”mi scias iom pli ol la ordinarajn vortojn, kiuj signifas patro kaj fratino kaj lernejo kaj instruisto…”

Blokoj

Kiel oni vidas el la citaĵo el la libro de Lindĉn, li amasigis en bloko vortojn sammediajn, en la ekzemplo el la konstruista metio. Kompreneble oni ne bezonas lerni vortojn kiel trulo, sed estas avantaĝe scii, kie en la libro serĉi sammediajn vortojn. Simile oni trovas en Tra la mondo blokojn, ekz. el malsanula medio (p. 96), el kastela medio (p.87), el agrikultura (p.84), pri muzikiloj (p.81). La ĉapitro pri la afrika elefanto kaj tiu pri Esperanto kaj Zamenhof servas al ”ripozigo”, paŭzo, en la cetere samfadena rakonto.

Miaj gepatroj, ambaŭ lingvo-instruistoj, trovis, ke mi, kiel bebo, ne kapablis diri /ys (lumo), sed anstataŭe diris nur ys. Kiam, du jarojn poste, mia fratino naskiĝis, miaj gepatroj montris la lampon, dirante ys. Sed mia fratino ne volis diri ys, ŝi diris l/us. Poste ambaŭ kredis, ke la vorto signifas lampo: lampo ja esfas iom pli konkreta ol lumo! Jes, lingvo-instruado estas malfacila. Verki kontentigan por ĉiu lernolibron estas eĉ pli malfacile.

Johan Hammond Rosbach, Hulderveien 17 B, N-1700 Sarpsborg, Norvegio

IPR e 25

— pàgina 17 del PDF —

CONTEXT:

Eŭropemaj instruistoj havas kuntekston

Atingis la redakcio la duan numeron de alloge prezentita magazino por eŭropemaj instruistoj, kaj edukistoj (do, lernejestroj, gepatroj, membroj de lernejaj estraroj ktp.). Gi aperas trifoje jare sur 52 paĝoj en formato A4, kun koloraj kovriloj kaj fotoj interne. Ĝi estas du-lingva (franca kaj angla), kvankam redaktata en Nederlando. Ĝia dua numero aperis en 60.000 ekzempleroj. La magazino CONTEXT estas memstara sed kunlaboras proksime kun tri gravaj edukaj instancoj: AEDE, ATEE kaj ESHA (vidu la akroniman ŝlosilon apude, kiun ni prenis el la magazino).

Esence ĝi subtenas internaciajn projektojn en Eŭropo, ĝi forte subtenas la kulturajn aspektojn de la integriĝo de EK, sed laboras fortigi rilatojn kun edukistoj kaj klasoj en Centra Eŭropo, ekster la EK.

La dua numero raportis pri konferenco en Utrecht, kie kunvenis 400 lernejestroj el la tuta Eŭropo, kadre de nove lanĉita programo TEMP (Transfer of Educational Management Project — Projekto pri Transigo de Eduka Mastrumado). Enestas intervjuo kun S-ro Leo Tindemans, eks-ĉefministro de Belgio, pri la graveco de eŭropeca edukado. Aperas raporto pri Premio Komenio, aljuĝita en Lejdeno, Nederlando al la ĉeĥa filozofo kaj edukisto prof. Radim Palous. Komenio mem pasigis siajn lastajn dek kvar jarojn en Nederlando.

La tri organizoj AEDE, ATEE kaj ESHA prezentas siajn celojn (sed ne siajn adresojn!), krome aperas artikoloj pri edukado en Finnlando, kaj pri kuraĝa kunlaboro inter landlimaj lernejoj en Hungario kaj Aŭstrio dum la antaŭa epoko. La magazino akceptas leterojn, petojn de lernejoj por internaciaj kontaktoj kaj eĉ anoncas postenojn por instruistoj en privataj lernejoj.

Ni dankas al Renĉe Triolle pro la alsendo de la magazino; sen tio ni en Budapeŝto restus tute sen informoj. Ŝi mem jam skribis al la redakcio rekomendante Esperanton, letero en la nomo de la prezidanto pri la translimaj eblecoj de Esperanto estos konsiderata de la redakcio, kiu indikis, ke ankaŭ esperantisto el Britio skribis al ili.

La jarabono kostas 20 EKU; ni rekomendas al niaj membroj peti specimenan ekzempleron kaj poste aboni ĝin aŭ abonigi ĝin flanke de la lernejo. Temas ne nur pri Eŭropaj membroj, ĉar la magazino emfazas unuavice transnacian edukadon kaj tenas rilatojn ankaŭ kun amerikaj edukistoj kaj instancoj.

Kiel ni kunlaboru kun CONTEXT kaj similaj gazetoj? Por povi interŝanĝi organojn, ILEI devos prepari nacilingvan resumon de IPR. Tion ni provos fari ekde nun, angle kaj france. Due, ni povas kontribui novaĵojn aŭ eĉ fakajn artikolojn pri E-instruado. Ni povas peti interklasan kontakton el kaj al la plej ekzotikaj landoj, menciante, ke inter la korespondaj lingvoj estu Esperanto. Kial tiuj alvokoj kaŝiĝu nur en IPR?

Por sisteme kaj bone teni tiujn rilatojn, ILEI bezonas pli da helpantoj. En Budapeŝto ni luktas nur aperigi niajn du proprajn revuojn. Pro la lingvouzo de

26 e IPR

CONTEXT ni precipe bezonas kapablajn franc- kaj angla-lingvajn verkistojn aŭ tradukistojn. Ĉu iu ekzemple pretus ricevi provaĵojn de IPR kaj rapide verki por ni franc- aŭ angla- aŭ ali-lingvan resumon, uzebla en nia informlaboro?

Direktu konvene vian interesiĝon pri CONTEXT (menciante IPR/ILEI) al la redakcio. Vi povus skribi Esperante, tiukaze aldonu tradukon angle, france, germane, hispane, nederlande. Se tio ne eblas, povos esti, ke iu el nia Nederlanda sekcio pretus anonci sin por traduki ricevitajn leterojn.

CONTEXT, s-ro Anton A. van Rooijen, Prins Bernhardlaan 36, NL-3941 EB Doorn, Nederlando.

SPRESRRESIYREDYXSSRXESIREDYXESPRKSIRESYRESKRESKFRRDARESYRESKRKESAXESNRRSA RESA XE

AKRAN EMON AKRONIMAN

Konciza gvido al ĝangalo de instancoj

AEDE: Association Europĉene des Enseignants. (Eŭropa Asocio de Instruistoj). Fondita 1956 kun 25.000 membroj en 16 landoj.

ATEE: Association for Teacher Education in Europe. (Asocio por Instruista Trejnado en Eŭropo). Organizas somerajn universitatojn pri instruista trejnado: En 1993 tio okazos en Nottingham, Britio en oktobro (!). CEEC: Comite Europĉen de l’Enseignement Catholique (Eŭropa Komitato pri Katolika Instruado) ;

CESE: Comparative Education Society in Europe (Societo de Edukada Komparado en Eŭropo … aŭ ĉu tamen de Kompara Edukado?)

CIDREE: New Consortium of Institutions for Development and Research in Education in Europe. (Nova Konsorcio de Institucioj por Evoluigo kaj Esploro en Edukado en Eŭropo). COFACE: Confĉdĉration des Organisations Familiales de la Communautĉ Europĉenne (Fe-

deracio de Familiaj Organizaĵoj de la EK).

EASE: European Association of Special Education (Eŭropa Asocio pri Edukado de Handikapuloj).

ECNAIS: European Council of National Associations of Independent Schools (Eŭropa Konsilio de Naciaj Asocioj de Sendependaj Lernejoj)

EEPG: European Education Publishers Group (Eŭropa Eduka Publikiga Grupo)

EFEA: European Forum for Education Administration (Eŭropa Forumo por Eduka Administrado).

EFECOT: European Federation of the Education of Children of Occupational Travellers (Eŭropa Federacio por la Edukado de Infanoj de Laborpostenaj Vojaĝantoj)

EPA: European Parents’ Association (Asocio de Eŭropaj Gepatroj)

ESHA: European Secondary Heads Association (Eŭropa Asocio por Lernejestroj en Duagradaj Lernejoj). Havas 50.000 membrojn — lernejestroj kaj vic-estroj de gimnazioj, metilernejoj ks. Necesus trovi en ILEI lernejestrojn, (inkl. vic- kaj eks-) antaŭ ol aliri ĝin. Anoncu vin al ni!

EURO-ORIENTATION: European Association for Orientation, Vocational Guidance and Eduactional and Professional Information. (Eŭropa Asocio por Orientigo, Karier-gvidado, Eduka kaj Profesia Informado.

PLEASE: Permanent Liason Committee of European Associations in Education. (Daŭra Kunordiga Komitato de Eŭropaj Edukaj Asocioj). Nove starigita organo kun la apogo de la Komisiono de EK; ĝi kunordigos la laboron dek du supre listigitaj organizaĵoj. (Ĉiuj krom EEPG kaj CIDREE)

Pli da informoj pri tiuj kaj aliaj asocioj kaj eldonaĵoj bonvenaj. Se ni havus pli

da laborfortoj — ĉu veran oficejon kun stabanoj, ĉu volontulaj kunlaborantoj — ni povus starigi kaj tenadi taŭgajn rilatojn kun tiuj kaj aliaj crganizoj!

IPR e 27

— pàgina 18 del PDF —

Diskutoj pri Esperanto en Pedagogia Kongreso: Propono por la lingvopolitiko

De la 5a ĝis 9a de oktobro 1992 okazis en Heidelberg pedagogia kongreso pri la temo ”Klerigado kaj edukado en Eŭropo”. Ĝi celis diskuti, kiamaniere la lernejoj povas prepari la infanojn kaj gejunulojn por la eŭropa unuiĝo. Unu el la ĉefaj subtemoj estis la instruado de fremdaj lingvoj. Kontaktinte la organizantojn, mi tuj ricevis afablan inviton prezenti kadre de forumo pri «Multlingveco en Eŭropo» la esperantistan proponon por plibonigo de la internacia kompreniĝo.

La forumo arigis 10 profesorojn de pedagogiaj altlernejoj kaj kvindekon da lingvoinstruistoj. Ĝi komenciĝis per la temo «Lingvoinstruado en la elementa lernejo», kie la geanglistoj Prof. d-ro Hartmut Breitkreuz (Heidelberg) kaj Prof. d-ino Gundi Gompf (Frankfurt) forte pledis por lernado de la unua fremdlingvo ekde la tria klaso. Ili ricevis multe da apogo de la ĉeestantoj, dum malkonsento regis nur pri la demandoj, kiom serioza estu tiu frua lingvolernado kaj kiujn lingvojn oni tie instruu.

En dua parto oni pli detale traktis la demandon, kiujn lingvojn oni ofertu al la lernantoj. Plej rimarkinda estis prelego de la romanisto Prof. d-ro Hugo Blank (Karlsruhe), kiu forte kontraŭis la «imperiismon» de la angla lingvo, kiun li nomis «la Troja Cevalo de Usono en Eŭropo». Sed lia aserto, ke jam dujara instruado de la angla sufiĉu, dum oni pli multe lernu la francan, italan kaj hispanan, trovis multe da kontraŭstaro.

Sekvis mia referaĵeto «Propono por la lingvopolitiko», kies skriba versio estis disdonita kune kun la aliaj prelegotekstoj al ĉiuj ĉeestantoj. Gi rezultigis mirige senemocian diskuton, en kiu oni faris plurajn demandojn al mi kaj esprimis nur unu negativan rimarkon — nome, ke Esperanto malpli bone taŭgus por plenumi la pedagogian celon, konatigi la lernantojn kun la kulturoj de alia lando. Tiun opinion de Prof. d-ro Ronald Gaaler (Heidelberg) dividis Profino Gompf; tamen ŝi emfazis ankaŭ, ke ĉio, kio servas al la kompreniĝo inter la popoloj, estas salutinda. |

Ŝi ne kontraŭis enkondukon de Esperanto en la lernejojn, sed atentigis pri la inerteco de nia lerneja sistemo, kiu ankaŭ malhelpas la realigon de siaj idealoj de abunda lingvoinstruado en elementaj lernejoj kaj en lernejoj por mensaj handikapuloj. ;

Mi sentis tre agrablan atmosferon dum tiu diskutado kaj tre kontentas pri tio, ke oni prenis Esperanton tute serioze kaj sufiĉe juste traktis nian aferon.

Ulrich Matthias, Germanio.

Se okazos similaj aranĝoj, bv. informi ILEI pri ili, eventuale ni organizos partoprenon. Se vi mem enlande povas aranĝi tion, tamen informu nin pri la rezulto kaj pri utilaj akiritaj informoj. Bona informa laboro dependas je kunlaboro inter ILEI centre kaj la sekcioj kaj aliaj aktivuloj!

28 e IPR

( Pedagogia kalendaro) ARANĜOJ POR INSTRUISTOJ | KAJ JUNULOJ EN 1993

Februaro 28: 5a Instruista Seminario, KCE, pf. 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds, Svislando. Unutaga aranĝo de la svisa ILEI-sekcio kaj KCE. Prelegos Andres Bickel pri :lertiĝado pri konversacio helpe de bildoj, sociaj ludoj kaj tekst-legadoj.

Marto (unua semajno): Internacia Konferenco de Amerikaj Esperanto-Asocioj, Havano, Kubo. KEA, Pf. 2018, C-10200 Havano, Kubo.

Aprilo 2-5: Junulara Esperanto- Renkontiĝo, (dum hungaraj feriotagoj) en Zalaegerszeg (sud-okcidenta Hungario), en studenthejmo. Kosto: ĉ. 2500 HUF. Juna Koro Esperantista Asocio, Pf. 263, H-8901 Zalaegerszeg.

Aprilo 4-8: Internacia Metodika Seminario (IMS), Zagrebo, Kroatio. Detaloj de KEU, Trg. Burze 2, HR-41000 Zagreb.

Aprilo 9-16: 9a PSI (Printempa Semajno Internacia), paska aranĝo por la tuta familio organizita de Germana Esperantro-Asocio en junulargastejo en vilaĝo Obernhards/Rhon. Detaloj de s-ro W. Bohr, Johannes-Kirschweng-Str. 11, D-W-5483 Bad Neuuenahr-Ahrweiler; tel. (02641) 4885.

Aprilo 24-30. Internacia Renkonto de infanoj, kun kursoj, promenado, distraĵoj, natur-studo, metiaj laboroj, verkado de staĝ-gazeto. (Por infanoj jam eklernintaj Esperanton.) Kastelo Gresillon, F-49150 Bauge, Francio.

Majo 7-9: Internacia Renkontiĝo de Korespond-kursanoj (instruistoj kaj lernantoj), 20 USD. Esperanto-Centro, Sobotske namestie 6, CS-058 01 Poprad, Slovakio.

Julio 3-16: Somera Esperanto-Lernejo (SEL93). E-Centro Poprad. 130 USD. (Ripetita 7-20 Aŭgusto.)

Julio 9-17: Intensiva Du-semajna kurso por Instruistoj: ILEI/KCE, La Chaux-de-Fonds, Svislando. Gvidos d-ro Duncan Charters, profesia trejnisto de lingvo-instruistoj en Kolegio Principia, Ilinojso, Usono.

Julio 17-18: Sesio de la elementa kaj meza lingvo-ekzamenoj de UEA/ILEI, en Kultura Centro Esperantista (KCE), Svislando. Nedeviga prepar-kurso estos ofertata tuj antaŭe.

Aŭgusto 1-7: 27a Konferenco de ILEI kun la 2a ILEI-Gimnazio. Apud Valencio, Hispanio.

Aŭgusto 7-14. 49a Internacia Junulara Kongreso de TEJO, Bulgario.

Aŭgusto 19-31. Kurso por instruistoj en Kastelo Gresillon.

Kastelo Gresillon proponas aranĝojn tra la tuta somero, KCE tra la tuta jaro, same la E-Centro en Poprad, Slovakio. Petu iliajn detalajn programojn rekte de ili!

» Kion ni faru, por ke nia lingvo baldaŭ estu instruata en ĉiuj lernejoj tut- 4

$ monde? Informas: S-ro Andrĉ Grossmann, 5, rue des Pyrĉnĉes, F-68390 p « Baldersheim. (Bonvolu sendi koverton kun via adreso kaj du francajn poŝt- ; » markojn je 2,50 FRF aŭ 2 internaciajn respondkuponojn. L

4 PAGITA ANONCETO: B

A E

Similajn anoncojn pri pedagogiaj temoj ni akceptos je la tarifo de unu in- L » (emacia respondkupono por ĉiu linio (aŭ 3 SEK aŭ 1 NLG). Petoj por klasa ŝ aŭ instruista korespondado, aŭ interklasa kontaktado estas aperigeblaj sen- 5 » koste. Same, informoj pri estontaj pedagogiaj eventoj estas senpage akcepteb- » s laj por nia kalendaro. Pedagogiajn librojn ni recenzos post ricevo de prefere Ŝ du ekzempleroj.

ANS mo

AO

Eg

?, 2

AAA A

— pàgina 19 del PDF —

Alvoko al instruistoj: INTERNACIA KONKURSO PRI MODELA E-PAROLO memore al Ivo Lapenna

Por etendi al Esperanto-tradicion de pluraj landoj ni lanĉas internacian konkurson (ĉi-jare por mezlernejanoj, t.e. por 15-19 jaruloj. De jaro al jaro alternos la konkurso laŭ celgrupoj: infanoj, junuloj, plenaĝuloj).

La konkurso volas turni atenton al bela, modela, por ĉiu klara kaj komprenebla parolo en Esperanto. La plej bonaj estos distingitaj per honoraj diplomoj de IVO LAPENNA (poste eble medaloj).

Ĉiu aliginto prezentos libere elektitan prozan tekston, ne pli longan ol 20 tajpitaj linioj. La instruisto mem ĵurios siajn aliĝintajn lernantojn kaj sendos la plej talentajn (ne pli ol 3 personojn) al landa konkurso, kie la konkursantoj denove prezentos siajn tekstojn kaj tuj poste, sen antaŭa sinpreparo, nekonatan tekston ricevitan samloke. Pri ilia vicordo decidos tri-membra ĵurio. La voĉoj de la kvin unuaj konkursantoj estos registritaj kaj la registraĵo estos plu ĵuriata de almenaŭ kvin kompetentaj personoj, apartenantaj al kvin diversaj naciaj lingvoj. Ĉiu el ili poentos ĉiun registraĵ on ne konante la pritaksajn notojn (de 1 ĝis 10) de la ceteraj ĵurianoj. Ĉe prijuĝado estos konsiderataj:

1) Klara kuj regula prononco de ĉiuj sonoj kaj silaboj;

2) ĝustaj akcentado kaj intonado;

3) ritmo kaj laŭsenca disigo de penselementoj.

Aliĝo ĉe propra instruisto ĝis la 31a de januaro 1993. Loka konkurso: en la dua semajno de Februaro 1993. Landa konkurso: fine de Marto. Internacia ĵuriado: dum Aprilo. Prezento de la distingitoj ĝis la 15a de Majo 1993.

Ciuj instruistoj kies lernantoj deziras partopreni ĉn la konkurso Ivo Lapenna informu la iniciatinton s-ro Gĉza Kurucz ĝis la 5a de Februaro 1993. Adreso: Gimnazio Julia Banyai; vicdirektoro G.Kurucz; Nyiri ut 11, H-6000 Kecskemet, Hungario. (eble necesos elastigi la unuajn el tiuj limdatoj — red.)

RRRIVIVRRARARIIINRRKRRIIINRRRFIVINNRARFIVINRRRARIIINRRRRISIPKRKARIISIIPRRKARSIVINRKRRRIVINRRRVRIIINRRKAR

La Proklamo de V. e keeper = La debato pluiras — sed unuflanke!

Tra la jaro en diversaj gazetoj — ĝis inkluzive La Nov-Zelanda Esperantisto — nia proklamo el 1991 altiris reagojn. Du aperis en revuo Esperanto de UEA, ambaŭ estis senprokraste responditaj. Sed ĉar tiuj respondoj ne estis aperigitaj, la kritikaj asertoj kaj interpretoj prezentitaj restis sen kontraŭpezo. Por ke nia propra vidpunkto esprimiĝu almenaŭ en nia rondeto, ni aperigas la du leterojn kun niaj senditaj respondoj.

S-ro Goldman informis nin, ke lia letero estis forte koncizigita kaj reverkita, do ne tute spegulis liajn intencojn. Ni sendis kopion de nia respondo al li persone. Li intertempe respondis detale, trovante ĝin ankoraŭ ne tute kontentiga, sed pro spaco-premo ni ne povas aperigi tiun duan leteron. Tamen, la debato

daŭras… Jen la du leteroj laŭ krono- Reagoj 72

logia ordo. La unua sen ĝia unua ali- | Gloso al Voso

neo, kiu traktis alian temon. Komentante la tia

Tamen, mi sentas ke ne necesas |

| aparta polemiko, se ni startas el la | fakto ke Giorgio Silfer kaj Stefan | MacGill rajtas revi malsamajn revojn. MacGill revas mondon kie |! ĉiuj kelneroj kaj hotelestroj alparolu fremdulon en esperanto, kie EK adoptos esperanton, kie nia lingvo estos deviga lernobjekto. Silfer revas mondon kie anstataŭ kelkcento da efektivaj esperanto-familioj estos centmilo. La diferenco inter la

Traŭmo je Raumo

Denove Giorgio Silfer trudas al mi ne-akcepteblajn kaj ekstremajn starpunktojn (Esperanto, aprilo p. 79, aperinta junie). La Proklamo de Voss ja volis ponti inter raŭmistoj kaj finvenkistoj, sed el tio, li ne rajtas konkludi, ke mi estas dogmema fin- “venkisto. Ke kelneroj kaj hotelistoj scipovu po cent vortojn de Esperanto rangiĝas malalte sur mia revolisto.

Mi verkas lernolibrojn — ILEI entute agadas — ne por bredi rason da ŝajn-verdaj kelneroj, eĉ ne por

STIPENDIOJ

Ni memorigas legantojn, ke stipendioj por junuloj restas peteblaj de nia sveda sekcio. En 1992 unu junulino partoprenis la gimnazion de Bratislavo tiumaniere, aliaj vojaĝis al Greĉsillon. Atendas motivitajn petojn: s-ro Ole Olsson, Sodra Esplanaden 23, S-223 52 Lund, Svedio.

Stipendiojn regule aljuĝas ankaŭ NOJEF en Britio (te. Norwich Jubilee Foundation, Dr. Kathleen Hall, 37 Granville Court, Oxford, OX3 OHS). Du studentoj povis partopreni la UKen Bergeno kaj du en Vieno. Unu el ili pluiris al nia gimnazio en Bratislavo, la alia al la IJK en Kanado. Alia studento povis viziti la Duan Afrikan Kongreson en Benino — ĉiuj

30e IPR

per la rimedoj de tiu fondaĵo. Unuavice ĝi ekzistas por esperantistoj ĝis 26-jaraj loĝantaj en Britio, sed esceptokaze ĝi subtenas aliajn, ekz. eksterlandanojn, kiuj vizitas familian aŭ junularan renkontiĝon en Britio. La fondaĵo havas kapitalon de 43.000 GBP kaj aljuĝis 2.900 GBP en 1992.

EKZAMENOJ

Okazis sesio de la ekzamenoj de UEA/ILEI en Vraca, Bulgario en oktobro 1992 kun du sukcesintoj. La plej granda sesio okazis en aŭgusto en la kvina Pacifika Kongreso en Qingdao, Ĉinio, kun 37 sukcesintoj (23 elemente, 14 meze.)

Fortajn gratulojn al la organizintoj!

finvenkismo kaj la raŭmismo esence | situas tie ĉi: ne en la ridinda aserto ; ke raŭmistoj ne volas varbi esperan- | tistojn. MacGill rajtas peni, por ke | ju pli multaj ni estus, des pli multaj | premu ĉe la institucioj; Silfer rajtas labori, por ke ju pli multaj ni estus, des pli multaj vivu nian vivmodelon. MacGill rajtas revi ke iu mikrosocia | idealo transiru al makrosocia realo; | | Silfer rajtas revi ke la makrosocio ne | malhelpu la kreskon de ideala | | mikrosocio. | | Giorgio Silfer (Eŭropo) |

nur instrui la lingvon, sed por prezenti dum la instruado la E-komunumon kaj -kulturon kaj logi studantojn aktive partopreni ĝin.

Gojinde, ke raŭmistoj volas varbi — ili verŝajne faros tion kelkajn gradojn pli inteligente kaj efike ol averaĝa flago-svinga samideano. Supozeble, ili ankaŭ volas instrui, ĉar neniu skolo povas preteratenti tion kaj travivi; la mikrosocia idealo so-

IPR e 31

— pàgina 20 del PDF —

nas bele kaj estas efektive alloga — mi mem preferus vidi nin progresi per ĝia fortigo, se nur ĉar tiel la evoluo restas ene de nia influeblo. Tamen, ne eblas deskribi la grandan mondon. Estas iluzio pretendi, ke la mikrosocio kaj makrosocio estas apartaj paralelaj mondoj el kiuj oni povas elekti — raŭmistoj

unu, finvenkistoj alia. Reale, ni ĉiuj konstante pendolas inter la du, kaj ambaŭ

necesas.

La fatala miskalkulo de raŭmismo estas, ke tiu mikrosocio ne tenas ene de si adekvatajn rimedojn regeneri sin. Por prosperi, ĝi devas konstante aperi kaj aktivi en la makrosocio el kiu ĝi tiru novajn adeptojn kaj fortojn.

Voss precize diras, ke ni ne fordiboĉu niajn limigitajn rimedojn per ekstravagancaj varb- -projektoj, ekz. ĵetante milionojn da varbiloj el helikopteroj (la pinto de desuprismo!) ĉar tiuj rimedoj utilus pli fortigante la ekzistantan komunumon. Ni elpaŝu publike precize kiam ni povas oferti konkretan servon (aranĝon, kurson, eldonaĵon, vojaĝon, literaturaĵon) tra kiu la nov-varbitoj povas vidi kaj eniri la vivantan komunumon.

Ankaŭ la aserto, ke nia lingvo iĝu deviga lern-objekto bezonas pied-noton. ILEI eĉ statute estas por la oficialigo de Esperanto en lernejaj sistemoj — sed ne sub ajnaj kondiĉoj. Post diskutoj en nia ĵusa konferenco ni povus listigi la antaŭkondiĉojn:

e Estu sufiĉe da kontentige trejnitaj instruistoj.

e Estu sufiĉe da lerniloj kaj apogaj materialoj.

e Estu manieroj trejnadi novajn instruistojn kaj apogi kaj plutrejni praktikantajn.

e Estu ĝenerale favora opinio por Esperanto flanke de la instruistaro, gepatroj, lernantoj kaj lernejestro. e Estu adekvata la ĝenerala instru-nivelo kaj -etoso en la lernejo.

Se iuj el tiuj faktoroj signife mankas, preferindas eviti aŭ limigi la devigan instruadon, kaj koncentriĝi je libervola, provante samtempe plenumi la mankantajn punktojn. Pli aĝaj lernantoj foje rajtas elekti el pluraj stud-temoj; tiukaze la devigo ne estas absoluta. Granda respondeco falas sur la instruiston komuniki dum la kurso sian entuziasmon por la lingvo. Estus erare trejni amasojn da instruistoj, kiuj ne esence apartenas al la komunumo, nur por plenumi programon de deviga instruado.

Tial ILEI koncentriĝas nuntempe, ne je kampanjoj devigi la instruadon, sed organizos serion da kursoj por instruistoj, kaj trovos aŭ trejnos profesiulojn, kiuj povos gvidi tiajn kursojn. Unuavice, ni faros tion pere de niaj propraj rimedoj ene de nia mikrosocio, sed ni povus — laŭ la spirito de Voss — aliri edukajn instancojn por apogo en oficiala starigo de kelkaj tiaj kursoj. Tio nuntempe multe pli utilas ol vast-skala rezoluciado postulanta tujan enkondukon de Esperanto en ĉiuj lernejoj de la mondo.

Stefan MacGill (Eŭropo/Antipodio)

32 e IPR

Voss neniel defetisma

La Proklamo de Voss certe ne celis defetismon, kiel legis ĝin s-ro Goldman (Esperanto, jul-aŭg 92). La agado de ILEI: gimnazio lanĉita, ekzamenoj kreskantaj, intensa lernila eldonado, instruista trejnado, neniel defetismas, male, ĝi alfrontas la bezonon praktike.

Ni komprenis sub «aplikistoj» ne nur komercistoj, sed ĉiuspecaj uzantoj: verkistoj, kapablaj instruistoj, sciencistoj, politikaj aktivuloj, ĝis inkl. literaturaj eldonistoj kaj edukaj organizantoj (tiaj, kiuj povus ekz. malfermi kaj financi internacian lernejan projekton).

Kvankam ne tute malebla, ni ne imagis unu «mega-savanton», sed gamon da aplikantoj ĉiuskalaj, plurkampaj kaj diversloke, unu post unu logendaj. Se ni studas la lastajn jarojn ni trovos kazojn de unuopuloj, kiuj konatiĝis kun la lingvo, rapide majstris ĝin kaj baldaŭ aplikis ĝin kun sukceso. Kion ni ne vidas, estas la miloj da potencialaj «savantoj» kiuj neniam engaĝiĝis, ĉar la Movado ne estis en la ĝusta loko en la ĝusta momento kun

Pri movada strategio

Vosismo = verda defetismo

La Proklamo de Voss (okt. 91, p. 189) aspektas instiga, entuziasma, eĉ optimisma. Mi trovas ĝin tamen bedaŭrinda. Mi specife malkonsentas kun la aserto: “Signifa […] salto en la uzo de Esperanto ne okazos: – sole per la klopodoj de la nunaj parolantoj […] — sen la klopodoj de la nunaj esperantistoj teni la lingvon evoluanta […] ĝis potencialaj aplikistoj […] malkovros kaj ekspluatos la lingvon” [emfazo de s-ro Goldman].

La sinteno dela Proklamo estas nur la plejnova ekzemplo de la deziro por ekstera Savanto. Pli frue oni atendis

aprobon de registaroj. Nun oni evidente transiris al atendado por entreprenistoj, la t.n. “aplikistoj”. Tio egalas defetismon. Ciu esperantisto estas ja “potenciala aplikisto”. Faru

ĉiu kion li mem kapablas, en siaj fako, hobio aŭ kvartalo, por plivastigi la aplikadon de la internacia lingvo,

kaj ni ne atendu la intervenojn de eventualaj “savantoj”! Thomas A. Goldman (Usono)

la trafa oferto (informoj, argumentoj, kurso). Jen nia tuja tasko, ĉar novaj aplikistoj ĝenerale ne savas nin komplete de ekstere (kiel per registara dekreto), sed unue konatiĝas kun la lingvo, se ne lernas ĝin, kaj kun la komunumo. Unue, ili iugrade iĝas «unu el ni», tiam ili aplikas siajn grandmondajn spertojn. Ju pli la vojo enen malfacilas, ne estas bone signita, makulita de.obstakloj, des malpli da aplikistoj ni akiros. Voss tute ne vokas al ‘pasiva atendado — precize la malon. Niajn novajn fortojn ni devas kapti!

Tamen, defendeblas la vidpunkto, ke sole per niaj propraj nunaj fortoj ni ne atingos signifajn globalajn kreskojn. Ni devas dementi la ideon, ke per dek aŭ tridek procenta kresko en nia agado, ni decide antaŭpuŝus nian aferon kaj kreskigus la suman komunumon. Ni kalkulis, ke necesus dekobligi la nunan kvanton da instruado kaj instruista trejnado, antaŭ ol ni povus aserti kun certeco, ke la suma nombro da parolantoj signife kreskas. Ciu intensigo ĝis dekobligo nur stabiligos nin aŭ limigos malkreskon.

Se ILEI streĉos ĉiujn fortojn, eble ĝi povos duobligi aŭ triobligi sian agadskalon, sed nek ĝi, nek la nuna movado trovos la homajn kaj financajn rimedojn dekobligi la instruadon. Tio bezonus aŭ ĉesigon de agado sur ĉiu alia kampo kaj investo de ĉiuj rimedoj en edukadon (kion la movado ne akceptos) aŭ la enverŝon da la rimedoj de nove persvaditaj aplikistoj. Por ekspluati tiujn, sufiĉas ne nur logi ilin enen kaj bonvenigi ilin, sed krome doni al ili la necesan agliberecon kaj subtenon.

Stefan MacGill, ti/NZ.

IPR e 33

— pàgina 21 del PDF —

Aktivecoj el landoj kaj sekcioj fTri paĝoj pli da landaj novaĵoj ekde paĝo 38).

cu vin ĉe Esperanto 100, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schoorl, Nederlando.

(El NGGE Sciigas)

Katalunio: Instruista seminario

La 6-an kaj 7-an de septembro okazis en Sabadell instruista seminario kun 10-15 homoj. Sabat-matene Llibert Puig kaj Hekor Alos prezentis la historion de la katalunaj versioj de la Zagreba Metodo. Oni diskutis plibonigojn de la nuna eldono por enkonduki ilin en la pretigata nova eldono por la tuja lernojaro. Posttagmeze Gemma Armadeus prezentis panoramon de modernaj legolibroj por komencantoj kaj progresantoj. Post ŝi Jomo Milla transdonis la ĵus ricevitajn sciojn el instruista seminario gvidita de d-rino Koutny Ilona el Hungario en KCE, Ĉaudefono, Svislando. Dimanĉmatene, post nokto en la Sabadela ĉeffesto, Hektor Alos klarigis pri la novaj instruprogramoj en ILEI, Bulgario kaj Hispanio. Pedro Martin aldonis sian personan sperton kiel ekzamenito en la internacia ekzameno dum la Viena kongreso.

La kunvenintoj decidis rekte alpreni la internacian normon de ILEI, sen aldono de naciaj specifaĵoj. Oni konstatis, ke en 100-hora kurso oni ne povas atingi la elementan nivelon de ILEI. Sekve la unua lernojaro enhavos la materialon de la Zagreba A-nivelo, kaj fine KEA mem starigos propran ekzamenon, kun testado de tre bazaj movadaj informoj (ekz. Pasporta Servo). La dua lernojaro estu tia, ke oni atingu la elementan nivelon de ILEI; necesos aldoni ĉefe E-kulturajn instruojn. La tria jaro finiĝu per la meza nivelo de ILEI.

Oni rekomendis al ĉiuj instruistoj ekzameniĝi kaj partopreni en la ILEI-konferenco apud Valencio.

(El Kataluna Esperantisto)

Nederlando: Seminario pri instruado

Sub la aŭspicio de la Nederlandaj Esperanto-Organizoj, nia sekcio NGGE organizos seminarion la 3an kaj 4an de aprilo 1993 en Schoorl, kie laŭpromese la vetero belegos. Kosto: 25 NLG. Temo: Cu ni povas pozitive ekuzi la spertojn el la instruado de aliaj lingvoj por Esperanto? Oni konvinkis D-ron Wil Knibbeler, lingvisto de la universitato de Nijmegen, akompani la seminarion kaj doni konsilojn kaj kritikojn pri ĉiuj eroj. (Vidu recenzon de lia libro en IPR 4/91, p. 27). Anon-

34 e IPR

Usono: kalkulo en jubilea jaro En 1991-1992 okazis 41 oficialaj klasoj entute (32 elementaj, 5 progresintaj, 4 superaj kun entute 380 kursanoj (ĉ. 190 plenaĝuloj, 20 junuloj kaj 170 infanoj). Kursoj donantaj kreditojn estas 10, el kiuj 3 estas devigaj. En 1992 nia amerika sekcio AAIE festis sian tridekan datrevenon; fondis ĝin en 1959 George Falgier, instruisto en elementa lernejo en St. Louis, Missouri. En la jarkunveno elektiĝis vic-prezidanto Tom Corr kaj eduka sekretario s-ino Ellen Eddy. (El AAIE-bulteno – sept.)

Albanio: Esperanto prezentita

Nia reprezentanto en Albanio, s-ro Bardhyl Mezini, aŭtoris trion-paĝan artikolon en grava ĵurnalo pri la valoro kaj nuna stato de E-instruado, detaligante la kontribuon, kiun ĝi povus fari al la ĝenerala kleriĝo en albanaj lernejoj.

Kroatio: reviviĝoj en la ĉefurbo Restariĝis Esperanta instruado en kelkaj zagrebaj lernejoj, kiuj aspiras internaciajn kontaktojn kaj kuraĝigajn leterojn: Osnovna skola ‘Mladost’, Esperanto (prof-ino Marija Jerkovic), HR-41020 Zagreb; Osnovona skola Miroslav Krleze, Esperanto (s-ino Klara Stipetic), HR-41020 Zagreb; Osnovna skola M. P. Miskine, Esperanto (f-ino Kornelija Pavlic), Sveti duh, H-41000 Zagreb. (El Letero el Zagrebo – okt)

Paroloj kun bavara ŝtat-sekretario

Ses-persona delegacio de nia germana sekcio AGEI, kunlabore kun la Eŭropa Unio, sukcesis interparoli kun la ŝtat-sekretario de edukado en Bavario, s-ro Hermann Leeb. La ĉefaj celoj estis restarigi kaj reguligi kontaktojn, aktualigi la staton de ministeria informiteco, kaj strebi al serioza pritrakto de E-instruado. Responde, la sekretario emfazis, ke AGEI mem devas prezenti laborkonceptojn, evoluigi la didaktikon, ellabori instrumaterialon kaj zorgadi pri la aktualeco de ministeria informiteco.

(El E-Aktuell)

Recenzoj » Kompara lingvistika studo

J La unua doktoriga disertacio en Koreio te-

. mante pri Esperanto estis akceptita en 1992.

La nova doktoro, s-ro Bak Gi-ŭan, iama sekretario de KEA, nun estas stu-

disto en la Instituto de Orientologio en la Universitato Dankook. Lia 183-

paĝa disertacio, prezentita al la Fako de Korea Lingvo kaj Literaturo de la

Kon-Kun Universitato, titoliĝis «Studo pri morfologia kontrasto de la Korea

kaj Esperanto.” Ĝi aliras la temon laŭ kvar ĉefaj subtemoj — vort-farado,

konjugacio, deklinacio, kaj diversaj kategorioj. Kelkaj eroj:

e La korea havas formojn analogaj al -ant, -at, kaj -ig, sed ne al -iĝ, sekve lernantoj konfuziĝas inter -iĝ kaj -at.

e La Esperantaj formoj [afikso finaĵo] aŭ [prefikso «sufikso finaĵo] havas nur tre malmultajn analogojn en la korea.

e La Esperanta volitivo respondas al du modoj en la korea (ordona kaj persvada). L

e Uzo de la pluralo ne estas deviga en la korea. Gi ja havas akuzativon kun simila uzado kiel en Esperanto, tamen koreaj studentoj de Esperanto ofte misuzas ĝin post prepozicioj, pro negativa interfero el la praktike senakuzativa angla, tipe ilia unua fremda lingvo.

e La korea havas ok tempo-indikojn (reala, rememora, ne-decidita, finita, ne-decidita-rememora, finita rememora, finita-supoza kaj finita-ne-decidita-rememora), starigitaj laŭ tute alia bazo ol tiuj de Esperanto.

La studo mem estas en la korea lingvo, sed fine troviĝas dek-paĝaj resumoj en la angla kaj Esperanto. Tiu lasta estas lingve pli akceptebla ol la antaŭa, kiu atestas la realan bremson al efika komunikado kiun starigas la deviga uzo de fremda nacia lingvo. Rimarkeblas, fakte, iom da negativa interfero el Esperanto en la anglan (kiu estas bedaŭrinde pli ol kelkaj gradoj malpli logika kaj vortorde fleksebla ol ĝi).

Ciuokaze salutindas tiu pionira doktoriga verko en lando, kiun vizitos en 1994 la internacia komunumo.

Novaj elpaŝoj pri distanc-lernado

La Centro por Esploro pri Teleinstruado (CRIAD), kadre de la Klerigscienca Departemento en Roma Universitato ”La Sapienza”, jam de ses jaroj okupiĝas pri malĉeesta lernado. Aranĝante perfektigajn malĉeestajn kursojn por miloj da instruistoj de la italaj lernejoj, oni planas kaj eksperimentas novajn kurso-modelojn kun aŭtomata pritaksado de lernosukcesoj kaj alpersonigo de instrumaterialoj. En 1991 oni lanĉis novan revuon ZAD — Istruzione a Distanza pri tiuj temoj, kun kontribuoj de fakuloj el la tuta mondo. La revuo aperas en la itala lingvo, tamen la eseaj artikoloj en ĝi havas resumojn en la franca, angla, hispana, germana kaj Internacia lingvoj. Eldoniĝis ĝis nun kvin numeroj. Al petontoj ni povos sendi senpagajn specimenojn: Prof. Vertecchi kaj Maŭro La Torre, Dipartimento di Scienze dellEducazione,

IPR e 35

— pàgina 22 del PDF —

Via del Castro Pretorio, 20, I-00185 Roma, Italio.

Klerigkibernetiko estos kompilo de 105 diversaj sciencaj raportoj pri la temo arigitaj de d-ro Helmar Frank kaj liaj helpantoj inter 1973 kaj 1992. La verko aperos en januaro 1993 kaj kostos en butikoj 69 DEM, sed estas mendebla rekte je 30 DEM (se ni bone komprenis la germanlingvan informilon). Ricevinte informojn en ILO ni aperigos pli kompletajn detalojn. Petu de: Institut fir Kybernetik, Kleineberger Weg 16B, D-W-4790 Paderborn, Germanio.

Ludi por ridi estas la ĉeftitolo de nove aperinta libro, kies subtitolo klarigas pli la enhavon: ”Kunagadaj ludoj por grupoj. Per tio multaj jam divenis, ke la aŭtoro devas esti Gilena Tilleux-Craenhals el Belgio, kiu en nia lasta konferenco kaj gimnazio demonstris plurajn el tiuj ludoj, aktivigante la partoprenintojn. La 80-paĝa libro enhavas plurajn fotojn montrante la realigon de la ludoj, inkluzive de unu el Bratislavo. Prez-informon ni ne havas: turnu vin al via propra Libroservo.

La seĝo dektria estas dudek-du paĝa rakonto verkita de George E. Wagner en Usono en 1957 specife por lernantoj. Ĝi rakontas en simpla lingvaĵo taŭge kompliketan intrigon ĉirkaŭ heredaĵo de tereno en Usono al la postsekvintoj de belgaj enmigrintoj. Romantiko ne mankas al ĝi. Ci tiu korektita eldono estas eldonita de ELNA en konvena grafika aspekto.

Sub influo de alkoholo, de J. Herbert Sullivan, prezentas dek du tre mallongajn rakontojn same taŭga por kursanoj. La lingvaĵo estas klara kaj trafa, la temoj variaj kun la personecoj kaj scenoj bone kreitaj. La plej malfacila punkto en tiuj tre koncizaj rakontoj estas atingi kontentigan finon — kelkaj sukcesas pli ol aliaj — tiuj, kiuj ne tiom plaĉis ĝenerale havis iun ligon kun morto, akcidento aŭ misfaro. Sed efektive iuspeca morala temo aŭ dilemo ofte enestas. Eldonis: Flandra E-Ligo.

La ronkanta avo de Andrĉ Weckman estis tradukita de Edmond Ludwig. Avo Klazen retrovas vivenergion dank” al brua aro da infanoj, kiuj postulas vivindan vivon en griza industria urbo. La rakonto celas kaj infanojn kaj gepatrojn. Ĉiuj el la sep ilustritaj (Pierre Lataste) ĉapitroj taŭgas kiel paroligilo dum konversaciaj kursoj. Eldonis Orientfranca E-Federacio: 25 FRF.

Avo-fungo kaj aliaj rakontoj, ok originalaj rakontoj de Jean-Louis Claudel. Malicaj buboj petolas tra la vogeza kamparo, dum la pliaĝuloj foje ŝerce, foje malĝoje vivas sian vivon en epoko, kiam la moderno ankoraŭ ne tre modernis! 33 paĝoj da spriteco kaj nostalgio. Sama eldonejo: 30 FRF, ambaŭ verkoj ofertataj kun signifaj rabatoj por kvantoj: Mendo ĉe: Libroservo, 12, rue E. d’Orves, F-54490 Piennes.

36 e IPR

Duobla Spiralo, originale verkita de Zlatko Tisljar. 140-paĝa broŝurita vivohelpilo por adoleskuloj kun klaraj kaj simplaj klarigoj pri multaj temoj el la vivo: moralo, socio, scienco. Aranĝita laŭ 40 ĉapitroj inter kiuj: baza naturlogiko, homo kaj socio, kredo kaj religio, spaco kaj tempo, intuicio kaj scio, ekvilibro kaj memsugesto, amo kaj familio, scienco kaj mistiko, subjektiveco kaj vero, organizo kaj kaoso, moralo kaj humanismo, arto kaj modo, milito kaj paco, vivo kaj morto, bono kaj malbono, sekso, ekonomio, lingvo, ekologio, politiko, kompreno. Prezo: 120 ATS; 19,80 GLD. Tiu kaj aliaj titoloj de Libroservo de Interkulturo, Koĉevarjeva 12, SLO-62000 Maribor, Slovenio. parali mio ĉekoj

: Ne forgesu la libroservon ie ILEI, kiu dire» ——— ~j vi titolojn. LI La oferto de HEA en IPR 92/3 validis nur ĝis la jarfino, sed la samloka : listo kaj mendilo de ILEI daŭre validas.

La unua kajero de Tendaraj tagoj estas nun elĉerpita ĉe ILEI, kvan- Z kam aliaj libroservoj verŝajne tenas plu stokojn. La dua kajero restas £ havebla de ILEI en Budapeŝto kaj de UEA je 15 NLG (10 NLG ekde 3 : ekz. al unu adreso). Ĉe ILEI la sendokostoj estas inkluzivitaj. Ambaŭ X kajeroj restas haveblaj de Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140, B- : 2000 Antwerpen, Belgio: TT1 je 222 BEF kaj TT2 je 280 BEF. ŝi

OION OOO

La Estraro de ILEI en sia marta kunsido de Budapeŝto pritraktos kont-

trakton pri kunlaboro kun la nova dusemajna revuo Eventoj, preparata sam-

urbe kiel IPR. Grava pluso de tiu revuo estas ĝia aperofteco, kompare al IPR kaj al la plimulto de ceteraj movadaj revuoj. Ĝia kapablo rapide dissemi novaĵojn povas esti tre utila por fakaj kaj landaj asocioj kiel ILEI. Ekzemplo estis nia instruista kurso en Poprad komence de novembro. Almenaŭ unu el la ok partoprenantoj eksciis pri la

kurso kaj aliĝis nur pro Eventoj. y Plenaj informoj, dissenditaj en ju-

lio al la E-gazetaro pere de IPR

kaj aparte, simple ne atingis la ho-

mojn ĝustatempe. Pro la kongresa numero kaj malfruo de Esperanto, la informo sendita en julio povis aperi en nur 4-linia anonceto en la septembra numero (kun preseraro en la informadreso), kiu tamen atingis la publikon fine de oktobro, apenaŭ semajnon antaŭ la kurso. Fronte al tiaj komunikaj obstakloj, necesas konkludi, ke Eventoj havas validan kaj valoran rolon; ni rekomendas al niaj membroj abonadon: 59 NLG ĉe UEA, en naciaj valutoj ĉe multaj perantoj, rabat-kotizoj por pluraj landoj. Eventoj reciproke regule disponigadas lokon al informoj de ILEI kaj pri instruado, kies gravecon ĝi plene rekonas. smg.

IPR e 37

— pàgina 23 del PDF —

Ear ; Britio: la barlastona tradicio pluiras

El la sekcioj kaj landoj Esperantaj somer-kursoj floradis en Barlaston apud Stoke-on-Trent meze de Anglio jam de 1960. Dum dudek kvin jaroj la kursoj estis prizorgataj de s-ino Marjorie Boulton kaj altiris la plej renomajn lekciistojn kaj gvidantojn. Ekde la nuna jaro la superrigardan gvidadon transprenis nia membro s-ro Paŭlo Gubbins. En Esperanto Teacher li klarigis, ke la unika etoso de la kursoj ŝuldiĝas ankaŭ al la fakto, ke la prizorganto de la gastiganta kolegio estas aktiva esperantisto (d-ro Derek Tatton), ĝi havas respektindan bibliotekon kaj regule gastigas aliajn E-aranĝojn.

La kursoj estos plue ofertataj je tri niveloj — komencanta, meza kaj supera. Precipe en la lastaj du la emfazo kuŝos je parola kapablo. Konversaciigaj tekstoj, ofte prenitaj el Monato rolas centre en la laboro. La rolo de traduk-ekzercoj malemfaziĝas, kaj unuafoje literaturaj verkoj (de Jean Forge) estis anticipe anoncitaj kiel bazo por studo kaj lekcioj. La partopreno de nur du eksterlandanoj, kaj granda gamo da niveloj kaj aĝoj estis inter la obstakloj por la nova gvidanto, sed estas klare, ke la aranĝo sukcese pluiras. La iama admona slogano Ne krokodilu, transformiĝas al la pli pozitiva Ĉie, ĉiam.

La kursoj en 1993 okazos de la 7a ĝis la 13a de aŭgusto; detalojn petu de: The Warden, Wedgewood Memorial College, Barlaston, Stoke-on-Trent, ST129DG, Britio (tel. 0782 372105).

El la sama gazeto (kies ricevon ni dankas) ni ekscias, ke la ŝtata lingvo-ekzameno GCSE altiris 39 kandidatojn en 1992, kompare kun 23 kaj 45 en 1991 kaj 1990 resp. En 1992 nur 5492 el la kandidatoj ricevis la kontentigajn gradojn A, B aŭ C, do aŭ la nivelo de la kandidatoj malaltiĝis, aŭ la ekzameno aŭ ĝia prinotado severiĝis.

Pola ILEI-sekcio reviviĝis kaj bone aktivas

En septembro tiu sekcio okazigis inaŭguran kunvenon en la sidejo de Silezia Esperanto-Asocio en Vroclavo, en sud-okcidenta Pollando. La trideko da partoprenantoj aŭdis raporton de Maria Czekanska pri la Konferenco en Bratislavo. Sekvis balotado por nova sep-persona estraro el naŭ kandidatoj kun sekva rezulto:

S-ino Maria Czekanska (sekciestro); S-ro Antoni Tabacki (vic-sekretario); S-ino Teresa Pomorska (sekretario); s-ino Jadwiga Nowak (kasisto); s-inoj Ewa Bondar, Elzbieta Grzebi-

en, s-ro Andrzej Kraszewski (membroj). Sekciaj komitatanoj estos Maria Czekanska kaj Grazyna Mirkiewicz, kun rezervulo s-ro Tabacki.

La programo inkluzivis fakan prelegon de s-ro Antoni Golonka: ”Esperanto kiel venka fenomeno.” kaj finiĝis per organizaj aferoj. Decidite kunveni tutlande trifoje jare (feb. kaj junio 1993); varbadi por ILEI, informadi en edukaj rondoj pri Esperanto, esplori problemojn de E-instruado, inkluzive de’la (re-

oficialigo de la lingvo en instruprogramoj. Sekciaj kunsidoj estos malfermaj al nemembroj. La sekcio mendis tridekon da Juna amiko por 1993 kaj sendis 3 partoprenantojn al la instruista seminario en Poprad novembre.

38 e IPR

IO BOLIS EN BOLIVIO KAJ BRAZILO

Fine de decembro 1991 mi alvenis al Bolivio por fari tie dumonatan Esperantan laboron. La kontakto kun gesamideanoj komenciĝis en la administra ĉefurbo, La Paz, kie mi trovis d-ron Josĉ Roberto Arze, kiu unuafoje kontaktiĝis kun Esperanto en Kolombio. Li bedaŭrinde ne aktivas por disvastigi nian lingvon pro laboraj kialoj, sed li ĉiam plezure akceptas eksterlandajn gesamideanojn, kiuj tamen malofte venas. Pro striko, kiu paralizis la landon, mi povis pluvojaĝi nur post kvar tagoj. En la flughaveno de Cochabamba atendis min alia UEA-delegito, s-ro Alfred Petrov. Tuj ni organizis bazan kurson laŭ la Cseh-metodo, kun forta apogo de loka ĵurnalo, tiel ke 14 homoj estis allogitaj kaj finis la kurson. La kurso inkluzivis informojn pri la E-movado. Ci tiu estis la unua kurso ofertita en Bolivio, la kursfinintoj decidis formi klubon. Ili volonte ricevos librojn, vortarojn, E-revuojn kaj kuraĝigajn leterojn: S-ino Wilhelmina Verhaaf, Casilla 3945, Cochabamba, Bolivio.

De tie mi pluvojaĝis kvar tagojn al Manaus en norda Brazilo, kie akceptis min- varme geesperantistoj. Mi gvidis alian kurson kun 26 homoj plus pliaj interesiĝantoj, kaj restis tri semajnojn. La sekva halto estis la ĉemara urbo Natal. La Potigvara E-Asocio tie sukcesis aperigi konstante informojn en loka ĵurnalo kaj akiri taŭgan urbocentran kursejon por baza kurso. (vidu la foton).

La Nordorienta regiono de Brazilo decidis uzi nur Cseh-metodan instruadon kaj invitis min gvidi A-seminarion. La menciita baza kurso permesis al la seminarianoj vidi la metodon en la praktiko. La dek-tagan seminarion partoprenis 14 reprezentantoj el diversaj Bkedortentaj ŝtatoj: Paraiba, Ceara kaj Rio Grande do Norte. En kunvenoj oni diskutis pri lingvoinstruado kaj la specifaj trajtoj de Latin-Ameriko, kie oni praktike uzas nur du lingvojn, la hispanan kaj la portugalan. Oni decidis starigi regionan kunlaboron pere de Laborkunsidoj de la Nordorientaj E-Asocioj.

Mi vizitis ankaŭ Joao Pessoa, kie la klubo starigis ekspozicion de E-libroj kaj poŝtmarkoj. La televido fil-

=EL: mis la inaŭguron, kiun ĉeestis reprezentanto de la urbestro. Kadre de tiu malfermo mi prelegis pri Esperanto kaj ĝia nuntempa graveco kaj montris la lumbildan kompleton de la internacia ekspozicio de UEA. Pluraj aliaj vizitoj kaj partopreno en Zamenhofa festo fermis tiun Brazilan vojaĝon kaj mi reiris al Bolivio, antaŭ ol ekiri al Eŭropo deĵori ĉe la Internacia Esperanto-Instituto en Hago.

Atiljo Orellana Rojas, Casilla de Correo 1428, RA-5000 Cordoba, Argentino.

IPR e 39

— pàgina 24 del PDF —

Vjetnamio: Nova grupo en Hue

Post 18-monata preparado, la konata E-aktivulo Ngo Do Khanh el urbo Ho Chi Minh pasigis en la somero de 1992 tri monatojn en Hue, la iama ĉefurbo en centra Vjetnamio. Sub la devizo ”Esperanto, la internacia lingvo de la jaro 2000…?” li prelegis kun ekspozicio en oficejoj, lernejoj, junulara asocio, virina asocio, en fremdlingva fakultato, lernejo por medicinistoj, en klubo de emerituloj kaj en pedagogia Universitato. Kursoj servis en ĉiuj el tiuj ejoj. Amika renkontiĝo estis aranĝita, kun la partopreno de nederlandaj vizitantoj, ges-roj Pijnacker el Nederlando. La kursanoj plustudas hejme per Nouveau cours d’Esperanto avec ou sans professeur kiun sendis franca esperantisto A. Frangeul. Pliaj materialoj kaj apogo bonvena ĉe: S-ro N.D. Khanh, 359/41.A Le Van Sy, 03, Ho Chi Minh City, Vjetnamio. Por permesi al ni respondi ni afab-

le petas aldoni 2 irpk.

/ Salutojn ‘ eaHUE.VN

POST-SKRIBO-TABLE

ekzameno, internacia renkontiĝo por gelernantoj kaj ekspozicio de lernolibroj. Por aliĝi skribu al la kroatia

Konferenco: Ni ĵus eksciis, ke la junulara gastejo kiun ni deziris kaj petis mendi ne estos je dispono. Sekve nur en la venonta IPR ni povos aperigi aliĝilon kaj informilon. Ni strebos povi plue proponi simile modestan kotizon. Sekve ankaŭ pri la gimnazio ni ne povas firme anonci informojn, sed la kotizo tre similos al tiu en Bratislavo. Kiu volas anonci partoprenontojn (inter 13- kaj 16-jaraj) skribu al s-ino Zs. Barcsay (adreso, p2.)

IMS: Ni esperis aperigi aliĝilon ankaŭ por ĝi, sed informoj tro malfrue atringis nin: datoj 3-8 aprilo, Zagrebo, 200 DEM por orientanoj kaj 260 DEM por okcidentanoj. Paralele okazos (Cseh-seminario, internacia

40 e IPR

sekcio (adreso sekvont-paĝe).

Nacilingvaj resumoj: Ni intencis aperigi nacilingvan resumon de nia jarkolekto; elĉerpiĝis nia spaco, tempo kaj energio (en tiu ordo). kaj estonte fari tion por ĉiu numero. Por eksteraj rilatoj praktike la angla kaj franca estas la plej utiligeblaj lingvoj kaj la redakcio disponas je ili. Plej ekonomie estas presi tiujn resumojn fine de la revuo, ekzemple sur unu paĝo. Kion opinias la legantoj, ĉu ni faru tion aŭ eldonu ilin nur sur aparta aldonebla folio.

Estrarkunsido de ILEI: Budapeŝto 26-28 mar 1993. IPR 93/1 estos pretigita ĝis tiam kaj portos postskribe raporton pri la decidoj.

Komitato: Cu via sekcio jam nomis siajn komitatanojn skribe?

SEKCIESTROJ DE LA LIGO

Argentino: Herminia Kirkerup de Fernandez (s-ino), Calle Cerrito 1249, Barrio San Martin, RA-5000 Cordoba, (Cordoba)

Aŭstrio: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien

Belgio: Alex Humet, Van Campenhoutstr. 4, B-2600 Berchem

Brazilo: Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11, BR-04106 Sao Paulo SP.

Britio: Arnold Pitt, Yew Tree Cottage, lvington Road, Leominster, Herefordshire HR6 8QD

Bulgario: Ivanka Spasova, j.k. Lenin bl. 20, vh. 3, BG-1124 Sofia

Ĉehio: Miroslav Malovec, Charkovska 7/10, CS-625 00 Brno

Ĉinio: Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., 29-34 North Part, Huazhong Normal University, CN-430070 Wuhan

Estonio: Eve Otsa, Juhkentali 30-12, EE-0001 Tallinn

Finnlando: Synnĉve Mynttinen, Keskussairaalankatu 5 M 133, SF-15850 Lahti

Francio: S-ino F. Drouard, Chalet Denali, Chemin du Thural, F-74920 Combloux.

Germanio: Stefanie Tucker, Alatseestr. 14, D-W-8900 Augsburg

: Till-Dietrich Dahlenburg, Feldstr. 13, D-O-2722 Brŭel

Hispanio: Manuel Lopez Hernandez, Poŝtkesto 832, E-41080 Sevilla

Hungario: Kovacs Marta, Ady E. u. 23-25/C, H-1221 Budapest

Israelo: Murjan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel-Aviv

Italio: Catina Dazzini, C.P. 22, I-54100 Massa

Japanio: vakas „W

Korea Resp.: So Ĵin Su, Dept. de Ekonomiko, Universitato Kangnam, Kugali Kihung-up, Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900

Kroatio: Zdenka Svetliĉiĉ, Kroatia E-ista Unio, Trg Burze 2, HR-41000 Zagreb

Nederlando: D. Luesken-Burger, Renderklippenweg 5, NL-8162 NC Epe

Nordameriko: Doroteo Holland-Kaupp, 5140 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, CA 93111- 2521, Usono

Norvegio: Turnu vin al NEL, Olaf Schous vei 18, N-0572 Oslo 5

Pollando: Maria Czekanska, str. Kotarska 6/3, PL-50-150 Wroclaw

Portugalio: D-ro Antonio M.C. Coimbra, Rua Colonel M. Leitao 20.1 Esq., P-1700 Lisbon

Rumanio: Angela Stoica, Platanilor 17 C ap. 4, R-1900 Timisoara

Sanmarino: Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, RSM-43031 San Marino

Slovakio: Anton Zacharias, Sobotskĉ namestie 6, CS-05801 Poprad

Slovenio: Sonja Tavcar, Liminijanska 6, SLO-66320 Porotoroz

Sud-Afriko: Japie Spoelstra, Posbus 20185, Noordbrug 2522

Svedio: Bertil Andreasson, Sodra Rĉrum pl. 455, S-24294 Horby

Svislando: Nicole Margot, Tour Grise 28, CH-1007 Lausanne

Venezuelo: Ing. Felix Garcia Blasquez, Apartado 75.090, YV-1070 A Caracas

Zairio: Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zalre)

REPREZENTANTOJ DE ILEI

Albanio: Bardhyl Mezini, p/a Albana Esperanto-Ligo, Gafur Muco, Rruga «Thanas Ziko Nr. 56, Tirana

Armenio: Lida Elbakjan, Moldovakan 26/2, kv. 52, Erevan.

Aŭstralio: Max Wearing, 30 Westbury St, Hackney, SA 5069.

Bangladeŝso: Sultan Ahamad, Factory Inspection Dept., 4 D.l.T. Avenue, Dhaka-1000.

Centrafrika Respubliko: Luc Feidangai, B.P. 70, Bangui.

Ĉilio: Luis A. Vera, Isabel Riquelme 7115, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago.

Hindio: Abani Halter, Jamboni, P. O. Bolpur 731204, W. Bengal.

Irano: Mohammad Karamudini, P. O. Box 13445-747, Teheran. lran.

Islando: Loftur Melberg, Nordurbraut 9, IS-220 Hafnarfjordur.

Jugoslavio: Radojica Petrovic, Bul. Oslobodjenja 36, YU-32000 Cacak.

Kubo: Hector Jimenez, Vista Alegre 264 e/J.B. Zayas y Luz, Caballero, Vibroa, 11500 C. Habana.

Litovio: Algimantas Piliponis, Karolinisiu 3-93, LIT-2044 Vilnius.

Niĝerio Godwin Oboh, University of Ekpoma Wan, llleh Box 62, Epoma Bendel.

Nov-Zelando: 12C Herbert Gardens, 186 The Terrace, Wellington 1.

Tanzanio: Mramba Simba, S. L. P. 1051, Bunda Mara.

Togolando: Afantchao-Biakou Yao, B.P. 20225 Lome.

Ukrainio: Svetlana Fedotova, P.O. Kesto 88, UKR-253222 Kiev.

— pàgina 25 del PDF —

LABORKOMISIONOJ

Statistiko: Germain Pirlot, Steenbakkersstraat 21, B-8400 Oostende; tel. (32 59) 70.87.00

Didaktikaj lud(il)oj: Georges Sossois, rue du Basson 79, B-6001 Marcinelle; tel. (32 71) 43.62.05

Eŭropa Komunumo ’92 kaj informado en internaciaj pedagogiaj medioj: Edward Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout (Heide); tel. (32 3) 666.62.66

UN-Jaro de la familio 94: MacGill-Glossop

Gazetara servo: Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien; tel. (743 222) 36.86.29

Terminologio: K. Smideliusz, Apaczai setany 10, H-9700 Szombathely; tel. (-36 94) 20.313

Statuto: Oene Hoekstra kaj Rob Moerbeek, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schoorl; tel. (“31 2209) 15.65

Ekzamenoj: Marie Hunninck, Centre Culturel „La Charite”, BP 136, F-84204 Carpentras

Konkursoj lernejaj: Geza Kurucz, Nyiri u.11, H-6500 Kecskemet

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ UNESKO (Rilatoj de reciproka informado, Kat. C): Place Fontenoy, F-75007 Paris Reprezentanto de ILEI: Francois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, F-75010 Paris UEA: Universala Esperanto-Asocio, Nieuwe Binennweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam IEI: Internacia Esperanto-Instituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag KCE: Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds

KONTRIBUAĴOJ AL IPR Kontribuaĵoj al IPR tajpitaj nete per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj aŭ komputile sur 5,25- colaj disketoj per IBM-PC-kongrua sistemo kaj konata tekst-prilaborilo, al la adreso de la redaktejo (vidu kovrilpaĝon). Skribu viajn nomon kaj adreson sur la manuskripto.

ABONADO AL IPR KAJ MEMBRIĜO AL ILEI Membrokotizo 50 Svedaj kronoj. 1) Poŝtĝirkonto 682117-7 (Stockholm). „La Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj” (ILEI), Sodra Rorum pl. 455, S-242 94 Horby (Svedio). 2) Poŝtĝirkonto 3789 64 de UEA, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam (Nederlando), por la interna konto ilek-a de ILEI.

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

Driemaandelijks tijdschrift — Afgiftekantoor: Antwerpen X 1 / 9 3 Jarkolekto 23 — Trimonata

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj ILEI

Redaktisto: KOVACS Marta Vic-redaktisto: Stefan MacGILL

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Kovadcs M., Ady Endre u.23-25 C H-1221 Budapest

IP R BS 36-1-226-3602 (hejma, kun respond-aparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, -H32-3-234 34 00

— pàgina 2 del PDF —

Enhavo

CHARTERS, Duncan, Trejnado por E-instruado: kio plej gravas? TN | OU YANG, Dong Liang, Kreeca edukado ……–« 11777 7” 12 KURUCZ, Geĉza, Gramatikaj-leksikaj ekzamenoj ….– «11 o ji

Ekzamenoj UEA/ILEI: protokolo 1992; alvoko por nova sekretario . . – KOUTNY, Ilona, E-fako por eksterlandanoj en Universitato Eĉtvos . . 18 27a KONFERENCO kaj 2a GIMNAZIO de ILEI: Informilo/aliĝilo . meze

GOLDEN, Bernard, Varioj de prononco de Esperanto … ..—— 19 Kalendaro, labortablete (densaj informoj pri aranĝoj, eldonaĵoj, atingoj) 28 FETTES, Mark, Monda Kunagado stimulas edukadon ………..- 29 MacGILL, Stefan, Raporto pri la estrarkunsido de ILEI (marto 1993) . . 30 Alvokoj por novaj kunlaborantoj, labortablete (bis) ………… 36 ESTRARO DE LA LIGO

Prezidanto: Stefan MacGill, Eso u 7 «‘, H-1034 Budapest, H i 7 Stefaj „ Es ; „ Hungario. Ku K eldonado, rilatoj kun UEA kaj la movado. (PTOVIZETO EKEERIGIA Sekrokrioĝoj”” E c-prezidanto: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Berkay Ave., Jennings, MO 63136, Usono. Tel. (314) 869-2303. Eksteraj rilatoj, statistikado, instruado de infanoj. , TO ON Beloŝeviĉ, Sveti Duh 130, HR-41000 Zagreb- Crnomerec, Kroatio. Tel. kia a Mc 92. Landaj sekcioj, membro-varbado, konferenca administrado kaj nefa- Kasisto: Bertil Andreasson, Sĉdra Rĉrum pl. 455 S-242 o arda konferencaj financoj. Kambrenoj. AN c-sekretario: Prof. Zhang Danchen, General Foreign Lan uages Dept, H Normnal Univ., CN-430070 Wuhan, Ĉinio. Azia papi Fara em en Ĉinio kaj OFF Ex romlyo Flento len prp ligoj de sronmko Univ Kangnam, Kugali Kihung-up. Yongin- N gi-do „ Koreio. Tel. (0331)281-5500. Faks. -3604 j itala ta pondo, Konferenco 1994. aMi SERGIGNJ: embro: D-ro Till Dahlenburg, Feldstr. 13, D-O-2722 Brŭell, Ger i ] ŝ ai Gla krvoragio. Metodikaj seminarioj. : AGO kio a eko strara komisiito: Zsuzsa Barcsay, Bem Rakpart 25/B, H-1011 Budapest, Hungario. Ti a ; , , , = l. (36 1) 201-2342. Gimnazio de ILEI. Servoj al instrustoj, trejnado de instruistoj. sene

MR L.» KN SRNNSRANSBNGRNN SRN RNNSRABRRNNRRABSRNS RARAN

27a KONFERENCO kaj 2a GIMNAZIO „Ni forte pardonpetas pro la senprecedence malfrua aperigo de nia konferenca informilo kaj aliĝilo, kiuj aperas sur la mezaj paĝoj. Tion kaŭzis perdo de antaŭvidita konferencejo decembre. Tuj kiam ni ricevis sufiĉajn informojn, ni sendis la informilon al ĉiuj sekcioj rekte el Bu dapeŝto (kompletiga stoko devis atingi sekciojn el Belgio). Kelk i sekcioj modele kopiis kaj distribuis la mendilon. Ĉiuokaze “lnia

eblas nun senprokraste aliĝi kaj ĝui k ed ; ĉe la Mediteraneo. Tuj aliĝ 2 aj ĝui komfortan kaj stimulan semajnon

ghLLSNLLSELLSPLSSVLLSTLLIYLO kk A TO AU

Trejnado por Esperanto-instruado: kio plej gravas? Duncan CHARTERS (Usono)

Enkonduko

En sia novjara salutmesaĝo kiel prezidanto de ILEI (IPR 4/92), prave atentigas Stefan MacGill pri la bezono emfazi la trejnadon de instruistoj de Esperanto. Ne ŝajnas al mi troigo aserti ke ŝlosila elemento en la pluvivigo de la Esperanto-parolanta komunumo estas la plifortigo de la instruado de la lingvo kvante kaj kvalite. Tiu demando tamen ne ricevis la konstantan atenton kaj disvolvon kiun ĝi meritas, kaj pro tio estas aparte bonvenaj kaj salutindaj la tiurilataj iniciatoj de ILEI kaj la subteno de UEA.

Al la titola demando mi en ĉi tiu artikolo ne pretendos proponi respondon definitivan. Mi tamen deziras skizi plurajn aspektojn kiuj ŝajnas al mi atentindaj, kun la celo montri la amplekson de la demando kaj per tio instigi al maksimume celtrafa planado por la gvidado de niaj instruistoj. Mian aliron al la temo evidente influos miaj propraj perspektivoj surbaze de personaj spertoj en Usono: unuavice en profesia laboro kun studentoj kaj kolegoj en la kampo de instrutrejnado pri fremdaj lingvoj, kaj due kiel kursdirektoro kaj instruisto de Esperanto en diversaj oficialaj universitataj somerkursoj. En San-Francisko ni antaŭ multaj jaroj sukcese iniciatis apartan pedagogian kurson por studentoj interesitaj kaj kvalifikitaj je la progresinta kaj supera lingvoniveloj, kaj al tio kontribuis dum la jaroj diversaj instruistoj laŭ siaj spertoj kaj metodopreferoj.

Kiuj instruu Esperanton?

Kompreneble ni ĉiuj dezirus ke la instruadon de Esperanto prizorgu nur personoj plene kvalifikitaj pri la ĝenerala kaj lingvoinstrua pedagogio kaj pri Esperanto mem. Supozeble plej senkompromise asertas tiun idealon la deklaro de Bernard Golden en lia artikolo aperinta en IPR 3/90: «La sola maniero definitive elimini la fuŝ-instruantojn estas varbi diplomitajn lingvoinstruistojn, kiuj lernos Eon kaj poste instruos la lingvon laŭ metodologiaj principoj jam evoluigitaj por aliaj fremdaj lingvoj sur ĉiuj niveloj.» Kompreneble tiu estas laŭdinda celo, tamen el praktika vidpunkto ĝi ne povas esti ekskluziva. Kaj eĉ se ni havus la eblecon certagrade efektivigi varbadon de lingvoinstruistoj, la plej multaj el tiuj — almenaŭ tiel estus en Usono — ne uzas ĝisdatajn metodojn, ne havas jaman ideologian altiron kaj sindediĉon al la aparta valoro de Esperanto, kaj devus oferi ne mallongan tempon al profunda konatiĝo kun la lingvo kaj ĝia ĉirkaŭanta kulturo. Se mankus tiuj kondiĉoj, oni eventuale povus riski iliaflanke daŭran psikologian reziston al la valoro de Esperanto kompare kun la lingvo aŭ lingvoj al kiuj ili dediĉis proprakore sian profesian prepariĝon. Kian veran instigon ili havus por plenentuziasme instrui Esperanton se ne internan? Krome, oni foje argumentis ke en pluraj aspektoj la instruado de Esperanto tiel malsamas de la instruado de tipa fremda lingvo, ke tio postulas apartajn instrukonsiderojn ne tuj evidentajn sed gravajn por la atingo de sukcesaj rezultoj. Tiu tuta temo bezonas apartan studon laŭ ĝisdataj lingvoakiraj kriterioj: bedaŭrinde tion mi povos nur tuŝeti en tiu ĉi artikolo.

93:1IPRel1

— pàgina 3 del PDF —

Ĉu la demando do Ve pelanta 2 Sao ro d Esperanto kaj samtempe devas esti, kiel ni povas plivastigi la instruadon de

: ; lialtigi la ĝ : : i kie ajn okazas tiu instruado? = ŝi la ĝeneralan instrunivelon de la lingvo

oo papier aŭ trejnisto de instruistoj dezirus havi homogenan lernanti aŭge preparitan ĝis iu normigita nivelo. Tamen en la usona eduksistemo kaj en kursaroj pri Esperanto mi tion malofte spertis, do pro neceso

devis konformigi la materialaron kaj prezentadon al la efektiva sile

En miaj klasoj pri metodiko de fremdlingva ins ŭ «lai dua lingvo», priskribo preferata de usonaj edukistoj” kam pep de lingvo negepatra) troviĝas diversmaniere preparitaj lernantoj. Kelkaj jam sekvis plejmultajn pedagogiajn kursojn en la fakultato pri edukado. Aliaj eĉ ne intencas fariĝi instruistoj: plejofte ili deziras informiĝi kaj ricevi praktikajn spertojn pri lingvoinstruado ĉar ilin interesas lingvolernado, kaj la eventualo ke iam, ie, ili havos la okazon instrui aŭ la anglan lingvon aŭ alian lingvon kiun ili scipovas. La klasoj inkluzivas usonajn kaj eksterlandajn studentojn.

Simile en la usonaj pedagogiaj kursoj por esperantistoj kutime kunstudas senspertuloj kaj personoj jam instruintaj la lingvon dum pluraj aŭ multaj jaroj. Krome, inter la lernantoj ofte rimarkiĝas diversnivela lingvoscio. „ €u eblas utile instrui ion al tiel miksita lernantaro, kaj se jes, kion ni celu instrui? Nu, unue laŭ mia sperto eblas kaj valoras. Estas tute klare ke oni ne povas samrapide, samprofunde, kaj samefike instrui al tia heterogena grupo kiel al kohera kolekto de jam praktikantaj instruistoj lingve kaj pedagogie kompetentaj. Tamen se tian grupon oni ne sukcesas kunvenigi, kaj se krome oni ne disponas idealan tempon kaj kondiĉojn, ĉu pro tio oni rezignu? Mi dirus ke ne, pro interalie la sube tuj klarigotaj faktoroj. „Ekzistas konsiderinda diferenco inter teoria kompetenteco kaj efikeco en la instruado. Ideale, ĉiu instruonto nepre havu maksimuman prepariĝon lingve kaj pedagogie kaj sciu tion apliki en la klasĉambro. En la praktiko, mi konas multajn lernantojn kiuj dekomence evidentigis naturan, intuician instrutalenton kaj jam de la unua klaso montriĝis pli efikaj ol aliaj jam spertohavaj. Kaj rilate lingvokompetentecon, ni ne forgesu la fenomenon de relative sukcesaj kursoj en elementaj lernejoj kie instruistoj komencis la instruadon sciantaj apenaŭ pli ol iliaj lernantoj. De multaj faktoroj dependas sukcesa instruado. Kian nivelon de entuziasmo kaj kiajn personajn kvalitojn posedas la instruanto? Ĉu la deziron kaj kapablon intuicie kompreni la bezonojn kaj interesojn de la lernantoj por povi respondi al ili? Ĉu evidentiĝas vera amo al la laboro, la materialo, la lernantoj? Ĉu la instruanto prezentas allogan aŭ eĉ inspiran modelon kiel uzanto de Esperanto? Ĉu la klas-situacio faciligas kaj subtenas lernadon kaj alproprigon de la lingvo? Ĉu la klasanoj lernas kunlabori por atingi sian komunan celon? Ĉu la eksterklaseja preparado estas bone elpensita, kaj ĉu la lernantoj ricevas specifan instruon pri kiel plene ĝui kaj profiti tiun tempon por ke la posta klashoro estu maksimume efika? Ĉu la instruanto kapablas motivadi la lernantojn por ke kresku ilia interesiĝo kaj deziro lerni? Ĉu ili vere havas la okazon sperti praktikan internacian uzon de la lingvo per ia interŝanĝo de parola aŭ skriba komunikado kun eksterlandaj parolantoj? Tiaj kernaj demandoj certe ne rilatas nur al metodologio, kvankam sen ia dubo la temojn povas kaj devas pritrakti kaj prilumi tiurilataj diskutoj.

2.o IPR93:1

„FT mom Om

Kiel rezultos pli profesia instruado?

Ni provizu unuavice al profesiaj instruistoj la eblecon kompetentiĝi lingve kaj metodologie pri la instruado de Esperanto. Tion oni evidente ne atingas nur per semajnfinaj kursoj, kaj eĉ ne nur en pli longa unufoja programo. Ni rekonu la neceson de konstanta profesia progreso en la disvolvado de la instrutalentoj. Al tio kontribuas interalie celtrafaj artikoloj en IPR kaj aliaj naciaj organoj kiel la Bulteno de la Amerika Asocio de Instruistoj de Esperanto (AAIE), kiu provizas utilajn represaĵojn kaj resumojn ne nur el esperantistaj fontoj sed ankaŭ el naciaj revuoj pri la instruado de fremdaj lingvoj. Intensaj kursoj kaj refreŝigaj seminarioj organizitaj diverslande, diversokaze, kaj

“diversloke, en kaj ekster la kadro de aliaj kunvenoj aŭ kongresoj, ĉiuj havas

sian lokon. Kaj la internacia konferenco de ILEI provizas treege utilan semajnon por ĉiujare sub nova lumo esplori kiel ni pliefikigu la instruadon.

Ne kiel proponon por nia agado, pro ne tute kompareblaj cirkonstancoj, sed por doni ideon pri kiel oni povas kreeme elpensi aliajn eblecojn por la plivastigo de la instrutrejnado, mi menciu nun unu sukcesan usonan aranĝon. Ĉiujare okazas plurtaga konferenco de la fremdlingva instruistaro de la t.n. Centraj Ŝtatoj, kiuj ampleksas proksimume duonon de la lando. Dum la unua tago povas aliĝi al speciala trejnoprogramo trideko da instruistoj al kiuj eble tri prezentantoj matene kaj posttagmeze informas, ekzercas kaj problemsolvas pri iu difinita instrutendenco. Tio celas prepari la partoprenantojn por plenumi la skribe promesitan taskon, hejmeniri kaj fari similan prezentaĵon al lokaj kaj regionaj grupoj. Dum tuta posttagmezo mi ĉefprezentis unu tian programon pri ekzamenado, specife pri kiel plikonformigi la ekzamenerojn al tio kion oni efektive celas instrui. Mi reliefigis la fakton ke instruistoj celantaj antaŭ ĉio komunikadon ofte prezentas al siaj lernantoj taskojn kiuj ekzamenas preskaŭ nur gramatikon aŭ elementojn de la lingvo parkere lernitajn, kaj kial tio efike subfosas la laŭdindajn intencojn de la instruisto. Per abundaj ekzemploj el ekzamenoj en la angla, la hispana, kaj Esperanto mi demonstris kiel distingi inter la du specoj de taskoj: tiuj kiuj mezuras nur konatiĝon. kun la instrumaterialo, ekzemple kun gramatikaj konceptoj kaj ekvivalentoj de nacilingvaj vortoj, kaj aliaj kiuj klare indikas ĉu aŭ ne la lernanto kapablas apliki tion rekonante la ĝustan uzon de la lingvo kaj mem esprimante sin senprobleme en nova situacio, kiel neeviteble devas okazi en la vera interkomunikado. Pro tio ke la instruistoj ne nur aŭskultis sed kunlaboris en grupetoj ĝis ĉiuj komprenis la esencan diferencon, kaj poste devis mem krei divers-specajn ekzamenerojn laŭ la klarigitaj kriterioj, ĉiuj ricevis kun la multpaĝa disdonita materialaro ĉion necesan por transporti laŭelekte al siaj kolegoj la prezentoformon kaj enhavon de la seminario, tiel ke centoj da aliaj instruistoj tra preskaŭ tuta Usono povis tion profiti.

Tiuj instruistoj do fariĝis kvazaŭ subtrejnistoj, pretaj por helpi pri specifa temo al spertaj kaj nespertaj kolegoj kaj pli memfide progresi en la propra instruado kaj en sia ĝenerala kapablo altigi la instrunivelon en sia medio.

Kiel mi aludis antaŭe surbaze de propraj spertoj, laŭ mia sincera opinio multaj neinstruistoj posedas la necesajn kvalitojn por fariĝi akcepteblaj instruantoj de Esperanto. Pro tio, ĉiu esperantisto potenciale povas esti kandidato

931IPRe 3

— pàgina 4 del PDF —

por instrui la lingvon, kaj tion ni ne devus malkuraĝigi! Tamen necesas ke Lom, da, manifestu lernpretecon kiel ankaŭ humero rilate pedagogion

j lingvoscion, kaj objektivan rekonon de iliaj izoraj kapablolimoj. Kaj plue, mi absolute ne deziras kuraĝigi amat OPa = ofesio certe troviĝas inter la plej econ, [ar IRE i. komprenu la —— kekiren po = imuno Muloj igi la lernadon de alia iOiduo, kiol cero fees l rolon de instruanto, povas fariĝi konsiderinda avantaĝo por la Movali kaj specife por niaj instruaj celoj inkluzivi ilin kaj ne malhelpi ilian kunlaboron.

Kion provizi por tiaj okazaj instruantoj kiuj ne povos dediĉi tempon al oficialaj universitatnivelaj kursoj pri pedagogio, aŭ al plursemajna aŭ plurjara programo por plene kompetentiĝi pri la instruado de Esperanto? Nu, en niaj kongresoj kaj aliaj kunvenoj ni povus enprogramigi prezentaĵojn kiuj celus tian publikon sed samtempe utilus al jam preparitaj instruistoj. Planantoj tutcerte konsideru inkluzivi specifajn prezentojn pri lingvaj malfacilaĵoj, kaj tiuj prefere ne malatentu erarkorektan ekzercadon de la ĉeestantoj. Se iel eble, la prezentantoj provizu poste restudeblan instrumaterialon. Multe utilus specifaj atentigoj pri la plej oftaj mispaŝoj de novaj instruistoj, kun diskutado pri kial kaj kiel eviti ilin. Tiaj estus ekzemple tro rapida prezento de la lingvomaterialo, tro da detala teoria klarigado kaj maltro da praktiko, malofta uzo de la lingvo mem, multe da parolado fare de la instruanto kompare kun la lernantoj, kaj manko de re-prezentado de la materialo por pli internigita lernado. Individuo sen fakaj studoj eble ne konscius ke en plejmultaj situacioj ekzistas abisme inter klasĉambra «lernado» kaj vera alproprigo de la lingvo por senĝena komunika uzado (kio cetere parte klarigas la fenomenon de la «eternaj komencantoj»). Ankaŭ gravas konscii la fakton ke ne ĉiuj personoj lernas egale: iuj lernantoj kutimiĝis dependi multe pli de la skriba formo de la lingvo ol aliaj, kaj rezistas lernadon kiu baziĝas ĉefe sur imagbildoj aŭ senpera aŭskultado. Unu ĉefa problemo por nesperta instruanto estas tro limigita perspektivo: ĉiu emas instrui laŭ la modeloj observitaj dum la propra lernado, aŭ laŭ pure personaj spertoj kaj antaŭjuĝoj, kaj malfacile konceptas novan vojon. Kaj eĉ se oni ekvidas alian eblecon, se oni ne sentas sin komforta pri ĝi, oni emas post senkuraĝaj provetoj repreni la malnovajn kutimojn. Eĉ lernantoj en kursoj pri pedagogio ofte rezistas novajn metodojn kiujn ili mem ne spertis, kaj foje retiriĝas al pli konataj sistemoj, eĉ kiam tutklare montriĝas ties gravaj mankoj por lernantoj malpli diligentaj aŭ talentaj ol ili.

Kiam mi unue alvenis al mia nuna posteno, la antaŭan jaron furoris en la rusa sekcio la aŭdvida kurso de Cr€dif. Pro tio oni decidis alpreni tiun saman sistemon por la hispana. Tamen rezultis granda fiasko ĉar niaj studentoj ne estis same motivitaj kiel tiuj de la rusa kaj forte rezistis la metodon, kreante al si propran skribformon de la lingvo kaj plendrifuzante la memorŝarĝon necesan por rilatigi bildojn kaj nur aŭdatan dialogmaterialon. Sama kolegio, sama klas-strukturo. Malsamaj kondiĉoj. La postan jaron la ŝajna sukceso de la rusa programo montriĝis ĥimera, ĉar la nova lernantaro havis nek similan talenton nek la pozitivan sintenon de la pasintjara. Eks-studentino pri la rusa antaŭe rekomendinte tiun sistemon al la hispana sekcio, okaze de vizito al mia klaso pri metodiko reprenis sian rekomendon rezulte de postaj instruspertoj.

4 e IPR93:4

-—

Kiajn eblecojn ni pripensu por instrutrejnado?

Do ni ne neglektu la instruantojn. Kaj ni povas eviti ian ŝajnan elitismon provizante programojn kiuj enhavas utilajn konsilojn kaj novajn ideojn por ĉiuj partoprenantoj. En ĉi tiu sekcio mi donu kelkajn ekzemplojn de tio kion oni sukcese realigis antaŭ ol pritrakti la enhavon de instrupretigaj kursoj. En unu horo dum regiona, nacia, aŭ internacia aranĝo ses spertaj instruistoj povas fari ses diversajn individuajn prezentaĵojn pri unu instrutekniko kiu montriĝis aparte sukcesa por ili. Se ili disdonas la koncernan materialon, ĉiuj ĉeestantoj ricevas ses tuj utiligeblajn ideojn por plivigligi siajn klasojn. La preparŝarĝo por la instruistoj ne estas tre granda, ili povas elekti la plej sukcesan el siaj lecionspertoj, kaj el la vidpunkto de la ĉeestanta publiko, tiuj ricevas varian kaj plejofte malenuigan programon kiu devigas al la prezentantoj esprimi sin maksimume klare kaj koncize. Ne surprize ke tiaj programeroj fariĝis sufiĉe popularaj kaj intereskaptaj inter la lingvoinstruistoj, kompare kun konkurencaj unuhoraj prelegoj, kaj ili ofte troplenigas la plej grandan salonon disponeblan.

Evidente ne ĉiuj kiuj bezonas trejnadon, aŭ kiuj povus kunlabori en la antaŭenigo de la trejnado mem, povas esti liberaj tempe kaj finance por profiti eĉ unu plursemajnan aranĝon. Se ni devas utiligi semajnfinajn aŭ kelktagajn kursetojn, ni tiakaze limigu la celojn kaj provizu specifan fokuson kiu certigas, ke ion konkretan reportu la partoprenantoj por pliefikigi siajn klasojn. Unu bona tiuspeca iniciato estas la pasintnovembra kvartaga kurso ‘Instrui komunike’ gvidita en Poprad de Stefan MacGill, en kiu li prezentis la situacikomunikan metodon kaj ekzercis la partoprenantojn surbaze de sia lernolibro Tendaraj Tagoj. Tiaj praktikaj intensivaj kursoj estas k.e.p. ofte ripetindaj kaj subtenindaj. Mi persone sekvis tri tiajn, helpinstruante en unu el ili, pri la parolkompetentigo de lernantoj de la hispana lingvo. Rimarkinda estis en mi mem kaj en la partoprenantoj la nemezureble granda influo de ĉiu seminario en niaj instrukonceptoj kaj klasĉambra praktikado, kiel ankaŭ en nia sinteno kiel instruistoj kunlaborantaj por pliproksimigi nin al difinita celo. Post unu seminario, dum la sekvanta jaro ni ĉiuj interŝanĝis materialojn, spertojn, konkludojn, tiel ke pluvivis la laboro kaj la helpo kiun ĉiuj ricevis unu de la aliaj. Mia grupo inkluzivis seson da verkintoj de jam publikigitaj lernomaterialoj, kaj en la postaj jaroj aperadis la rezultoj en pluraj tutnacie uzataj lernolibroj, kio helpis transformi la instruadon de la hispana lingvo en Usono. Depende de la partoprenantoj kaj de la organizado, tiaj seminarioj povas post nur kelktaga kunlaborado multe pli vaste influi la kvaliton de la instruado ol supozigas la mallonga tempodaŭro kaj la nombre limigita kunestantaro.

Alia ebleco por seminario de jam spertaj instruistoj estas organizi ĝin laŭ la principoj de la usona sistemo de «nefermitaj spacoj». La partoprenantoj estu maksimume pretaj dividi materialojn, scion, kaj sperton kun la aliaj, sed oni ne havu antaŭe elpensitan tagordon. Komence de la seminario Oni arigu kaj organizu ĉiujn demandojn kaj temojn kiuj plej gravas al la individuaj ĉeestantoj por ke ilin sisteme pritraktu laborgrupetoj resumontaj por la aliaj siajn dezirojn, demandojn, help-petojn, diskutojn, proponojn, konkludojn, solvojn de problemoj, kaj ĉiujn aparte helpajn kontribuaĵojn. Same kiel en la instruado, ni evitu ŝabloniĝon de niaj proceduroj en kunvenoj kaj seminarioj.

93:1 IPR e 5

— pàgina 5 del PDF —

Kiel ni orientu klasojn kaj seminariojn pri metodiko?

Ni supozu adekvatan tempon por prezenti profesinivelan trejnoperiodon por instruistoj, ĉu en la kadro de universitata studprogramo aŭ kiel sendependa du- aŭ tri-semajna intensiva kurso. Kio prezentiĝu al la studentoj kaj kiajn prezentmanierojn utiligu la trejnisto? La respondo devas esti individua, ĉar la kursgvidanto povas kaj devas elekti el inter multaj eblaj vojoj, inkluzivante tiujn aspektojn kiuj ŝajnas plej esencaj por la partoprenantoj kaj preterlasante aliajn por kiuj simple mankos tempo. Se kunstudas novicoj kaj jam spertaj instruistoj, oni zorge atentu ke la plimulto de la kursenhavo estu senprobleme alirebla por la novuloj kaj samtempe stimula por la aliaj. Miasperte tio estas atingebla per saĝa elekto de la studmaterialo kaj bonvenigo en la klasdiskutoj de la problemoj kaj reagoj kiujn nepre deziros komuniki la nenovicoj.

Observinte dum la jaroj multnombrajn brilajn instrutrejnistojn, mi unue deziras atentigi pri unu serioza problemo potenciale negativa por nia laboro. Ĉar en la Esperanta instrumondo la tiurilata konflikto lastatempe reaperis, ni ekzamenu kiel fronti ĝin en niaj kursoj sen etoso de konkurencado kaj nenecesaj malagrablaj tensioj. Temas pri la tendenco de sukcesa instruisto konvinkiĝi pri la valoro de unusola metodo kaj senlace pledi por ĝi, insiste argumentante kontraŭ ĉio alia. Mi devas konfesi, ke pri tiu emo ankaŭ mi ne estis senkulpa. Certe tio estas tute komprenebla, ĉar se oni investis multe da tempo, por ne paroli pri profesia prestiĝo, por antaŭenigi difinitan metodon kiun oni mem sukcesigis en la praktiko, estas nature ke oni deziras tion komuniki al aliaj (ĉu aŭ ne oni serĉas disĉiplojn…), kaj eble oni ankaŭ malemas preni la tempon por riski ion tute novan! Pri tiu punkto mi lernis humilecon de unu el miaj mentoroj, profesoro nacie rekonata en la sepdekaj jaroj pro sia sukcesa sindediĉo al la t.n. individuigita instruado, en kiu sistemo la lernantoj tralaboras propraritme sinsekvajn pakojn da materialoj ĝis superrego pri la enhavo. Li en sia vojaĝado kaj interparolado kun centoj da instruistoj konatiĝis kun instruistino kiu plore informis lin ke ŝi intencas eksiĝi el la instruprofesio. Demandite pri la kialo, ŝi klarigis ke ĝis antaŭ du Jaroj ŝi treege sukcesis instrui laŭ la tiutempe laŭmoda parol-aŭskulta metodo. La lernantoj entuziasmiĝis, kaj ŝin laŭdis gepatroj, kolegoj, kaj administrantoj pro ŝiaj elstaraj atingoj. Post seminario pri la individuigita lernado, ŝi konvinkiĝis ke por vere kontentigi la bezonojn de la lernantoj ŝi nepre devas forjeti sian malnovan instruproceduron kaj alpreni la novan. Sed por ŝi tiu ŝanĝo estis katastrofa. Ŝi streĉe laboregis preparante materialojn kaj korektante ekzercojn kiuj nur tedis la lernantojn, kaj tute perdiĝis la entuziasmo antaŭe spertita de ŝi kaj de ŝiaj lernantoj. Pro tio ŝi konkludis, ke ŝi malsukcesis kiel instruistino kaj devis fari konsciencan decidon forlasi la profesion. Feliĉe, la profesoro klare kaj insiste konsilis al ŝi instrui denove laŭ la metodo kiu antaŭe tiom sukcesis. Li krome certigis al ŝi, ke la grava faktoro nepre ne estas la teorie pli bona valoro laŭ ies opinio de tiu aŭ alia metodo, sed kio plej bone funkcias por specifa instruisto en specifa situacio. Ŝi sekvis la konsilon, kaj denove tiel sukcesis en la elektita profesio ke ŝi ne nur ne perdiĝis al ĝi sed povis daŭre inspiri siajn lernantojn kaj kolegojn per la efikeco de sia laboro. Katastrofo evitita kaj leciono lernita.

6 e IPR93:1

”Trovi la plej konvenan metodon por la instruisto kaj situacio.” S-ino Sofino Mensen (Nederlando) instruis eksterlandajn junulojn en la kulmina semajno de 5-landa eksperimento de ILEI en Namuro, Belgio en 1977. Eĉ post tiom da regula instruado, s-ino Mensen aliĝis al la kurso de d-ro Charters en KCE (9-17 julio), kie eblos konatiĝi kun novaj metodoj, teknikoj kaj ideoj.

Kian lecionon tio havas por ni se ni kunigu ĝis maksimumo niajn fortojn?

En miaj klasoj pri lingvoinstrumetodoj mi komence de la kurso donas al la studentoj la finan taskon: prepari detalan kaj ampleksan skribitan respondon al la demando kiel ili proponus instrui sian elektitan lingvon al difinita lernantaro. Ili devas pravigi la uzon de la memelektita metodo, pritrakti antaŭvideblajn problemojn pro tiu elekto kaj iliajn solvojn, kaj inteligente montri ke ili plene komprenis ĉiujn faktorojn kiuj influas tiun decidon kaj kial por ili persone tiu ŝajnas esti la plej bona vojo por atingi la deziratajn rezultojn. :

Ofte surprizas min kiom diferencas la perspektivoj montritaj en tiuj studoj. Tute ne malofte studento konvinkiĝas pri la valoro de metodo kiun mi mem persone ne elektus, sed la studo evidentigas ke ĉiuj plejgravaj faktoroj estas digestitaj, kaj plejofte post ebla rerigardo de la enklase faritaj videobendoj kaj certe pripensado pri mia observado de la specimenaj klasoj instruitaj mi konkludas ke la lernanto kredeble faris ne tro malsaĝajn decidojn tiurilate.

Mi per tio tute ne deziras pledi por ia arbitra eklektikismo en la elekto de instrutekniko, ĉar aserti ke «mi elektas el ĉiuj metodoj tion, kio plej konvenas por mi kaj miaj lernantoj» povas kaŝi mankon de deziro serioze konsideri la demandojn, aŭ eble sindefendemon, maldiligentecon, eĉ simplan diletantecon. Kontraŭe, la lernantoj prefere konatiĝu kun la psikologiaj, pedagogiaj, kaj lingvistikaj teorioj sur kiuj baziĝas la plej akceptitaj instrumetodoj, ĉar nur tion farinte ili povos inteligente taksi ilian valoron kaj tiun de novaj elpaŝoj kiuj certe prezentiĝos por konsidero en la estonteco.

931IPR e 7

— pàgina 6 del PDF —

Ankoraŭ pri multaj esencaj aspektoj de lingvolernado ne finiĝis akra debatado. Mi “donu nur kelkajn ekzemplojn. Ĉu «lingvolernado» kaj «lingvoakirado» aŭ natura alproprigo kaj uzado de lingvo estas tiel ekskluzivaj kiel asertas usona psikologo Stephen Krashen? Ĉu duan (aŭ trian) lingvon oni ensorbu «kiel la patrinan lakton» por uzi la metaforon de Andreo Cseh, aŭ ĉu la lernoprocezo estas tute malsama, kiel asertas kontraŭantoj de «rektaj» kaj

naturaj» metodoj kiuj konstatas, kiel atentigadis al ni i.a. Irena Szanser, ke sendepende de la metodo uzata, konstante ĉeestas en la menso de la lernantoj la strukturoj de la gepatra lingvo. Ĉu aŭ ne devus havi eksplicitan rolon la gepatra lingvo en la klasejo aŭ en studmaterialoj? Ĉu gravas atenti interferadon de la gepatra lingvo, de aliaj lernitaj lingvoj, de jam studitaj sed ne plene posedataj strukturoj de Esperanto mem? Danĝera marĉo por nepreparita naviganto! Kaj ni ne forgesu la alian esencan demandon: ĉu Esperanton ni instruu samkiel etnan, fremdan lingvon, kaj se ne, en kio konsistas la apartiĝo de la vojoj?

Resume mi lernis ke preskaŭ senescepte ĉiu metodo iel respondas al necesa elemento en la lernado aŭ alproprigo de lingvo, aŭ al psikologia deziro de ĝiaj lernantoj aŭ de la instruisto. Ankoraŭ multe uziĝas la «tradiciaj» gramatikotradukaj lernolibroj kaj instrumetodoj kiuj estis mia ĉefa lingvodieto en la brita lerneja sistemo. Tiuj respondas al la «komforto» de lernantoj kiuj deziras klare kompreni ĉiun lernopaŝon kaj studi lingvon same kiel ili lernis regi ĉiun alian studobjekton. Kaj aŭtodidaktoj, kiuj konsistigas kiel ni bone scias ne malgrandan parton de niaj lernantoj, malfacile povis krei al si realecan komunikosituacion, kvankam iom ŝanĝis tion nia epoko de rapide evoluanta komunikado pere de teknologiaj helpiloj kiel komputiloj kaj telesendiloj.

Post studado laŭ tiuj tradiciaj modeloj, okazis mia unua «kulturŝoko» pri instrumetodiko kiam mi partoprenis en unu el la lastaj seminarioj pri lia rekta metodo prezentitaj de nia esperantista instrumajstro Andreo Cseh. Tuj mi ekkonsciis la grandegajn avantaĝojn por aŭskultokompreno de parola prezento de la lingvo, la memfidon kiu venis de konstanta grupripetado de la lingvomaterialo, kaj praktikan uzadon de la lingvo kontraste kun teoriaj klarigoj nacilingvaj kaj tradukado de unu lingvo al la alia. Jam mi fariĝis disĉiplo! Mi tamen havis okazon nek prediki nek praktiki tiun evangelion, ĉar alveninte al Usono mi trovis min meze de la parol-aŭskulta revolucio, kaj devis strebi internigi al ĉiu unuopa lernanto perfektan prononcadon, kaj rapidekzerci ilin pri longaj dialogoj ĝis tiuj restis por ĉiam gravuritaj en la memoro.

Pro tio ke malgraŭ ĉiuj klopodoj, registare apogitaj retrejnseminarioj por instruistoj, kaj ofte brile viglaj klasoj, lamis la komunika kapablo eĉ de la plej talentaj lernantoj, dum la sepdekaj jaroj la neeviteblan grumbladon sekvis protestkrioj kaj komencis tranformiĝi denove la lingvoinstrua scenejo.

Rezulte, en la okdekaj jaroj disvolviĝis tri sistemoj paralelaj sed kelkrilate konkurencaj por ataki la problemon de la lamanta parolkomunikado. Sandra Savignon kaj aliaj substrekis la neceson de komunikado antaŭ ĉio (kaj certe antaŭ la tradicia studo de gramatiko) sekvante la devizon «korektado bremsas komunikadon.» Alia vera movado al kiu mi frue aliĝis bazis sin sur la intervjuo por ekzameni parolkompetentecon kiun jam de jardekoj uzas la usona registaro por taksi la pretecon de kandidatoj por eksterlandaj postenoj.

8 e IPR9311

ME rame ge ENTO

Oni konstatis ke la lingvoniveloj de ekzamenatoj estas klare mezureblaj, kaj ke krome je ĉiu komunika ŝtupo rimarkinde similas ilia kapablo uzi difinitajn strukturojn de la lingvo, kaj ne utiligi aliajn. El tio oni komencis analizi kiam oni nature kaj plej efike enkonduku specifajn strukturojn, kaj trovis ke la ekzercado en realecaj situacioj multe kontribuas al suprenpuŝado de la komunika lingvokapablo de la lernantoj. Instruistoj kaj lernejsistemoj komencis ĉiam pli bazi siajn kurscelojn kaj ekzamenadon ne sur gramatikaj ŝtupoj lernitaj sed sur komunikoniveloj atingitaj. Tria movado, la aludita «natura» skolo de Stephen Krashen kaj Tracy Terrell, reliefigis la neceson de aŭskultoperiodo antaŭ la parolado, kaj konstruis sur la premiso ke aŭskultado de la lingvo devas esti fundamento por ĝia vera akirado. Kio’en unu aspekto revenigas nin al karakteriza trajto de la rekta metodo, kiel okazis en Usono pri la instruado de la angla kiel dua lingvo. En tiu situacio oni trovis ke pro la kutima ĉeesto de diversnaciecaj lernantoj en unu klasĉambro (unu el dekdu enloĝantoj de Usono estas enmigrinto) ne estis praktike uzebla ilia gepatra lingvo. Ankaŭ tio reciproke influis en la instrumetodoj por fremdaj lingvoj.

Post persona konatiĝo kun tiel diversaj metodoj, mi ĉiam pli konscias pri iliaj avantaĝoj kaj mankoj por difinitaj situacioj kaj lernantoj. La metodo kiun mi elektas varias laŭ la sperto de la lernantoj kaj konsisto de la grupo, sed mi nun provizas k.e.p. multajn lerneblecojn kaj alirojn al la materialo por ke ĉiu individua lernanto kapablu ĝis certa grado elekti sian preferatan vojon. Se ni elektas rektan metodon, ni devas pripensi tiujn lernantojn por kiuj ĝi emas resti fundamente frustracia. Ni aŭ modifu la metodon, aŭ provizu helpmaterialojn aŭ -spertojn kiuj ebligos al ili plene partopreni en la klaso. Tiajn demandojn devas nature pritrakti bona kurso pri metodiko.

Mi bone memoras ke kiam mi ekinstruis la hispanan en Kalifornio, la lernolibro uzata en la hispana sekcio estis tre tradicia. Mi do kreis aldonajn materialojn por plifortigi la komunikan kapablon de la klasanoj. Tio sukcesis pli ol mi estus supozinta, parte pro tio ke la klarigoj en la lernolibro estis tre memkompreneblaj kaj komfortigaj al la lernantoj. Eĉ pli bone, mia aldona dialoga klasmaterialo direktiĝis al la konversacia flanko kiun deziris sperti tiuj studentoj sed kiu tute mankis en la libro mem. Ni feliĉe disponas hodiaŭ por la pli junaj lernantoj du kajerojn de Tendaraj Tagoj. Tamen se tiuj materialoj ne haveblas aŭ ne taŭgas en nia situacio, nepre ni devas scii adapti aliajn pli tradiciajn se ni havas malsaman instrucelon ol la verkinto de la lernolibro.

Por tion lerni, plej utilas gruplaboro sub la gvido de la trejnisto, kaj poste se oni kopias kaj distribuas la prilaboritajn materialojn, ĉiuj reportos hejmen klarajn ideojn kaj konkretajn ekzemplojn pri kiel fari tian adaptadon.

Pri kiuj specifaj lingvoelementoj kaj helpiloj oni studu?

Kiajn demandojn ni havas pri prononcado? La instruisto nepre donu k.e.p. bonan modelon kaj sciu kiel priskribi la artikulacion de specifaj sonoj por tiuj lernantoj kiuj ne facile kaptas ilin. Kiom emfazi la prononcadon komence? Pri tio ekzistas kontraŭaj opinioj, kaj pro tio la instruisto devas scii la kialon de tiuj kaj decidi kion fari, restante ĉiam preta por eventualaj modifoj laŭ sia observado. Post korekto de komunik-malhelpaj misprononcoj, ĉefe gravas, kiam temas pri demandoj rilate prononcadon kaj intonacion, atentigi la lern-

93:1IPRe 9

— pàgina 7 del PDF —

antojn pri la plej ri j nacilmevavi i ili tiajn laŭ ŭ mildigu kaj fine, rimarkeblaj nacilingvaj influoj, por ke ili tiajn li ĝis aŭdu, Or mi aparte gravas la pedagogie apli ingvistiko, sed tiurilata diskuto noce aas alian tutan arko Sutiĉa dE e ĉie ke restas multaj kampoj apo. „Ma tereno, ĉar kiel atentigis lastatempaj artikoloj en IPR, niaj E, I ora ioj, de gramatikaj demandoj kiel ekzemple la uzo de la akuzativo, Pei = kria kaj m volitivo, ankoraŭ ne donas al la lernantoj klare komprenflu di Ĉe FI lgItajn regulojn kiuj respondas al la intuicia uzado de la plej mu Lio ntaj posedantoj de nia lingvo. Pri la akuzativo, kiom el ni pensis pri ; L agogiaj implicoj de la fakto ke la neuzo de la -n finaĵo estas multe pli acile klarigebla ol ĝia uzo? En multaj lernolibroj (bone ekzemplo estas la ĵus represita Step by Step in Esperanto) aperas tiel malfrue ekzemploj de la akuzativo ke studantoj de la libro povus pensi (kaj efektive pensis) ke tio estas ĝena, superflua balasto en la lingvo. En la vera komunikado, kiun formon oni unue uzas? Kompreneble: «Saluton!» Ĉu ni ne povas pli efike fronti la problemon» de la akuzativo psikologie kaj pedagogie? Pri -ig- kaj -18-, gravas uzi terminojn kiel «unu-ligaj kaj du-ligaj verboj» kiel en Tendaraj Tagoj, ĉar la nocioj de transitiveco kaj netransitiveco estas tro abstraktaj por plej multaj lernantoj, eĉ plenaĝuloj. Ĉu oni povas pli sisteme klarigi la tutan uzadon de tiuj sufiksoj? Laŭ mi jes, kvankam mi trovas tion farebla nur se ni akceptas la premison de la gramatika karaktero de la Esperantaj radikoj. Ekzemple, “konstrui-konstruiĝi» ne funkcias same kiel «beli-beliĝi»: se oni apartigas verbojn en unu kategorion kaj substantivojn kaj adjektivojn en alian, la uzado de tiuj sufiksoj, kiel ankaŭ de aliaj strukturaj trajtoj de la lingvo,

”..«kial oni legu literaturon, kaj kiajn praktikajn avantaĝ

ojn tio donas proprigo de Esperanto kaj ĝia kulturo, sed ankaŭ por Fe satos s Grupo de lernantoj el Zagrebo .en 1992 ekkonis la riĉecon de nia

ne nur por la alpirito kaj vivspertoj.”

Ĥ literaturo la unika biblioteko de s-ro Karoly Fajszi en Budapeŝto. Cet per vizito al nis kiel lernanto antaŭ 16 jaroj la ILEI-semajnon Ĉu Ma = illa instruisto partopre-

10 e IPR 93:1

NA Gate

DO INUTOOS]

fariĝas pli klarigebla. Kaj menciindas la volitivo: oni kutime instruas nur la imperativan formon de rektaj ordonoj kaj ne rimarkigas, ke la uzo de la -u finaĵo respondas al klara influrilato aŭ reago (kaŭzo kaj efiko) inter la du agantoj: «mi insistas ke li venas» – raporto; «mi insistas ke li venu» – influo. Do mi ripetu ke gramatiko estu por la instruisto la reguloj kiujn intuicie uzas bonaj parolantoj kaj ne la trosimpligita, falsigita priskribo preferata de kelkaj lernolibroj kaj propagandistoj. La lernantoj komprenu ke gramatikaj malfacilaĵoj kutime fontas ne el Esperanto sed el la gepatra lingvo, kaj kvankam komence la instruisto eble bezonas iom pli da tempo por tion konsciigi al la lernantoj kaj instrui la strukturon de Esperanto konsekvence laŭ daŭre aplikeblaj kriterioj, la fina rezulto estos pli rapida kaj pli natura internigado de la intuicioj de la plenkapablaj posedantoj de la lingvo.

La diversajn lingvokapablojn ni atentu instrui laŭ inteligentaj kriterioj. La aŭskultokomprenadon, aparte se ĝi estas aŭ povas esti vera fundamento de lingvoakirado, oni lernu instrui. Certe mia relative senĝena uzado de Esperanto ŝuldiĝas unuavice al la fakto ke post lernejaj tagoj mi povis aŭskulti preskaŭ ĉiutage dum duonhoro la elsendojn de Pola Radio. Tiajn spertojn oni povas pli sisteme rekrei en la klasĉambro kaj por eksterklaseja ekzerciĝado. Ni lernu instrui la parolan komunikadon, konsciante la barilojn psikologiajn kaj lingvajn kiuj bremsus la progreson de niaj lernantoj al tiu dezirata celo. Ni konsciu ke «legado» por neinstruitoj estas en la komenco malmulte pli ol deĉifrado kaj tradukado, kio ne helpas kuraĝigi al la lernantoj fariĝi pasiaj legantoj de nia literaturo. Kaj se ni instruas literaturon, ni ne forgesu ankaŭ instrui al la lernantoj — kaj fakte tio povas veni de la lernantoj mem en grupa diskutado — kial oni legu literaturon, kaj kiajn praktikajn avantaĝojn tio donas ne nur por la alproprigo de Esperanto kaj ĝia kulturo sed ankaŭ por la homa spirito kaj vivspertoj. Kaj pri kulturo, ni ne forgesu ke pere de Esperanto oni povas aliri tiun kulturon kiu unuigas kaj ne dividas (kiom ofte fiaskas la fremdlingvaj klasoj pri tiu punkto!), kaj ke nia lingvo ja havas propran kulturon kies instruadon ni ne neglektu. Kaj en landoj kie la «multkulturismo» («Usono estas salatujo, ne fandujo!») fariĝis «politike korekta», ni konsciigu la seriozan edukan funkcion de Esperanto, kiu pli ol iu alia lingvo-studado reliefigas la avantaĝojn de homkultura unueco bazita sur rekono de la valora kontribuo de ĉiu individua etna kaj nacia kulturo. Kaj la skribado celu al verkado, ne nur al skriba reaperigo de ŝablonaj parolekzercoj.

Konklude, ni estu en la avangardo de la lingvoinstruado kaj demonstru ke Esperanto povas fundamente kontribui al tiu profesio kiel preparsperto por lingvostudado kaj kiel pilfortigilo de la instruado de aliaj studobjektoj. Kaj ni ne postlasiĝu de la teknologio, ĉu videa, ĉu komputila, ĉu alispeca. En Usono, kreiĝis nova entrepreno (SLIC) kiu ĉi-jare lanĉas al la merkato unikan sistemon «SpeakToTheWorld» por subteni lingvolernadon pere de komputilo. Profitinte multjaran sindediĉon al la projekto fare de esperantisto-programisto Denis Ferland, jam produktiĝis eksperimentaj materialoj por sistemo kiu utiligas tekston, grafikaĵojn kaj altkvalitan sonon. Tiu laboro jam estas nacie rekonita, kaj Esperanto dekomence estas esenca parto de la projekto. Do ankaŭ tiukampe ni povos progresigi nian aferon, kaj en la venontaj jaroj ni ne subtaksu nian kapablon multon atingi per kaj por la instruado de Esperanto.

93:1 IPR e 11

— pàgina 8 del PDF —

Kreeca edukado Ou-yangDong-Liang I. Graveco Kreeca edukado, kiu estas nova temo de edukada reformo en Ĉinio, havas tre

gravan pozitivan kaj historian signifon al la evoluo de produktado kaj al la progreso de la scienco kaj tekniko.

De elementa lernejo ĝis universitato, la studenta tempo en lernejoj estas maksimume deksep aŭ dekok jaroj, kiuj signifas nur dudek procentojn de la tuta homa vivo. Tamen, tiuj jaroj estas startpunkto de laborado kaj fonto de potenco en la estonta vivo. Tio ĉi ne signifas, ke la instruisto transdonas ĉiujn sciojn al la studentoj, kiujn ili bezonos en sia laboro. Dum tiu mallonga periodo la ĉefpunkto estas tio, ke la instruisto devas direkti la studentojn kiel kree ricevi kaj apliki sciojn. Estas plej grave kiomgrade kreece instruas la instruistoj kaj kiomgrade kreece studas la studentoj.

Estas mitologia historio en Ĉinio: la mitviro Li Dong-bin povis «tuŝi ŝtonon si ŝanĝi ĝin en oron». Junulo vidis kaj enviis tion. Lŭ Dong-bin demandis lin:

u vi volas oron? — do, prenu ĝin». Sed la junulo deziris liajn fingrojn anstataŭ la Oron. Kial? Car li komprenis, se li dezirus oron, unu estus unu, dek estus dek, liaj posedaĵoj finfine estus limigitaj; tamen se li ricevas la fingrojn kaj tuŝas ŝtonon kaj ŝanĝas ĝin en oron, li povos esti riĉulo, kies riĉaĵoj estas senlimaj.

Liŭ Dong-bin estas kiel instruisto, la junulo kiel studento. Oro estas pronomo de pretaj scioj. Fingro estas krei instruon kaj kapablo de kreeca apliko al scioj kaj teknikoj.

Instruisto devas emfazi kapablojn de studentoj studi kaj kreajn sciojn kaj teknikojn de la instruado. Kapablaj geedukistoj, nuntempe kaj pasinttempe. en Cinio kaj eksterlande, ĉiam emfazas ĝuste disponi la ligon inter instruo de scioj kaj evoluo de kapabloj de studentoj. Al kiuj estas instruitaj nur pretaj scioj kaj kies intelekton oni ne ekspluatis atente, ordinare estas robotumaj kaj kreiv-mankaj en la labora praktikado.

Sed kiel ni povas evoluigi kapablojn?

Ni devas elformi studentan kapablon je direkta enprofundigo kaj pleneks-

= etendigo, samtempe ke ni fortigas bazajn teoriojn kaj fundamentajn tekniojn.

Il. Direkta profundigo Evoluo de studenta kapablo ĝenerale estas unuanima kun la enh ado. Ordo de scia akcepto reflektas leĝon de kapabla mo Paro nd estas kompakte rilata kun bazaj scioj. Kvankam diferenca, nutri ka blon tas necese kaj interkompletigite al progresado de scia posedo ĝi . evol iei ta kun tio. Deflankigite de scioj, kapablo estas arbo, kiu ne havas r dik i Kiel la proverbo diras: scio estas forto — forto makroskope esprimas kublon“

12 e IPR 93:1

F—— a nomus

Efika metodo kiu direkte profundigas studentan kapablon estas, ke studentoj skribas observajn tagnotojn; en la instruado oni adoptas sugestan instrumetodon, instruante novajn sciojn oni paŝu de malprofunda al profunda; enkonduku «esploran metodon» en la ripetado de malnovaj lecionoj.

Antaŭ la klaso la instruisto asignas studentojn, kiuj konkludas kaj ordigas koncernajn sciojn. La instruisto elektas tipajn ordigajn formojn, skribas la ĉefan enhavon. Tio ĉi estas projekciata kaj montrata al studentoj kaj klari-ganta de ordiganto. Poste, ĉiuj diskutas kaj koncize resumas ĉion. Tiamaniere la instruisto nutras memstudajn kaj eldirajn kapablojn.

Laŭ la komuna kaj ĉefa problemo en konkludo kaj ordigo, la instruisto establas kondiĉojn esplori problemon, vekas studentan intereson kontinuigi aktivan pripenson, fari rilatan diagramon kaj uzi projekciilon ktp. Do, la instruisto plenumas ne nur la taskon instrui nuntempajn sciojn, sed plue nutras ankaŭ la studentajn kapablojn de analizado kaj sintezado.

NI. Plenekstera etendigo Direkta enprofundigo estas liniece nutri sciojn kaj kapablojn. Plenekstera etendigo. estas stereece evoluigi sciojn kaj kapablojn. Ci tiuj estas sistem-konstruadoj, instruadaj metodoj nutri novan generacion, kiuj havas kreajn potencojn, apartenas al kreeca edukado.

Post kiam ni konigas strukturon, naturon kaj farmanieron de mara-alga acida natrio, tra diskuto pri ekspluatado kaj aplikado de mara-alga acida natrio en manĝaĵ-industrio, pres-tinkturada industrio kaj farbo-industrio, studentaj scioj kaj kapabloj ricevas leviĝon je sterea evoluo.

Instruisto lerta en sia profesio igas la studentojn ricevi la metodojn. Instruisto devas instrui studajn metodojn al studentoj, igas ilin posedi studajn leĝojn. Ding zhaozhong, fama fizikisto diris: «Ne instruu senvivajn sciojn. Instruu studentojn per metodoj, malfermu ilian pensadon kaj transdonu al ili memstudajn kapablojn.» Claude Bernard opinias, ke bona metodo povas igi nin pli bone disvolvi kapablon por apliki naturdonon, sed malbona metodo eble baras la disvolviĝon de kapabloj. Evidente, instrua metodo ludas ege gravan rolon.

Instruisto devas instrui al la studentoj lertecon en observado. La studentoj ne devas nur mekanike parkerigi surfacajn fenomenojn, sed ili devas atente observi karakterizojn de aĵoj kaj kapti naturon de la aĵoj. La instruisto kondukas studentojn konsideri, analizi kaj kompari, li malfermas la studentajn pensadojn. Kiam studentoj anticipe preparas kaj ripetas lecionojn, la instruisto naĵojn post la fermo de libroj. Profunda kompreno iam bele estigas originalajn opiniojn. Komencante la lecionon, la instruisto devas deziri, ke studentoj rimarku lian pensadon. Fermante librojn, la studentoj konkludas kaj resumas kaj deduktas laŭ sian pensado. Tiel studentoj posedas ne nur sciojn, sed ankaŭ

93:1 IPR e 13

— pàgina 9 del PDF —

studajn metodojn kaj leĝojn. Ankaŭ iliaj kapabloj estas nutritaj. Ili ricevas la fingron de Lŭ Dong-bin «tuŝi ŝtonon kaj ŝanĝi ĝin en oron».

«Malelstara instruisto transdonas veraĵojn. Elstara instruisto instruas studentojn por malkovri veraĵojn.» Cu la instruada arto de iu instruisto estas bona aŭ malpli bona, decidas ĉu li povas nutri studentan kapablon malkovri veraĵojn aŭ ne. Ju pli granda tiu kapablo estas, des pli bona estas la instruada efekto kaj des pli alta estas la instruada kvalito.

Ou-yang Dong-Liang, La Dua Mezlernejo Shaoyang-gubernio, Hunan-provinco CN-422115 P.R. Cinio

AEAUGRBSKERASKZSKSERSAZORKAZUAZSZCAZSAZSKERUSEZSHZAUSEZSKSARSAZSASEAVAZGAZSZUAZORTAZUAZSKUANSAZSAGARSASSS INSTRUA PRAKTIKO:

GRAMATIKAJ-LEKSIKAJ EKZERCOJ EHa aperigota ekzercaro de KURUCZ Geza

I. Kompletigu la frazojn baze de la parentezaj esprimoj! . Petro demandis min … (tiu afero).

. Petro demandis … (mi) tiun aferon.

. Ili petis min … (viziti) iliajn parencojn en la ĉefurbo. Ili petis, ke mia frato … (viziti) iliajn amikojn. Sinjoro Bo instruis … (ni) biologion.

. Sinjoro Bo instruis … (ni) pri biologio.

. Mi timas … (neniu).

. Mi konscias … (graveco) de la demando.

. Li estas kontenta … (nenio).

10. Ĉu vi jam renkontis … (tiu problemo)?

OPSINACIPRVDVR

I1. Kiu(j) el la frazoj estas ĝusta(j)? A) Ambaŭ frazoj estas ĝustaj. B) Neniu frazo estas ĝusta. C) Nur la unua frazo estas ĝusta. D) Nur la dua frazo estas ĝusta.

1 Edina manĝis du da ĉokolado.

En Januaro ni laboris nur tri semajnoj.

sir la 2: 2. 1. Tamara kaj sia amiko vizitis teatron. 2. La patro iris hejmen kun siaj kolegoj. . 1. Ĉi tie estas tre varma, ĉu ne? 2. Li estas kuraĝa, timas de nenio.

3

14 e IPR 931

IlI. Kiu vorto estas mislokita?

TIVE E OW PDR”

Ĉiuj libroj kuŝis antaŭ li sur la tablo. Stefano haltis sian aŭtomobilon.

La patro estas du jarojn pli aĝa ol la patrino. Aleksandro estas tiel inteligenta kiel Paŭlo.

La amikino skribas tre bele.

Dimanĉo mi ne lernas en la gimnazio.

Tio estas la kajeroj de mia klasamiko, Aleksandro. . Jen turistoj el Aŭstrio.

. Petro kaj Maria estas tre inteligenta. . Kiom da ĉokolado vi manĝis hieraŭ?

pPPPRPPPRPR

1. A) mamuta C) giganta B) eleganta D) elstara

2. A) senhava C) honesta

B) malriĉa D) povra 3. A) malofte C) denove

B) ree D) fefoje 4. A) abelo C) muso

B) muŝo D) kulo

5. A) semhaltte C) seninterrompe B) konstante D) kelkfoje

6. A) kolumo € C) manumo B nazumo D) krurumo

7. A) kolekti C) sin nutri B) manĝi D) konsumi

8. A) aviadilo € C) boato B) ŝipo D) flosilo

Respondoj:

I. 1. pri tiu afero; 2. min; 3. viziti; 4. vizitu; 5. al ni; 6. nin; 7. neniun; 8. pri graveco; 9. pri nenio; 10. tiun problemon l,

NI. 1.B; 2.D; 3.B; 4.C; 5.A; 6.C; 7D, 8 D. EAS NI. 1.B; 2.C; 3.A; 4.C; 5.D; 6.B; 7.A; 8.A. /

|

93:1 IPR e 15

— pàgina 10 del PDF —

LT— ——TrRR

sran

AMPM

AMPZNSM

IPAD

PROTOKOLO: EKZAMENOJ DE UEA/ILEI por 1992.

San Francisko, Usono, julio CARLSON, Arthur, Cupertino, Usono. ROSILLO VEGA, Joaquin, San Pedro de los Pinos, Meksiko, ambaŭ elemente GALVIN, Charles, San Francisko, Usono. LEONI de LEON, Antonio, San Jose, Kostariko.

RAOLA GONZALEZ, Orlando, Havano, Kubo, ĉiuj meze

Vieno , Aŭstrio, julio

Elementa nivelo ABRAHAMSEN, Jardar E, Eggesbones, N FILALI-WILLI, Renata, Kriens, Svislando HERRERA, Ricardo, San Jose, Kostariko KNUDSEN, Helge, Oslo, Norvegio MAKKONEN, Pentti, Jyvaskyla, Finnlando MICHALKE, Steffen, Auerbach, Germanio RAMAZANI, Yambuka, Kinshasa, Zairio RANNIKKO, Reima, Suomussalmi, Finnl. YAO, Afantchao-Biakou, Notse, Togolando SOUREN, Anneliese, Vaals, Nederlando SCHERFF, Klaus, Germanio

Meza nivelo BERTHELOT, Fabienne, Roterdamo, NL/F BURUTXAGA, Pedro, M, Blanes, Hispanio EMANUELSSON, Agneta, Katrineholm, S FARRENKOPE, Ulrich, Miltenberg, Germ. LAAKSONEN, Terhi, Tampere, Finnlando LAUWEN, Elise, Vught, Nederlando MELBERG, Loftur, Hafnarfjordur, Islando MYNTTINEN, Synnove, Lahti, Finnlando O RIAIN, Sean, Dublin, Irlando PIGNATELLI, Francesco, Mareno, ltalio RADA, Jiri, Ĉeĥoslovakio SHAHRAM, Saber, Kopenhago, IR/DK

Bratislavo, Slovakio, aŭgusto GELETA, Erno, Nove Zamky, CS, meze

Qingdao, Ĉinio, aŭgusto. Elementa nivelo: ZHU Wenzu, Qingdao. CHEN Bin, Qingdao. SUN Yu, Qingdao. YANG Ruihua, Qingdao. ZHANG Long, Qingdao. LIU Shanping, Qingdao.

IDOIDOMOSHOSDI MD ;

HU Qing, Qingdao. ;

LI Ming, Qingdao.

JIANG Min, Qingdao.

LIU Hong, Qingdao.

FU Guiqin, Changsha.

WANG Dong, Qingdao.

FU Ruibiao, Hainan.

WU Wenbao, Qingdao.

WANG Yuying, Qingdao.

RAN Chunlin, Chongaing..

LI Jiagui, Jiangyou.

SHEN Siwei, Huaian.

DU Zebin, Qingdao.

BA Jingke, Changjj.

GAO Ying, Qingdao.

WANG Baiping, Hefei. Meza nivelo:

SHI Xueqin, Zhenjiang.

LU Xishan, Qingdao.

LEE Kim Kiew, Singapuro.

ZHANG Ping, Qingdao.

JIANG Tao, Qingdao.

Jl Yingeng, Shandong.

ZHENG Wenlong, Qingdao.

ZHANG Ping, Qingdao.

CHEN Nei, Qingdao.

HOU Haiyan, Qingdao.

XU Aizhen, Qingdao.

BU Zhanbao, Handan.

ZHANG Ziming, Qingdao.

WU Jianxia, Jiangxi.

Vraca, Bulgario, oktobro HASAN Jakub Hasan, Konop, meze. STANKA Slavova, Stanĉeva, meze.

Zagrebo, Kroatio, decembro SVETLICIC, Gordana, elemente

La Chaux-de-Fonds, Svis., aŭg. Estis kvar kandidatoj sed protokolo neniam atingis ILEI.

Sume sep sesioj en sep landoj, kun sesdek ok (plus kvar?) sukcesintoj, venintaj el 22 landoj kaj 4 kontinentoj. Apartan gratulon meritas la plej granda sesio en Qingdao okaze de la 5a Pacifika Kongreso.

Protokolon kompilis: S. MacGill, aganta ekzamena sekretario. Budapeŝto, aprilo 1993.

16 e IPR93:1

EKLO ore ĝos rere en nnr snonon

Kvoesevzes

mn mumnon

dero

oseon

Coro

eng»

IB. | | | | | |

Pli da ekzamenotoj ol ekzamenontoj!

1992 liveris kontentigan nombron da sesioj kaj sukcesintoj. Tamen, ILEI daŭre ne havas sufiĉajn fortojn por administri la ekzamenojn kaj verkadi testojn. Komence de 1993 la ekzamena sekretario, transpreninta en 1992 la oficon, devis pro familiaj kialoj retiriĝi. Ni dankas al s-ino Hunninck pro la farita laboro, kaj ekserĉas novan oficanton. Sube ni listigas la ĉefajn taskojn, kiuj rilatas nur al la elementa kaj meza niveloj — ni serĉas apartan sekretarion por povi lanĉi la superan nivelon. Vidu punktojn 2 kaj 4 de la raporto pri la estrar-kunsido (ekde paĝo 30 de la nuna numero).

ENSERDPSIRSPFSYDEMSKASPKENSERSESEFSEYSYSEYSEYDSEISFYSYSHXSLASYSIISEYRDSBISEKUSSBISFYSYSSISEAKDMKKXSXYSXSIIA

TASK-PRISKRIBO DE LA SEKRETARIO DE LA ELEMENTAJ KAJ MEZAJ EKZAMENOJ DE UEA/ILEI

1. Teni kontakton kun rajtigitaj ekzamenantoj (IRE) kaj la 6-membra ekzamena komisiono (IEK), informante pri petataj sesioj, la verkado de testoj kaj ĉiuj evoluoj de la ekzamenoj. mi ; Fo

2. Akcepti proponojn (kun biografioj) por rajtigo de novaj IRE-anoj kaj voĉdonigi ilin ĉe IEK. Ciun trian jaron rekonfirmi la konsiston de IRE.

3. Teni stokojn de ekzamentestoj, atestiloj, konsilaroj k.s. Kunordigi kun la prezidanto de IEK la verkadon de novaj testoj. ~i ;

4. Instigi centrojn, asociojn kaj aliaj gastigi ekzamen-sesiojn. Ekzistas dokumento listiganta la kondiĉojn kaj donante konsilojn. bao ;

5. Akcepti de centroj, asocioj kaj aliaj petojn por ekzamen-sesioj, informi ILEI pri tiuj, trovi la necesajn tri ekzamenantojn (inkl. unu prezidanton), liveri ĝustatempe ekzamen-testojn, atestilojn, protokol-folion, konsilarojn.

6. Ricevi, kontroli kaj konservi la protokolojn tuj post la okazigo de sesioj. Informu la prezidanton de IEK pri la rezulto. – :

7. Laŭeble kunordigi la ekzamen-sesion en la Universala Kongreso, aŭ trovi anstataŭanton por tio. Seto j : ; :

8. Liveri necesajn materialojn al regionaj (kontinentaj) kunordigantoj, por ke ili povu memstare agadi, sed ricevi de ili regule raportojn kaj kopiojn de ĉiuj ekzamen-testoj, kiujn ili verkas. ; ia

3 Kompil jaran ————— por aperigo en IPR kaj sendo al UEA pri ĉiu sesio okazinta en ĵus pasinta kalendara jaro.

La pluiro de niaj ekzamenoj dependas je la senprokrasta trovo de sekretario, kiu povos transpreni iujn aŭ ĉiujn el la supraj taskoj laŭgrade kaj kun enkonduka helpo. Normalaj kostoj (afranko, kopiado ks.) estos kompensitaj, ĝis limo konsentota kun la kasisto de ILEI. Bonuso iuspeca estas ricevebla kaze de organize kaj finance sukcesa ekzamena jgro. Interesiĝantoj anoncu vin al la aganta sekretario, Stefan MacGill, Esĉ u. 7, HU-1034 Budapeŝto, Hungario.

93:1 IPR e 17

— pàgina 11 del PDF —

Esperanto-fako por eksterlandanoj en la Budapeŝta Universitato Eŭtvos

1. Internacia koresponda Esperanto-fako komenciĝos denove en la studjaro 1993/94 ekde septembro (poste ĉiun trian jaron)

La 2-4- 1-jara formado (entute 6 semestroj) intencas doni ĝeneral- kaj aplikat-lingvistikajn bazojn por la studado de internacia lingva komunikado, ĝi okupiĝas detale pri la problemoj de interlingvistiko kaj pri diversaj terenoj de esperantologio (priskriba gramatiko, literaturo, movadhistorio).

La bazaj studobjektoj koncentriĝas en la unuaj du jaroj, ĉe kies fino la gestudentoj submetiĝas je ŝtata ekzameno kaj defendas sian diplomlaboraĵon, tiel ili akiras la magistran titolon. La tria jaro ebligos enprofundiĝon en la elektitan fakon (esperanta gramatiko, esperanta li-teraturo, interlingvistiko, lingvopedagogio [por instruistoj], ĵurnalistiko kaj redaktado de eldonoj aŭ komputila lingvistiko). Tio pretigas kandidatojn por doktoriĝo. Ili devos prezenti disertaĵon ene de tri jaroj kaj ekzameniĝi antaŭ doktoriga komisiono.

Postuloj: supergrada diplomo (min. bachelor), bona scio de kaj pri Esperanto, okazos akcepta ekzameno.

Formo: orientiga vizito en septembro 1993, poste po unusemajna rstado en Budapeŝto dum semestrofinoj por prelegoj, konsultiĝoj kaj ekzamenoj. Tiam la gestudentoj ricevas ankaŭ informojn kaj materialojn por la sekva semestro. Dum la semestro ili devas memstare labori surbaze de la disdonita temaro kaj plenumi skribajn taskojn. Kotizo: (laŭ semestroj): 500 dolaroj.

2. Taga Esperanto-fako ĉiujare La 2-jara (kun bazgrada scio de Esperanto), aŭ 2,5-jara (sen scio de Esperanto) formado enkondukas gestudentojn en diversajn terenojn de interlingvistiko kaj esperantologio (priskriba gramatiko, literaturo, movadhistorio, metodiko).

Postuloj: supergrada diplomo (min. bachelor)

Formo: partopreno en la lecionoj de la ordinara taga Esperanto-fako, plue kompletigaj stduhoroj (ĝenerala lingvistiko, enkonduko en la hungarajn kulturon kaj lingvon). Por tiuj kiuj ne scias Esperanton, okazas intensa lingvoinstruado dum la unua semestro.

Rezulto de la studoj: fine de la dua jaro finpretigo de diplomlaboraĵo, ŝtata (kompleksa) ekzameno, akiro de magistra titolo. Kotizo: (laŭ semestroj): 1750 dolaroj.

3. Kompleta universitata formado en taga kurso ĉiujare 5-jara supergrada formado (kombinite kun iu alia fako, partopreno en tagaj kursoj kaj lernado de la hungara lingvo) Postuloj: abiturienta ekzameno Rezulto de la studoj: fine de la 5-a jaro finpretigo de diplomlaboraĵo, ŝtata (kompleksa) ekzameno, akiro de diplomo (magistra grado). Kotizo (laŭ semestroj kaj fakoj): 1750 dolaroj Aliĝo: Esperanto-fako, Eŭtvŭs Universitato, Budapest, Pf. 107. H-1364 Hungario

18 e IPR 93:1

27a ILEI-KONFERENCO kaj 2a GIMNAZIO de ILEI

La Paterna, Valencio 31a julio — 6 aŭgusto 1993

Tiuj du eventoj okazos en Hispanio, tuj post la Universala Kongreso en Valencio. Do, la datoj estas de la posttagmezo de la 31a de julio (sabate) ĝis tagmeze de la 6a de aŭgusto (vendrede) 1993. | sc. |

La situo kaj kondiĉoj estas tre favoraj. Gastigos nin la vilaĝo La Paterna, tuj ekster Valencio (enlande) kaj ligita al ĝia urbocentro per rekta metro-linio. La konferencejo estos tri-stela hotelo nomata «La Paterna’, kiu proponas komfortajn (laŭ niaj normoj — luksajn) klimatizitajn ĉambrojn (unu-, du- kaj prio tajn), kun bano, televido kaj telefono. Ĝi troviĝas rande de la vilaĝo apu oranĝarbaro. La hotelo havas 180 litojn en 70 ĉambroj — ni provizore rezervis 120, sed ni devos anonci definitivan mendon kaj part-pagi anticipe, do senprokrasta mendado estas grava. Tial ni sendas ĉi tiun aliĝilon kaj informilon

PEDAGOGIA DISKUTADO

rekte al niaj sekcioj pli frue ol la apero de IPR 93/1, kie ĝi kromeaperos. =

La hotelo povos disponigi almenaŭ unu klimatizitan kunven-salonon, pliaj salonoj troviĝas en najbara lernejo «La Salle”, kiu entenas elstaran natursciencan muzeon. La inaŭguron ni verŝajne okazigos en la urbodomo de La Paterna, kies instancoj estas helpemaj. Du restoracioj kaj bufedo estas ligitaj al la hotelo. Ĉi tiu hotelo kompreneble kostas pli ol la pli frue celata junular-gas-

— pàgina 12 del PDF —

tejo, sed, pro personaj kontaktoj, ni ricevis tre favoran prezon, kiu permesas al ni praktike konservi la rekorde nealtan guldenan kotizon de la antaŭa jaro. Jen kion ni anoncas por restado en 2-lita ĉambro:

TARIFO A: 340 NLG 1200 SEK 21.000 ESP TARIFO B: 240NLG 800SEK 8000 HUF 3500 slovakaj kronoj.

A: Loĝantoj de okcidenta Eŭropo, Nord-Ameriko, Japanio kaj Aŭstralazio. B: Ceteraj landoj. Post la 31a de majo ĉiuj kotizoj altiĝos je 2096. Studentoj kaj instruistoj de la gimnazio ricevos rabaton de 2096.

e Guldene oni povas pagi al UEA ĉe la konto de ILEI, ilek-a, kun klara indiko ”Por la 27a Konferenco”. La ĝirkonto de UEA estas 378964.

e Svedkrone oni povas pagi al la kasisto de ILEI, adreso kape de la aliĝilo; pĝk. 682117-7.

e La favora tarifo en pesetoj estas nur por loĝantoj de Iberio (Hispanio kaj Portugalio), bv. kontakti la hispanan ILEI-sekcio por detaloj.

e La tarifoj en forintoj kaj slovakaj kronoj estas nur por loĝantoj de reform-eŭropo, kaj estas pagendaj resp. al la hungara ILEI-sekcio (Kovacs Marta, Ady Endre u. 23C, HU-1221 Budapest) kaj E-Centro Poprad. Sobotske nam 6, 058 01 Poprad, Slovakio.

Konferenca temo:

La kleriga valoro de la Esperanto-instruado

Plej ofte ni konferencas pri tio, kiel instrui la lingvon Esperanto, do pri metodoj, manieroj, teĥnikoj, procezoj, rimedoj k.s., krome pri lerniloj kaj ankaŭ pri motivado. Ĉio ĉi celas la alproprigadon de la lingvo. Lingvoj ja estas rimedoj de la komunikado: per lingvo ni esprimas parole aŭ skribe niajn pensojn kaj sentojn, transdonas aŭ ricevas informojn.

En la nuna konferenco ni observu, por kio ni utiligas Esperanton: kion ni komunikas dum la kursoj (ĉeestaj aŭ korespondaj) al niaj lernantoj kaj kursanoj. Kio estas la enhavo, kiun ni esprimas kaj disvastigas pere de Esperanto. La Internacia Lingvo devas peri informojn pri la interetna, internacia eĉ homara civilizo, kulturo, scienco, teĥniko, sporto k.s., ĝi devas ebligi komunikadon pri religioj, edukado, politiko, ekonomio, turismo, artoj ktp. ktp.

Sekve dum la lingvolernado oni ankaŭ apliku la lingvon: ni instruu Esperanton en ĝia funkcio — en komunikado pri realaj, interesaj kaj dignaj temoj.

Esperanton lernantaj personoj havu ne nur unu lingvan rimedon pli ol aliuloj, sed ili fariĝu ankaŭ pli kleraj, larĝhorizontaj individuoj ol tiuj, kiuj

— pàgina 13 del PDF —

ALIĜILO: 27a KONFERENCO kaj 2a GIMNAZIO de ILEI

La Paterna (apud Valencio); sabate 31 julio — vendrede 6 aŭgusto 1993 Bonvolu sendi ĉi tiun aliĝilon al s-ro Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-242 94 Horby, Svedio. Bv. plenskribi apartan aliĝilon por ĉiu persono.

Mi aliĝas al la: Konferenco ; Gimnazio: Familia nomo: Antaŭnomo: EKOVOSIO;: spes peeneenoo DEKSOS” SU Cosme eurl em eotos Naskiĝdato:

Kompleta poŝta adreso:

Mi mendas -litan ĉambron kaj deziras loĝi kun Mi mendas unu-litan ĉambron kaj petas informojn pri krompago Mi deziras manĝi vegetare.

Mi havas alian dietan aŭ loĝigan bezonon, nome:

Mi volonte kontribuos al la programo per:

Mi interesiĝus pri C-grada Cseh-smeinario: jes/ne

Mi interesiĝus pri sesio de la UEA/ILEI ekzamenoj: elementa/ meza

Mi pagas la kotizon al en dato

je la sumo de …. en valuto

Mi partoprenos la Universalan Kongreson en Valencio jes/ne.

Bv. sendi al mi informojn pri favorpreza loĝado en ĉi tiu hotelo dum la semajno de la Universala Kongreso. (2500 pesetoj tage kun matenmanĝo).

POR GIMNAZIAJ KANDIDATOJ: Mi aparte interesiĝas pri: Mi proponas por la gimnazio programeron: Mi volonte adaptiĝos al la normala disciplino de la Gimnazio.

POR ĈIU ALIĜANTO:

Subskribo: ato;:…Ssa. Loko:

ALIĜILO: 27a KONFERENCO kaj 2a GIMNAZIO de ILEI La Paterna (apud Valencio); sabate 31 julio — vendrede 6 aŭgusto 1993 Bonvolu sendi ĉi tiun aliĝilon al s-ro Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-242 94 Hŭ6rby, Svedio. Bv. plenskribi apartan aliĝilon por ĉiu persono.

Mi aliĝas al la: Konferenco ; Gimnazio: Familia nomo: Antaŭnomo: Profesio;:; ici SeksOztukcaim o naua Naskiĝdato:

Kompleta poŝta adreso:

Mi mendas -litan ĉambron kaj deziras loĝi kun Mi mendas unu-litan ĉambron kaj petas informojn pri krompago Mi deziras manĝi vegetare.

Mi havas alian dietan aŭ loĝigan bezonon, nome:

Mi volonte kontribuos al la programo per:

Mi interesiĝus pri C-grada Cseh-smeinario: jes/ne

Mi interesiĝus pri sesio de la UEA/ILEI ekzamenoj: elementa/ meza

Mi pagas la kotizon al en dato

je la sumo de en valuto

Mi partoprenos la Universalan Kongreson en Valencio jes/ne.

Bv. sendi al mi informojn pri favorpreza loĝado en ĉi tiu hotelo dum la semajno de la Universala Kongreso. (2500 pesetoj tage kun matenmanĝo).

POR GIMNAZIAJ KANDIDATOJ: Mi aparte interesiĝas pri: Mi proponas por la gimnazio programeron: Mi volonte adaptiĝos al la normala disciplino de la Gimnazio. POR ĈIU ALIĜANTO:

Subskribo: …………… Dato: Loko:

— pàgina 14 del PDF —

konas nur nacia(j)n lingvo(j)n. Pro tio ni elektis la supran temon. Kontribuaĵojn ni atendas en formoj de prelego, diskut-gvidemo, leciono aŭ ekspoziciaĵo pri: e Diversaj sferoj de la kultura fono de Esperanto

— en la Esperanton parolanta komunumo

— regiona/nacia kulturo, perata per Esperanto

— homara kulturo, perata per Esperanto e Kiel integri materialon pri la kultura fono en la lingvan stud-materialon e Kiel didaktike kaj metodike prilabori la konojn pri la kultura fono en la

diversnivelaj kursoj kaj unuopaj lecionoj e Prezento de lerniloj, kiuj estas modelaj el ĉi tiu vidpunkto e Konkretaj propraj spertoj pri instruado de la kultura fono e Proponoj por kolekti materialon aplikeblan en la instruado diversnivele. S-ino BARCSAY Zsuzsa, Budapeŝto, 1993-03-03

INSTRUISTA TREJNADO —VOJO PLUEN

ILEI fiksis por ĉi tiu jaro sian prioritaton por la laboro: nome la instruistan trejnadon kaj konforme al tio ĝi anoncis tri kursojn en la jaro. Ni deziras diskutigi ankaŭ ĉi tiun temon en nia konferenco, konstatante, ke ĝi estas traktebla el plej diversaj vidpunktoj, tiel ke ĉiu partoprenanto trovos aspekton laŭ sia gusto aŭ kapablo. Nome, ni tuŝos jenajn aspektojn:

Lingvaj aspektoj: Kiel la strukturo de la lingvo mem povas aŭ devas influi la metodojn, manierojn instrui ĝin, kaj sekve ankaŭ la manierojn trejni instruistojn? Kiuj punk-

ATESTANTO PRI KANDIDATO POR LA ILEI-GIMNAZIO

flanke de ILEI-sekcio, instruisto aŭ esperantistaj gepatroj: eLa lingvokono de la kandidato sufiĉas, por ke li/ŝi lernu diversajn fakojn en Esperanto dum gimnazia semajno. eLi/ŝi jam pruvis emon adaptiĝi al komunumo de samaĝuloj kaj al baza disciplino. eKaze de akcepto, pri la kandidato respondecos dum la semajno kaj pri revojaĝo la sekva persono, kiu estos samtempe kaj samloke ano de la 27a Konferenco de ILEI:

NOMO: ……………esssessesesssessssssssess«ssesssssssssss

— pàgina 15 del PDF —

toj de Esperanto bezonas apartan atenton — kia estu tiu atento? Ĉu ni jam havas adekvatan didaktikan gramatikon por Esperanto? Ĉu ni havas adekvatajn instruilojn?

Kulturaj aspektoj:

Kiujn kulturajn konojn ni volas enmeti en la instruadon? Kiujn konojn ni volas peri pri la esperantista komunumo, historio, literaturo? Kiajn mondajn temojn ni volas emfazi? Kian etikan bazon ni evoluigu? Kiel ni trejnu instruistojn adekvate peri tiujn konojn? De kiuj kulturaj fonoj ni ĉerpu niajn estontajn instruistojn; kiel tio influos la kuntekston en kiun ili metos la lingvon? (Notu, ke ĉi tio precize rilatas al nia konferenca temo)

Mottvigaj aspektoj:

Kiel ni konvinku lernantojn studi la lingvon? Kiel ni certigu, ke ili apliku ĝin kontentige dum kaj post la lernado? Kiel ni konvinku instruistojn lerni kaj instrui la lingvon? Kiuj unuavice devas prizorgi tiun varbadon?

Organizaj aspektoj:

Kiuj landoj povos sendi instruistojn al jam anoncitaj kursoj? Kiuj landoj povus aliri edukajn instancojn por rekonigi kursojn de ILEI? Kiuj landoj povus gastigi instruistan kurson kaj varbi la necesajn instruistojn? Kiuj landoj povus organizi inform-kampanjon inter instruistoj kaj edukistoj tiucele? Kiel eblus certigi la sukcesan enkondukon kaj pluiron de instruado post tia kurso?

El tiu priskribo vi konstatas, ke ILEI komprenas, ke nur instruista trejnado en izolo ne sufiĉos — ni provis skizi la necesajn paŝojn en la najbaraj kampoj de informado, varbado kaj aplikado. Tamen ni estas konvinkitaj, ke la instruista trejnado estas la ĝusta nodo-punkto ĉe kiu ni koncentru niajn fortojn.

Partoprenos nian konferencon d-ro Duncan Charters, profesia trejnisto de lingvo-instruistoj en Elsah, Ilinojso, kiu estos gvidinta tiam nian ĉefan instruistan kurson en KCE, La Chaux-de-Fonds, kaj kiu havos pro sia multjara profesia aktivado kaj tiu freŝa Eŭropa sperto, valorajn ideojn kaj konsilojn pri la temaro. Li ludos gravan rolon en la tem-trakta teamo.

: Partoprenu la diskutojn kaj la laboron en nia 27a instruista konferenco! Estu parto de la vojo pluen!

Nia instruado havu valoran kaj allogan enhavon kaj ni trejnu niajn instruistojn kontorme al tio!

Varioj de la prononco de Esperanto Bernard GOLDEN 1. Enkonduko Okaze de la konferenco de la 6-aj Landaj Pedagogiaj Tagoj en Budapeŝto

(1991.02.23-24) mi prezentis prelegon pri varioj en la prononco de Esperanto. La nuna artikolo estas pli ampleksa versio de tiu prelego por publikigo en In-

— ternacia Pedagogia Revuo.

Francois Lo Jacomo (1981:39) estas dubema pri la ekzisto de esperanta fonologio, t.e. tute internacia maniero prononci Esperanton, ĉar ĉiu parolanto posedas etnan lingvon, kiun li uzas pli ol Esperanton. Laŭ Lo Jacomo, per ku-

— timiĝinta orelo estas eble aŭdi diferencojn inter diversaj prononcoj de Espe-

ranto.

La celo de mia prelego estis aŭdigi per magnetofono ekzemplojn de la prononco de Esperanto de personoj, kiuj estas parolantoj de 18 diversaj etnolingvoj. Ilia prononcado ĝenerale povas esti kvalifikita bona, ĉar ne ĉiam estas facile identigi influantan etnolingvon. La ilustraĵoj estis ĉerpitaj el selektita fontmaterialo, konsistanta el surdiskigitaj kaj surbendigitaj prononc-tekstoj, poem-deklamoj, prelegoj, radioprogramoj k. s. La tekstoj plejparte estis voĉlegitaj, do malestis spontanaj konversacioj. Inter la parolantoj estas aktoroj, deklamistoj, radioparolantoj, profesiaj lingvoinstruistoj, fonetikisto, homoj, kiuj uzas Esperanton pro ĉiutagaj profesiaj kialoj, funkciuloj de organizaĵoj, verkistoj kaj aliaj membroj de la klera elito en la esperanta lingvokomunumo. Pro tempolimigo mi havis eblon dum la prelego aŭdigi nur la unuajn kvar erojn de la tuthora programo.

La unua parolanto estis Duncan Charters (1964), kiu prezentis monologon titolitan «Mia eksterlanda vojaĝo». Li estas brito, nuntempe loĝanta en Usono kaj oficanta kiel universitata instruisto de la hispana lingvo. En sia prezentaĵo li imitas la malbonan prononcon de sep esperantistoj, kies gepatraj lingvoj es-. tas facile diveneblaj: britangla, kroata, franca, germana, itala, japana kaj uson-

angla. La efiko de ĉi-speca travestiita aŭ burleska prononco de Esperanto

estas amuzi, eĉ ridigi aŭskultantojn, kiu facile perceptas la influon de etnolingva fonetiko kaj intonacio.

Por doni kontraŭpezon al la duba pedagogia valoro de la parodio, mi aŭdigis partojn de tri diskoj speciale preparitaj por ilustri bone prononcatan Esperanton. La lingvo de ĉiuj tri parolantoj estas la britangla (Wiliam Auld, 1972; Victor Sadler, 1964; John. C. Wells, 1969). Ili demonstras, ke denaskaj parolantoj de la angla ja kapablas akiri bonan prononcon sen orelagacaj alofonoj aŭ intonacio, kiuj rivelas ilian etnan devenon.

93:1 IPR e 19

— pàgina 16 del PDF —

11 Diskut-temoj sur la tereno de esperanta fonologio

La usona lingvisto Richard Wood (1987:64) metas diskutadon pri la prononco de Esperanto inter jenajn kvar polusajn konceptojn:

1. teorio kontraŭ praktiko

2. okcidenteŭropa elitismo kontraŭ universala egalismo

3. perfekteco kontraŭ realeco

4. preskribemo kontraŭ priskribemo En tiu kadro mi listigis en la prospekto de mia prelego dekon da temoj, rilatantaj al la fonetiko de Esperanto kaj al la normoj de prononcado. Nuntempe, same kiel en la pasinteco, ne estas unuanima akordo, precipe, ĉar mankas objektivaj sciencaj esploroj, kiuj povas provizi donitaĵojn en sufiĉe granda kvanto por esti statistike analizeblaj. En la sekvaj sekcioj mi tuŝos tiujn demandojn sen provi elĉerpi la individuajn temojn, el kiuj ĉiu meritas apartan studaĵon.

2. Preskriba normprononco de Esperanto La historio de la disvolviĝo de la normfonologio de Esperanto estas dividebla en tri stadiojn (Wood, 1987:76)

2.1. Origina zamenhofa stadio.

La aŭtoro de Esperanto donas kelkajn konsilojn pri la prononcado de Esperanto en siaj «Lingvaj respondoj» (Zamenhof, 1962). Numeroj 67-72 pritraktas la prononcon de la kvin vokaloj, la literojn j kaj ŭ, n antaŭ k kaj g kaj la vortakcenton. Estas evidente, ke tiu prezentado estas tre mankhava. Ekzistas du ekzemploj de la parolmaniero de Zamenhof mem, kiujn li registris sur vaksaj fonografaj cilindroj komence de la 20-a jc. Tiuj sontekstoj estis surbendigitaj, kaj mi aŭdigis ilin en la prelego, sed la nuna kvalito de la malnovaj registraĵoj ne ebligas klaran aŭdon de la zamenhofa prononco de ĉiuj sonoj.

22. La francisma stadio

En la 1930-aj jaroj anstataŭis la simplajn zamenhofajn regulojn pri la prononcado de la kvin vokaloj multe pli komplika sistemo de vokalaj alofonoj, elpensita de la hungaro Kalmŝn Kalocsay (1931:116-121) kaj la franco Gaston Waringhien (1980:39-49). Ĉar iliaj gepatraj lingvoj diferencigas inter vastaj kaj malvastaj vokaloj, kaj ili ambaŭ okupiĝis pri la problemoj de prozodio en esperanta versfarado, ili preskribis, ke tiu trajto karakterizu la vokalsistemon de Esperanto.

Dum la sekvaj jardekoj, tiuj kiuj provis uzi aŭ instrui la sistemon de Kalocsay kaj Waringhien, konstatis, ke ĝi estas nek lernebla nek instruebla. Wells (1978:19) rimarkigas, ke esperantistoj, kies gepatra lingvo konas nur tri gradojn de vokala vasteco, prakatike neniam aplikas la regulon pri alofonoj. La sovetia lingvisto Bokarev (1984:6) nomas la problemon pri vasteco kaj longeco de esperantaj vokaloj «tute malprava kaj sensignifa».

20 e IPR93:1

23. Universalisma aŭ nov-zamenhofa sistemo

Reagante kontraŭ la nenecese komplika prononc-regularo, kiu regis dum la francisma stadio, oni serĉis pli simplan sistemon, kiu evitos la eŭrocentrismon de Kalocsay kaj Waringhien, kaj antaŭvidos la estontecan prononcon de Esperanto fare de popoloj ekster Eŭropo. Pro tio oni reiris al la simpleco de la zamenhofa sistemo en la unua stadio, kaj hodiaŭ eblas paroli pri la nov-zamenhofa stadio.

3. Priskribaj esploroj de la prononco de Esperanto

Lo Jacomo (1981:39) starigas kriterion por objektiva priskribo de la prononco de Esperanto: ĝi ne devas esti bazita sur prononco paŭsita laŭ fonologio difinita apriore fare de aŭtoro de lernolibro kaj instruita en lernolibroj. Lo Jacomo insistas, ke oni ne demandu parolantojn; oni aŭskultu nur kiel ili parolas. Ekzameno de kelkaj publikigitaj rezultoj de esploroj pri la prononco de Esperanto indikas, ke ili estas malkontentigaj laŭ metodologia vidpunkto, precipe, ĉar la korpuso de parolaj tekstoj estas relative malgranda kaj la informantoj ne venas de sufiĉe da malsamaj etnolingvaj grupoj. Ekzemple, mankas parolantoj de ekstereŭropaj gepatraj lingvoj.

W. A. Verloren van Themaat (1975) faris esploron pri la frazakcento en Esperanto, kiu bezonis po dek provpersonojn el tri lingvobranĉoj: la latinida, ĝermana kaj slava. Neniu slavlingvulo kunlaboris, kaj la kvin franclingvuloj pritraktis nur tri kvinonojn de la tekstoj.

Sherwood (1982a) verkis referaĵon pri variado en Esperanto, sed ĝi baziĝas sur publikigitaj donitaĵoj, ne sur registritaj sontekstoj. En dua referaĵo pri statistika analizo de konversacia Esperanto, Sherwood (1982b) utiligas 30-minutan registritan konversacion inter brito kaj flandro.

Lo Jacomo (1981:40) plendas pri nesufiĉo da registritaj tekstoj. Kvankam li opinias dezirinda korpuson kun 50 registraĵoj de la parolata lingvo, por sia propra esploro li devis kontentiĝi per 20 minutoj da registrita konversacio de parolantoj de nur tri etnaj lingvoj.

Geraldo Mattos, brazila lingvisto, kiu nun oficas kiel la direktoro de la Sekcio pri Prononcado de la Akademio de Esperanto, okupiĝas pri la kolekto de sontekstoj por fari priskriban analizon de la prononco de Esperanto. En 1989 li publikigis en unu el la Akademiaj Cirkuleroj alvokon pri kunlaboro: oni sendu al li per sonbendo registraĵon de teksto, kiu konsistas el nur 84 vortoj! (Mattos, 1987 kaj 1989). Cetere, en tiu teksto troviĝas nek ĉiuj fonemoj de Esperanto nek ĉiuj eblaj grupiĝoj de sonoj interne de morfemoj kaj ĉe la limoj de du morfemoj. Sekve, ne estas imageble, kiel -tiu magra teksto povos provizi Mattos per sufiĉe da donitaĵoj por fari vere profundan analizon de la prononco de Esperanto.

Estas nekompreneble, kial esplorantoj pri la fonetiko de Esperanto ĝis nun ne pli intense ekspluatis la materialon de la Magnetofona Servo de UEA. Ja

93:1 IPR e 21

— pàgina 17 del PDF —

katalogo eldonita antaŭ pluraj jaroj listigas pli ol 300 horojn da sonbendaj programoj, konsistantaj plejparte el registraĵoj de la parolata lingvo de plurcent esperantistoj el diversaj partoj de la mondo.

4. Kiuj trajtoj karakterizas la bonan, ĝustan prononcon de Esperanto?

Kvar kriterioj estas listigitaj de Wells (1978:25-26)

1. Praktike bona prononco ebligas komunikiĝon inter esperantistoj, kies gepatra lingvo estas malsama. Sekve, la minimuma nivelo estas komprenebleco de la lingvo.

2. Lingvistike bona prononco spegulas la fonologian karakteron de Esperanto kaj distingas ĉiujn kontrastajn fonem-parojn.

3. Geografie bona prononco estas neŭtrala en la senco, ke ĝi ne posedas etnolingvajn trajtojn kiel la uzon de alofonoj anstataŭ la ĝustaj esperantaj fonemoj. Alivorte esprimite, geografie bona prononco malebligas al aŭskultanto divenon de la gepatra lingvo aŭ lando de la parolanto. Pro tio oni povas nomi tian prononcon internacia. Ĝi staras sur maksimuma nivelo.

4. Sociologie bona prononco respektas la sintenon de la esperanta lingvokomunumo, en kies subkulturo jam enradikiĝis nocioj pri preferata prononco de fonemoj kun malaprobo de alofonaj variaĵoj.

5. Ĉu eblas elradikigi etnolingvan influon en la prononco de Esperanto? Lingvistoj kaj lingvoinstruistoj nomas fonetika interfero la emon prononci lernatan lingvon per la sonoj kaj ritmoj de la unua (denaska) lingvo. Sporade en lernolibroj kaj prilingvaj artikoloj troviĝas avertoj pri prononceraroj en Esperanto, kiuj rezultas de influo de la gepatra lingvo de la lernantoj. Pli precize esprimite, ili uzas alofonojn (variaĵojn de esperantaj fonemoj), aŭ ili substituas al tiuj ĉi tute malsamajn fonemojn, kiuj estas la plej proksimaj ekvivalentoj en ilia etna lingvo. Kelkfoje tiu procedo nur parte perturbas interkomunikiĝon, ĉar aŭskultanto povas diveni tion, kion la parolanto volas esprimi. Ciuokaze, la konversacio sonas strange, ne-esperante. Male, pli gravaj estas prononcdevioj, kiuj okazigas miskomprenon, do ili estas evitendaj. Ekzemple japanlingvulo prononcas birdo, kiam li intencas paroli pri bildo, kaj angla parolanto diras kato anstataŭ karto. Bona pritrakto de tiu ĉi problemo kun rilato al fonetika interfero en la Esperanto parolata de hispan- kaj anglalingvuloj estis verkita de Wells (1987). En malpli detala maniero la japana lingvisto Kawasaki (1959) priskribas malfacilaĵojn en la prononco de Esperanto, kiujn alfrontas parolantoj de la japana lingvo. Bokarev (1984) ilustras similan fenomenon en la Esperanto parolata de ruslingvuloj, kaj Lapenna (1971:149-152) kontribuas ekzemplojn de fonetika interfero ĉe parolantoj de aliaj eŭropaj etnolingvoj. Li tuŝas ankaŭ la demandon pri flankakcento por eviti miskomprenon. Same kiel Albert Lienhardt (1973:101-108), Lapenna priskribas malplifortan flankakcenton en kunmetitaj vortoj. Kontraŭe, Waringhien (Kalocsay, Waringhien, Ber-

22 e IPR93:1

nard: 1984:13-14), rifuzante tiun instruon, klarigas, ke la akcento de la unua elemento en kunmetaĵoj «simple malaperas». La demando pri akcentado en Esperanto devas esti profunde esplorita, same kiel la parolmelodio de esperantistoj havantaj diversajn gepatrajn lingvojn. Wood (1984:74) rimarkigas, ke nenio kun scienca valoro estis verkita pri Esperanta intonacio. Ekzemple, oni ne rajtas supozi, ke ekzistas internacie komprenebla demanda intonacio. Ĝuste tial, en demandaj frazoj aŭ ĉu aŭ alia demanda vorto nepre estas bezonata.

Kelkfoje konsiloj pri la prononco de Esperanto estas misgvidaj, eĉ eraraj. David K. Jordan (1981:39 kaj 41) misinformas, ke anstataŭigo de la prononco de ĥ per tiu de k estas «tute akceptebla», sed li ne avertas lernantojn, ke la ĥfonemo kelkfoje estas nemalhavebla, ĉar ĝi havas kontrastigan funkcion: ĥorolkoro, ĥolerolkolero. Jordan same mispaŝas, kiam li konsilas al anglalingvuloj, kiuj trovas malfacile prononcebla la konsonant-grupon sc, ke ili ne faru fortostreĉon sed prononcu simplan s, kiu estas «sufiĉe bona kompromiso (…) kvankam tiu prononco estas subnorma». La rezulto de tiu misinstruo estas, ke malaperos la kontrasto en jenaj paroj: sceno/seno, scito/sito, scilo/silo.

Sherwood (1982a:188-193) okupiĝas pri la sama problemo laŭ la vidpunkto de la estonteca evoluo de Esperanto. Li argumentas, ke Esperanto havas pli da konsonantoj, sekve pli da subtilaj distingoj, ol estas konvenaj en lingvo destinita al uzo fare de parolantoj de multaj malsamaj gepatraj lingvoj. Li prognozas, ke konsonantaj prononcmalfacilaĵoj kaŭzos neŭtraligon de kelkaj distingoj, kiuj, tamen restos en la skriba lingvo: posta/poŝta. Aliaj ŝanĝoj okazos por konformigi Esperantajn morfemojn al la fonetika strukturo de etnolingvoj; tiel gvido fariĝos gitido. Modifado povos okazi en morfemoj komenciĝantaj per eks- kaj la «neŭtrala» ekz-, ambaŭ el kiuj kolizias kun la produktivaj prefiksoj eks- kaj ek-, kvankam tiuj ĉi prefiksoj ofte estas sekvataj per junkturoj, kiuj malestas en la morfemoj.

5.1. Ekzercoj por korektado de prononceraroj

Estas sciate, ke bebo havas la kapablon prononci centojn da fonemoj, nur ludante per la voĉorganoj, sed post pubereco tiu agado fariĝas fiziologie kaj mense limigita. Pro tio plenkreskuloj anstataŭigas kelkajn fonemojn de Esperanto per alofonoj aŭ tute fremdaj fonemoj el la gepatra lingvo. Per ekzercoj estas eble minimumigi la efikon de tiu fonetika interfero. Wells (1987:781-782) proponas la sekvajn kvar paŝojn.

1. Oni devas kompreni, kiu detalo estas erara kaj — laŭeble — kia estas la artikulacia diferenco inter la erara sono kaj la ĝusta.

2. Oni devas laŭbezone lerni percepti per la aŭdo la diferencon inter la du: por tio utilas aŭdekzercoj («oreldresado»), ekzemple ekzercoj por rekoni, ĉu la instruisto diktas aĵo aŭ aĝo, baro aŭ varo, kodo aŭ kordo.

3. Oni devas lerni fari la necesan muskolgimnastikon.

93:1 IPR e 23

— pàgina 18 del PDF —

4. Oni devas transigi la nove akiritan kapablon el la zorge kontrolata unuopa vorto en la klasĉambro al la ordinara konversaciado en Esperanto, en kiu la vortoj ligiĝas flue en frazojn kaj oni ne kontrolas konscie ĉiun sonon.

Wells komentas, ke tro ofte oni ignoras la duan kaj la kvaran paŝojn.

6. Ĉu norma prononco povas ekzisti en diaspora lingvokomunumo?

En sekcio 1 estis menciita la skeptikeco de Lo Jacomo (1981:39-40) pri la ekzisto de internacia, norma fonologio de Esperanto. Kiel determini ĝin, kaj surbaze de kiuj informantoj? Kiom da parolantoj de kiom da diversaj etnoj devas esti ekzamenitaj por identigi la vere internaciajn prononctrajtojn? Ĉu troviĝas parolantoj de etnolingvo, kies prononco de Esperanto estas tre bona, ĝuste ĉar ilia lingvo havas la saman fonologian strukturon kiel tiu de Esperanto? En la pasinteco oni emis kompari Esperanton kun la hispana aŭ itala lingvoj, sed fonetika analizo montras, ke la serbokroata estas pli bona kandidato, ĉar la sola malfacilaĵo estas distingo de h disde h. Wells (1987:782)

Wood (1987:76) opinias, ke la unueco de la parolata lingvo daŭre disvolviĝas rezulte de interago de esperantistoj, aŭskultado de radioprogramoj, diskoj kaj kasedoj, kaj partopreno en kongresoj. Tamen, relative malgranda proporcio de ĉiuj esperantistoj havas la kutimon utiligi la sonmaterialon pri-skribitan de Wood aŭ ĉeesti sufiĉe ofte kongresojn, kie ili povas aŭdi kaj paroli kun uzantoj de la internacia Esperanto.

Komence de ilia lernado de Esperanto, la komunikaj situacioj de lernantoj limiĝas al la kursoĉambra ĉirkaŭmedio, kie ili aŭdas, krom la prononco de la instruanto aŭ instruisto, ankaŭ la provojn de siaj samkursanoj paroli en Esperanto. Bonŝancaj estas tiuj lernantoj, kies kursgvidanto utiligas diskojn aŭ sonbendojn kun ekzemploj de modela prononcado. Sociaj situacioj por la uzo de Esperanto prezentiĝas, se estas loka Esperanto-klubo. Tie lernantoj havas okazon komunikiĝi kun pli spertaj esperantistoj, sed la tempo havebla por tiuj kontaktoj kutime estas tre mallonga, eble nur unufoje semajne aŭ monate. Frekventado de kunvenoj de la loka Esperanto-grupo povas havi ankaŭ kontraŭdidaktikan efikon, se lernantoj renkontiĝas kun eternaj komencantoj, kies balbuto malkuraĝigos ilin. Ĝuste pro la malalta nivelo de la lingvouzo de kelkaj societoj, bonaj uzantoj de la lingvo ofte seniluziiĝas kaj ĉesas partopreni en la agadoj. Tiel lernantoj estas forlasitaj, kiam ili plej bezonas helpon kaj stimulon de pli kompetentaj parolantoj de la lingvo.

Ankaŭ la tiel nomataj denaskaj esperantistaj infanoj alfrontas la saman problemon. Ili aŭdas la lingvon unue el la buŝoj de la gepatroj; ofte temas pri nur unu el la geedza paro, kiu scias Esperanton. Se la prononco de la gepatroj estas subnorma, ankaŭ tiu de la infano estos malbona. Antaŭ nelonge tiu situacio estis bagateligita de la redaktoroj de bulteno por familioj instruantaj Esperanton en la hejma ĉirkaŭmedio. Ili esprimis sian vidpunkton jene:

24 e IPR93:1

«Same ne maltrankviliĝu pri via (ne)scio de perfekta Esperanto. La infano parolas precize la saman specon de Esperanto, kiun vi parolas al ili. Do, se vi havas germanan prononcon, li havos germanan prononcon. Sed, ĉu tio vere gravas?» (Brennan, Corsetti, 1984:4)

Tiu hereza opinio estas nepre kondamnenda de ĉiuj okupiĝantaj pri pedagogiaj aspektoj de Esperanto.

Evidente, la unua paŝo por disvastigo tra la esperantistara diasporo de norma prononcado devas komenciĝi en la kursoĉambro. Ciuj instruantoj kaj instruistoj de Esperanto estu devigataj sukcese liberiĝi «el la fonetikaj katenoj de la gepatra lingvo», kiel esprimas sin Wells (1978:26) por proprigi al si la norman prononcon. Por atingi tiun celon, estas necese prepari abundon da diskoj kaj kasedoj, ne nur por kursa uzo sed ankaŭ por faciligi al aŭtodidaktoj kaj izoluloj la aŭdon kaj imitadon de modela prononcado.

Ankoraŭ unu didaktika rimedo estas bezonata. Antaŭ proksimume du jardekoj, Alfred Lienhardt (1973:101) proponis, ke por atingi laŭeble plej belsonan prononcon, en ĉiuj landoj, estas necese havi lernilon pri modela prononco, fidinde verkitan laŭ la postuloj de la fonologio. Devas akompani tiun lernilon surbendigita versio de ĝiaj tekstoj. La 16-paĝa lernilo, kiun Lienhardt verkis, ne povas servi kiel vera manlibro pri la prononcado de Esperanto, ĉar ĝi ne estas verkita de profesia fonetikisto kaj pro tio estas malpreciza. Urĝe bezonata estas Plena Analiza Fonetiko de Esperanto (PAF), sed kiu verkos aŭ redaktos ĝin? La plurjara stagnado de la Sekcio pri Prononcado de la Akademio de Esperanto indikas, ke tiu institucio en sia nuna stato ne estas kompetenta entrepreni aŭ gvidi la publikigon de definitiva verko pri la fonetiko de Esperanto.

7. Kiuj estas la tolerendaj limoj de prononca variado aŭ deviado?

Wells (1978:26) klarigas, ke grava sociologia fakto estas, ke la transformo de Esperanto de surpapera kabineta lingvo al vivanta, plene funkcianta lingvo rezultigis normojn de prononcado. Tamen ili ne estas absolute unuecaj kaj certe ne estas observataj de ĉiuj parolantoj de la lingvo. Pro tio estiĝas apud la teoria pritraktado de la fonetiko de Esperanto bezono decidi, kiel la fonetiko funkciu en praktikaj situacioj. Temas ne nur pri prononcaj devioj kaŭzitaj de fiziologiaj faktoroj, ofte ne tute supereblaj, sed ankaŭ pri varioj en la prononco de vortoj en normala konversacio, kiam la parolantoj ne povas ĉiam regi la ĝustan artikulacion de sonoj en kontakto kun aliaj sonoj.

7.1. Vokaloj

La temo jam estis pritraktita en sekcio 2 sed valoras tie ĉi citi la opinion de Wells kun rilato al alofonoj de e kaj o. La Kalocsay-Waringhien-regulo pri malvastaj alofonoj de tiuj du vokaloj povas esti tolerata en la prononco de esperantistoj, kies gepatra lingvo konas pli ol tri gradojn de vokala vasteco, sed

93:1 IPR e 25

— pàgina 19 del PDF —

ĝi neniel estu konsiderata kiel deviga. Tiu regulo ne havas lokon en neŭtrale internacia prononcmaniero (Wells, 1978:23).

7.2. Asimilado

Ĝi estas fenomeno okazanta en pluraj lingvoj. Kiam ekzistas voĉaj kaj senvoĉaj konsonantoj, asimilado rilatas al la tendenco doni al du sinsekvaj konsonantoj, unu voĉa kaj alia senvoĉa, la saman specon de voĉeco. Asimilado povas okazi interne de morfemo kaj ankaŭ ambaŭflanke de la limo inter mor-

femoj. Ekzemplo de progresa asimilado estas diverza (diversa); regresa asimi- ‘

lado okazas en egzisti (ekzisti). Morfemlima kazo estas vidaz ĝin (vidas ĝin). Estas diferenco de opinioj pri asimilado en Esperanto. Bokarev (1984:6) malrekomendas ĝin en fonetika lingvo kiel Esperanto, en kiu «ĉiu aparta fonemo en ĝi ne devas koincidi kun iu ajn alia». Kontraŭe Wells (1978:24) reliefigas, ke asimilado povas konduki al miskomprenoj nur malofte (subtaso/suptaso) do ĝi «eble estu tolerata – sed ne rekomendinda». Laŭ Waringhien (1980:40) nur regresa asimilado estas tolerebla.

7.3. Sinerezo kaj dierezo

Sinerezo estas la unusilaba prononco de du apartaj vokaloj. En Esperanto ĝi okazas, kiam senakcentaj i kaj u en silabo antaŭ alia vokalo perdas sian silabecon kaj prononciĝas kiel j aŭ ŭ respektive. Anstataŭ mielo oni diras mjelo, kiu estas tute alia vorto, kaj jaguaro fariĝas jagiaro. Wells trovas ĝin malrekomendinda, ĉar ĝi atencas la principon de ortografia reguleco. Bokarev avertas kontraŭ la uzo de j por apartigi sinsekvajn vokalojn: ĉijelo (ĉielo), mija (mia).

En la praktiko ne estas tiel facile eviti sinerezon. La esploro de Lo Jacomo (1981:48) evidentigas, ke ofte okazas neŭtraligado de la zamenhofaj fonemoj i kaj j en neakcenta pozicio. Plue, li konstatis, ke estas malfacile realigi la dierezon (prononcon en apartaj silaboj) en vortoj kiel iama kaj hieraŭ sed akcenti la i pli forte ol la a kaj e respektive.

7.4.Tolerado

Ĉu, do oni toleru tiujn deviojn por praktikaj konsideroj, same kiel Zamenhof konsilis en «Lingva Respondo» 71, temanta pri palatigo de konsonantoj antaŭi kaj velarigo de n antaŭ k kaj g?

«Batali kontraŭ tia natura emo en la elparolado ŝajnas al mi afero tute sencela kaj senbezona, ĉar tia elparolado (kiu estas iom pli eleganta, ol la elparolado pure teoria) donas nenian malkompreniĝon aŭ praktikan maloportunaĵon; sed rekomendi tian elparoladon (aŭ nomi ĝin «la sole ĝusta») ni ankaŭ ne devas, ĉar laŭ la teoria vidpunkto (kiu en Esperanto ofte povas €sti ne severe observata, sed neniam povas esti rigardata kiel «erara») ni devas elparoli ĉiun sonon severe aparte…» (Zamenhof: 1962:59-60). 3

Bokarev (1984:6) samsintene konkludas, ke oni ne povas insisti, ke iu speciala alofono estu la sola reprezentanto de la koncerna fonemo; sekve, ni rigore

26 e IPR93:1

obeu la principon de fonemikeco, kiu gravas por interkompreno, sed ni «estu toleremaj al tio, kio estas sensignifa» laŭ la vidpunkto de interkompreno.

Konsultitaj verkoj

William Auld. William Auld legas poezion. Gramofondisko, monofona, Falkirk, Stirlingshire, Skotlando: Krea-Sono, West Records, 1972. 18cm, 33 tm, duflanka.

E. A. Bokarev. Fonemo kaj sono en Esperanto. Internacia Pedagogia Revuo. 1984.1:5-6.

Anna Brennan kaj Renato Corsetti. La stadioj de dulingveco. Cirkulaĵo por esperantlingvaj paroj kaj familioj. 1988 junio 3:2-4.

Duncan Charters. Mia eksterlanda vojaĝo (monologo, 6:30) en: Ni kantu en Esperanto. Gramofondisko, monofona, Esp-Disk, Novjorko, 1964. 30cm. 33t/m, duflanka.

David K. Jordan. The sounds of the Esperanto alphabet explained to speakers of English. Pĝ. 37-42 en: Esperanto — the solution to our language problems, kompilita de Rudiger kaj Vilma Eichholz. Bailieboro, Ontario: Esperanto Press, 1981. 472 pĝ.

Kalman Kalocsay. Esperanta parolo. Pĝ 116-121 en: Lingvo — Stilo — Formo. Budapest 1931. Ofsete represita: Librejo Pirato 1963. 142 pĝ. Kalman Kalocsay, Gaston Waringhien, Roger Bernard. Parnasa Gvidlibro. 3-a eldono. Pisa: Edistudio; 1984. 205 pĝ.

Naokazu Kawasaki. Esperanta elparolo kaj japanoj. Esperantologio 1959 novembro; 1:63-64

Ivo Lapenna Retoriko 3-a eldono Rotterdam Universala Esperanto-Asocio; 1971 294 pĝ.

Albert Lienhardt. Modela prononco de la interlingvo Esperanto. Scienca Revuo. 1973; 2/3 (100/101): 101-116.

Frangois Lo Jacomo. Liberte ou autorite dans l’ĉvolution de l! Esperanto. Paris: aŭtor-eldono; 1981. 384. pĝ.

Geraldo Mattos. Laborplano de la sekcio pri prononcado. Cirkulero de la Akademio de Esperanto. 1987.06.02; 155, Aldono E:2

Geraldo Mattos. Teksto. Cirkulero de la Akademio de Esperanto 1989.03.15; 161:1-2.

Victor Sadler. Internacia parolo. Gramofondisko, monofona, Universala Esperanto-Asocio, Rotterdam, 1964, represita 1969. 18 cm. 33 t/m, duflanka.

Bruce Arne Sherwood. Variation in Esperanto. Studies in the Linguistic Sciences. 1982a printempo; 1:183-196.

Bruce Arne Sherwood. Statistical analysis of conversational Esperanto, with discussion of the accusative. Studies in the Linguistic Sciences. 1982b printempo; 1:165-182.

W.A. Verloren van Themaat. La frazakcento en Esperanto. Scienca Revuo. 1975; 4/5 (114/115):185-198.

Gaston Waringhien kaj Kalman Kalocsay. Plena Analiza Gramatiko de Esperanto. 4-a eldono. Rotterdam. Universala Esperanto-Asocio 1980. 599 pĝ.

John C. Wells. Esperanto pronunciation disc. Gramofondisko, monofona, Bracknell: Country Recording Service, 1969. 18 cm. 45 tm, duflanka.

John C. Wells. Lingvistikaj aspektoj de Esperanto. Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio; 1978. 76 pĝ.

John C. Wells. Hispanaj kaj anglaj problemoj en la prononcado de Esperanto. pĝ. 773-782 en: Serta Gratulatoria in honorem Juan Regulo. La Laguna: Universidad de La Laguna; 1987. 790 pĝ. Vol.!l: Esperantismo.

Richard E. Wood. The development of standard phonology in Esperanto. pĝ. 58-76 en: Studoj pri la Internacia Lingvo redaktita de Michel Duc Goninaz. Gent: AIMAV; 1987. 152 pĝ.

L.L.Zamenhof. Lingvaj respondoj. Konsiloj kaj opinioj pri Esperanto. 6-a eldono. Editorita de Gaston Waringhien. Marmande: Esperantaj Francaj Eldonoj; 1962. 130 pĝ.

Bernard GOLDEN Damjanich u. 1/c.I.8. H – 8200 Veszprĉm Hungario

93:1 IPR e 27

— pàgina 20 del PDF —

ARANĜOJ POR JUNULOJ KAJ INSTRUISTOJ EN 1993

Majo 20-22: Sukcena bordo, Liepaja, Latvio. Unu el la temoj estos instruado, kun modellecionoj. Esperanto-Buroo Kemespo, Abonkesto 1064, Liepaja 16, LV-3416 Latvio.

Majo 27-30: Intensiva kurso pri komunika instruado. Gvidos Stefan MacGill, laŭ la lernolibro Tendaraj tagoj. E-Centro Poprad, Sobotske nam 6, Poprad.

Junio 12-17 Somera universitato en Lappeenranta, Finlando. Gvidos Andrzej Pettyn. Informoj: Irja Miettinen, Yrjonkatu 6-8 A 1, SF-53600 Lappeenranta.

Junio: 20-30 Cseh-metoda kurso B-grada, organizita de la pedagogia sekcio de EAE (E-Asocio de Estonio) en Viljandia. Gvidos: Ewa Bondar. Kurskosto $30, loĝigo kaj manĝoj ĉ. $15 tage. Informoj: Rein Saag, p.k. 82, EE-2900 Viljandi, Estonio.

Junio 28-Julio 16: Someraj Esperantaj Kursoj en la Stata Universitato de San Francisko. Gvidos: David K. Jordan, Mark Fettes, Boris Kolker. Detaloj de Cathy Schulze, 410 Darrell Road, Hillsborough, CA 94010.

Junio 28-Julio 2: lerneja kurso en Tampere. Gvidos E. Farkas-Tatar, Luc Feidangai.

Julio 4-9: Somera universitato en Jyvaskyla. Informoj pri ambaŭ S. Kettunen, Keihasmiehenkatu 3, SF-40640 Jyvaskyla.

Julio 8-4 aŭg: Kastelo Gresillon, F-49150 Bauge, Cseh kursoj A kaj B. Gvidas Eva Bondar kaj Kimie Markarian.

Julio 9-17: Intensiva Du-semajna kurso por Instruistoj: ILE/KCE, La Chaux-de- Fonds, Svislando. Gvidos d-ro Duncan Charters, profesia trejnisto de lingvo-instruistoj en Usono. Kultura Centro Esperantista, Postiers 27, CH-2301 La Chaux-de-Fonds, Svislando.

Julio 17-18: Sesio de la elementa kaj meza lingvo-ekzamenoj de UEA/ILEI, en KCE. Nedeviga prepar-kurso estos ofertata antaŭe de s-ino Smideliusz Katalin (Hungario).

Julio 18-21. Dekdua Internacia Literatura Forumo. Barcelono. Organizas Kataluna E- Asocio kaj LF-Koop. Informoj: LF-Koop, CP 232, CH-6830 Chiasso 1, Svislando.

Julio 22-27. Lingvistikaj aspektoj de Esperanto. Seminario por lingvo-instruistoj gvidota de Blazio Vaha. La kvinpetalo, F-86410 Bouresse, Francio; tel. (-H33)49428074.

Julio 24-31. Universala Kongreso de Esperanto, Valencio. Informas UEA.

Julio 31-6 Aŭg.: 27a Konferenco de ILEI kune kun la 2a ILEI-Gimnazio. La Paterna, Valencio, Hispanio. Aliĝilo ĉi-numere.

Julio 31-8 Aŭg.: Internacia Junulara Semajno, en kastelo Mikosszeplak en sud-okcidenta Hungario. HEJ, Tibor Budai, pk. 263, H-8901 Zalaegerszeg. karavano al…

Aŭg 7-14: 49a Internacia Junulara Kongreso, Vraca, Bulgario. Aliĝiloj de la CO de UEA au LKK: pk 26, BG-3000 Vraca.

Aug 6-13: Familia renkontiĝo. Sŭmeg, Hungario (apud Lago Balatono). Plena partopreno 130 DEM. Informoj: Ern6 Csiszar, Erd6dy Palffy Tamas u. 25 u. 16, H-8100 Varpalota, Hungario.

Aŭg 19-31: Por la instruantoj, pedagogia helpo, instruiloj, kursoj. Kastelo Gresillon. D- ro Charters gvidos 19-23 aŭg.

Aug 21-28: Internacia Studsemajno, Haberes-Poche, 25km de Thonon en la francaj alpoj. Informoj: Centre Culturel Esperanto, 5, Rue du Docteur Roux, F-34000 Montpellier, Francio; tel. (–33) 67 54 15 43.

Sept. 4-11. Simila studsemajno en Sete, apudmare. Gvidantoj: Babin, Moirand, Favre, MacGill. Sama kontakt-adreso.

Okt. 14-17: Intensiva kurso pri komunika instruado (vidu sub majo.)

Aliĝiloj por la instruistaj kursoj de ILEI aperis en IPR 92/4.

Hungara instruado: La jara enketo trovis 1320 studentojn de Esperanto, 136 bazlerneje, 377 postbaze (klasoj 5-8), 590 mezlerneje, 94 altlerneje kaj 123 universitate. El tiuj 33 sekvas instruistan trejnadon (ĉefe en instruistaj trejnejoj (Szombathely, Eger, Gyor kaj Sarospatak). La instruado okazis eni 62 lernejoj, inkl. du universitatoj (Budapeŝto, Debrecen).

Latin-ameriko: Kurso de kaj pri Esperanto estas ofertata oficiale en la Universitato de

28 e IPR93:1

Kostariko sub gvido de Jorge A. Leoni. e Ni ricevis raporton pri la sukcese okazinta Argentin-Brazila dua interlanda konferenco pri instruado. Spacomanko devigas nin lasi ĝin ĝis 93/2.

Danlando: Seminario de DEA en Kullerup planis inform-kampanjojn, kaj rekomendis intensigi instruistan edukadon kaj organizi ĉiujare semajnfinon por instruantoj. ILEI volonte fondos sekcion en Danlando!

Monda Kunagado stimulas edukadon

En la 18 monatoj de sia ekzisto, la esperantista Unesko-asocio Monda Kunagado por Eduko, Scienco kaj Kulturo vastigis sian agadon al ĉiuj kontinentoj. MK serĉas kunlaboron kun organizaĵoj ekster la Esperanto-movado.

En marto 1993, la Konsilantaro de MK kunsidis kun pluraj aktivuloj en Berlino. Oni konstatis firman bazon de la asocio: ĉ. 300 membroj en pli ol 40 landoj, sufiĉaj enspezoj por kovri la bazajn servojn, kaj kreskanta reto de perantoj kaj aktivuloj. La revuo Monda Forumo, redaktata de Mark Fettes, aperas kvarfoje jare kaj traktas plej diversajn internaciajn temojn: ekz. la novan mondan ordon”, la laboron de UN pri la medio kaj evoluigo, strategiojn por klerigo kaj pacedukado, kaj la agadon de Unesko kaj de MK mem.

La ekzistokialo de Monda Kunagado, tamen, troviĝas en ĝiaj projektoj. Sukcesa estis seminario pri minoritataj lingvoj kaj kulturoj en Nordio, pasintjare organizita kun la nordiaj E-asocioj kaj la Samea Societo de Gotenburgo. Tia agado daŭros sub la gvido de Martha Andrĉasson, kiu aperigos raporton pri la seminario (Esperante kaj svede) kaj antologion de samea kulturo (Esperante), kaj stimuli la organizon de similaj seminarioj en aliaj regionoj. Daŭras projekto de Ulrich Becker, kolekti skizojn pri la vivo de ordinaraj esperantistoj en diversaj partoj de la mondo por plivastigi komprenon pri ties kultura kaj socia diverseco.

Grandajn eblecojn prezentas nova projekto de Annsibyll Kamphausen. Esperanto-klubo en la benina vilago Caĉu (naciskribe: Tshatshu) komencis ĝardenkulturan projekton, por kiu ŝi trovis financan kaj teknikan subtenon de internacia virina organizaĵo. Monda Kunagado celos kunlaborigi siajn membrojn kun la ĉaĉuanoj pri ĝardenkulturado, plibonigo de sanservoj, edukado kaj la vilaĝa ekonomio. Se funkcios tiu eta modelo, oni esperas pri ĝia plivastigo al aliaj vilaĝoj, en Afriko kaj eble alikontinente.

Vastajn perspektivojn havas Lev Medvedev, la organizinto de la rusa AIS- sesio (jarŝanĝe 1991-1992) pri ”lingvo-kulturo-ekologio”. Fine de 1992, Unesko enmetis la aranĝon en la programon de la Monda Jardeko por Kultura Evoluigo kaj kuragiĝos ĝian disvolvon. MK akceptis tiun taskon, kaj klopodos organizi similajn konferencojn en aliaj mondopartoj. Medvedev gvidos seminarion pri ekologio en KCE (La Chaux-de-Fonds) de la 10-14 aŭg. 1993.

Responde al kreskantaj zorgoj inter eŭropaj esperantistoj, MK okazigos praktikan seminarion pri ”trejnado kontraŭ rasismo” en aŭtuno 1993, sub gvido de profesia aktivulo sur tiu kampo, Elisabeth Schwarzer. Gis 15 esperantistoj povos, per tritaga intensa klerigado, profundigi sian komprenon pri la fontoj de rasismo kaj lerni kiel malfortigi kaj forigi ilin. Schwarzer estos unu el kvar kontribuantoj al la Tago de la Paco en la valencia UK, sub la temo ”Klerigo por paco en la 21a jarcento”. La Tago, kiun organizas MK, krom socia paco traktos pacajn rilatojn kun proksimuloj, pacon kaj justecon en monda skalo, kaj la ekologian dimension de paco kaj sekureco. Alia aranĝo de la Tago estos la 2a Foiro de la Paco, kiu kunigas aktivulojn pri tutmondaj prob-

93:1 IPR e 29

— pàgina 21 del PDF —

lemoj por komuna diskutado kaj planado. Detaloj pri ĉi tiuj arangoj troviĝas en Monda Forumo, kiun ricevas ĉiu MK-membro kontraŭ 30 nederlandaj guldenoj jare (kelklande malpli alta kotizo). Por provekzemplero kaj aliĝilo skribu al Ulrich Becker, (adreso sube) aŭ al via landa peranto.

Mark Fettes

PERANTOJ DE MONDA FORUMO Aŭstralio: Libroservo de Aŭstralia E-Asocio, T. Elliott, P.O. Box 230, Matraville, NSW 2036. Brazilo: Ursula Grattapaglia, Fazenda-Escola Bona Espero, BR-77620 Alto Paraiso (GO). Bulgario: Eva Bojaĝieva, str. Generalo Skobolev 8, BG-4000 Plovdiv, Bulgario. Finnlando: Jukka Laaksonen, Uudenkylankuja 2 B 11, SF-33530 Tampere. Germanio: Ulrich Becker, Plauener Str. 39, D-O-1092 Berlin. Japanio: Japana Esperanto-Instituto, Waseda-mati 12-3, Sinzyuku-ku, Tokyo-to, 162. Kanado: Mark Fettes, 43-332 Cumberland Street, Ottawa, Ontario, Kanado K1N 7J2. Katalunio: Kataluna Esperanto-Asocio, Apartat 407, E-08200 Sabadell. Kroatio: Maria Belosevic, Sveti Duh 130, Crnomerec, 41000 Zagreb. Novzelando: Gwenda Sutton, 12c Herbert Gardens, 186 The Terrace, Wellington. Pollando: Ewa Siurawska, ul. Dickensa 29 m. 216, PL-02-382 Warszawa. Rusio: Lev Medvedev, pr. Mira 196-44, 129128 Moskva. Svedio: Martha Andrĉasson, L. Tolsereds vag 2265, S-425 42 Hisings Karra.

Proponoj pri perado en aliaj landoj estas bonvenaj, ĉe la adreso de Ulrich Becker.

RAPORTO PRI LA ESTRARKUNSIDO DE ILEI 26 — 28 marto 1993 en klubejo ”Esperejo’ en Budapeŝto

Prezidas Stefan MacGill (SMG), partoprenas prof. Ronald Glossop (RG), Bertil Andreasson (BA), d-ro Till Dahlenburg (TD), s-inoj Marija Beloŝeviĉ (MB) kaj ekde sabato Barcsay Zsuzsa (BZs). Helpis kaj parte partoprenis s-ino Esperantina Mirska (EM). Gasto estis s-ro Szilvasy Laszlo, redaktoro de «Eventoj», kiu teknike helpis la kunsidadon.

Ne povas ĉeesti estraranoj d-ro So Jin Su (SJS) kaj prof. Zhang Danchen (ZDC).

Ĉi tio estas forta koncizigo de 6-paĝa protokolo pretigita en la 28a de marto kaj tuj sendita al ĉiu sekciestro, reprezentanto, komisiito kaj aliaj koncernatoj. Ĝi servu ankaŭ kiel jarraporto de nia agado en 1992/93.

1. Landaj sekcioj: (MB)

14 Aliĝoj: Kuba aliĝpeto pretas por Paterna, post malsufiĉa skriba voĉdono (nur 11 sekcioj respondis). MB esploros pri aliĝoj el Islando, Albanio, Ukrainio kaj Litovio.

1.2 Reprezentantoj: Ciuj nunaj reprezenantoj estas rekonfirmitaj, kio ŝarĝos la koleghelpan kason. Nova reprezentanto por Kostariko akceptita. BA esplorados pri Dan-

30 e IPR93:1

lando, MB pri Rusio, Vjetnamio kaj Madagaskaro. Rep. adresŝanĝoj: Islando, Albanio.

1.3 Nefunkciantaj sekcioj: Japanio restas nefunkcianta, kaj estos forstrekita en Paterna se SJS ne povas raporti progreson. Sud-Afriko ekde nun vaku; MB provadu havi vivsignon.

1.3.1 Sekciaj apartaĵoj: La IJK donas al Bulgario eblecon unu jaron kotizi kaj aboni, MB aranĝu tion. SMG kaj Soponyai Maria provos solvi Rumanion. En Pollando, la nove nomita sekciestro devis demisii pro sanstato. La sekcio kunsidis 15-ope en Vroclavo februare. Nova prez. kaj sekr. elektiĝis, sed neklaras, kiu estu sekciestro. En Portugalio venis propono por sekciestro, subtenata de PEA, sed ni havas sekciestron. MB kaj SMG korespondas. En Germanio nun ekzistas komuna instruista sekcio kun unu sekciestro. TD konfirmos, kiu. SMG raportas pri renkontiĝo kun Thomas Pu:sch kaj Klaus Dahlmann en la GEJ/GEA sidejo februare. Rezulto povus esti kontribuo de ILEI al seminario por aktivula trejnado en aŭtuno 1994. En Venezuelo la sekciestro s-ro Blazquez demisiis, s-ro Bachrich pretas transpreni.

1.4 Membronombro 1992.: BA prezentas statistikon, kun kresko de 696 kompare kun 1991. Elstaras ltalio (102), Germanio (98), Nord-ameriko (85), Cinio (67) kaj Nederlando (59). BA traktos kun la ĉeĥaj, estonaj kaj koreaj sekcioj pri transpago.

1.5 Membro-varbado, membrokartoj. La principa decido presigi membrokartojn restas valida. Manko de laborfortoj pretigi, presigi kaj administradi bremsas.

1.6 Konkurso «LS de la jaro». MB preparas la jaran demandilon al sekcioj. SMG kontribuis du paĝojn, unu pri livero de laborfortoj el la sekcioj al la internacia ILEI, alia pri instruistaj kursoj. Dissendo el Zagrebo.

1.7 Konsistigo de la komitato: Nur 11 sekcioj skribe nomis komitatanojn (20 entute). (BR, GB, CN, Ceĥio, Kroatio, NL, Nordameriko, PL, Slovenio, Venezuelo.) Ceteraj sekcioj estis kaj estas urĝe petataj sendi nomojn al la sekretario. Post kontrolo de la rajtataj nombroj kaj kompletigoj, listo de komitatanoj aperos en IPR 93/2. La Estraro proponas, ke sekcioj, kiuj ne skribe nomas siajn komitatanojn ĝis plejlaste la komenco de la konferenco ne havu komitatajn lokojn. Anstataŭantoj devas esti skribe anoncitaj.

1.8. Honoraj Membroj: La Estraro havas unu proponon, kiun ĝi nun pretigas. Aliaj proponoj ne venis ĝis la limdato.

2. Komisionoj, oficejo, planado.

2.1 Komisiitoj: Pro personaj kialoj demisiis s-ino Marie Hunninck (Francio) el la ekzamena sekretarieco. Provizore la laboro revenos al Budapeŝto, sed la Estraro urĝe serĉas novan oficanton, eble en apudeco de prezidanto TD. Demisias el la statistika ofico s-ro Germain Pirlot, kiu ne plu eldonos la jarajn raportojn pri universitata instruado. Se alia komisiito ne troveblas, ILEI provos plenumi parte tiun laboron en Budapeŝto per komputila datum-bazo, lige kun la ĉiujara kontaktilolenketilo. La komisiono pri informado kaj pedagogia servo (vidu proponon por laborplano en IPR 92/3, p. 37) ne havas gvidanton, kvankam s-roj Klag kaj Pirlot pretus kunlabori. La Estraro ne trovis gvidanton.

La komisiito pfi terminologio demisiis per letero alveninta meze de la kunsidoj. La Estraro serĉos alian komisiiton, kaj netrovinta, provos konvinki s-inon Smideliusz daŭrigi la laboron.

Tiu lavango de preskaŭ samtempaj demisioj estas unika por la Ligo kaj tre zorgiga. La Estraro provos trovi solvojn per personaj kontaktoj, tamen konsentas aperigi en IPR proponatajn task-priskribojn por ĉiuj vakaj lokoj. (vidu protokolfine). En la sekcia demandilo, ĉiu sekcio estos petata proponi kandidatojn por la vakaj lokoj.

Sekvas diskuto pri la honorariado de komisiitoj. SMG favoras se tio malŝarĝas iom la Estraron kaj la budapeŝtan ‘oficejo’n kaj kondukas al konkretaj rezultoj. BA tamen atentigas pri la deficito kaj malboniĝanta financa situacio. Li kaj la ceteraj estraranoj aliĝas al la starpunkto, ke laboro por Esperanto devus esti esence libervola, kiel ĉe estraranoj, kaj ke ni limigu honorariadon al la ‘oficejo’ en Budapeŝto.

La demando unuavice rilatas al ekzamena sekretario, plej urĝe bezonata, ĉar sesioj kaj kandidatoj estas anoncitaj kaj bezonas prizorgon. Ĉiu komisiito povas rericevi normalajn elspezojn (afranko, kopioj ks.) interkonsente kun la kasisto. Decidite, ke, se fine de jaro la ekzamenoj estis organize kaj finance sukcesaj, la Estraro povos aljuĝi al la ekzamena sekretario bonuson iuspecan. Ceteraj ekzamenantoj kaj regionaj kunordigantoj kovru kostojn el kotizoj enkasigitaj dum sesioj, kiuj estu laŭeble memfinancaj.

2.2 Raporto pri ”kerno” kaj plia planado. Komence de la deĵorperiodo ni lanĉis la nocion de ‘kerno’, kiu konsistus el trideko de aktivaj homoj el la pli fortaj sekcioj, kunlaborantaj internacie, dividante la laboron. Laŭ la demisioj de komisiitoj, la manko de internacia’laboro ene de sekcioj, la limigitaj eblecoj ŝarĝi la estraranojn kaj la budapeŝtan stabeton ankoraŭ pli, konstato ke ILEI frontas laborfortan krizon apenaŭ troigas. Per nunaj rimedoj, multo el la kuranta trijara laborplano restos nefarita. Ĉi tiu temaro okupis centran lokon tra la kunsido, releviĝante sub diversaj formoj en pluraj tagordaj punktoj. Ĝi ĉef-rolu en la komitato en Valencio kaj sekcioj ĝis tiam serioze alfrontu la demandon.

2.3 ”Oficejo’ kaj honorarioj. La oficejo en Budapeŝto konsistas el kela ĉambro, kie ILEI havas propran ŝrankon, laseran printilon kaj uzeblon de komputilo. La Estraranoj kunsidis tie. Ĝi ne estas oficejo kun mebloj kaj dosieroj konstante alireblaj; fine de ĉiu laborsesio ĉiu materialo devas esti forpakita, ĉar la ĉambro havas aliajn uzantojn. La tre

93:1 IPR e 31

— pàgina 22 del PDF —

modesta lupago spegulas tion. La termino «oficejo» eble elvokis troigan imagon ĉe la membraro. Kutime la honorariito kaj prezidanto povas ne pli ol 3 ĝis 5 horoj semajne kune labori tie, kaj ne pli ol 10 dise. Multa laboro devas okazi kaj multaj dosieroj plue troviĝi en privataj hejmoj.

La Estraro decidis pli detale reguligi la plenumon de laboro flanke de la honorariito cele al 20-hora laborsemajno. La Prezidanto, Vic-prezidanto kaj kasisto ĉiun trian monaton ekzamenos laborresumojn kaj surbaze de tio kaj la financa stato de la Ligo, decidos ĉu daŭrigi la honorariadon. SMG pretigos pli detalan posten-priskribon kaj esploros aliajn manierojn elkalkuli la honorarion.

3. Financo (BA)

34 Kontoj 1992: BA prezentas provizoran kalkulon. La spezokonto havas rimedojn de 75.000 SEK kaj elspezojn de 89.000 SEK, sekve ni antaŭvidas malgajnon de ĉ. 14.000 SEK. (t.e. 169o de la jara spezsumo kaj 1096 de la kapitalo). Repagota subvencio kaj debetigo de lasera printilo deskribebla tra kelkaj jaroj influis, tiel ke pli realisma deficito estas ĉ. 8.000. SEK. Restas nepagitaj fakturoj de la libroservo el 1992 en valoro de ĉ. 1300 GLD. BA persekutos la koncernatojn.

Zorgiga estas ĉ. 2096a kresko en la kostoj de IPR, parte pro reala altigo, parte pro malfortigo de la sveda krono. Unuafoje ĝiaj kostoj signife pli altas ol la sumaj enspezoj de kotizoj. Necesos en 1994 ĉu tranĉi la nombron da paĝoj en IPR, ĉu altigi la kotizon, ĉu trovi alian solvon. Se kotizaltigo, la estraro nun imagas 20 NLG aŭ 80 SEK por la internacia kotizo, sed studos kurzojn kaj evoluon ĝis Paterna por tie fari proponon.

3.22 Buĝeto 1993: Laŭ rezultoj 1992, la Estraro modifas buĝeton 1993 (v. IPR 92/3):

Rimedoj: membrokotizoj, 3 mil pli, eldonado 5 mil malpli, kompenso de UEA aŭ Fondaĵo Szerdahelyi pro instruistaj kursoj: 8 mil (nova rubriko). Sume pliigo de rimedoj de 6 mil, t.e. 76.500 SEK.

Kostoj: Instruistaj kursoj (ĉefe stipendioj) plus 4 mil, IPR plus 5 mil, Kotizo FA de UEA, plus 500. Sume plus 9.500 SEK, ĝis 94,300 SEK. Sekve la buĝetita deficito kreskas de 12.300 SEK ĝis 17.800 SEK (ĉ. 4.300 NLG)

3.3 Fondaĵo Szerdahelyi Ĝi altiris malmultajn donacojn. Ĝia unu subvencia agado (Interlanda konferenco en Argentino) ne pru-

32 e IPR93:1

viĝis necesa, do ĝia kapitalo kreskis iomete. En 1993 ĝi devos kovri kostojn de stipendioj por instruistaj kursoj, se de UEA ne venas sufiĉa sumo. Ĝi apogu la Duan Gimnazion se necese. Aliaj proponoj ne estas.

: 4. Ekzamenoj (TD)

44 Sesioj el 1992. SMG raportas. Plej multnombra estis la sesio en Qingdao, Cinio kun 36 sukcesintoj (22 el. – 14 mez.); plie Vieno (9–12), San Francisko (2–3); Bulgario (2 mez); Kroatio (1 el.); kaj Svislando (KCE) kun laŭdire kvar kandidatoj, sed protokolo ne ricevita. Sume 68 (44?) sukcesintoj el 22 landoj. Protokolo ĉi-numere.

4.3 Sesioj en 1993: KCE (julio), Valencio (julio, se sufiĉaj helpantoj troveblaj), Jagodina, Serbio (julie), Barlaston, Britio (aŭguste), Vraca en IJK, Bulgario (aŭg), Gresillon (aŭg-fine), Zagrebo, Kroatio (dec.) En 1994, somere: Finnlando.

4.14 Verkado de novaj testoj: Novaj fortoj urĝe bezonataj. TD eklaboros.

4.5 Regionigo de la administrado: La deziro por sesioj konstantas; la oficejo en Budapeŝto apenaŭ imagas, kiel ĝi plenumos la administradon de la someraj sesioj. Se pliaj fortoj ne troveblas de ILEI aŭ UEA, necesos fermi la ekzamenojn dum iom da monatoj, dum kiu la organizado estu ordigita kaj fortigita. Multaj petoj por sesioj venas el foraj kontinentoj, kie ne eblas el Eŭropo organizi ekzamenantojn. Tial SMG proponas starigi regionajn kunordigantojn kun grado de memstareco sub la tegmenta respondeco de la sekretario kaj prezidanto. Tiu memstareco rilatu al verkado de testoj, rajto rajtigi ekzamenantojn en la regiono, tenado de atestilo-stoko. Proponataj regionaj gvidantoj: Azio: Prof. Zhang Danchen. (jam modele funkcias); Latin-ameriko: Atiljo Orellano-Rojas, Afriko: Laŭ interkonsento kun Hans Bakker (Rojas planas pasigi 6 monatojn tie kaj povus kun afrikaj rajtigitotaj okazigi sesiojn.)

4.5 Supera nivelo ILEl proponis en sept 92 al UEA por unu el la tri prezidantoj d-ron Till Dahlenburg, biografie motivita. UEA estis petita proponi la pliajn du prezidantojn kaj sekretarion, por kiu ILEI ne havas kandidaton. Gis nun„JEA ne povis fari proponon. Trovo de tiuj kvar ŝlosilaj homoj estas minimuma kondiĉo por pluiro. Se ILEI trovus unu sekretarion por administri ĉiujn tri nivelojn, la argumento por honorario estus

multe pli forta. TD reformulos postularon laŭ sia skemo kun intertempe diskutitaj modifoj. 4.6 Ekzamena libreto. Tio elĉerpiĝis, estis populara kaj enspeziga. ILEI preparu novan, se eble ĝis Valencio. Gi ampleksu min. 36 paĝojn, enhavu la regularojn, postulojn ktp., sed anstataŭ specimenaj ekzamentestoj estu prepar-ekzercoj por ĉiuj niveloj. Verku TD, EM, SMG. ILEI mem eldonu.

5. Instruado (ZsB, TD, SMG)

51 Instruistaj kursoj SMG raportas, ke la preparoj por kurso Charters bone progresas per intensiva korespondado. Nur du aliĝoj atingis ILEI, ambaŭ el NL. Ok petoj por stipendioj alvenis: 4 el Albanio, 1 el Rumanio, 1 el Tanzanio, 1 el Hungario, 1 el Kubo. SMG malkovros, kiom da subteno povos veni de UEA aŭ de aliaj fontoj kaj kiom la koncernatoj povos kontribui al vojaĝkostoj antaŭ ol findecidi pri la akceptitoj. Svisaj vizoj malfacile akireblos por pluraj.

Por la kursoj en Poprad venis al ILEI neniu aliĝo aŭ stipendipeto.

BZs proponas ligi instruistajn kursojn kun nia konferenco kaj IMS, kie partoprenantoj estas garantiataj. Demandofolio al sekcioj klopodas arigi informojn pri la plej dezirataj lokoj, sezonoj kaj daŭroj de ILEI-kursoj, trovi sekciojn, kiuj volus gastigi kurson kaj taksi la perspektivojn por oficiala apogo.

Por konvene proponi instruistajn kursojn al sekcioj, LA de UEA, E-centroj kaj oficialaj instancoj, ILEI eldonos broŝuron prezentante dekon da kursgvidantoj kuri koncizaj biografio kaj priskribo de la kursoj proponeblaj kaj la kondiĉoj bezonataj. BZs kontaktos eblajn gvidantojn por akiri tekstojn. La broŝuro inkluzivu informojn pri la pedagogiaj branĉoj de kursoj de ELTE kaj similaj.

5.2 Datum-bazo de instruado: La budapeŝta oficejo disponas pri la trikampa komputila programo WORKS, kiu kunigas tekst-redaktilon, datum-bazon kaj financ-tabeladon. Ni registras abonantojn de JA. Aldoniĝu registo de aktivantaj instruistoj, instruistoj kapablaj sed ne povantaj instrui, lernejoj pretaj instrui, instruistoj pretaj vojaĝi internacie ktp. La ĉiujara kontaktilo de ILEI por lernejoj, kaj la enketado de s-ro Pirlot aldoniĝu al la datumbazo.

5.3 Vidbenda projekto (IEl): La konkurson anoncitan de ILEI gajnis Koutny l. kaj Galor Z. surbaze de skemo kaj unu ellaborita

leciono. IEI petas ilin daŭrigi la verkadon. SMG estis akceptita de ges-roj v.d. Horst en Hago februare kaj diskutis la projekton. Celo estas registri unu lecionon ĝis Valencio kaj tie prezenti ĝin. ILEI subtenadas laŭeble.

5.4 Instrurajtigaj atestoj (aldonita punkto): Ripete atingas ILEI petoj por agnoskigo de instrurajtigo (plej ofte el foraj landoj). Unu solvo estas revivigo de kursoj Szanser, se en Litovio aperos ŝia verko. Duan eblecon proponas TD kaj BZs, aldoni instrurajtigan parton al la formata supera ekzameno, (kun devo gvidi model-lecionojn). Dume ILEI povas fine de instruistaj kursoj doni atestilon pri kontentiga partopreno. Eldoni atestojn sen partopreno en kurso aŭ ekzameno ILEI ne emas. Ĉiuj supraj solvoj suferas pro manko de oficiala rekono.

6. Konferencoj (MB, BA, TD/BZs)

6.1 Konferenco Valencio/Paterna: Pro malfrua apero de la aliĝilo, nur deko da aliĝoj alvenis. Ne estas pli novaj informoj ol tiuj en la cirkulero al sekcioj de 5 mar 93. Por la programo BZs kontaktos eblajn prelegantojn. Charters kaj SMG konceptos panelan diskuton kun forumo, simile al tiu en UK. SMG kaj MB rilatas kun la hispana sekcio pri surlokaj helpantoj, informado (intervjuoj) kaj gastoj en la inaŭguro.

MB eble vojaĝos alicele al Hispanio maje; se jes ŝi vizitos Valencion, vidos la ejojn kaj firmigos la organizadon.

TD, BZs kaj RG ne povos ĉeesti la konferencon. SJS ne indikis ankoraŭ.

6.2 Gimnazio: La neĉeesto de BZs estas tre bedaŭrinda. Si provadas trovi surlokajn organizantojn. Ŝi kompilos la programon, skribos al potencialaj gimnazianoj kaj trovos instruistojn. Antaŭvidataj estas Atiljo Orellano-Rojas (E-lit. — lingvo); Matematiko: Joy Markarian; Geografio: SMG; Muziko: Rita kaj Gerog Rossler, Ludoj: Gilena Tilleux. Venis du aliĝoj (Norv. kaj Kroatio).

6.3 IMS: La IMS en Zagrebo estis nuligita pro manko de partoprenantoj; vizaj obstakloj malhelpis alvenon de dekkvinopa albana grupo. BZs proponas organizi la dekan IMS en Estonio en 1994 printempe. Ŝi kontaktos Linnamagi Madis kaj Eva Otse, cele al pretigo de aliĝilo/informilo ĝis Valencio. La temo restu tiu de Zagrebo. Poste, Ukrainio konsidereblas por IMS. Albanio ne maturas por IMS, sed instruista kurso tre uti-

93:1 IPR e 33

— pàgina 23 del PDF —

los. BZs/TD proponos tion por sept/okt 1993. ILEI kovru koston de vojaĝo plus materialoj.

6.4 ILEI-partopreno en kongresa temo UK Valencio: Temo: ‘Klerigado por la 21a Jarcento’. UEA akceptis d-ron Duncan Charters por reĝisori la temon. Li enkondukos ĝin en la inaŭguro kaj faros plian prelegon. Oko da aliaj prelegoj estas proponitaj, almenaŭ unu el ILEI medio. Pliaj proponoj bonvenaj. Okazos panela diskuto kun partoprenanta diskutado. Marde ‘Tago de la Lernejo”, krom la ekzamena registriĝo kaj antaŭtesto, okupiĝos nur pri la UK-temo.

6.4.1 UK cetere: La ILEI kunsido (kiu traktos edukan rezolucion) dimanĉ-posttagmeze. Ekzamenoj marde, ĵaŭde, vendrede. Eseajn temojn ni disdonu marde antaŭteste, oni verku ilin ĝis ĵaŭdo (legeble!). Pro malmultaj estraranoj en Valencio ege gravos helpantoj por la ILEI-budo, la ekzamenoj kaj la realigo de la kongresa temo. Bude ni varbu por la tuja konferenco, tiu en Koreio kaj IMS.

6.5 Konversaciaj rondoj en Valencio: kvar gvidantoj bezonataj; disponeblos klasĉambroj, ĉiu gvidanto havos ne tro da babilemuloj. Proponoj venis de Bacev kaj Rojas. ILEl rekomendos post alveno de pliaj.

6.6 Konferenco Seŭlo: Aliĝilo kaj informilo nepre pretu antaŭ Valencio! Laŭ letero el 29 julio 1992: datoj 30 julio ĝis 6 aŭg, tuj post UK, paralele kun IJK, en Universitato Kangnam, 30 km. sude de Seulo. Tri laĝigaj eblecoj: studenta hejmo surloke (ne klimatizita), prezo ne indikita. Korea gastejo, 5 minutoj for buse, ĉ. $30 tage en 2-persona ĉambro. Hotelo 10 minutoj for, $55 – $70 por du-lita ĉambro. (Prezoj kalkulitaj al USD kaj – altigitaj pro intertempa inflacio). Impona kotea folklora vilaĝo apudas kiel ekskurs-celo.

MB kaj SMG provos urĝe havi sufiĉajn informojn por fiksi kotizon kaj aperigi informilon/aliĝilon ĝis Valencio. Limdato: 31 majo 1993. Dezirindas partopreno en Valencio de SJS por prezenti la landon, konferencejon per broŝuroj, afiŝoj, lumbilda prezentaĵo k.s. Se ne eblas korea delegacio tion prizorgu! La informilo inkluzivu informojn pri flugkaravanoj de UEA kaj aliaj. ILEI eventuale kunlaboru kun iuj por formi ILEI-grupojn.

Nur TD el la eŭropaj estraranoj ne povos ĉeesti, la ceteraj ĉu planas, ĉu aspiras, ĉu – sopiras. Forte dezirate, ke ZDC ĉeestu, la akceptita regulo pri estraraj vojaĝoj servos tiucele. Pri temo SMG korespondos kun SJS.

34 e IPR93:1

La Estraro imagas «la azia kontribuo al tutgloba edukado kaj kulturo’, aŭ ‘edukado en Azio — kion alikontinentanoj povus el tio lerni?” sed ne proponas nun precizan vortumon, kaj invitas proponon el Koreio. Necesas decidi ĝis 31 majo 1993.

7. Statutoj, regularoj

72 Estrara rotacio La Estraro decidas jene: 1993 MacGill, Belosevic, 1994 Glossop, 1995 Dahlenburg, Andreasson. Necesos scii la deziron de ZDC kaj SJS. Minimume unu devos demisii en 1994.

La Prezidanto motivigas sian demision en 1993 pro familiaj kaj profesiaj kialoj, kiuj tro limigas kontaktadon kun sekcioj kaj vojaĝoj reprezenti la Ligon, kiu prefere havu pli mov-kapablan prezidanton. Li emas ne rekandidatiĝi; decido dependos je la ebleco ĝis julio signife fordelegi diversajn taskojn (ekzamenoj, IPR, Juna amiko, k.m.a.). Vidu la alvokojn protokolfine. Prof. Glossop anoncas sian intencon, pro antaŭ-emeritigaj devoj, ne rekandidatiĝi en 1994. La Estraro petas s-inon Barcsay trovi helpantojn kaj serĉi taŭgajn kandidatojn kaj ĉiajnlaborfortojn;

8. Eksteraj rilatoj/ informado (RG)

811 Kunlaboro kun UNESKO. RG kompilis liston de esperantistoj kun adekvataj spertoj por proponi al UNESKO. Spite petojn al ĝi, li ne ricevis la raporton pri «Edukado ĝis la 21a jarcento». Li provos aliri la komisionon, sed dubas pri sukceso, ĉar ĝi konsistas el registaraj reprezentantoj.

8.22 Projekto Symoens/Erasmus ILEI subtenadas, sed ne estas konkreta propono.

84 Seminario ”Jaro de Familio’ RG memorigos al s-ro Tisljar pri la konsento pri ILEI kunlaboro. BZs kontaktos familiojn kun denaskaj infanoj en Hungario kaj aliaj eblaj partoprenantoj (ekz. la lernejo en Budaors.)

8.6 Internacia Asocio de Instruistoj de Fremdaj Lingvoj. Tio konferencos en Hamburgo en majo 1994. Bormann kaj GEA planas partoprenon. TD starigos rilatojn kun la organizo. Li reprezentos ILEI tie.

8.7 Eŭropa Asocio por lnternacia Edukado (EAIE) okazigos konferencon en Hago 2-4 dec 1993. S-ro Edwin Burg aranĝis, ke 63 esp-istoj ricevos nacilingvan informilon. TD/RG esploros kiel ILEI povus reprezentiĝi.

9 Eldonaĵoj (SMG)

9.1 IPR Reagoj pri la enhavo ĝenerale estas favoraj. Sed pro manko de redakciaj fortoj, ekde 92/4 malfruoj aperis. 93/1 ege malfruas; tial apartaj cirkuleroj al la sekcioj. La redaktoro antaŭvidas malpli da profesiaj devoj ekde sept 93; espero ekzistas pri renormaligo de la ritmo. La Estraro principe apogas nacilingvajn resumojn por akceli informadon; laborfortoj nun ne permesas tion.

9.22 Juna amiko La revuo finis la jaron en financa ekvilibro, nur dank’ al financa apogo de hungara ministerio. 800 pliaj abonantoj perdiĝis el orienta eŭropo en 1992, nur 1250 abonantoj nun ekzistas. La apogo de Fondaĵo Grabowski kontribuos al 1993, ĉar la hungara ministerio ne resubvencios. Alvenis ĉ. 400 okcidentaj abonoj; necesas 500. (plus ĉ. 400 orientaj). El Britio kaj Brazilo (tradicie fortaj landoj) ne venis abonoj. La unua 32-paĝa numero 93/1 aperis marte kun materialo de ambaŭ redaktoroj.

9.3 Tendaraj tagoj Decidite represi la unuan kajeron en 2000 ekz. SMG aldonos kvar paĝojn por prezenti pli grafike la unukaj du-ligajn verbojn, kaj modifos 4 pliajn paĝojn. 15 paĝoj por la tria kajero estas verkitaj; apero antaŭ Valencio necerta. La unua kajero bone vendiĝis, la dua kovris du trionojn de siaj kostoj ene de 8 monatoj. Sonbendo kaj instruista gvidilo atendo-vicas.

9.4 «Kunvojaĝu» (Gubbins): La estraro rigardis la presprovaĵojn resendotaj al Edistudio, post rekontrolo de SMG. Apero ĝis Valencio esperata.

9.5 «Teorio kaj praktiko de lingvoinstruado» (Szanser): raporto de Litovio petita sed ne ricevita. La materialo alvenis sekure en nov 1992, de tiam neniu raporto.

9.6 Symoens: «Propedeutika valoro de E.» Aperis ĉe UEA en la serio ‘Esperantodokumentoj.” Ni diskonigos ĝin en IPR.

9.7 Rakusa: «Metodiko»: Stoko de 200 akirita por orienta Eŭropo, ĉ. 30 venditaj.

9.8 Corsetti: Nova eldon-propono kunlabore kun la Universitato de Romo. Libro pri rol-ludoj, kantoj, aktorado de situacioj por infanoj lernantaj fremdan lingvon. ILEI entuziasmas eldoni kaj okupiĝos tuj post ricevo de la tradukita teksto.

9.2 Rgmmesmo: Infana Kantaro: ILEI decidas eldoni, post pritakso de RG. EM traktos kun la aŭtoro, aranĝos muziknotojn, ilustraĵojn kaj enpaĝigos.

9.110 Gimnaziaj kajeroj: Unua estas de Arnaudov pri matematiko, manuskripte ricevita. La reeldono de lia verko ‘Amuza matematiko’ malfortigas la merkaton kaj la bezonon. Manuskriptoj por aliaj temoj bonvenaj (20-30 paĝoj).

9.111 Libroservo: La vendoritmo malrapidegas, ĝin pravigas nur la ebleco interŝanĝe disponigi niajn eldonaĵojn en nepagipovaj landoj.

10 Rilatoj kun aliaj instancoj

101 UEA: Pro tempomanko raporto pri ilia estrar-kunsido ne okazis. Pro interveno de ILEI informoj pri la aliĝintaj fakaj asocioj en Jarlibro 1993 ne estos tranĉitaj tiom draste kiom ĉe nealiĝintaj.

1022 Aliaj: ELTE universitato en Budapeŝto anoncis, ke ĝi rajtos lanĉi duan internacian kurson (1993-95) en septembro. Vidu la nunan numeron. (Pri IEI vidu 5.3)

1023 E-Centro Poprad Propono, ke ILEI iĝu part-posedanto ne maturis ĉar ne venis skriba propono.

10.4 Kontrakto kun ”Eventoj’: S-ro Szilvasi, la redaktoro de Eventoj prezentis kontrakton (‘v. IPR 93/2 :). La Estraro konsentis kun ĝiaj ĉefaj tezoj. Post diskuto pri la forteco de la verbo instigi en punkto 2.1 la Estararo akceptis la kontrakton kaj konstatis, ke ĝia spirito estas jam efektivigata je reciproka utilo.

Protokolis komputile SMG (26-28 mar 93).

Plena teksto videbla ĉe via sekciestro!

URĜE SERĈATAJ!

Unuavice por recenzi priedukajn verkojn, la plej gravajn detale, aliajn per 10-20-linia priskribo. Duavice, por liveri komplete presepretajn fakajn artikolojn, raportojn aŭ informojn. Triavice, se proksima al Budapeŝto, por trakribri la gazetojn de sekcioj kaj aliaj por eltiri kaj koncize mencii erojn de internacia intereso aŭ utilo. Anoncu vin al la redakcio.

Kunlaborantoj por IPR.

93:1 IPR e 35

— pàgina 24 del PDF —

SERĈATAJ KOMISIITOJ:

Plej urĝe nova ekzamena sekretario, vidu p. 18. Plie kunlaborantoj por IPR (vidu p. 35), kaj

plie la sekvaj – oficoj .:

Kontaktilo kaj statistikado: Komputil-posedante prefere IBM-PC-kongrua, kiu pretus enketi pri instruado ĉiunivela kaj bezonojn por kontaktado, enigi la rezultojn en datum-bazon kaj

pretigi la rezultojn por publikigado.

Terminologio: Kompetentulo kiu pretus kunlabori kun TEC kaj la Akademio pri pretigo de pe-

dagogia terminaro.

informado kaj gazetara servo: Tiu tasko estis detale skizita en IPR 92/3 p. 37) Korespond -instruistoj: Ni serĉas instruistojnj pretaj korespond ‘ unuope kun novaj afrikaj instruistoj, donante lingvajn kaj pedagogiajn konsilojn.

Novaj verkoj: Originala Esperanta Bildvortaro originale verkita de Sylla Chaves, Brazilo. Trimil bildigitaj vortoj en 96 bele desegnitaj nigra-blankaj bild-paĝoj, kun alfabeta kaj laŭtema indekso. e MNi parolas Esperante, Vladimir Nemec, lernotekstoj por progresintoj, 37 lecionoj, nur Esperante krom la vortlisto, kiu donas slovakajn ekvivalentojn. Statikaj temoj, tajpita kun desegnaĵoj. e Baza Cseh-kurso kun metodikaj konsiloj de Andreo Cseh, oka reviziita eldono, de IEl, Hago. 15 NLG por ekzempleroj kie necesas glui tri bildojn; 24 NLG cetere. e Klerigkibernetiko, kolektitaj publikigaĵoj de d-ro Helmar Frank. 1136-paĝa, el la 106 artikoloj, 23 estas en Esperanto. 77 NLG ĉe UEA. e Esperanto Schritt fŭr schritt (partoj 1, Il kaj Ill). Laŭpaŝa koresponda kurso por german-lingvanoj, precipe junuloj. Thomas Pusch, Rheinweg 15, D-W-5300 Bonn 1, Germanio. po 4 DEM inkl. sendokostoj. e Vortaro Franca-Esperanta de Jak LePuil kaj Jopetro Danvy aŭtoris/kunordigis. 944 paĝoj, 32.000 vortoj kaj 100.000 esprimoj. Eldonis UFE; 250 FRF.

El sekciaj bultenoj: La printempa numero de Esperanto Teacher montras, ke nia brita sekcio. modele diskonigas nian internacian laboron, sur unua paĝo la kurso Charters detale konigita, meze la konferenca/gimnazia mendilo plene represita; plie represo de la novjara mesaĝo kaj anonco pri Juna amiko kaj IPR. (Tiujn represis ne nur pluraj sekcioj bultenoj, sed kelkaj ĝeneralaj gazetoj, i.a. Esperanto USA kaj Franca Esperantisto). e Numero 34 de NGGE-sciigas sciigas, ke la nederlanda sekcio denove pretas subvencii la partoprenon de du nederlandaj junuloj en la Gimnazio. Espereble ĉi-jare tro

viĝos iremulo! e La AA/E-bulteno de jan 93: informas, ke Esperantic Studies Foundation (ESF) subtenis disertacion de Dr-oj. Alvino E. Fantini kaj Timothy G. Reagen sub titolo ‘Esperanto kaj edukado: cele al esplorprioritatoj.» Gi estas 136-paĝa kun ses ĉeftemoj: Dulingvismo; E-instruado; Lingvo-pedagogio; instrumaterialoj; enkonduko de E-programoj en usonaj lernejoj; rekomendoj. Akirebla kontraŭ $12 de ESF, J. Pool, Dept. Political Science, DO-30, Seattle, WA 98195, Usono.

Pagita anonceto: Kion ni faru por ke nia lingvo baldaŭ estu instruata en ĉiuj lernejoj tutmonde? Informas: S-ro Andre Grossmann, 5, rue des Pyrĉnĉes, F-68390 Baldersheim. Bv. sendi koverton kun via adreso kaj 2 francajn pm. je 2,50 FRF aŭ 2 irpk. (Gi reklamas sensupersignigon. -red.) e Ebenaĵ-vilaĝan ripozadon proponas per esperant-lingva prospekto: Pehely Ktft., Horvath Dome 14, H- 6000 Kecskemet, Hungario.

Infan-desegnaĵoj: E-klubo ‘Bona stelo’ en Romans okazigos ekspozicion de infandesegnaĵoj ekde la 20a de septembro 1993. Lernantoj de 8- ĝis 12-jaraj. Temo: ‘La arbaroj de la mondo». Dimensioj: 24 x 32 cm. Dekon da plej bonaj desegnaĵoj bv. sendi ĝis 1a junio 1993 en nefaldebla koverto al: s-ino Gisele Besson, Le Dauphin ‘B’, Avenue Emile Zola, F-226100 Romans, Francio. Dorse de desegnaĵoj skribu la plenan nomon, aĝon kaj adreson de la verkinto. Aŭdkasedoj kaj prinaturaj libroj kompensos la plej belajn desegnaĵojn.

Ellasoj: Leteroj de s-roj Ringli (Svisl.) kaj Merger (Francio) pri verboj en Esperanto povos aperi nur en IPR 93/2 kune kun responda artikolo pri valentoj, transitiveco kaj -ig-/-iĝ.

Pro nia financa situacio ni ekde nun rigore limigas IPR al 36 paĝoj. Sekve la tre telegram-stila fino al la numero, notante multajn erojn, kiuj meritus pli da atento, kaj prokrastigo de kel

kaj artikoloj.

36 e IPR93:1

Redaktofino: 19 apr. 93.

SEKCIESTROJ DE LA LIGO

Argentino: Herminia Kirkerup de Fernandez (s-ino), Calle Cerrito 1249, Barrio San Martin, RA-5000 Cordoba, (Cordoba)

Aŭstrio: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien

Belgio: Alex Humet, Van Campenhoutstr. 4, B-2600 Berchem

Brazilo: Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11, BR-04106 Sao Paulo SP

Britio: Arnold Pitt, Yew Tree Cottage, lvington Road, Leominster, Herefordshire HR6 BQD

Bulgario: Ivanka Spasova, j.k. Lenin bl. 20, vh. 3, BG-1124 Sofia

Ĉehio: Miroslav Malovec, Charkovska 7/10, 625 00 Brno

Ĉinio: Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., 29-34 North Part, Huazhong Normal University, CN-430070 Wuhan

Estonio: Eve Otsa, Juhkentali 30-12, EE-O001 Tallinn

Finnlando: Synnove Mynttinen, Keskussairaalankatu 5 M 133, SF-15850 Lahti

Francio: S-ino F. Drouard, Chalet Denali, Chemin du Thural, F-74920 Combloux.

Germanio: Stefanie Tucker, Alatseestr. 14, DE-W-8900 Augsburg (eble ŝanĝota)

Hispanio: Manuel L6pez Hernandez, Poŝtkesto 832, E-41080 Sevilla

Hungario: Kovacs Marta, Ady E. u. 23-25/C, HU-1221 Budapest

Israelo: Murjan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel-Aviv

ltalio: Catina Dazzini, C.P. 22, IT-54100 Massa

Japanio: vakas kaj forstrekota.

Korea Resp.: So Jin Su, Dept. de Ekonomiko, Universitato Kangnam, Kugali Kihung-up, Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900

Kroatio: Zdenka Svetliĉiĉ, Kroatia Esperantista Unio, Trg Burze 2, HR-41000 Zagreb

Nederlando: D. Luesken-Burger, Renderklippenweg 5, NL-8162 NC Epe

Nordameriko: Doroteo Holland-Kaupp, 5140 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, CA 93111- 2521, Usono

Norvegio: Turnu vin al NEL, Olaf Schous vei 18, N-0572 Oslo 5

Pollando: p/a Silezia Esperanto-Asocio, ul. Dubois 3, PL-50-952 Wroclaw 17

Portugalio: D-ro Antonio M.C. Coimbra, Rua Colonel M. Leitao 20.1 Esq., P-1700 Lisbon

Rumanio: Angela Stoica, Platanilor 17 C ap. 4, RO-1900 Timisoara

Sanmarino: Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, RSM-43031 San Marino

Slovakio: Anton Zacharias, Sobotske namestie 6, 058 01 Poprad

Slovenio: Sonja Tavcar, Liminijanska 6, SLO-66320 Porotoroz

Sud-Afriko: vakas

Svedio: Bertil Andreasson, Sĉdra Rĉrum pl. 455, SE-242 94 Horby

Svislando: Nicole Margot, Tour Grise 28, CH-1007 Lausanne

Venezuelo: Prof. Juan Eduardo Bachrich, Apartado 70782, Caracas 1071 A.

Zairio: Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zalre)

REPREZENTANTOJ DE ILEI Albanio: Bardhyl Mezini, Rr. Maliq Muco, Pall. 50, ap. 3, Tirana Armenio: Lida Elbakjan, Moldovakan 26/2, kv. 52, Erevan. Aŭstralio: Max Wearing, 30 Westbury St, Hackney, SA 5069. Bangladeŝo: Sultan Ahamad, Factory Inspection Dept., 4 D.l.T. Avenue, Dhaka-1000. Centrafrika Respubliko: Luc Feidangai, B.P. 70, Bangui. ilio: Luis A. Vera, Isabel Riquelme 7115, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago. Hindio: Abani Halter, Jamboni, P. O. Bolpur 731204, W. Bengal. Irano: Mohammad Karamudini, P. O. Box 13445-747, Teheran. lran. Islando: Loftur Melberg, Skolabraut 1, IS-220 Hafnarfjordur. Jugoslavio: Radojica Petrovic, Bul. Oslobodjenja 36, YU-32000 Cacak. Kostariko: Jorge A. Leoni de Le6n, Apartado 7603-1000, San Josŝ. Ao: Hector Jimenez, Vista Alegre 264 e/J.B. Zayas y Luz, Caballero, Vibroa, 11500 C. Haana. Litovio: Algimantas Piliponis, Karolinisiu 3-93, LT-2044 Vilnius. Niĝerio Godwin Oboh, University of Ekpoma Wan, llleh Box 62, Epoma Bendel. Nov-Zelando: 12C Herbert Gardens, 186 The Terrace, Wellington 1. Tanzanio: Mramba Simba, S. L. P. 1051, Bunda Mara. Togolando: Afantchao-Biakou Yao, B.P. 20225 Lome. Ukrainio: Svetlana Fedotova, P.O. Kesto 88, UKR-253222 Kiev.

— pàgina 25 del PDF —

LABORKOMISIONOJ

Didaktikaj ludoj: Georges Sossois, rue du Basson 79, B-6001 Marcinelle; tel. (–32 71) 43 62 05.

Ekzamenoj: vakas. Provizore Budapeŝto plenumas.

Eŭropa Komunumo kaj informado en pedagogiaj medioj: Edward Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout (Heide); tel. (–32 3) 666 62 66.

Gazetara servo kaj informado: vakas sed pretas kunlabori: Germain Pirlot, Steenbakkerstr. 21, B-8400 Oostende; tel. (–32 59) 70 87 00 kaj Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien; tel. (–43 222) 36 86 29.

Konkursoj lernejaj: Geza Kurucz, Nyiri u. 11, H-6000 Kecskemet.

Lerneja kontaktigo kaj statistikado: vakas. Provizore Budapeŝto plenumas.

Statuto: Rob Moerbeek kaj Oene Hoekstra, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schooril; tel. (431 2209) 15 65.

Terminologio: vakas

UN-Jaro de la Familio 94: Glossop-MacGill

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ

UNESKO: (rilatoj de reciproka informado, kat. C): Place Fontenoy, F-75007 Paris. Reprezentanto de ILEI: Frangois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, F-75010 Paris

UEA: Universala Esperanto-Asocio, Nwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam.

IEI: Internacia Esperanto-Instituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag.

KCE: Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds.

ECP: Esperanto-Centro Poprad, Sobotske nam. 6, 058 01 Poprad, Slovakio.

KONTRIBUAĴOJ AL IPR

Kontribuaĵoj al IPR estu nete tajpitaj per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj, taŭga por OKR-enlego, aŭ surpapere prespretaj. Livero sur IBM PC-kongruaj disketoj (5,25 aŭ 3,5 colaj) bonvenas. Adreso de la redakcio sur la kovrilpaĝo. Bv. skribi vian nomon kaj adreson sur la manuskripto. Fakaj artikoloj prefere ampleksu 3 ĝis 8 presitaj paĝoj. Pedagogiaj novaĵoj, informoj pri edukaj aranĝoj, interŝanĝaj gazetoj kaj leteroj al la redakcio bonvenaj. Ni recenzas nur ricevitajn eldonaĵojn iel rilatantaj al edukado aŭ utilaj en instruado.

MEMBRIĜO AL ILEI KAJ PAGOJ POR ALIAJ SERVOJ

La membreco inkluzivas ricevon de kvar numeroj de IPR jare. Turnu vin al via landa sekcio, kiu fiksis kotizon en via propra valuto. Por pagi rekte al la internacia ILEI, skribu al la kasisto:

Kasisto de ILEI: B. Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 Hoĉrby, Svedio; poŝtĝirkonto 682117-7 (Stokholmo). Membreco kostas 50 svedajn kronojn en landoj sen sekcioj kaj 80 SEK en landoj kun sekcioj (la sekcio ricevos la diferencon). Pro altaj banko-kostoj, evitu bankĉekojn kaj internaciajn poŝtoĝirojn; taŭge plenumita Euroĉeko plej bonas. Alia pagmaniero estas al UEA:

UEA, Nwe. Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, pĉk 37 89 64. Klare indiku la celon de la pago kaj la internan konton de ILEI: ilek-a. Se rilatas al Juna amiko, uzu konton juna-I. Prefere informu senpere la kasiston de ILEI pri via enpago. Membreco: 16 GLD en landoj sen sekcioj, 24 GLD en landoj kun sekcioj.

Hungara ILEI-sekcio: (adreso: tria kovrilpaĝo) akceptas pagojn en hungaraj forintoj de reform-eŭropanoj por membreco kaj aliaj servoj de la Ligo.

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

p spon egeniemKoNĜO INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj ILEI

Redaktisto: KOVACS Mŝrta Vic-redaktisto: Stefan MacGILL

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Kovĝcs M., Ady Endre u.23-25 C H-1221 Budapest

IP R = — 36-1-226-3602 (hejma, kun respond-aparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, 8 –32-3-234 34 00

— pàgina 2 del PDF —

Enhavo BARANDOVSKA-FRANK, Vera, Methodus Lingvar»um Novissima . . 1 HORST-KOLINSKA, v.d., Mila, Ĉu la Cseh-metodo malmoderniĝis? . . . 8 Recenzoj pri pedagogiaj kaj rilataj verkoj e GLOSSOP, Ronald J., Monda Federiĝo? Kritika analizo de

Federacia Monda Regado (smg) …..———«-«–.- 9 e KOLKER, Boris, Vojaĝo en Esperanto-Lando (ĉerpaĵoj) .. .- .- – 10 e SYMOENS, Edward, Al nova internacia lingvo-politiko:

la propedeŭtika valoro de Esperanto. (Recenzis: smg) . . . – – – 13 e PITT, Klaas, STILMA, Bert, Kvar jarcentoj, Komenio.

Tradukis Barcsay Zsuzsa. (Recenzis: d-ro Till Dahlenburg) . . . 14 e SARKOZI, Jŝnos, Adamo kaj Eva. (Recenzis: Bernard Golden) . 15 e ONET, Ionel, Primii pagii 1n Esperanto (rumana lernilo). =… 23 e SMIDELIUSZ, Katalin, Ĉu vi aŭdis, ke…(libro –kasedo) smg/sm. . 24 e KARMI, Ĥana, La senmorta piano. Redaktis: Josef Murĵan. … 33

e BACEV, Marin, Kalendaro instrua 1993. (Recenzis: E. Symoens) . 33 28a KONFERENCO kaj 3a GIMNAZIO de ILEI: Informilo, aliĝilo: = /E7 VERWOERD, Ton, Amikeco trans la markolo (raporto pri aranĝo) .. 21 Okulume tra niaj sekcioj (raportoj el sekciaj bultenoj de Britio,

Germanio, Nederlando, Nord-ameriko kaj Ĉinio — smg. .. . .- .- – 22 GROTZNER, Armin, Renkontiĝo kun la bavara eduka ministerio -… 25 Rezultoj de la enketilo pri E-instruado (IPR 92/2). (Mirska E,Kovŝcs M). 27 Komitato de ILEI (stato je 22 junio). Diskut-punktoj por Paterna —.. . 31 Kalendaro de aranĝoj por instruistoj kaj junuloj, aŭg-dec 1993 (smg) .. 32 ANDREASSON, Bertil, Financa raporto pri 192 ………—– 34 ESTRARO DE LA LIGO

Prezidanto: Stefan MacGill, Eso u 7 Wi HU-1034 Budapest, Hungario. Kunordigo, planado, eldonado, rilatoj kun UEA kaj la movado. (provizore ekzamena sekretariado)

Vic-prezidanto: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Berkay Ave., Jennings, MO 63136, Usono. Tel. (314) 869-2303. Eksteraj rilatoj, statistikado, instruado de infanoj.

Sekretario: Marija Beloŝeviĉ, Sveti Duh 130, HR-41000 Zagreb-Crnomerec, Kroatio. Tel. (38 41) 57 6092. Landaj sekcioj, membro-varbado, konferenca administrado kaj nefaka programo.

Kasisto: Bertil Andreasson, Sodra Rĉrum pl. 455, SE-242 94 Horby. Tel. (46 415) 501 52. Financo, konferencaj financoj. Membraro.

Vic-sekretario: Prof. Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., Huazhong Normnal Univ., CN-430070 Wuhan, Ĉinio. Azia agado, ekzamenoj en Ĉinio kaj Azio. Membro: D-ro So Jinsu, Dept. de Ekonomiko, Univ Kangnam, Kugali Kihung-up. Yongingun, Kyonggi-do 499-900, Koreio. Tel. (0331)281-5500. Faks. (0331)281-3604. Universita-

ta agado. Konferenco 1994.

Membro: D-ro Till Dahlenburg, Feldstr. 13, D-O-2722 Brŭel, Germanio. Ekzamenoj, faka konferenca programo. Metodikaj seminarioj.

Estrara komisiito: Zsuzsa Barcsay, Bem Rakpart 25/B, HU-1011 Budapest, Hungario. Tel. (36 1) 201-2342. Gimnazio de ILEI. Servoj al instrustoj, trejnado de instruistoj.

METHODUS LINGUARUM NOVISSIMA

la lasta pedagogia ĉefverko de Komenio Vera BARANDOVSKA-FRANK Teksto de prelego dum la Konferenco de ILEI en 1992, Bratislavo

Tradicie oni nomas Komenion «instruisto de nacioj», substrekante lian proponon de lernejsistemo kaj liajn pedagogiajn principojn de instruado racia kaj konforma al aĝo kaj kapabloj de lernantaro. La plej konata el tiutipaj verkoj estas Didactica Magna. Inspiron al ĝi donis al Komenio Bericht von der Natur und vernunfimassigen Didactica de germana aŭtoro Elias Bodin. Tiun ĉi li tralegis mallonge antaŭ sia foriro al Leszno en 1628 kaj baldaŭ skizis laŭ ĝi la propran didaktikon. Kiel gimnazia instruisto en Leszno li spertis precipe instruadon de la latina lingvo, kiu ankoraŭ en la 17-jarcento estis la plej uzata internacia lingvo kaj lingvo de sciencoj generale. Tiel estas klarigebla fakto, ke granda parto de liaj didaktikaj verkoj okupiĝas ĝuste per instruado de la latina, kaj sekve ĝia metodaro uzeblas por ĉiuj lingvoj ĝenerale. Lingvoinstruadon tuŝas precipe jenaj verkoj:

e Annotationes super Grammaticam novam Ianualem e Pro latinitate Ianuae linguarum suae apologia

e De instruendis e latinae linguae vestibulo exercitis ad praeceptorem commonefactio

e De sermonis latini studio e Grammatica latina nova methodo ad iucundam facilitatem e Grammaticac facilioris praecepta e Ianua linguarum reserata e Latinum redivivum e Lexicon atriale latino-latinum e Schola latina

Gistiamaj lernolibroj alportis maldigesteblan liston de gramatikaj reguloj kiujn la lernanto devis parkeri, same kiel tutajn frazojn de romiaj aŭtoroj kaj aron de eldiroj kaj vortkunigoj, kiujn li en praktika vivo apenaŭ povis uzi. Instruistoj, krom traduko de unuopaj vortoj uzis dum la instruado precipe la latinan, lernantoj do estis devigataj parkeri anstataŭ kompreni la esencon de tio kion oni mekanike enkapigis al ili. Ilian perceptkapablon aŭ memorkapablon cetere neniu instruisto respektis. Komenio mem diras: ”Mi ofte priploris miajn junulajn jarojn, malbonigitajn per malfacilaĵoj dum lernado de la latina lingvo”. Tamen li spertis, ke la tutan malĝojigan procedon oni povas klarigi multe pli simple kaj mallonge. Jam en 1615 estis publikigita en Anglio la hispana Zanua linguarum, skribita en Salamanka universitato kaj diskonigita de J ohann von Bodec. Dum sia instruado en Leszno 1628 — 1632 pretigas Komenio libron Zanua linguarum reserata, kun plentitolo: Pordo de lingvoj malfermi-

932IPR e 1

— pàgina 3 del PDF —

ta, tio estas mallonga kaj facila maniero de kompreno al iu ajn lingvo kune kun la komencoj de liberaj artoj, en kiu en cent titoloj kaj en mil eldiroj enhaviĝas ĉiuj vortoj de la lingvo. En kio estis la progreso de Ianua? Unue, kiel diras la titolo, la tuta lernolibro apogis sin en sia klarigo kaj traduko je la gepatra lingvo. Plue, ĝi enhavis 8000 plej uzatajn latinajn vortojn el diversaj fakoj kaj homaj agadkampoj: naturo, laboro, moralo, familio, profesioj ktp. Tiuj vortoj ne plu estis prezentataj al la lernantaro por esti pasive parkerataj kaj memorigataj, sed ili estis kunigitaj en mil frazoj, do sekve oni pli bone povis kompreni kaj memori la vortojn en kunteksto, la unuopaj nocioj estis pli klaraj kaj krome ĉiu frazo alportis iun konkretan informon pri iu vivparto aŭ homa agadkampo. La lernolibro do ne plu estis deŝirita de konkreta situacio, sed ilustranta la realan vivon. La aŭtoro mem estis surprizita per rapida akcepto kaj diskonigo de tiu ĉi nova metodo. La verko estis tradukita en plurajn lingvojn (pola, germa- “na, nederlanda, sveda, franca, angla, eĉ en kelkajn orientajn lingvojn). anua — t.e. pordo, fakte malfermis al Komenio vojon en la mondon.

Lia instruista laboro inspiris lin al pripensoj de la celo kaj organizo de la tuta instrusistemo. Li skribis Informatorium, kie li klarigas komplekson de edukaj kaj klerigaj ŝtupoj, kiu konformas al la aĝo de lernantoj kaj samtempe al la celoj de unuopaj eduketapoj: post baza eduko en familio eniras la infano ĝeneralan lernejon, kiu gvidas ĝin de rekono de eksteraj al internaj, abstraktaj aferoj, plibonigas ĝian imagopovon kaj memoron. La tria ŝtupo postulas edukon kaj instruadon en gimnazioj, kiuj estas preparlokoj por akademioj kaj altlernejoj. Tiuj ĉi estu alireblaj al talenta junularo sendepende de tio, ĉu la gepatroj estas nobeloj, riĉuloj aŭ simplaj malriĉaj homoj. Tiu ĉi fakte demokratia ideo, ke ne la nomo, sed klereco kaj scio estu veraj homaj valoroj, signifas fondon de novepoka pritrakto de homa personeco. Instruisto vidu precipe, ke liaj lernantoj estas homoj kaj celu ilian pliperfektigon, kies plej alta celo estu la ĝenerala saĝeco, pansofio. ;

Tiel, logike, post Ianua linguarum sekvas Ianua rerum, pordo de aĵoj. Gi devas esti universala lernolibro, alportanta informojn el ĉiuj sferoj de kono kaj scienco tiamaniere, ke nenio estu forgesita. En Prodromus Pansophiae vidiĝas la intenco ankoraŭ pli klare: idealaj estas enciklopediaj konoj kaj necesas kreo de enciklopedia, pansofia ĉefverko. Tiucele vizitas Komenio Anglion en 1641- 1642 kaj kunlaboras kun grandaj sciencistoj. Sed malfavoraj politikaj kondiĉoj igas lin forlasi la landon. Akceptante inviton kaj subtenon de la sveda registaro, li skribas en Elbing sep bazajn pedagogiajn verkojn, inter ili Vestibulum linguae latinae kaj Linguarum methodus novissima, kiujn li transdonas al sia mecenato Louis de Geer en 1646 kaj li finprilaboras ilin por presejo en 1648. Methodus estas praktike la fina verko de la tuta ciklo de liaj lingvometodikaj libroj. Intertempe jam skiziĝas alia ĉefverko, kiu plenigas la lastajn vivjarojn de Komenio, nome sep-parta konsilaro pri rebonigo de homaro.

2 e IPR93:2

Pri neniu alia pedagogia verko de Komenio ni havas tiom precizajn informojn koncernantajn la kialon de ekesto kaj laborprogreson, kiom ĝuste pri Methodus, tamen la finpretigita verko poste aspektis alimaniere, ol la aŭtoro unue celis, ĉar li intertempe deziris realigi tion, kion li fine opiniis sia persona dumviva ĉefverko, nome sian pansofian laboron. Konatas el korespondaĵo de Komenio, ke li havis malfacilaĵojn dum finpretigo de tiu ĉi verko. Granda sukceso de Zanua linguarum reserata en 1631 igis lin pensi pri la verko kvalite pli valora kaj laŭ lia propra opinio ankaŭ pli helpdona por la homaro, pri Ianua rerum. Li anoncis tion skribe al sia amiko kaj eldonisto Samuel Hartlib, kiu eldonis lian Prodromus pansophiae, do iun antaŭparolon al pansofio, sub la nomo Conatuum Comenianorum praeludia. Ĝi tuj vekis atentemon de progresemaj sciencistoj precipe en Anglio, kie ĝi estis publikigita.

Oni reagis al tiu-ĉi libro kaj sendis al la aŭtoro proponojn pri praktika realigo de pansofiaj ideoj, pri internacia kunlaboro ktp. La administranto de urbo Leszno, Rafael Leszczynski, mem subtenis la konservigon de la proponita laborstrukturo de pansofiaj verkoj kaj por Komenio, kaj por liaj kunlaborantoj. Esperplena vizito de Londono, je invito de ekestanta scienca kolegio kaj celanta signiforiĉan laboron sur la kampo de enciklopediaj konoj, bedaŭrinde ne povis esti sufiĉe fruktodona pro ekestanta landmilito.

Gravan ŝanĝon en la vivo de Komenio do alportis alia invito, helpe de la nederlanda komercisto kaj humanisto Louis de Geer, kiu ebligis al la jam konata pedagogo persone pridiskuti liajn metodojn kun la sveda kanceliero Axel Oxenstjerna. Li jam delonge interesiĝis pri reformo de la sveda lernejsistemo kaj povis trastudi diversajn proponojn, precipe tiujn de Wolfgang Ratke. Komenio laŭ li estis la plej taŭga persono por prilabori lernolibrojn de la latina lingvo. Nun ekestis dilemo, ĉu plueniri en la verkado pansofia, aŭ ĉu akcepti larĝaniman oferton de la Svedoj, kiuj efektive dum ses jaroj pagis ne nur al Komenio kaj al liaj plej proksimaj kunlaborantoj (Pavel Cyrill, Petr Figulus, Daniel Nigrin), sed ankaŭ helpis vivteni samreligianojn de Komenio en pola ekzilo. Komenio mem transloĝiĝis kun sia familio al Elbing, kie li povis senĝene labori. Tamen, kiel grava funkciulo de sia eklezio (Bohemaj fratoj) li dum tiu-Ĉi periodo devis ĉeesti kelkajn kongresojn por pritrakti estontecon de sia eklezio kaj ĝia kunlaboro kun aliaj eŭropaj eklezioj. Tia delogado de lia pedagogia skribaktiveco kompreneble ne plaĉis al la svedaj mecenatoj, kaj el leteroj de Komenio al Hartlib ni ekscias pri diversaj malfacilaĵoj kun finpretigo de la teksto de Methodus . Ĝi fakte devis esti kerna verko, teorie kompletiganta aliajn lernolibrojn, kiuj ja jam antaŭe aperis, sed ne estis tiom eksplicite sistemigitaj. Komenio denove prilaboras sian priskribon de antaŭaj du ŝtupoj de baza lernejo, Vestibulum kaj Ianua, kaj aldonas la trian, Atrium, kiuj ĉiuj

enhavas latinan tekston, gramatikon kaj vortaron.

Sukceso de Methodus estis granda, menciindas sciencistoj, kiuj, tuj enkondukis ĝin praktike en lernejon aŭ instruis laŭ ĝi en noblaj familioj, ekz. Petrus

932IPR e 3

— pàgina 4 del PDF —

Colbovius el Meklenburgio, grafo Opalinski en Sirakovo, Adam Weinheimer el Esslingen, profesoro Magnus Hesenthaler el Tubingen k. a. Komenio mem respondas al ĉiuj laŭdleteroj, ke tamen restas kelkaj mankoj, kiujn li pli detale priparolas en alia sia libro, Ventilabrum sapientiae. 3 La verko mem estas dediĉita al Louis de Geer per kelkpaĝa antaŭparolo. En la unua ĉapitro estas pritraktata la esenca valoro de lingva fenomeno. Ni ne forgesu, ke la verkisto estis sincere pia teologo, laŭ li do la lingvo apartenas al la iloj de dia saĝo kaj estis donacita al homoj, por ke ili defendu kaj flegu ĝin. Same kiel la racio servas al kompreno de aĵoj kaj la mano al kreado de aĵoj, la lingvo servas al komuniko pri ili. Komuniki oni povas ja eĉ sen vortoj, ekzistas gesta lingvo, sed ankaŭ lingvo skribita kaj parolata. —W Komenio ne aŭdacis malaprobi la regantan eklezian opinion, ke la lingva diverseco ekestis dum babela konfuzo. Tamen li jam vidas filologian parencecon de lingvoj. En Eŭropa lingvoregiono li priskribas kvar bazajn lingvojn, nome la grekan, la latinan, la germanan kaj la slavan. Tiuj-ĉi estas elirfontoj por pluraj aliaj: la latina por la lingvoj itala, hispana kaj franca, al la germana lingvogrupo krome apartenas la lingvaj nederlanda, dana, sveda, angla kaj islanda. Slavaj lingvoj estas la kroata, la ĉeha, la serba, la pola, la rutena, la moskova kaj la bulgara. Li rimarkas, ke la hungara lingvo ne apartenas al iu ajn el tiuj-ĉi ĉefaj grupoj kaj prijuĝas al ĝi originon verŝajne azian. Probable ĉiuj tiuj lingvoj havas komunan originon. Sed ili ĉiuj unuope deziras disvastiĝi kaj esti pli bonaj ol la aliaj. : : Triobla estas la ilo por lingvoflegado: terminologio, vortaro kaj gramatiko. Ianua linguarum estu terminologia enkonduko (nomenclatura rerum). Ne ĉiuj lingvoj kapablas esti flegataj samgrade, ĉar kie ne estas aĵoj, ne ekzistas nomoj por ili. Praktike neniu lingvo estas flegita perfekte. Sed tamen oni preferu lerni unu lingvon por ĝenerala interkompreniĝo, ĉar lernado de multaj lingvoj estas tempoperdo — per lernado de multaj lingvoj oni ne iĝas pli saĝa, ĉar la saĝeco baziĝas sur konoj de faktoj kaj ilia ĝusta uzo. Do, kial ĉiu devus lerni unu lingvon: unue tiu-ĉi lingvo mem pliperfektiĝas fare de ĉiuj uzantoj, due ĝi povu servi kiel modelo por la aliaj lingvoj, kaj trie, ĝi iĝu universala interkomprenigilo. Sed ja, ĉiu nacio, celanta antaŭenpuŝi sian propran lingvon, havas ankaŭ klerigan, religian aŭ politikan kromcelon. Sur tiu-ĉi loko Komenio mencias grandajn lingvojn, kiuj diskoniĝis dank’al kultura aŭ politika ekspanzio: la grekan, la araban, la hispanan, eĉ la kuskanan en Peruo kaj la mongolan en Azio. Poste prezentiĝas opinio de sciencisto Luis Vives pri la latina: tradicie, ia iatina lingvo ŝajnas esti la plej taŭga, ĉar ĝi jam estas konsiderinde disvastiĝinta kaj vaste uzata en literaturo. Ĝi estas belsona kaj respektata de ĝiaj uzantoj, kaj ĝi efike helpas interkompreniĝon en kristana mondo. Komenio aprobas tiujn-ĉi argumentojn, tamen li ne opinias la latinan ideala, rilate al precizeco, esprimpovo kaj precipe al lernkapablo.Sed la lingvo mem ne kulpas pri tio, ĉar ĝi ne estas instruata kaj flegata laŭ taŭgaj metodoj.

4 e IPR93:2

Nun estas kritikata senpripensa memorigado de vortoj kaj gramatikaj formuloj. Ekzistis jam instruistoj antaŭ Komenio, kiuj strebis forigi tiujn-ĉi erarojn: Melantchon kritikas instruistojn, kiuj lernigas mekanike, sen uzo de reguloj. Lubin opinias tiutipan instruadon ne nur malagrabla, sed eĉ danĝera por junaj knaboj kaj rekomendas pli multajn praktikajn lingvajn ekzercojn, eĉ iun kunvivan domon (coenobium), kie ĉiuj instruistoj, sed ankaŭ servistoj, kuiristoj kaj kunlaborantoj parolus nur latine, do tie la lernantoj povus tute senpene, kvazaŭ en antikva Romo, lerni la latinan. Same Janus Cecilius Frey proponas fondiĝon de latinaj kolegioj, ankaŭ Michel de Montaigne bonvenigus ilin. Ekzistis eĉ konkretaj provoj plifaciligi la lernadon de gramatiko helpe de tabeletoj kaj superrigardoj, ekz. tiu de Ezechiel Vogelius kaj Gaspar Seidel. Aliaj pedagogoj rekomendis pli racian legadon de latinaj aŭtoroj (Caselius,Ratke). Komenio konvinkigas legantojn, ke nova, racia metodo estas ege grava, se oni celas pli novan edukiĝon kaj klerecon de lernantoj, do ne nur instrumetodo pri la latina, sed ĝenerale instrumetodo, kiun oni povas apliki eĉ al aliaj klerigbranĉoj.

Tio donas al li eblecon klarigi la esencon de didaktiko mem, ĉi foje estas fakte scienca pritrakto de tiu-ĉi disciplino, kun principoj de lingvoinstruado. Ili estas destinitaj al edukitaj instruistoj de latinaj lernejoj, portantoj de nova pedagogia movado, do ne plu, kiel en Didactica Magna, al gepatroj kaj instruistoj de bazaj lernejoj, al kiuj Ii klarigis ĉion pli ĝenerale kaj baznivele. Nur ĉitie li povas science pravigi kaj defendi sian metodon. Ankaŭ la postuloj pri la ecoj de instruisto estas interesaj. La instruisto estu unue personeco instrukapabla, due edukita en sia profesio, trie li interesiĝu pri sia profesio kaj faru ĝin kun respondeco, li mem estu modelo por siaj lernantoj. Reliefigitaj estas motivigo de lernantoj, taŭgaj ekzemploj, ĝeneraligo de reguloj, procedo de simpla kaj malpli konata al pli malfacila instruaĵo, disciplino en la klaso,taŭgaj ekzercoj de perceptado, rememorigado, prijuĝado ktp. Tiu-ĉi parto de Methodus, ĝia deka ĉapitro, estas vera ars didactica, klasika verko de pedagogio, ne nur pro sia enhavo, sed ankaŭ pro la formo — klare vidiĝas la instruarto kaj procedo analizo — sintezo — ‘sinkrezo. La sinkrezo komparas konatan kun la nekonata tie, kie ekzistas paraleleco de instruaĵoj. Tiu-ĉi parto montras la veran didaktikan majstrecon de Komenio. Surbaze de ĝi pritraktas poste la sekva ĉapitro instrucelojn, longecon kaj dispartigon de lingvoinstruado, precipe tiun de la latina lingvo, pluaj ĉapitroj parolas pri didaktikaj rimedoj kaj helpiloj, pri vortaroj, lernolibroj, ekzercaroj, gramatikoj, legolibroj, iliaj avantaĝoj kaj malavantaĝoj. La unuaj tri instruiloj estu Vestibulum, Ianua kaj Atrium. Ili preparu la lernanton por legado de literaturaj verkoj. Ciuj tiuj tri antaŭŝtupoj estas poste detale priskribitaj kaj analizitaj. Instiga estas ankaŭ konsiloj por legado, speciale por elekto de taŭgaj latinaj tekstoj — oni do legu verkojn de historiistoj, oratoroj, poetoj, filozofoj, medicinistoj, juristoj, oni ne forgesu fari

skribajn notojn kaj atenti pli pri la enhavo ol pri la stilo.

93:2 IPR e 5

— pàgina 5 del PDF —

Poste evidentiĝas praktika flanko de la nova instrumetodo: ĝi enligos disvastigon de la latina lingvo inter ĉiuj nacioj, ĝi helpos plurlingvecon kaj laŭ la latina ekzemplo pli bonan evoluigon de naciaj lingvoj, plue ĝi pli instigos studadon de ĉiuj disciplinoj, inkluzive studadon de la biblio, ĝi kreskigos saĝecon, helpos al pli bona organizo de lernejoj kaj al ĝenerala klereco,kaj ĝi alportos sciojn al malkleraj homoj. Ne mankas la postulo de unueca prononcmaniero de la latina, kaj pli detala klarigo, kiel tiu-ĉi lingvo povas helpi al pliriĉigo de naciaj lingvoj, precipe en terminologio. Lernado de la latina plifaciligas lernadon de aliaj lingvoj, tamen estas rekomendata ne dediĉi tro da tempo al lernado de multaj lingvoj, ĉar multe pli utila estas lerni «aĵojn», do sciencojn. Bona metodo, diras Komenio same kiel Descartes, estas necesa por ĝuste vivi kaj agi, bona metodo edukas homojn. Al tiu celo devas esti transformitaj ankaŭ lernejoj, por ke ili ne estu malinteresaj kaj timataj lokoj, sed ili iĝu laborejoj de homeco, klereco kaj edukiĝo, ne nur gravmienaj kaj tro seriozaj, sed ankaŭ amuzplenaj kaj ludemaj. La ludoj multe helpas dum la instruado, ili maturigas instruaĵon kaj kunigas lernejojn kun la praktika vivo. Grava ankaŭ estas, ke la instruistoj mem estu profesie bone preparitaj, ĉar malbona instruisto povas multon fuŝi.

Taŭga kaj efika nova instrumetodo estas komparata kun la eltrovo de libro-presado, kiu multe helpis kaj progresigis eldonadon kaj diskonigon de libroj, same la instrumetodo pliperfektigos instruadon ĝenerale. Gi povas helpi al edukiĝo kaj klerigo de ĝis nun neglektataj homgrupoj kaj nacioj (Tanua estis tradukita eĉ en lingvojn araba, turka, persa kaj mongola) kaj al disvastigo de kristaneco.

Je la fino la aŭtoro petas kompetentajn sciencistojn kaj instruistojn, ke ili reagu al tiu-ĉi verko kaj sciigu pri siaj opinioj kaj kritikaj rimarkoj. Aprezata estas ankaŭ kultivado de naciaj lingvoj kaj bonvenigataj ĵus ekestantaj sciencaj akademioj, kiel «Academia della Crusca» en Italio kaj «Fruchtbringende Gesellschaft » en Germanio, kiuj evoluigas lingvoesploradon, ekzemple en lingvoetimologio. Ni povas sperti eĉ kelkajn ekzemplojn de etimologia laboro, ekzemple tradukon de la latina «cuniculus» en la germanan «Kuningen», el kio iĝis per falsa etimologia rilato al «Konig» ĉeĥa traduko «kralik» (malgranda reĝo), same kiel pola «krolik». Komenio deziras fondiĝon de «collegium philo-logicum'», filologia kaj esplorlingva organizo, oficialigita kaj protektata de ŝtataj institucioj, kaj en la lasta ĉapitro de Methodus li petas oficialajn decidpovajn instituciojn, ke ili favorigu kaj ekestigu tiajn kolegiojn kaj modelajn lernejojn.

Kiel en ĉiuj liaj verkoj, ankaŭ ĉi tie ne mankas religiaj konsideroj: teologoj estas petataj protekti kaj iniciati bonkvalitan lingvoinstruadon, ĉar tiu-ĉi multe kontribuos al disvastigo de pansofio kaj ĝenerala klereco, kiu ja ne kontraŭas kristanan kredon, sed male helpas ĝin firmigi. Kiel jam menciite, proksimume dum la sama tempo kiel Methodus naskiĝis koncepto de granda verko, kiun Komenio opiniis multe pli grava por la ĝenerala edukiĝo de homaro, nome

6 e IPR 93:2

«De rerum humanarum emendatione consultatio catholica», kie la lingvokonoj kaj lingvoinstruado ludas gravan rolon de peranto de ĝenerala klereco kaj saĝeco. Dum en Methodus estas nur aludita ebleco de konstruo de iu taŭga, perfekta universala interkomprenigilo kaj tiu-ĉi rolo restas al tradicie flegata latina lingvo, en Consultatio aperas la ideo de konstruita universala lingvo, kiu envicigas Komenion al interlingvistoj.

La graveco de Methodus estas sendube en ĝia pedagogia kaj didaktika valoroj, kiu siatempe ŝanĝis senefikajn metodojn de lingvoinstruado. Jam en 1647 angla parlamento petas la aŭtoron pri traduko en la anglan. La presigo de Methodus iĝis iom malfacila pro politikaj kaŭzoj. En 1648 finiĝis la tridekjara milito per la vestfalia packontrakto, kiu estis katastrofa por ĉiuj ĉeĥaj kaj moraviaj nekatolikoj. La katolika religio iĝis ununura oficiala en iliaj hejmlandoj, kio praktike devigis vivi Komenion kaj liajn samreligianojn en eterna ekzilo. En 1649, kiam Methodus estis eldonita en Leszno, la granda pedagogo trovis sian lastan instruistan laborlokon en Sĝrospatak, kie li praktike kaj modele prezentis siajn instrumetodojn inkluzive ludaj teatraĵaj scenoj. Lian ĉefan devizon ni povas legi sur la kovrilpaĝo de la unua eldono de Methodus: Omnia sponte fluant, absit violentia rebus (ĉio fluu memvole, perforto malestu en aĵoj), instruado do iĝu facila kaj spontanea, instruistoj ne tro devigu siajn lernantojn labori, la lernejo iĝu loko ne plu timata, sed agrabla kaj ŝatata.

Vera BARANDOVSKA-FRANK Kleinbergerer Weg 16b D-W-4790 Paderborn

— 5 N N ——E=- ————— = 2 : X =IN N E ni VU lo = : Y | Z ] N a —E=— = | : E E—Ĝ——M—Ĉ~E = — ,kĜ—————————

932IPRe7

— pàgina 6 del PDF —

Ĉu la Cseh-metodo malmoderniĝis?

Kelkfoje oni aŭdas tian demandon de personoj, kiuj ne komprenas kio estas la ĉefa principo de tiu metodo.

Cu-demandoj apartenas la la plej facilaj demandoj, ĉar la respondo estas jes aŭ ne. Cifoje kompreneble la respondo estas ne. Ĉu la metodo, per kiu ĉiuj patrinoj de la mondo insturas propran lingvon al siaj infanoj povas malmoderniĝi? Certe ne, do la samo rilatas Cseh-metodon, kies bazo estas instrui „laŭ patrina metodo” (kiel nomis ĝin Cseh mem dum la seminario en Harrogate en 1961), ĉar tiel kiel patrino adaptas la instruadon al la kapablo kaj intereso de infano, tiel kondutas instruisto, instruante Esperanton laŭ Cseh-metodo.

Pro tio ne ekzistas lernolibro por lernantoj, estas nur gvidlibro por instruantoj kun gramatika skeleto, aldonaj tekstoj kaj metodikaj konsiloj, kiujn ĉiu Cseh-instruisto devas kapabli adapti al la nivelo kaj intereso de lernantoj. Cio do dependas de la instruisto. Rolo de instruisto estas grava en ĉiu instru-metodo, sed precipe en la Cseh-metodo, kie la instruisto (pro manko de lernolibro por la lernantoj kaj instruante per Esperanto) estas la sola lingva aŭtoritato por la lernantoj.

Multaj homoj nomas sin Cseh-instruanto, sed … nur malmultaj el ili konas vere la metodon. Tion mi konstatis, transprenante gvidadon de Cseh-seminarioj en 1984. Post tiu konstato la Internacia Esperanto-Instituto (IEI), dezirante helpi al E-instruantoj pli bone koni la lingvon, la metodon kaj atingi profesian nivelon, enkondukis (tiam kunlabore kun s-io Audrey Childs-Mee) trigradan edukadon de Cseh-instruistoj:

A-seminario (enkonduka), al kiu oni akceptas ĉiujn, kiuj interesiĝas pri la metodo. Nur tiuj, kiuj post tiu seminario sukcese demonstros 5-minutan provlecionon, ricevas ateston kaj rajtas daŭrigi la studadon en B-seminario (pliprofundiga) kaj C-seminario (diplomiga). Tiu lastnomita seminario finiĝas per ekzameno antaŭ internacia komisiono, en kiu troviĝas reprezentanto de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj. La diplomo estas aprobita de ILEI kaj nur personoj kun tia diplomo (do NE atesto post A- aŭ B-seminario) rajtas nomi sin Cseh instruisto.

Laŭ la 5-jara statistiko (1985-1990) A-seminarion partoprenis 365 personoj el 36 landoj. El tiu nombro (en la sama periodo) la studadon daŭrigis kaj la metodon praktikis 67 personoj. El tiu nombro 12 sukcesis atingi diplomon.

Tiu ĉi statistiko montras, ke proksimume kvinono de la partoprenantoj de A-seminarioj komencas instrui laŭ la Cseh-metodo, la resto pro la malfacileco de tia instruado rezignas aŭ transiras al tradicia instruado dum kiu ili edukas nur pasivajn uzantojn de la lingvo. La plendon, ke tradicia instruado ĝenerale edukas nur pasivajn uzantojn, oni aŭdas de diversaj flankoj kaj pri ĉiuj lingvoj. Post kurso por komencantoj, gvidata de vera Cseh-instruisto, la lernantoj aktive komunikas unu al la alia pri diversaj ĉiutagaĵoj.

8 e IPR 93:2

Ekzistas aktuala listo de diplomitaj Cseh-instruistoj (momente kun la nomo kaj adreso de 23 personoj el 13 landoj de 4 kontinentoj, mankas ankoraŭ Aŭstralio). Organizantoj de E-kursoj, kiuj deziras dungi diplomitan Cseh-instruiston, petu la liston ĉe IEI.

Ciujare okazas 7 ĝis 9 aranĝoj dum kiuj funkcias kursoj, gvidataj de Csehinstruistoj, ofte observataj de lokaj tradiciaj E-instruantoj, kiuj pli kaj pli montras intereson pri la metodo kaj foje eĉ postulas organizon de Cseh-seminario. Pro tiu kreskanta intereso IEI komencis enkonduki trejnadon de gvidantoj de Cseh-metodaj seminarioj. Ekde 1991 okazas individuaj trejnadoj por ĉiuj tri gradoj de seminario. En kunlaboro kun la Azia Fondaĵo de UEA en 1991 tian trejnadon finis s-ino GU Jian-Hua el Ĉinio, instruistino de fremdaj lingvoj en Tradicia Ĉin-medicina Instituto, reprezentanto de IEI por Azio. En 1992 similan trejnadon sekvis s-ro Atilio ORELLANA ROJAS, reprezentanto de IEI por Sudameriko (ankaŭ laŭ profesio instruisto de fremdaj lingvoj). En 1993 diplomon de gvidanto de Cseh-seminarioj ricevis s-ino Katalin SMIDELIUSZ, instruistino de fremdaj lingvoj ĉe universitato de Szombathely, Hungario.

„ Supre menciitaj faktoj atestas, ke la Cseh-metodo ne nur NE malmoderniĝis, sed kontraŭe, komencas pli ka pli penetri la instruistan mondon, malgraŭ tio ke intertempe naskiĝis multaj aliaj instru-metodoj, de kiuj neniu ĝuas tian famon, konfirmitan per praktiko, kiel la Cseh-metodo.

Mila van der Horst-Kolinska Internacia Esperanto-Instituto Riouwstraat 172, 2585 HW Den Haag Nederlando

Laste aperis…

Monda Federiĝo? Kritika Analizo de Federacia Monda Regado, de Ronald J. Glossop. Jefferson, 1993: McFarland 8. Company Inc., Box 611, Jefferson, NC 28640. 272 paĝoj. $28. Ĉi tiu estas anglalingva verko de nia vic-prezidanto kun titolo World Federation? A Critical Analysis of Federal World Goverment. La eldoneja varb-folio priskribas ĝin jene: ‘La 21a jarcento povos iĝi la epoko de globalismo, kun neregistaraj organizoj kiaj la Ruĝa Kruco, Greenpeace kaj Amnestio Internacia servanta la mondon sen atento al naciecoj. Ĉu la sekva paŝo estas federacia monda regado?

La poroj kaj kontraŭoj de demokrata federacia monda regado estas zorge ekzamenataj ĉi tie, kiel ankaŭ la bazaj konceptoj de tia federiĝo kaj la rilatoj inter la leĝaro kaj la registaro. La analizo de la aŭtoro gvidas al la konkludo, ke globa federiĝo estas neevitebla, spite multajn obstaklojn. Profesoro ĉe la Sud-llinojsa Universitato (Edwardsville), la aŭtoro verkis nian bone vendatan lernolibron: ‘Konfrontante militon: Esploro pri la plej prema problemo de l’homaro.”

Pasporta Servo 1993. TEJO anoncas la aperon de la plej freŝa listo de gastigantoj kun 900 adresoj en 72 landoj. Mendu ĉe UEA: 24,00 gld. Por pli da informoj aŭ por anonciĝi kiel

gastiganto skribu al: Pasporta Servo, Ron Keetlaer, Postbus 2310, NL-1000 CH Amsterdam, Nederlando. (smg)

933:2IPRe 9

— pàgina 7 del PDF —

VOJAĜO EN ESPERANTO-LANDO Perfektiga kurso

Sub tiu titolo la Moskva eldonejo Progreso eldonis novan libron de Boris KOLKER. Ni publikigas komencon de ĝia antaŭparolo kaj iom el la abunda ekzercaro kiu havas krean karakteron.

Bonan tagon, kolego! Jes, en nia aŭtobuso, vojaĝonta en Esperanto-lando, estas unu libera loko. Kion ni faros dum la vojaĝo? Ni konatiĝos kun la historio, kulturo, vidindaĵoj de tiu belega lando, kun ĝiaj plej interesaj homoj. Kaj ni tiel profunde studos ĝian lingvon, ke vi povos fariĝi civitano de tiu lando, kiu ne estas sur la geografia karto. Mi diros al vi sekreton: se vi montros vin interesiĝema, laborema kaj kapabla, ĉe la fino de nia vojaĝo vi, eble, eĉ ricevos propran pecon da tero sur la plej alta monto de tiu lando – Verda Parnaso. Okupu do lokon, kolego, kaj vojaĝu kun ni! Ek!

Kara leganto! Vi tenas en la manoj unikan libron, kiu celas:

— profundigi vian konon de Esperanto ĝis tia grado, ke vi povos ne nur libere legi ajnan libron, sed ankaŭ verki bonstile;

— enkonduki vin en Esperanto-literaturon kaj pli vaste en Esperanto-kulturon;

— montri al vi laboron de modela Esperanto-klubo;

— pliricigi viajn ĝeneralajn konojn.

La libro estas verkita kvazaŭ taglibro de ideala Esperanto-klubo, en kiu vi renkontiĝos kun steloj de Esperanto-kulturo kaj ankaŭ kun (dume) malpli konataj esperantujanoj. La plejparto de la tekstoj estas originale verkitaj en Esperanto kaj jam ie publikigitaj.

Estas uzitaj diversaj tipoj de ekzercoj. Jen specimenoj:

1. Klarigu en Esperanto, kion signifas la subaj vortoj (ekzemple: oficialulo —

oficiala persono; modernulo — homo kiu emas alpreni ĉion plej modernan; fer-

vorulo — homo kiu fervoras pri io).

Blindulo, fantaziulo, orgojlulo, teoriulo, spegulo, potenculo, neologismulo, babilulo, okulo, fuŝulo, kulpulo, stultulo gratulo, krimulo, hazardulo, formulo, maldekstrulo, ĉarmulo, ruĝulo, fakulo, funkciulo, regulo, fremdulo, spitulo.

2. La vortfarado en Esperanto estas ege riĉa kaj ofte ebligas krei vortojn, net-

roveblajn en la naciaj lingvoj. Kun helpo de -in-, -edzin-, -id-, -idin-, -inid- for-

mu novajn vortojn (kiuj estas regulaj kvankam ofte nekutimaj) de la sekvaj

vortoj:

Veterano, burokrato, agento, diktatoro, generalo, diplomato, demono, egoisto, renegato, komisaro, prezidento, kelnero, komizo, indiĝeno, oficiro, giganto, koko, vermo, cimo.

10 e IPR 93:2

3. Klarigu, kion signifas la subaj vortoj:

Ekrespekti, ekbaki, ekversi, ekstermi, ekfrapi, ekkoleri, ekkompati, ekzerci, ekkirli, ekplori, ekzili, ekluli, ekfulmi, eksalto, ekskurso, eksfianco, ekssoldato.

4. Laŭ la modelo: pri -R(radiko ) Hinda ( ekzemple : priplorinda), formu kel-

kajn vortojn.

5. Laŭ la modelo: skribotablo (= tablo por skribo ), formu kelkajn vortojn.

6. Ĉu ne ŝajnas al vi, ke la sekvaj propraj nomoj estas Esperantaj vortoj? Se

jes, provu klarigi ilian signifon:

Marko; Modesto, Julio, Romano; Klara, Flora, Roza, Marta, Frida, Ada, Ida; Leonido, Leonardo, Gustavo, Teodoro, Filipo, Emilo; Amalia, Oksana, Elvira; Homero, Priamo, Voltero, Bonaparto, Salomono.

7. Transformu ĉiujn taŭgajn vortojn el la teksto en vortojn kun la prefikso

mal- ( ekzemple : nokto — maltago, piedoj — malmanoj, moderna — malantikva,

jes — malne); ne gravas, ke multaj vortoj aspektos strange kaj amuze; gravas, ke ili estu formitaj regule.

8. Elpensu vortkunojn aŭ frazojn kun jenaj paronimoj: Humoro — humuro, kolo – kolego, kreto — kreteno, piki — peki — pekli, fonto — fondo — fundo — profundo. 9. Elektu vorto(j)n laŭ via plaĉo: Rajdi sur ĉevalo oni ne lernas sen (kialo, moralo, falo, batalo, signalo). Matena horo estas plena de (laboro, angoro, doloro, memoro, amoro, ploro, oro, favoro, fervoro). Ne ŝovu la nazon en fremdan (kazon, bazon, emfazon, razon, vazon, frazon). ie domoj, aliaj (legomoj, aromoj, fantomoj, homoj, diplomoj, nomoj, komoj). Al Dio plaĉu, sed pro diablo ne (kriaĉu, parolaĉu, kraĉu, klaĉu ). 10. Finu la frazojn: Aĝo tro matura ne estas….. El malplena telero vane ĉerpas…. Eĉ stono verdiĝas, se ĝi longe ne…. De la majesta ĝis la ridinda estas nur unu… . Kapo majesta, sed cerbo… Por malfrua gasto restas nur… .. Se vi prenis la violonon, prenu ankaŭ la… . La plej bona gvidilo estas la… .. Ankaŭ al nia nesto venos iam la….. Kiu aŭskultas, kie li ne devas, tiu aŭdas, kion li ne.. 1. Metu po unu vorton anstataŭ la tripunkto: Kun kiu vi… tia vi estas. Kio nin ne… , kuŝu kiel kuŝas. Kie lumo ekzistas, ankaŭ… troviĝas. Ebrieco pasas post dormo, … pasas neniam. Kien kudrilo iras, tien… ĝi tiras.

93:2 IPR e 11

— pàgina 8 del PDF —

Per vorto… ĉio estas facila.

Ciu vulpo sian… laŭdas.

Hundo… , homo vojas.

12. Al la frazpecoj el la unua grupo trovu daŭrigon en la dua grupo:

Kiu frue leviĝas, sian barbon submetas. Kiu rabi eliras, malbone odoras.

Kiu supren kraĉoas, facile riĉiĝas.

Kiu mem sin gloras, mensogas sentime. Kiu mensogas kutime, ofte nuda revenas.

13. Elpensu laŭeble multe da esprimoj, en kiuj la vorto verda havas nerektan sencon (ekzemple: verda patrioto, verda broŝuro ktp). 14. Ŝanĝante lokon de la vortoj en la frazo, faru laŭeble multe da frazoj, kiujn Vi opinias bonaj. Atentu sanĝiĝon de la senco de la frazo:

Morgaŭ matene mi trinkos kafon. 15. Faru kelkajn variantojn de reklamo (oficiala, serioza, multpromesa, gaja, amuza ktp) pri malfermo de nova Esperanto-kurso. 16. Temo por diskuto aŭ rakonto: Ne doloras frapo sur fremda kapo. 17. Rakontu pri via vera aŭ imaga vojaĝo al iu lando (eble, tre malproksima) kun helpo de Esperanto. Priskribu diversajn okazojn, kiam Esperanto kaj esperantistoj helpis al vi fari viajn feriojn pli agrablaj. 18. Klaĉante pri via najbar(in)o, rakontu pri li/ŝi la plej nekredeblajn aferojn. 19. Rakontu gajan historion el via vivo aŭ la vivo de via konato.

20. Imagu, ke vi estas vokita al policejo kiel atestanto de iu okazo: Priskribu viajn informojn de atestanto. 21. Imagu, ke antaŭ kelkaj tagoj en vian urbon venis per tempomaŝino grupo da antikvaj romianoj. Priskribu iliajn aventurojn. 22. Imagu, ke vi jam dum kelkaj monatoj posedas poŝan telefonon, per kiu vi povas senprobleme komuniki kun ajna loko de la planedo. Prezentu kelkajn neordinarajn telefonajn konversaciojn (ekzemple, kun mondfama kantisto dum koncertpaŭzo, kosmonaŭto en kosma ŝipo; ĉefo de afrika gento; ĵus forigita ŝtatestro, aliplanedano sur fluganta «telero»). 23. Provu mem verki skizon de lingvo-projekto. Se vi sukcesos, donu al ĝi belan nomon, – tio estas la plej grava por trafi en la senfinan liston de provoj krei projekton de internacia lingvo. Se ankaŭ tion vi sukcesos, skribu en via lingvo ardan am-leteron. Se ĝi placos al via amat(in)o, provu verki vialingve versaĵon aŭ traduku en ĝin vian plej ŝatatan nacilingvan versaĵon. 24. Imagu, ke en landa Esperanto-Kongreso vi estas proponita kiel unu el kandidatoj por la posteno de prezidanto de la landa Esperanto-asocio. Verku vian programan paroladon, kiu estu laŭeble ne nur profund-enhava, sed ankaŭ bonstila oratoraĵo, ornamita per trafaj stilaj figuroj. d-ro Boris KOLKER ab. jaŝ. 1125, RUS-450025 Ufa

La libro mem aĉeteblas ĉe la Libroservo de UEA.

12 e IPR 93:2

. OVON SI OVONRYAVA VANAN AN SV ANA VANAN ANA NAVA NAVA VANAN AV,

Superrigardo de la lernejaj eksperimentoj Al nova internacia lingvopolitiko: La propedaŭtika valoro de Esperanto, de Edward Symoens. UEA, Roterdamo 1992. Numero 28-29E en la serio Esperanto-dokumentoj. 21cm. 44p. ISSN 0165-2524.

Ĉi tiu verko de la antaŭa prezidanto de nia Ligo kompilas en unu konciza dokumento la ĝisnun plej kompletan listigon de lernejaj eksperimentoj celantaj pruvi la valoron de Esperanto en la kresko de lern-kapablo de aliaj fremdaj lingvoj. La ĝenerala enkonduko havas du sekciojn. La unua skizas la socipolitikan aspekton de lingvoj — la ligon inter lingvo kaj kulturo kaj etna identeco kaj la kreskanta bezono por internacia komunikado. La dua proponas novan modelon kaj vojon por la lingva konduto de homoj en estonta mondo, en kiu Esperanto prenos esencan rolon.

La dua ĉapitro argumentas teorie por la propedeŭtika valoro de Esperanto, provante montri kia/ studo de ĝi povas rapidigi alproprigon de aliaj lingvoj. Por fari tion ĝi ĉefe apogas sin sur citoj de konataj pedagogoj: prof. d-roj Helmar Frank kaj Istvan Szerdahelyi, Helmut Sonnabend kaj Maria Majerczak.

La tria ĉapitro detale skizas la klopodojn akiri en la dudekaj jaroj oficialan agnoskon de la Ligo de Nacioj, citante proponojn, manifestojn kaj verdiktojn.

La kvara parto listigas dek kvinon da lernejaj eksperimentoj, donante pri ĉiuj resumon de la celoj kaj konkludoj. Tiuj estas Bishop Auckland, Britio, 1918-1921; Auckland, Nov-Zelando, 1922-24; Wellesley Kolegio, Usono, 1924; Universitato Columbia, 1925-31; Nov-Jorko, Usono, 1934-35; Sheffield, Britio, 1947-51; Manĉestro, Britio, 1948-64; Munkeno, Germanio, 50-aj jaroj; Somero, Finnlando, 1958-63; Universitato Eŭtvos Lo6rand, Budapeŝto, 1962-63); Kvinlanda ILEI-eksperimento, la regiono (BG,H,L,YU), 1971-74; 2a regiono (B,F,GR,D,NL) 1975-77; Paderborno, Germanio; 1975-85; italaj elementaj lernejoj, 1972-73 kaj 1983-1988.

Same valora listigo estas impona naŭ-paĝa bibliografio prezentante titolojn pri la temo kaj la eksperimentoj en Esperanto kaj pluraj naciaj lingvoj.

Sume, nemalhavebla verko por iu ajn, kiu volas starigi propran eksperimentan klason, esplori la terenon, aŭ konvinki edukajn instancojn pri la valoro de Esperanto. Pli frua kaj ampleksa versio de ĉi tiu teksto jam aperis itale; traduko al aliaj naciaj lingvoj bonvenaj: kontaktu la aŭtoron (adreso dors-kovrile).

Mendu de la Libroservo de UEA: 4,80 NLG (po 3,20 ekde 3 ekzempleroj). La serio Esperanto-dokumentoj estas abonebla: 46,00 NLG por dek sinsekvaj titoloj.

smg

93:2 IPR e 13

— pàgina 9 del PDF —

Kvar jarcentoj — Komenio. Esperantlingva versio de la nederlanda publikaĵo Vier eeuwen — Comenius de Klaas PIT kaj Bert STILMA, tradukita de Zsu- Zsa BARCSAY, lingve kontrolita de Hermann BEHRMANN. La nacilingvaj versioj (nederlanda, pola, ĉeĥa, hungara) estas mendeblaj ĉe Comenius College, Bisonlaan 1, NL-1217-GH Hilversum, la Esperanto-versio ĉe Esperanto-Centro, poŝtfako 1450, D-W-4790 Paderborn.

La broŝuro ampleksas 38 paĝojn A/4 kaj enkondukas la leganton en la vivon, iniciatemon, farojn, konvinkojn kaj revojn de la „vere historia” Komenio, „kiu siajn kapablon kaj spiritan riĉecon konsideris ricevitaj de Dio …” (p.18). Prilumigante la kruelaĵojn de la mezepokaj eŭropaj landoj, la aŭtoroj samtempe intencas konsciigi la suspektindan similecon kun la nuntempa haosiĝo en la homa socio eĉ en la unuiĝanta Eŭropo. Ili atingas tiun ĉi celon pere de subtilaj aludoj (ekzemple: „Estis terura kutimo tiutempe, ke oni pereigis la alimaniere pensantajn homojn, aŭ ke oni tiel timigis homojn pensi alimaniere.” (p.8) aŭ pere de demandoj ĉapitrofine respektive al la multaj bildoj, desegnaĵoj, tabeloj, kiuj trafe ilustras la rakonton.

El la granda verko de Komenio estas tuŝataj tre instigaj por disputado inter samklasanoj pensoj, proponoj, projektoj kaj praktikaj provoj, i.a. lia komparo inter la kvarspecaj lernejoj kaj la kvar sezonoj (p. 23, el „La granda didaktiko”) aŭ lia sistemigo de la fenomenoj por pliraciigi la lernprocezon (p. 25/26, el „La mondo de percepteblaĵoj en bildoj”).

Diference de la nacilingvaj eldonoj la Esperanto-versio estas pliriĉigita per aparta, tria ĉapitro, kiu titolas „Komenio kaj la internacia lingvo” (laŭ la samtitola kajero de Oldrich KNiICHAL), kaj per aludoj pri la Zamenhofa inventaĵo en la kvara ĉapitro, „Kvarcent jarojn poste”.

La libreto tre taŭgas kiel morale instrua legaĵo en junularaj grupoj kaj liveras multajn instigojn al memedukado en nia mondo, ne multe pli humaneca ol tiu de Komenio: „Sur ĉiu nivelo: de la loka ĝis la universala oni devas observi, kiel estas gvidebla la homa kunvivado de la pereo al la renoviĝo.” (p. 35, el „Ĝenerala konsultiĝo pri plibonigo de la homaj aferoj”.).

La legado fluas pro la poluriteco de la Esperanto-lingvaĵoj, kelkloke ili eĉ ŝajnas poezieski. Tiu ĉi impreso estas elvokata prefere en esprimoj kaj frazoj kun ŝanĝo de la kutima aŭ atendata vortordo (ekz. maro Balta, monto Blanka, tiel renkontis Komenio unuafoje Nederlandanojn), nur en unu kazo la inversio malhelpas la tujan ĝustan komprenon: „Unu el la ĉeestantaj ses pastoroj mi ordinaciis senioro” (p. 16).

La ekkono/rekono de derivaĵoj de propraj nomoj estas plifaciligata per konsekvenca majuskligo de la komenca litero (Kristano, Pola astronomo, Greka lingvo, duon-Hungara deveno), sed la neapliko de kuniga streketo post substantiva flankelemento kun konservita finaĵo iomete bremsas la ekkapton de la senco (princoj protestantoj, profesoroj sciencistoj).

14 e IPR 93:2

; Per alvoko al la leganta junularo sendi al Esperanto-Centro Paderborn eseojn, desegnaĵojn, muzikaĵojn, fotojn ktp. rilatantajn al vivofilozofiaj demandoj en la fino de la kvara ĉapitro, la publikaĵo Kvar jarcentoj — Komenio denove rekomendas sin kiel instiga, sent-eduka legaĵo en grupoj, kiuj strebas al interhoma pacama komunikado.

d-ro Till DAHLENBURG

”Seks”-peranta lernilo. Jĝnos SARKOZL: Adamo kaj Eva Malgranda romano por komencantoj.

Debrecen: Debrecena Bulteno; 1993. Ilustrita de Peter Peter. 21 x 15 cm, 42 pĝ. Prezo: 50 HUF.

3 Legaĵo: Kun la ŝablona titolo Adamo kaj Eva, la aŭtoro verkis romaneton, kies celo estas servi kiel legaĵo por komencantoj. Ĝi estas banala amrakonto pri Eva, 17-jara lernantino kaj Adamo, 19-jara gastlaboristo. La landoj de la du rolantoj ne estas menciitaj, do la intrigo ŝvebas en nereala ĉirkaŭmedio. Eva, kiu scias Esperanton, hazarde renkontiĝas kun Adamo, kiu komprenas nur sian gepatran lingvon. La unua tasko de Eva estas instrui Esperanton al Adamo, por ke ili povu interkomunikiĝi. Adamo komencas lerni la lingvon, sed li pli interesiĝas pri Eva kaj provas delogi la junulinon por kontentigi siajn seksajn dezirojn. Lia unua provo seksumi kun ŝi en arbaro fiaskas, ĉar Eva rezistas. Kiam la gepatroj de Eva forveturas, ŝi invitas Adamon en sian loĝejon, kie li sukcesas amori ŝin. La rakonto finiĝas, kiam, post kelkaj semajnoj, Adamo forlasas Evan por reiri al sia hejmlando.

La temo de tiu ĉi triviala erotikaĵo karakterizas revuon kiel La Kancerkliniko sed tute ne estas kutima por Esperanto-lerniloj. Ĝi neniel konvenas.

Vortprovizo: La aŭtoro uzas kiel votrprovizon la Bazan Radikaron Oficialan, ellaboritan de Akademio de Esperanto. Inkluditaj estas 400 radikoj el la tri unuaj oftecgrupoj, kompletigitaj per 700 vortoj el la kvin unuaj oftecgrupoj. Vortoj ne troviĝantaj en tiu listo kaj ne analizeblaj kiel kunmnetaĵoj de tiuj vortoj, estas klarigitaj fine de la mallongaj ĉapitroj kaj ankaŭ sur du paĝoj post la vortoj de la Baza Radikaro. Kritikindaj estas la malprecizaj difinoj, kiujn ricevas tiuj vortoj. Ekzemple robo estas ”virina vestaĵo”, vango estas ”vizaĝo” kaj vortaro estas ”libro, en kiu estas vortoj”.

La lernilo estas uzebla por instruado laŭ la rekta metodo, ĉar la tuta teksto estas en Esperanto, kaj ne estas traduko de la vortoj. Sekve, lernanto devas akiri Esperantan-etnolingvan vortaron.

Lingvouzo: En la libro troviĝas lingvaj eraroj, kiuj malalatigas ĝian valoron por didaktikaj celoj. La aŭtoro, estante denaska parolanto de la hungara lingvo, ne ka-pablas liberigi sin de la katenoj de tiu lingvo, kiam li verkas en Esperanto. Estas evidente, ke la teksto ne estis reviziita fare de lingve kompetenta

93:2 IPR e 15

— pàgina 10 del PDF —

esperantisto, kiu ne estas parolanto de la hungara. Kelkaj trajtoj de ”hungaresperanto” estas: ellaso de subjektaj pronomoj en subordaj propozicioj; slaveca traduko de la hungara konjunkcio hogy per ”ke”, kiam ĝi estas superflua en Esperanto; traduko de ha per ”se”, kiam la senco estas ”kiam”; nekutima vortordo rezultanta de pensado en la hungara kaj skribado en Esperanto. Tiu ĉi speco de etnolingve influita Esperanto estas riproĉenda en lernilo, ĉar ĝi prezentas malbonajn modelojn por imitado. Pli severa kritiko koncernas gramatikajn erarojn en Esperanto, ĉar ili misgvidas lernantojn. Se la regulo pri la refleksivo en Esperanto klare malpermesas ĝian uzon en la subjekto de frazo, kial skribas Sĝrkozi ”Hejme, siaj amikoj ĉiam diris…” ? Kial aperas la akuzativo post verbo ne signifanta almovon: ”… skribu la nacilingvan tradukon post ilin”? (La sekva frazo tekstas jene: ”… skribu la nacilingvajn vortojn post la esperantlingvaj” !!!). Eĉ pli nekonsekvenca estas la traktado, kiun la aŭtoro donas al la prepozicioj ”sur” kaj ?je”: (1) ‘ŝi mane montris sur sin”; (2) ”ŝi montris je si”; (3) ”ŝi montris je sin’!!! En la sekva frazo la uzo de la participa adverbo ”sidante” estas erara, ĉar ne ekzistas persono en la subjekto: ‘Sed la komunaj promenadoj, paroladoj, sidante sur benko en parko jam estis ne sufiĉaj”.

Takso: Krom la ĉi-supre menciitaj difektoj, ankoraŭ unu granda mispaŝo estas la intenca aperigo en la teksto de ekzemploj de nenorma lingvouzo. Temas pri fuŝe formitaj frazoj kun multaj gramatikaj eraroj, kiam Adamo komencas lerni Esperanton, kaj en ripeto de telefona konversacio kun balbutanta eterna komencanto. Estas baza principo de la eduka psikologio kaj metodologio, ke oni neniam prezentu erarojn al lernantoj, ĉar tio havas kontraŭpedagogian efikon. En lingvoinstruado, ĉiam devas esti antaŭ la okuloj kaj oreloj de lernantoj la internacia, ĝusta normlingvo. Sekve, ne estas eble rekomendi Adamo kaj Eva kiel lernilon por la instruado de Esperanto.

Bernard GOLDEN

Reago: Mi devas esti tre danka al sinjoro akademiano Bernard GOLDEN, ja li aperigas skribaĵojn samtempe en pluraj esperanto-gazetoj, do li faras grandan senpagan reklamon por mia romaneto.

Koncerne la esencon de la kritiko, mi estas fiera, ja tiu tre modesta erotikaĵo, kiu okupas ĉ. 7 procentojn de la tuta romaneto, el la permesitaj 700 tute decaj vortoj, estas verkita tiel fascine, ke post la finlego, sinjoro Golden memoras nenion alian, eĉ tion ne, ke preskaŭ la tuta romaneto sugestas, ke korpa kontakto sen strikta anima kunligo, sen vera granda amo valoras nenion. Sincere, iom mi timis, ke kritikontoj riproĉos ties didaktikan ripetadon.

Mi pensas, ke demonstro de kelkaj false skribitaj vortoj, frazoj estas ne granda kulpo kontraŭ pedagogiaj principoj. Mi tre dankas la kolekton de preseraroj, eĉ gramatikaj malkarekrajoj hungarismoj; tio helpos en la plibonigo de la sekvontaj eldonoj.

Kara leganto, mi petas vin finlegi la romaneton; tio bezonos nur tri horojn — eble ili estos ne enuigaj — kaj vi mem decidu, kiu pravas. Janos SARKOZI

16 e IPR 93:2

28a ILEI KONFERENCO kaj 3a GIMNAZIO DE ILEI

Universitato Kangnam Yongin-gun, Kyonggi-do, Koreio 30a julio — 5a aŭgusto 1994

La Universitato Kangnam situas 30 kilometrojn sude de la ĉefurbo Seulo kaj disponigas modernajn faciligojn. Konferencanoj povos komune veturi al Kangnam per aŭtobusoj de la universitato fine de la Universala Kongreso.

Loka Konferenca Komitato: d-roj SO Ĵin Su, SO Gilsu, GIM Inhong, GUAK Jonghun kun universitatanaj helpantoj d-rino YANG Oknam kaj dro GIM Dong-on.

Temo: La azia kontribuo al tutgloba edukado kaj kulturo. Estas pretigita prelego ”Kompara studo pri la eduka pensado de Yulgok Yi (1536-84) kaj Komenio.” Ni esploros faktorojn kiel la gepatra entuziasmo por edukado en Koreio, Japanio kaj aliaj aziaj landoj. Ni informiĝos pri lingvo-instruado en tiuj landoj, kaj specife kiujn strategiojn oni uzas kaj malfacilaĵojn oni spertas instruante Esperanton.

La lando: Koreio estas dinamike evoluanta lando, kun frapaj kontrastoj inter tradicio kaj progreso. Ĝia grandeco estas 99.200 kvadrataj kilometroj (samgranda kiel Hungario, ekzemple) kun 44 milionoj da enloĝantoj, el kiuj 11 milionoj vivas en la ĉefurbo Seŭlo. 1994 estos speciala festa jaro, pro la 600-jara datreveno de la proklamo de Seŭlo ĉefurbo. Sepdek elcentoj de Koreio estas monta, pluraj partoj de la lando ofertas ravajn naturajn pejzaĝojn. La somera klimato estas varma kaj humida, kun pluvo atendebla.

La lingvo: La korea estas membro de la Ural-Altaja lingvo-familio, kaj havas dek vokalojn kaj dek kvar konsonantojn. Ĝi estas skribita per propra plene fonetika kaj facile lernebla alfabeto, konscie kreita en 1443.

Vizoj: Vizitantoj kun reven-biletoj rajtas ĝenerale resti ĝis 15 tagoj sen vizoj. Tamen, por partopreni kaj UKon kaj la konferencon, la plimulto de vizitantoj bezonos vizojn.

Mono: La monunuo estas la ŭono, indikita per ”W’. Ĉirkaŭ 800 ŭonoj egalas usonan dolaron, 450 nederlandan guldenon.

93:22 e IPRI17

— pàgina 11 del PDF —

Gimnazio: En urbo Degu troviĝas pli ol cent lernantoj de Esperanto en superaj mezlernejoj. Antaŭvideblas, ke 30 ĝis 40 el ili volonte partoprenos gimnazian semajnon, tiel ke la tria gimnazio povus esti la plej granda ĝis nun, kaj krome la konferencanoj havos unikan eblecon konstati, kiel aziaj studentoj alfrontas lernadon kaj uzadon de eŭrop-devena fremda lingvo.

Partopreno: La nombro de niaj membroj povontaj vojaĝi el Eŭropo estos verŝajne limigita, sed instruistoj el Koreio, Kanado, Usono, Japanio kaj Ĉinio estas atendataj. LKK speciale laboras por faciligi la vojon al grupo de dudeko da ĉinaj instruistoj. Ni informos pri flug-karavanoj al Koreio.

Ekskurso: La tut-taga ekzkurso antaŭvideble inkluzivos viziton al la unika folklora subĉiela vilaĝa muzeo, kie ĉiuspecaj tradiciaj artformoj (ceramiko, dancado, manlaborado ktp.) estas demonstrataj en aŭtentika etoso.

Loĝigo: Malkiel kutime, ni devos oferti diversajn kategoriojn da loĝigo kaj uzi loĝejojn najbare al la Universitato Kangnam. La universitato disponigos uzon de siaj aŭtobusoj por faciligi la veturadon. Nur indikajn, orientigajn prezojn ni povas nun doni pri kvin kategorioj, LKK plue serĉas pliajn eblecojn. Ni fine ofertos nur limigitan nombron da alternativoj, por ke ni kiel eble pleje povu komune loĝi. Pro la neceso frue plani la konferencon, kaj scii, kiuj kategorioj estas preferataj, ni petas sinanoncajn kaj nedevigajn aliĝojn jam nun. Aliĝintoj ricevos firmajn informojn kun loĝmendilo tuj kiam eble.

Loĝigo en studenta hejmo (8-litaj ĉambroj) 140 USD 220NLG 880 SEK Loĝejo de socia asocio (4-litaj ĉambroj) 280 USD 430 NLG 1720 SEK Loĝigo en korestila gastejo (2-litaj ?) 240 USD 380 NLG 1520 SEK Loĝigo en modesta hotelo (2-3 stela) 360 USD 600 NLG 2400 SEK Loĝigo en hotelo (3-4 stela) 420 USD 700 NLAG 2800 SEK

Manĝoj estos ĝenerale kore-stilaj kaj ofertataj ĉu en loĝejoj, Ĉu en la universitato. Okcident-stilaj manĝoj estos proponeblaj nur en pli luksaj hoteloj.

La supraj indikaj kotizoj kovras loĝigon, tri manĝojn tage kaj la programon (sed ne ekskursojn). Ili validas por loĝantoj de okcidenta Eŭropo, Nord-Ameriko, Japanio kaj Aŭstralazio. Loĝantoj de aliaj landoj ĝuas mildigon de 2599. Studentoj kaj instruistoj de la gimnazio ĝuas rabaton de 2099 de la kotzio por sia loĝlando.

Pagoj eblos la kasisto de ILEI aŭ tra UEA. Koreanoj povos pagi enlande en ŭonoj. Reform-eŭropanoj povos pagi en forintoj al la hungara ILEI-sekcio aŭ en slovakaj kronoj al Esperanto-Centro Poprad laŭ anoncotaj sumoj. Bonvolu pagi nur post anonco de la definitivaj kotizoj kaj pagmanieroj..

18 e IPR 93:2

ALIĜILO: 28a KONFERENCO kaj 3a GIMNAZIO de ILEI Kangnam, Koreio; sabate 30 julio — vendrede 5 aŭgusto 1994

Bonvolu sendi ĉi tiun aliĝilon al s-ro Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-292 94 H6rby, Svedio. Bv. plenskribi apartan aliĝilon por ĉiu persono.

Mi aliĝas al la: Konferenco : Gimnazio: Familia nomo: ………………….eeeeeeeeeeeieeeneeo ANtaŭnNOMO: ……………seseeeeieeeeensnsenenntis PTOIESIO: sszs-ssisereseeso a Ke p— INaskiĝdato: ::sssssmsepesseesesnseceseses»

Kojno] Fig eres elec TTT TTT —— Mi preferos loĝi en studenta hejmo (8-litaj ĉambroj) Mi preferos loĝi en loĝejo de socia asocio (4-litaj ĉambroj) Mi preferos loĝi en kore-stila gastejo (verŝajne 2-litaj ĉambroj) Mi preferos loĝi en modesta hotelo en -lita ĉambro.

Mi preferas loĝi en mezklasa hotelo en -lita ĉambro. Mi POVOS / NE POVOS manĝi kore-stilajn manĝojn. (forstreku nevalidan)

Mi deziras manĝi vegetare.

Mi havas alian dietan aŭ loĝigan bezonon, nome: …………….s.eseeseeeenennenenii

Mi interesiĝus pri C-grada Cseh-smeinario: jes/ne

Mi interesiĝus pri sesio de la UEA/ILEI ekzamenoj: elementa/ meza

Mipagas la kotizon all sss sss ses essssuneso en valuto

Mi partoprenos la Universalan Kongreson en Seŭlo. jes/ne.

SUDSKTIDOs === ne Dato; ;=ssssss FLOKO! ssssssnsssususos ss sun

93:22 e IPR19

— pàgina 12 del PDF —

POR GIMNAZIAJ KANDIDATOJ:

Mi aparte interesiĝas pri:

Mi volonte adaptiĝos al la normala disciplino de la Gimnazio.

Subskribo: …………… „u..uuooo oon en enon nono Dato:

/

LI

ONTGRIMPADO DE ONIN KAJ

MO LES SPERANTO MONTAMANTOJ

ŝi 91

4.

al VI ~ MI AS orol usxXS=S tS! SEULO KOREIO

19 29r42

ILEI-KONFERENCO |

UNUAFOJE EN AZIO!

20 e IPR 93:2

Amikeco trans la markolo

Trideko da infanoj kaj junuloj inter la aĝoj de 7 kaj 16 partoprenis renkontiĝon en Kolĉestro (Colchester), en sud-orenta Anglio en marto 1993. Tri junuloj el Nederlando vojaĝis trans la markolon por spici la aranĝon per in-

ternacieco.

En la programo, elpensita de s-ino Ann Morse- Brown kaj s-ino Angela Tellier, estiĝis kvin rondoj, kies gvidantoj devis instrui specifan arton, ĉiam per Esperanto: temis pri marionetoj, surmuraj pentraĵoj, ceramiko, plej ĵonglado kaj distraĵo. Unu el la partoprenintoj jene rakontis:

”Tre specialaj estis la komunaj ludoj. Mi memoras unu, dum kiu la kasedilo produktis sonojn de bestoj, veturiloj, muzik-instrumentoj ktp. Ciu

grupo disponis pri tabulo, kies bildoj harmoniis

kun kelkaj sonoj. Gajnis la grupo, kies bildo-sonoj ĉiuj aŭdigis unue. Alia ludo nomiĝis ŝarado. Temis pri prisilentataj 5 vortoj, kiuj estas

Lu TO I I OO o

ĝi ROS RONDIRI RONGGO RRNOGROGRNGDOJ

ROSERO ROKOS ORO GO OSLO KPG DISVOL SPO KEON E VP DD LODO A DRO LO OPO KUO KOTONUO UO

xI

ESPERANTO aldonas multajn geamikojn

«Kiam ĉiu popolo estas sendinta al la Unuiĝintaj Nacioj delegiton Esperanto-parotantan, tiam ĉiu povas kompreni la alian. Tiam miskomprenoj ne ekzistas, kaj la angloj ne plu havas : antaŭecon». La 12-jara Tjeerd van Sas, lernanto de la lernejo «Sankta Jozefĉ en Heemskerk, evidente pripensis, kial Esperanto povas esti tiel grava. Kune kun lia 10-jara samklasano : Quoc-luong Truong, kiu nun vizitas la lernejon «Dumastul6 en Beverwijk, kaj kun la 11-jara samklasano Iwan Bostdorp, li pa- “Bent len forveturis al Colchester (Essex, Britio). Tie okazis internacia renkontiĝo de infanoj, kiuj kapablas komprenigi sin £: per Esperanto.

Quoc, Iwan kaj Tjeerd triope partoprenas la progresigan kurson de la Esperanto-instruisto Ton Verwoerd. Sed tiun ling- X von ili parolis ne dum la tuta semajnfino. «Estas vere ke tio estis devo, sed ni ankoraŭ ne sufiĉe regas ĝin. Dum la paŭzoj ni parolis la anglan, sed la ludoj okazis esperantli o, Iwan diras. : : Esperanto aldonis multajn geamikojn. Iwan: «Ceestis instruisto 5: : pri matematiko de lernejo en Southampton; ni instruis al li la nederlandan lingvon kaj iun kartludon, nome batalludon. Nun : li intencas instrui tion al siaj gelernantoj.»

La knaboj komencis eklerni la lingvon pro nura scivolemo. : Kiei ununura lernejo en la regiono «IJmond’; la lernejo Sankta Jozefo prezentas tiun eblon. S-ro Verwoerd: «Unufoje ĉiusemajne mi instruas al la infanoj Esperanton en mia hejmo dum unu : horo kaj duon6. La tri lernantoj intencas provizore daŭrigi la Esperanto-kurson. «Estas ja plezurige, do se ni havos sufiĉe da

tempo, ni daŭrigos ankau en la mezlerneja period6. |

Antaŭ iom da tempo la knaboj jam aliĝis al la Kastora Klubo, klubo de infanoj el la tuta mondo, kiuj kontaktas unu kun la alia pere de korespondo kaj la kluba revuo Kara Amiko. Tjeerd: «Mi korespondis kun germana viro, sed pasintjare li mortis, kaj 2: korespondi kun kadavro ne eblas».

La lernantoj povas perfektigi sian Esperanton, akirante gra- X dojn kaj diplomojn. Quoc, Iwan kaj Tjeerd j jam akiris la unuan. «Ni akiris la gradon de Kastoreto. Por tio oni devas promesi fari sian eblon, lernante Esperanton, kaj konsideri ĉiun en la tuta mondo kiel sian amikon», Quoc diras. Esperanto estas pli ol nura lingvo, ĝi estas speco de ideologio. Tjeerd: «Ankaŭ la himno temas pri amikeco inter vilaĝoj kaj urboj». La infanoj an- : kaŭ esperas, ke ĉiu en la mondo ekparolos Esperanton. Verwoerd: «Esperanto nepre ne sensence signifas: Homo kiu esperas».

RR E I I I A I I OT

= Q1JIPRoaAa 291

— pàgina 13 del PDF —

divenendaj en grupo laŭ desegnitaj bildoj. Plej ŝatata estis la ludo kun la ĵetkubo: kiam oni ĵetis seson, oni devis surmeti ĉapon, veŝton kaj ganton, kaj tiel vestite tranĉi kaj formanĝi iom da kuko… ĝis kiam aliulo ĵetis seson kaj tuj transprenis la taskon (ĉiam tro frue!) Ekestis ofte emociaj rideksplodoj kaj tumultaj spektakloj!”

La aranĝo inkluzivis viziton al kastelo, kun admiro de romiaj trezoroj. La nederlandanoj konservis fortajn memorojn pri la tuto, kaj intervjuiĝis por loka gazeto: Dagblad Kennemerland kun la apuda teskto akompanata de foto de la tri junuloj. Kiu volas kontakton kun la nederlanda grupo (kiu eldonas re-

gulajn novaĵleterojn) skribu al: s-ro Ton Ve. rwoerd, Sint Josephschool, Postbus 78, NL-1960 AB Heemskerk, Nederlando.

ROXSASKSXS KSS SK KS OAS KS KS KS KIES K IIS SKO IKSO KS KOK SX SXI KS KINS XIX SX S AS USAS SAS AS KIOSKO KS KS KS KSKO

Esperanto Teacher, n-ro 171, somero 1993. (organo de nia brita sekcio)

Ĝia ĉefa novaĵo estas nebona. En la lastaj jaroj unu el la ekzamenaj estraroj (la norda) de la nova nacia ekzamena sistemo GCSE (General Certificate of Secondary Education: Generala Atesto de Duagrada Edukado) oficiale allasis Esperanton. Tio estis granda atingo en lando, kie la ĝenerala sinteno al Esperanto ne estas tro favora. Ĉiujare manpleno da kandidatoj sukcesis en ĝi.

Sed en letero de la 29a de marto 1993, la tem-oficisto por modernaj fremdaj lingvoj, sro Graham George, en la nomo de la Norda Ekzamena kaj Pritaksa Estraro (Northern Examinations and Assessment Board) indikis per cirkulera letero al ĉiuj koncernatoj, ke ekde 1995, Esperanto ne plu estos allasata. Gia sola argumento estas la seniluziige malalta kaj malkreskanta nombro da kandidatoj.

La bulteno proponas diversajn rimedojn kontraŭstari tiun decidon, unue petante klarigon pri la nombro da kandidatoj por aliaj maloftaj ofertataj lingvoj. Sed pli fundamenta

solvo estas solida agado por altigi la kvan- ‘

ton da instruado kaj sekve la nombron da eblaj kandidatoj. Lige kun tio Esperanto Teacher vidis la valoran rolon de la instruistaj kursoj de ILEI, kaj rekomendas al siaj memb-

22 e IPR93:2

roj partoprenon.

La numero raportis detale pri la junulara semajn-fino en Kolĉestro (vidu aliloke en IPR), represis la pedagogian kalendaron el IPR (brava iniciato, estas ja tre temporaba laboro pretigi tion — kial ni faru tion plurfoje?) kaj detale raportis pri nia estrarkunsido de Budapeŝto.

ILEI esploros, kion ĝi povos fari en la kampanjo ŝanĝi la decidon pri Esperanto.

Esperanto kaj instruado. 1/93 aprilo (organo de nia germana sekcio)

anoncas la jarkunvenon de AGEI en la 71a Germana Esperanto-Kongreso en Karlovy Vary, Ĉeĥio. Tio intertempe okazis, kun la rezulto, ke nia propra estrarano, d-ro Till Dahlenburg elektiĝis vic-prezidanto de GEA, kune kun kies aliaj estraranoj, li planas seriozan partoprenon en ne-movadaj edukaj konferencoj kaj aranĝoj (vidu IPR 93/1). Ni gratulas, kaj esperas, ke la internacia laboro de ILEI pli proksime plektiĝos kun la eduka laboro de GEA.

NGGE sciigas n-ro 35, junio 1993 (organo de nia nederlanda sekcio)

anoncas gravajn ŝanĝojn en la estraro de NGGE okazintaj en la jarkunveno en marto 1993. Post 12-jara funkciado la sekretario (kaj sekciestro) s-ino Luesken-Burger eksiĝis, transdonante provizore la funkcion al la

——

kasisto, s-ro Hans Ten Hagen. Nova estrarano estas s-ino Nora Grooten (pionira sukcesinto en la UEA/ILEI ekzamenoj dum la IJK en Kerkrade unu jaron post nia konferenco tie.) S-ro Hoekstra, post simile multjara laboro, transdonas al s-ro Ten Hagen la redaktadon de la sekcia bulteno. Ĉ

La kunsido proponis al ILEI starigi fondaĵon por subteni junulojn dezirantaj partopreni la ILEI-gimnazion, aŭ allasi Fondaĵon Szerdahelyi tiucele. La movado jam dronas en inundo da fondaĵoj, ni uzu la ekzistantan fondaĵon por tio. Efektive, ni ja uzos ĝin por kovri kostojn de la ĉi-jara direktoro, kaj ni uzas la fondaĵon ĉe s-ro Olsson en Svedio por permesi la partoprenon de unu rumana junulino. Tamen la alvokoj por subvenciado aŭ investo al ILE! aŭ ĝia fondaĵo (de ELTE universitato, Esperantro-Centro Poprad, kaj stipendioj por instruistaj kursoj) jam superas iliajn elpagajn kapablojn!

La gazeto prezentis detalan raporton pri la seminario pri fremdlingva instruado okazinta komence de aprilo el Schoorl, kaj anoncas studo-tagon en Hago, sabaton la 9an de oktobro 1993 en la sidejo de IEI, Riouwstraat 172, Den Haag, de la 10a ĝis la 17a horo. Ĉefa gasto estos s-ro Andrzej Pettyn, redaktoro de la programoj de Pola Radio.

i DOKOXOXOXOKOXONOXOXMON SXOMOX OKONO

Bulteno de AAIE Aprilo 1993 (organo de nia nordamerika sekcio)

anoncas, ke la jarkunveno de AAIE okazos en la ELNA-kongreso ĉe la Universitato de Hartford, Connecticut, la 17an-18an de julio.

raportas, ke 105 el la membroj de ELNA (ĉ. 1096) havas adresojn en komputilaj retoj kiaj CompuServe, Internet, Usenet, Bitnet, FidoNet, America Online, Genie, Prodigy, ktp.

Samteme estas anoncite, ke de UEA kontraŭ 5,40 NLG oni povas ricevi 36-paĝan liston de pli ol cent komputilantoj el 24 landoj.

anka okazos prezentoj de Esperanto en la konferenco de la Modern-Lingva Asocio, okazonta en Toronto, Kanado, 27-30 decembro 1993. Prelegos d-ro Duncan Charters «Implicoj de teknologio por lingvolernado kaj instruista trejnado ĝenerale kaj por Esperanto specife” kaj d-ro Richmond «Uzado de komputile storita parolo en distanc-alira lingvo-lerna sistemo.”

kompilis: smg

EEPKOKOKONSNOXOKONOKONONOKOZ OKOS

e Traduk-ĝardeno estas la titolo de serio da eldonaĵoj de nia ĉina ILEI-

A

sekcio. Ĝia celo estas unuflanke prezenti ĉinajn poemojn kun modelaj tradukoj en Esperanto, aliflanke preni ekzistantajn poemojn en Esperanto (ĉu originalaj, ĉu mem tradukoj el aliaj naciaj lingvoj, kaj liveri ĉinajn tradukojn de ili. Temas interalie pri poemoj el Nederlando, Brazilo ksaj Hungario. Plie aperas ĉin-lingvaj teoriaj artikoloj pri traduk-tekniko, kaj klopodoj traduki

kantojn kun muzik-notoj..

e Primi pasi in Esperanto (Unuaj paŝoj en Esperanto) estas belaspekta nova baza lernilo por rumanoj verkita de Ionet Onet kaj eldonita de Eldonejo Bero en Kalifornio. La 66 paĝoj prezentas unuc enkondukon argumentante por Esperanto, due la bazan gramatikon, plenan listoj de la afiksoj kun ekzemploj, trie la korelativan tabelon. La plimulton okupas Esperanta-rumana vortaro kun fine listo de landnomoj kaj bibliografio de didaktikaj verkoj pri Esperanto aperintaj en la rumana aŭ tradukoj de rumanaj literaturaj verkoj en Esperanton. ISBN 1-882251-03-2. Mendebla kontraŭ 5 USD de Eldonejo Bero, P.O. Box 13492, Berkeley CA 94701, Usono.

93:2 IPR e 23

— pàgina 14 del PDF —

Cu vi aŭdis, ke…

„aperis nov-speca lernilo kun ĝuste tiu titolo? Ĝi konsistas el 64-paĝa libreto kaj unu son-kasedo. La sub-titolo estas ”kompren-ekzercoj: mezgrada lingvo-nivelo.” kaj la aŭtoro s-ino Katalin Smidĉliusz, lingvo-instruistino de la Instruista Trejnejo de Szombathely, Hungario.

Tiu verko estas aparte interesa por ILEI, ĉar ĝi provizas valoran preparan materialon por la mezaj ekzamenoj de UEA/ILEI, precize por ĝia plej malfacila tasko — la aŭskulta kompreno. Jen rekomendinda ekzercaro.

La kasedo prezentas dudek kvin klare kaj ne-rapide deklamitajn tekstojn pri plej diversaj temoj — longaj je tri ĝis kvin minutoj. Legas ilin Perla Martinelli, Petro Muranyi, Giorgio Silfer, la aŭtorino kaj kelkaj el ŝiaj studentoj — do reprezentantoj el du malsamaj lingvo-familioj. Muzikaj interludetoj apartigas la erojn kaj la registro-kvalito estas tute adekvata.

Similaj kasedoj por naciaj lingvoj, jam por meza kaj certe por supera nivelo prezentas multe pli kruelajn ekzemplojn, uzante ne studie registritajn modelajn parolojn, sed surstrate registritajn intervjuojn kun ĉiutagaj homoj, tiel ke trafika kaj fona bruo, malklara prononco, fuŝsintaksaj frazoj, idiomoj kaj regionaj akcentoj ege malfaciligas la aŭskultadon, sed zorge rekreas la realajn kondiĉojn sub kiuj lernanto devas funkciigi sian evoluatan lingvo-scion.

Estus riske kaj malkonsilinde ripeti tiun taktikon por Esperanto, almenaŭ en la nuna stadio, kiam tia aŭda materialo estas tiom malofta kaj la plimulto de lernantoj tiom nekutimigitaj al aŭskultado al parolantoj aliaj ol la propra instruisto. Eble estonte ni sufiĉe maturos por lern-kasedoj ”kun obstakloj”!

La libreto havas grafike simplan sed plaĉan aspekton, la 29 testoj estas klare prezentitaj, ĉiu sur nova paĝo. Dek el la testoj uzas la formaton ”Vera/falsa”’, ok listigas kvar alternativajn finojn al donita frazo, el kiu nur unu konvenas. Du testoj konsistas el teksto kun mankantaj vortoj, aliaj estas de pariga tipo, unu testas la ĝustan uzon de -ig- kaj -iĝ-, unu petas ĝustan vicordigon de serio da resumaj frazoj, aliaj defias kategoriigon. Ciu postulas bonan kaj atentan aŭskult-kapablon.

Du lastaj taskoj estis aparte interesaj. En la unua, edzo kaj edzino rakontas siajn memorojn pri sia geedziĝo antaŭ multaj jaroj, sed iliaj memoroj ne estis ĉiam identaj. La aŭskulta tasko estas decidi el listo de faktoj, kiuj estas konfirmitaj kiel ĝustaj de ambaŭ el ili. En la dua, ni aŭdas la rezulton de ies aŭtomata telefona respondilo, kiu prezentas serion da petoj, atentigoj, plendoj kaj devigoj. La aŭskulta tasko estas kompili tabelan taglibran memorigilon por la posedanto de la telefono, sub la rubrikoj: Dato/tago; farendaĵo, persono, tempo, loko, ceteraj detaloj. Sume, valora kaj instiga kompletigo por mezaj kursoj, kaj modelo de la speco da modernaj lerniloj bezonataj.

Ĉu vi aŭdis, ke… Katalin Smideliusz, Szombathely: Sabatejo, 1993. 62p. 21cm. ISBN963 450 233 4. Test-libro kun akompana son-kasedo. Mendu ĉe UEA: 24 NLG. Speciala prezo por reform-eŭropanoj en hungaraj forintoj ĉe la aŭtoro (adreso dors-kovrile de antaŭaj IPR) aŭ la librobutiko en Budapeŝto. Limigita eldonkvanto, sed represota laŭbezone.

recenzis: smg kaj Soponyai Maria.

24 e IPR93:2

;

Ko

» 13

~E ————a IIJ [Ra vona NN o a o o e

ESPERANTO KAJ LEĜOJ

La propono enkonduki la jenan rubrikon venis de pluraj legantoj. Ni memorigas, ke la pli fruaj eldonitaj raportoj de s-ro G. Pirlot ne nur prezentas la kvanton de instruado laŭlande, sed ankaŭ koncize resumas la leĝajn rajtigojn por la instruado. Nia serio malfermiĝas per la raporto de sinjoro Armin GROTZNER farita en aprilo 1992 post la renkontiĝo kun gvidantoj de ŝtataj edukaj gvidantoj en Bavario, Germanio.

KI

POFRI,

ĈEELOGSR A NIN NAM MA NAA

La estro de la Eŭropa-Unio Forchheim [Forĥhajm] ĉe Bamberg kaj samtempe redaktoro de la bavara paĝo en la Eŭropdische Zeitung (Eŭropa Gazeto), sinjoro Franz OCH, sukcesis persvadi la Bambergan deputiton en la bavara parlamento, sinjoron Walter HOFMANN, ke li petu la ŝtatministro pri instruado, kulturo, scienco kaj arto, Hans ZEHETMAIR, ke li donu al kelkaj instruistoj la okazon paroli kun li pri Esperanto. „Por kelkaj minutoj” la ministro estos je nia dispono en paŭzo dum la parlamenta debato je la 18-a de marto, estis la respondo. ;

Nu, ni malgraŭ la nur „kelkminuta” perspektivo preparis nin je la antaŭa semajnfino por la interparolo en la klubejo de la Nirnberga Esperanto-Grupo kaj verkis tie 1-e tezan paperon pri la neceso de instruado de Esperanto en la lernejoj, 2-e parolkoncepton enhavantan niajn plej gravajn petojn kaj koncepton pri provinstruado de Esperanto en la bazaj lernejoj. ;

Mallonge dirite: la ministro mem ne venis. Sed li sendis sian ŝtatsekretarion Hermann LEEB, afablan viron, kiu siaflanke petis ne nur la kunlaboranton en la lingva sekcio VI/6, la superan studkonsiliston Hermann ENDRES, sed — sciante pri ties esperantisteco — ankaŭ la superan ofickonsiliston Hans SUSS el la scienca sekcio. Partoprenis krome du parlamentanoj, nome la jam supre menciita sinjoro HOFMANN, kaj ties kolego sinjoro Heinz HAUSMANN, ambaŭ CSU-anoj, krome nia sinjoro OCH. — Ĉe nia tabloflanko sidis Stefanie kaj Gerald TUCKER, Michael SCHERM, d-ro Gottfried NOSKE, Rudolf BRAND kaj Armin GROTZNER.

Entute la interparolo daŭris — je la evidenta malplaĉo de la „ege okupita” sinjoro ENDRES, kiu pro la ĉeesto de la politikistoj ne sukcesis elturni sin — preskaŭ du horojn; kaj ŝajnas esti konvene ĉi tie komuniki la rezulton:

Nia peto, ke estu nomata al ni kompetenta kaj serioze kun nia afero okupiĝanta alirloko en unu de la ekzistantaj sekcioj de la ministerio, trovis la plaĉon de la politikistoj, ne de la lingvoscienculo, kvankam eĉ li fine — aŭ ĉu ĉar li estis laca? — koncedis, ke „oni denove devus pli detale diskuti la materiajn demandojn”. La diskuto evoluiĝis vigle; foje ni devis atentigi sinjoron ENDRES, ke sidas antaŭ li fakuloj, kaj ke liaj kontirbuaĵoj venas el mucidiĝanta argu-

93:2 IPR e 25

— pàgina 15 del PDF —

mentprovizo, kiun lia sekciestro, la ministeria konsilisto Bruno DORNER, jam antaŭ dek du jaroj estis preparinta por la tiama kulturministro. Tio helpis al ni iom redukti la troan memkonfidon de sinjoro ENDRES kaj ŝajne ankaŭ gajni poentojn ĉe la politikistaj aŭskultantoj. Estas interese konigi la ĉefajn kontraŭesperantajn argumentojn, kiujn ni alfrontis dum ĉi tiu debato:

1-e La okupiĝo pri Esperanto ne konformas al la pretendoj de gimnazia lingvo-instruado; ĉi tiu nur la interkomunikadon celanta lingvo estas ja „tro simpla studobjekto”.

2-e Ĉiu lingvo-instruo — sed ne tiu de Esperanto! — peras sentimentan, spiritan edukitecon kaj ebligas al la gedisĉiploj la renkonton kun alia, alternativa kulturmedio kaj kun spirita sinteno de ĉi tiu kreita.

3-e Esperanto ne havas historion, el kiu evoluiĝas la identeco de la koncernaj kulturportantoj. Ĝi ja ne fontas en homogena homgrupo, ne estas grundapartena („bodenstindig”), ne havas siajn radikojn en la kulturo de iu konkreta gepatra lando.

4-e La ekonomiaj entreprenoj postulas la konon de fremdaj lingvoj laŭ statistike valorigita katalogo, kies plenumo estas devo por la lernejanoj. Sekve la instru-respondecaj instancoj ne povus pravigi sin, se ili fortenus la junula-‘ ron de ĉi tiuj postuloj.

5-e Al ĉi tio adicias, ke por uzontoj de Esperanto ekzistas ja tro malmulte da alparoleblaj partneroj. Pro kio do helpus la investo en iun instruadon de Esperanto, se oni krome priatentas, ke tia instruado kostus monon, kiu momente efektive mankas? Pro tio ankaŭ planoj rilate al provmaniera instruo en la bazlernejoj ne havas ŝancon.

6-e En la bavaraj gimnazioj eblas instrui Esperanton en libervole elekteblaj kursoj, eĉ en la supera ŝtupo. Sed ja fakte montriĝis, ke ne ekzistas bezono de ĉi tiu lingvo inter la lernantaro.

Fine de la interparolo proponis sinjoro HOFMANN, ke ni tenu la aferon bolan-

ta: Se ni trovus lertan vojon alparoli pli da parlamentanoj, li provus zorgi pri

invito flanke de CSU-partia laborrondo pri kulturaj aferoj. Li ne ekskludis, ke ni niavice turnu nin ankaŭ al deputitoj de la aliaj partioj.

Se estas permesate al la raportanto aldoni unu rimarkon, mi konsilus, ke ni dum venontaj diskutoj nepre ne emfazu la ekziston de Esperanto kaj la postulojn de nia movado. Sed unuavice ni metu senkompate la fingron en la vundojn de la ja fakte ekzistantaj kaj por ĉiu senteblaj lingvaj malfacilaĵoj; ni indiku obstine la psikajn, ekonomiajn, politikajn embarasojn, kies ekkono kaj racia agnosko per si mem gvidos al la okupo pri la esperanta idearo!

IPR menciis tiun viziton (n-ro 4/92, p. 34). Kiu deziras ricevi la german-lingvan tezaron prezentitan skribu al la raportinto:

Armin Grotzner, Giessŭbel 36, D-W-8640 Kronach-Gehŭiz, Germanio. YimmANXKMMN s = MANI p, » Ŝ ĝ NM. Se Similaj raportoj el aliaj sekcioj estas bonvenaj!

ae K«v iIa ekvo w w

vr

26 e IPR 93:2

o ptenpebeo,

maks ĝaj

“imanĝaĝas

mi

„Kiuj lernas Esperanton en la mondo: kiel kaj kial?” Rezultoj de la enketado

Precize antaŭ unu jaro la partoprenantoj de UK en Vieno kaj la legantoj de IPR estis alvokitaj respondi demandojn de enketilo pri instruado. Ci-sube vi trovos la rezultojn de tiu enketado: ĉefe cifere, kompreneble tra la okulvitroj de la „statistikinto” — la detala analizo tamen atendas Vin, karaj gekolegoj,

ekzempleen Valencio!

I. BAZAJ INFORMOJ La nombro de prilaboreblaj enketiloj estas === 125, el 29 landoj. La plej multaj venis el Hun- — gario (1794), Francio, Nederlando (po 1092), Germanio (896) kaj Usono (622). Iom pli da viroj respondis ol virinoj (5870, resp. 4272), triono de la respondintoj vivas sola. Laŭprofesie 5292 da ili estas instruistoj; lernantoj kaj studentoj, oficistoj, kuracistoj reprezentiĝas po 890. La enketila mezulo aĝas iom malpli ol 50 jarojn kaj parolas 3,3 lingvojn.

mm » 20 21-40 41-60 61-70 «70j. Aĝo de la enketitoj

296 ne parolis alian lingvon 2296 parolis nur 1 lingvon 6996 parolis 2-5 lingvojn 796 lernis pli ol 5 lingvojn (maks. 13)

Antaŭ Eo

PostEo 3396 ne lernis pluan lingvon 2996 lernis nur 1 lingvon nombro

2496 lernis 2-5 lingvojn 496 lernis pli ol 5 lingvojn (maks.11)

Do klare videblas vera intereso pri lingvoj, kiu motivis la plejmulton ankaŭ je konatiĝo kun Esperanto. Kaj nur 3396 kontentiĝis trovinte ĝin, 6692 ne ĉesis lerni novajn idiomojn! (Eble indus enketi pri ties motivoj…) : Parolante pri la interinfluo de lingvoj, la enketitoj raportas ĉefe pri helpoj, aŭ Espe- == ranto helpis en la sekva lingvo, aŭ la antaŭe 520 25 5-10 11-20 «20j. lernita(j) helpis ilin en Esperanto. Nia mezulo Daŭro de esperantisteco estas esperantisto ekde dekkelkaj jaroj kaj lernis Esperanton dum 2 jaroj. Ĉe instruistoj — la diverĝo estas pli ekvilibrita, ĉe la alia duono de la enketitoj estas nombre pli granda diferenco inter la du ekstremoj. Bedaŭrinde la enketiloj ne indikas la

nivelonde lingvoscio.

93:2 IPR e 27

— pàgina 16 del PDF —

II. INSTRUA STRATEGIO La rangigo de la instruaj-klerigaj celoj aspektas jene laŭ la respondintoj:

nombro/graveco mu TI =

a)oficialigo ) instruista reto cj etoso en klasoj ĉ) klas-interŝanĝoj d)ligo al movad6 nombro/graveco ‘m k

um

KAE

e) informado f) ekzamenoj 9) lerniloj – ĝ) toleremo agecdĝĉf

NII. LA STATUSO DE LA ESPERANTO-INSTRUADO

Instruado sendiference de profesio estas konsiderata absolute plej grava resp. inter la 2-3 plej gravaj taskoj, egalnombre (40-4092). La oficialigon oni postulas jam malpli forte (25-4092), cetere la superlativoj (absolute plej grava kaj decidige grava) multiĝas ĉe la pli aĝaj enketitoj. Tri personoj opinias la oficia-

lan=devigan instruadon evitinda. Verŝajne tiu lingva miso trompis kelkajn, ja inter la celoj la | Al kiuj lernejaj tipoj ni oficialigo=enkonduko de Eo en lernejajn siste- dediĉu niajn ĉefajn mojn, gajnis la duan lokon. instruajn fortojn? La plej grava instrua-kleriga celo montriĝas la infanĝardeno L~ instruista trejnado. Triono de respondintoj elementa lern. 3496 pensas, ke la formado de instruistoj okazu en E- | —Simnazio pile, centroj; alia triono preferus konvinki edukinstan- ketiNAnEvilisojoj ka cojn enkonduki instruistan trejnadon, t.e. volas plenkreskuloj 1096 ĝin oficialigi; kvarono alirus internaciajn instan-

cojn tiucele. Multaj komentas tiun punkton simile: tio varias laŭ landoj,

depende de niaj rimedoj; internacie estus plej utile, sed praktike restas la unua (okazigo de kursoj en E-centroj).

93:2 IPR e 28

IV. INFORMADO KAJ VARBADO

Direkti inform-kampanjojn al gepatroj kaj instruistoj pri la kulturaj kaj internaciaj eblecoj de la lingvo — tiu celo estas la kvara en la vicordo de la enketitoj. Kiuj estas la efikaj manieroj je tio? Jen kiel la respondintoj unue eksciis pri Esperanto: 4292 de konato; 1892 el libro; 1472 el ĵurnalo; 999 pro anonco pri kurso; 896 en lernejo; 390 el afiŝo. ;

Kion indas emfazi? Denove ni vidu kiaj estis la propraj motivoj de la enketitoj

kaj kiajn varb-proponojn ili havas. ĵ Ni 1596 N M FI june i

Su

bfcaegdĉ Varbadaj emfazoj

a) kontribui al pli bona mondo d) libroj, revuoj b) koni alilandanojn e) personaj rilatoj c) intereso pri lingvoj f) vojaĝi c) intereso pri lingvoj/ interesa lingvo f) vojaĝi

ĉ) ĉeesti renkontiĝojn 9) koni fremdajn kulturojn ĉ) aparteni al E-komunumo g) profesia utilo Por ke Eo kaptu la atenton, Oni ne devas tro paroli pri renkontiĝoj kaj li teraturo (kvankam por daŭrigi la lernadon, iĝi esperantisto, ili estas konside rataj . sufiĉe gravaj). Inverse, la profesia utilo iĝos altirforto malgraŭ tio, ke ĝi havas la lastan lokon inter la daŭrigaj motivoj. Simile, la mezaj roloj de vojaĝado ŝanĝiĝas pozitive. La ŝato de lingvoj — kiel jam menciite — estis la plej grava interesigilo por la enketitoj, sed ĉe varbadaj motivoj ĝi cedas la unuajn lokojn al vojaĝado kaj homaj rilatoj. Estas interese analizi ankaŭ la vicordajn ŝanĝojn de punkto ĉ) sento de aparteno al E-komunumo.

cbagefĉd

Motivoj por eklerni a) kontribui al mondpaco d) koni E-literaturon b) ekkoni eksterlandanojn e) korespondi

bĉedfaeg Motivoj por daŭrigi

V. LA KURSOJ

La kvalito de kursoj La metodoj de kursoj

Kiumaniere vi eklernis E-on? Kiumaniere vi eklernis E-on? instruistoj aliaj entute ĉeesta kurso 449 609 525 koresponde 266 236 24Y nurkoresp. 219 = 156 1890 memstare 496. 219: 359 nur memstare3049 136 219 per radio/tv 96” =

instruistoj aliaj entute ĉeesta kurso gramatika 249: 890 1696 rekta 109 896 990 ne respondis 349 8499 5996.

93:2 IPR e 29

— pàgina 17 del PDF —

Se vi partoprenis kurson, kiel vi Kiuj kursoj liveros plej taŭgajn rezultojn?

pritaksis ĝin?

instruistoj aliaj instruistoj aliaj elstare bona 1993 4X gramatike bazitaj 129 152 tre bona 23X 374 Cseh-metodaj 1596 174 bona 5093 4596 situaci-komunikaj 3796 3396 malforta 8x 494 vidbendaj, komput. 496 7X misa = 4X4 (miksaj 2996 27X) respondis 739) 8096

Al tiuj ciferoj iom kontraŭas, ke inter la plej gravaj aspektoj de la instrua procezo gajnis je 6092 instrui la kapablon konversacii, instrui legadon kaj skribadon volas nur 792, ĉiujn kapablojn evoluigus 1692. La aspekto kreskigi en la lernantoj pozitivan sintenon al la lingvo same ricevis

1499-an apogon. Se ni rekuras al la grafikonoj de instruadaj celoj, ni konstatos,

ke ĉio, kio estas bezonata al tiu pozitiva sinteno estas konsiderata samnivele

grava: internacieca etoso en klaso; ligo al la movado; emfazo de translima to-

Priamo interkompreniĝo kaj kono de fremdaj kulturoj; interŝanĝaj projektoj inter -klasoj.

Kiel vi pritaksas la nuntempajn kursojn de Eo?

tre bona 692; bona 2592; adekvata “2999; eksmoda 2192; maltaŭga 390 (varie 999; ne respondis 1392)

VI. INSTRUADO KAJ MOVADO

Do la enmovadigo estas meze grava celo. En propraj motivoj la sento de aparteno al E-komunumo (= partopreno en la movada vivo, por simpligo) komence estis la antaŭlasta en la vico, por daŭre okupiĝi pri Eo ĝi kontribuis duavice. Kaj tamen, oni prefere ne uzu tiun movaduman argumenton ĉe varbado — sugestas la lasta loko sardo dukaze, Kiel vi pritaksas la ĝisnunan enplekta- Kongruas kun la antaŭaj la respondoj | 401 de kurs-finintoj en la movadon je la demando Por kontentigi la bezo- | «Ŭ en aktivan uzadon de la lingvo? nojn de la kursfinintoj, al kiu ni

dediĉu pli da energio: tre sukcesa Kao go — evoluigo de la E-kulturo kaj ko- sukcesa 6,596 5 X munumo (3392) ip gioj gis — kreskigo de la aplikebloj en la malsufiĉa — 26,296 4334 ekstera mondo (5392). preskaŭ nula 6,596 10 x Ni finu per kelkaj aforizmaj rimar- (varias 1,696 5 x)

koj donitaj je tiu demando: ambaŭ, sed la unua spontanee okazas, la dua bezonas multan laboron; la dua kontribuas al la unua; ambaŭ necesas, sed kulturo estas la gluo, kaj mono la energio; la demando similas al: «ĉu al laktokafo pli necesas lakto aŭ kafo?”.

KOVACS Mirta

93:2 IPR e 30

Aj aL [2 TA Lu ro E =

KOMITATO DE ILEI (stato je 22 junio 1993)

En la sekva listo tri ciferoj aperas interkrampe. La unua estas la membronombro por 1992, la dua estas la nombro da komitatanoj permeseblaj, la tria estas la nombro da nomitaj komitatanoj. Mi uzas la lastajn membrociferojn liveritajn. Se matriĝos ĝisdatigoj, ni amendos la nombron da komitatanoj laŭe.

Brazilo: (23, 2, 2) Aristophio A.A. Filho, Maceio (AL); Valmir Toucci, Santo Andre (SP) Britio: (13, 1, 2) John Ibbotson, York; Lou Brookes, Upminster Ĉehio: (1, 0, 3) Vladimir Skoda, Bucovice; Pavla Dvorakova, Praha; Eva Hoffmannova, Pra-

ha.

Ĉinio: (67, 4, 4) Yu Dequan, Lu Jixin, Liu Shaozhang, Zhang Danchen.

Hungario: (59, 4, 4) Kovacs Marta, Barcsay Zsuzsa, Smideliusz Katalin, Juhasz Ferencne.

Italio: (102, 5, 6) Elizabeta Formaggio, Celavari; Neri Lami Lidia, Livorno; Oliveriieri L. Gabriella, Marina di Massa; De Angeli Bertozzi Jonne, Massa; Naccheri Franca, La Spezia; Solaroli Lucia, La Spezia.

Kroatio: (10, 1, 2) Zdenka Svetlicic, Velika Gorica; Marija Belosevic, Zagreb.

Nederlando: (59, 4, 2) Nora Moerbeek-Bartels; Rob Moerbeek, Beverwijk.

Nordameriko: (85, 4, 2) Doroteo Holland-Kaupp, Santa Barbara; Duncan Charters, Elsah.

Pollando: (25, 2, 2) Maria Czekanska, Wroclaw, G. Mirkiewice.

Slovenio: (5, 1, 2) Sonja Sardoc, Koper; Slava Salamon, Grize.

Svedio: (52, 4, Re-elektataj.)

Venezuelo: (3, 0, 1) Juan Bachrich, Caracas.

Sekve el niaj tridek sekcioj, nur dek tri pretigis sin akcepti siajn demokratajn rajtojn. Ili nomis 36 komitatanojn, el kiuj 32 estas validaj. El la sekvaj landaj sekcioj, spite tri skribajn petojn tra la lasta jaro, ne alvenis al nia sekretario nomumo de komitatanoj: (interkrampe: membro-nombro, nombro da permeseblaj komitatanoj)

Aŭstrio (17,2), Belgio (15,2), Estonio (30,2), Finnlando (31,2), Francio (24,2), Germanio(98,4), Hispanio: (23,2), Israelo (6,1), Koreio (6,1), Norvegio(21,2) , Sanmarino(5,1), Slovakio(15,2), Svislando(18,2). Argentino Bulgario Portugalio Sud-Afriko Zairio havis malpli ol kvin membroj kaj sekve ne rajtas je komitatano.

En la 22a de junio ni sendis al la sekcioj ĉi tiun liston kune kun respondilo. Sekcioj, kies nomumojn ni ne ricevis, estis petitaj nomi la indikitan nombron da komitatanoj-Sekcioj, kiuj jam nomis komitatanojn estis petitaj se necese nomi anstataŭantojn, kiuj ja ĉeestos la konferencon en Paterna (31 julio – 6 aŭgusto 1993). Komitatanoj kaj antstataŭantoj devas esti membroj de la Ligo. Anstataŭanto rajtas esprimi maksimume du voĉojn.

La cirkulero krome prezentis kvin temojn, diskutotajn en Paterna: la spezojn por 1992 (vidu p. 34), proponon de la estraro pri nova honora membro, proponon altigi la kotizon de la Ligo ekde 1994 (v. p. 35), proponon investi en Esperanto-Centro Poprad (v. aliloke) kaj la jam prezentita propono, ke ni akceptu la aliĝon de la instruista grupo en Kubo. Eventuale simila propono pri Albanio alvenos. smg

ILEI en la Universala Kongreso!

ee Kunsido de ILEI dimanĉe posttagmeze. Ni skizos la pasintjaran agadon, la celoj por la venonta jaro, invitante komentojn. Ni klarigos la bezonon por pliaj laborfortoj. Ni traktos propon-tekston por eduka rezolucio antaŭmetota al la komitato de UEA, kiu devos trakti la kernan debaton ene de UEA: ĉu ni prioritate servu la ekzistantan esperantistaron, ĉu ni emfazu kaj direktu rimedojn al sistema informado kaj instruado?

ee La ILElI-budo akceptos membriĝojn al ILEI, abonojn al Juna amiko, montros niajn eldonaĵojn, akceptos aliĝojn al la 27a kaj 28a ILEI-konferencoj (kaj 2a kaj 3a gimnazioj).

ee Registriĝo por la ekzamenoj de UEA kaj ILEI okazos posttagmeze en mardo.

ee Atentu 15-minutan prelegon enkonduke al la kongresa temo ‘Klerigo por la 21a jarcento’ de d-ro Duncan Charters en la inaŭguro de la UK. La Tago de la Lernejo mard-matene dediĉiĝos ekskluzive al tiu temo, kun kelkaj prelegoj, iuj de ILEHanoj, kaj vigla panel-diskuto.

ee Serĉata ankoraŭ kvara gvidanto por konversaciaj rondoj. Kompetentulo anoncu vin tuj al

ILEI kaj la KKS de UEA. 93:2IPR e3

— pàgina 18 del PDF —

ARANĜOJ POR JUNULOJ KAJ INSTRUISTOJ EN 1993

Julio 31-6 Aŭg.: 27a Konferenco de ILEI kune kun la 2a ILEI-Gimnazio. La Paterna, Valencio, Hispanio. Eblas ankoraŭ aliĝi al ambaŭ, eĉ dum UK.

Julio 31-8 Aŭg.: Internacia Junulara Semajno, en kastelo Mikosszĉplak en sud-okcidenta Hungario. HEJ, Tibor Budai, pk. 263, H-8901 Zalaegerszeg. Poste komuna karavano al…

Aŭg 7-14: 49a Internacia Junulara Kongreso, Vraca, Bulgario. Aliĝiloj de la CO de UEA au LKK: pk 26, BG-3000 Vraca.

Aug 6-13: Familia renkontiĝo. Sŭmeg, Hungario (apud Lago Balatono). Plena partopreno 130 DEM. Informoj: Ern6 Csiszar, Erdody Palffy Tamas u. 25 u. 16, H-8100 Varpalota, Hungario.

Aŭg 19-31: Por la instruantoj, pedagogia helpo, instruiloj, kursoj. Kastelo Gresillon. D- ro Charters gvidos 19-23 aŭg. Ekzamensesio fine gvidota de S. MacGill.

Aŭg 19-22: Kultura Esperanto-Festivalo (KEF4), Kopenhago, Danlando. Programo 250 DKR. Lisbeth Wahl, Sigvald Olsensgade 4,2 th., DK-2450 Kobenhavn SV, Danlando.

Aug 21-28: Internacia Studsemajno, Haberes-Poche, 25km de Thonon en la francaj alpoj. Informoj: Centre Culturel Esperanto, 5, Rue du Docteur Roux, F-34000 Montpellier, Francio; tel. (433) 67 54 15 43.

Aŭg 28-sept. 5. Dekdua SUS! Sanmarina Universitata Sesio de AlS, sekvata de studsesio en Prago. Informoj kaj aliĝoj: Dr. Petr Chrdle, Anglicka 878, 25229 Dobrichovice, Ĉeĥio.

ISIS SIOS III LODIZFSIZOLITI HISTORI

32 e IPR 93:2

Sept. 4-11. Simila studsemajno en Sete, apudmare. Gvidantoj: Babin, Moirand, Favre, MacGill. Sama kontakt-adreso.

Sept. 24-26: Intensiva kurso pri komunika instruado. Gvidos S. MacGill laŭ Tendaraj tagoj. Budapeŝto. Kursokosto: 1000 HUF aŭ 50 NLG, kiu inkluzivas unu manĝon tage, la librojn kaj la kurson. Loĝigon oni aranĝos laŭbezone. Aliĝu ĉe: Erika Toth, Kinizi 6, HU-2360 Gyal, Hungario.

Sept. 25-30 Sept. 19a Internacia Foiro de E-turismo kaj semajno de kultura interŝanĝo. Monda Turismo. Bydgoszcz, Pollando. Esperantotur, Str. M. Skloodowskiej-Curie 10, PL- 85-094 Bydgoszcz.

Okt. 14-17: Ripeto de la supra kurso en Esperanto-Centro Poprad, Sobotske nam 6, 058-01 Poprad. Kosto por plena loĝigo 48 ĝis 60 gld.

Okt. 16-17: Kolokvo «Esperanto kaj la 21a jarcento’ organizita de UFE kaj TAKE (Tutmonda Asocio de Konstruistoj Esperantistaj) en Mittelwihr, Francio (apud Colmar). Prelegos i.a. Texier, Triolle. Informoj: Edmond Ludwig, 26, rte de la Schlucht, F-68140 Stosswihr, Francio.

Dec. 27 – jan 3. Deka IF (Internacia Festivalo) por personoj 25-55-jaraĝaj kaj junaj familioj. Sensenstein, Germanio (35km. de Kassel). Hans-Dieter Platz, Postfach 1148, D- 34303 Niedenstein, Germanio.

Kultura Centro Esperantista ofertas programojn tutjare. Postiers 27, CH-2301 La Chaux-de-Fonds, Svislando. Same Kastelo Gresillon kaj E-Centro Poprad.

AAA,

p KONFERENCA PROPONO: p. w Esperanto-Centro Poprad proponis al ILEI, kune kun aliaj unuopuloj L » kaj asocioj, fariĝi part-posedanto, kiam tiu centro transformiĝos al kom- Li 3 panio kun limigita respondeco. Niaj estraranoj kaj sekciestroj ricevis 3; e unu-paĝan dokumenton pri tio. Ni petos la komitaton en Paterna princi- £: » pe akcepti tiun proponon, efektivigebla kiam la definitiva jura fondo-dos’ kumento estos studebla kaj trovita en ordo. La direktoro de la centro, £ e s-ro Milan Zvara, prezentos konkrete la proponon en la ILEI-kunsido en 4

Verkoj de niaj membroj… ;

La senmorta piano, Ĥana Karmi. per Esperanto-Instituto en Israelo, „ 80p. 21cm. Ilus. Redaktis: Josef Murĵan. : ĝy PR p iora ne apartenas al literatura ĝenro nomata fikcio” kvankam ĝi eble ŝajnas esti tia. La rakonto estas bazita sur faktoj antaŭ, dum kaj post la preskaŭ nekredebla odiseado de eksterordinara antikva unika piano. Muzikisto Avner Karmi post multaj aventuroj sukcesis retrovi la faman instrumenton kaj redoni al ĝi la iaman brilon. Post la morto de Karmi, lia ~ian Ĥana ellernis Esperanton kaj decidis ankaŭ al Esperantujo rakonti la ascinan familian sagaon. Ŝi esperantigis la aŭtobiografian verkon, kiun ŝi kune kun la edzo publikigis iam anglalingve. La verko aperis ankaŭ en la slaboj itala, japana kaj nederlanda lingvoj. Nun ankaŭ la mimeo avas eblecon konatiĝi kun tiu vere fascina rakonto. Ĝi estas uzebla kiel legmate-

rialo en mezgrada kurso. Recenzis: la redakcio.

Kalendaro 1993, de Marin Bacev, tre konata pedagogo el Bulgario, aperis ĉe la Bulgara Instruista Esperanto-Societo. Ĝi estas 32-paĝa. : Post kelkaj ĝeneralaĵoj (Esperanto-alfabeto, la ciferoj, la monatoj, soj, noj kaj tagopartoj, la vetero kaj la sezonoj, la hor-indiko) de la paĝoj 4 ĝis sekvas identa skemo: sur la maldekstra paĝo troviĝas pOCMOJ kieksageojj = dukitaj kaj reverkitaj) kiuj servas por ilustrado de la leksiko donita en la = lendaro. Sur la korespondaj dekstraj paĝoj mi trovas: la tagnumeron, la tagnomon, liberan lokon por skribi memorendaĵ on kaj en la fino unu vorton (substantivon), entute do 365 vortojn en la kalendaro. Ly E Malsupre de ĉiu kalendara paĝo troviĝas kelkaj esencaj informoj pri la gramatiko aŭ aliaj ĝeneralaj informoj kaj fine listo de vortoj en la bulgara. —W Temas do pri modesta verkaĵo, destinita «kaj por malnovaj esperantistoj, dezirantaj varbi novajn adeptojn de Esperanto, kaj por amikoj de Esperanto, kiuj volus interesigi neesperantistojn ekstudi la Internacian Lingvon montrante al ili la amason (pli ol 2500) da bulgaraj vortoj, kiuj samtempe estas uzataj ankaŭ en Esperanto… Instruistoj de Esperanto povas utiligi la leksikon de la Kalendaro en simplaj propozicioj.» (laŭ la intenco de la aŭtoro). Prezo: 3 internaciaj respondkuponoj de Marin Bacev, P.K. 1054, BG-1000

Sofia. Recenzis: E.Symoens

RECENZO-HELPANTOJ BEZONATAJ kemia IPR daŭre kaj urĝe bezonas helpantojn por malpezigi la redakcian ŝarĝon por permesi al ni pli frue aperigi la revuon. Precipe utilaj estas E ki a a pedagogiaj verkoj, similaj al tiuj supre, kiuj simple skizas la i on kaj utilon de la verko. Kiu volas kunlabori, bv. kontakti la redakcion. Ni = dos verkojn por recenzo; ankaŭ nepetitaj recenzetoj bonvenas, kondiĉe, ke temas pri eduka aŭ pedagogie uzebla verko.

93:2 e IPR33

— pàgina 19 del PDF —

Financa raporto pri ILEI en 1992

RIMEDOJ

Membrokotizoj Libroj

Fondaĵo Szerdahelyi Konferenco Ekzamenoj

Donaco

Kompenso UEA Koleghelpa konto JA, kontribuo al lasera printilo

Diversaĵoj

Rentoj

Malgajno

AKTIVO

En kaso Banko: SE

Frosta Poŝtĝiro UEA, ilek-a Ce GCA Librostoko Stoko de filatelaĵoj Nepagitaj fakturoj Havaĵo ĉe sekcioj

2:a Interl. konf. prunto redonata

JA, ŝuldo Lasera printilo

PASIVO

Koleghelpa konto Fondaĵo Szerdahelyi Rezervo por eldono Suldoj: GCA lukostoj Bp Fond. Sz. aliaj Propra kapitalo

“4RE,

Bertil Andreasson kasisto ILEI

34 e IPR 93:2

SEK KOSTOJ SEK 36.227:26 IPR 42,368:67 371:74 Bankkostoj 939:80 2.338:- Informiloj 7.627:21 11.358:46 Presaĵo, fotokopioj ktp 5.448:22 2.167:15 Faka kotizo, UEA 1.031:58 400: -— Estraro, vojaĝoj 3.554:30 11.722:50 Azia agado 2.067:40 409:60 Lerneja tago en UK 1.104:- Honorarioj 9.758:70 608:87 Lukostoj, Budapeŝto 1.167:60 2.976:40 2;a Interlanda Konf. 5.470:50 8.377:48 1:a Eŭropa Kunveno de E. 242:75 78.985:68 Lasera printilo,oficeja 11.800:47 seĝo 6.230:39 90.786:15 90.786:15 1991-12-31 1992-12-31 0 0 57.442:64 72.385:54 18.802:69 20.320:83 2.552:36 5.860:06 42.244:45 22.782:76 2.902:84 – 8.000:- 6.000:- 200:- 50:- 600: — 2.000: – – 2.000: – – 5.470: 50 = 3.920: – = 5.000: – 133.744:98 145.789:69 329:80 739:40 17.844:65 17.263:18 9:107231 9.107:37 – 5.875:65 = 2.800: – – 2,135:25 – 653:- 105.165:16 106.615:84 133.744:98 145.789:69

Detaligoj:

IPR Rubriko 4/91 1/92 2/92 3/92 Entute : 151:45 Presado 5;517:75 5.517:75 5.517:75 4.598:20 2k; : Ekspedoj 677:75 668:55 668:55 589:02 poem» Afranko 2.712:05 3.083: – 3.037:67 3.540:74 ; : —— 64:14 64:14 64:14 623:65 816:07 Hungario 972:- -| 1.080:- o 1.188:- a eŭ = o j 35:92 35:92 10.585:09 | 10.413:44 | 10.794:61 | 10.575:53 42.368:67 Koleghelpa kaso Saldo 1991-12-31 7A 329:80 Donacoj 1992 1.559: diko 23 membrokotizoj – 1.150:- Ta Saldo 1992-12-31 : Fondaĵo Szerdahelyi Saldo 1991-12-31 17.844:65 Donacoj 474:53 2:a Interlanda Konf. – 2.338:- . Rento 1992 1.282:- – ut Saldo 1992-12-31 ; : Eldonoj Rubriko “Enspezoj Elspezoj Rezulto j j ĝ: 4:63 3.628:41 Tendaraj Tagoj I 4.893:04 1.26 : Tendaraj Tagoj II 9.368:09 12.375:88 – TenAN IE-broŝuro 1.379:19 329:01 1.050:1 Symoens: La valoro : Ti reak 233:80 233:80 angla 123:62 123:62 Komenio-libro 1.262:60 1.262:60 (0) 17.260: 34 15.232:12 2.028: 22 Evoluo de la eldonado Rubriko 1991-12-31 1992 Stato Tendaraj Tagoj I 1y177942 3.628:41 4.805:53 Tendaraj Tagoj II —- 3.007:79 | — 3.007:79 IE-broŝuro 3.451:22 1.050: 18 4.501:40 Symoens: La valoro.. franca —- 3.301:83 233:80 | — 3.068:03 angla – 3.801:48 123:62 | – 3.677:86 Komenio-libro 0 0 -. 446:7S Rezervo por eldono 9.107:37

93:2 IPR e 35

— pàgina 20 del PDF —

JUNA AMIKO

Enspezoj SEK Elspezoj SEK

Abonoj, donacabonoj 18.572:15 Anoncoj 597:85 Subvencio, hungara ministerio 11.500:- Afranko 4.972:52 30.072:15 Preskostoj 10.676:-

Ekspedoj 3.835:-

Lasera printilo 608 :87

20.660: 24

Rezulto: 30.072:15 — 20.660:24 = 9.411:91

ŝuldoj al ILEI: honorario 920:- lukostoj 3.000: – 3.920:- Gajno 1992: 9.411:91 — 3.920:- = 5.491:91 Saldo: 1991-12-31 1992-12-31 Banko 2.501:60 6.333:44 UEA-konto: juna-l 819:48 6.399:55 3.321;08 12.732:99

Ni publikigas tekston, kiun ricevis niaj sekcioj en junio, kune kun la supra financa raporto:

‘La finkalkulo por 1992 klare montras maltrankviligajn tendencojn. Unue, ni multe suferis pro la drasta falo en la valoro de la sveda krono. Tio kaŭzis, ke unuafoje la sumaj kostoj de IPR signife superas la sumajn enspezojn de kotizoj. Ni unuafoje en jaroj havas deficiton (ĉ. 1096 de niaj jaraj spezoj). Por teni la nunan kreskon de agado (gimnazio, instruistaj kursoj, Juna amiko, eldonado) ni havas novajn kostojn: luon, honorariojn ks.

Minimuma bezono estas, ke la kotizoj kovru almenaŭ la bazajn kostojn pretigi kaj liveri IPR. Nia presisto, FEL, kunlaboras por ŝpari kostojn, tamen la nuna situacio bezonas resanigon. Sekve la estraro proponas kotiz-altigon por 1994. Nur surloke en Paterna eblos decidi la

precizan sumon en diversaj valutoj, sed ni antaŭvidas proponi altigon de la nuna 16 NLG ĝis almenaŭ 20 NLG (en svedaj kronoj de 50 ĝis 80 aŭ 90).’

Tiu plialtigo ne celas kreskigi la agadon, sed plenumi plue la nunan sen deficito.

Malagrable estas fermi nian revuon per tia novaĵo, sed necesas rigore limigi nin al 36-paĝaj numeroj. Sekve, nia lasta rubriko estas telegram-stila listigo de eroj ellasitaj pro spaco-premo:

e Raportoj de la sekcioj pri la agado (kompilis nia sekretario, kiu prezentos la rezultojn kaj gvidos laŭlandan diskuton en Paterna.) e Libroserva mendilo. Notu, ke aperis la dua eldono de Tendaraj tagoj kun 4

novaj kaj 8 reviziitaj paĝoj, iuj kun koloro. Prezo senŝanĝa: 12 NLG (kun triona rabato ĉe UEA).

e Diskuto promesita pri la transitiveco de verboj.

Raporto de la prezidanto pri la pasinta jaro. Tio prezentiĝos en Paterna kaj inkluzivos laborfortan buĝeton, montrante eĉ pli akran deficiton ol nia financa buĝeto, sed celanta servi al klopodoj glatigi la vojon antaŭen.

Ĝis revido en Valencio, Paterna, Seŭlo, Kangnam aŭ aliloke!

36 e IPR93:2

SEKCIESTROJ DE LA LIGO 3 Argentino: Herminia Kirkerup de Fernandez (s-ino), Calle Cerrito 1249, Barrio San Martin, RA-5000 Cordoba, (Cordoba) Aŭstrio: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien Belgio: Alex Humet, Van Campenhoutstr. 4, B-2600 Berchem Brazilo: Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11, BR-04106 Sao Paulo SP Britio: Arnold Pitt, Yew Tree Cottage, lvington Road, Leominster, Herefordshire HR6 8QD Bulgario: Ivanka Spasova, j.k. Lenin bl. 20, vh. 3, BG-1124 Sofia Ĉehio: Miroslav Malovec, Charkovska 7/10, 625 00 Brno = Ĉinio: Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., 29-34 North Part, Huazhong Normal University, CN-430070 kule EES, io Estonio: Eve Otsa, Juhkentali 30-12, inn l Finnlando: Synnove Mynttinen, Keskussairaalankatu 5 M 133, SF-15850 Lahti Francio: S-ino F. Drouard, Chalet Denali, Chemin du Thural, F-74920 Combloux. Germanio: Stefanie Tucker, Alatseestr. 14, DE-W-8900 Augsburg (eble ŝanĝota) Hispanio: Manuel L6pez Hernandez, Poŝtkesto 832, E-41080 Sevilla Hungario: Kovacs Marta, Ady E. u. 23-25/C, HU-1221 Budapest Israelo: Murjan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel-Aviv ltalio: Catina Dazzini, C.P. 22, IT-54100 Massa ————— ros bert de Ekonomiko, Universitato Kangnam, Kugali Kihung-up, in-gun, Kyonggi-do 499-900 ; Krome skra SVetiĉiĉ, Kroatia Esperantista Unio, Trg Burze 2, HR-41000 Zagreb Nederlando: D. Luesken-Burger, Renderklippenweg 5, NL-8162 NC Epe (eble kej SO o Nordameriko: Doroteo Holland-Kaupp, 51 40 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, – 2521, Usono ; io: Turnu vin al NEL, Olaf Schous vei 18, N-0572 Oslo 5 rak p/a Silezia Esperanto-Asocio, ul. Dubois 3, PL-50-952 Wroclaw 17 I Portugalio: D-ro Antonio M.C. Coimbra, Rua Colonel M. Leitao 20.1 Esq., P-1700 Lisbon Rumanio: Angela Stoica, Platanilor 17 C ap. 4, RO-1900 Timisoara ; Sanmarino: Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, RSM-43031 San Marino Slovakio; Anton Zacharias, Sobotskĉ namestie 6, 058 01 Poprad Slovenio: Sonja Tavcar, Liminijanska 6, SLO-66320 Porotoroz -Afriko: vakas 3 Svedio: Bertil Andreasson, Sodra diapo fot Po = 94 Horby : Nicole Margot, Tour Grise 28, CH- usanne arn Prof. «on Eslendo Bachrich, Apartado 70782, Caracas 1071 A. Zairio: Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zalre)

REPREZENTANTOJ DE ILEI

Albanio: Bardhyl Mezini, Rr. Maliq Muco, Pall. 50, ap. 3, Tirana Armenio: Lida Elbakjan, Moldovakan 26/2, kv. 52, Erevan.

Aŭstralio: Max Wearing, 30 Westbury St, Hackney, SA 5069. hiu Bangladeŝo: Sultan Ahamad, esa a rm ma : D.l.T. Avenue, Dhaka-1000. ika Respubliko: Luc Feidangai, B.P. 70, Bangul. ; ; kia A. ko Isabel Riquelme 7118, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago.

Hindio: Abani Halter, Jamboni, P. O. Bolpur 731204, W. Bengal. Irano: Mohammad Karamudini, P. O. Box 13445-747, Teheran. lran. Islando: Loftur Melberg, Skolabraut 1, IS-220 Hafnarfjordur. Jugoslavio: Radojica Petrovic, Bul. Oslobodjenja 36, YU-32000 Cacak. Kostariko: Jorge A. Leoni de Leon, Apartado 7603-1 000, San Josĉ. ; Kubo: Hector Jimenez, Vista Alegre 264 e/J.B. Zayas y Luz, Caballero, Vibroa, 11500 C. Habana. ? – Alaimantas Piliponis, Karolinisiu 3-93, LT-2044 Vilnius. raem mantro Oboh, FUniversity of Ekpoma Wan, llleh Box 62, Epoma Bendel. Nov-Zelando: 12C Herbert Gardens, 186 The Terrace, Wellington 1. Tanzanio: Mramba Simba, S. L. P. 1051, Bunda Mara. Togolando: Afantchao-Biakou Yao, B.P. 20225 Lome. Ukrainio: Svetlana Fedotova, P.O. Kesto 88, UKR-253222 Kiev.

— pàgina 21 del PDF —

LABORKOMISIONOJ

Didaktikaj ludoj: Georges Sossois, rue du Basson 79, BE-6001 Marcinelle. Ekzamenoj: Elementa kaj meza niveloj : Provizora sekretario: S. MacGill Supera nivelo: Sekretario serĉata. Prezidantaro: d-ro Till Dahlenburg plus du nomotoj de UEA. Eŭropa Komunumo kaj informado en pedagogiaj medioj: Edward Symoens, Putsesteenweg 151, BE-2920 Kalmthout (Heide); tel. (-H32 3) 666 62 66. Gazetara servo kaj informado: vakas sed pretas kunlabori: Germain Pirlot, Steenbakkerstr. 21, BE-8400 Oostende; tel. (-H32 59) 70 87 00 kaj Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien; tel. (–43 222) 36 86 29. Konkursoj lernejaj: Geza Kurucz, Nyiri u. 11, HU-6000 Kecskemet. Lerneja kontaktigo kaj statistikado: Provizore Budapeŝto plenumas. Ni traktas kun nova plenumanto en Usono. Statuto: Rob Moerbeek kaj Oene Hoekstra, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schooril; tel. (131 2209) 15 65. Terminologio: vakas UN-Jaro de la Familio 94: Glossop-MacGill

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ

UNESKO: (rilatoj de reciproka informado, kat. C): Place Fontenoy, F-75007 Paris. Reprezentanto de ILEI: Frangois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, F-75010 Paris

UEA: Universala Esperanto-Asocio, Nwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam.

IEI: Internacia Esperanto-Instituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag.

KCE: Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds.

ECP: Esperanto-Centro Poprad, Sobotske nam. 6, 058 01 Poprad, Slovakio. Konto: 18431-563/0200 de Vŝeoecna ŭverova banka, Poprad.

KONTRIBUAĴOJ AL IPR

Kontribuaĵoj al IPR estu nete tajpitaj per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj, taŭga por OKR-enlego, aŭ surpapere prespretaj. Livero sur IBM PC-kongruaj disketoj (5,25 aŭ 3,5 colaj) bonvenas. Adreso de la redakcio sur la kovrilpaĝo. Bv. skribi vian nomon kaj adreson sur la manuskripto. Fakaj artikoloj prefere ampleksu 3 ĝis 8 presitaj paĝoj. Pedagogiaj novaĵoj, informoj pri edukaj aranĝoj, interŝanĝaj gazetoj kaj leteroj al la redakcio bonvenaj. Ni recenzas nur ricevitajn eldonaĵojn iel rilatantaj al edukado aŭ utilaj en instruado.

MEMBRIĜO AL ILEI KAJ PAGOJ POR ALIAJ SERVOJ

La membreco inkluzivas ricevon de kvar numeroj de IPR jare. Turnu vin al via landa sekcio, kiu fiksis kotizon en via propra valuto. Por pagi rekte al la internacia ILEI, skribu al la kasisto:

Kasisto de ILEI: B. Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 H6rby, Svedio; poŝtĝirkonto 682117-7 (Stokholmo). Membreco kostas 50 svedajn kronojn en landoj sen sekcioj kaj 80 SEK en landoj kun sekcioj (la sekcio ricevos la diferencon). Pro altaj banko-kostoj, evitu bankĉekojn kaj internaciajn poŝtoĝirojn; taŭge plenumita Euroĉeko plej bonas. Alia pagmaniero estas al UEA:

UEA, Nwe. Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, pĉk 37 89 64. Klare indiku la celon de la pago kaj la internan konton de ILEI: ilek-a. Se rilatas al Juna amiko, uzu konton juna-I. Prefere informu senpere la kasiston de ILEI pri via enpago. Membreco: 16 GLD en landoj sen sekcioj, 24 GLD en landoj kun sekcioj.

Hungara ILEI-sekcio: (adreso: tria kovrilpaĝo) akceptas pagojn en hungaraj forintoj de reform-eŭropanoj por membreco kaj aliaj servoj de la Ligo. Konto: OTP Budapest XXII ker, fiĉk 546-006891-8.

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

Driemaandelijks tijdschrift — Afgiftekantoor: Antwerpen X 3 / 93 Jarkolekto 23 — trimonata

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj ILEI

Redaktisto: KOVACS Miŝtrta Vic-redaktisto: Stefan MacGILL

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Kovdics M., Ady Endre u.23-25 C H-1221 Budapest

IP R m 1 36-1-226-3602 (hejma, kun respond-aparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, € -H32-3-234 34 00

— pàgina 2 del PDF —

ENHAVO

LA TORRE, Maŭro, Personigitaj Malĉeaj Instru-sistemoj . . .. . ….. 1 ROSBACH, Johan, H., Instrui kajlermupiss 3 Sul PESI oo e 9 Praktikaj praktikoj (diversaj instruteknikaj konsiloj, konkursoj: km) . . . 11 NEMEC, Vladimir, Komputoraj porlerncjaj programoj ………. 15 KURUCZ, Gĉza, Kial malaperas multaj varbitoj? (sese vs sesio s e 16 BELOSEVIC, Marija, Novaĵoj de la 78a UK kaj 27a ILEI-konferenco . . 17 MacGILL, Stefan, Nova prezidanto, UEA buĝeto, Eventoj……… 18 CHARTERS, Duncan, Raporto pri la kongresa temode UK ……. 20 BELOSEVIC, Marija, Landaj sekcioj de ILE[en 192 ……….. 24 GLOSSOP, Ronald J., Pensoj post la 41a jarkongreso de ELNA ….. 28 ORELLANA-ROJAS, Atiljo, Rondvojaĝo en sudamerikaj landoj … 29 Novaĵetoj, Recenzoj, Ekzamenoj, Kalendareto (smg/m)………. 32 ESTRARO DE LA LIGO

Prezidanto: d-ro Duncan Charters, 25 Elsah Hills Drive, Elsah, IL 62028- 9750 Usono; tel. 1-618-374-2453, fakso: 1-618-374-5122. Internet: charters(Qcsc1.prin.edu. (Kunordigo, planado, rilatoj kun UEA kaj la movado, instruista trejnado).

Vic-prezidanto: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Berkay Ave., Jennings, MO 63136, Usono. Tel. (314) 869-2303. Eksteraj rilatoj, statistikado, instruado de infanoj.

Sekretario: Marija Beloŝeviĉ, Sveti Duh 130, HR-41000 Zagreb-Crnomerec, Kroatio. Tel. (38 41) 57 6092. Landaj sekcioj, membro-varbado, konferenca administrado kaj nefaka programo.

Kasisto: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 H6rby. Tel. (46 415) 501 52. Financo, konferencaj financoj. Membraro.

Vic-sekretario: Prof. Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., Huazhong Normnal Univ., CN-430070 Wuhan, Ĉinio. Azia agado, ekzamenoj en Ĉinio kaj Azio.

Membro: D-ro So Jinsu, Dept. de Ekonomiko, Univ Kangnam, Kugali Kihung-up. Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900, Koreio. Tel. (0331)281- 5500. Faks. (0331)281-3604. Universitata agado. Konferenco 1994.

Membro: D-ro Till Dahlenburg, Feldstr. 13, D-O-2722 Brŭel, Germanio. Ekzamenoj, faka konferenca programo. Metodikaj seminarioj.

Estrara komisiito: Zsuzsa Barcsay, Bem Rakpart 25/B, HU-1011 Budapest, Hungario. Tel.

(36 1) 201-2342. Gimnazio de ILEI. Servoj al instrustoj, trejnado de instruistoj. Estrara komisiito: Stefan MacGill, Eso u 7 «‘, HU-1034 Budapest, Hungario. Eldonado

PERSONIGITAJ MALĈEAJ IN STRU-SISTEMOJ Mauro La Torre

Prelego dum la Internacia Kongresa Universitato en Valencio, 1993.

1. Tradicia kaj malĉeesta instruaj komunikadoj : kialoj kaj kieloj. 2. La lern-kontrolado: gradoj kaj konsekvencoj. 3. Lingvaj problemoj en aŭtomata verkado.

1. TRADICIA KAJ MALĈEESTA INSTRUAJ KOMUNIKADOJ: KIALOJ KAJ KIELOJ

14 La antaŭfakto En nia universitato (iam Universitato ”La Sapienza”, nun Tria Universitato de Romo, Italujo), pli precize en la departemento pri Eduk-sciencoj, malgranda homgrupo okupiĝas, interalie, pri malĉeesta instruado al miloj da ”studentoj”.

La afero naskiĝis ĝuste antaŭ 7 jaroj, tre malfrue kompare kun aliaj landoj. Kial? Pro du ĉefaj kialoj.

a) Ni eestis daŭre premataj de amaso da petoj pri aranĝo de malgrandaj ”perfektigaj” kursoj por instruistoj, pri instruikaj temoj en lernejoj disaj tra la lando. La nombro de la petoj estis tiom granda, ke:

— aŭ ni okupiĝas nur pri tio;

— aŭ ili restas plejparte ne-kontentigataj;

— aŭ ni elpensas novan specon de solvo, por atingi malproksiman amason

da celatoj.

b) Nia sperto pri la lekciado al la ordinaraj studentoj en la universitato estis jena: ofte la kursoj estas tiom amasaj (ekzemple 500 ĉeestantoj), ke malgraŭ la ŝajna senpera komunikado en la lekciejo, la studentoj laboradas tre solaj, multaj el ili eĉ ne povas viziti la lekciojn, kaj solecaj ‘atingas la finajn ekzamenojn, kie ili vidas la unuan fojon la profesoron aŭ liajn asistantojn de proksime, kaj nur tiam ekscias ke ilia stud-maniero estas maltaŭga. Do estus interese eksperimenti novan instrumanieron, kapabla persone sekvi kaj helpi la studentojn, kiuj ne povas regule partopreni aŭ partoprenas nur amase.

Tial, pro ambaŭ diritaj kialoj, ni ekstudis teknologian sistemon, kiu kapablu instrui al malĉeaj uloj, tamen individue servante iliajn bezonojn. Tian sistemon ni ek-realigis kun 300 kursanoj antaŭ 7 jaroj, sed ankoraŭ daŭre klopodas evoluigi!

12 Komparo inter tradicia instrumaniero kaj malĉeesta. La tradicia aranĝo de instruado estas vid-al-vida. Tio ps ke ĉiuj rolantoj en la instrua komunikado ĉeestu kune kaj samtempe. Kvankam la ĵusan aserton oni devas iomete korekti, pensante | ke eĉ en la tradicia instru-situacio povas roli iloj kiel lernolibroj aŭ lumbildoj, kiuj estas verkitaj en alia tempo kaj loko.

933IPR e 1

— pàgina 3 del PDF —

La unueco spaca kaj tempa estas ja limigo por la instru-organizado (pensu ek-

zemple pri loĝantoj en fora insuleto aŭ handikapuloj, aŭ pri lernuntoj kiuj je

tiu horo deĵoras en sia laborejo), sed ĝi donas evidentajn avantaĝojn. Fakte

jam la adjektivo ”vid-

“In HB EI al-vida’ iom indikas E |

tiujn avantaĝojn, kiujn oni povus esprimi ankaŭ per la vortoj ”aŭd-al-aŭda’, aŭ ”tuŝ-al-tuŝa, aŭ «flar-al-flara»: temas pri la senpera komunikado tra la sensaj kanaloj. Kompreneble oni povus kontraŭ-argumenti je tio, dirante ke ankaŭ foraj komunikiloj, kiel pre- “sado, filmado kaj televido atingas la lernanton tra liaj sensoj: okuloj, oreloj, ktp.. tamen, en tiu kazo la komunikado estas ĉefe unu-sencuma, t.e. de la instruanto (aŭ aŭtoro) al la instruato.

/ ildo 1: Tradicia klaso

INSTRUANTO »| INSTRUATO

bildo 2: Unu-sencuma komunikado

Ja teorie la instruato povus leteri aŭ telefoni al la aŭtoro de la instru-materialo (se tiu ankoraŭ vivas, se li estas nur unu persono, ktp.), sed tio estas nekutima kaj maltaŭga en normala instruprocezo.

En la vid-al-vida situacio la instruanto (aŭ pli ĝenerale la parolanto) dum la parolo mem vidas la vizaĝojn de la aŭskultantoj (aŭ aŭskultuntoj), kaj jam tiel, li ofte ricevas signalojn de eventuala nekompreno, de enuo aŭ de amuziĝo; tio ebligas al li, eĉ senkonscie, alĝustigi la direkton de sia diro, aŭ eĉ ĉiom ŝanĝi sian prezent-manieron. Fakte, ne estas novaĵo ke la maloj de la unu-sencuma komunikado estas la interparolado, la interkorespondado, k.t.p., kie pluraj uloj kune konstruas la diraĵon.

«Ekzemplo de interparola instruado, klasika por la esperantistoj, estas la Ce-metodaj kursoj (atentu pri la majusklo!)

Se ni volas kompari la tradician instrusituacion kun la malĉeestaj instru-

manieroj, ni devas distingi, almenaŭ grandskale, inter diversaj sistemoj.

933 1PR e 2

a) Unue mi volas mencii sistemon, kiu apenaŭ konsidereblas kiel instrusistemo. Temas pri tiuj gazet-vendejaj kajeraj serioj, kiuj instruadas ion: de lingvoj ĝis pentrado kaj kuirarto. Tiuj regulaj aperaĵoj povas havi diversajn instruajn strukturojn, kiuj iras ekde la plej simplaj eroj de kunmetota enciklopedio, ĝis kvazaŭ-interaktive strukturitaj materialoj (kun klarigoj, aplikaj ekzercoj, testoj, aldonaj informoj, amuzaĵoj, k.t.p.).

b) Due ni konsideru la klasikajn korespondajn kursojn, bazitaj sur presaj instrumaterialoj, kaj ĝenerale akompanataj de ia korekto-sistemo por la taskoj plenumataj de la foraj kursanoj.

c) Evolua variaĵo de la antaŭa speco estas la korespondaj kursoj kun aldona livero de aŭdaj kaj vidaj kasedoj.

d) Kroma variaĵo estas tiu, kiu inkluzivas ankaŭ komputilajn disketojn, kun programaĵoj, kiujn la kursano povas memstare uzi per sia persona komputilo. Eventuale la disketo povus eĉ enteni testojn, kies respondoj oni resendu al la instrucentro.

e) Tute alispeca malĉeesta instrumaniero, estas tiu de televidaj telekonferencoj, kiu per tre multekostaj teknologiaj rimedoj (eĉ satelitoj) klopodas reprodukti la ecojn de la senpera instrua komunikado.

f Laste ni listigu la instrusistemojn komputil-regatajn, aŭ apogataj sur komputilaj retoj. Temas pri vasta kategorio, kies ekzemploj iras ekde la kazo de la instrua komunikado (instruanto/lernanto aŭ lernanto/lernanto) perata de komputilegoj, ĝis la kazo, kiam la instruanto” estas la komputilo mem.

2. LA LERN-KONTROLADO: GRADOJ KAJ KONSEKVENCOJ

Instruado esence estas formo de komunikado, kun siaj apartaj celoj kaj manie-

roj. Sed unu el la karakterizaj ecoj de la instru-sistemoj, kompare kun aliaj ko-

munik-sistemoj (kiel reklamado, spektaklo, amas-komunikiloj, … ) estas la

bezono kontroli la individuan efkon de sia agado. Instrusistemo bezonas scii: ĉu — kion — kiom la ”lernanto” lernas.

Se vere tio estas plej grava, oni komparu la menciitajn instrumanierojn ĝuste

laŭ la vidpunkto de lern-kontrolado.

En tradicia instrumaniero oni devas distingi du specojn de kontrolo.

1. lmplica kontrolo konsistas el tiuj signaloj, tiuj informoj, kiuj atingas la instruanton, eĉ nevole, dum sia laboro, pri sekvoj de sia dirado kaj farado, aŭ pli ĝenerale pri nerektaj indicoj pri sukceso/malsukceso, kiujn li iel kaptas. Tia kontrolo estas rapida, malformala, ĝi ne bezonas apartajn ilojn; tamen ĝi estas maltre fidinda: trankvila vizaĝo de aŭskultanto povas signifi kompletan komprenon kaj akcepton, aŭ supozon de kompreno, aŭ ĝi povas kaŝi aliteman internan pripensadon; inverse, maltrankvila mieno povas signali nur deziron pridiskuti iun eron, aŭ komprenon kun malkonsento; k.t.p.

933IPRe3

— pàgina 4 del PDF —

2. Formala kontrolo konsistas el testoj, ekzamenoj, aŭ objektiva observado kaj registrado de sintenoj, kun klare difinita juĝ-aparato. Memkompreneble formala kontrolo havas siajn famajn malavantaĝojn, kiel timiĝo de la ekzamenato, pretigo de taŭgaj ekzameniloj, k.t.p.. Aliflanke, bona testa kaj ekzamena sistemo povas liveri objektivajn fidindajn informojn pri la lern-procezo, kiuj estas ankaŭ tempe kaj space kompareblaj.

Tradicia ĉeesta instrusistemo povas uzi ambaŭ kontrolmanierojn. Eĉ mi dirus ke la mikso-proporcio de formala kaj implica kontrolado kvalite karakterizas la sistemon.

En malĉeesta sistemo la implica kontrolado:

— aŭ tute mankas;

— aŭ estas tre nerekta kaj malrapida (ekzemple ne-vendado de la periodaj eldonaĵoj aŭ ne-respondado de koresponda kursano povas esti indicoj de io kio ne fluas; sed oni devas analizi, …);

— aŭ oe Zao ekspluatebla far la instruanto (ekzemple dum iaj telekonferencoj).

En malĉeesta instruado eblas formala kontrolado, iam kun problemoj metitaj

de la grand-nombreco de la kursanaroj. Ja komputiloj povas helpi en tio, sed

la plej malfacilaj problemoj ĝenerale estas pli instru-sciencaj ol teknologiaj: mi

volas diri ke ofte okazas ke instrusistemoj disponas pri grandiozaj tek nologiaj

rimedoj, sed malabundas pri klaraj ideoj pri la didaktikaj strukturoj.

Do ni mallonge komparu iujn instru-procedurajn skemojn el la vidpunkto de lern-kontrolo, kompensado, kaj individuigo. Por simpligi, mi konsideros nur 4 ŝtupojn de kontrolo.

l. Senkontrola instruado

J :

La unua ŝtupo estas bone ekzempligata per la

INSTRUO 1a pratipaj, gazetvendejaj lernkajeroj, kie oni nur klarigas la instruaĵon. Se la leganto ne komprenas, tio restos nur problemo lia. (Escepte en la kazo, kiam li decidos ne plu aĉeti la periodaĵon, …!) INSTRUO 2a INSTRUO 3a

v

93:3 IPR e 4

2. Kontrola instruado sensanĝa

En la klasikaj korespondaj kur- | soj, ĝenerale ekzistas ekzercaĵoj kaj testoj, pli aŭ malpli korektataj far la instrucentro. INSTRUO

Alternativo estas testoj kun memkorekta ŝlosilo, kaj ekzercaĵoj kun ekzempla solv-propono. Ci tiu solvo estas aplikata ankaŭ en pli bonaj gazetvendejaj kajeraj serioj.

Karakterizo de ĉi dua stupo estas ke, ĉu la kontrolo de la testo kaj ekzerco bone rezultis, ĉu ne, la posta instru-propono restas senŝanĝe la sama.

3. Kompensata instruado

| Je la tria ŝtupo ni metu instrusistemojn, kiuj post kontrolo iom adaptiĝas je la kontrol-rezulto, per enŝovo en la instru-procezo de kompensa parto, por la nesukcesintoj. La malĉeestaj por-instruistaj kursoj, kiujn ni aranĝadas ekde la – jaro 1987a en nia universitato, Ej STS KoJ] sekvas ĉi tiun modelon.

INSTRUO

KOMPENSO

4. Individuigata instruado

Lro AS ‘ ka Kvare enviciĝas sistemoj kiuj

V adaptas je la individuaj malfacila-

ĵoj mem la unue proponatan inst-

ruaĵon. Alivorte, surbaze de ia

komenca testo, la instru-sistemo ”verkas” apartan lernomaterialon por ĉiu kursano. Por venonta septembro ni aranĝas eksperimenton en tiun direkton.

93:3 IPR e 5

— pàgina 5 del PDF —

Temas pri la jeno. Komence de la lernojaro, elektita specimeno da 400 mezgradaj lernejanoj (en Bergama provinco, norda Italujo) estos submetataj je speciala analogieca testo, kiu celas antaŭvidi, kie ili renkontos malfacilojn en la irota ler-

novojo. Baze de la testaj

E rezultoj, la instrusistemo

VO | kompute kunmetos indivi-

duajn instrukajerojn por 6-

| semajna lernoperiodo. La

eksperimenta tezo estas ke

tia speco de kvazaŭa antaŭ-kompensado malpliigos la inter-individuajn vari-

ojn; t.e. ke post tiu traktado la kursanaro estos pli homogena. Strikte parolan-

te, ne temas pri malĉeesta instruado, sed se la eksperimento sukcesos, la individuiga verkosistemo estas ja elportebla el tiu prova medio.

INSTRUO a INSTRUO b INSTRUO c

3. LINGVAJ PROBLEMOJ EN AŬTOMATA VERKADO

Instrusistemo, malĉeesta aŭ ĉeesta, kiu celas tajlori siajn lernomaterialojn al la individuaj ecoj de la instruatoj, nepre bezonas produkti per komputiloj tiujn materialojn. Tio postulas aŭtomatigi, kiom eble, fazojn de la instruprepara laboro, kiuj tradicie estis plenumataj fare de homoj. Inter tiuj, troviĝas la verkado de lernokajeroj, de ekzameniloj kaj de juĝoj pri lernorezultoj.

Do ni devas ekspluati la verko-kapablojn de komputaj sistemoj, sed ankaŭ evoluigi tiujn kapablarojn.

Por esti konkretemaj, ni povas distingi 3 ŝtupojn de aŭtomata teksta produktado.

a) La unua nivelo estas kompilado de skemoj, tabeloj, diagramoj, ktp., ekzemple kun la lernorezultoj.

lernanto Ludoviko Lazaro Kalkulado -—» bone

verkado = –» tre bone pentrado €-— sufiĉe

ee

kaj similaĵoj.

933 IPR e 6

Laŭ tiu solvo la komputilo plej evitas la vere lingvajn tekstojn: pli precize, ĝi uzas lingvaĵojn (vortojn kaj sintagmojn), sed kunmetas ilin ne laŭ lingva gramatiko, sed laŭ tabelecaj aŭ diagramecaj kodoj.

Pli bone tio, ol nenio! Sed memkompreneble, tiu vojo sufiĉas nur por prezenti sistemecajn datumarojn. Ĝi tamen maltaŭgas por argumentadi, komenti, rakonti, ktp.

b) Dua-nivela solvo, por igi la komputilon produkti tekstojn estas tia: iuj homoj antaŭpretigas taŭgajn teksto-pecojn, kiujn komputilo kapablas kunmeti, laŭ la ricevitaj reguloj, kiuj aplikiĝas al la pri-individuaj datumaroj.

Ekzemple: :

Se la lernanto L respondis R1, do diru:

tamen, nur se li eraris pri R1, aldonu:

| J

Alikaze, se la lernanto L respondis R2 kaj R3, sed ne R4, diru:

k.t.p.

Tia-vojo povas esti utile irata. Kaj fakte ni sekvas tiajn modelojn en la aŭtomata verkado de la kompensaj kaj baze instruaj materialoj. Tiuj modeloj estas facile programeblaj por komputiloj, sed ili havas siajn limojn.

1. Por ke la rezulta teksto estu vere nature homeca, la tekstopecoj devas esti tre zorge elpensitaj kaj verkitaj, tiel ke ili perfekte kunmetiĝu, sen rimarkigi la glu-punktojn. Ili devas esti lingve memstaraj, ne enteni logikajn konektojn, malkongruaj al la ĵusaj aŭ postaj diraĵoj. Tamen tiu memstareco devas ne estigi tedajn ripetojn aŭ stilajn pezaĵojn.

2. Tia bloka kunmetado estas nur iugrade fleksebla. La individuiga fleksebleco estas malfajna. Malfacile oni povas variigi unuopajn vortojn aŭ vorterojn: la kunmetotaj tekstopecoj devas enteni kompletajn skribajn parolojn.

€) Tria ŝtupo de aŭtomata teksto-produktado estas tiu kie la komputilo vere verkas, elektante eĉ la vorterojn, laŭ la ecoj de la alparolato, laŭ la tempaj kaj spacaj cirkonstancoj, laŭ la diversaj mediaj variabloj. Gi memkompreneble laboras ne kreive sed ĉiam laŭ fiksitaj algoritmoj. „

La menciita verka kapablaro por aŭtomato dependas de du ebenoj da faktoroj. Sur unu ebeno, ni nomu ĝin la ”profunda”, kuŝas la logikaj faktoroj: por konstrui la frazojn, la aŭtomato devas precize kaj klare ”scii”, kion li devas diri. Tio signifas ke la verk-enhava fazo bone algoritme kunligiĝu kun la sciaroj pri la lernosituacio (. . .).Ĉi tio tamen ne estas lingva problemo, sed instruika.

933IPRe7

— pàgina 6 del PDF —

Sur la alia ebeno, la ” ‘supraĵ a’, kuŝas la lingvaj faktoroj. Tio signifas ke eĉ se la aŭtomato bone ”scias” kion diri, li povus ne kapabli esprimi tion en senerara, flua lingvo. Je ĉi tiu ebeno estas interese kompari la ecojn de la diversaj lingvotipoj. Evidente instrusistemo, kiu agas en iu lando, ja ne povas libere elekti sian verko- -lingvon: ekzemple ni devas uzi la italan! Tamen ekzistas situacioj, ekzemple de internacia malĉea instruado, kiam eblas elekti inter pluraj lingvaj solvoj.

Ĉi tie, preterkonsiderante la socipolitikajn faktorojn, mi volas evidentigi ke iuj lingvoj povas havi ankaŭ teknikan preferatecon pro siaj strukturaj ecoj.

Do kiaj lingvo-strukturaj ecoj taŭgas por aŭtomata verkado?

Esence tri, laŭ graveca ordo:

1) sintaksa moduleco (vorteroj kaj vortoj «facile» kunmeteblaj);

2) malambigua signifado (malabundo de plursencaj leksikeroj);

3) skribmaniero fonem-eca kaj ne morfologi-dependa.

Ni haltigu la analizadon ĉi tie, en grundo kie ankoraŭ la realigoj estas malmultaj (aŭ neniomaj?), sed kie ja indas esploroj, utilaj por malĉeesta instruado, sed ne nur por tio!

Bibliografiaj titoloj: Vertecchi B. (1988), Insegnare a distanza, Firenze, La Nuova Italia La Torre M. (1988), «Procedure automatizzate nella didattica a distanza», en Vertecchi (1988) Vertecchi B. (1991b), «Un doppio mastery learning per Vistruzione a distanza», en IAD, 2 La Torre M. (1991b), «Unita didattiche su misura», en revuo IAD, n. 2 Vertecchi B. (1991c), «Una valutazione analogica per individualizzare Pistruzione», en IAD,3 La Torre M. (1993), «Un esperimento di individualizzazione», en Cadmo, n. 2 Nardi E. (1988), «Questioni di scrittura dei testi», en Vertecchi B. (1988) La Torre M. (1991a), Ialutare le abilita matematiche nelpassaggio dalla scuola media alla superiore, Firenze, La Nuova Italia La Torre M. (1991c), «Per una geometria della valutazione», en IAD, I Frank H.G. (1984), Propedeŭtiko de la klerigscienco prospektiva, Tibingen, Gŭnter Narr Verlag Vertecchi B., Ceccani L., La Torre M., (1992), Ambienti per la tecnologia dell’istruzione, Napoli, Tecnodid Laeng M. (1984), L’educazione nella civilta tecnologica, Roma , Armando Vertecchi B. (1991a) (red.), kunlabore kun La Torre, Marconi, Nardi, Scalera, Thesaurus dell’istruzione a distanza (5-lingva), Napoli, Tecnodid, 1991 Mauro LA TORRE Terza Universita di Roma, Dipartimento di Scienze del!educazione Via del Castro Pretorio, 20 I-00185 Roma

9333IPRe8

Instrui kaj lernigi Johan Hammond Rosbach

Ĉiu instruisto scias, ke instrui kaj lernigi ne es- INSTRUPRAKTIKO tas la sama afero. Oni ofte aŭdas junulojn diri, ke tiu aŭ tiu instruisto ne scias lernigi.

La instruado estas la prezento de la lernota materialo. Tion oni povas fari en tre multaj diversaj manieroj, kiel scias ĉiu: oni povas voĉlegi, skribi sur la nigra tabulo (kiu ordinare ne plu estas nigra), prezenti solvotajn problemojn, ktp. — ne necesas mencii ĉiujn.

La personeco de la instruisto estas grava faktoro. Ni memoras el niaj tagoj kiel lernantoj, ke tiu instruisto estas seka, tiu alia sukcesis krei intereson pri la materialo. Sed ni ankoraŭ memoras, ke eĉ la popularaj kaj lernigpovaj instruistoj kelkfoje kvazaŭ perdis la fajreron — kaj ni pardonis, ĉar li aŭ ŝi eble havis personajn aŭ familiajn problemojn, eble havis malbonan nokton aŭ tro bonan vesperon en la antaŭa tago.

Estas inspira tasko instrui inteligentajn kaj lernemajn gejunulojn, vidi la eklumon, la rapidan fulmon, en multaj okuloj, kiam la malfacila punkto subite klariĝis kaj fariĝis memkomrenebla. Oni sentas, post tia travivaĵo, ke la tasko de la instruisto estas la feliĉo mem.

Sed — la „tempoj” ŝanĝiĝas. En Norvegujo oni enkondukis la laŭleĝan rajton de ĉiu junulo por trijara instruado post la naŭ jaroj da elementa lernejo. Tio kompreneble rezultas klasojn kun granda parto de lernantoj ne tre entuziasmaj pri libroj kaj studoj.

Se la tasko estas inspira en la klaso de „geniuloj”, ĝi fariĝas multe malpli inspira, se tre granda procentaĵo de la klaso estas gejumuloj, kiuj kvazaŭ kontraŭstaras ĉiun lernadon.

Sed la devo de la instruisto restas: li estas respondeca pri la lernado, li devas zorgi, ke oni bonorde trastudu la jJarprogramon, li devas laŭ la eblecoj akiri por siaj lernantoj la plej bonan ekzamenon.

Kion fari, se la grupo sin prezentas tagon post tago en la klaso sen.eĉ minimumo da hejma preparado, se ili senhonte konfesas, ke ili eĉ ne malfermis la libron por lerni la dek germanajn vortojn, kiuj estis la sola lernota ero por la tago!

Brutala metodo estis, siatempe punlaboro. Tio eble povis doni E lias. Sed samtempe oni devas scii, ke la lernota lingvo ne grave propis, se ĝi havos ankaŭ la amaran guston de io malagrabla!

Mia eksperimento certe ne estas unika, sed mi supozas, ke ĝi povis esti interesa ĝenerale, kaj por kelkaj kolegoj eble eĉ utila.

Temas pri tuta klaso, kiu estis vere kontraŭstara al ĉiu lernado de germanaj vortoj. Tagon post tago mi ripetis, diversmaniere, eĉ per ludoj, kiujn ĉiuj manfrape akceptis, sed la rezulto estis mizera.

933IPRe9

— pàgina 7 del PDF —

Tiam mi pensis, ke la luda elemento estas grava ero, sed mi trovis, ke ĝi ja ne estis sufiĉe grava. Do, aldone al la luda aspekto, mi devis trovi ankaŭ alian econ, kiu estos profitdona. Ĉu ni provu la konkursan aspekton? Ion, kio donas premion, kaj kiu samtempe reprezentos malplaĉon, se ĝi ne estas sufiĉe bone farita? La tento estis granda. Mi devis samtempe trovi ion, kio ne estas temporaba, ion, kio ne donos al mi multe da laboro, kaj kio ne forprenos de la instruado valorajn minutojn.

Jen la solvo: :

Mi elektas dek vortojn, kiuj devis esti lernitaj en la pasinta semajno. Ĉiu lernanto ricevas papereton, tiel malgrandan, ke ĝi havas lokon nur por la dek vortoj. Mi diras la vorton norveglingve, kaj la lernantoj devas tuj skribi la korespondan germanan vorton. Kiam ĉiuj dek vortoj estas prezentitaj, mi kontrole voĉlegas ilin ankoraŭ unu fojon, kion la lernantoj rigardas kiel bonvoleman kromservon.

Tiam mi kolektas la respondojn. Sed — atentu bone! — ne ĉiujn! La kvin junuloj, kiuj sidas tute maldekstre, kaj la kvin kiuj sidas tute dekstre, devas doni al mi siajn paperojn. Mi kompreneble tiam informas, ke ĉiu, kiu ankoraŭ deziras doni sian paperon al mi, rajtas tion fari. Povas ja esti, ke iu aŭ alia scias, ke li faris bone, kaj mi ne volas forpreni de tiuj la ŝancon pri bona noto.

Jam la postan tagon mi redisdonas la paperojn, kaj poste sekvas simila ekzameneto. En tiun mi enmetas du aŭ tri vortojn, kiuj aperis en la unua tasko.

Nun oni kompreneble atendas, ke mi postulos la paperojn de tiuj, kiuj hieraŭ ne estis kontrolitaj. Sed tion mi ne faras. Mi kolektas ekz. la respondojn de : ĉiuj, kies nomo komenciĝas per la dek unuaj literoj de la alfabeto. Samtempe mi postulas la paperojn de tiuj, kiuj en la unua tago ricevis la du plej malaltajn notojn.

Mi povas aserti, ke la lernantoj treege rapide trovas, ke ili inteligente travidis mian ruzon — kio ja estis mia intenco! Kaj por venki, por kvazaŭ trompi la instruiston, kelkaj jam komencas lerni dek vortojn por la tria tasko, kiun mi kompreneble anoncis. Montriĝas, ke la nombro de tiuj nedevigitaj doni al mi la paperon, kiuj tamen donas ĝin, rapide kreskas. Oni eltrovis la ruzon! Oni eltrovis, kiel facile ekhavi bonan noton, kvazaŭ ĉirkaŭirante la problemon prezentitan de la instruisto. ~

Mi ne scias, ĉu tio ĉiam estas sukcesa procedo. Ĝi tamen montriĝis tre sukcesa por mi dum dek jaroj. Kaj mi poste renkontis homojn, kiuj haltigis min surstrate, gratulante pro la „paperetoj” kaj dankante pro la lernigo, ne pro la instruado.

Johan H. ROSBACH,

Hulderveien 17 B, N-1700 Sarpsborg, Norvegio.

93:3 IPR e 10

La elpensinto de la subaj instru-faciligaj teknikoj ĉeestis prezenton de rektmetoda kurso dum pedagogia aranĝo, kie oni povis envie konstati la vastan uzeblon de felta tabulo, sur kiu oni povis facile fiksi kaj malfiksi „memtenajn” bildetojn, figurojn. Ĉar la bezonataj materialoj ne estas facile akireblaj en ĉiu mondparto, Mike Sadler iom eksperimentis kaj elpensis eĉ tri anstataŭojn: Pinglotuko, akvotabulo kaj elektrotabulo

Al tiuj kiuj ŝatus same fiksi bildojn al pendanta tuko (ĉi-rimede ne nepre haroza kiel felto) kaj povi ankaŭ „etikedi” infanojn, mi proponas simple glubendi pinglon al la dorsflanko de ĉiu bildo. Tio apenaŭ estas danĝere, ĉar la pinglo ne estas en „pikiva” pozicio.

Al tiuj kiuj volas meti bildojn sur nigran tabulon (aŭ alian relative glatan surfacon — ju pli glata despli bone) por povi apudskribi, alkreti fonon ktp., mi proponas meti pecon de larĝa ordinara, travidebla glubendo (aŭ glui similan plastaĵon) sur la supran parton de la dorsflankoj. Viŝinte vian tabulon kaj eventuale ankaŭ la dorsflankon per enakvigita spongo, vi simple metas la plastkovritan parton sur la malsekan lokon kaj… ĝi restos tie! (se vi tutkovras per plasto, estas pli malfacile demeti la bildon.)

La „elektra” metodo profitas tiun fenomenon laŭ kiu kraketadas via nilona ĉemizo kiam vi malvestas vin. Diversaj plastaj folioj „elektras” sed pleje mi trovis ĉe tiuj simplaj A4 duoblafoliaj travideblaj dosierujoj. Se vi kunmetas kelkajn flank-al-flanke, vi havos tabulon kiu altiros paperojn, bildojn, ktp. post kelksekunda frotado per tuko.

Improvize via

Mike SADLER

Gyal, Bajcsy Zs. u. 93. HU-2360

Vort-loto

La instruisto antaŭpreparas du stokojn da kartetoj. Sur la kartetoj de unu sto-

ko oni surskribas novajn vortojn Esperante; de alia — nacilingve. Unu el la sto-

koj oni disdonas al la lernantoj poegale. La ludgvidanto prenas po unu

karteton el la restinta stoko kaj legas la vorton skribitan sur ĝi. Ciuj serĉas la

respondan karteton. La posedanto de tiu legas la vorton alilingve kaj preninte

la karteton kovras per ĝi la sian. Gajnas tiu kiu plej rapide kovras ĉiujn siajn kartetojn, Li estiĝas ludgvidanto por nova ludo, kiam ĉio komenciĝos denove.

Aleksandro INGORJ

UKR-244030 Sumi-30

a/k 1604, Ukrainio

933IPR e 11

— pàgina 8 del PDF —

Testo fine de porkomencanta kurso

Jen kelkaj demandoj kaj taskoj, kiujn oni povas doni al la partoprenantoj de kurso por komencantoj, prefere je la fino. La 30 eroj povus servi kiel malgranda testo, simpla laborfolio, por ripetado aŭ kiel amuzaĵo por la gelernantoj. La testo estas tre subjektiva kaj konsistas el varioplena aro de la plej diversaj sciaĵoj kaj kapabloj. Kompreneble la scio aŭ nescio de la respondoj ne aŭtomate diras, ĉu iu sukcese sekvis la kurson. Ankaŭ demandeblas, ĉu unu-

opaj demandoj (ekz. 21 aŭ 26) jam ne apartenas al kurso por progresintoj. Manplenon da punktoj (1, 5, 10, 24, 25) mi enmetis, ĉar laŭ mia sperto ankaŭ komencantoj devas kelkfoje «defendi» nian karan lingvon; do eĉ en la unua kurso oni donu al ili bonajn argumentojn por respondi certajn oftajn demandojn de eksteruloj. Mi rekomendas, ke vi traduku ĉion en la gepatran lingvon de viaj gelernantoj; la ekzemplojn mi donis en la germana (ekz. 12 kaj 18) – tie vi devus preni vortojn el via lingvo. Do, karaj gekolegoj, simple elprovu la tes-

ton kaj bonvolu peri al mi viajn reagojn kaj impresojn.

Harald SCHMITZ Christophstr. 10, DE-50259 Pulheim, Germanio

Kelkaj demandoj kaj taskoj rilate al Esperanto 1.) Kiel nomiĝas la iniciatoro de Esperanto ? 2.) Nombru en Esperanto de 87 ĝis 119. 3.) Kion efektivigas la finaĵo -j ? 4.) Prezentu vin mallonge per kvin frazoj en Esperanto. 5.) Listigu tri punktojn, kial Esperanto estas relative facile lernebla. 6.) Donu po du vortojn, kiuj venas el la … (ekz. angla aŭ la germana). 7.) Kiuj estas la signifoj de la afiksoj -il, mal-, -in, -ej, vir-, kaj -id ? 8.) Traduku la tabelvortojn: kiam, tial, ĉio, tiel, kien, nenies, kia, neniu. 9.) Kiel oni povas distingi en la internacia lingvosubstantivojn, adjektivojn kaj (derivatajn) adverbojn ? 10.) Kial Esperanto estas neŭtrala aŭ eĉ «justa» lingvo ? 11.) Kiam kaj kie Esperanto estiĝis ? 12.) Kio okazas kun la internacie konataj vortoj, ekz. “Mathematik’, “Psychologe”, “Symbol ? 13.) Traduku la helpverbojn: “missen”, “konnen”, “dŭrfen”, “sein” (esperante: devi, povi, rajti, esti). 14.) Tri landnomoj: Aŭstrio, Usono, Francio. Kiel en (la germana) ? 15.) Vi konatiĝas kun iu. Starigu (almenaŭ) kvar Esperantajn demandojn. 16.) Kion diras al vi la verbaj finaĵoj -is, -as, -os, -us kaj -u? 17.) Listigu ok bestonomojn en Esperanto. 18.) Kiuj estas la personaj pronomoj en Esperanto? 19.) Analizu la vorton malsanulejoj. (sana = gesund) 20.) Formu dek novajn E-vortojn el la literoj de Internacia Seminario.

933 IPR e 12

21.) Kial oni ne povas diri pri vampiro: «Li vidas sin en la spegulo»? Kaj kial eblas: «Li vidas lin en la spegulo»? 22.) Listigu kvin adjektivojn, per kiuj oni povas priskribi personon. 23.) Kelkaj gravaj verboj: aŭdi, vidi, manĝi, loĝi, vivi, trinki, dormi, lerni, tuŝi. Kiel oni esprimas ilin en la angla (aŭ alia lernata lingvo)? 24.) Ĝuste aŭ ne ĝuste: «Esperantaj poemoj estas enuigaj, oni ja nur havas la finaĵojn kaj rimojn je -a, -e aŭ -o.» 25.) Klarigu la vortludojn, kiujn oni povus malkovri en: kolego, kataro, papero, amperforto. 26.) Kiel funkcias la tabelvortoj? 27.) Prononcu kaj kalkulu: 12×12; 252:3; 0,75-0,4; 1,01 0,9. 28.) Nomu sep lernejajn fakojn en Esperanto? 29.) Trovu kvin vortojn, komenciĝantajn per f kaj finiĝantajn per o. 30.) Per kiuj esprimoj esperantistoj ofte salutas kaj adiaŭas unu la alian? Necesos decidi, kiujn demandojn oni respondu Esperante, kiujmacilingve, kaj sekve, ĉu iujn demandojn oni povus prezenti en Esperanto – red.

INTERNACIA KONKURSO PRI MODELA ESPERANTO-PAROLO honore al Ivo Lapenna Por etendi al Esperanto tradicion de pluraj landoj, ni organizas internacian konkurson (ĉi-jare por bazlernejanoj, t.e. por 10 ĝis 14 jaraj geknaboj. De jaro al jaro alternas la konkurso laŭ celgrupo: infanoj, junuloj, plenaĝuloj). La konkurso volas turni atenton al bela, modela, klara kaj komprenebla parolo en Esperanto. La plej bonaj estos distingitaj per honoraj diplomoj de Ivo Lapenna. Ciu aliĝinto prezentos libere elektitan prozan tekston ne pli longan ol 20 tajpitaj linioj. La instruisto mera ĵurios siajn lernantojn kaj sendos la plej talentajn (ne pli ol 2 personojn) al landa konkurso, kie la konkursantoj denove prezentos siajn tekstojn kaj poste nekonatan tekston ricevitan samloke. La voĉoj estos registritaj kaj la registraĵoj estos ĵuriitaj de tri kompetentaj personoj, apartenantaj al tri diversaj etnaj lingvoj. Ciu el ili poentos ĉiun registraĵon ne konante la pritaksajn notojn (de 1 ĝis 10) de la ceteraj ĵurianoj. Ce prijuĝado estos konsiderataj: 1) Klara kaj regula prononco de ĉiuj sonoj, silaboj 2) ĝustaj akcentado kaj intonado 3) ritmo kaj laŭsenca disigo de penselementoj. Aliĝo ĉe propra instruisto ĝis la 31a de januaro 1994. Loka konkurso: en la dua semajno de februaro 1994. Landaj konkursoj: fine de marto 1994, Juriado dum aprilo 1994. Prezento de distingitoj ĝis la 15a de majo 1994. Ĉiuj instruistoj kies lernantoj deziras partopreni en la konkurso informu la organizanton: s-ro Gĉza Kurucz, ĝis la 5a de februaro 1994. Adreso: Gimnazio Julia Banyai, Gĉza Kurucz; Nyiri ŭt 11, HU-6000 Kecskemĉt; Hungario.

93:3 IPR e 13

— pàgina 9 del PDF —

Pasinto, nuno kaj estonto en la infana kreado

Internacia konkurso de infanaj desegnaĵoj La konkurson organizas krea unuiĝo GNOSIS je la nomo de N.K. Reiĥ kaj Elektrostala ekspoziciejo kune kun ties Esperanto-klubo ELANO.

Unu el la celoj de la konkurso estas pensigo de infanoj kaj iliaj pedagogoj pri la problemoj de nuno kaj estonto de la homaro el vidpunkto de iliaj pozitivaj solvoj. Guste tian vivrigardon strebis veki pere de sia kreado granda pentristo-humanisto de la 20-a jarcento, Nikolaj Konstantinoviĉ Reriĥ (1874-1947). La ideo pri ekkonscio de nedividebleco de pasinto, nuno kaj estonto dum la historia evoluo de la homaro fundamentis la internacian kontrakton, proponitan de Reriĥ al la tutmonda komunumo. Tiu dokumento estis akceptita en 1935 kaj enhistoriiĝis sub nomo Pakto de kulturo aŭ Pakto de Reriĥ. Nuntempe ĝi eniras la konsiston de Internaciaj Hagaj Konvencioj.

En kondiĉoj de komplikaj sociaj kaj ekologiaj procezoj sur nia planedo, precipe dum lastaj jaroj, al infanoj necesas doni spiritajn kaj moralajn orientilojn por konstruado de la estonta socio. Unu el tiaj orientiloj estas la ideo, ke por kreado de pli bona estonto necesas scii pri la pasinto kaj aktivi en la nuno.

Starigo de ĉi tiu problemo antaŭ infanoj dum ilia pentrokreado stimulos ilian intereson al historio de familio, urbo, lando kaj tutmonda civilizo, kontribuos por veki ilian senton de respondeco pri siaj pensoj kaj faroj antaŭ la venonta homaro. La konkurso, laŭ opinio de ĝiaj organizantoj, devos kontribui al harmoniigo de homaj interrilatoj kaj plifirmigo de paco sur la tuta planedo.

Materialoj de la konkurso prezentos ankaŭ sciencan intereson por la fakuloj. Krome, la paratopreno en la konkurso ebligos por infanoj korespondadon kun samaĝuloj el diversaj partoj de la mondo.

LA KONKURSA REGULARO

Partopreni la konkurson rajtas ĉiuj infanoj kaj adoleskuloj ĝis 17 jaroj, loĝantaj ie ajn en la mondo. Ĉiu partoprenanto prezentas unu, du aŭ tri verkojn laŭ la temoj de konkurstitolo: pasinto, nuno, estonto. Temas pri historio de homo, familio, urbo, popolo, lando, planedo ktp.

Konkursaj grupoj: ĝis 7-jaruloj, 8-12-jaruloj kaj 13-17-jaruloj.

Rezultoj de la konkurso estas anoncotaj inter la verkoj laŭ ĉiu temo aparte en ĉiu konkursa grupo. La ĵurio nomos premiitojn, laŭreatojn kaj venkintojn de la konkurso, kiuj estos honoritaj per diplomoj kaj premioj.

Ĉiu partoprenanto, deziranta korespondi kun siaj samaĝuloj, ricevos iliajn adresojn.

La plej interesaj verkoj formos migrajn ekspoziciojn en urboj kaj landoj de la konkursantoj.

La verkoj povas esti plenumitaj per ajna teknikrimedo sur papero aŭ kartono laŭ la maksimuma dimensio 50 x 60 cm kaj laŭ la minimuma 30 x 30. Sur ĉiu verko en la dekstra malsupra angulo necesas preslitere surskribi familian nomon, nomon kaj aĝon de la aŭtoro kaj dorsflanke titolon de la verko, familian nomon, nomon, aĝon kaj adreson de la aŭtoro. Kunsendu akompanan formularon kun la supraj indikoj kaj eventualaj kromaj informoj (ŝatokupo, kial vi elektis la temon, ĉu vi volas korespondi kun viaj samaĝuloj ktp.)

La verkoj devas esti forsenditaj ne pli malfrue ol la 31-a de januaro 1994.

La anonco de la rezultoj okazos en majo 1994.

La verkojn sendu al: Elektrostal Moskva regiono, Cerniŝevskogo, 38. Ekspozicia halo

RUS~-144003

Esperanto-korespondaĵojn pri la konkurso sendu al la prezidanto de Eletrostala Esperanto-Klubo ELANO, Vjaĉeslav BRAGIN, Elektrostal Moskva regiono, Pervomajskaja 14-45. RUS-144006

Telefonaj Esperanto-kontaktoj: (-09657)-45431, Klara Ilutoviĉ

93:3 IPR e 14

Vytest kaj Vytest-S Komputoraj porlernejaj programoj ATOS en Zilina, Slovakio estas juna | Formulo: traduku vian programon firmao de grupo de aktivaj progra- | esperantlingven, difinu en kiu lando mistoj de komputoraj programoj. La vi volas prezenti ĝin nacilingva, serĉu direktoro estas inĝ. Vladimir NE- | kunulon esperantistan, kiu pretas kaj

MEC, jam esperantisto dum multaj | kapablas fari la tradukon kaj jaroj. produktu…

Ekde kelka tempo ATOS specialiĝas en porlernejaj programoj, precipe sur la matematika tereno. En tiuj programoj ATOS enigis siajn ideojn pri plibonigo de la direktaj kontaktoj inter la instruisto kaj siaj lernantoj. Tiel ekestis la programo VYTEST por uzo en retaj sistemoj kiaj Lantastic, Novell ktp. kiuj nuntempe pli kaj pli uziĝas en la lernejoj.

Kunlaboro inter ATOS kaj samideano inĝ. Tammo Kanter en Nederlando rezultigis nederlandlingvajn versiojn de ambaŭ programoj, dum ke ankaŭ anglaj versioj baldaŭ estos akireblaj. Tiamaniere en relative mallonga tempo produktiĝis la programoj en la slovaka, ĉeĥa, nederlanda kaj angla lingvoj, krom en Esperanto.

Pluraj eblecoj 3 Ka DO Krukon la programoj origine estas disvolvitaj por uzo dum matematikaj le-

ionoj, precipe geometriaj, montriĝis jam baldaŭ ke la sistemo ankaŭ por aliaj rme fakoj eŭtas tre sr fiziko, mekaniko, elektrotekniko… ATOS krome okupiĝas ankaŭ pri ne-ekzaktaj temoj, kiel la studado de nacia lingvo, kiu en diversaj landoj en la mondo ŝajnas prezenti problemon al la hodiaŭa junularo. Kial nomi la programojn unikaj? ; ; KEPO =

Kvankam ekzistas pluraj programoj pri matematiko, kiuj uziĝas en lernejoj, la programoj VYTEST kaj VYTEST-S havas la avantaĝon, ke instruisto povas facile enigi siajn proprajn taskojn kaj ke studento povas UZI sufloron. La lasta estas alvokita helpo, kiam la studento ne scias kiel komenci aŭ kiamaniere fini la taskan problemon. Tiu helpo estas farita de la instruisto mem ĉe la kreo de la tasko: kiam li enŝaltas la sufloron siaflanke, ĉio, kion li kreas kiel solvo, ankaŭ poste de la studento povas esti pristudata. Fakte estas tiel ke la studento tiam povas sekvi la instruiston ĉe ĉiu paŝo, ĝis kiam la solvo de la geometria problemo estas finita. VYTEST en reta konfiguracio krome havas la avantaĝon ke la instruisto sur sia ekrano, dum la leciono, samtempe povas vidi ĉu la studentoj kapablas solvi la taskojn. —

Bone komprenu, ke ne estas necese, ke ĉiu studento solvu la saman problemon samtempe. Ĉiu povas elekti el nombro de ofertitaj taskoj. La instruisto havas la eblecon fari sugeston al la studento, kiu ne iras en la bona direkto. Temas pri la konstrukcioj de geometriaj figuroj, sed ankaŭ tekstaj taskoj al kiuj estas ligitaj demandoj, povas esti enigataj. En la lasta kazo la instruisto

93:3 IPR e 15

— pàgina 10 del PDF —

unue formulas la taskon, tiam enŝaltas la sufloron kaj sekve enskribas regulon post regulo de la solvo. Tia ekzemplo estas trovebla sur la demo-disko. Petu la senpagan Esperantlingvan Demo-version por ekhavi al vi ideon de la eblecoj! Postuloj: DOS-komputoro kun VGA-karto.

ATOS, Zvolenska 5; SK-010 08 Zilina, Slovakio. Tel.: — 42 89 54135

Kial malaperas multaj varbitoj?

Lastatempe ne unufoje mi legis en Eventoj pri preskaŭ senefika lerneja Esperanto-instruado, nome pri tio, ke ĉiujare miloj komencas lerni la Internacian Lingvon, tamen la membraro daŭre stagnas. Kvankam la kritiko ne eldiris verdikton, tamen ĉiu povas subsenti malkontenton pri la laboro de la instruistoj.

Mi longe meditis pri la problemo kaj estis momentoj kiam mi preskaŭ akceptis la argumentojn de la kritikintoj. Fakto estas ja fakto. Refuti ilin ne estus facile. Poste mi komencis kompari nin kun la ceteraj instruistoj de fremdaj lingvoj. Ĉu ili donas pli da scio, ĉu ili pli bone preparas la geknabojn, ĉu ili pli sindone dediĉas sin al la instruata lingvo?

Al ĉiuj supraj demandoj oni povas respondi per kategoria NE. La diferencoj estas konstateblaj jene:

1. Ni, esperantistoj-instruistoj konsideras helpo aŭ subteno, se la direktoro aŭ la kolegoj rilatas al ni neŭtrale, se ili toleras nian ĉeeston.

2. Niaj eblecoj estas multe pli modestaj ol tiuj de la ceteraj.

3. La instruisto de Esperanto laboras pli ol siaj kolegoj, senpage prenas sur sin taskojn, kiajn la ceteraj nur malofte entreprenas.

El kio do rezultas la diferenco ŝajne negativa kompare kun la aliaj lingvoj? Mi emfazas ke la negativa rezulto estas sole ŝajna. Niaj lernantoj montriĝas same bonaj aŭ malbonaj kiel ĉe aliaj fremdaj lingvoj, eĉ mi trovas iom da pluso antaŭ alilingvuloj.

La bazan diferencon mi trovas en la praktika uzebleco de Esperanto. Rigardu nur kiel vastaj eblecoj malfermiĝas antaŭ lernanto pli malpli posedanta fremdan etnan lingvon. Oni bombardas lin per allogaj libroj, revuoj, kanzonoj, vidbendoj, konkursoj, ekskursoj, tendaroj, prezentas al li aron da okupoj, profesioj, el kiuj li povas eltiri konsiderindan profiton.

Nia oferto estas malriĉa kaj senbrua. Ni konas la kialojn.

Kio sekvas el ĉio ĉi por nia lerneja E-instruado?

a) Estas necese turni pli da atento al spirita preparo de la lernantoj. Ni devas hardi ilian konvinkon pri demokratia destino de la Internacia Lingvo.

b) Necesas fari ĉion por riĉigi nian oferton. Al tio sendube la unua paŝo estas fruktuzi la ekzistantajn eblecojn: konkursojn, revuojn, renkontojn ktp.

Ni ne tro vipu tiujn, kiuj laboras super siaj fortoj, ĉar tio rezultigos nur antaŭ-tempan foriron el la movado. Ni estu paciencaj, toleremaj kaj persistaj. .

Por tio mi deziras multajn sukcesojn.

Gĉza Kurucz Nyiri u. 11. HU-6000 Kecskemĉt

93:3 IPR e 16

Novaĵoj de la 78-a UK kaj 27-a ILEI-Konferenco Valencio, 24.07.-06.08.1993.

e La ĉeftemo de la UK estis: „Klerigo por la 21 jarcento” Dum la solena inaŭguro enkonduka prelego farita de d-ro Duncan CHARTERS ; e ILEI-kunsido dimanĉe: partoprenis 36 personoj el 20 landoj e Propono pri rezolucio al la Komitato de UEA en la financan planon eniris nova rubriko, iom pli da espero por ILEI e Tago de la Lernejo ; e Internacia Ekzameno kun deko da partoprenantoj

e Konferenco de ILEI: 48 partoprenantoj e komitatdecidoj: estrara, financa kaj kontrolkomitata raportoj akceptitaj ILEI povos iĝi posedanto de unu akcio de E-centro en Poprad e La Komitato elektis: novan prezidanton de ILEI: d-ro Duncan CHARTERS reelektis sekretarion: Marija BELOŜEVIC novan komisiiton pri la eldonado: Stefan MacGILL novan honoran membron: Doroteo HOLLAND-KAUPP e la Komitato ankaŭ plialtigis sian internacian jarkotizon al 20 gld (validas ekde la jaro 1994) voĉdonis por la LS de la jaro 1992: Cinio kaj Usono : akceptis novajn landajn sekciojn: Albanio kaj Kubo ( e dum la Konferenco oni ankaŭ prezentis novajn eldonaĵojn de ILEI: o „Teorio kaj praktiko de lingvo-instruado” de Mag. I. Szanser „Tendaraj Tagoj” de S. MacGill (reeldonita 1-a volumo) kaj de ILEI-ano K. Smidĉliusz: ,, Ĉu vi aŭdis ke…” video-bendon pri Koreio kaj venontjara ILEI-konferenco e oni aŭdis antaŭanoncon por la ILEI-konferenco en la jaro 1995. e 2-an Gimnazion partoprenis 10 gelernantoj el 8 landoj e Modelajn lecionojn g dis M. Bacev, E. Bojaĝieva, S. MacGill,

D. Charters, M. Makay kaj C. Hooley — mem gimnaziano. e ILEI iomete pliriĉigis konton Szerdahelyi dank’al la loterio.

Se vi deziras ekscii iom pli pri la supraj okazintaĵoj, petu la protokolon aŭ de via sekciestro, aŭ de la sekretario de ILEI aŭ de la redakcio de IPR!

93:3 IPR e 17

— pàgina 11 del PDF —

EKKONU VIAN NOVAN PREZIDANTON

Ni tion faru per konciza biografio preparita por la Internacia Kongresa Universitato en Valencio: «Duncan Charters, brito disvolvanta sian profesian karieron en Usono, magistriĝis pri la studo de fremdaj lingvoj ĉe la Universitato de Kembriĝo, Anglio, kaj faris post-diplomajn studojn ĝis doktoriĝo en la Universitato de Indiana, Usono. Tiuj studoj inkluzivis hispanan lingvon, kulturon, historion kaj literaturon, kiel ankaŭ instrumetodojn pri fremdaj lingvoj. En 1979 li doktoriĝis per disertacio ”Honoro kaj honto en la hispana pikareska literaturo, 1554-1646.’ De 1974 li instruas en la ŝtato Ilinojso ĉe Principia College, kie li respondecas pri la programo de hispana lingvo, kulturo kaj literaturo, kaj kunlabore kun la fakultato pri edukado preparas studentojn por diplomiĝo kiel ŝtataprobitaj lingvoinstruistoj.”

Tiu elektiĝo signifas, ke la plimulto de la estraro de ILEI nun vivas ekstereŭrope. Ni esperas en la venonta numero prezenti artikolojn de la nova kaj antaŭa prezidantoj skizante la atingojn, obstaklojn kaj perspektivojn por la Ligo. Por scii pli pri la Esperanta laboro de d-ro Charters, vidu IPR 4/92, p.17 kaj la nunan numeron, p. 20-23.

APARTA RUBRIKO ”EVOLUIGO’ ĈE UEA

Fundamenta debato okazas nuntempe en la Estraro de UEA, kiomgrade dediĉi limigitajn rimedojn al livero de servoj al membroj de la Asocio, kiom al disvastigo: informado, instruado, eksteraj rilatoj kaj aplikado. Tiun duan gamon da agadoj UEA tradicie financas ĉefe el fondaĵoj, aŭ el eventuale restantaj sumoj en niĉoj de la jaraj buĝetoj. Sekve, tre malfacilis entrepreni nerutinajn konkretajn disvastigajn projektojn, kiuj ja bezonas fideblan rimedan bazon jam komence. Fondaĵ-bonfarto dependas forte je donacoj, heredaĵoj kaj UK-profitoj, kiuj povas iujare abundi, alijare magri.

ILEI mem akre suferis je tio ofertinte stipendiojn por instruistaj kursoj en 1993 — la kontribuo de UEA restis malcerta ĝis la lasta momento, kiel ankaŭ la atendeblaj kostoj (kiuj ja multis).

Tial ILEI volonte alianciĝis kun proprono de la inform-agantoj en UEA al la Komitato de UEA en Valencio. Tio akceptiĝis kun rezulto, ke la buĝeto 1994 (kaj supozeble estontaj) enhavas unuafoje specifan- rubrikon ”Evoluigo” kun tri subfakoj: Informado, Instruado kaj Eksteraj Rilatoj. Sub Instruado aperas 4000 NLG (kompare 3000 NLG antaŭe kaj 2000 NLG en 1993).

La plimulto de la sumoj en tiu nova rubriko estas fakte transmetitaj el disaj eroj de la antaŭa buĝeto kaj ne konsistigas novajn elspezojn, sed alia parto ja estas nova. Tio ne ĝojigas tiujn en UEA, kies unuavica tasko estas rekaj pli-sanigi la asociajn financojn.

ILEI, komprenante la neceson prudente mastrumi la kontojn, tamen laŭdas la paŝon agnoski per nova buĝeta rubriko la devon kaj defion evoluigi

18 e IPR93:3

Esperanton. Per tio ĝi donas dependeblan kaj antaŭkoneblan rimed-bazon al tiuj volontuloj, kiuj livervole laboradas disvastigi, instrui kaj instruigi la lingvon.

smg. KONTRAKTO KUN EVENTOJ :

Kiel jam raportite, la Estraro en marto 1993 subskribis tion. Gi leviĝis al diskuto en la Konferenco pro la kutimo de la gazeto aperigi la vorton ”Esperanto” per minuskla ”e”. La redakcio rikoltas nun opiniojn pri tiu demando. Ĉiuokaze, la konferenco lasis la kontrakton validi, aŭdinte pri la fortaj administraj, helpaj kaj diskonigaj rilatoj inter ILEI kaj Eventoj. Sed fakte la teksto de tiu kontrakto neniam aperis en IPR, do ni nun riparas tiun mankon.

Kontrakto pri kunlaboro

kio ekestas inter ILEI (1034 Budapest Esĉ u. 7.) kaj la Redakcio de EVENTOJ (1675 Budapest pk. 87.).

1. Ambaŭ partneroj konsentas, ke:

1.1 Lingvokurso, kie oni instruas nur la lingvon kaj ne donas la necesajn movadajn konojn, preskaŭ certe rezultas la malaktiviĝon de la kursano, kion ĝenerale sekvas la neuzo kaj poste la forgeso de la lingvo.

1.2 Estas ege grave, ke gvidanto de iu ajn E-kurso estu detale informita pri la servoj, ebloj kaj funkciado de la internacia esperanto-movado.

1.3 La movada klereco de la E-kursgvidantoj, la informfluo inter la membroj de ILEI estas unu el la plej gravaj strategiaj nodoj de la E-movado.

2. Por helpi la agadon de E-kursgvidantoj, ILEI kaj EVENTOJ decidas strikte kunlabori:

2.1 ILEI per ĉiuj siaj rimedoj instigas siajn membrojn, la e-kursgvidantojn, la e-instruistojn aboni al la

gazeto EVENTOJ, kiu servos ankaŭ kiel rapida informilo inter la ILE7-membroj en la intervalo de du IPR-numeroj.

2.2 ILEI per siaj rimedoj (konferencoj, seminarioj, IPR, ktp.) instigas siajn membrojn, ke en ĉiu kurso oni “instruu” ankaŭ la movadajn konojn.

2.3 ILEI alvokas ĉiujn kursgvidantojn, ke por ligi la lernantojn al la movado, ili abonigu la kursanojn al iu regula E-revuo, gazeto ankoraŭ dum ia kurso.

2.4 EVENTOJ vaste informas pri la agado de ILEI, per diversaj materialoj prezentas ĝian funkciadon. La artikoloj estos skribitaj de ILEI-komisiitoj, kiuj konsideras la kutiman longon, stilon, karakteron de la jamaj artikoloj kaj rubrikoj.

2.5 EVENTOJ aperigos artikolojn, kiuj informas la legantojn pri la servoj, ebloj kaj funkciado de la internacia esperanto-movado.

2.6 EVENTOJ per siaj artikoloj klopodas informi kaj helpi la ekstermovadan uzon de la lingvo. 2.7 EVENTOJ certigas la eblecon por ILEI aperigi operativajn, rapidajn informojn al siaj membroj.

Budapest, la 26-an de marto 1993. an. 1 On E

Stefan MacGill Szilvasi LAszi6

IPR93:3 e 19

— pàgina 12 del PDF —

RAPORTO PRI LA KONGRESA TEMO

”KLERIGO POR LA 21-a JARCENTO” de la. 78a UNIVERSALA KONGRESO DE ESPERANTO en VALENCIO

Dum la tuta kongresa semajno montriĝis daŭre vigla intereso pri la kongresa temo, „Klerigo por la 21-a jarcento”. Vendredon matene cento da partoprenantoj plenigis la salonon Waringhien por aŭskulti raportojn de diversaj studgrupoj pri aspektoj de la temo kaj la resuman raporton de la reĝisoro de a temo.

Sekvas nun en tre koncizigita formo kelkaj el la konstatoj kaj rekomendoj de la laborgrupoj, kun kelkaj ĝeneralaj konkludoj. Jam de la unua tago, kiam la partoprenantoj indikis per kartoj demandojn, proponojn pri diskutindaj subtemoj, kaj eventualajn kontribuojn kiujn ili povus fari, montriĝis la seriozeco kaj klereco de la interesitoj. Kadre de la Internacia Kongresa Universitato ni aŭdis tri pritemajn prelegojn de konataj universitataj fakuloj: respektive doktorino Uruefa pri „Klerigo por la 21-a jarcento en la internaciaj rilatoj” (fake adjunkta profesoro pri internacia publika juro en la hispana universitato de Valladolid); doktoro Maŭro La Torre pri netradicia eksterklaseja instruado pere de „Personigitaj malĉeaj instrusistemoj” (fake laboranta en la Tria Universitato de Romo pri lernotaksado kaj malĉea instruado); kaj doktoro Humphrey Tonkin pri la ŝanĝoj en tradicia instruado kaj lernado kiujn devigos „Nova jarmilo, novaj universitatoj”.

Aliajn subtemojn mallonge enkondukis de la podio diversaj fakuloj, sed plej longan tempon okupis diskutoj en malgrandaj laborgrupoj elektitaj de la partoprenantoj mem.

La interes-grupoj evoluigis ĉirkaŭ sep ĉeftemojn: triamonda kaj fruaĝa klerigo, diskriminacia klerigo de junulinoj, klerigado pri moralaj valoroj, pacedukado, la rezultoj de la politiko de plurlingvismo, la rolo de teknologio en la klerigado, kaj klerigaj celoj kaj bezonoj en la Esperanto-movado mem. Pri ĉiu aparta temo mi nun koncize informos laŭ la raportoj de la laborgrupoj mem.

Triamonda kaj fruaĝa klerigo

La grupoj pri triamonda kaj fruaĝa klerigo konstatis, ke ĉiuj infanoj estas kapablaj lerni tre frue, jarojn antaŭ la unua lerneja jaro, sed por ke tiu lernado estu efika, necesas specifa klerigado de la gepatroj por ke tion ili kapablu provizi. Ili pledas interalie por frua kleriĝo por ke la estontaj generacioj pli inklinu al daŭra kleriĝo. Ili konstatas, ke aparte en la tria mondo sufiĉa kvalita nutrado de patrinoj kaj infanoj estas evidenta antaŭkondiĉo por ke okazu tiu klerigado, kaj alvokas al esperantistoj kaj al ĉiuj fakuloj kontribui al la inventarigo, utiligo, adaptado kaj evoluigo de lerniloj en intima kunlaboro kun geko-

93:31IPR e 20

legoj en la tria mondo, por ankaŭ lerni de ili kaj respekti la fakton, ke ĝuste ili plej bone konas la bezonojn. La grupo konstatis la gravecon de la revuo „Monda Forumo” kaj la kunlaboron tiucele kun „Monda Kunagado por Eduko, Scienco kaj Kulturo”, la esperantista Unesko-Asocio. La grupo parte profitis la fakan sperton de edukisto Maire Mullarney el Irlando, verkinto de pluraj libroj pri la frua edukado kaj politike aktiva en tiu kampo.

Diskriminacia klerigo de junulinoj

Tiu laborgrupo konstatis post vigla diskutado, ke en plej multaj kulturoj la edukada sistemo spegulas la atendojn kaj sentemon de difinita socio. En pluraj socioj oni atendas malpli de la knabinoj ol de la knaboj, kaj malgraŭ teoria egaleco en multaj landoj, junulinoj spertas diskriminacion kiu ĝenerale estas nekonscia sed aperas en multaj situacioj. Se estas statistike demonstrebla la fakto, ke virinoj kutime ne atingas la saman nivelon de agado kaj rekono, kiun atingas la viroj, necesas enketi pri la kialo, la bazo de tiu situacio en la diversaj kulturoj. Necesas havi tiajn statistikajn raportojn, enketi pri jam faritaj esploroj en la diversaj landoj, kaj ekscii pri sukcesaj programoj kiuj kontraŭas problemojn de diskriminacio en la diversaj landoj. Aldonendas, ke ni rigardu sub tiu lumo la nunan staton de la agado kaj rekono de virino en la Esperantomovado, kaj konsciu pri la influo de tiu kaj aliaj diskriminacioj kiujn la naciaj socioj trudas al nia movado. Al tiu diskuto aparte kontribuis el siaj fakaj scioj kaj spertoj doktorino Jane Edwards kaj Ans Bakker.

Klerigado pri moralaj valoroj

En la hodiaŭa mondo, ŝanĝiĝoj en politikaj ideologioj kaj sintenoj al religio lasis ian moralan vakuon kiun necesas plenigi. Tamen, pro filozofia kaj kultura diverseco, ĉu ekzistas universalaj moralkriterioj, kaj se jes, ĉu kaj kiel ili estas instrueblaj? «Ea grupo tuj konstatis, ke kiam temas pri junularaj moralsistemoj, dogma instruado ne taŭgas. Etika konduto, moralo, kaj karaktero ne estas fakoj, kiujn oni povus instrui kiel aliajn studobjektojn. Pro tio la grupo proponas konsideron de la ekzempliga metodo, laŭ kiu la instruisto instigu al unuopaj gelernantoj pensi por si mem pri la sekvoj de moralaj decidoj. Oni uzu ekzemplojn de la ĉiutaga vivo, kaj la instruisto mem estu maksimume ekzemplo, por ke la ekzemploj ne estu evidente nur instrucele kreitaj por favori la personan moralsistemon de la instruisto.

En mondo de ŝajne tiom da negativaj influoj kiuj komenciĝas tiel frue pro televido, muziko kaj populara kulturo, denove gravas la gvida rolo kaj respondeco de la gepatroj rilate la instruadon de moralaj kvalitoj antaŭ ol fiksiĝos negativaj kriterioj malutilaj por la morala evoluo de la gejunuloj kaj la socio.

93:3 IPR e 21

— pàgina 13 del PDF —

RAPORTO PRI LA KONGRESA TEMO

”KLERIGO POR LA 21-a JARCENTO”

de la. 78a UNIVERSALA KONGRESO DE ESPERANTO en VALENCIO Dum la tuta kongresa semajno montriĝis daŭre vigla intereso pri la kongresa temo, „Klerigo por la 21-a jarcento”. Vendredon matene cento da partoprenantoj plenigis la salonon Waringhien por aŭskulti raportojn de diversaj studgrupoj pri aspektoj de la temo kaj la resuman raporton de la reĝisoro de a temo.

Sekvas nun en tre koncizigita formo kelkaj el la konstatoj kaj rekomendoj de la laborgrupoj, kun kelkaj ĝeneralaj konkludoj. Jam de la unua tago, kiam la partoprenantoj indikis per kartoj demandojn, proponojn pri diskutindaj subtemoj, kaj eventualajn kontribuojn kiujn ili povus fari, montriĝis la seriozeco kaj klereco de la interesitoj. Kadre de la Internacia Kongresa Universitato ni aŭdis tri pritemajn prelegojn de konataj universitataj fakuloj: respektive doktorino Uruena pri „Klerigo por la 21-a jarcento en la internaciaj rilatoj” (fake adjunkta profesoro pri internacia publika juro en la hispana universitato de Valladolid); doktoro Maŭro La Torre pri netradicia eksterklaseja instruado pere de „Personigitaj malĉeaj instrusistemoj” (fake laboranta en la Tria Universitato de Romo pri lernotaksado kaj malĉea instruado); kaj doktoro Humphrey Tonkin pri la ŝanĝoj en tradicia instruado kaj lernado kiujn devigos „Nova jarmilo, novaj universitatoj”.

Aliajn subtemojn mallonge enkondukis de la podio diversaj fakuloj, sed plej longan tempon okupis diskutoj en malgrandaj laborgrupoj elektitaj de la partoprenantoj mem.

La interes-grupoj evoluigis ĉirkaŭ sep ĉeftemojn: triamonda kaj fruaĝa klerigo, diskriminacia klerigo de junulinoj, klerigado pri moralaj valoroj, pacedukado, la rezultoj de la politiko de plurlingvismo, la rolo de teknologio en la klerigado, kaj klerigaj celoj kaj bezonoj en la Esperanto-movado mem. Pri ĉiu aparta temo mi nun koncize informos laŭ la raportoj de la laborgrupoj mem.

Triamonda kaj fruaĝa klerigo

La grupoj pri triamonda. kaj fruaĝa klerigo konstatis, ke ĉiuj infanoj estas kapablaj lerni tre frue, jarojn antaŭ la unua lerneja jaro, sed por ke tiu lernado estu efika, necesas specifa klerigado de la gepatroj por ke tion ili kapablu provizi. Ili pledas interalie por frua kleriĝo por ke la estontaj generacioj pli inklinu al daŭra kleriĝo. Ili konstatas, ke aparte en la tria mondo sufiĉa kvalita nutrado de patrinoj kaj infanoj estas evidenta antaŭkondiĉo por ke okazu tiu klerigado, kaj alvokas al esperantistoj kaj al ĉiuj fakuloj kontribui al la inventarigo, utiligo, adaptado kaj evoluigo de lerniloj en intima kunlaboro kun geko-

93:-3 IPR e 20

legoj en la tria mondo, por ankaŭ lerni de ili kaj respekti la fakton, ke ĝuste ili plej bone konas la bezonojn. La grupo konstatis la gravecon de la revuo „Monda Forumo” kaj la kunlaboron tiucele kun „Monda Kunagado por Eduko, Scienco kaj Kulturo”, la esperantista Unesko-Asocio. La grupo parte profitis la fakan sperton de edukisto Maire Mullarney el Irlando, verkinto de pluraj libroj pri la frua edukado kaj politike aktiva en tiu kampo.

Diskriminacia klerigo de junulinoj

Tiu laborgrupo konstatis post vigla diskutado, ke en plej multaj kulturoj la edukada sistemo spegulas la atendojn kaj sentemon de difinita socio. En pluraj socioj oni atendas malpli de la knabinoj ol de la knaboj, kaj malgraŭ teoria egaleco en multaj landoj, junulinoj spertas diskriminacion kiu ĝenerale estas nekonscia sed aperas en multaj situacioj. Se estas statistike demonstrebla la fakto, ke virinoj kutime ne atingas la saman nivelon de agado kaj rekono, kiun atingas la viroj, necesas enketi pri la kialo, la bazo de tiu situacio en la diversaj kulturoj. Necesas havi tiajn statistikajn raportojn, enketi pri jam faritaj esploroj en la diversaj landoj, kaj ekscii pri sukcesaj programoj kiuj kontraŭas problemojn de diskriminacio en la diversaj landoj. Aldonendas, ke ni rigardu sub tiu lumo la nunan staton de la agado kaj rekono de virino en la Esperantomovado, kaj konsciu pri la influo de tiu kaj aliaj diskriminacioj kiujn la naciaj socioj trudas al nia movado. Al tiu diskuto aparte kontribuis el siaj fakaj scioj kaj spertoj doktorino Jane Edwards kaj Ans Bakker.

Klerigado pri moralaj valoroj

En la hodiaŭa mondo, ŝanĝiĝoj en politikaj ideologioj kaj sintenoj al religio lasis ian moralan vakuon kiun necesas plenigi. Tamen, pro filozofia kaj kultura diverseco, ĉu ekzistas universalaj moralkriterioj, kaj se jes, ĉu kaj kiel ili estas instrueblaj? «Ea grupo tuj konstatis, ke kiam temas pri junularaj moralsistemoj, dogma instruado ne taŭgas. Etika konduto, moralo, kaj karaktero ne estas fakoj, kiujn oni povus instrui kiel aliajn studobjektojn. Pro tio la grupo proponas konsideron de la ekzempliga metodo, laŭ kiu la instruisto instigu al unuopaj gelernantoj pensi por si mem pri la sekvoj de moralaj decidoj. Oni uzu ekzemplojn de la ĉiutaga vivo, kaj la instruisto mem estu maksimume ekzemplo, por ke la ekzemploj ne estu evidente nur instrucele kreitaj por favori la personan moralsistemon de la instruisto.

En mondo de ŝajne tiom da negativaj influoj kiuj komenciĝas tiel frue pro televido, muziko kaj populara kulturo, denove gravas la gvida rolo kaj respondeco de la gepatroj rilate la instruadon de moralaj kvalitoj antaŭ ol fiksiĝos negativaj kriterioj malutilaj por la morala evoluo de la gejunuloj kaj la socio.

93:31IPR e 21

— pàgina 14 del PDF —

La junuloj mem, hejme kaj lerneje, lernu pripensi taŭgan moralsistemon, kiel ili ankaŭ lernu pli libere kaj kreeme pensi por ke ili komprenu ke ili havas la kapablon. pozitive influi la mondkondiĉojn, same kiel la propran vivon.

Pacedukado

Gravas ke la gejunuloj mem lernu esprimi tiujn kvalitojn kiuj kondukas al interna paco, ĉar nur se ili sentas la propran valoron, ili estos pretaj rilati pozitive al aliaj kaj al propraj sentoj kaj sekvi universalajn modelojn kiel la „Kanta imperativo” kiun oni trovas en multaj religioj kaj filozofiaj sistemoj, nome ke oni traktu aliajn kiel oni deziras esti traktata. Necesas konscii ke kompreno pri alia kulturo kaj malsamaj kutimoj, sentoj ne venas nur pro komuna lingvo, kaj la esperantistoj konsciu la bezonon de specifa interkultura trejnado por konsciiĝi pri tio, kiel oni rilatu al personoj, kiuj apartenas al malsamaj kulturoj kaj havas malsamajn valorsistemojn.

Plurlingvismo

Bona ekzemplo de rezultoj kaj atentigoj estas la laborgrupo pri plurlingva edukado, kiu politiko aktuale viglas en Eŭropo kaj aliloke. La 20 kongresanoj el diversaj landoj, kiuj diskutis la temon dum tri kunsidoj, aprobas plurlingvecan edukadon kiel bonan metodon por disvolvigi internacian kunlaboradon, kiu mem kondukos al pli bona internacia konscio, tamen atentigas ke tiu plurlingveco rapide atingas siajn limojn pro lernkapableco, perdita tempo kaj kostoj. La tasko eduki al vera multlingveco estas evidente tre malfacile plenumebla, kaj en la praktiko provoj atingi uzon de pluraj lingvoj ofte kondukas al preferata uzo de unu el la gravaj ŝtataj lingvoj, kio kondukas rekte al diskriminacio kontraŭ la aliaj. Solvon al tiu problemaro prezentas Esperanto pro sia interalie propedeŭtika valoro por helpi lerni aliajn lingvoj. Tamen, por ke nia komunumo estu preta akcepti sian rolon tiurilate, necesas daŭre ampleksigi niajn laborfortojn, kaj disponigi pli da fakaj tekstoj utiligantaj la internacian lingvon.

Teknologio

Multaj parolintoj atentigis pri unu kerna fakto, ke tradicia instruado ne plu taŭgos por la 21-a jarcento. La rapida interdependiĝo de la mondo necesigas klerigon al tutmonda perspektivo, toleremo, kaj paco en la internaciaj rilatoj. Kaj en universitatoj kaj lernejoj gravas, ke la instruisto konsciu novan rolon kiel faciliganto de lernado. Tiu lernado povas kaj devas okazi diversmaniere, ĉu per tradicia instruado, viv- kaj laborspertoj, aŭ per utiligo de divers-specaj informretoj, ofte komputile bazitaj. Dum la lastaj tridek jaroj de la laboro de

93:3 IPR e 22

doktoro Helmar Frank pri la teorio kaj didakta praktiko de la perkomputila instruado, okazis grandaj progresoj. Brilaj kolorekranoj kaj sono estas pli allogaj, kaj la teoria pristudo de la lernprocedo ebligis ĉiam pli efikan taksadon de la rezultoj kaj ankaŭ plibonigon de la instruado por adaptiĝi al la plej efika individuigita lernado. La forigo de geografiaj kaj tempaj limoj en perkomputila kaj videa lernado ebligis kleriĝon de amasoj kiuj ne havus la eblecon partopreni en normalaj altlernejaj klasoj.

Klerigo kaj la Esperanto-movado

Kaj fine, ni ne forgesu la signifon de tiuj demandoj por nia Esperanto-movado. Ankaŭ pri tiu temo okazis viglaj diskutoj pri ĝiaj diversaj aspektoj, spronitaj unuavice de Rudi Hauger de Internacia Scienca Asocio Esperantista kaj poste de Stefan MacGill de ILEI. Ĉu ni subtenas niajn proprajn organojn kaj organizaĵojn kiuj kuraĝigas fakan agadon kaj klerigadon pere de Esperanto? Cu ni turnas nin eksteren por partopreni kun aliaj individuoj kaj organizoj kiuj iniciatis kaj prilaboras tiujn klerigajn demandojn kaj tendencojn kiuj maturigos la cirkonstancojn favore al serioza, senantaŭjuĝa konsidero de la solvo kiun post Jarcento de elproviĝo pretas proponi Esperanto? Ĉu ni konsciigos al la novaj lernantoj de Esperanto per la enhavo de niaj kursoj kaj lernmaterialoj pri la gravaj problemoj de la homa socio kiujn ili devos alfronti en la nova jarcento, ekzemple ekologiaj kaj homrajtaj? Kaj fine, ĉu ni havos la humilecon por konscii pri tio, ke ni ankoraŭ ne plensolvis tiujn problemojn en nia propra komunumo, sed ke tamen ni havu kaj la deziron, sindediĉon, kaj la kapablon pluevoluigi nian komunumon por montri al la mondo modelon kiu evidentiĝos ĉiam pli alloga, racia kaj necesa por kontentigi la bezonojn de nia nova morgaŭa tergloba socio.

Duncan CHARTERS

La plej ofta…

Internacia movada gazeto por aktivaj esperantistoj!

Aperas dusemajne, legata en pli ol 40 landoj Petu senpagan provekzempleron de:

LINGVO-Studio, pk. 87. H-1675 Budapest, Hungario

93:3 IPR e 23

— pàgina 15 del PDF —

Landaj Sekcioj de ILEI

en la jaro 1992 (informoj ricevitaj el la enketiloj kaj dum la Konferenco)

1. Albanio — Albana Esperantista Instruista Sekcio, AEIS. oni organizis plurajn kursojn en mezlernejoj kaj ĉe fakultatoj en kelkaj urboj; eĉ unu koresponda kurso; sekcio tenas kontaktojn kun la Instituto pri pedagogiaj esploroj kaj pluraj mezlernejoj kaj fakultatoj; oni ofte aperigas en la naciaj gazetoj artikolojn pri E-o kaj edukado; kelkaj publikaj prelegoj pri E-o; raportinto tre substrekas bonan kunlaboron kun la instruistoj pri la fremdaj lingvoj; sekcio tre proksime kunlaboras kun la kroata sekcio.

2. Aŭstralio — reprezentanto kvarcento da esperantisoj kaj nur kvar profesiaj instruistoj de aliaj fremdaj lingvoj kiuj instruas E-on; Somera E-lernejo en Adeleide. Siatempe ekzistis LS de ILEI, sed pro malbona opinio pri IPR ĝi ne funkcias, sed la reprezentanto jam trovis ses personojn pretaj labori, espereble la sekvan Someran Lernejon vizitos sekretario de ILEI kaj la afero estos findiskutita. Granda subteno de pluraj universitataj profesoroj, unu inter ili jam elspezis sufiĉe multe da mono por starigi bibliotekon ĉe la Universitato en Melburno.

3. Aŭstrio — LS de ILEI ne sendis informojn pri kursoj, ja oni scias pri tiuj kiujn ofertas IEM; cirkulero 1-3foje jare.

4. Belgio — LS de ILEI dum la jaro oni okazigis dekon da elementaj kaj mezaj kursoj en kluboj kaj kelkajn en bazlernejoj; nova sekciestro

5. Brazilo — LS de ILEI sume okazis 116 kursoj (elementaj 60, mezaj 40, superaj 10, koresponda 4, aliaj 20; membronombro plialtiĝis. Kunlaboras kun la Brazila E-Ligo kaj dum la naciaj kongresoj okazigas ekzamenojn; aperigo de informoj pri ILEI en la dumonata bulteno de E-Asocio de Sao Paulo; du fakaj kunvenoj dum la jaro (maje kaj oktobre) ;

6. Britio — Brita Asocio de Esperantistaj Instruistoj sesio dum la Brita Kongreso; kunlaboro kun la eduka komisiono de EAB; aperigas trifoje jare „Esperanto Teacher”; ekspozicio pri E-o ĉe lingvaj foiroj en Londono, Manĉestero, Edinburgo kaj Novporto; senpagaj kursoj, semajnfinaj kursoj, unusemajna kurso en Barlaston.

7. Bulgario sekciestro ne reagis, tamen ricevita mallonga raporto; diplomiĝis 10 studentoj en la fako Ingterlingvistiko en la Pedagogia Instituto de Vraca; ni esperas baldaŭ revigligi la agdon de la LS ETA,

8. Ĉeĥio — Pedagogia Sekcio de Ĉeĥa Esperanto-Asocio ne sendis informojn pri kursoj; planita seminario kaj preparo por la ekzamenoj nuligitaj pro la neintereso; serĉata nova sekciestro

933 IPR e 24

9. Ĉinio — Ĉina LS de ILEI ; okdeko da membroj; aktivis dum la fakaj kunsidoj de la 2-a Cina E-kongreso kaj 5-a Pacifika E-kongreso; ekzamensesio kun 36 sukcesintoj (22 elementaj kaj 14 mezgradaj); kelkaj informiloj preparataj; pri la ekzameno aperis nacilingva informo kaj pluraj E-lingvaj; du renkontiĝoj por la membraro

10. Finnlando — Esperanto-Ligo de Finnlandaj Instruistoj kursoj okazis plejparte en klubejoj, 4 elementaj kaj 4 mezaj; membroj partoprenis plurajn E-seminariojn en Somera Universitato; komence de oktobro kaj novembre gramatikaj, lingvaj kursoj, Seminario en Popollernejo de Lahti (A. Pettyn); gazetartikolo en ĉiuj numeroj de la informilo de la landa asocio; en la loka radio ili ĉiumonate gastas en Tampere; kelkaj libro-ekspozicioj en bibliotekoj, librobazaro.

11. Francio la sekcio ne funkcias; konferencano informis pri la kurso por 70-jaruloj; okazas kursoj ankaŭ en lernejoj, konversacia kurso en la sidejo de UFE.

12. Germanio ne venis ia ajn informo; oni scias ke GEJ organizas kelkajn E-kursojn por la junularo; konferencanino informis pri la Afrika agado, kie ŝi tre aktivas.

13. Hispanio bedaŭrinde ne venis informo de la sekciestro; trovita taŭga kaj preta persono por transpreni la gvidadon kaj plivigligi la agadon.

14. Hungario — Hungaria Asocio de Esperantistaj Instruistoj konstanta membro-nombro (ĉ. 60); finitaj trijaraj kursoj ĉe ELTE kaj ĉe la Pedagogia Altlernejo en Szombathely; kursoj en kvindeko da elementaj lernejoj, trideko en mezlernejoj, dudeko en universitatoj kaj altlernejoj; konkursoj por lernejanoj; renkontiĝo por instruistoj: Pedagogiaj Tagoj; aŭtune cirkulero al ĉiuj aktivaj instruistoj.

15. Izraelo oni ne havas informon pri la kursoj, ĉar eĉ se ili okazas, kursgvidantoj ne informas la Ligon.

16. Islando — – reprezentanto. Kvin membroj; kursoj ne okazas.

17. Italio — Itala ILEI Sekcio dudeko da kursoj en ĉiuj tri gradoj; seminarioj en Firenzo kaj Nuoro dum la Kongreso; ekzamenoj en Massa, atestilon de la Katedro de Itala Instituto ricevis 40 personoj; Livorono, loka katedro 12 kandidatoj, Pisa, ĉe la universitato 8; kontaktoj kun la nacia organizo de AEDE; informoj en nacia gazeto; partopreno en la Federalista Eŭropa Movado kaj AEDE por substreki la bezonon de E-o.

18. Koreio — LS de ILEI dekkvino da kursoj: fakultatoj 2, klubejoj 13; organizita vizito por la kursanoj al Japanio; pluraj kontaktoj kun diversaj instancoj rilate la ILEI-konferencon 794; dum la Korea E-kongreso en ?92 12 instruistoj kunvenis kaj pridiskutis venontan agadon de la sekcio; ĉijare denova renkontiĝo.

93:3 IPR e 25

— pàgina 16 del PDF —

19. Kroatio — LS de ILEI dek membroj; dudeko da kursoj plejparte en bazlernejoj kaj klubejoj, sed ankaŭ en junularaj centroj en kelkaj urboj, eĉ kie estas ankoraŭ danĝere; internacia ekspozicio de E-infandesegnaĵoj en pluraj urboj; eldono de romaneto „Gerda malaperis” kun adaptita vortlisto; decembre IE en Zagrebo; kunlaboro kun albana LS kaj helpo al ili; kontaktoj kun pluraj eksterlandaj kursgvidantoj korespondcele; publikaj ekspozicioj en kelkaj urboj; enkonduka seminario komence de la lernojaro; partopreno en la Pedagogiaj Tagoj de la Hungara Sekcio; redaktado de pedagogia paĝo en la gazeto de KEU; kelkaj informoj pri la agado ĉe la ŝtataj radio kaj televido.

20. Kubo la Asocio havas jam filiojn en 13 provincoj, nur unu ne; oni organizas E-kursojn dunivelajn, laŭ la intereso oni ofertas ankaŭ pliajn perfektigajn kursojn; kursoj daŭras 20 semajnojn, ĉiusemajne unu leciono; diversaj aranĝoj por la kursanoj; seminario por la kursgvidantoj, kutime unu jare, ĉijare du: unusemajna kurso por la jam spertuloj; al tiuj kiuj tamen ne posedas diplomon, oni donas pliajn lecionojn pri metodiko kaj kursofine okazas ekzamenoj. Alia kurso estas por interesuloj pri la instruado; al la kursgvidantoj oni sendas kopiojn de pluraj interesaj artikoloj, plejparte el IPR; prioritato de la Asocio estas tutlandigo de E-o.

21. Nederlando — Nederlanda Grupo de Geinstruistoj pri Esperanto, NGGE tri estrarkunsidoj kaj jarkunsido kun 15 partoprenantoj; studtagoj; la enketilo estis ne resendita pro la ŝanĝo de la sekciestro, nun respondecas la prezidanto, tamen oni deziras trovi novan personon; NGGE organizas sian internan enketadon kun pluraj informoj, bedaŭrinde el ĝi oni ekscias, ke pluraj ĉesis gvidi kursojn; kaŭzas problemon rilate al ekzamenoj, kiuj tre similas al IE, ke ne ĉiuj kursgvidantoj adaptiĝis al la novaj postuloj, leviĝis eĉ la demando, ke kursgvidantoj mem devus trapasi ekzamenojn; rigardante nombron de la partoprenantoj kaj sukcesintoj ĉe la ekzamenoj dum la lastaj 10 jaroj, rezulto iom ŝokas-falas; En la societo kies celo estas helpi al ĉinaj E-istoj partopreni E- aranĝojn, aktivas NGGE kun la celo ebligi al la ILEI-estrarano partopreni la venontjaran UK kaj ILEI-konferencon.

22. Norvegio — Norvega LS de ILEI dudeko da membroj; kvin klubaj kursoj elementaj kaj bazaj; ekspozicio dum la instruista foiro.

23. Novzelando — reprezentanto skribe reagis kaj promesis sendi la informojn iom pli poste

24. Portugalio — LS organizita kurso por infanoj kaj en klubejo.

25. Slovenio — LS de ILEI 5 membroj; sep bazaj kursoj: bazlerneje 3, klubeje 2, meza 1 klubeja kaj unu ĉe la ŝtata televido ene de teleteksto; seminario por instruistoj, organizinto: Slovena E-Ligo, 12 partoprenantoj; oni ne sukcesis starigi kontaktojn kun iu ŝtata

93:3 IPR e 26

instanco pro la ŝanĝo de la registaro kaj granda propagando de la angla lingvo; ĉiusemajna regula informado pri E-o kaj kursoj ĉe teleteksto.

26. Svedio — LS de ILEI regulaj kursoj en la Popollernejo de Kaŭskoga; tre proksima kunlaboro kun Sveda E-Federacio kaj Sveda E-Instituto; pere de la nacia asocio partopreno en la granda ekspozicio por pedagogoj, lernejoj, administrantoj.

27. Usono — Usona Sekcio de Esperantistaj Instruistoj 84 membroj; 44 kursoj: en elementaj-bazaj lernejoj 9, fakultatoj 6, aliaj 15, mezaj fakultatoj 3, aliaj 5, supera fakultato 2, aliaj 1, koresponda 3; aliaj en hejmoj, bibliotekoj, preĝejoj, eĉ pertelefone; metodika E-seminario SFSU; plejparte unuopaj ekzamenoj en diversaj lokoj, korespondado; prezento de hungaraj infanoj ĉe talentaj infanoj; E-sesio ĉe la Jarkongreso de la Amerika E-Asocio de modernaj lingvoj en Novjorko; bulteno de AAIE kvarfoje; pluraj gazetoj nacilingvaj informas pri E-o; ekspozicioj ĉe urbaj bibliotekoj; renkontiĝoj dum la jarkunveno ĉe la universitato de Kalifornio, temo: „Kion profesiulo scias, kion ne profesiuloj devus scii?”

28. aliaj sudamerikaj landoj tre modele agas Atiljo Orellana Rojas en pluraj sudamerikaj landoj kie li organizas Cseh-kursojn, li intencas viziti ankaŭ Afrikon. : Ĉi tie oni trovis la raportojn nur de tiuj sekcioj kaj landoj, kie ILEI havas reprezentantojn kaj nur se la koncernatoj raportis. La kompilinto dankas al ĉiuj kunlaborantoj!

Kompilis: Marija BELOŜEVIĈ

Esperanto-Centro en Slovjansk

En aŭgusto de 1990 en ukrainia urbo Slovjansk estis malfermita la unua ekssovetia privata supera lernejo — Internacia Instituto de Administro (IIA). Ĝia organizanto kaj posedanto, profesoro Fjodor Poddubnij perceptis ideon pri utilo de Esperanto en internacia entreprenado kaj komerco kaj subtenis fondon sub egido de IIA de Esperanto-Centro kaj enkondukon de la internacia lingvo en studprogramon de la instituto.

Nun en la instituto funkcias katedro de Esperanto, gvidata de profesoro Gennadij Ŝilo, en la katedro laboras dek instruistoj de la Lingvo Internacia. Pasintan lernojaron Esperanton devige lernis du mil studentoj de ĉeesta lernado. Ekde nova lernojaro ĝin devige lernos ankaŭ ses mil studentoj de koresponda lernado.

De la 20-a ĝis la 23 de junio 1993 Esperanto-Centro malavare subvenciita fare de F. Poddubnij organizis AIS-seminarion pri propedeŭtiko.

Adreso de la katedestro: Gennadij ŜILO, pk. UA-433206 Slovjansk

Adreso de la direktoro de Ukraina Sekcio de akademio Internacia de Sciencoj (UkrSAIS): Mikelo POPOV, UA-332440 Berdjansk, Melitopolska 4-12. Ukrainio.

93:3 IPR e 27

— pàgina 17 del PDF —

PENSOJ POST LA 41-a JARKONGRESO DE ELNA 16-20 julio 1993, West Hartford, Connecticut

1. Ciu lingvo devas esti la lingvo de iu komunumo.

2. Esperanto estas la lingvo de la tutmonda (aŭ «tergloba») komunumo.

3. En ĉiu komunumo oni devas eduki la loĝantaron pri la uzo de la komunuma lingvo

„4. Estas pli facile eduki la infanojn kaj junulojn uzi la lingvon ol eduki la pli aĝajn personojn

5. Se oni volus instigi la infanojn kaj junulojn lerni kaj fakte uzi la lingvon, tiuj infanoj kaj junuloj devus loĝi en komunumo aŭ komunumeto kiu vere uzas la lingvon.

6. Tre bona situacio okazas kiam la familio estas komunumeto kiu ofte kaj daŭre uzas Esperanton.

„7. Se infanoj kaj junuloj ne estas anoj de Esperanta familio, oni devas krei ĉiutagan Esperantan komunumeton en la klasĉambro aŭ alia medio de la infanoj aŭ junuloj. Sekve, la gvidanto de la komunumeto devus esti tre sperta Esperantisto kiu preskaŭ ĉiam uzas Esperanton en la komunumeto kaj kiu preskaŭ neniam uzas alian lingvon.

8. Se ne estus sufiĉe da spertaj Esperantistaj gvidantoj, eble per televido kaj moderna komunik-teknologio oni povus krei tutmondan kvazaŭ-komunumon, sed ĉe tio necesas ke la spektantoj ankaŭ partoprenu aktive, aŭ elektronike aŭ vidalvide kun aliaj spektantoj , por ke ili vere iĝu anoj de la kvazaŭ-komunumo.

9. Por instigi la daŭran lernadon de Esperanto devas ekzisti kelkaj vere valoraj spertoj per la uzo de la lingvo por la anoj de la koncerna Esperanta komunumo, kiel vojaĝado, tendarado, amuzado, kantado, komunikado kun foraj personoj, konatiĝado kun novaj amikoj, gajnado de novaj informoj, korespondado kun interesaj personoj kiuj uzas malsaman nacian lingvon, kaj tiel plu.

10. Rilate al la edukado de niaj infanoj kaj junuloj pri Esperanto, oni devas memori ke ili bezonas ne nur scipovon de la lingvo sed ankaŭ la ŝaton de la interna ideo de monda familio loĝanta kune kiel amikoj en nia tergloba komunumo.

Ronald J. GLOSSOP

ERARLISTO Bv. korekti eraran lingvo-uzon en la artikolo ”Lingvo-politiko en tri aziaj landoj” aperinta en IPR 92/2, p. 16, kie ”situita’ devus esti ”situanta” kaj «evoluita” devus esti ”evoluinta”. La redakcio pardonpetas.

93:3 IPR e 28

Rondvojaĝo en sudamerikaj landoj

Plena je entuziasmo kaj vigleco, meze de junio mi decidis komenci novan vojaĝon tra sudamerikaj landoj, celante diskonigon de Esperanto kaj ankaŭ plifirmigon tie, kie jam ardas niaj torĉoj.

Tarija, en Bolivio estis mia unua provo veki atenton pri Esperanto…sed, kiel komenci? Kiun kontakti en nekonata medio? Tiaj estis miaj demandoj al mi mem en la momento kiam mi planis mian vojaĝon. La respondoj venis de si mem, tute neatendite. Kunvojaĝanto, kiu sidis apud mi, multe interesiĝis pri la signifo de mia verda stelo, kaj de nia babilado survoje al Tarija ekaperis panoramo antaŭe entute eĉ ne supozita de mi. Li kontaktis min kun la estro de la Plukleriga Fako de la loka universitato kaj kun membroj de baha’a religio. En la universitato mi povis alglui informilojn pri Esperanto kaj oni aperigis sufiĉe vastan artikolon pri nia lingvo en la universitata revuo. Aliflanke, baha’anoj aliĝis al perkoresponda kurso de Argentina Esperanto-Asocio.

En Sucre estis forta intereso en la Fakultato pri Turismo, Lingvoj kaj Lingvistiko. Estis planita publika prelego en universitata ejo, tamen en tiuj tagoj la lando estis skuata de firmaj protestoj flanke de profesoroj kaj studentoj, kaŭze de kio oni fermis ĉiujn universitatajn ejojn por eviti fiagojn en ili flanke de ekstremuloj…kaj tiel, la prelego fiaskis. :

La Paz akceptis min meze de belega suna tago kaj neĝo sur la impona monto Illimani. Tie mi renkontiĝis kun la UEA-Delegito, doktoro Arze. Lia agado por Esperanto daŭre estas limigita pro profesiaj kialoj. Taksio jam atendis min por konduki min al flughaveno, kiam ĉe la hotela enirejo aperis virino demandante pri mi. Temas pri perua pentristino, el Tacna, kiu hazarde troviĝis en La Paz por turismi kaj tie aŭdis pri mia vizito. Tiel ekrealiĝus ŝia dejara revo: lerni Esperanton. La mallonga vojaĝo kaj posta atendado sufiĉis por klarigi iom al ŝi pri Esperanto, interŝanĝo de adresoj kaj, vere, por multe pli kreskigi ŝian intereson por nia lingvo.

Dum ĉi tiujvojaĝoj miaj, mi ĉiam portas stoketon da flugfolioj pri Esperanto kaj algluas ilin ĉe la hotela akceptejo. Tie mi indikas mian ĉambronumeron, kaj tiel plurfoje okazis, ke mi renkontiĝis kun esperantistoj, kaj alproksimiĝis al mi multaj homoj, kiuj interesiĝis pri Esperanto.

Koĉabamba estis ja inter miaj planitaj haltoj en Bolivio. Tie atendis min la membroj de la pasintjare fondita membraro de Koĉabamba Esperanto-Asocio (KEA). Jurnalo Opinion, redaktata en Koĉabamba, tamen distribuata naciskale, akceptis aperigi artikolon pri Esperanto, kaj tiel diskoniĝis multo pri la agado de KEA. Estro de la Lingvistika Fako de la Nacia Univ ersitato San Simon malfermis al mi la vojon al universitata publiko, permesante prelegon tie. Mi, do prelegis, emfazante, kial ni proponas internacian lingvon, kaj kial ni opinias, ke Esperanto estas taŭga por plenumi tian rolon. Membroj de la Studenta Centro multe kontribuis al diskonigo de la evento.

93:3 IPR e 29

— pàgina 18 del PDF —

Dum mia restado en Koĉabamba mi povis ĉeesti la kunvenojn de KEA. Tiam okazis renovigo de la estraro, la nuna prezidanto estas f-ino Rosario Cŝrdenas Ninez del Prado. Samtempe mi deziras informi, ke la nuna kaj nova posta adreso de KEA estas: Castilla 2550, Cochabamba; Bolivio.

La grupo decidis transpreni la taskon okazigi a 2-an Sudamerikan Tendumadon de Esperanto. Ĝi estos komuna aranĝo de Argentina Esperantista Junulara Organizo (AEJO) kaj la bolivia grupo. La Tendumado realiĝos de la 3a ĝis 9a de januaro 1994, kaj ĝi estas anoncata samtempe kiel la la Renkontiĝo de Boliviaj Geesperantistoj. Ĉi tio estas la unua paŝo en la vojo al la starigo de pli firma organizo mem en la lando.

La Tendumado okazos fakte ne en tendoj, sed en domo. La privata Universitato Univalle aŭspicios la eventon kaj pruntos studĉambrojn por niaj kunvenoj kaj ankaŭ la restoracion. La restadejo funkcios en apuda studenta hejmo je vere malaltegaj prezoj. Estas planata migrado tra la valo kaj por la plej aventuremaj okazos tritaga ekskurso post la Tendumado al El Chapre, ĝangala regiono. Tio kalkulos je gvidado de ekologo, kiu laboras en diversaj projektoj por daŭra konservado de niaj sudamerikaj arbaroj. Ĉiuj interesitoj povas sin turni rekte al la adreso de KEA.

De mia vidpunkto, ĉi tiu okazaĵo estas grava en la evoluo de la kunlaboraj rilatoj inter LS de TEJO kaj LA en Sudameriko. En momento, kiam nia Mercosur ekaperas kaj oni faras la unuajn paŝojn por la ekonomia kuna agado inter ĉi tiuj sudaj landoj, tutcerte Esperanto-organizaĵoj ne povas resti komplete for de tiaj historiaj paŝoj.

Santa Cruz de la Sierra estis mia lasta halto en Bolivio. Tie, la Plukleriga Fako de la Universitato NUR invitis min al gvidado de baza E-kurso en baldaŭa estonteco. Aliflanke, mi renkontiĝis kun baha’anoj, kiuj multe interesiĝis pri E-o kaj jam nun ricevas E-materialon por perkoresponda lernado.

Forlasinte Santa Cruz, mia sekva vojaĝcelo estis So Paulo, en Brazilo. Tie mi ĉeestis la 29-an Brazilan E-Kongreson, kie mi aktive partoprenis gvidante du seminariojn por la interesiĝantoj pri Cseh-metodo, gradoj A kaj B.

Grava kunveno efektiviĝis dum la Kongreso. Ok reprezentantoj de Landaj Asocioj, el Brazilo, Urugvajo kaj Argentino, kunvenis ‘por esplori eblojn pri konkreta kaj fakta kunlaboro inter niaj landoj. Tiam mi informis pri mia ĵus finita agado en Bolivio, pri la junulara Tendumado, kiel pliaj paŝoj en la sudamerika integriĝo. Estas planata kunveno en Bonaero dum pasko 1994 por reprezentantoj de LA en Sudameriko.

Post tiu Kongreso mi vojaĝis al Ribeirao Preto, malgranda industria urbo, situanta 319 kilometrojn okcidente de Sao Paulo. Tie okazis la Unua Semajno Esperantista de Ribeirao Preto, kiam mi gvidis bazan kurson por komencantoj. La kurso estis vere internacia, ĉar ni kalkulis je la ĉeesto de brazilanoj, italo kaj kubanino. Dum tiu semajno, la akademiano Geraldo Mattos gvidis matene kurson pri la historio de la E-movado kaj vespere pri E-gramatiko.

93:3 IPR e 30

Loka radiostacio, Tropika Radio FM, dum unu horo intervjuis la motoron de la Semajno Esperantista, nome Neusa Priscotin Mĉndes, la vicprezidanton de UMEA, doktoron Roberto Rezende kaj min. Mia intenco estis tuja forlaso de Ribeirao Preto post la finiĝo de la aranĝo tamen… dum la semajnfino okazis populara kurso pri homeopatio en Esperanto kaj portugala lingvoj. Mi restis pro tio kaj tuj poste devis komenciĝi la 49-a Tutamerika Kongreso de Homeopatio. Semajnfine estis jam alvenintaj la kongresontoj, kiuj multe interesiĝis pri Esperanto, kaj tiel mi akceptis resti plian semajnon por gvidi alian kurson por tia faka publiko. Dum la Homeopatia Kongreso staris budo de Brazila E-Ligo kaj eĉ en ĉiu kongresa teko troviĝis dokumentoj en kaj pri E-o, interesaj diskonigiloj en neesperanta aranĝo. Speciale plaĉis al mi la homeopatia terminaro trilingva: Esperanta, portugala kaj hispana.

En Ribeirao Preto funkcias modela Kultura E-Centro, ĉe la stacidomo mem, tiel, ke ĉiu vojaĝanto havas la eblon alproksimiĝi. Inda je mencio estas la Instituto Homeopatia Francois Lamasson, pro la meritoplena laboro favore al nia lingvo: tie funkcias E-departamento, ĉar oni instruas regule la lingvon al estontaj homeopatoj, kaj cetere, oni eldonadas la revuon „Homeopatia esplorado”, kiu estas dulingva (E-a, portugala).

Post tio, la Kultura Centro el Campinas akceptis min por prelego, kiam mi pritraktis la edukadon al niaj indianaj komunumoj. La grupo vigle aktivas en tiu laboro kaj ofte kunvenadas.

Mia lasta etapo estis urbo Baurŭ. Tie mi gvidis fulman kurson por la loka grupo kaj mi renkontiĝis kun kelkaj aktivuloj. Vere menciinda estas la laboro de Cliudia Pontes Amĉndola, kiu de jaroj zorge okupiĝas pri produktado de ludiloj por instrui E-on kaj nun ŝi jam kalkulas je vera arsenalo de tia materialo, kiun ŝi utligas kadre de siaj kursoj por infanoj.

Revene al mia urbo, nepra halto estis Bonaero, jam en Argentino. Tie mia kontakto kun la loka klubo naskis la ideon pri instruado dum la septembraj semajnfinoj. Tiel, do, mia agado en la instrua kampo ne ĉesas.

Du laborigaj monatoj plenaj je divexflankaj spertoj jam pasis; nun atendendas la sekvoj: gravas la naskiĝanta kunagado de niaj landaj organizaĵoj, kiuj nun serĉas iom pli strukturan kontakton, kaj la senpaŭza konigo de E-o en niaj landoj.

ker konstante antaŭenigi nian laboron por diskonigi E-on en Sudameriko, ni ja bezonas la konstantan malavaran helpon de nia tutmonda E-komunumo. Memoru, ke ĉe UEA nun ekzistas Fondaĵo AMERIKO, kaj vi povas ja sendi vian mondonacon al ĝi. Tio ja helpos en la realigo de diversaj projektoj en nia kontinento.

Atilio ORELLANA ROJAS Casilla de Correo 1428 RA-5000-Cordoba, Argentino

933 IPR e 31

— pàgina 19 del PDF —

Informoj el Togolando La klubo ESPERO de Anyronkope (vilaĝo en la sudo de Togolando) eluzis la okazon de ĉeesto de s-ro GBEGLO Koffi por okazigi kurson de la 12a de majo ĝis la 21a de junio 1993. Trideko da gejunuloj partoprenis; post trastudo de la libreto Zagreba metodo, 16 trapasis eĉ kurso-finan ekzamenon skribe kaj parole.

el raporto de Delfeno TIETTI

Aranĝo planata por neglektata celgrupo

Partoprenantoj de Printempaj Semajnoj Internaciaj, celitaj al familioj kun junaj infanoj konstatis, ke la ekjunuloj inter 12 kaj 16 jaroj estas neglektataj, pro tio oni planas okazigi apartan aranĝon por ili en la proksimeco de la PSI. Ĝi laŭeble similu al la ILEI-gimnazio: matene iom da instruado kaj posttagmeze adekvata libertempado.

Estas serĉataj geinstruistoj, kiuj aŭ tuttempe okupiĝus pri la gelernantoj aŭ preferos partopreni PSI-on kaj dum kelkaj horoj doni lecionojn al la ekjunuloj. Interesiĝantoj turnu sin al: Wolfgang Loose, Irisweg 12. DE- 59439 Holzwickede, T: 02301-6020

el Esperanto kaj instruado de AGEI

Subvencioj

The Norwich Jubilee Esperanto Foundation subvencias ĉiujare ĝis proksimume dek junajn britajn esperantistojn por vojaĝi al kongresoj, somerkursoj ktp. Ĝi povas ankaŭ disdoni premiojn al gejunuloj kiuj montras neordinaran Espe rantan lingvokapablon. Krome, ĝi povas

93:-33IPR e 32

subvencii britajn instruistojn de Esperanto kiuj deziras esplori instrumetodojn kaj intencas publikigi raporton pri siaj eltrovoj. Same povas esti subvenciataj junaj alilandanoj kiuj deziras vojaĝi en Britio por prelegi aŭ paroli neformale en Esperanto.

el Esperanto Teacher

Tutmonda Homaranista Adresaro

La mondkonata verkisto Umberto Eco diris: «Kompare kun aliaj projektoj de internacia lingvo, malantaŭ Esperanto estas iu ideologio, kio klarigas kial ĝi eltenis dum la aliaj fiaskis. Ekzistas Esperanta ”religio,, kiu igas homojn lerni kaj paroli la lingvon, dum ne ekzistas ”religio” de Volapuk aŭ de Ido. La anglan oni lernas nuntempe pro praktikaj kaŭzoj. Sed povas ekzisti ideaj instigoj kiuj decidigas lerni lingvon, kaj ili estas fortaj.» «Mi uzis la vorton ideologio en tre larĝa senco: aro de ideoj, de opinioj.»

Zamenhof skribis: «Lingvo internacia havas la celon krei inter la gentoj neŭtralan ponton en rilato lingva, la homaranismo volas krei tian saman ponton en ĉiuj rilatoj. La homaranismo estas nur plifortigita esperantismo, kaj ĉiuj tion ĉi sentas, kvankam ne ĉiuj volas tion ĉi laŭte diri.»

Info-Servo celas ebligi kontakton inter ĉiuj, kiuj interesiĝas pri homaranismo. Tial ni preparas Tutmondan Homaranistan Adresaron. Se vi deziras registrigi vian adreson en tiu ĉi adresaro, bv. sciigi vian adreson al: Info-Servo, Bismarckstr. 28,

D-35037 Marburg, Germanio.

KALENDARETO

Dec. 10-12. 42-a Kultura Semajnfino. Org. Sarlanda E-Ligo. Triŝtupaj kursoj kun K. Burgera, K. Barkovic, E. Borsboom; leksikologiaj, -grafiaj prelegoj de E-D. Krause. Apartaj porinfanaj programoj. Senpaga ĝis 26jaroj. Sarlanda E-Ligo, r.a. Querstr. 11.D—6607 Quierschied

Dec. 31.-Jan. 02. 3-a Mediteranea Konferenco de Esperantologio. Org. Esperanto-Ligo de Israelo kune kun Kooperativo de Literatura Foiro kun la aŭspicio de la Tel-Aviva Universitato. Ĉeftemo: Zamenhofologio. Tuj antaŭ la Konferenco okazos la tradicia jarkunveno de ELI. Esperanta PEN-Centro, Pf. 117. H-1581 Budapest

Jan. 4-9. 1994. Nov-Zelanda E- kurso en Auckland. Brian kaj Jackie Fox, 634 South Titrangi Road, Auckland 1007.

Jan.10.-22. Aŭstralia E-Somerkursaro en Adelaide. Kursestroj: V. Payne, Sh. Gradussov, M. Chaldecott, So Gilsu. Max Wearing, 30 Westbury Street, Hackney, SA 5059 Australia.

Jan. 17.-22. Aŭstralia E-Kongreso en Adelaide. v. supre.

Jan. 23.-febr. 03. Aŭtobusa kaj junulargasteja karavano de Adelaide al Melbourne, Canberra, Sydney, Surfers’ Paradise kaj Brisbano. vidu supre.

Jul. 23-30. Universala Kongreso en Seulo. Unua bulteno aperis.

Jul. 30. — 5. aŭg. 28a Konferenco kaj 3a Gimnazio de ILEI, Universitato Kangnam, Koreio. Pluaj informoj sekvos!

Kvara vigla jaro por la ekzamenoj

Sepdek naŭ sukcesintoj estas registritaj ĝis nun por 1993 en la ekzamenoj de UEA/ILEI. Ciuj sesioj okazis somere, kaj, kiel jam fariĝis kutima, en tri kontinentoj: julie en La Chaux-de-Fonds (Svisio, kun 6 elementaj kaj 7 mezaj sukcesintoj), en Sanfrancisko (Usono, 2 kaj 1); aŭguste en UK (Valencio, Hispanio, 2 kaj 6), IJK (Vraca, Bulgario, 1 kaj 1), Barlaston (Britio, 5 kaj 0) kaj Cengde (Cinio), 42 kaj 0. Septembre sekvis Sĉte (suda Francio) kun 1 kaj 5: sume 59 elementaj kaj 20 mezaj sukcesintoj. Cengde sekve iĝas la plej granda sesio ĝis nun, superante la antaŭan ĉinan rekordon de 36 pasintjare. Jarprotokolo, inkluzivonte sesion en Zagrebo decembre, aperos komence de 1994.

Ekde tiam atendeble funkcios nova ekzamena sekretario, prof. Ivan Bekavac-Basic el Zagrebo, filozofo kaj instruisto de la latina en medicina mez-lernejo. Malcentrigo pluiros sub la gvido de kontinentaj respondeculoj: s-roj Gbeglo Koffi el Togolando por Afriko (v.p.32), Orellano-Rojas Atiljo el Argentino por Latin-ameriko (v.p. 29-31) kaj nia vic-sekretario prof. Zhang Danchen plue por Azio. Sinprezenta artikolo pri tiuj novaj agantoj aperos en revuo Esperanto kaj IPR. Sesioj por 1994 estas jam petitaj de Brazilo, Finnlando kaj Ganao, aldone al la jam tradiciiĝintaj sesilokoj.

smg, aganta sekretario, IEK.

93:3 IPR e 33

— pàgina 20 del PDF —

INSTRUISTAJ KURSOJ

La tritaga kurso pri komunika instruado bazita sur la lernolibro Tendaraj tagoj sukcese okazis en la budapeŝta klubo ”Esperejo”’ fine de septembro. Dek du kursanoj el Hungario (ĉefe el la provincoj), Kroatio kaj Germanio vigle diskutis plej diversajn temojn — gramatikajn, didaktikajn, varbajn ktp. Plie ili devis plenumi donitajn rol-ludojn, kio estis preludo al la pli defia tasko mem verki kaj gvidi proprajn rol-ludojn. En grupoj ili devis kunlabori por krei instru-tabelojn kaj solvi praktikajn problemojn. Tio donas ideojn, kiel paroligi proprajn kursanojn.

Tamen la dua okazigo de la kurso en Poprad oktobre estis nuligita pro manko de partoprenantoj. ILEI planis por 1993 oferti 50 lokojn en instruistaj kursoj. Ofertinte kvar kursojn ĝi ja faris tion, sed nur tri kursoj realiĝis kaj altiris 3 -~ 12 — 12 = 27 kursanojn.

ALIROJ AL LA ITALA PARLAMENTO

Iniciatoj de la Radikala Partio en Romo rezultis en akcepto de parlamenta dekreto, kiu starigas komisionon por esplori la propedeŭtikajn valorojn de Esperanto kaj la valoron instrui ĝin pro siaj propraj meritoj. Pluraj el la komisionanoj estas mem esperantistoj. La parlamento asignis ok milionojn da liroj por la esplorlaboro, kiu devos atingi konkludon ĝis la mezo de 1994.

Alia pli frua propono pri instruado en elementaj lernejoj en kelkaj landoj (Valonio, Hispanio, Nordrejno-Vestfalio) estas revivigita kaj eventuale stariĝos, se partneraj lernejoj estos trovitaj.

ILEI proponis kunlabori en tiuj projektoj, precipe en la kursoj de instruista trejnado, kiun la dekreto specife antaŭvidas.

ESPERANTO-EKZAMENOJ EN BRITIO NULIGOTAJ

Plie al la komuniko en la antaŭa IPR, Esperanto en 1995 estos forprenita el la oficiala GCSE ekzamenoj — en la lastaj jaroj la nombro de kandidatoj variis inter 20 kaj 40. La solaj aliaj lingvoj kun tiom modesta klientaro estas la guĝerata kaj la ukraina, kiuj estas respektive forstrekita kaj -ota. La tria plej nepetata lingvo estas la pola, kun meze 200 kandidatoj jare, kaj tio estus la minimuma nombro, kiun Esperanto devus allogi por savi la ekzamenon. La brita sekcio organizis en oktobro tritagan kurson specife por pretigi kandidatojn, por altigi la nombron da sukcesintoj en la lastaj du jaroj de oferto.

VORTARO DEZIRATA EN LA REDAKTEJO! La redaktan laboron de IPR kaj Juna amiko kaj libro-pretigadon suferas pro manko de vortaro PV aŭ PIV en la klubejo Esperejo. Se sur breto aŭ en kolekto ie kuŝas neuzata aŭ ne plu bezonata ekzemplero, pensu pri la ebleco donaci ĝin al ILEI por faciligi nian laboron! Anticipan dankon!

34 e IPR93:3

Distanca Trejnado de Instruistoj

La speciala duobla numero 8-9 (somero 1993) de la itala fakrevuo Istuzione distanza (distanclernado) jam per 220 paĝoj atingis librajn dimensiojn. En la kvina jaro de apero ĝi arigas fakajn artikolojn el la tuta mondo, prezentas ilin per altnivela prestekniko kun koncizaj resumoj en la angla, franca, hispana, germana kaj Esperanto. La nuna numero prezentis la temon Distanc-trejnado de instruistoj (DTI), per la sekvaj kontribuaĵoj: ) Reneo Italio: Leĝo el 1990 malfermas trejnkursojn por instruistoj ĉiunivele en

universitatoj. Ĉar dubeblas la kapacito tie plenumi la bezonon, oni espl-

oras DTI-kursojn, kiuj jam havas du prototipojn (vidu p.1-8 de la nuna numero). ;

Argentino: Kiel instensigi dudirektan komunikadon en DTI.

Aŭstralio: Komparo de skriba-telefona kun vizaĝ-al-vizaĝa interago, konkludante, de DTI povos efike funkcii por granda parto de tuta kurso. Izoleco gravigas la rolon de DTI.

Kanado: Komputiloj kaj alt-teknologio en DTI.

Ĉinio: Rolo de satelit-televidaj kaj korespondaj kursoj de DTI.

Kolombio: Naŭ-semestra DTI programo pri lerneja inspektado. —

Francio: DTI por instrui pri la uz-teknikoj de vidbendoj en lingvo-instruado; superrigardo de DTI nuntempe en Francio.

Britio: Kazo-studo de Universitato Brunel; DTI estas sendube kostefika, sed ĉu ĝi sukcese trejnas instruistojn? Spertoj el Britio, Pakistano, Srilanko, Indonezio, Nigerio, Zimbabvo.

Honkongo: Ekspeansio de DTI prepare al la transformo de 1997.

Israelo: Komunaj stud-ĉambroj en lernejoj por DTI-instruistoj.

Hispanio: La 57 DTI-kursoj de la Nacia Universitato de Distanc-Edukado (UNED)); rezultoj de ĝiaj televidaj kaj teletekstaj kursoj. o

Srilanko: Centra DTI-programo por trejni sendiplomajn instruistojn.

Usono: Aŭd-skribaj komputilaj DTI-programoj por instruistoj en kamparaj regionoj; kursoj por instruistoj en Alasko (8592 DTI) pri edukado de handikapuloj kaj junuloj el minoritata kultura fono. — E

Turkio DTI por 130.000 elementaj kaj 54.000 alt-lernejaj instruistoj.

Por aboni aŭ pli da informoj, kontaktu d-ron Maŭro La Torre, kiu estas unu el la redaktoroj de la periodaĵo (adreso, p.ŝ).

kk kk o kork Kiel fidela hundo, Antonio Ruiz Negre (1938- ). Tradukis Adriĝn Manas Codes. 93p. Valencio, 1993. Ĉi tiu verketo ricevis ekster-meritan konatecon

inter la esperantistoj, ĉar ĝi estis distribuita senpage al ĉiuj aliĝintoj de la 78a Universala Kongreso en Valencio.

IPR93:3 e 35

— pàgina 21 del PDF —

Enhave la duakta komedio pri homaj sintenoj al riĉeco estas en ordo, la libro havas plaĉan aspekton, sed ne indas plue recenzi tion pro la mizera lingva nivelo, kiu igas ĝin danĝera en la manoj de lernantoj. Preterlasante la svarmon da preseraroj (krom unu, kiam kelnero prenas botelon kaj preparas trikaĵojn!) kaj centojn da mislokitaj aŭ mankantaj supersignoj (kompensataj iomete per ‘ŝportautomovilo’ kaj ‘ŝerĉis’, ekzemploj de gravaj mankoj estas:

Hispanismoj: konstitui, escenejo, preokupiĝi, renonco, tendre, ingresi, demontri, destino (por vojaĝcelo). Ĉu hispanismoj?: rujnigas, ripentante, ripiti, flarta, elpezi kaj elzpezi.

Transitiveco: kie la agado disvolvas; telefono kompletas la tuton; la nokto ne komencis; ĉu mi povas preti viskion; la konversacio komencas interne; nenio rekomencos; vi ŝanĝis neniom; ili [esperoj] realigas se ni volas; li haltiĝis; la skizo bezoniĝos lian intervenon; la paso de tempo sanĝiĝos vian opinion; vi povus interesigi lin; vi glaciiĝas min; vi surprizigas min; ni prokrastigis ilin; ni finigas la diboĉon ktp. La kunteksto nenie pravigas tiujn ‘ig’-ojn.

Misuzo de -N: tiom da hotelojn; vi estas la solan eblon de savo kiu la bonŝanco sendis al mi; la valutoj oni vendu; el la oficejo eliris neniun informon; ŝanĝante al festan tonon; mi havas kopiojn el kelkaj dokumento (kaj pluraj similaj misakordoj); estas aferojn, kiujn… (ripete -N kun ‘estas)), li trinkas unu fojo (ripete tiaj eraroj); por transporti ambaŭ-n, ktp…

Miselekto de vortoj: oferi/oferti; ŝargi/ŝarĝi; kunsenti/konsenti; feltoj/peltoj.

Stranga uzo de “el’: Memoru, ke el nun (ekde); mi mendis el li (de); …la koverton, kiun Rikardo forprenos el ŝi (Rikardo ne estas ĥirurgo!); tio plaĉas al mi el kelkaj viroj (9).

Stranga uzo de “aparta’: li iras al sofo kaj apartas el tie la manvalizon. …malfermas ĝin kaj apartiĝas cedante pason al Rikardo, Mi apartigos vin antaŭ ol morgaŭ el via politika brakseĝo. (kaj ripeta misuzo de ‘antaŭ ol!)

Stranga uzo de imperativo: mi avertos vin kiam mi bezonu vin, ktp.

Mikso adjektivo/adverbo: ĉio estas tre bone; ne estus grava, ke; estas bona trovi, ktp. Resume, averaĝe du/tri fundamentaj eraroj paĝe detruas ĉi tiun verkon; ILEI devas emfaze malrekomendi ĝin por kursa uzo, krom kun spertuloj sub ekzerco-formo ‘elsarku la erarojn’. Vi distriĝos je juvelaĵoj kiel: “Vi estas blinda, Bernardo, vi ne vidas pli eksteren ol viaj nazoj.”! Ni devas supozi, ke la CO de UEA kaj LKK-anoj permesis ĝian distribuon ne vidinte ĝin anticipe — pli rigora kontrolo necesas. Enurbaj esperantistoj bezonus du minutojn konstati ĝiajn mankegojn kaj nur kelkajn horojn levi ĝin ĝis almenaŭ akceptebla nivelo. Kadre de la UK prezentiĝis kaj eĉ skoliĝis bunto da iberia verka talento, kia domaĝo ke verkaĵoj de ili, zorge provlegitaj, ne povis trovi la vojon al la kongresteka regalo.

De vilaĝo al ĉefurbo, Gbeglo Koffi. Eldonis Fondaĵo Afriko de UEA, 1993. Historio de la malfacila vojo de inteligenta kampara knabo al scio kaj klero. Verkita en la sama freŝa kaj klara stilo, kiu markis la unuan verkon de Koffi, Mi vizitis grandan urbon. Mendu la nunan verkon de UEA: 8,10 gld, kun triona rabato ekde tri ekzempleroj.

Teorio kaj praktiko de lingvo-instruado, Mag. Irena Szanser, Varsovio. Eldonis ILEI, 1993. 174 paĝoj, ilustrita, firme bindita. Jen la unua nova baza metodika libro de post la apero de Rakusa antaŭ 25 jaroj. IPR mendis recenzon, kiu aperos en estonta numero. Koncize, ĝi havas tri sekciojn, la unua prezentas la historion de didaktiko, difinas bazajn nociojn kaj kognitivan edukadon; la dua sekcio estas la plej ampleksa kaj prezentas manierojn krei lecion-planojn, diskutas la rolon de la instruisto, la influon de lingva interfero ktp; la tria traktas psikologiajn faktorojn en la lern-procezo.

Prezo ĉe UEA kaj ILEI: 24 NLG. Ĉe UEA sesona rabato ekde 3 ekz. Ĉe ILEI 20 NLG ekde 3 kaj 16 NLG ekde 8 ekz. Por reform-eŭropanoj aĉetebla de ILEI por 600 hungaraj forintoj.

La libroservo de ILEI aperigis mendilon por siaj propraj verkoj kaj kelkaj interŝanĝe ricevitaj. La supra verko estas ricevebla laŭ tio (kun la menciitaj rabatoj). En tiu mendilo aperas erara prezo por la kvanta livero de Tendaraj tagoj ll, po 8 NLG anstataŭ 10 NLG. Por instigi nin ne erari denove, ni liveros je tiu pli favora prezo al mendantoj, kiuj uzos tiun mendilon ĝis la jarfino. Do, se vi mem ne abonas la revuon Juna amiko, trovu iun, de kiu prunti ĝin!

36 e IPR 93:3

SEKCIESTROJ DE LA LIGO

A Mezini, Rr. Maliq Muco, Pall. 50, ap. 3, Tirana i ;

eno: Horminta Kirkerup mus Fernandez (s-ino), Calle Cerrito 1249, Barrio San Martin, RA-5000 Cordoba, (Cordoba) ; Aŭstrio: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien Belgio: Raymond Wylleman, A. Vermeylenstr. 65, BE-8400 Oostende. Brazilo: Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11, BR-04106 Sao Paulo SP Britio: Arnold Pitt, Yew Tree Cottage, lvington Road, Leominster, Herefordshire HR6 8QD Bulgario: Ivanka pedago“ venrboo Sim kgnt LS 24 Sofia : Miroslav Malovec, Charkovska N ano Danchen, General Foreign Languages Dept., 29-34 North Part, Huazhong Normal University, keen homman Sko di io: Eve Otsa, Juhkentali , EE- allinn I

Ii lando: Synnove Mynttinen, Keskussairaalankatu 5 M 133, SF-15850 Lahti Francio: S-ino F. Drouard, Chalet Denali, Chemin du Thural, F-74920 Combloux. Germanio: Stefanie Tucker, Alatseestr. 14, DE-W-8900 Augsburg (eble ŝanĝota) Hispanio: Manuel L6pez Hernŝndez, Poŝtkesto 832, E-41080 Sevilla Hungario: Kovacs Marta, Ady E. u. 23-25/C, HU-1221 Budapest Israelo: Murjan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel-Aviv Italio: Catina pepi C.P: = [T-54100 Massa

Li as kaj forstrekota. a eene So din Su, Dept. de Ekonomiko, Universitato Kangnam, Kugali Kihung-up,

in-gun, Kyonggi-do 499-900 “ler Edenka Svetiĉie, Kroatia Esperantista Unio, Trg Burze 2, HR-41000 Zagreb Kubo: H. Jimĉnez, Vista Alegre 264 e/J.B. Zayas y Luz, Caballero, Vibroa, 11500 C.Habana. Nederlando: D. Luesken-Burger, Renderklippenweg 5, NL-8162 NC Epe (eble ŝanĝota) Nordameriko: Doroteo Holland-Kaupp, 5140 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, CA 93111-

1, Usono

I segio: Turnu vin al NEL, Olaf Schous vei 18, N-0572 Oslo 5 Pollando: p/a Silezia Esperanto-Asocio, ul. Dubois 3, PL-50-952 Wroclaw 17 s Portugalio: D-ro Antonio M.C. Coimbra, Rua Colonel M. Leitao 20.1 Esq., P-1700 Lisbon Rumanio: Angela Stoica, Platanilor 17 C ap. 4, RO-1900 Timisoara j Sanmarino: Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, RSM-43031 San Marino Slovakio: Anton Zacharias, Sobotskĉ namestie 6, 058 01 Poprad Slovenio: Sonja Tavcar, Liminijanska 6, SLO-66320 Porotoroz Sud-Afriko: vakas J “ Svedio: Bertil Andreasson, Sĉdra Rorum pl. 455, SE-242 94 Horby Svislando: Nicole Margot, Tour Grise 28, CH-1007 Lausanne Venezuelo: Prof. Juan Eduardo Bachrich, Apartado 70782, Caracas 1071 A. Zairio: Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zalre)

REPREZENTANTOJ DE ILEI Armenio: Lida Elbakjan, Moldovakan 26/2, kv. 52, Erevan. Aŭstralio: Max Wearing, 30 Westbury St, Hackney, SA 5069. Bangladeŝo: Sultan Ahamad, Factory Inspection Dept., 4 D.l.T. Avenue, Dhaka-1000. Centrafrika Respubliko: Luc Feidangai, B.P. 70, Bangui. 7 ; Ĉilio: Luis A. Vera, Isabel Riquelme 7115, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago. Hindio: Abani Halter, Jamboni, P. O. Bolpur 731204, W. Bengal. lrano: Mohammad Karamudini, P. O. Box 13445-747, Teheran. Iran. Islando: Loftur Melberg, Skolabraut 1, IS-220 Hafnarfjordur. Jugoslavio: Radojica Petrovic, Bul. Oslobodjenja 36, YU-32000 Cacak. Kostariko: Jorge A. Leoni de Leon, Apartado 7603-1000, San Jose. Litovio: Algimantas Piliponis, Karolinisiu 3-93, LT-2044 Vilnius. Niĝerio Godwin Oboh, University of Ekpoma Wan, llleh Box 62, Epoma Bendel. Nov-Zelando: 12C Herbert Gardens, 186 The Terrace, Wellington 1. Tanzanio: Mramba Simba, S. L. P. 1051, Bunda Mara. Togolando: Afantchao-Biakou Yao, B.P. 20225 Lome. | Ukrainio: Svetlana Fedotova, P.O. Kesto 88, UKR-253222 Kiev.

— pàgina 22 del PDF —

LABORKOMISIONOJ

Didaktikaj ludoj: Georges Sossois, rue du Basson 79, BE-6001 Marcinelle. Ekzamenoj: Elementa kaj meza niveloj : Sekretario ĝis fino de 1993: S. MacGill Supera nivelo: Sekretario serĉata. Prezidantaro: d-ro Till Dahlenburg plus du nomotoj de UEA. Eŭropa Komunumo kaj informado en pedagogiaj medioj: Edward Symoens, Putsesteenweg 151, BE-2920 Kalmthout (Heide); tel. (–32 3) 666 62 66. Gazetara servo kaj informado: vakas sed pretas kunlabori: Germain Pirlot, Steenbakkerstr. 21, BE-8400 Oostende; tel. (–32 59) 70 87 00 kaj Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien; tel. (–43 222) 36 86 29. Konkursoj lernejaj: Geza Kurucz, Nyiri u. 11, HU-6000 Kecskemet. Lerneja kontaktigo kaj statistikado: Provizore Budapeŝto plenumas. Ni traktas kun nova plenumanto en Usono. Statuto: Rob Moerbeek kaj Oene Hoekstra, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schooarl; tel. (4431 2209) 15 65. Terminologio: vakas UN-Jaro de la Familio 94: Glossop-MacGill

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ

UNESKO: (rilatoj de reciproka informado, kat. C): Place Fontenoy, F-75007 Paris. Reprezentanto de ILEI: Frangois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, F-75010 Paris

UEA: Universala Esperanto-Asocio, Nwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam.

IEI: Internacia Esperanto-lnstituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag.

KCE: Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds.

ECP: Esperanto-Centro Poprad, Sobotske nam. 6, 058 01 Poprad, Slovakio. Konto: 18431-563/0200 de Vŝeoecna ŭverova banka, Poprad.

KONTRIBUAĴOJ AL IPR

Kontribuaĵoj al IPR estu nete tajpitaj per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj, taŭga por OKR-enlego, aŭ surpapere prespretaj. Livero sur IBM PC-kongruaj disketoj (5,25 aŭ 3,5 colaj) bonvenas. Adreso de la redakcio sur la kovrilpaĝo. Bv. skribi vian nomon kaj adreson sur la manuskripto. Fakaj artikoloj prefere ampleksu 3 ĝis 8 presitaj paĝoj. Pedagogiaj novaĵoj, informoj pri edukaj aranĝoj, interŝanĝaj gazetoj kaj leteroj al la redakcio bonvenaj. Ni recenzas nur ricevitajn eldonaĵojn iel rilatantaj al edukado aŭ utilaj en instruado.

MEMBRIĜO AL ILEI KAJ PAGOJ POR ALIAJ SERVOJ

La membreco inkluzivas ricevon de kvar numeroj de IPR jare. Turnu vin al via landa sekcio, kiu fiksis kotizon en via propra valuto. Por pagi rekte al la internacia ILEI, skribu al la kasisto:

Kasisto de ILEI: B. Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 Hoĉrby, Svedio; poŝtĝirkonto 682117-7 (Stokholmo). Membreco kostas 80 svedajn kronojn en landoj sen sekcioj kaj 100 SEK en landoj kun sekcioj (la sekcio ricevos la diferencon). Pro altaj banko-kostoj, evitu bankĉekojn kaj internaciajn poŝtoĝirojn; taŭge plenumita Euroĉeko plej bonas. Alia pagmaniero estas al UEA:

UEA, Nwe. Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, pĉk 37 89 64. Klare indiku la celon de la pago kaj la internan konton de ILEI: ilek-a. Se rilatas al Juna amiko, uzu konton juna-I. Prefere informu senpere la kasiston de ILEI pri via enpago. Membreco 1994: 20 GLD en landoj sen sekcioj, 25 GLD en landoj kun sekcioj.

Hungara ILEI-sekcio: (adreso: tria kovrilpaĝo) akceptas pagojn en hungaraj forintoj (300 HUF) de reform-eŭropanoj por membreco kaj aliaj servoj de la Ligo. Konto: OTP Budapest XXII ker, fik 546-006891-8.

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

Driemaandelijks tijdschrift — Afgiftekantoor: Antwerpen X 4 Jarkolekto 23 — trimonata / 93

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj ILEI

Redaktisto: KOVACS Marta Vic-redaktisto: Stefan MacGILL

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Kovaics M., Ady Endre u.23-25 C H-1221 Budapest

IP R SD — 36-1-226-3602 (hejma, kun respond-aparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, -H32-3-234 34 00 l

— pàgina 2 del PDF —

ENHAVO

CHARTERS, d-ro Duncan, Mesasoypor 1999 kajplne se oo, 1 BARCSAY, Zsuzsa, Tekstoprilaborado por elformi produktivajn

komunikajn kapablojn. «II I AS SS ss esll 5) 28a ILEI-Konferenco; ĝisdatigaj INGI UAM «oal 9 o viuos =. = 133 Telegrame el Berlino: Raporto pri la estrarkunsido (mg) ………. 14 Kalendaro de pedagogiaj aranĝoj por 1994 (mbimg) ………Ĉ.ĈĈĴĴ 15 Deka Internacia Metodika Seminario en Estonio (bs) ……….. 17 Mendilo por Tendaraj tagoj kaj alliaj libroservaj varoj ……….. 19 Sinprezento de akrobata rolulo el la tria kajero de Tendaraj tagoj ….. 21 MacGILL, Stefan, Pesi du jarojn — de Voss ĝis Valencio ……… 23 Tra la sekcioj — Ĉinio, Albanio, Latin-ameriko (km) ………… 29 Ekzamenoj UEA/ILEI: Kvin jaroj da intensa laboro (ame) ms Ss SE E 31 ESTRARO DE LA LIGO

Prezidanto: d-ro Duncan Charters, 25 Elsah Hills Drive, Elsah, IL 62028- 9150 Usono; tel. 1-618-374-2453, fakso: 1-618-374-5122. Internet: charters(Qesc1.prin.edu. (Kunordigo, planado, rilatoj kun UEA kaj la movado, instruista trejnado).

Vic-prezidanto: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Berkay Ave., Jennings, MO 63136, Usono. Tel. (314) 869-2303. Eksteraj rilatoj, statistikado, instruado de infanoj.

Sekretario: Marija Beloŝeviĉ, Sveti Duh 130, HR-41000 Zagreb-Crnomerec, Kroatio. Tel. (38 41) 57 6092. Landaj sekcioj, membro-varbado, konferenca administrado kaj nefaka programo.

Kasisto: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 Hŭ6rby. Tel. (46 415) 501 52. Financo, konferencaj financoj. Membraro.

Vic-sekretario: Prof. Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., Huazhong Normnal Univ., CN-430070 Wuhan, Ĉinio. Azia agado, ekzamenoj en Cinio kaj Azio.

Membro: D-ro So Jinsu, Dept. de Ekonomiko, Univ Kangnam, Kugali Kihung-up. Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900, Koreio. Tel. (0331)281- 5500. Faks. (0331)281-3604. Universitata agado. Konferenco 1994.

Membro: D-ro Till Dahlenburg, Feldstr. 13, DE-19412 Brŭel, Germa-

nio.Tel. (49 38483) 528. Ekzamenoj, faka konferenca programo. Metodikaj seminarioj.

Estrara komisiito: Zsuzsa Barcsay, Bem Rakpart 25/B, HU-1011 Bud. i ; ; ; „ HU- apest, Hungario. Tel. (36 1) 201-2342. Gimnazio de ILEI. Servoj al instrustoj, trejnado de instruistoj. Ŭ Estrara komisiito: Stefan MacGill, Eso u 7 «‘, HU-1034 Budapest, Hungario. Eldonado

De la nova Prezidanto de ILEI… Mesaĝo por 1994 kaj plue

Duncan Charters, Usono

Jam duonjaron post la Konferenco de ILEI en Valencio ni pensu kune pri la perspektivo por la Ligo dum la nova jaro kaj la antaŭvidebla estonteco. Kion ni atingis kaj kie ni koncentru hiajn fortojn? Se vi atente tralegos la raporton de Stefan MacGill «Pesi du jarojn — Voss ĝis Valencio» (paĝoj 21-26), vi certe konscios kiom ni jam atingis kun la apogo de niaj subtenantoj per la fortostreĉoj de relative malgranda grupo de individuoj. Efektive, kiel atestis la ĉeestantoj de la pasintjara Konferenco, ni ŝuldas multon al nia antaŭa Prezidanto, kiu sukcesis antaŭenigi la laboron de la Ligo en la eldonado IPR, Juna amiko, Tendaraj Tagoj, en la instruado de pluraj seminarioj pri la situacikomunika metodo, kaj multflanka faciligo kaj efektivigo de la projektoj de la Ligo. Kiel ni konstatis en Valencio, tamen, necesas ke ni ne dependu de unuopa Prezidanta motoro por sukcesigi nian laboron, sed ke la respondecon ni kune prenu por la diversaj projektoj kiuj bezonas nian atenton.

Grandan amason da homfortoj ni por multaj gravaj entreprenoj ne bezonas, sed dediĉitecon, fidindecon, kaj inteligentan kunlaboremon jes. Tion mi deziras maksimume faciligi. “Dum Stefan daŭrigos sian laboron kiel komisiito pri eldonado, la Ligo mem reorganizas siajn respondecojn por daŭrigi ĝis maksimumo la impeton de la pasintaj jaroj. En marto kuniĝas pluraj membroj de la estraro en Berlino por pritrakti interalie tiujn organizajn demandojn, kaj mi invitas al ĉiuj, kiuj povas iamaniere subteni iniciatojn kaj daŭrajn servojn de la Ligo sin anonci al mi aŭ al la Liga sekretario, Marija Beloŝeviĉ. Ne ĉiuj povos iri al Koreio somere de 1994, tamen la ĉeestantoj povos atendi tre interesan programon. La Konferencon de ILEI gvidos (30-a Julio – 5-a aŭgusto) en la Kangnama Universitato nia vicprezidanto, Ron Glossop, kun la surloka planado de nia estrarano d-ro So Jinsu. D-ro Glossop, Stefan MacGill, kaj mi partoprenos frusomere la 25-jaran kursaron de la Ŝtata Universitato de San-Francisko, kaj ankaŭ tie ni konsultiĝos por antaŭenigi diversajn projektojn de la Ligo.

Agadprogramo

En Valencio, mi pere de skriba enketilo demandis pri la graveco de diversaj elementoj en la agadprogramo de la Ligo. Klare evidentiĝis, ke la lastatempaj iniciatoj de la Ligo kaj de ĝiaj kunlaborantoj estas utilaj kaj apogindaj, kaj ke ĉiu estas grava por nia laboro. Du sufiĉe novaj iniciatoj atentindas, nome la gimnazio de ILEI kiu okazis jam duafoje dum la Konferenco kaj la internacia printempa renkontiĝo de infanoj en Grĉsillon, kiu ripetiĝos ĉi-aprile. Ambaŭ ŝtopas mankojn en la disvolvo de alloga eduka kaj distra programo por flegi la intereson de junaj lernantoj de la lingvo. Antaŭ ol prikomenti aliaj gravajn agadkampojn, laŭ la necesa prioritatigo de nia laboro, mi menciu unu ideon pri kiu oni komencis diskuti dum la U.K. en Valencio, ideo al kiu oni ne

TC AS

=

IPR934 6 1

— pàgina 3 del PDF —

Kultur-klerigado

“Ni ofte supozas ke kiel esperantistoj ni jam pere de ellerno de nia lingvo kaj nia akceptemo de la komunika esakajioo de ĉiuj popoloj de reek kodojn staras en la unuaj vicoj de tiuj kiuj forigis aŭ flankenmetis siajn etnajn antaŭjuĝojn kaj ke ni ne spertas transkulturajn komunikproblemojn Ni tamen konstatis, kun la helpo de aziaj esperantistoj kaj observado de nia laboro kaj interagado fare de fakaj spertuloj, ke ni ne tro fieru pri niaj ĝisnunaj atingoj. Interpopolan kompreniĝon oni ne atingas nur per la uzado de komuna lingvo eĉ la nia, kaj per iom da bonvolo fare de ĝiaj pli aŭ malpli spertaj parolantoj. ;

Aliaj internaciaj organizaĵoj aparte atentadas specialan trejnadon – prenantoj, konsciante ke sen tio la celoj de la labaro ne Raki aŭ ĉu nia Movado bezonas gvidlibron, seminariojn por plikonsciigi la esperantistan popolon pri sia devo vere kompreni aliajn kultursintenojn el pli ol supraĵeca vidpunkto? Tiun demandon oni kredis grava, do ni komencos ĝin studi por la plifortigo de ILEI kaj de la laboro de la tuta Movado. Eksteraj observantoj supozas ke ni jam multe laboras en tiu kampo. Tamen kiom ni vere faris? Pripensinda afero. Mi invitas kunlaborantojn por esplori tiun demandon kaj fari proponojn por estonta agado se ni ne estas kontentaj pri la respondo.

Prioritatoj

Kiuj estu niaj nunaj prioritatoj? Nepridubeble grava aspekto de nia labor estas atentigado pri la valoro de la instruado o en la E Vm cioj lernejoj, kaj sekva kuraĝigado kaj subteno de iniciatoj tiurilate . Dum jardekoj ni celis organizi, kiam eble kun la apogo de oficialaj instancoj, internaciajn eksperimentojn por definitive demonstri la tiunivelan utilon de la instruado de nia lingvo. Kiel ni ofte kaj pravigeble asertis, la lernado de la internacia lingvo valoras propedeŭtike por la studado kaj akirado de poste lernotaj ako kos = kaj TUNI tiu aspekto tiel gravas por la favorigo de la

pinio kaj oficialaj instancoj ke ni dediĉ ĝi i i atenton kaj sakra ekploridon- i ETA AN

En Finnlando, kie en 1985 raporton pri la propedeŭtika signifo de nia li akceptis la eduka ministerio, la leĝo iin Laro la Siero de Fabelo kiel deviga lingvo se tion postulas la gepatroj. Parte pro la favora sinteno al tiu aspekto jam montrita de seriozaj lingvistoj kaj politikistoj, ELFI, la Esperanto Ligo de Finnlandaj Instruistoj, proponis ke dum la 1995-a U.K. en Tampere ni pritraktu tion kiel ĉeftemon de la tago de la lemejo. Krom tiu aspekto, la lingvo internacia demonstreble valoras en si mem kiel interkultura konsciigilo kaj internacia kontaktilo por element-lernejanoj. Sed kvankam Jam okazis tia eksperimenta uzo de la internacia lingvo kaj priskribo de la rezultoj (interalie en la verko de Edward Symoens eldonita antaŭ kelkaj jaroj de ILEI kaj en anglalingva esplorstudaĵo lastatempe publikigita en Usono de ESF, la Esperantic Studies Foundation), ni bezonas pli ampleksajn, pli rigore ellaboritajn kaj esploratajn studojn sub oficialaj aŭspicioj.

Ni vidu nun kelkajn (ne ĉiujn!) gravajn flankojn de nia nuntempa agado.

IPR93:4 e 2

Internacia lerneja eksperimento

La eblecon partopreni en tia oficiale aŭspiciita projekto ni povas havi jam en la nuna jaro, kaj tiucele ILEI kunlaboras kun UEA kaj aliaj organizaĵoj. Jam UNESKO principe indikis sian pretecon disponigi al tia eksperimento (sub la programo «Linguapax» por pacedukado) sumon de 25 mil dolaroj se ni kaj aliaj organizoj similan sumon kontribuos kaj se ni kapablos tion kunordigi. Se efektiviĝos tia projekto, ni bezonos realece, aldone al multaj volontuloj, kunlaborantaj instruistoj kaj klasoj en pluraj landoj, kunordiganton kiu povos al tiu projekto dediĉi kontraŭ salajro duonon de sia labortempo (t.e. 20 horojn semajne dum du jaroj). Necesos verki aŭ adapti la uzotajn materialojn, provizi gvidilojn, kaj organizi preparon de la instruistoj, kunlaboron de la klasoj, utiligon de jam disponeblaj rimedoj kiel tiuj de «Infanoj Ĉirkaŭ la Mondo» (San-Diego, Kalifornio), kaj kompreneble profesinivelan pristudon kaj taksadon de la rezultoj. Se vi mem estas preta kunlabori en tia projekto. aŭ se vi konas eventualajn kandidatojn por konsidero kiel kunordiganton, klasinstruiston, aŭ volontulon, bonvolu informi al mi aŭ al Mark Fettes, kiu prizorgas la projekton por UEA. Ĉu ni atingos konkretajn rezultojn nun aŭ en posta okazo, tiu ebleco montras ke ni devas esti preparitaj por profiti tiajn okazojn kiam ili sin prezentos, por ke ni povu montri nian pretecon kaj ankaŭ ke ni havas la necesajn financajn kaj homfortajn kapablojn por tion efektivigi.

Televidebla aŭ vidbenda kurso

Kiel raportas aliloke Stefan MacGill, ILEI kunlaboras kun IEI (la Internacia Esperanto-Instituto fondita de Andreo Cseh en Nederlando), kaj ankaŭ kun grupoj kaj individuoj en Usono kaj aliloke laborantaj por antaŭenigi la ideon krei por internacia uzo altkvalitan video-kurson.

Unu el la plej bonaj eblecoj estas esperantigo de la konata lingvoinstruserio «Muzzy» de la brita BBC, kiu jam vaste komerce vendiĝas en la angla, franca, germana, kaj hispana. Se tio estas realigebla (kaj ni ŝajne havas eventualan aliron al la rajtoj ĝin adapti), ne estus malebla taŭga adaptiĝo ankaŭ al Esperanto, kiel oni cetere faras por aliaj lingvoj. «Muzzy» havas plurajn avantaĝojn: la «roluloj» estas desegnitaj, ne vivantaj personoj kies dublitaj voĉoj tre rimarkeble ne kongruas kun la lipoj kaj kies vestaĵoj post kelkaj jaroj elmodiĝas. La «lando» ne estas identigebla kun specifa tergloba nacio. Kaj ĉio estas prezentita por grafike komuniki la signifon de la aventuro kaj konversacioj tute en la cel-lingvo (la lernota lingvo, do internacie uzebla). Fine kaj tre grave, kun favoro reagis al la programo diverskulturaj kaj diversaĝaj lernantoj. Sukcese ĝin ĝuis kaj profitis antaŭlernejaj infanoj ĝis plenaĝuloj, fakte la tuta homa aĝ-gamo.

Dua vojo (kaj unu ne malebligas alian) estas filmado kun esperantistaj roluloj, en esperantista medio prefere diversloka: ĉe Universala Kongreso, dum aliaj internaciaj renkontiĝoj kaj vojaĝoj, en esperantistaj centroj kaj hejmoj. La baza rakonto aŭ prezentado povus esti tute en la I.L. kun la ebleco aldoni klarigojn aŭ lecionan materialon en diversaj etnaj lingvoj por loka aŭ regiona

IPR934 e 3

— pàgina 4 del PDF —

uzado. En ambaŭ kazoj, necesus aldoni (por maksimuma efikeco) gvidlibron kaj suplementajn lernomaterialojn. Decidojn oni devos fari pri la celita aĝgrupo, ĉu por klasanoj kaj izolitaj lernantoj, kaj ĉu ĝi estu sufiĉe alt-nivela por prezentado ĉe loka aŭ nacia televido. Rimedojn ankaŭ por tio ni disponas en la Movado. Temas ĉefe pri tio, ĉu trans la landlimoj ni sukcese kunigos la

kreemon, financan apogon, homfortojn, kaj produkto-kapablon por realigi la projekton en ĝia plej dezirinda formo.

Instruista trejnado

Kiel vi konstatos de la raporto de nia antaŭa Prezidanto, la edukado kaj pluedukado de niaj instruistoj kaj instruantoj estis unu el la ĉefaj fokusoj de la pasinta jaro, kaj tiucele disponiĝis granda parto de la financaj rimedoj de nia Ligo. Malgraŭ tio ke ni ne povos ripeti la saman nivelon de financa subteno, mi tamen ĝojis konstati ke la kursoj kiujn ni ja okazigis ŝajne donis impeton al multaj aliaj ĉi-jare. En Usono, prepari instruistojn estos aparta fokuso de la instruado dum la trisemajna kursaro (27-a junio – 15-a julio: informojn petu de Cathy Schulze, 410 Darrell Road, Hillsborough, California 94010). De la 15-a ĝis la 24-a de julio denove okazos en Svislando intensiva prepariĝo por la ekzamenoj de ILEI/UEA ĉe KCE (Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds). Tion gvidos mia pasintjara kolegino en KCE Katalin Smidĉliusz, kiu tuj antaŭe gvidos kurson por prepari instruistojn ĉe la Franclanda centro «La Kvinpetalo» (7-a – 12-a julio, Centre Espĉrantiste, Rue de Civaux, F-86410 Bouresse). Samlande fine de la somero ripetiĝos la aranĝoj por instruistoj ĉe Kastelo Grĉsillon (21-a de aŭgusto – 3-a. de septembro: Kultura Esperanto-Domo, F-49150 Baugĉ). Povas okazi aliaj aranĝoj en Nederlando kaj en Poprad. Tiu plikonsciiĝo pri la bezono prepari pli bone la personojn kiuj okupiĝos pri nia instruado estas tre kuraĝiga, do mi esperas ke ĉiuj profitos la aranĝojn kaj maksimume subtenos ilin. Certe ni klopodos daŭrigi la ritmon en 1995.

Teknologio

La teknologio daŭre faciligas transnacian komunikadon kaj ĝeneralan klerigadon, kaj certe havos kreskantan rolon en la estonteco. Mi eĉ instruos kurson pri tiu temo somere en mia propra kolegio. Se ni mem ne utiligos ĝin, ni riskas preterlasiĝi de ĝi en la estonteco. Ni ne flankenmetu la eblecojn kiujn montris la vasta internacia uzado de komputilretoj (Esperanto estas ŝajne la unua lingvo, se ne ankoraŭ la sola, kiun oni efektive instruas pere de la usonbazita «Internet»-sistemo!). Perkomputilaj kursoj multon aldonos al la lingvoakirkapablo de izolitaj lernantoj, kaj jam montriĝis pli efika la alproprigo de Esperanto per hejmstudado kompare kun la lernado de aliaj lingvoj laŭ tiu metodo. Ni ne forgesu ke inter la instruistoj de la estonteco troviĝos multaj kiuj neniam vidos klasĉambron. Ĉu ni estas pretaj prepari ankaŭ ilin?

Konklude

Kun danko pro la subteno de ĉiuj, ni antaŭvidu bonan progreson en 1994!

IPR93:4 e 4

Tekstoprilaborado

por elformi produktivajn komunikajn kapablojn BARCSAY Zsuzsa (Hungario) Prelego dum la 7-a Internacia Metodika Seminario Poprad, 1989.

La strukturo de la kontribuaĵo estas jena: 0. Enkonduko PA Aj 11 Rolo de teksto en fremdlingvo-instruado kaj kriterioj de instruteksto 12 Algoritmo de tekstoprilaborado

2.1 Prezento de beletra teksto NNN ataj Cloraj : 22 Prilaborado de la teksto praktike, kun la seminarianoj, laŭ elektitaj ŝtupoj

ella algoriimaĉemo = W PZ 3. Konciza resumo, praktikaj konsiloj

0. „Praktiko faras la majtsron” diras germana proverbo; ”Praktiko nin instruas” oni diras en Esperanto. Tiuj proverboj estas ege aktualaj en lingvolernado, same kiel en sporto aŭ muzikado. Kiel pianon ludi ne sufiĉas koni nur muziknotojn, sed necesas ĉiutage kelkan tempon ekzerci sin en pianludado = diris ofte profesoro SZERDAHELYI — same tiel por havi evoluintajn komunikajn kapablojn en iu lingvo, ne sufiĉas nur koni la lingvajn elementojn, sed oni devas regule ekzerci sin en parola kaj skriba komunikado. Kiam li denombras la faktorojn de efikeco de lingvolernado, li starigas jenan vicordon: 1) motivado 2) antaŭkonoj de la lingvolernantoj 3) kvanto kaj kvalito de la ekzercoj 4) metodo. Do, ekzercaro kaj ekzercado estas pli gravaj ol la instrumetodoj.

En la ĉiutaga instrupraktiko ni kutime eliras el teksto, kiun enhavas la lernolibro. Jena kontribuaĵo volas unue prezenti en formo de prelego, kian algoritmon havas tekstoprilaborado en fremdlingvo-instruado, poste prezenti en formo de leciono praktike kelkajn ekzerco-tipojn surbaze de konkreta teksto.

La kriteriojn de instrutekstoj kaj la priskribon de la fazoj kaj varioj de tekstoprilaborado mi transprenas el hungarlingva metodika konsultlibro“, kun

elektado kaj adaptado al la lingvo Esperanto. 1.1 Kial estas grave eliri el teksto?

Teksto havas centran rolon en la lingvoinstruado, ĉar ; ; : e ĝi disponigas kontekston por ellernado kaj manipulado de lingvaj elementoj e ĝi estas kompleksa, informriĉa enhav-portanto

e ĝi estas elirpunkto de la semantigo

x DALNOKI FESUS, Andras: A nyelvoktatas-nyelvtanulĝs dilemmŝi ĉs ŭtvalasztasai: Egy

alapmodszer vazlata. [Dilemoj kaj vojelektoj de lingvoinstruado-lingvolernado: Skizo de iu baza metodo] Budapest, Akadĉmiai K. 1988. — 196 p. 16 cm.

93:4IPR e 5

— pàgina 5 del PDF —

e ĝi donas modelon nur surbaze de profunde analizita teksto havas sencon — fari alternadon de vortoj/esprimoj, resp. de strukturo — variigi stilon — ŝanĝi ĝenron ktp. e nur ĝi povas esti bazo de fidinda, sistema didaktika proceso e nur per ĝi eblas ekigi algoritmojn. Dum la ekzercoj ŝanĝiĝas la karaktero de la teksto, kaj fine je pli alta nivelo ni revenas al la origanala teksto kaj al ĝia originala enhavo.

Kia estas „ideala” lingvoinstrua teksto?

Dalnoki-Fĉsŭs citas la principojn de H. Sweet, laŭ kiuj la enhavo de ĉiu teksto estu klara, simpla, intima, serena; pro tio

—- konkreta, afereca/objektiva (kontraŭ abstrakta, subjektiva)

— ĝenerala, ĉiutaga (kontraŭ ekstra, individua)

— juneca (kontraŭ plenaĝeca, maljuneca) kaj enhave, kaj stile, do nek majesta, literatura, nek vulgara, slanga k.s. krome oni apliku ĉiujn atentokaptajn artifikaĵojn de la prestehniko.

„Konkreta” signifas en tiu konteksto, ke la roluloj konfrontas problemojn; ili devas elekti, decidi, orientiĝi; ili havu interesan karkteron; kaj estu klara kaj interesa, kion ili parolas inter si.

Plej preferataj, ŝatataj estas tekstoj, kiuj rakontas, analizas gravajn, interesajn eventojn, okazintaĵojn; humurajn-anekdotajn aŭ lirikajn, tehnikajn-kulturajn novaĵojn; laŭmodajn aktualaĵojn; mallongajn rakontojn; fabelojn, modernajn beletrajn fragmentojn aŭ landkonojn kun dialogoj, situacioj.

La kompletigaj legaĵoj estas samnivelaj kun la elirteksto, sed ŝanĝita estas la vidpunkto, alia la ĝenro kaj la tempo, renversita la kronologio; la teksto povas aperi en bildstrio, kun forlasoj, krome povas okazi intervenoj per demandoj.

. Paralelaj tekstoj raras en lernolibroj, kaj pretendema instruisto daŭre ĉasas adekvatajn tekstojn — konstatas la aŭtoro de la menciita libro. (Mi deziras ĉi tie alvoki la atenton pri lernolibro „Basic Esperanto Course” de C. PIRON, kiu ja disponigas tre fantaziariĉajn paralelajn tekstojn.)

La ideala teksto-longeco estas diskutata fenomeno. Se interesa, bone strukturita, bildiga, vigla, riĉa, informhava estas la teksto, la longeco ne kaŭzas problemon. Tamen, la ideala longeco dependas ankaŭ de la aĝo de la lingvo-

“lernantoj, krome de la gramatika kaj la leksika denseco (novaĵo) kaj de la stilo. Laŭ spertoj plej oportune estas, se post signifo-klarigo oni povas legi la tekston dum 3-4 minutoj, do ĝi havu 900-1200 silabojn, resp. 50-55 frazojn; al kiu oni povas starigi 14-15 paroligajn kaj 20-25 analizajn demandojn.

93:4 IPR e 6

Kriterioj por la denseco: instruteksto enhavu 2-3 gramatikajn novaĵojn, 34 sekundarajn formojn kaj — laŭ la aŭtoro 45-50 novajn vortojn, sed laŭ mia

opinio nur ties duonon.

12 La ĉeno de la teksto-prilaborado kutime estas tre mankhava — konstatas Dilnoki-Fĉsŭs —, plej ofte ĝi konsistas el komprenigo de la teksto, komenca konsciigo, fiksado en la memoro (tamen kun malmulte da aŭda, kia kaj motora demonstrado), — poste venas granda vakuo — kaj tuj — e la enhavo kaj konversaciigo. La aŭtoro donas multe plu kompletan ĉenon, kies tre koncizan kaj ne senmankan liston mi transdonas al vi:

Fazoj de la algoritmo

1. teĥnika — prepara o -; 2. profundiga res ks

3. individuiga 1. A signifo-malkovro (semantigo) gramatiko leksiko ; bildiga prezento de la temo en la cellingvo; vorto-listo B fonetika modelo kaj korektado ; ETO artikulado, songrupoj, intonado, akcento, paŭzo, fonodinamiko laŭ frazoj aŭ kelkaj frazoj doni laŭtan (= aŭdan) modelon kaj konscie alternigi kun korusaj ekzercoj C parolrapideco ENT en Eŭropaj lingvoj: 300-350-400 silaboj/minuto D esprimiva legado TEN E oratora legado: akompani la legadon per gestoj, mimiko: traduki la tekston al lingvo de movoj, por pruvi la teksto-komprenon per manifesto de movoj 2. F. kontrastiga legado — komenco de profundiga fazo: kontrastigo de

lingvaj agoj

G. plilarĝigo de la memortrako: post ekzercado de ĉiu unuo ni ripetu ankaŭ la antaŭajn H traduko parola laŭvorta/strikta sinkrona leĝera 3 sekva klariga-transforma komerca k.s. traktado resuma

de la cellingvo al la gepatra = E amio, celo: ne kontroli la komprenon, sed alproprigi tradukteĥhnikojn kaj signifo-variantojn

934IPRe7

— pàgina 6 del PDF —

I rapidaj tradukoj de la gepatra al la cellingvo el preparita, disponigita teksto J libera prezento sen libro aplikante la lingvajn kaj ne-lingvajn elementojn lernitajn 3. K formado de diversaj specoj de demandoj-respondoj

specoj:

934IPR e 8

a) ping-pong’ (1 demando:1 respondo) b) gamo de demandoj (2-3-4) la respondo devas esti kompakta, tio evoluigas la vortuman kaj la strukturigan kapablojn aperas la cerbumaj/rezonaj paŭzoj, karakterizaj al la konversacia stilo kaj la redemandoj, la transpontaj esprimoj (ja kie/kiel okazis…,„kio koncernas la duan demandon… responde al…) c) paralelaj demando-vicoj krom la agadoj-okazintaĵoj ni transiru al priskribaj kaj eksplikigaj demandoj demandi pri kaŝita enhavo de la teksto — fantaziigo d) disbranĉigaj demando-vicoj: al ĉiu demando de la ĉefa demando-vico starigi kompletigajn demandojn laŭ la intereso de la gelernantoj en kiu ajn direkto estas gvidebla la temo (ekzemple eliri de matena vestado kaj alveni al kutimoj, modo, komerco, higienio ktp.) €e) katalizatora demandovico: instigi la lernantojn respondi al unu demando per 2-3 frazoj, kompili alineon apliki konversaciajn parolturnojn, ekzemple: al tiu demando mi mallonge povus respondi, ke… nu, rilate al tio… pri tio venas en mian memoron, ke… konekse kun tio, mi deziras mencii… ktp. f) demando-ĉeno (ĉendemandaro) g) pridemandado h) intervju-demandoj rolantoj en demando-respondo: demandanto/j: instruisto, preparita lernanto aliaj lernantoj (ping-pong’)

respondantoj intepretanto protokolanto resumanto multe da roloj, abunda rolado — ĉu ne estas baza kondiĉo de sukcesa fremdlingvo-instruado? L kontinua rakonto de la enhavo per propra vortumo, strukturo konciza resumo transpreni rolon de la unuopaj figuroj kaj en unua persono singularo rakonti la okazintaĵojn rakonto de la enhavo kun individuaj epizodoj ŝanĝo de vortoj kaj esprimoj, idiomoj: sinonimoj, parolturnoj, stilistika ekzerco ‘ O ŝanĝo de situacio, stilo, ĝenro; kompilo de sekundaraj tekstoj ekzemple kiel vi rakontus la samon al infano, al avino, al juĝisto, al la reĝo, al ofcisto, geografo, teknikisto ktp.

za

Diversaj teĥnikoj

a) Distranĉi tekston laŭ alineoj — kunmetigi ilin per la grupo, pridiskuti la vicordon

b) ellasi el la teksto gravajn elementojn, frazojn, datumojn — kompletigi la tekston

c) rekonstruado de teksto: laŭŝtupe forviŝi el la teksto la formajn elementojn: interpunkciadon, gramatikajn finaĵojn, prepoziciojn, konjunkciojn/subjunkciojn; poste la adjektivojn, adverbojn, objektojn; per la restintaj predikatoj kaj dinamikaj subjektoj ni rekreigu la originalan tekston (tio evoluigas ankaŭ la memorkapablon)

d) pliampleksigo de teksto — doni 8-10 aplikendajn esprimojn por manipuli la tekston: direktigajn, argumentajn, finajn/konkludajn, prijuĝajn esprimojn, parolturnojn

e) pliriĉigo de la teksto — grizan, simplan tekston fari interesa, dinamika, bildiga, ĝuebla legaĵo

f) koncizigo, selektado — ekzemple fari mallongan gazetartikolon pri la temo

g) priskribo de antaŭaĵo kaj sekvo de iu bildo aŭ sceno

h) interveno kun skeptikaj demandoj

1) oponado, defendo

j) akuzo-defendo

k) diskuto

1) protokolado

934IPRe9

— pàgina 7 del PDF —

2.1 Jen mi prezentas tekston (ĉ. 415 silaban, 20 frazan), humuraĵon de hun-

gara verkisto KARINTHY [karinti] Frigyes, por plenumi kelkajn paŝojn en la algoritmo de teksto-prilaboraj ekzercoj.

La tekston vi trovas ne en originala kontin rigi la vicordon estas la unua tasko (=):

T2 Rezulte de reordigo de la alineoj ni ricevas la originalan tekston. Iu de la reordigintoj legu ĝin:

uo (v. sur la apuda paĝo). Resta-

Kiel Kolumbo eltrovis Amerikon?

Al la hispana reĝo venis en la kapon la ideo, ke Ameriko devas esti eltrovota. Li venigis Kolumbon kaj demandis lin: „Kolumbo, ĉu vi povas eltrovi Amerikon?” — „Jes, mi povas!” — aŭdiĝis la respondo.

Post kelkaj tagoj Kolumbo jam iris en la Ŝipon, tenante grandan ovon en la mano. Oni metis en la ŝipon ankaŭ la necesan provianton, kaj komenciĝis la historia ekspedicio.

Dum la tuta vojaĝo Kolumbo sidis en la kajuto kaj penis starigi sur la tablo la kunprenitan ovon. Post kelkaj semajnoj li fine sukcesis pri tio, kaj tuj la kapitano sciigis al li, ke Ameriko jam vidiĝas. „Mi scias — respondis Kolumbo —, ĉar la ovo jam staras.”

Nun la ŝipo direktiĝis rekte al la lando kaj post nelonge ili jam venis al la bordo de Ameriko. Sur la bordo staris granda amaso da indianoj. Kolumbo kun sia sekvantaro iris el la ŝipo, iris en boaton kaj remigis sin al la bordo, kie la unuan fojon en la historio li starigis siajn piedojn sur la Amerika tero.

Li proksimiĝis al la indianoj kaj demandis ilin: „Ĉu vi estas indianoj?” Kaj la indianoj respondis: „Jes, ni estas indianoj. Sed ĉu vi estas Kolumbo?”

Ricevinte jesan respondon, la indianoj paliĝis kaj ekkriis: ”Ho ve! Nun ni estas eltrovitaj!”

T3 Ni klarigu leksikon kaj gramatikon laŭbezone, mallonge T4 Ni korektu prononc-erarojn, se necese

T5 Sekvu oratora legado fare de volontulo, kun gestikulado T6 lu prezentu la tekston libere, parkere

T7 Demandu — respondu!

ping-pong’ ekzemple:

A~“mwu»

Kion oni metis en la ŝipon? La necesan provianton… gamo de demandoj, ekzemple: Kiujn trovis Kolumbo en Ameriko? Kion ili interparolis? Kial la indiĝenoj paliĝis? disbranĉigaj demandoj, ekzemple: Al kiu venis la ideo malkovri Amerikon? Kiu estis la hispana reĝo en tiu tempo?

93:4IPR e 10

Kiam li regis? Kiuj politikaj eventoj okazis samtempe en Eŭropo? Kiu estis la edzino de la reĝo? Ĉu ŝi havis rolon rilate al la ekspedicio? ktp. ktp. Kion Kolumbo tenis en la mano enirante la ŝipon? Kion ni scias pri la „Kolumba ovo”? ktp. Katalizatoraj demandoj (al unu demando du-trifraza respondo), ekzemple: Kiel komenciĝis la historia ekspedicio? aŭ Kio okazis, kiam la kapitano vidis, ke la ŝipo proksimiĝas al Ameriko? Pridemandadu Kolumbon! T8 Kiel rakontas la okazintaĵojn matroso al sia filo hejme? LM Kiel rakontas la historion Kolumbo al la reĝino?

Kiel Kolumbo eltrovis Amerikon?

Al la hispana reĝo venis en la kapon la ideo, ke Ameriko devas esti eltrovota. Li venigis

Nun la ŝipo direktiĝis rekte al la lan- : Kolumbon kaj demandis L

do kaj post nelonge ili jam venis al la bordo de Ameriko. Sur la bordo staris granda amaso da indianoj. Kolumbo

~ LI LI LI LI LI LI LI LI LI LI LI .

eo e 1 lin: „Kolumbo, ĉu vi povas

i iri i iris . kun sia sekvantaro iris el la ŝipo, :

LI LI LI LI LI LI LI , LI LI LI ai

eltrovi Amerikon?” — „Jes, mi povas!” — aŭdiĝis la respondo.

en boaton kaj remigis sin al la bordo, kie la unuan fojon en la historio li starigis siajn piedojn sur la Amerika tero.

meenmunnnnunmmmmnmmnmmnnmmmang

: Li proksimiĝis al la in- : dianoj kaj demandis ilin: ‘ „Ĉu vi estas indianoj?” : Kaj la indianoj respondis: : „Jes, ni estas indianoj. Sed ‘ ĉu vi estas Kolumbo?” l

Dum la tuta vojaĝo Kolumbo : sidis en la kajuto kaj penis starigi : sur la tablo la kunprenitan ovon. ‘ Post kelkaj semajnoj li fine sukcesis : pri tio, kaj tuj la kapitano sciigis al : Ricevinte jesan respon-

: 1 don, la indianoj paliĝis kaj : o: ekkriis: ”Ho ve! Nun ni ro! estas eltrovitaj!”

J

li, ke Ameriko jam vidiĝas. „Mi scias — respondis Kolumbo —, ĉar la ovo jam staras.”

Lossssnsennnenmnnnnmnmnmnnmnnnndlennnnnnnnnnmnnnnnmmmnmmmmmmmnd

presnenermmmnmmmmmmmmmemmpmmmmemmmmmmummemmmmmmmummmmummnmmmmmmmumesmmmus =-

: Post kelkaj tagoj Kolumbo jam iris en la ŝipon, tenante grandan; 10VON en la mano. Oni metis en la ŝipon ankaŭ la necesan provianton,; kaj komenciĝis la historia ekspedicio.

‘ Hi ‘ L

93:41IPR e 11

— pàgina 8 del PDF —

T9 Ni ŝanĝu en la teksto N vortojn sintagmojn, strukturojn eltrovi venis en la kapon la ideo provianto tenante grandan ovon en la mano kapitano iris en la ŝipon amaso la kapitano sciigis al li, ke Ameriko jam vidiĝas sekvantaro la ŝipo direktiĝis al… eltrovitaj

T 10 Kian tonon havas la teksto? — humuran Kio kaŭzas la humuron? — anakronismo, ŝanĝo de kaŭzo kaj sekvo. nereala situacio ktp. Kial ne povis la reĝo demandi: „Ĉu vi povas eltrovi Amerikon?” Kion povis raporti la kapitano al Kolumbo?

Cu la dialogo inter Kolumbo kaj la indianoj povis okazi (tiel)? Se ne, kial ne?

Ĉu indianoj paliĝas? Kial la indianoj diris „Ho ve!”? kip. TH Oponu rilate al kelkaj asertoj de la rakonto! T 12 Iu/j protokolu la oponadon-defendadon! T 13 Ni diskutu: Kiel okazis la malkovro de Ameriko efektive! T14 Hejma tasko: Skribu ŝip-taglibron! O Sendu raporton pri la malkovro de Ameriko al novaĵ-agentejo! T15 Ni aŭskultu kaj prijuĝu la protokolojn kaj la hejmajn taskojn!

,

3. Por trapasi ĉiujn ŝtupojn en la procezo de la tekstoprilaboro ne sufiĉas 3-4-5 instruhoroj, kiom kutime estas dediĉataj por unu leciono. Oni povas plilongigi la procezon kaj prilabori plurajn tekstojn samtempe kun iom da fazodiferenco.

| Ne necesas ĉiun tekston prilabori laŭ ĉiu vidpunkto, sed gravas, ke sume ĉiu maniero estu aplikata.

“Ne ĉiun fazon kaj ekzerco-formon devas ĉiu lernanto pri ĉiu teksto trairi, ni dividu la taskojn inter la grupanoj, sed ĉiu lernanto aŭskultu la aliajn.

“Ne ĉiujn taskojn ni devas plenumigi dum studhoroj, ja ankaŭ por la hejmo zi = taski la lernantojn. Sed raporto devas esti en la studhoroj pri la faritaj askoj.

Dum tiu ekzerco-ĉeno malkovriĝas fortaj kaj malfortaj punktoj en la komu-

nikaj kapabloj ĉe la lernantoj. Per adekvataj taskoj ni evoluigu la postrestintan kampon.

9341IPR e 12

28a ILEI KONFERENCO

Universitato Kangnam, Koreio 30a de julio – Sa de aŭgusto 1994 LKK-adreso: D-ro So Jin Su, adreso sur la dua kovrilpaĝo

Jen kompletigaj informoj ricevitaj el Koreio. Vidu la ĉefan informilon kaj aliĝilon sur la flavaj mezaj paĝoj de IPR 93/2.

Temo: Ĝi estas reformulita jene: ”La aziaj edukado kaj kulturo.”

Loĝado: Ciuj partoprenantoj uzos la saman loĝejon, kiu estas korecastila gastejo kun du specoj da ĉambroj — kun kaj sen litoj (supozeble surbambutapiŝa dormado laŭ korea stilo.) La ĉambroj havas proprajn necesejon kaj duŝojn. Principe du personoj okupos unu ĉambron. Kiu volas okupi ĉambron sola krompagos. La gastejo troviĝas 1 km for de la universitato, atingebla en 5-10 minutoj per ofta publika bus-servo.

Manĝoj: En Koreio hoteloj kaj gastejoj ne provizas matenmanĝon. LKK planas havigi al konferencanoj ĉiujn manĝojn en la universitata manĝejo. Ĉiuj manĝoj estas koreastilaj. Oni povas aĉeti panon (ankaŭ brunan), fromaĝon, fruktojn kaj similaĵojn en apudaj vendejoj.

Kotizo: Tio inkluzivas loĝigon, programon, ekskurson kaj tri manĝojn tage. Loĝantoj de okcidenta Eŭropo, Nord-Ameriko, Japanio, Koreio kaj Aŭstralazio pagos 150.000 ŭonojn, t.e. 190 USD, 370 NLG aŭ 1500 SEK.

Sola okuponto de ĉambro krompagos 60.000 ŭonojn (75 USD). Loĝantoj de aliaj mondpartoj ĝuos mildigon de 2099 (ekzemple 17.000 HUF en Hungario). Moralaj partoprenantoj estas bonvenaj kun siavola pago. Pri aliĝo kaj pago-

– vojoj vidu la mezajn flavajn paĝojn de IPR 93/2.

Programeroj: Partoprenontoj praktikos kaligrafion, koreajn lingvon, arton kaj kulturaĵojn. LKK planas okazigi altrangan metodikan programon speciale por koreoj kaj japanoj.

Gimnazio: Gia okazigo estas necerta. Sekcioj ricevos informojn rekte.

Alveno: Partoprenontoj bv. anonci sin al la ILEI-budo en la UK. Oni komune veturos al la konferenco aŭtobuse. Se iu planas alveni memstare, bv. kontakti d-ron So Jin Su (adreso, dua kovrila paĝo) anoncante vian alveturan direkton, por ricevi navigajn klarigojn.

Atentu, ke la konferenco ne okazos en la montar-regiona ejo prezentita lumbilde en Valencio, sed en la universitato de la urbo Kangnam ĉ. 30 km. sude de Seulo, laŭ la pli frua plano kaj kiel skribe anoncita en IPR 93/2. La loĝigaj informoj kaj prezoj tie donitaj ne plu validas, kaj la supraj anstataŭas ilin.

Por praktikaj kaj kulturaj informoj pri Koreio, kaj pri avantaĝaj flug-karavanaj eblecoj, vidu la januaran numeron de revuon Esperanto.

SERĈOJ EL SOĈI! En tiu rusa urbo ĉiuj triaj klasoj de mezlernejo N22 eklernis Esperanton ekde septembro 1993 kadre de internacia eksperimento; instruas Nina Piroĵnaja. Plia kvindeko lernas en urba klubo. Ili deziras korespondi tutmonde. Skribu al: E-klubo ‘Laro’, ab. jas. 913, RUS- 354000 Soĉi. Tel. (862) 99-72-281; Fakso: (8622) 92-04-45. Memoru, ke Juna amiko ĉiunumere prezentas kontaktojn el ĉiuj mond-anguloj!

IPR93:4 e 13

— pàgina 9 del PDF —

ESTRARKUNSIDO:

Telegrame el Berlino

Inter la 11a kaj la 13a de marto 1994 kunsidis la eŭropaj estraranoj de ILEI (d-ro T. Dahlenburg, B. Andreasson, M. Belosevic) kun du estraraj komisiitoj (s-ino Barcsay Zs. kaj S. MacGill). Sekcioj ricevos de la sekretario la plenan protokolon, sed la malfruiĝo de ĉi tiu IPR permesas almenaŭ maloficialan kaj eble subjektivan telegram-stilan raporton pri kelkaj ĉefpunktoj. Do, la estraro…

e trastudis postularon por la supera ekzameno, kiun verkis TD, kaj kiun ILEI prezentos al UEA post iom da ŝanĝoj, ĉefe por konsekvencigi ĝin kun la ekzistanta regularo.

e eksciis, ke UEA redonis al ILEI la taskon trovi du pliajn prezidantojn kaj funkciigan sekretarion por la supera nivelo, kaj ĝi plue serĉos tiujn.

e tralaboris proponon de MB pri internaj gvidlinioj por pli efika funkciado de la estraro, ekz. rilate al voĉdonado, observo de limdatoj kaj pli klara disdivido de taskoj. Klaras, ke la estraro devos repreni plurajn taskojn ĝis nun faritajn en Budapeŝto, kaj ke la rolo de la sekretario tiurilate devos signife fortiĝi.

e aŭdis, ke la jara spezaro por 1993 antaŭvideble havos deficiton inter 15.000 kaj 20.000 SEK, sed klara finkalkulo ankoraŭ ne estas konebla.

e eksciis plie de BA, ke la enhavo de Fondaĵo Szerdahelyi falis dum 1993 de ĉ. 30.000 SEK ĝis 5.000 SEK, sekve en 1994 eblecoj por stipendiado kaj subvenciado estas tre limigitaj.

e. ĝojis, ke instruistaj kursoj en 1994 povos okazi en KCE, Kvinpetalo kaj SFSU en San-francisko.

e. ricevis informojn pri la planata partopreno de ILEI (TD) kune kun GEA en la 18a Monda Kongreso de Lingvo-Instruistoj en Hamburgo fine de marto.

e informiĝis pri la konferenco en Kangnam (kiel vi ĵus faris sur la antaŭa paĝo — tiujn informojn cetere ni sendas rekte al sekciestroj pli frue ol la apero de ĉi tiu IPR). La kunsidojn de ILEI en Kangnam gvidos prof. Ronald Glossop, asistata de la sekretario. Pri la partopreno de estrarano prof. Zhang Danchen ILEI forte esperas kaj konkrete subtenas. Partopreno de la kasisto estas necerta. Ceteraj estraranoj certe ne povos ĉeesti.

e konstatis la neceson starigi elekto-ko-

14 e 93:4: IPR

misionon aŭ -iton por la rotaciaj estrar-elektoj en Kangnam, kie du estraranoj retiriĝos kaj almenaŭ unu ne rekandidatiĝos — komplikaĵo estas la necerta akiro de kvorumo en la komitato. Kiu volas proponi sin aŭ iun alian por la estraro aŭ kiel elekto-preparanton, bv. anonci sin!

e eksciis de BA pri glataj preparlaboroj por la 29a konferenco en Finnlando, kaj inspektis du proponatajn ejojn, ambaŭ tre taŭgaj kaj allogaj el ĉiu vidpunkto krom la preza! BA provos eltrovi malpli kostajn eblecojn antaŭ la fina decido.

e ricevis de SMG ekzemplerojn de Tendaraj tagoj Ill, rekte kaj preskaŭ ankoraŭ varmaj el la presejo.

e akceptis la proponon de la redakcio de IPR aperigi duoblan numeron 94/1-2 por rekapti la aper-ritmon.

e studis la artikolon de la antaŭa prezidanto (vidu paĝojn 23-28) pri laborfortoj kaj konstatis ĝian aktualecon kaj influon sur pluraj agad-terenoj. Konkrete pri la bezono por iuspeca (honorariata) Konstanta Konferenca Sekretario en ILEI, leviĝis la ideo ne okazigi konferencon ĉiujare, sed fari tion nur ĉiun trian jaron en loko, kie la organizado estos nepre firma, partopreno abunda kaj kvorumo certa. En la ceteraj jaroj okazu regionaj pedagogiaj aranĝoj (similaj al IMS) en diversaj mondpartoj, por tiuj multaj instruistoj, kiuj neniam povas vojaĝi al la UK. Tiujn foje organizu ILEI de-centre kun aktiva LKK (kiel la nunaj konferencoj), foje organizu iu E-Centro aŭ grupo de sekcioj, kaj la centra ILEI nur aŭspicios, donos fakan helpon kaj diskonigon sen multa organiza aŭ financa interveno. Oni konstatis, ke ligi la konferencojn al UK donas certan publikon, sed ĝi tendencas esti la sama publiko. Ĉiuokaze, tiu tuto venis nur al fru-diskuta fazo, nur post reehoj de la membroj kaj sekcioj ĝi eventuale atingos maturecon por decido (kaj statut-ŝanĝo!!)

La kunvenintoj gastis en kunveno de berlinaj esperantistoj, kie post sinprezentoj ambaŭflanke disvolviĝis vigla diskuto pri edukaj projektoj kaj prioriatoj. ILEI kore dankas al d-ro Dahlenburg pro la surloka organizado, veturigo kaj loĝigo, ankaŭ al li kaj s-ro Ulrich Becker pro la disponigo de tre konvena urbocentra kunvenejo.

Telegramis: smg.

MALOFICIALE ANTAŬKONGRESU EN USONO!

Elektu inter Esperanto-Klasoj kaj Ekskursoj:

«

8-16 julio – Universitato de Hartford, Connecticut Prezidanto: d-ro Humphrey Tonkin

Instruistoj: Spomenka Ŝtimec, Boris Kolker =

Proks. prezo: US$407 inkluzivas la klasojn, loĝadon en la universitato, du tut-tagajn ekskursojn al Novjorko kaj Bostono, piknikojn kaj programojn ĉe la universitato (manĝoj ne inkluzivitaj).

9-15 julio – San Francisco Ŝtata Universitato : Instruistoj: d-ro Duncan Charters, Stefan MacGill. Proks. prezo: US$487 inkluzivas la klasojn, loĝadon en la universitato, tri manĝojn tage, ekskursojn kaj abundan programon ĉe la universitato.

POST LA KLASOJ, ĉiuj iru al la Usona landa kongreso de Esperanto en Sacramento, la ĉefurbo de Kalifornio. La programo inkluzivas prelegojn, distraĵojn kaj ekskursojn, finiĝas en San Francisco el kie oni kune flugos al Seulo kaj la Universala Kongreso. La Kongresa Temo estas:

VENU, VIDU, RIDU, GOJU INTER NI.

Eŭropaj kaj Aziaj Esperantistoj povas uzi la tarifon “Vizitu Usonon” por flugoj ene de Usono, aŭ aĉeti ĉirkaŭmondan bileton. TWA kaj Konan Air vendas la plej malmultekostan kombinaĵon. Detaloj pri la klasoj, ekskursoj, kaj flugoj haveblaj de Esperanto Vojaĝ-Servo 6104 La Salle Ave., Oakland CA 94611 U.S.A. m 510-339-2001, Fax H510-339-6317.

BENELUKSE

i i ĉiuj – la 8a de La nederlanda sekcio organizos la ĉiujaran studo-tagon en sabato, : oktobro 1994 en la IEI-sidejo en Hago. S-ro Claude GACOND el Svislando arolos pri didaktika temo. es a La siers jkakci belga kaj germana sekcioj planas organizi frue en 1995 komunan porinstruistan seminarion apud ilia tri-landa punkto. Direktu interesiĝon pri partopreno aŭ organiza kunlaboro al la nova nederlanda sekciestro

= dk sajo (EI NGGE sciigas feb 94)

IPR93:4 e 15

— pàgina 10 del PDF —

PEDAGOGIAJ ARANĜOJ

Aprilo

23-1.05 Internacia Renkontiĝo de Infanoj, Kastelo Gresillon.

29.4-1.5. Homburgo. 43a Kultura Semajnfino de la Sarlanda E-Ligo. Enkonduka kurso gvidota de Barbara Jantzen. Kresimir Barkovic gvidos parolajn kaj legajn ekzercojn por progresintoj. Eddy Borsboom aranĝos stilistikajn kaj literaturajn ekzercojn. Inf: SEL, Querstr. 11, D-66287 Quieschied, Germanio, tel. 06897 6242.

Junio

6-10. Andrzej Pettyn gvidos E-kursojn por komencantoj kaj progresintoj en la somera universitato en Turku. Inf: E-societo, Tiina Oittinen, Puutarhakakatu 26 A 11, FI-20100 Turku. i

13-18. Naŭa kvarnivela Somera E-kurso kun speciala metod-lingvo-kurso por lingvoinstruistoj. Instruisto Georgo Handzlik. Inf. Karskoga Popola Altlernejo, gvidanto Lars Forsman, Fako 192, S-691 24 Karskoga, Svedio. tel. 0586-503 60, fakso: 370 77.

Junio/Julio

25-2.07. Didaktika seminario en Limanowa, Pollando. Inf. pola ILEI-sekcio, Hanna Kwasniewicz, ul. Wieniawskiego 10/48, PL- 43-110 Tychy; tel. 118 67 14. ki

27.06 – 15.07. E-kursoj ĉe la Stata Universitato en Sanfrancisko. instruos d-ro Duncan Charters, Stefan MacGill (kursotekstoj Tendaraj tagoj kajeroj du kaj tri) kaj Joachim Werdin, kun aparta emfazo al didaktiko kaj instru-teknikoj. Reginald Jaderstrom redaktos la kurs-bultenon. Info: Cathy Schulze, Esperanto-Informcentro, 410 Darrel Rd. Hillsborough, CA 94010-6710. Usono. (HdeE). (Vidu la vojaĝ-oficejan informon)

Julio

3-16. Somera Esperanto-Lernejo, Poprad. Inf. E-Centro de SEA, Sobotskĉ nam. 6, SK- 058 01 Poprad, Slovakio. (ripeto 7-20 aŭg.)

4-10 Somera Universitato kaj E-klubo Jyvaskylla. 27-an Someran E-studsemajnon, “diversgradan. Instruistoj kaj ekzamenontoj Zsuzsa Barcsay kaj d-ro Till Dahlenburg. Inf: s-ino Seija Kettunen, Keihasmiehenkatu 3, FI- 40630 Jyvaskyla, Finnlando. (HdeE).

7-12 Bouresse, Francio. Kurso por instruistoj, gvidas Katalin Smideliusz. Adreso: La

16 e 93:4: IPR

Kvinpetalo, Contre Esperantiste, Rue de Civaux, F-86410 Bouresse, Francio, tel. O10O- 33-49-428074. : ;

9-15. Eŭropa Esperanto-Festivalo, Budapeŝto. Inf. HEA, pf. 193, H-1368 Budapest, Hungario.

10-15. 30a Brazila Kongreso de Esperanto, Natal. Inf. Asocio Potigvara de Esperanto, Caixa Postal 291, BR-59001-000 Natal.

15-20. IMS, Tallinn, Estonio (v. p. 17-18).

15-22. Intensiva pretiĝo al la ekzamenoj UEAILEI kun prelegoj pri la metodiko de E- instruado. KCE, Svislando. Gvidos Katalin Smideliusz el Hungario..

23-30. 79a Universala Kongreso de Esperanto, Seulo, Koreio. (Inf. UEA)

30-6.08 50a Internacia Junulara Kongreso, Chonan, Koreio. (informoj de UEA)

30-5.08 28a Konferenco de ILEI, Kangnam, Koreio. (vidu p. 13).

31-5.08 Lingvokursoj por komencantoj kaj progresintoj. KCE., Svislando.

27.08-14.1O komencanta kaj 24.10-20.12 Progresinta kursoj en Karskoga, Svedio.

Aŭgusto S 1-10 Eŭropa Skolta Ĵamboreo, Dronten,

. Nederlando. Skolta Esperanto-Ligo organi-

zos partoprenan grupon. Samloke unu jaron poste okazos la Monda Ĵamboreo. Inf. Arie Bouman, Diesdreef 8, BE-9030 Gent, Belgio. (el La skolta mondo)

21.8-3.9 Esperanto Centro Gresillon, Kurso por instruistoj Adreso: Kultura Esperanto- Domo, Gresillon, F-49150 Bauge, Francio. Tel. O10-41-891034.

Oktobro

8an. Studotago de NGGE en Den Haag. (vidu la antaŭan paĝon).

23-28 Lingvo-kursoj por komencantoj kaj progresintoj. KCE.

Povos okazi tritaga instruista kurso en Budapeŝto aŭtune pri la uzo de la tria kajero de Tendaraj tagoj, se estas interesiĝo.

Por pli plenaj kalendaroj, vidu la martan numeron de revuo Esperanto aŭ la koncernan numeron de Heroldo. Eventoj regule aperigas informojn pri aranĝoj.

KCE en La Chaux-de-Fonds, Kastelo . Gresillon kaj Kvinpetalo en Francio, Monda Turismo en Bydgoszcz, EC en Poprad kaj pluraj aliaj okazigas aranĝojn tra la jaro. Petu iliajn plenojn programojn de ili!

Kompilis MBISMG

— pàgina 11 del PDF —

Konferencejo: La Unua Urba Gimnazio de Viljandi.

Konferenca kotizo: 20 USD aŭ ekvivalento por reform-eŭropanoj; 50 USD aŭ ekvivalento por aliaj. Tiun sumon, kaj tiun por la loĝigo oni pagu surloke.

Unua manĝo: 14a de julio, ĵaŭde, vespermanĝo. Lasta manĝo: 21a, ĵaŭde, matenmanĝo. Aliĝintoj kaj interesatoj ricevos informojn pri la seminaria adreso, atingeblo kaj programo. Eĉ se vi ne certas pri via partopreno, bv. anonci vin per la aliĝilo, kiu samtempe estas petilo por pliaj informoj.

LOĜIGO okazos diversloke; ĉu turisma hejmo (amas-loĝejo), enfamiliaj loĝejoj aŭ hoteloj, je tranokta prezo de 3 ĝis 15 USD. Manĝado okazos en restoracioj laŭ surloka mempagado. ;

VIZOJN bezonas ŝtatanoj de Belgio, Cinio, Finnlando, Francio, Greklando, Hispanio, Italio, Nederlando, Norvegio, Portugalio, Rusio kaj Svedio.

PROGRAMO: Kontribu-proponojn por la programo sendu al ILEI, D-ro Till Dahlenburg, Feldstr. 13, DE-19412 Brŭel, Germanio, tel. ( — — 49 38483) 528. Prezentaĵoj daŭru prefere ne pli ol 30 minutojn. Laŭeble kontribuantoj ricevos mildigon de la seminaria kotizo. Laŭeble kunportu E-lernilojn (librojn, kasedojn ktp.) por ekspozicio.

ALIĜILO / ANONCILO AL LA DEKA IMS

Sendu al: S-ino Barcsay Zsuzsa, Bem Rakpart 25 B, H-1011 Budapest, Hungario; tel. (— 36 1) 201 2342. (sendu samloke ankaŭ la apudan libromendilon, se dezirate)

NOMON CIE veron Sure kios fota nkat, o ask eas ske

Adreso:

DOKSON koe pu eietos Profesio: ĝ Naskiĝdato: Loĝigo: Hotelo/ Familia domo/ Turisma hejmo.

Nl deziras(dIVIĜĈAMDIOMKUN… sse, sedi eldonon svastiko = Mihavas apartan ‘dietan Delon, NOME;……..iesecen cis ekoseeekostoenskobeseborakonatesersresntibeso Mi estas handikapulo je movo/vido, sed kun iom da helpo mi estas memstara/ mi bezonas speciale: …… Mi deziras kontribui al la programo jene:

sssentesessenseesesessveseevesesesessvesvesoseseevessesseesseseseevesssssesvessscessenssesseseseessessseseesseeeseseesssessessesssas…

Ll Mi aliĝas al la deka IMS. Bv. sendi plenajn informojn.

0] Mi aliĝas al la intensa komencanta lingvo-kurso paralela al la IMS L] Bonvolu sendi al mi pli da informoj pri la IMS kaj la lingvo-kurso. Ll] Bonvolu sendi al mi invitleteron por akiro de vizo.

SUDSKTIDON 2 seka ka e Pato (mcan oleo Loka:…

18 e 93:4: IPR

LIBROSERVO DE ILEI Sendu al: ILEI, Bem Rakpart 25B, H-1011 Budapest, Hungario. (93/4)

Mi mendas la sekvajn titolojn: Kvanto Sumo Teorio kaj Praktiko de Lingvo-Instruado .(Mag. I. Szanser, 174 p.) 24 NLG/96 SEK (po 18 NLG ekde 3 ekz.)

La danĝera lingvo, Lins.36 NLG/1I505 SEK ……… Slovakia antologio (528p.) 0 NLG/80SEK …….. Anekdotoj pri famaj homoj (60p.) 13 NLG/ 50 SEK Spegulaj E-insignoj el Kievo. 2NLG/8SEK …….. Jarkolekto de Juna amiko por 1992. 8 NLG /32SEK … Jarkolekto de Juna amiko por 1993. 10 NLG /40 SEK Abono Juna amiko por 1994. 1I6NLG/SOSEK ……

(petu pri rabatoj por kvantoj kaj nacilingvaj kotizoj)

”Valoro de Esperanto” (Symoens, angle) 6 NLG/20 SEK

”Valoro de Esperanto” (Symoens, france) 6 NLG/ 20 SEK Sola en sunsubiro (Tvarozek 60p.) 6 NLG/18SEK ….. Ĉernobil (Ŝĉerbak) 389p. SNLG/24SEK ……… Impeto 91 (Progreso) 246p.6NLG/18SEK ……. SIMO: a Ser fui e az Ez ks KA UA EM e Subskribo: TDA ŬO e eed rek OKOS LA Icn e Eto

Ne antaŭpagu la mendojn. Ni sendos fakturon kun la libroj. Fakturoj estos en nederlandaj guldenoj kaj svedaj kronoj. Nederlandajn pagojn oni povas fari al la konto de ILEI, ilek-a ĉe UEA. Svedkronajn pagojn oni povas fari al nia kasisto. La fakturoj donos plenajn pag-detalojn. Niaj prezoj inkluzivas la surfacajn ekspedokostojn. Se vi volas aerpoŝtan liveron, necesos aldoni 3096. Ni petas pagojn ene de 30 tagoj de ricevo de lawaro. Bv. pacienci pri liveroj de Teorio kaj praktiko… ĉar la stoko kuŝas en Litovio, ne Budapeŝto.

Notu, ke la supra adreso ne estas tiu de la libroservo. Ni permesas al vi ĉi-foje uzi ĝin, nur pro la samfolia aliĝilo al IMS, por ŝpari al vi afrankon kaj apartan laboron.

SUBTENU LA LIGAN LIBROSERVON! NI ATENDAS VIAJN MENDOJN!

IPR 93:4 619

— pàgina 12 del PDF —

Gvidata promeno tra Tendaraj tagoj III

KIA ĴONGLADO!

Saluton! Mi estas aŭdaca akrobato! Mi aperas en la tria kajero de Tendaraj tagoj. Tie, mi vizitas cirkon kaj montras miajn mirindajn talentojn, ĉar mi serĉas laboron, kiel multaj homoj nuntempe. Mi devus facile ricevi postenon, ĉar mi estas tre lerta ĵonglisto. La cirkestro estas imponita kaj preta dungi min … ĝis …ĝis …nu, tiu estas alia rakonto … legu mem.

Mi estis taskita de la aŭtoro tie enkonduki la uzon de la -N finaĵo por indiki movon al. Vidu, mi prenas tason kaj metas teleron sur ĝin. Sur la teleron mi metas glason, kaj sur ĝin mi ĵetas arakidon.

«Tra la tuta libro, ni roluloj ĵonglas la situaciojn kaj la gramatikon, por ke la lernantoj kiel eble plej frue povu komuniki. Mi mallonge gvidos vin tra la tria kajero, kies baza situacio estas internacia Esperanta tendaro.

Komence, ni prezentas skriban komunikadon — kelkajn modelajn leterojn kaj poŝtkartojn, per kiuj la tendaranoj akiris siajn unuajn korespond-amikojn. Poste, restarigo de tendoj instruas la refleksivon, fabela parodio memorigas pri la uzoj de -ig-, vizito de mond-vojaĝantoj al la tendaro malfermas la mondon de la Pasporta Servo de TEJO. Tiam ni atingas mian parton de la libro: en la -ON kaj sur la -ON. Unue ni vizitas karton-fabrikon kaj butikon, due Iŝtvano prezentas kuir-receptojn, trie mi vizitas la cirkon, kie… ho, ve!

La uzon de -IĜ- oni montras per tendara ekskurso al ravino. Unue, necesas aŭskulti la veter-prognozon, por scii ĉu la vento mildiĝos, poste ĉiuj enbusiĝas, kaj la aventuro komenciĝas. La tendaranoj kanote trairas la ravinon, sed ĉiu surpriziĝas, ĉar … nu, legu mem!

Poste la fama spiono 005 kaj la ĉefo Z (konataj el la dua kajero) planas mision repreni la Unuan Libron de Esperanto el Volapukistano. Ni malkovras kelkajn aliajn sekretajn projektojn de Z, kaj fine ekscias, ĉu la misio en Volapukastelo sukcesos aŭ ne.

Laste, eksterteranoj vizitas la teron, kaj multaj NIFOj estas raportitaj. La tendaranoj informiĝas pri la Infana Kongreseto, la Gimnazio de ILEI, la IJK kaj UK kaj aliaj aspektoj de la esperanta mondo. Ne eblas rakonti pri ĉio, sed la lasta evento estas adiaŭa rost-festo apud la rivero.

IPR93:4 e 21

— pàgina 13 del PDF —

Kun 76 paĝoj, la tria kajero multe pli dikas ol la antaŭaj, ne tiom pro multa gramatiko, sed pro abundo da firmigaj legaĵoj kaj ekzercoj. Pro la pli varia kaj interesa enha- [ /, vo (kun roluloj kiel mi, ekzemple!) ajn-aĝaj lernantoj povos uzi ĉi tiun trian kajeron por progresiga kurso.

Sur la antaŭaj paĝoj vi trovos elpreneblan mendilon per kiu vi povos akiri la kajeron, kun rabato por kvantoj kaj por

samtempa mendo de la tri-kajera kompleto. “ I OTI Kaptu la okazon! Konatiĝu kun mi, kaj ek- PUNEO a MIR ZI

sciu, kial mi ne dungiĝis!

KALENDARO POR LA INTERNACIAJ EKZAMENOJ EN 1994 (elementa kaj mzza niveloj)

marto 31 – aprilo 4: Argentino. Informoj de la argentina sekcio.

majo 20-21. Zagrebo, Kroatio. Informoj de la kroatia sekcio.

julio 8-10. Jyvaskyla, Finnlando. Informoj: S. Kettunen, Keihasmiehenkatu 3, FI-40630 Jyvaskyla, Finnlando.

julio 23.-24, La Chaux-de-Fonds, KCE, Svislando. Kun preparkurso antaŭe.

julio 8-9, San-francisko, Usono. Informoj de la SFSU-kursaro (vidu informojn aliloke).

julio 25-28 Seulo, Koreio. Registriĝo en la kongresa mardo, skriba ekzameno ĵaŭde, parola parto vendrede.

aŭguste, Barlastono, Britio. Kontaktu la britan sekcion.

oktobro 8, Bruselo, Belgio. Informoj: kontaktu la belgan sekcion.

decembro 11-12 Zagrebo, Kroatio. Informoj de la kroata sekcio..

decembro 15-31. Accra, Ganao, kadre de la Tria Afrika Kongreseto. Informoj: de UEA pri partopreno, aŭ de Gbeglo Koffi, B.P. 13169, Nyekonakpe, Lome, Togolando.

Povos okazi ankaŭ en Brazilo sesio, preskaŭ certe okazos almenaŭ unu en Ĉinio, povos aldoniĝi sesioj laŭ la deziro, ekzemple en Budapeŝto aŭ en la IJK aŭ en la ILEI konferenco.

e Ni kore dankas al Kastelo Gresillon pro reago al nia lastmomente aldonita alvoko sur p. 34 de la antaŭa numero, pro la alsendo de PV kaj aliaj utilaj libroj. Ni pardonpetas pro la akuzativa spageto komence de tiu alvoko, kies kulpo ne povas esti la tiama neposedo de la vortaro! Tamen ni konstatas, ke nia mesaĝo estis komprenebla kaj komprenita! Al ili, kaj al alia privata donacinto de plia vortaro, ni kore dankas! J

e La Skolta Mondo, organo de SEL akiris novan redaktoron kaj grafikan veston. Ĝia numero 93/3 estis jubilea pro la 75-jara ekzisto de SEL. Pli proksima kunlaboro inter ILEI kaj SEL estus certe fruktodona. Kiu deziras ricevi specimenan ekzempleron de la bulteno kun listo de naciaj perantoj, bv. skribi al la redakcio: Anna Ritamŝki, Peltolvagen 6 B 36, FI- 20720 Abo/Turku, Finnlando.

e Aktivas esperanta grupo ankaŭ en la transnacia infana organizo La Communaute des Loupiots d’Europe. Informoj: Groupe d’action pour l’Esperanto, 123 rue de Royan, FR-16710 Saint-Yrieix, Francio

e Atingis la redakcio ankoraŭ unu propono pri ortografia reformo de Esperanto, de J.W. Yung kaj disvastigata el Tuluzo, Francio. Proponita estas lanĉo de bulteno kaj alpreno de deklaracio suplemente al tiu de Bulonjo en 1905. ILEI povas nur reemfazi sian taskon disvastigi kaj instruigi la laŭfundamentan Esperanton, kiel iniciatitan de d-ro Zamenhof, kaj tial povas nur malabrobe rilati al tiu kaj tiaj reform-projektoj.

22 e 93:4: IPR

Pesi du jarojn — de Voss ĝis Valencio Stefan MacGill, Hungario

La celoj de ĉi tiu artikolo estas unue pesi la atingoj j ĵ

| i gojn kaj mank = AEORGAKAA 1991 (Voss) ĝis aŭgusto 1993 (Valencio) kaj due skizi la perspektivojn por la tuja kaj pli fora estonteco, ĉefi i de financaj kaj homfortaj eblecoj. a =——=—~

Atingoj de la mandato Sekcioj: Novaj sekcioj akceptitaj en Albanio, Rumanio, Kroati j i kce ; „ Kroatio kaj Kubo. Reprezentantoj akceptitaj en Armenio, Aŭstralio, Islando, Tuoeelaĝo EL ELA A Seo Togolando kaj Ukrainio. Ĉiujara kompilado de sekciaj raportoj. Regula atento al sekciaj bultenoj altigado de la membro-nombro. .——— Financo: Ioma fortigo de la liga kapitalo kaj F ĵ i ni de j Fondaĵo Szerdahelyi — kvankam ĝis la fino de 1993 tiuj ambaŭ reŝrumpis, ĉefe pro iniciatoj de la ETI (ura = == ~~ — (kursoj, konferenco) en hungaraj forintoj or loĝantoj de Centra kaj Orienta Eŭropo. Subteno al la i i Seo Akiro de lasera printilo. 3 KEO ELA loo a amenoj: Vidu la apartan protokolon. Intensa tutmonda ofertad j trovo de nova sekretario por daŭrigi la elementan kaj mezan E is Kontinentaj reprezentantoj. Akceptigo de la regularo por la supera nivelo. Servoj al instruistoj: Katalogado de E-klasoj, trovo de nova komisiito por starigi datum-bazan trakton de tio. Okazigo de IMS en Litovio. Kunlaboro vr projektoj kiaj ”Infanoj ĉirkaŭ la Mondo”. nstruista trejnado: Ampleksa kurso en KCE en 1993 kun sti iataj . . . . end l partoprenantoj el help-bezonaj landoj. Pli modestaj kursoj en aliaj kelko i Konferencoj: Bratislavo 1992 altiris nekutime multajn konferencanojn kun aa alta kotizo ol kutime, kun zorga preparado de la faka programo, kaj de Tago de la Lernejo en Vieno. j lanĉo kaj ri ap ma kam eko, j ieno. Sukcesaj lanĉo kaj ripeto de Eksteraj rilatoj: Bona laboro en Usono, kun prelegoj j l ; ro e N oj en konfi (MLA k.a.) kaj aperigo de trafaj artikoloj en la faka Kreno KLON iu Eldonado: Transpreno, ampleksigo kaj fortigo de Juna amiko. Regula kaj p iparo akurata aperigado de IPR kun kvalitaj fakaj artikoloj kaj organizaj informoj. Aperigo de du kajeroj de la lernolibra serio Tendaraj tagoj, de la mem rr skalo = praktiko de lingvo-instruado de Magistro. Irena anser, pretigo de lernolibro Kunvojaĝu! de s-ro Paŭl i j E-S de nete enspeziga eldona ONTAS Ceda pio elmeto kris ovadaj rilatoj: Atingo en Valencio de rubriko Evoluigo en l ( as konto de UEA, entenanta rubrikon Znstruado. Kreskanta ligiĝo de ILEI al la 7 a 45 Era de IEI. Refortigo de rilatoj kun KCE. enerale: La starigo de modesta oficejo, akiro de aŭ aliro al maŝinoj necesaj por administrado kaj eldonado, kaj modesta komia kro

IPR93:4 e 23

— pàgina 14 del PDF —

Mankoj de la mandato

Sekcioj: Tro malforta kunlaboro inter la plimulto de la sekcioj kaj la internacia ligo. Ne-sufiĉo da pedagogoj oficiale instruantaj Esperanton inter la membraro. Nesufiĉa renovigo en la membraro.

Komisiitoj: Retiriĝo de tro da komisiitoj. Kelk-kaze ne-trovo de novaj.

Financo: La komenco de kreskante deficitaj jaraj spezokontoj. Foruzo de fondaĵaj kaj kapitalaj rimedoj por novaj agadoj (videbla post la mandato!)

Ekzamenoj: Pli da rimedoj bezonataj por fortigi la administradon kaj precipe por verki pli da testoj. Ne-trovo de du prezidantoj kaj sekretario kaj neplenumo de multa prepar-laboro por lanĉi la superan nivelon.

Servoj por instruistoj: Paŭzo en la kompilado de kontaktoj dum nova komisiito estis serĉata. Sistemigo de vizitantaj instruistoj, ĝemelado, oficialigo de instruistaj kursoj ktp. nesufiĉe progresis.

Instruista trejnado: Stipendiado kaj varbado por kursoj kun amplekso de tiu cn 1993 ne estas nun entrepreneblaj pro financaj kaj homfortaj kialoj.

Konferencoj: 1993 kaj 1994 elstarigas la malfacilaĵojn organizi konferencojn en ”foraj’ landoj kaj devigas la Ligon funde repripensi sian politikon.

Eksteraj rilatoj: La manko de kohera agado en Eŭropo. Ĉi tiu estas kampo kic kunlaboro inter la sekcioj kaj ILEI centre plej fruktodonus.

Eldonado: La longa prepar-tempo de eldonaĵoj, falanta labor-kapacito.

Movadaj rilatoj: Manko de fortoj por rilati intense kun centroj, asocioj, kiuj devus esti niaj aliancanoj.

Generale: La honorariado kaj ?oficeja” koncepto ne sufiĉe realiĝis kaj devis grandparte ĉesi fine de la mandata periodo. En ĝia lasta jaro, kaj eĉ pli severe tra la ok monatoj post ĝi, la manko de laborfortoj, kunordigitaj en iuspeca ‘oficejo”, suplemente al la streboj de unuopaj estraranoj kaj komisiitoj, pruviĝis ĉiam pli limiga kaj grave bremsis la agadon de la Ligo sur preskaŭ ĉiu kampo. Labor(mal)fortoj do ĉefrolos en la sekva analizo kaj

vizio por diversaj estontecoj.

Tiu pritakso, kaj ĝia resumo en la apuda tabelo, restas tre subjektiva, kaj eble preterlasas agadojn en aliaj mondpartoj nesufiĉe konataj al mi. Gi ne provas inkluzivi enlandan laboron de niaj sekcioj.

Revoj kaj imagoj por iuj estontecoj

La apuda tabelo provas priskribi kaj kvantigi tri statojn. Unue, la nunan staton de la Ligo, due la staton, kiun ni celis kaj parte atingis tra 1992-93, kaj laste, tian staton, kiun ILEI devus atingi, por adekvate roli kiel la ĉefa aganto por la movado sur la eduka kampo. Tian staton ĝi neniel atingus proprarimede, ĝia atingo dependus je kreskanta konsciado en la tuta movado pri la ŝlosila rolo de instruado de Esperanto, kreado de modernaj lerniloj, kohera instruista trejnado, kaj preteco je signifa skalo investi en tio,

Supre en la tabelo la monaj ciferoj estas en svedaj kronoj, sube la homfortaj mezuroj estas hom-horojljare. La maldekstra cifero prezentas honorariatajn horojn, la dekstra volontulajn.

24 e 93:4: IPR

A) Ze

= PERA LL

RUBRIKO NUNA SITU CELITA (92-93) | PERSPEK ACIO (1994) CELINDA (995) | TIVA (1998?) J araj enspezoj 78.000 SEK 100.000 SEK 160.000 SEK Jaraj elspezoj 90.000 120.000 180.000 Negativa saldo – 12.000 – 20.000 – 20.000 Investo movada 16.000 20.000 50.000 Membro-kotizo 80 120 150 Kapitalo FFond. | 145.000 200.000 400.000 Honorarioj ĝen. 1.000 5.000 20.000 Honorarioj JA 2.500 8.000 10.000 Honorarioj sume 3.500 13.000 30.000 25 de enspezoj 4 Dp 13 90 17 Do 99 de kapitalo 390 69 1 Plentempe pagataj e Eu a cu Pagataj horoj/jare 400 1600 4000 Ne-pagitaj-estraro 600 .800 800 —komisiitoj, LKK 250 500 800 —sekcioj por ILEI 50 200 500 Ekzamenoj 50 – 100 150 — 100 500 — 200 JA, administre 90 – 60 150 – 100 200 — 100 JA, redaktado 70 4 40 150 — 100 300 — 100 IPR 100 4 100 150 — 100 500 — 100 Instruistaj kursoj 20 150 150 — 100 500 -4- 200 Aranĝoj 20 150 150 –300 500 — 400 Libroservo 10 – 50 DUE.» 200 — 200 Libro-eldonado 10 — 100 150 — 400 300 — 400 Subteno kom-rest| 10 — 50 100E250 100 — 100 Generala admin. 10 – 50 250 — 100 500 — 100 Eksteraj rilatoj 10 50 150 1 100 400 — 200 Tan Sue” 400 — 900 1600 — 1500 4000 –2100

IPR93:4 e 25

— pàgina 15 del PDF —

Kiun nivelon da agado oni rajtus atendi el la tri hipotezaj kazoj de nia tabelo? Sube mi provos skizi tion.

Trajtoj de la nuna situacio:

Ni havas denove modestan spezokontan deficiton kun preskaŭa malplenigo de la Fondaĵo Szerdahelyi, kiu negative influas la kapitalon. Ni havas egan laborfortan deficiton, kiu bremsas sur plej diversaj kampoj. Honorariado estas nun kvaronigita (restas nur por la redaktado kaj administrado de Juna amiko, iomete por IPR kaj gutetoj por aliaj laboroj). Tio devos resanigi la financan staton por 1994, Feliĉe, instruista kurso de ILEI okazos denove ĉe KCE, sed sen la suipendia parto. Pliaj aktivuloj de ILEI kiel unuopuloj kontaktis E-centrojn kaj gvidos kursojn. Vi klare sentas la laborfortan problemon ĉe IPR, kiu ne havas alian eblecon ol malfrui. La estraro devos fronti la eblecon en 1994 aperigi nur tri numerojn por rekapti la ritmon. La nuna verkanto, vic-redaktoro, povas dediĉi apenaŭ la trionon de la antaŭa tempo, kaj sentus la neceson demisii el tiu posteno. Tio tamen ne havas sencon, ĝis alia kunlaboranto aŭ solvo troveblos. Juna amiko aperadas regule, nur pro grandaj fortostreĉoj; nuntempe okazas temporabaj investoj en varb-kampanjo kaj komputiligo de la administrado. La eldona fako havas multajn projektojn, sed cblas atendi ne pli ol aperigo de unu cent-paĝa libro jare. Eksteraj rilatoj en Eŭropo nc estas trakteblaj sisteme.

Faka preparado de aranĝoj kiel IMS kaj la Gimnazio estas farata centre, sed la realigo ofte dependas kritike je surlokaj volontulaj fortoj. Valencio kaj Seŭlo montras la neceson por pli firma centra konferenca administrado. ILEI staras antaŭ dilemo: ĉu atendi kompletajn informojn kaj aperigi la informilon tro malfrue, ĉu aperigi ĝin ĝustatempe, sed kun informoj, kiuj poste pruviĝas neĝustaj? Ciam restos la neceso dependi je la bonvolo kaj laboremo de la surloka teamo, sed necesas en ILEI homo preta investi multan tempon (estrarano aŭ honorariito) en atentigo pri la konstantaj bezonoj kaj limdatoj, pritasko de la lokaj eblecoj, elekto de taŭga ejo, fikso de buĝeto ktp. ktp. Manke de tiu homo, ILEI devos rezigni pri la politiko sekvi la UK ĉien en la mondo, kaj limigi siajn konferencojn al tiuj kelkaj mondpartoj, kie loĝas estraranoj aŭ funkciuloj aŭ kie la organizado facilus (praktike nord-okcidenta aŭ centra Eŭropo aŭ Usono). Tio estus klare malpozitiva paŝo. Mezaj kaj elementaj ekzamenoj statas bone, sed mankas fortoj por la supera nivelo.

Celita kaj dezirinda stato :

Ni provis en 1992 kaj 1993 enkonduki honorariadon, ni ekpagas modestan luon, aĉetis laseran printilon kaj havas aliron al komputilo. Konsilindas plupagi tiun luon kaj funkciigi la eldon-agadon kaj libroservon el Budapeŝto, kvankam IPR bezonas homfortan solvon tie. La faka preparado de aranĝoj plue okazas en Budapeŝto, sed kiel ”oficejo” por la ĉiukampa funkciigo de ILEI ĝi almenaŭ nun ne povas funkcii. La honorariado preskaŭ ĉesis, kaj ni ne vidas taŭgajn kondiĉojn por restarigi tion. Manke de tio, ni prefere konservu la monon por refortigi nian kapitalon.

26 e 93:4: IPR

sipoj

Mi opinias neevitebla kaj necesa havi gradon de honorariado en ILEI Volonte mi konstatus ŝprucadon de aktivado kaj kontribuemo el volontulaj fontoj — estraranoj kun senlime oferebla tempo, novaj komisiitoj, internacie aktivaj sekcioj — sed manke de tio, ni devas transigi nian financan bazon al alia nivelo kaj pliigi la honorariadon, eble kun ‘oficejo” en alia mondparto La dua kolumno en la tabelo montras la konturojn de miaopinie dezirinda stato por kiel eble plej baldaŭa atingo: 0,8 plentempuloj, reale eble unu duontempulo plus diversaj honorari-et-atoj. Laŭ tiu skemo, ni honorarius pli ol nun la prizorgantojn de IPR kaj Juna amiko, la ekzamena(j)n sekretario(j)jn, dum la duontempulo plenumus la grandan administran laboron pretigi ĉiujare unu ampleksan instruistan kurson, aranĝi ĝiajn stipendiojn rilatus instensive kun LKK de la Konferenco, Gimnazio kaj IMS kaj regule kontaktus sekciojn. Tiel IPR povus aperi 4-foje kaj regule, de la eldona fako ni rajtus atendi pretigon de du 100-paĝaj libroj jare.

Perspektiva ILEI

La tria kolumno prezentas tion, kaj mi pretas enkasigi riproĉojn kaj mokojn pri kap-en-nuba revado. Ĝi supozigas ioman ampleksigon de la jaraj spezoj, sed pli esence pluroblan kreskon de nia kapitalo por permesi al la Ligo akcepti la pli grandajn riskojn de enkondukata profesiigo. ILEI havus la ekvivalenton de du plentempaj oficistoj, kiuj per sia agado, tre baldaŭ devus ekkovri la kostojn de honorariado. IPR aperus ne nur regule, sed kun fakaj artikoloj aktive varbataj. Juna amiko estus sisteme varbata, kaj multe pli alta proporcio de ĝia labor-postulo dediĉiĝus al la redaktado kaj verkado de la enhavo (nuntempe la administrado postulas 7094 de nia tempo, redaktado 3029 — devus esti inverse!). La eldona fako, aldone al du libroj jare, povus krei unu aŭ du ne-librajn lernilojn — son- aŭ vid-bendojn ekzemple. ;

La ĉefa instruista kurso povus okazi en novaj mondpartoj, la stipendiado kreski, kaj ILEI povus okazigi serion da pli modestaj kursoj diversloke (kiel okazis en Budapeŝto kaj Poprad en 1993). Ĝi povus kadre de la programo de eksteraj rilatoj strebi al oficialigo de tiuj aŭ tiaj kursoj en landoj, kie favoras la cirkonstancoj. La supera ekzameno estus lanĉebla per honorariata sekretario. Pagato(j) kunlaborus kun pli aktivaj sekcioj por starigi eksterajn rilatojn plenumus pli akurate ĝeneralan administradon kaj subtenus la estraranojn kaj komisiitojn per konkreta plenumo de taskoj kaj projektoj por ili.

Kelkaj atentigoj

Ne ĉiu en ILEI konsentos pri la kreskanta honorariado en la Ligo — ĝi ja transformos ĝian etoson kaj funkciadon. Mi mem ne estas senkondiĉa apostolo de tiu evoluo, nia sperto en la lastaj jaroj portas por ni klarajn lecionojn.

Unue, ni devas senĉese provi aktivigi volontulan laboron, tio ĉiam restos la kerno de niaj fortoj. Honorariatoj” kaj volontuloj devas trovi manierojn harmonie kunigi siajn fortojn.

Due, ni devas ĉiam protekti nian financan bazon; honorariado bezonas komencan investon, por ILEI granda, antaŭ ol la fruktoj de tiu laboro post ses,

IPR93:4 e 27

— pàgina 16 del PDF —

naŭ, dek du monatoj ekmaturas. Pro plej diversaj kialoj (ĝis inkluzive la staton de la monda ekonomio), tiu reveno de la investo neniam estas certa. Sekve la honorariado devas esti zorge kontrolata. Baza mezurilo estas la procentaĵo de la jaraj spezoj kaj kapitalo, kiun oni dediĉas al honorarioj — eĉen la plej reva kazo, tiu devus ne superi respektive 2096 kaj 1092.

Trie, oni honorariu nur kaze de taŭgaj kondiĉoj kaj kandidatoj. Se tiuj

mankas aŭ malfortas, prefere modestigi la agadon, eluzu volontulajn fortojn

kaj atendi pli taŭgajn cirkonstancojn. Rutina kaj mekanika laboro kiel ekspedado de cirkuleroj kaj gazetoj ĉiam apartenu al volontuloj. La Ligo povas honorarii tiom malmulte da homoj, ili estu tiuj, kiuj povas altnivele administri, koncepti, detaligi kaj realigi tutajn projektojn, mobilizi helpantojn kaj funkcii flckseble kaj memstare sur plej diversaj terenoj.

Dcdukteblas el tio, ke niaj honorarioj ne povos speguli la komercan valoron de la atendata laboro — nek hore, nek kvalite. Tiel ĉiam estis, kaj la Ligo ne pretendu alie. Eĉ en plej bona kazo, nia honorario al plentempulo nc povus supcri oficialan minimuman salajron — en pluraj mondpartoj kun altaj viv-kostoj, ILEI eĉ ne tion povus atingi. Grava kaj centra motivigo de honorariatoj devas resti tiu, kiu ĉiam movis niajn agantojn: kredo je la tasko, sindediĉo kaj preteco oferi. La honorariado estus nur iom pli ol simbola rckono de la kontribuo, permesanta al la koncernato dediĉi pli da horoj ol sen rekompense.

La Ligo aŭskultas la kasiston, kiu defendas buĝeton. Necesas en la estraro ankaŭ pretigi homfortan buĝeton, kaj krei aŭ limigi la planojn laŭ tio. Nuntempe, la homforta buĝeto limigas pli strikte kaj akute, ol la financa. Serĉado de nova talento kaj trejnado de aktivuloj devas preni unuarangan lokon!

Konkludo

Prave vi povus imagi, ke fronte de tiu monto de kondiĉoj kaj avertoj, neniam ni sukcesos profesiigi la laboron. Multaj nostalgias al antaŭa epoko kaj hezitas iri tiun vojon. Tamen, tiaj tempoj neniam revenos, dume ILEI havas la mision modernigi kaj vastigi la instruadon de Esperanto en la nuna ŝanĝita mondo ĝi devas preti alpreni pli aktualajn metodojn en tio.

Ŝlosila obĵeto al mia utopia tabelo estas: kia magia sorĉaĵo duobligos nian kapitalon el la dua ĝis la tria kolumno? Certan respondon mi ne havas — du vojoj videblas. Unue, multego pezas sur la ŝultroj de la trovendaj hororariatoj kaj la gvidantoj, efika laboranto kreus enspezojn, kiuj ne nur kovrus la honorarion, sed kreus programojn, kiuj certigus regulan enfluon de pagoj — finfine en la cetera mondo edukado estas ege enspeziga kampo — kial ne ĉe ni? Due, la tuta esperanta movado devas pli klare senti la gravecon de efika instruado kaj esti preta investi en tio. La nova buĝetero ĉe UEA estas kuraĝiga sed nur komenca paŝo. Oni ne rajtas atendi, ke solaj la instruistoj mem, kiuj jam ofertas siajn tempon kaj energion, financu la tutan edukan laboron.

Estas konsterne kaj al eksterulo apenaŭ kredebla, ke nia movado entute (laŭ mia scio) ne dungas eĉ unu homon, por ekskluzive okupiĝi pri la eduka kampo. Estas jam nun tempo, kiel eble plej baldaŭ ripari tiun mankon!

28 e 93:4: IPR

Ĉinio: Eldono de speciala numero de Linhai-a Infana

Esperanto-Lernejo

Linhai-a Infana Esperanto Lernejo, fondita la 1-an de junio 1989, estas la unua E-lernejo por infanoj en Ĉinio. Memore pri la fondiĝo aperis speciala eldonaĵo kun salutvortoj de

TRA LA SEKCIOJ

esperantistaj kaj ne-esperantistaj eminentuloj; konciza prezento pri la evoluo de la lernejo kaj pri pliaj planoj; tri poem-tradukoj. La gelernantoj deziras korespondi kun samaĝuloj tutmonde, la lernejo volas havi kontaktojn kun E-organizoj por infanoj kaj elementaj lernejoj.

Zhu En, Xichengxia 10-hao, CN-317000 Linhai, Zhejiang, Ĉinio

Nova sekcio: Albanio

La foto ricevita el Albanio prezentas kursanojn de sinjoro Bardhyl Mezini — Ĉiuj engaĝitaj en instruado en okjaraj kaj mezaj lernejoj de la ĉefurbo. La

albanaj gekolegoj delonge klopodas atentigi funkciulojn de Ministrejo por Edukado pri propedeŭtika valoro de Esperanto. Tiucele ili planas akiri permeson ekstarigi eksperimenton en pluraj urboj de la lando.

93:4 IPR e 29

— pàgina 17 del PDF —

Latin-Ameriko: Lernejoj por la nova kulturo

Tiuj lernejoj estas loko por mallaciĝo, por lerni la arton vivi kaj ne nur akumuli konon. Kompleta atento, unueca perceptado faciligas novan konscion. Infanoj lernas tie vivi sen la ŝarĝo de la pasinteco, sen la dividigo de ideoj, nacioj, kredoj kaj antaŭjuĝoj, sen la arda timo je la estonteco. Sen profit-deziro.

La unua lernejo fondiĝis en 1991, 8 km-ojn de Santa Fe, en Argentino. Maksimuma nombro da gelernantoj po lernoĉambro estas dek. Kvin intruistinoj atentas pri 40 infanoj en oktobro 1993. Kursoj estas de la 10-a ĝis la 17-a horo, de lundo ĝis vendredo. La gepatroj kunsidas kun instruistinoj ĉiusabate en kultura pikniko kie diversaj temoj estas pritraktataj.

En 1992 estis fondita lernejo „Verde y Vida” (Verdo kaj Vivo) en Chaco, kaj ankaŭ „El Paraiso” en Esperanza (ambaŭ en Argentino). Baldaŭ ekfunkcios lernejoj en Mexicali kaj Monterrez, en Meksikio. En 1994 doktoro Rubĉn Feldman Gonzalez vizitos Peruon kun la intenco fondi novan lernejon tie. .

Por la instruado en Argentino kaj Meksikio estas bezonataj 5 geinstruistoj. Sendu viv-resumon al:

Rubĉn Feldman Gonzalez, P.O. Box 230662 Anchorage, Alaska-99523 USA Fax: (907)338-0776 Ricevos prioritaton esperantistoj de la menciitaj du landoj.

Ĉiuj personoj, kiuj akceptus viziton hejme de la gelernantoj de la lernejoj por nova kulturo, skribu al la sama adreso supre. Bonvolu mencii daŭron de la

gastigado.

Mi havas tradukojn de la esperanta himno ‘La espero’ angle, bulgare, ĉehe, dane, estone, finne, france, germane, hebree, hispane, hungare, ide, irlande, itale, jide, kaltaĝire, katalune, koree, makedone, nederlande, norvege, pole, portugale, rumane kaj ruse. Kompletigojn kaj proponojn bonvenigas Georgo Csullog, Mikszath K. u. 34, HU-5530

Veszto, Hungario.

Talento-Lernejo en Budaŭrs (Hungario) serĉas esperantistajn instruistojn pri diversaj fakoj (matematiko, literaturo, natursciencoj ktp.).

Pri la unua jaro de tiu lernejo v. IPR 90/2 artikolon de Ertl Istvan: Sorobano kaj koro-bano. La lernantoj de la unua klaso post dujara intensa lernado de Esperanto eklernis la francan lingvon kaj sukcese prezentas franclingvajn kulturajn programojn en la ĉefurbo. La dua klaso nun faras la bazojn per Esperanto. Instruas ĉiujare bunta internacia kolekto de geintruistoj.

Ce la elekto de estontaj instruistoj avantaĝoj estas: kreativeco, diplomo pri Esperanto kaj pri menso-kontrolo, intereso pri medio-protektado. Kontaktu: LUKACS Andris, H-2041 Budaŭrs, Pf. 102. Tel: (33-1) 1669-866 1868-854

1857-183

93:4 IPR e 30

Kvin jaroj da intensa laboro

Antaŭ kvin jaroj UEA kaj ILEI kunfandis = a programojn en unu ~a asanta la respondecon por verkado ka; administrado en la manoj de la instruista ligo. Sekve, pe e al la vano por 1993, kompletigo por 1992 kaj antaŭrigardo al la nova jaro, ni pretigis kvin-jaran resumon. =

Ekzamenoj 1993 Ok sesioj en ok landoj en tri kontinentoj altiri i j 1 q C dc j altiris 80 kandidatojn el 15 landoj 4 kontinentoj, el kiuj 77 sukcesis — 57 elemente kaj 20 anda Temas = Lu l Vem, mora, ĉar unu trapasis ene de la jaro (eĉ ene de unu sesio) (aj la elementan kaj la mezan ekzamenon, kvank i e larka ankam la regularo ne starigas Apartan gratulon meritas la sesio en Ĉengde, kun 40 sukcesintoj. Ĉini 3 ; J cesintoj. Cini o IS = si mem la rekordon por la plej granda paja; (36 eŭ ). Jen pruvo de kaj modelo por la malcentrigo d j laŭ kontinentaj prizorgantoj. E IO LAN Ni ĝojas aldoni novajn ekzamenajn centroj iti j 3 Idoni ; jn, Barlastonon en Britio ka Sĉte en Francio, kie okazas regulaj ĉiujaraj kursoj — bonas ankaŭ vidi alp A Fu denove en KCE — kie efektive naskiĝis la nunaj ekzamenoj en

Ekzamenoj 1992 Okaze de la nunjara sesio en KCE, eblis kompletici ; a se ; pletigi la protokolon por 1992, per tri elementaj kaj unu meza sukcesinto: Bianchini, Daniela, Italio; Rooke, Dieter, Svisl.; Bĉlisle, Mario, Svisl. (elemente) kaj Grosjean Marion (meze). Tiel la nombro de sukcesintoj altiĝas de 68 ĝis 72.

ETOSON: EDOOGOOOROAOOGOORUAASOOOKSR DOOR OO su

‘ Resumo de la sesioj en 1993 ;

ĝ Sesio, lando Kandi- Elem- (Kont- Bone Tre) Meze SUME Ŝ

2 . datoj «ente entige bone

Ŝ La Chaux-de-Fonds, Svis. jul.io (GDUISSA 6955, q .4. 3 p EKIO KG)

Ŝ Sanfrancisko, Usono, Julio (SF) EGO ku Oo ss azo | 1 = zi 3 :

$ Valencio, Hispanio, julio (UQ.. Po Lo Eo va a NN E

S Vraca, Bulgario, aŭg, VR)… 4 ==. LAKO ONO UN ENN

Ŝ Barlaston, Britio, aŭg, (BL) Br sur sul MIO p lO a

3 Ĉengde, Ĉinio, aŭg. (ĈN) .. i MOD], „Ba 0 = lu

4 Sto Francio, sept, (ST) ……. 61,9 e SEA 2. = 2 E 5 6

D. Zagrebo, Kroatio, dec. -„….. TOO TA SANOA SED AD 0 0 ; SUME o e e Mo WO. .07., Ri. 19. 18… 90. TES

” kava

vu, . v, v EROS SXXXAS EKK XAO Se ERIO: ERORAS, ; CO

IPR93:4 e 31

— pàgina 18 del PDF —

EKZAKERBOP

Protokolo de sukcesintoj en

la elementa ekzameno 1993 (57 sukcesintoj el 11 landoj)

Lando, urbo, NOMO, sesio

Albanio, Durres, Grashi, Majlinda (CF) Albanio, Tirana, Gjurgji, Zamir (CF) Angolo, Luanda, Luenda, Leonardo (UK) e Britio, Beverley, Flint, Marjorie (BL)

Britio, Birmingham, Tustin, Catherine (BL) Britio, Butterton, Simcock, William (BL) Britio, Letchworth, Farrier, Will (BL)

Britio, Manĉestro, Edwards, Roselyne (BL) Ĉinio, Ĉengde, Zheng, Shuhui (ĈN) Ĉinio, Ĉengde, Liu, Fengwei (CN)

inio, Ĉengde, Zhao, Shili (ĈN)

inio, Ĉengde, Wang, Liqing (CN)

inio, Ĉengde, Zhao, Fujiu (CN) „

inio, Ĉengde, Gao, Zhenhong (ĈN)

inio, Ĉengde, Liu, Shufang (CN)

inio, Ĉengde, Zhao, Suxiang (CN)

inio, Ĉengde, Gao, Shuang (ĈN) „ww inio, Ĉengde, Zhang, Hongshuang (CN) inio, Ĉengde, Ren, Zhihua (CN)

inio, Ĉengde, Li, Yunchao (ĈN)

inio, Ĉengde, Naren, Gaowa (CN)

inio, Ĉengde, Sun, Yuguo (CN)

inio, Ĉengde, Zhang, Yong (CN),

inio, Ĉengde, Dong, Chengbin (CN) Ĉinio, Ĉengde, Zhou, Zhimin (ĈN)

Ĉinio, Ĉengde, Zhang, Lihua (ĈN)

«

= ‘ c=

Ĉi DD?

DOKO

SORA V GS OKA V SS TISO „OOO:

-O» OO:

«

e

AA,

Eo? OO? OOO:

OO»

e

ĈO?

MAN

5.

32 e 93:4 IPR

Lo su EU on SO

Ĉinio, Ĉengde, Yang, Yu (CN)

Ĉinio, Ĉengde, Shi, Wen (ĈN) „

Ĉinio, Ĉengde, Guo, Hongmei (CN) ; Ĉinio, Ĉengde, Duan, Haiyan (ĈN)

Ĉinio, Ĉengde, Wan, Shuyuan (ĈN)

Ĉinio, Ĉengde, Qi, Shuping (CN), ; Ĉinio, Ĉengde, Cheng, Yunhui (CN) : Ĉinio, Ĉengde, Ma, Tianshu (ĈN)

Ĉinio, Ĉengde, Zhi, Shaohong (CN)

Ĉinio, Ĉengde, Liu, Jie (ĈN),

Ĉinio, Ĉengde, Wang, Fei (ĈN) „

A

Ĉinio, Ĉengde, Chen, Hongwei (CN)

x

Ĉinio, Ĉengde, Hu, Xiting (ĈN) „ g

Ĉinio, Ĉengde, Feng, Wanguo (CN) Si

Ĉinio, Ĉengde, Wang, Lei (ĈN)

Ĉinio, Ĉengde, Jiao, Jiucun (CN)

Ĉinio, Ĉengde, Zhu, Haibin (CN) :

Ĉinio, Ĉengde, Yue, Liying (ĈN)

Ĉinio, Ĉengde, Liu, Jianwei (ĈN)

Ĉinio, Ĉengde, Wang, Zhe (CN)

Ĉinio, Ĉengde, Liu, Yan (ĈN)

Ĉinio, Panjin, Li, Maoyong (CN)

Francio, Avignon, Humm, Simone (CP) OS

Francio, St.-Pierre-la-Mer, Roques, Andrĉe $e S

rea Ke Neumŭnster, Bielenberg, Karl- Albert. (CF) TAN

Kanado, Victoria, Peterson, Marjorie (SF)

Kroatio, Rijeka, Katunar, Josipa (UK)

Nederlando, Deurne, Wiertz, Wilhelmus 7 C

pe aa Brasov, Gordea, Ovidiu (VR)

Rumanio, Timisoara, Secula, Maria (CP)

Usono, Freeville, Oltz, Michael (SF) d a

SG

», v, s, ESEO P— acon o oo oo kavio SS usual

RPOSODOOOOSSOOODOSOOOOOOSIOOOODEOODODIOSOO IS OOGOOIOSOORO SO DODDOSOBSODVOZIDO

Protokolo de la meza

ekzameno por 1993 (20 sukcesintoj el 8 landoj)

Zi

z Lando, urbo, nomo, sesio Belgio, Kalmthout, De Mulder, Jorg (VR) Britio, York, Ibbotson, John (CF) ŝi Francio, Angoulĉme, Conde-Rey, Marie-F. (UK) Francio, Angouleme, Martinez, Isabela p. (UM) » Francio, Avignon, Humm, Simone (CF) Francio, Besangon, Giovendo, Jerome (UK)

Francio, Bourges, Lavarenne, Christian

Pe

o, VORO,

Francio, Montpellier, Vierne, Yvette (ST)

Francio, Perigueux, Gregoire, Jacques (ST)

Francio, St. Mamert, Gaussen, Andrĉe (ST)

Francio, St. Rieutort, Comte, Jorgos (ST)

Germanio, Hamburg, Karst, Imgard (CF)

Germanio, Hamburg, Schneider, Bodo (CF)

Germanio, Heidelburg, Hopper, David (ST)

Germanio, Memmingen, Salzmann, Karl- E. (CF)

Hispanio, Valencio, Mendoza Casp Pablo (UK)

Israelo, Haifa, Gregory, Michele (CF)

Kanado, Calgary, Simon, Alan (SF)

TEORIO IODO

SR

Svislando, Oensingen, Rooke, Dieter (CF)

KI

(UK) Francio, Briangon, Noireau, Frangoise

RS SOR VE SS SOIIS SI IIGS SS VISIS III S SS VIS SS RITI SSV SSV SIVO

Ekzamenoj 1994

La elementaj kaj mezaj ekzamenoj pluiros sub la prizorgo de novaj sekretario kaj kontinentaj respondeculoj, kiujn ni prezentos al vi apude. Sesioj estas petitaj en Finnlando kaj Brazilo kaj atendataj en Sanfrancisko, Barlastono, Zagrebo kaj en la Afrika Kongreseto. Sesioj en Sud-ameriko kaj Afriko konformas kun la celo porti la ekzamenojn al tiuj, kiuj ne povas porti sin al UK aŭ trans kontinentaj limoj, kaj paralelas la ekfunciadon de kontinentaj prizorgantoj en tiuj lokoj.

Bilanco de la kvin jaroj /1989-93

En tiu kvinjara periodo 335 sukcesintoj estis registritaj, loĝantaj en 38 landoj en ĉiuj kontinentoj (120 en Azio, 28 el Ameriko, 6 el Afriko, 1 el Aŭstralazio kaj 180 el Eŭropo.) Okazis 41 sesioj (ekvivalenta al unu ĉiun sesan semajnon!) en 20 landoj en 4 kontinentoj. En Eŭropo okazis 28 sesioj kun 186 sukcesintoj, en Azio ses kun 118, en Ameriko 6 kun 30 kaj en Afriko unu kun unu.

Cinio havas klare la plej grandan nombron da sukcesintoj: 116, kaj organizis ĉiujn el la ses aziaj sesioj kun sume 118 sukcesintoj.

La ekzamenoj okazis ĉiujare en la UK, kie sukcesis 61-el la kandidatoj: sep sukcesis en 2 IJK-oj kaj tri en 2 ILEI-konferencoj. Kultura Centro Esperantista en Svislando gastigis ses sesiojn kun 34 sukcesintoj, SFSU en Sanfrancisko, kvar sesiojn kun 22 sukcesintoj. Tri kandidatoj en la periodo estis parte aŭ tute blindaj.

Por la cetero, ni lasos al du tabeloj paroli; ili estis kompilitaj surbaze de la landlimoj kaj landnomoj en la momento de la okazintaj sesioj.

IPR93:4 e 33

— pàgina 19 del PDF —

3A 5 TJ se HOIVBOGOOSFDOGIPOPOOOOO 2 2 LO p po me

Sukcesintoj en la ekzamenoj UEA/ILEI laŭ loĝlandoj

Dekstre aperas la nombro de sesioj kaj sukcesintoj en la koncerna lando.

CZ

Lando 1989 1990 1991 1992 1993 SUMO Sesioj Sukcesintoj 32 z: Ĉinio ire Ou OT ea BB MO. dd GL a Ma, 6. 118 Rumanio DI ZINO E DD mu i e bre OM l a, Tue

Francio LS NE 4 Im = MM DN KO DI TE ko PAN z: Belgio e se SIDC POPO aO p keo, ERTZII3

Usono Sao”, Sito, E Ela EN, kto Ao ko AA peto E a ku 4 oo : Germanio oke menoj: ONA SO EO = amoto e ERAROS KEM So KEK, oJ

xe Bulgario OS ps = IO e SK OS tm kela Ŝi .ŝ = LI Nederlando 3…3 . Dido ura LO perk ENE SS, : ĉ Hungario OSTA VESIIIO; 2 Di OP OMO Kepo koe =)o

ki Svedio Gio sua ko ONE SOSEO o eio kase Svislando Skuo (=== Sro Ne emo, vu 2 kobeo 6 s-o 34 e Jugoslavio 2…4 3 DS GO AO Sie eo ofe 10

ŝi Kanado uml? 3 9 io OO eV.

3 Britio Des e o I E E ks mica ŝo. qa ; Finnlando Qxezz 0 SO Me om sro st

ze Italio a EO DN EON OS do NB

Hispanio Qu RO, ON OE NN Pe o a o alan 1 8 e Brazilo lip = en p so Om o

ze Meksikio gt Os OS EO o kas 8

Norvegio es UA Oa Ro, SI UN aro rs Emo : Albanio Dl o Dr Eso NO seo ak RO,

3 Ĉeĥoslovakio 0. on ai ORT Od o ER A SO NEn re mla Mie oal

Irlando kz 0 mO e cema a OE ; Islando OT SIOBSDIN TD KUS zen OO

xe Israelo De SO e o Do eo o A

Kostariko OSI ONES VO Ss ONO SEI VO : Kroatio OZO 5 ISD Zoilo SE ~a EES rezo AS vid lia 1

ze: Angolo QN DE OO kaze ev

Ĉilio OE rm mO“. Oru D uv 1 Danlando OE 0 mO E Do mo l ŝe Irano Oras OVRI PE TON SIL OS ZOS]

Kubo Uu Ur st OD STM e DE om EE enda Dos 8 MalagasaDR 0…1 Des 0 um On

ze Nov-Zelando 0… 1 = Oo a OTO SLA

Ruando Toum a i GOES RO RO, eulera eS 1 1 ; Singapulo -Dsgeo 0: ue nO es rulis p OSI pl

3» Sovetunio 19240 muson sive a 0 o, LO o

Tanzanio STIRI SOĜAJ, ssadi se OS VON 1 e ogolaridojs=-03.. 2.509 VO seed 07. 1

3: Zairio Qe eO SO sr kk

Aŭstrio O: usa no = Ure o re OJ ks NO e dido 1 23 z 3: SUMOJ 99a dO DO e dls o IT SD l slardldo. o MI OO a a i ulo ula =

34 e 93:4 IPR

SEDOOOMODOGORSEISODRIOOSOISOOOGODISOOOGOESOO GIO OOOOO OOO DOODO ODON p Sukcesintoj laŭ gradoj 1989-1993 : 1989 1990 1991 1992 1993 SUME b SESIOJ 2 Nombroda sesioj …… Komo GRESO LP eraro i 41 Landoj de sesioj… …. Bid Do Saĝo TA EV LO 20 p = Konlinentoj:dejsesloj. ~~ 9… PID a ke PN ES o 4 ; SUKCESINTOJ Elomente 7375… om a da reji Spermo ss ko e Ea E Eo Po 162 ŝ s Meze kontentige… …. DUS E IE S-O ODL 36 ZMezeboe ……. Ior ea a a ESO Pero, ro 79 Mezetebone ……. Ii a oŭ rer E MRES A lea e 58 p pj Meze sume”. Z.. ~as SOI IBM SRO LNGO eO reo so 173 IE LIME = mio mj sea os OSD DD VO KVE, sI 335 aeLoĝlandoj = “~m, INS oe NB RD 155 so o, 38 ; Loĝkontinentoj ……. reni o, A rr ra nr noj 5 KRNS AS TO RIT SORIS RIS SKITO KRO ORRO SO

Sufiĉas fermi ĉi tiun raporton per sincera danko al la centroj kiuj okazigis sesiojn, al la ekzamenintoj kiuj donis siajn tempon kaj energion, al la kandidatoj, kiuj pene preparis sin, kaj ĉiuj, kiuj helpis al ni atingi ĉi tiun rezulton tra la lastaj kvin jaroj. Vokindas por simila kaj pli intensa subteno (nelaste pri testo-verkado!) por la nova teamo, sub la gvido de ekzamena prezidanto d-ro Till Dahlenburg kaj sekretario prof. Bekavac-Basiĉ, kiuj pluportos la torĉon al pliaj atingoj.

Aginta sekretario de la ekzamenoj, Stefan MacGill.

Nova konsisto de IEK por 1994 Sekretario: Prof. Ivan BEKAVAC-BASIĈ, Kroatio. Naskiĝis 1950, finstudis en Zagrebo teologion en 1976, diplomiĝis post kvinjara studado en 1978 en la latina lingvo kaj filozofio sekvante post-diplomajn kursojn. Instruas la fakan latinan ekde 1980 en la Zagreba Medicina Mezlernejo. Li kunaŭtoris lernolibron Elementa linguae Latinae medicae jam en kvina eldono, kaj latin-kroatajn vortarojn kaj gramatikon. Li estas estrarano de la Kroata Societo de Klasikaj Filologoj kaj Sekretario de la Kroata Filozofia Societo, kies gazeton li redaktas. Esperantistiĝis en 1983, ekde 1984 gvidas regulajn kursojn, membro de ILEI, vicprezidanto de KEU kun respondeco pri edukado, helpis starigi la UEA/ILEI ekzamenojn enlande. Li havas familion kun tri infanoj.

IPR93:4 e 35

— pàgina 20 del PDF —

Reprezentanto por Afriko: S-ro GBEGLO Koffi, Togolando.

Naskiĝis en 1957 en vilaĝo Anjronkope sude de Togolando. Post triagrada edukado kun perkoresponda supera kurso en la ĉefurbo Lomĉ, nun estas tie instruisto pri matematiko en duagrada lernejo.

Eklernis Esperanton en 1984 laŭ kurso Ferez gvidata de s-ro Hans Bakker. En 1987, post restado en Hungario, sukcese trapasis la tiutempan mezan ekzamenon de UEA/ILEI en Varsovio dum la 72a UK. ‘

Estas de post 1987 ĝenerala sekretario de la enlanda movado. Lia novfondito estas Tietti-Instituto de Esperanto en Togolando. Helpas afrikanojn trapasi ekzamenojn, ekz. de Zagreba metodo; la celo estas oferti la UEA/ILEI ekzamenojn en diversaj landoj de Afriko kun nomotaj propraj ekzamenotoj.

Havas edzinon kaj trijaran filon. Piedpilko kaj damludo estas ŝatokupoj, sed Esperanto prenas la ĉefan lokon. Elstara afrika esperantisto, aŭtoro de du libroj en Esperanto.

Reprezentanto de Latin-ameriko:

S-ro ORELLANO-ROJAS Atiljo, Argentino. Tridekjara vojaĝanta instruisto de Ce-Meto-

do, regule gvidas seminariojn kaj kursojn tra La-

tin-Ameriko kaj aliloke. Vidu artikolojn en

Esperanto kaj IPR (ekz. 92/4, p.39 kaj 93/3).

Reprezentanto de Azio: Prof. ZHANG Danchen, Ĉinio.

Funkcianta reprezentanto por Azio, jam membro de IEK kaj estrarano de ILEI. Asista profesoro en la Normala Universitato de Wuhan. Vidu la ILEI sinprezentan broŝuro por pli detala biografio. :

Kontinentaj reprezentantoj rajtos teni ekza- ~O mentestojn, verki proprajn, teni atestilojn, nomi ekzamenantojn, starigi sesiojn kunvokante la surlokajn ekzamenojn kaj prizorgi la financadon el la kotizoj — ĉiam informante la Sekretarion pri Ĉiu faraĵo.

Sekve la konsisto de IEK ekde nun estas: d-ro Till Dahlenburg (prez), Prof. Ivan Bekavac-Basiĉ (sekr), N. Bojaĝiev, F. Lo Jacomo, Zhang D. (Azio), Gbeglo K. (Afriko), Orellano-Rojas, A. (Latin-ameriko).

smg

36 e 93:4 IPR

SEKCIESTROJ DE LA LIGO

Albanio: Bardhyl Mezini, Rr. Maliq Muco, Pall. 50, ap. 3, Tirana

Argentino: Herminia Kirkerup de Fernandez (s-ino), Calle Cerrito 1249, Barrio San Martin, RA-5000 Cordoba, (Cordoba)

Aŭstrio: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien

Belgio: Raymond Wylleman, A. Vermeylenstr. 65, BE-8400 Oostende.

Brazilo: Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11, BR-04106 Sao Paulo SP

Britio: Arnold Pitt, Yew Tree Cottage, lvington Road, Leominster, Herefordshire HR6 8QD

Bulgario: Kiril Velkov, D. Todorov 9, BG-3000 Vraca

Cehio: Miroslav Malovec, Charkovska 7/10, 625 00 Brno

Cinio: Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., 29-34 North Part, Huazhong Normal University, CN-430070 Wuhan

Estonio: Eve Otsa, Juhkentali 30-12, EE-0001 Tallinn

Finnlando: Synnove Mynttinen, Keskussairaalankatu 5 M 133, SF-15850 Lahti

Francio: S-ino F. Drouard, Chalet Denali, Chemin du Thural, F-74920 Combloux.

Germanio: Michael J. Scherm, Von Thŭrheimstr. 47, DE-89264 Weisshorn

Hispanio: Manuel Lopez Hernandez, Poŝtkesto 832, E-41080 Sevilla

Hungario: Kovacs Marta, Ady E. u. 23-25/C, HU-1221 Budapest

Israelo: Murjan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel-Aviv

ltalio: Catina Dazzini, C.P. 22, IT-54100 Massa

Japanio: vakas kaj forstrekota.

Korea Resp.: So Jin Su, Dept. de Ekonomiko, Universitato Kangnam, Kugali Kihung-up, Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900

Kroatio: lvan Bekavac-Basiĉ, Kuŝlanova 59, HR-41000 Zagreb

Kubo: H. Jimenez, Vista Alegre 264 e/J.B. Zayas y Luz, Caballero, Vibroa, 11500 C.Habana.

Nederlando: Hans ten Hagen, Middenweg 387, 1704 BH Heerhugowaard

Nordameriko: Doroteo Holland-Kaupp, 5140 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, CA 93111- 2521, Usono

Norvegio: Bjorn Thuv, Aroyveien 33, N-3135 Torod.

Pollando: p/a Silezia Esperanto-Asocio, ul. Dubois 3, PL-50-952 Wroclaw 17

Portugalio: D-ro Antonio M.C. Coimbra, Rua Colonel M. Leitao 20.1 Esq., P-1700 Lisbon

Rumanio: Angela Stoica, Platanilor 17 C ap. 4, RO-1900 Timisoara

Sanmarino: Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, RSM-43031 San Marino

Slovakio: Anton Zacharias, Sobotskĉe namestie 6, 058 01 Poprad

Slovenio: Sonja Tavcar, Liminijanska 6, SLO-66320 Porotoroz

Sud-Afriko: vakas

Svedio: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 Horby

Svislando: IMireille Grosjean, Rue du Temple 20, CH-2416 Les Brenets

Venezuelo: Prof. Juan Eduardo Bachrich, Apartado 70782, Caracas 1071 A.

Zairio: Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zalre)

REPREZENTANTOJ DE ILEI Armenio: Lida Elbakjan, Moldovakan 26/2, kv. 52, Erevan. Aŭstralio: Max Wearing, 30 Westbury St, Hackney, SA 5069. Bangladeŝo: Sultan Ahamad, Factory Inspection Dept., 4 D.l.T. Avenue, Dhaka-1000. Centrafrika Respubliko: Luc Feidangai, B.P. 70, Bangui. Cilio: Luis A. Vera, Isabel Riquelme 7115, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago. Hindio: Abani Halter, Jamboni, P. O. Bolpur 731204, W. Bengal. Irano: Mohammad Karamudini, P. O. Box 13445-747, Teheran. lran. Islando: Loftur Melberg, Skolabraut 1, IS8-220 Hafnarfjordur. Jugoslavio: Radojica Petrovic, Bul. Oslobodjenja 36, YU-32000 Cacak. Kostariko: Jorge A. Leoni de Leon, Apartado 7603-1000, San Jose. Litovio: Algimantas Piliponis, Karolinisiu 3-93, LT-2044 Vilnius. Niĝerio Godwin Oboh, University of Ekpoma Wan, llleh Box 62, Epoma Bendel. Nov-Zelando: 12C Herbert Gardens, 186 The Terrace, Wellington 1. Tanzanio: Mramba Simba, S. L. P. 1051, Bunda Mara. Togolando: Afantchao-Biakou Yao, B.P. 20225 Lome. Ukrainio: Svetlana Fedotova, P.O. Kesto 88, UKR-253222 Kiev. Uzbekistano: Eugeno S. Perevertajlo, Ab. kesto 140, Taŝkent

— pàgina 21 del PDF —

LABORKOMISIONOJ

Didaktikaj ludoj: Georges Sossois, rue du Basson 79, BE-6001 Marcinelle. Ekzamenoj: Elementa kaj meza niveloj : Sekretario : d-ro Ivan Bekavaĉ-Baŝiĉ. Supera nivelo: Sekretario serĉata. Prezidantaro: d-ro Till Dahlenburg plus du nomotoj de UEA. Eŭropa Komunumo kaj informado en pedagogiaj medioj: Edward Symoens, Putsesteenweg 151, BE-2920 Kalmthout (Heide); tel. (432 3) 666 62 66. Gazetara servo kaj informado: vakas sed pretas kunlabori: Germain Pirlot, Steenbakkerstr. 21, BE-8400 Oostende; tel. (–32 59) 70 87 00 kaj Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien; tel. (–43 222) 36 86 29. Konkursoj lernejaj: Geza Kurucz, Nyiri u. 11, HU-6000 Kecskemet. Lerneja kontaktigo kaj statistikado: Provizore Budapeŝto plenumas. Ni traktas kun nova plenumanto en Usono. Statuto: Rob Moerbeek kaj Oene Hoekstra, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schoarl; tel. (31 2209) 15 65. Terminologio: vakas UN-Jaro de la Familio 94: prof. Glossop.

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ

UNESKO: (rilatoj de reciproka informado, kat. C): Place Fontenoy, F-75007 Paris. Reprezentanto de ILEI: Frangois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, F-75010 Paris

UEA: Universala Esperanto-Asocio, Nwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam.

IEI: Internacia Esperanto-instituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag.

KCE: Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds.

ECP: Esperanto-Centro Poprad, Sobotske nam. 6, 058 01 Poprad, Slovakio. Konto: 18431-563/0200 de Vŝeoecna ŭverova banka, Poprad.

KONTRIBUAĴOJ AL IPR

Kontribuaĵoj al IPR estu nete tajpitaj per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj, taŭga por OKR-enlego, aŭ surpapere prespretaj. Livero sur IBM PC-kongruaj disketoj (5,25 aŭ 3,5 colaj) bonvenas. Adreso de la redakcio sur la kovrilpaĝo. Bv. skribi vian nomon kaj adreson sur la manuskripto. Fakaj artikoloj prefere ampleksu 3 ĝis 8 presitaj paĝoj. Pedagogiaj novaĵoj, informoj pri edukaj aranĝoj, interŝanĝaj gazetoj kaj leteroj al la redakcio bonvenaj. Ni recenzas nur ricevitajn-eldonaĵojn iel rilatantaj al edukado aŭ utilaj en instruado.

MEMBRIĜO AL ILEI KAJ PAGOJ POR ALIAJ SERVOJ

La membreco inkluzivas ricevon de kvar numeroj de IPR jare. Turnu vin al via landa sekcio, kiu fiksis kotizon en via propra valuto. Por pagi rekte al la internacia ILEI, skribu al la kasisto:

Kasisto de ILEI: B. Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 Horby, Svedio; poŝtĝirkonto 682117-7 (Stokholmo). Membreco kostas 80 svedajn kronojn en landoj sen sekcioj kaj 100 SEK en landoj kun sekcioj (la sekcio ricevos la diferencon). Pro altaj banko-kostoj, evitu bankĉekojn kaj internaciajn poŝtoĝirojn; taŭge plenumita Euroĉeko plej bonas. Alia pagmaniero estas al UEA:

UEA, Nwe. Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, pĉk 37 89 64. Klare indiku la celon de la pago kaj la internan konton de ILEI: ilek-a. Se rilatas al Juna amiko, uzu konton juna-l. Prefere informu senpere la kasiston de ILEI pri via enpago. Membreco 1994: 20 GLD en landoj sen sekcioj, 25 GLD en landoj kun sekcioj.

Hungara ILEI-sekcio: (adreso: tria kovrilpaĝo) akceptas pagojn en hungaraj forintoj (300 HUF) de reform-eŭropanoj por membreco kaj aliaj servoj de la Ligo. Konto: OTP Budapest XXII ker, fiĝk 546-006891-8.

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

Jarkolekto 24 — trimonata

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj ILEI

Redaktisto: KOVACS Marta Vic-redaktisto: Stefan MacGILL

Driemaandelijks tijdschrift — Afgiftekantoor: Antwerpen X 1 2 /9 4 oJ

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Kovacs M., Ady Endre u.23-25 C H-1221 Budapest

IPR B — 36-1-226-3602 (hejma, kun respond-aparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, 18 -32-3-234 34 00

— pàgina 2 del PDF —

ENHAVO 3 ubi SMIDELIUSZ, Katalin: Enkondukaj j eiubileoj. emen 1 NAGY, Edit: Kialoj por lerni pope] vo. jeknkSEn E”… kud DORR, Josef: Baza vortprovizo de Esperanto cele al instruadO.–.ŝ«ŝŝer u1 Metiejoj: ROSBACH, Johan H.: La lingvo kiel ilo. KO JANSEN, Sjak: Vizitu la Talento-lernejon! 2 IO EIE co. Le Raportoj: Internacia Kongreso de Instruistoj pri Fremdlingvoj…….eŝĉeeee 38 Lernejaj konkursoj 39 TV-kurso en Esperanto…………………… 42 Projekto Fundapax……. 43 De niaj legantoj Lo 46 IMAINMA DEAKUKO;. 5. iius secesesasesoetesesneeeso seren enneno PLON 49 uancaraporto 1993……………………ee.. Pe L S0

ESTRARO DE LA LIGO

Prezidanto: d-ro Duncan Charters, 25 Elsah Hills Drive, Elsah, IL 62028- 9150 Usono; tel. 1-618-374-2453, fakso: 1-618-374-5122. Internet: charters(Vcscl.prin.edu. (Kunordigo, planado, rilatoj kun UEA kaj la movado, instruista trejnado).

Vic-prezidanto: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Bcrkay Ave., Jennings, MO 63136, Usono. Tel. (314) 869-2303. Eksteraj rilatoj, statistikado, instruado de infanoj.

Sekretario: Marija Beloŝeviĉ, Sveti Duh 130, HR-41000 Zagreb-Crnomerec, Kroatio. Tel. (38 41) 57 6092. Landaj sekcioj, membro-varbado, konferenca administrado kaj nefaka programo.

Kasisto: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 Hŭrby. Tel. (46 415) 501 52. Financo, konferencaj financoj. Membraro.

Vic-sekretario: Prof. Zhang Danchen, General Forcign Languages Dcpt., Huazhong Normnal Univ., CN-430070 Wuhan, Ĉinio. Azia agado, ekzamenoj en Ĉinio kaj Azio.

Membro: D-ro So Jinsu, Dept. de Ekonomiko, Univ Kangnam, Kugali Kihung-up. Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900, Koreio. Tel. (0331)281- 5500. Faks. (0331)281-3604. Universitata agado. Konferenco 1994.

Membro: D-ro Till Dahlenburg, Feldstr. 13, DE-19412 Brŭel, Germanio.Tel. (49 38483) 528. Ekzamenoj, faka konferenca programo. Metodikaj seminarioj.

Estrara komisiito: Zsuzsa Barcsay, Bem Rakpart 25/B, HU-1011 Budapest, Hungario. Tel.

(36 1) 201-2342. Gimnazio de ILEI. Servoj al instrustoj, trejnado de instruistoj. Estrara komisiito: Stefan MacGill, Facan koz. 9/2 HU-2030 Erd, Hungario. Eldonado

Enkondukaj pensoj al la Cseh-jubileoj Katalin SMIDELIUSZ

La 100jara kaj la 15jara datrevenoj devigas nin halti kaj kun estimo memori fervoran pedagogon de la internacia lingvo. En 1995 estos la centjara datreveno de la naskiĝjaro de Andreo Csch, ĉiprintempe estis jam la 15a de lia forpaso. Al la jubileoj aldoniĝos ankoraŭ la 65jara datreveno de la fondo de la Internacia Esperanto-Instituto, festotasekvontjare.

Andreas = CSEH (Andreo Ce, laŭ la propra skribmaniero kaj prononco) naskiĝis la 12an de septembro 1895 en Marosludas [maroŝluda$], Transsilvanio.

Li estis hungaro kun iom da ĉeĥa sango, al kio aludas lia familia nomo, kies signifo en la

gazetanonco.

Post la alproprigo de la internacia lingvo li fervore propagandis, poste ankaŭ instruis ĝin. En 1919 li pastriĝis . kaj sekvontjare en sia unua labo– rurbo Sibiu, li aranĝis kurson por diversnacia laboristaro. La

hungara lingvo cirkonstancoj estas «ĉeĥo». tute nature Li konatiĝis kondukis lin al kun Esperanto TT TIPI la tiel nomata en 1910 pere de rekta, «patrina»

metodo, kiun li pli kaj plibonigis dum sia posta agado. Esperanto kaj ĝia disvastigo gravis por li tiomgrade, ke en 1924 li petis permeson de sia episkopo kaj fariĝis libera apostolo de la internacia lingvo. Li gvidis kursojn post kursoj multloke en Eŭropo, pere de lia instruado entuziasmiĝis miloj da esperantistoj en Hungario, Estonio, Latvio, Pollando, Germanio, Francio, Svislando, Norvegio, Nederlando. Al Svedio en 1927 li estis invitita de la reĝa princo Karlo kaj de la Stokholma urbestro. Dum lia tiama vizito okazis kurso ankaŭ en la sveda parlamento. |

Andreo Cseh instruis en grandnombraj kursoj, famiĝis lia metodo kaj kreskis intereso pri ĝi. En 1929, dum la unua internacia pedagogia seminario en Budapeŝto, estis organizita la unua porinstruista kurso. Andreo Cseh Opiniis grava tiun laboron kaj kun aparta entuziasmo edukis siajn adeptojn.

94:1-2 IPRe1

— pàgina 3 del PDF —

Idealan lokon por tiuj kursoj kaj aliaj esperanto-aranĝoj li trovis en Nederlando, en la urbo Arnhem. Tie estis fondita en 1930 de sinjoro Cseh kaj gesinjoroj ISBRUCKER la Internacia Cseh-Instituto, kiu poste translokiĝis al propra domo en Hago. Bedaŭrinde la domo en Arnhem ne plu ekzistas.

melo ama ni a apr Skuo AROJ Po no Amoj”

La Esperanto-Domo en Arnhem. La bildo estas unu el la demonstriloj, uzitaj dum la Cseh-kursoj

Krom la organizado de movadaj aranĝoj kaj programoj, Andreo Cseh en 1932 “komencis redakti kaj eldoni internacian revuon «La praktiko» por ebligi la lingvouzon de la internacia lingvo. La revuo aperis ĝis la 70a jaro. Por la nuna leganto ĝi povas esti bona spegulo pri la riĉa esperanto-vivo de la «malnovaj tempoj». Amaso da fotoj, programoj kaj raportoj prezentis la aranĝojn; gramatikaj testoj, konkursoj, literaturaĵoj zorgis tiam pri la «lingvo-flegado»; ŝercoj, ilustraĵoj amuze vigligis la revuon. Valoras ekkoni la ankoraŭ ekzistantajn numerojn de la serio.

Alia merito de Andreo Cseh estis la fondo de la Universala Ligo (UL) en 1942, kiu havis propran monunuon STELO, oficiale akceptita de bankoj. Ekzistis moneroj de unu-, kvin-, dek- kaj, post 1965, dudekkvin-stela valoroj. (Kompletojaĉeteblas ankoraŭ.)

La lastajn jarojn de sia vivo Cseh pasigis en pensiono por maljunuloj kaj mortis antaŭ 15 jaroj, la 9an de marto 1979. Li ripozas inter la pastroj kaj episkopoj en la kripto de la romkatolika tombejo Kerkhoflaan, je dekminuta

“promenado de la domo de IEI.

La nomo de sinjoro Cseh estas konata al ĉiu esperantisto. La metodo, portanta lian nomon, estas karakterizaĵo de nia movado, kies ĉefajn elementojn decas koni al ĉiu instruisto de nia lingvo.

94:1-22 IPRe2

Bazaj principoj, karakterizaj trajtoj de la Cseh-metodo

La metodo ne estis esence nova en la 20aj jaroj. Fine de la 19a jarcento funkciis jam pli ol 70 lernejoj de Maximillian BERLITZ, kie oni uzis rektan metodon por la lingvoinstruado. La metodo de nia Cseh multe similis al tiu de la Berlitz-lernejoj. Andreo Cseh adaptis ĝin al la «verdaj» cirkonstancoj. La okulfrapa diferenco estis la kvanto de la instruataj lernantoj. Dum en la Berlitz-lernejoj la lingvoinstruado okazis en tre malgrandaj grupoj (ofte individue), neniam al pli ol 10 personoj, Andreo Cseh ne malofte gvidis kurson al pli ol 100 homoj samtempe. Escepte tion, la forigo de la gepatra lingvo, la konsekvenca kaj ĉiama uzo de la cel-lingvo; la komprenigo de la novaj vortoj pere de prezentado aŭ ĉirkaŭskribo; la indukta alproprigo de la gramatikaj reguloj; la prioritato de la parolo kaj komunikado estas la bazaj principoj por ambaŭ metodoj.

La plusoj de la Cseh-metodo devenas de la cirkonstancoj kaj de la personeco de Andreo Cseh. En la Cseh-metodo la lernantoj ne uzas lernolibron, kvankam ekzistas zorge ellaborita, strikte sekvenda gramatika materialo, kiu donas la bazon de la kursmaterialo. Gi troveblas en la BAZA CSEH-KURSO, libro kun metodikaj konsiloj, gvidilo kaj modelo por la instruantoj. La celo de la Cseh-metodo estas instrui komuniki, kaj ne legi aŭ skribi. La komuna (korusa) ripetigo ne nur psike kuraĝigas, sed en enorme granda grupo cstis la nura ircbla vojo por prononcigi la novan materialon.

La kreo de bezonoj, prezentado, uzo de objektoj kaj bildoj, kontrastigo, rakontoj, gestoj, pantomimo, teatraĵo, la specialaj inventaĵoj de Andreo Csch, kiel: «trifoja negativo”, «esperanta matematiko”, «operacio» cstis la iloj de lia «armilaro». La iama bonhumoro, la modela esperantisteco, la empatio kaj la bona lingvouzo spicis liajn kursojn. –

Andreo Csch ne inventis ion tute novan, sed estas cĉ ĝis nun unika tiu laboro, kiun li faris uzante la metodon, edukante siajn disĉiplojn, kompilante materialon kaj kreante instruhelpilojn por plifaciligi la lingvoinstruadon. Tion ni taksas alte kaj opinias ncpre sekvenda (sed almenaŭ koninda).

IEI kaj ĝia celo

La Internacia Cseh-Instituto fondiĝis la 24an de majo 1930 cn la nederlanda urbo Arnhem. Ĝi estas kultura fondaĵo, aprobita de la nederlanda registaro. Ekde 1933 ĝia sidejo estas en Hago, (Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag), ekde 1954 ĝia nomo estas Internacia Esperanto-Instituto (IEI). Evidente la tempopaso ŝanĝis multon, sed ne la originalan celon: diskonigi la Cseh-metodan instruadon. IEI organizas Cseh-metodajn seminariojn por la instruantoj de la metodo kaj disponigas al ili helpmaterialon, kiel: Cseh-kurslibron, kompleton dc instruhclpiloj, novajn eldonaĵojn dc la instituto, funkciigas ankaŭlibroservon.

94:1-2IPR$63

— pàgina 4 del PDF —

Por instrucele registri kompletan kurson, instruitan laŭ la «pura» Csehmetodo, estis surbendigita (kaj ĉe IEI aĉeteblas) 18hora lingvokurso (12 renkontiĝoj) gvidita de s-ino Audrey CHILDS-MEE, elstara aplikanto de la metodo. Dankc al ŝi, post la morto de la majstro ne ĉesis, eĉ iom refreŝiĝis la laboro. Bedaŭrinde antaŭ kelkaj jaroj ankaŭ ŝi forpasis, lasante al ni la devon fini la komencitajn reformojn, savi la valorojn kaj pluporti la flamon.

La:konscio pri la valoroj de la metodo, la deziro fari ion por la edukado de instruistoj kaj disvastigo de la metodo, por ne lasi perdiĝi la jam atingitajn, instigis nin, kelkajn «junulojn» savi la ankoraŭ saveblan, eĉ eble reformi la metodon, adapti ĝin al la modernaj cirkonstancoj. Kvankam fervoraj, bedaŭrinde ni estasankoraŭmalmultaj.

Apartan varbadon nek por la kursoj nek por seminarioj ne atendu de la instituto. Landaj asocioj, lokaj societoj serĉu la eblojn, arigu la interesiĝantojn kaj poste petu fakan hclpon dc la aktivuloj de la instituto.

Kiuj kaj kial studu la Cseh-metodon?

Oni oftc aŭdas kritikon pri la metodo, multaj opinias ĝin eksmoda, kvankam ĝi estas simple malnova.

= Ĉiam doniĝas situacioj kiam la trajtoj de iu metodo estas pli taŭgaj ol tiuj de la alia, ja la elekton dc iu certa metodo influas interalie la celo kaj la cirkonstancoj dc la instruado. Tio validas ankaŭ por nia lingvo.

Veras ankaŭ tio, kc oni malofte uzas nur unu solan metodon, plej ofte ni aplikas la plej taŭgajn clcmentojn de unu aŭ de alia metodo. Koni plurajn metodojn signifas havi pli riĉan armilaron, esti multkoloraj eĉ se temas pri «verduloj».

La bona Csch-instruisto instruas laŭ la metodo dum siaj Csch-kursoj kaj tute nature aplikas la clementojn de la Cseh-metodo dum siaj aliaj kursoj, kombinante tiujn kun aliaj «trukoj» kaj teknikeroj.

Gvidinte jam plurajn seminariojn por eduki Cseh-instruistojn, mi povas konstati kc la enkondukajn seminariojn partoprenas esperantistoj ne neprc kun celo fariĝi Csch-metodaj instruistoj. Ili venas por ekkoni la faman metodon, ekhavi informon pri tiu valoraĵo de nia kulturo. Ja tiu ĉi metodo formas ncapartigeblan parton dc la esperanta kulturo. Dankon por tiutipa intereso.

Nur partcto de la seminarianoj daŭrigas la sekvan ŝtupon, ja ili mem spertas, kc la instruado estas arto, malfacila «metio», kaj instrui fremdan lingvon, precipc en la fremda lingvo mem, cstas eksterordinara afero.

Mi,estante lingvoinstruisto, neniam intencis ekzemple operacii malsanulon, eble nur provizore mildigi doloron. La volo, ke ies doloro foriĝu, ankoraŭ ne anstataŭigas la fakajn konojn por vere scii kiel agi por la resaniĝo. Kial pensas homoj, kc ĉiu kapablas instrui? Kial oni subtaksas tiun ĉi profesion? Koni bonc iun lingvon ankoraŭ nc signifas kapablon transdoni la konojn. Fari ĝin majstre, jen nia arto, kion oni povas fari bone nur kun «pedagogia-vejno», (ne

94:1-2 IPR e 4

nepre nur kun diplomo). Necesas mencii, ke eĉ bona pedagogo ne provu instrui la lingvon sen regi ĝin altnivele!

Studi, koni la metodon ni konsilas al ĉiuj: al pedagogoj kaj ankaŭ al neinstruemaj. Por fariĝi tiu-metoda instruisto, oni unuc vidu la subajn liniojn.

Kiel fariĝi Cseh-instruisto? lam ekzistis 600 diplomitaj Cseh-instruistoj, laborantaj en 28 landoj de la mondo. Nun estas multe malpli, kaj ankaŭ ilin atingis la senlaboreco. Tamen la estraro dc IEI planas restarigi similan reton de Cseh-instruistoj, reakiri la iamajn famon kaj sukcesojn, sed precipe la lernemon de homoj. Netuŝante la esencajn bazajn principojn de la metodo, tamen refreŝigante la formojn kaj helpilojn,oni ellaboris trigradan edukformon, kiu konsistas el 3seminarioj.

Seminario-A cstas enkonduka, kies ĉefa celo estas ekkonigi la esencon de la metodo, vidigi ĝin en la praktiko. La seminarianoj observas kurson, gvidatan laŭ la Cseh-metodo, diskutas la metodon kaj en S-minuta provleciono pruvas, kc ili bone komprenas ĝiajn plej gravajn ccojn, kapablas uzi la teknikerojn. La seminarian laboron antaŭas lingva testo kaj la modecllecionon rajtas prezenti nur lingve firmaj kandidatoj. La seminarioj estas 4-5 tagaj, ckzemple dumkongrose. — Seminario-B: cstas pliprofundiga. La programon nuntempe oni prefCras plenumi koresponde. Dum tiu ĉi ŝtupo la celo estas altigi la lingvan nivelon de la seminarianoj, konsciigi la gramatikon, detale konigi la kursmaterialon kaj la fakliteraturon. Ofte estas bezonataj pluraj monatoj por profunde analizi ion kaj pretiĝi al la skriba ekzameno pri gramatiko kaj la Cseh-metodo. Dum tiu etapo la kandidatoj jam praktikas la metodon, gvidante kurson laŭ la metodo,

Seminario-C: estas la praktika parto. La kandidatoj cstas komplekse ck- Zamenataj pri movadhistorio, Esperanto-literaturo, kaj pri la Cseh-metodo. La buŝan ekzamenon kompletigas la ckzamena instruado, gvidado de 20-minuta leciono laŭ lotumita temo.

Post la sukcesa trapaso dc la tri ŝtupoj oni ricevas diplomon pri kapablo kaj rajto instrui laŭ la Cseh-metodo. (Nur la C-grada diplomo rajtigas al la gvidado de Cseh-kursoj.) Profesiaj fremdlingvo-instruistoj rajtas sekvi studojn por edukiĝi seminari-gvidantoj dc tiu ĉi metodo.

Ĉe IEI akireblas listo de diplomitaj Cseh-metodaj instruistoj. (Se vi intencas organizi Cseh-kurson aŭ seminarion, petu la nomaron de la instituto.)

ALVOKO JE KONKURSO La Hungaria Sckcio de ILEI decidis dediĉi sian dutagan tradician jarkunvenon de 1995 al la memoro dec la granda hungara esperanto-instruisto. Kadre dc tiuj memortagoj okazos prelegoj pri A. Cseh, pri lia metodo; Estos prezentitaj fragmentoj de lecionoj, demonstrantaj la karakterizajn trajtojn de la

94:1-2 IPR 65

— pàgina 5 del PDF —

metodo; okazos ekspozicio de Cseh-aĵoj kaj instruhelpiloj de la metodo. Antaŭvideblas diskutoj pri la nuna rango kaj pozicio de la metodo kaj de la esperanto-instruado. Kompreneble ni scias, ke ne ĉiu interesiĝanto povas Ĉeesti la programon, sed kial ne kontribui ĝin?

La organizantoj, subtenate de IEI, ĉiloke anoncas konkurson por surpaperigi viajn memorojn pri Andreo Cseh, pri liaj lecionoj, kursoj kaj seminarioj, pri eventoj ĝis nun ne konataj al la publiko. Ne lasu forgesiĝi la memorojn, bonvolu rakonti al ni, kio estis lia sekreto, per kio li sukcesis allogi la amasojn, kiujn historietojn vi memoras pri li. 1.

La alia temo de via konkursaĵo povas esti la metodo mem. Ni atendas viajn spertojn kaj opinion pri ĝi kaj memorojn pri aliaj Cseh-instruistoj, kiuj sukcese uzis la metodon.

Bonvenas ankaŭ kontribuaĵoj al la ekspozicio. La premio estas la komuna riĉiĝo, la estimplena memorado. IEl ofertas librojn al la plej sukcesaj konkursantoj kaj ĉiu ricevas ekzempleron de la memorkajero, kompilota el la konkursmaterialo kaj el la programo de la aranĝo. La Timono kvinpaĝajn kompilaĵojn sendu al la verkinto de tiu ĉi artikolo. Limdato: 31 de oktobro, 1994. Katalin SMIDELIUSZ H-9700 Szombathely,

Apaczai sĉtany 10. Hungario

Partoprenantoj de la Intemacia Pedagogia Kurso gvidita de A. Cseh Budapeŝto, 22. jul. — 2. aŭg.1929. Samurbe, sed ĉu samkvante ni estos fine de februaro en 1995?

94:1-2 IPR e 6

Kialoj por lerni Esperanton en nuntempa Hungario

Lingvosociologia enketo inter hungaraj esperantistoj NAGY Edit (Hungario)

Mallongigita versio de diplomverko ĉe Universitato Eŭtvos Lorand

1. Enkonduko Kiam ie mi diras, ke mi lernas Esperanton, homoj tuj reagas: ”Kial vi lernas Esperanton? Kial ĝi estas bona (en la senco ”utila”) al vi?” Mi estas certa, ke ĉiuj esperantistoj devas alfronti ĉi tiujn demandojn, kutime plurfoje dum la vivo. Respondoj varias depende de la personeco de la esperantisto: kiel li/ŝi lernis/lernas la internacian lingvon, ĉu li/ŝi partoprenas en Esperanto movado, Ĉu li/ŝi interesiĝas pri fremdaj lingvoj aŭ ne. En ĉi tiu laboraĵo mi donas la respondojn pri kaŭzoj kaj celoj, kiujn mi ricevis de hungaraj esperantistoj.

Mi volis ekkoni la averaĝan esperantiston, pro tio mi devis demandi multajn. Mi kapablis fari tion per enketo, kiun mi prilaboris per komputilo. Multan dankon por la helpo de mia instruistino D-rino Ilona KOUTNY kaj mia amiko Tibor KUPAS. REVESZ (1984) kaj LEYK (1979) ankaŭ okupiĝis pri sociologiaj kaj sociolingvistikaj karakterizoj de Esperanto. Similaj socilingvistikaj enketoj estas malmultaj. Mi ŝatus mencii ĉi tie tiun de FORSTER en Britio en 1982 kaj tiun de ĈEA (Ĉeha Esperanto-Asocio) en 1981. En Hungario PRINCZ (1989) prenis la taskon, sed nur parto de la rezultoj estas jam publikigita.

La celo de mia enketo estis informiĝi pri la motivoj, celoj kaj opinioj de hungaraj esperantistoj koncerne la lingvon kaj la movadon, ekscii kiel ili vidas la staton de Esperanto en la mondo kaj kiel rilatas Esperanto al ilia scio de aliaj fremdaj lingvoj. Veran komparon mi ne povas, eĉ ne volas fari, ĉar niaj rimedoj kaj vidpunktoj malsamas.

2.Esperantistoj en Hungario

En nuntempa Hungario preskaŭ ĉiuj profesiuloj havas iun ajn ideon pri la internacia lingvo, Esperanto. Iliaj opinioj varias depende dc iliaj konoj pri Esperanto. Ĉi tiujn informojn ili povas akiri — laŭ mi — el sufiĉe malmultaj fontoj. Unu el la fontoj, sed la plej grava estas tio, kion esperantistoj mem diras prisiaj spertoj, sentoj kaj opinioj koncerne Esperanton.

Por ekscii, kiun perspektivon Esperanto havas, logike prezentiĝas la problemo, kion oni povas fari per Esperanto, kiel oni povas uzi la lingvon. En la dudeka jarcento ”benefico” estas la ŝlosilo por kompreni la sociajn procezojn. En Hungario Esperanto estas egale konsiderata inter aliaj etnaj fremdaj lingvoj. Oni povas lerni ĝin en ŝtataj lernejoj, oni povas instrui ĝin, oni povas fari Ŝtatan ekzamenon pri ĝi, eblas eldoni Esperantlingvajn revuojn. Estas in-

94:1-2IPRe7

— pàgina 6 del PDF —

terese, ke Hungario estas la sola lando, kie oni povas akiri universitatan diplomon pri Esperanto. Memkompreneble ekzistas homoj, kiuj faras ion /’art pour Part. Al multaj esperantistoj lernado kaj uzado de la lingvo estas kvazaŭ hobio. Parte tio devenas de la fakto, ke oni ne scipovas uzi Esperanton en multaj terenoj de vivo. Sed unu ‘terenon’, unu aspekton iomgrade Esperanto enhavas laŭ mia opinio. Tio devenas de ĝia ekesto. Mi pensas pri la Zamenhofaj ideoj de homaranismo, mondpaco ktp. Koncerne la motivojn por lerni Esperanton mia hipotezo estas, ke interkompreniĝo kun homoj el la plej diversaj landoj kune kun eluzado de ĉi tio dum vojaĝado eksterlande okupas la unuan lokon inter motivoj kaj ankaŭ ĉi lasta estas la plej ofta formo de uzado.

Por pruvi mian hipotezon, por ekscii pli multe pri la nuntempa hungara €sperantistaro kaj povi respondi la demandojn menciitajn mi preparis enketilon.

3. La enketo

Laenketilo konsistas el 27 simplaj kaj kompleksaj demandoj, kiujn mi klasifikas en 4 grupojn: demandoj pri

– personaj datumoj,

– lernado de Esperanto,

– opinio kaj uzado de Esperanto, – scio de aliaj fremdaj lingvoj.

La enketilon mi preparis hungarlingve. Mi pensis, ke tiel ankaŭ komencantoj kuraĝos plenigi ĝin. Mi ankaŭ konsideris alian subjektivan faktoron: laŭ mi uzante la gepatran lingvon homoj pli frue prenas skribilon kaj komencas plenigi la enketilon. Memkompreneble, plenigi la enketilon ne estis deviga (nck povis esti).

Esploratajtavoloj

Al kiuj dissendi? Neniu havas adresliston de esperantistoj, ĉar ne ĉiuj €s- „perantistoj aliĝis al iu Esperanto organizaĵo. Dank” al la estraro de HEA mi “ricevis la adresojn de lokaj aŭ fakaj Esperanto-grupoj kaj mi dissendis enketilojn al ĉi tiuj grupoj. Mi ankaŭ sendis enketilojn al kelkaj homoj, kiuj faris ŝtatan ekzamenon pri Esperanto, al partoprenantoj de «fiŝtago» kaj al lernejanoj. 900 enketiloj estis dissenditaj. Persone mi donis kaj rericevis 130 el ili. Per poŝta servo mi dissendis 758 enketilojn kaj mi ricevis 245 respondojn. Ĉi tio estas ĉirkaŭe 3290, kio estas bona rezulto.

4. Rezultoj

Personaj datumoj (Procentoj estas rondigitaj.) 152 viroj kaj 221 virinoj resendis enketilojn. Du personoj forgesis indiki sian sekson. Estas interese, ke multe pli da virinoj resendis la enketilon ol viroj. Mi atendis proksimume egalan dividon. FORSTER trovis la dividon male: nur 3392- Ojn de la membroj donas virinoj.

94:1-22 IPRe8

La aĝdivido estas jena laŭ Tabelo 1: Du personoj ne indikis sian aĝon. La el-

—— aŭ sas stara nombro de demanditoj havantaj inter AE o 15 kaj 20 Jarojn ne estas surpriza. Mi perke UNI sese sone disdonis ĉirkaŭe 85 enketilojn al mez- TOR TID (ĜA lernejanoj. Sed oni povas observi la sekvan Ga NLTO9 a pripensigan: krom baz- kaj mezlernejanoj OTA, BI li plimulto de la demanditoj aĝas super 40 i 0 9 jaroj. Ce FORSTER same: la plimulto de si MS BEA-anoj aĝas inter 40 kaj 79. La plej multaj

pli ol 60 = 54 estas super la aĝo de 60 jaroj. Tiu ĉi datumo koincidas kun alia datumo, laŭ kiu 42 per-

sonoj de la demanditoj jam estas pensiuloj. (La fakton, ke Esperanto estas ĉefe nur hobio, mi pritraktos sur la sekvontaj paĝoj.) Ci tiun penson fortigas tiuj nombroj, kiuj estas la plej malgrandaj. Ĉi . tiuj du nombroj apartenas al la aĝgrupoj inter 26 kaj 35 jaroj. Ĝenerale tiu aĝperiodo estas la plej aktiva kaj grava. Tiutempe averaĝa hungara junulo estas okupata per sia nova familio kaj konstruado de propra hejmo. Tio kostas multe da tempo.

Respondoj alvenis el preskaŭ ĉiuj partoj de la lando. Relative malmultaj esperantistoj sendis respondojn el la ĉefurbo. Nekonsiderinte tiujn enketilojn, kiujn mi ricevis persone, Budapeŝtanoj reprezentas nur 89-ojn (20 29 de hungaranoj vivas en la ĉefurbo.)

La kvara demando estis pri profesio. Mi ricevis 132 respondojn de lernejanoj, ĉefe de mezlernejanoj (persone). La dua plej grandnombra grupo de demanditoj estas pensiuloj (1192), kiel mi jam menciis kadre de la aĝdivido. En la brita enketo 5392 de plenkreskuloj estas aktivaj kaj 3594 estas pensiuloj. La plej interesa fakto estas, ke 36 (ĉ.1094) demanditoj estas instruistoj! En Britio ankaŭ instruistoj nombras sufiĉe multe.

Inter la celoj 21 personoj respondis, ke sia celo per Esperanto estas pludoni, disvastigi kaj instrui la internacian lingvon. 19 (ĉ.594) respondoj venis de inĝenieroj, nur 3 de kuracistoj. 10 personoj ne respondis je la demando. Se mi ne konsideras pensiulojn kaj lernejanojn, evidentiĝas la fakto, ke ĉirkaŭe unu triono de la demanditoj estas intelektulo. Eksklude lernejanojn kaj tiun, kiu ne respondis ni ricevis la sekvan rezulton: t.e. pli ol duono de la demanditoj havas altgradan edukadon. FORSTER trovis similan fenomenon: multaj (kompare kun la tuta popolo) ricevis la plej altnivelan mezgradan edukadon kaj ankaŭ relative multaj ricevis altgradan edukadon. Laŭ mia opinio ĉi tiu fakto ne estas surpriza. Mi pensas, ke tiu persono, kiu studis pli multe, estas pli sentema Ĉ sociaj demandoj ol tiuj, kiuj ne pasigis tiom multe da tempo per studado. Ĉi tiuj intelektuloj havas pli larĝan horizonton kaj pli frue kaptas la veran valoron de internaciaj problemoj. Ĉar ili ”’alkutimiĝis” al studado, ili pli frue emas lerni

94:1-2IPRe9

— pàgina 7 del PDF —

ST TEUTAGS

ion, kio ne estas deviga. Esceptoj ekzistas. Ĉi tio estas mia opinio, sed ne eblas ruvi. La dua plej granda nombro estas de tiuj, kiuj akiris abiturientan diplomon. Tio fortigas la jam diritajn.

Respondoj de la sesa demando donas informon pri la familia stato de la demanditoj. Nekonsiderante tiujn, kiuj havas 20 jarojn aŭ malpli (130 personoj) mi ricevis la sekvan rezulton: 125 personoj (5196) havas propran familion (la unuaj du punktoj), la aliaj «plenkreskuloj» ne devas zorgi pri propra familio — tiel ili povas havi pli da libertempo. Ili donas preskaŭ la duonon de la grupo, kiu proporcio €stas sufiĉe alta, sed komprenebla pro la ĵus menciitaj. Sed ni restu iom pli ĉe la familio. La plej multe da esperantistoj (265-7092) estas »olaj” en la familio, tio signifas, ke nur li/ŝi parolas Esperanton en sia familio. Gefiloj dc 26 esperantistoj lernas aŭ parolas Esperanton. Kvankam 142 havas gefilojn, el ili nur 23 aĝas 10 aŭ malpli. 23 personoj havas ankaŭ esperantistan cdz(in)on. (La aliaj toleras.) Ankaŭ 18 gepatroj kaj 9 frat(in)oj parolas Esperanton. Krome estas kelkaj aliaj familianoj (gekuzoj, bogefratoj) kun kiuj nia esperantisto povus paroli Esperanton. Ni feliĉu — ĉar ekzistas familioj, en kiuj ĉiuj parolas Esperanton! 16 personoj skribis tion. Tamen ni ne forgesu, ke tiu ĉi nombro ne nepre signifas 16 familiojn apartajn!

La naŭa demando petis informojn pri ŝatokupoj en libertempo. Mi konsideris tri respondojn en vicordo. Legado estas la plej populara, poste muziko, ĝardenumo kaj sportoj, trikado kaj aliaj ”inaj’ manlaboroj. Vojaĝado, turismo kaj lingvolernado, ankaŭ Esperanto, sekvas. Tiuj rilatas al lingvoj inklude Esperanto.

Pri la lernado de Esperanto

La deka demando «En kiu jaro vi esperantistiĝis?” estas grava. Tiuj, kiuj jam dum pluraj (6-8) jaroj okupiĝas pri Esperanto verŝajne scias pli multe pri la movado mem, konas pli da samideanoj, eble partoprenas en la movado aŭ alimaniere povis uzi sian lingvoscion

kreo? =. | de Esperanto ol tiuj, kiuj havas nur Inter 1990-91 = 33 demanditoj kelke sperton m Bipensito: Jen esperantistiĝis, | 1a divido en Tabelo 2. 1988-89 = 104 £ 10 personoj ne indikis la jaron 1985-87 = 21 «o | kiam ili esperantistiĝis. La dua, la el- 1990734 =, 61 A stara nombro ?104′ reprezentas ĉefe 1910-79 = 28 ĉ (8096) mezlernejanojn, kiuj ekkonis 1950-69 = „30 s kaj komencis lerni Esperanton en la NO mi 8 ; mezlernejo. La du plej malgrandaj kaj antaŭ 1929 = 10 nombroj reprezentas la plej maljunajn. Tion konfirmas la fakto, kiu

montriĝas el la esploro de la aĝdivido. La unuaj du nombroj sen la mezlernejanoj reprezentas la plej «novajn» esperantistojn. Al mi ilia nombro ŝajnas

94:1-2 IPR e 10

Sufiĉe multaj

homoj ricevis la kz ERT

Min de. la La ideo venis pere de

familio. — Tio PTA p,

ankaŭ montriĝis J konato, amiko = 116

ĉe la sepa de- – organizo (ekz.lernejo) = 110

ido, kie mi – amaskomunikilo

i. “kiom. da (radio,televido,revuo,afiŝo) = 53 familianojankaŭ Imiro ris Aaj vi pepo

parolas Esper- eeo sb

sufiĉe malgranda. Ĉu malpli da homoj esperantistiĝis intaj 3 jaroj Eble jes, sed ankaŭ eblas, ke Sokedloj sedas Ka Ursa pesinub ika » ĉar ili eble ankoraŭ ne aniĝis en iu ajn Esperanto organizaĵo. La plej Care tivaj’ jaroj estis la 80-aj jaroj. Kial? Mi havas eblan hipotezon. kiun klari i mi volas citi O. PRINCZ, kiu en 1989 esploradis, inter aliaj, kial forlasas es = istoj la movadon: ”…nur iomete estas pli granda la nombro de la aibabtoj ol la eksiĝantoj. Se tiu tendenco ĉe ĉiuj anoj estus sama, averaĝe la poma estus anoj de asocioj nur 6-8 jarojn.» En Tabelo 2 tiuj nombroj estas la lej altaj, kiuj reprezentas homojn esperantistiĝantajn antaŭ ne pliol 10 jaroj =

La sekva demando estas tre grava pro movada kaŭzo. Ĝi donas rm de kie venis la ideo lerni Esperanton. Vidante la respondojn oni kapablus prilabori strategion por propagando. Nur kvar personoj forgesis indiki la pori literon. Male la aliaj, kion montras Tabelo 3.

anton. Ci tion

tamen ne subtenas la datumo, laŭ kiu nur kvar personoj efektive lernis la internacian lingvon de sia familiano. La dua likes KAL la plej merit Ji opinio. La plimulto de la demanditoj kaptis la ideon pere de persona rilato

Kompare kun la aliaj datumoj tio signifas, ke ankaŭ la personeco de la peranto gravas, ne nur la ideo. Oni ofte aŭdas la esprimon «komunumo de esperantistoj aspektas kiel granda familio.» Nun ni povas diri tion ne nur pro tio, ĉar esperantistoj ne estas multnombraj, sed ankaŭ pro tio, ĉar tiom multaj el ili kaptis la ideon de amikoj, konatuloj. Samtempe 30 personoj skribis, ke ili lernis la lingvon de amikoj. Tiun nombron mi trovas alta, ĉar kutime oni bezonas iun devigon por lerni ĝisfine ion. (Ĉi tie ‘ĝisfine” signifas lerni Esperanton ĝis almenaŭ mezprogresa nivelo.) Tion oni malofte ricevas de amikoj

prefere de iu organizo. Sufiĉe granda cifero staras apud la organizo. La plimulto de tio signifas iun lernejon de la tri tipoj. 103 el ili — verŝajne — lernis Esperanton en lernejo! La kaŭzo de pli malalta nombro ĉe komunikiloj rezultiĝas de ilia malofta prezentado koncerne Esperanton. Mi pensas pri amaskomunikiloj unuavice. Tio estas financa problemo. HEA-eldonaĵoj eble ne atingas multajn homojn. Inter aliaj ”fontoj’ estas kelkaj interesaj: kelkaj hazarde trovis iun libron aŭ revuon, kvin homoj el libro de Nemere (NEMERE Ist-

94:1-2IPR e 11

— pàgina 8 del PDF —

van, hungara verkisto, publikigas romanojn, sciencfikciajn literaturaĵojn ankaŭ en Esperanto.), aliajn konvinkis ilia instruisto, kolego, eĉ subleŭtenanto. Kelkajn kaptis propagando de Fiŝklubo kaj UTAZAS ”83 (ekspozicio je vojaĝeblecoj), aliajn mem interesis lingvostudado kaj komencis interesiĝi pri eblecoj por lerni Esperanton.

La lernanton influas ne nur la personeco de la instruisto, sed ankaŭ la medio en kiu li/ŝi lernas. Kie oni lernas Esperanton en la nuna Hungario? Kutime en organizita kurso laŭ nia datumaro 192 (5292) kaj en lernejoj, kiel mi jam menciis, sed ankaŭ en kluboj (Fiŝklubo ekzemple), inter amikoj, de familiano, en somera kurso, kaj memkompreneble hejme sole el libroj.

Kiom longe oni lernas Esperanton? Ĉu pruveblas, ke Esperanto vere estas facile ellernebla? Se ĝi estas facila, tiam averaĝa homo scipovas ellerni ĝin dum pli mallonga tempo ol aliajn fremdajn lingvojn. Mi ŝatus citi ĉi tie SZER- DAHELYI (1979), kiu okupiĝis ankaŭ pri tiu ĉi demando. Jen kion li konstatis: Laŭ miaj mezuradoj la sukces-koeficiento, atingita en hungaraj lernejoj en la instruado de diversaj lingvoj proporcie montras la suban skalon:

rusa lingvo – 3090 germana lingvo – 4090 angla lingvo – 6090 Esperanto -13092.

— Esperantistoj ĝenerale pasigas ne pli ol tri jarojn por lerni la lingvon. (Nur malpli ol triono de tiuj estas lernejanoj.) Tion mi konsideras mallonga tempo. Memkompreneble tio ankaŭ dependas de la ofteco de la lernado, de aĝo kaj de tio, kian nivelon ili atingis. Ni jam parolis pri la aĝdivido. La aliajn kondiĉojn mi pritraktos sur la sekvontaj paĝoj. Nur kelkaj bezonas pli multajn jarojn, eĉ se 208 (5596) personoj skribis, ke ili ankoraŭ lernas la lingvon. Do, 89 (2496) kun interrompoj. Inter tiuj, kiuj lernas la internacian lingvon pli ol pj jarojn, multaj skribis, ke ili esperantistiĝis iam, kaj ili daŭre perfektigas aŭ refreŝigas sian lingvoscion. Tio ĉi ne signifas tiom intensan lernadon, t.e. ne supozas multe da novaĵoj. La elstara nombro, 25 ne estas signifa, ĉar ankaŭ la intervalo estas larĝa. (Elekto de intervaloj estis arbitra.) Ĉi tiujn datumojn ni povas vere pritrakti, se ni scias

= KAS okupiĝis kiom ofte ili lernas Esperanton. Ni

ĉ, 1 horon semajne ekscias tion el Tabelo 4. Multaj

pri Esperanto personoj (55) ne kapablis taksi la

115 » 2 – tempon. Mi pensas, ke la du plej B “ 3 „ s grandaj datumoj reprezentas €s- 30 . 4 » ; perantistojn, kiuj lernas la lingvon

14 » s » – en organizita kurso aŭ en iu ler-

19 “ 6 . » nejo. Mi ne scias, ĉu ili konsideris ankaŭ la tempon de preparado por

“RS la lecionoj (ekz. skribado de

94:1-2 IPR e 12

hejmtaskoj). Min iomete surprizis la lastaj du datumoj. Mi trovas ilin sufiĉe altaj, ili devas esti tre entuziasmaj homoj, se ili pasigas kvin aŭ ses horojn semajne per io, kio ne estas deviga. Sed ekzistas eĉ pli entuziasmaj! Mi LATO pli altan nombron en la unua vico. Mi pensis pri homoj, kiuj interesiĝas pri Esperanto, sed. ankaŭ havas multajn aliajn zorgojn. Mi supozis, ke ili lernis la bazon de la lingvo kaj perfektigas ĝin en praktiko. La samon mi rilatigas al tiuj 25 personoj, kiuj lernas la lingvon laŭ monata ofteco kaj al tiuj 5592 (208) kiuj skribis, ke ili ankoraŭ lernas la lingvon. Mi ne atendis tiom altan nombron Tio pruvus la malon de la facileco de la lingvo. Mi pensas, ke ne estas tiom multaj ĉiamaj komencantoj. Lernejanoj donas nur trionon de la nombro. Soten mi atendis pli multajn (89=2422) jesajn respondojn je la demando, ĉu ili interrompis sian lernadon. Se io ne estas deviga, oni pli frue ĉesas ĝin por io pli grava kaj post iom da tempo ili eble rekomencas aŭ daŭrigas. Per tioma ler-

nado ili atingis diversajn

Tabelo 5 E en konversacio en teorio nivelojn LU UUN

(gramatiko,stilo) La proporcion en konversaan M€ 96 CIO mi trovas natura. Pli mallsetprestolaj 11829 16 pli trionon nombras ĉiuj EO anten 115 1 grupoj. Sed vidu la proporcion ĉe teorio! Pli multaj konsideras sin mezprogresaj

E… e : a koncerne teorion. 25 personoj konversacias komencnivele kaj scias la teorion mezprogrese. 15 per-

sonoj parolas en mezprogresa nivelo, sed kapablas kompreni jam ankaŭ literaturaĵojn.

Opinio pri Esperanto kaj ĝia uzo i Kion Esperanto povas oferti por tiu, kiu komencis lerni la internacian lingvon? Ni vidu la respondojn en vicordo en Tabelo 6! | Naŭ personoj ne respondis. La unua kolumno estas la plej signifa. Verdire mi ne atendis tiun allan nombron ĉe la unua ebla respondo. Mi atendis kaj

Tabelo 6 ; tao Ĝi da i volas, ke ĝi fariĝu la mondlingvo 147. 31 14 in interesas la esperantista komunumo 65 . 66 6

r praktikaj celoj (vojaĝado ktp) 76 41 27 | ricevis grandan amiliano konvinkis min 14 8 4 | nombron ĉe la r profesiaj celoj 28 16. 13 | praktikaj celoj, lia 61 26 17 La duan kaŭzon multaj elektis

DI, SA kiel la unua kaj ankaŭ kiel la dua. Inter la «aliaj» kaŭzoj multnombra estis tiu, kiu devenas de mezlernejanoj, por kiuj Esperanto estis deviga. (Ne por ĉiuj.) Kvar homoj

94:1-2 IPR e 13

— pàgina 9 del PDF —

diris, ke ili volas bone scii almenaŭ unu fremdan lingvon. Dekdu homoj interesiĝas ĝenerale pri lingvolernado inkluzive Esperanton. Iu bezonis ĝin al doktoreco, iu volas disvastigi ĝin, iu intencas nobligi homojn per ĝi, iu nur volis

rovi kvintagan superintensan kurson. Aliaj simple enuis aŭ volas sin evoluigi, pligrandigi sian memoron. Kelkaj provas amikiĝi helpe de Esperanto, €kzemple per korespondado. Iu vidas eblecon en ĝi por solvi globajn problemojn, iun konvinkis sia instruisto aŭ kolego, alia volas esti ano de tiu «granda familio” kiel mi jam menciis. Inter ĉi tiuj kaŭzoj kaj celoj estas ne nur idealismaj, sed ankaŭ pli praktikaj. (SYMOENS (1984) donas al ni historian komparon: «Antaŭ la dua mondmilito, multaj homoj esparantistiĝis, ĉar ili ne havis ĉiujn distraĵojn, pri kiuj ili nun disponas: radio, televido, aŭtomobilo, futbalo, vojaĝoj, ktp. Sed ni konstatas forŝovon de la interesiĝo pri Esperanto. Almenaŭ en Okcident-Eŭropo la ‘popolo” forlasis Esperanton, sed ni nun rimarkas multe pli da interesiĝo ĉe kleruloj, intelektuloj, en universitataj medioj, eĉ ĉe kelkaj politikistoj, homoj, kiuj multe pli konsciiĝas pri la gravaj lingvaj problemoj en Eŭropo kaj la mondo. La ‘popolo” ne okupiĝas pri tiuj problemoj, kaj ĝi antaŭe esperantiĝis parte pro idealismo, parte pro distro, pli simple, sen tro pripensi la problemaron.» Ekzemple iu ŝatus pligrandigi sian kolekton de poŝtmarkoj aŭ bezonas ateston de ŝtata lingvoekzameno por la abiturienta ekzameno aŭ por priakcepta ekzameno.

Ni jam vidis la kaŭzojn, kial oni komencis lerni Esperanton, nun ni ekscias kio estas ilia celo per Esperanto. Sufiĉe multaj homoj, 45 (1290) ne respondis. La celon, kiun mi atendis esti la unua kaj plej ofta, pli ol triono de la demanditoj (137=3792) elektis, nome tion, ke ili volas vojaĝi kaj konatiĝi eksterlande helpe de Esperanto. Ankaŭ laŭ mi tio estas la plej utila aspekto de la lernado. La duan lokon okupas la ŝtata lingvoekzameno kiel celo. Tio estas utila por tiuj mezlernejanoj, kiuj devas fari la abiturientan ekzamenon kaj volas provi iun priakceptan ekzamenon. Ĉirkaŭe 690 (21) volas nur amuziĝi per Esperanto, alia 696 planas disvastigi la lingvon kaj instrui ĝin. Preskaŭ la sama proporcio identiĝis kun la ideoj kaj celoj de la movado. Proksimume 496 lernas Esperanton pro ĝia simpleco, facila lernebleco. Nur 11 personoj havas profesian celon per Esperanto. Tio ne estas surpriza, ĉar faka uzado de la lingvo ne estas disvastiĝinta, eĉ en multaj terenoj de scienco terminologio nur nun estas ellaborata. (Fakterminologio estas fiksita en fakvortaroj por ĉ.50 sciencaj disciplinoj.) Nur kelkaj fakoj esceptas, ekzemple tiu de fervojistoj kaj tiu de kuracistoj (bedaŭrinde nur unu kuracisto resendis enketilon.) Po ok personoj volas simple uzi ĝin (kie ili povas) kaj plilarĝigi sian horizonton, klerecon. 7 homoj serĉas pli da eblecoj por legado, aliaj du eĉ tradukas literaturaĵojn. 3 personoj lernas Esperanton ĝuste por tio, ke en la futuro ili pli facile lernu aliajn fremdajn lingvojn. Mi ricevis tri interesajn respondojn: iu lernas ĝin por Sportaj celoj (t.e. uzi ĝin en sportaj eventoj), alia ŝatus konatiĝi kun homoj interesiĝantaj pri lingvoj kaj la tria persono lernas la internacian lingvon por

94:1-2 IPR e 14

lingva egaleco. Oni tuj povas observi, ke komencaj celoj kaj nunaj celoj kelkfoje koincidas.

Post la celoj de la individuo ni vidu la celojn de la komunumo! La elekton povas multe influi la konoj pri la ekesto de la lingvo, pri Zamenhof kaj la movado. Laŭ niaj demanditoj jen la celoj de esperantistoj en Tabelo 7 (ili povis elekti pli ol unu):

Tabelo] 1 personoj ne respondis. Laŭ 58 homoj: ne ekzistas unueca celo — Aj pi EMOJ kiim al ĉiuj diversaj Part pour l’art, t.e. nur por

» 183 » : paco — interkonsento inter nacioj | farj i

? » : ri ion. La — LOI, partopreni por la movado mem kiu estas Salo de A

» 147 st lingva egaleco celo — relative malmultaj

166 ” : facile lernebla komuna lingvo

elektis. Ili preferas kon- » 197 » : amikiĝo, interrilatiĝo. L

sideri esperantistojn kiel – individuojn.

BLANKE (1977) diras, ke Esperanto kiel ĉiu lingvo mem ne estas ideologio kaj ankaŭ ne esprimo de iu ideologio. Ĝi estas instrumento de la komunikado Sed laŭ mi Esperanto, la lingvo mem enhavas ion nedisigeblan. Esperanto estis kaj estas facile lernebla lingvo. Esperantistoj ne nepre devas adopti esperantismon, sed plimulto de esperantistoj aprobas ĝiajn celojn. Tiuj unuaj du celoj, kiuj ricevis la plej multajn voĉojn havas komunan aspekton, la lasta ŝajnas pli persona, sed la dua vere spegulas la internan ideon. Tamen ne nur idealaj celoj, sed ankaŭ la praktika celo — la kvina — ricevis multajn voĉojn.

Ankaŭ multaj konsideris lingvan egalecon grava. Ĉi tiuj rezultoj klare montras la komunajn aspektojn. Troviĝis ankaŭ ekstremoj: laŭ iu esperantistoj serĉas la vojon (ĉu al Dio?), laŭ alia, difektitoj trovas akcepteman kolektivon.

; Ne sufiĉas konscii la celon, sed oni devas koni la vojon al la celo. El tiu ĉi vidpunkto opinioj ege diferencas. Krom 36 homoj, kiuj ne malkovris sian opinion 129 (ĉ.3429) demanditoj opinias, ke Esperanto devus esti instruata devige. Ci tiu vorto ”deviga” pleje vekas negativajn sentojn. Tamen la proporcio ŝajnas alta. Praktiko — historio de Esperanto ĝis nun — evidente montris, ke memvole nur malmultaj homoj komencis lerni la lingvon. Multaj (147=3992) konsideras propagandon nesufiĉa. Nur 38 homoj (1092) pensas utila, se ni aplikus Esperanton en laborejoj. Tiu malgranda nombro respegulas tiun fakton, ke Esperanto tre malofte estas uzata en fakaj terenoj. 94 personoj (2592) fortigus la movadon. Pli ol duono de la demanditoj (196=5292) pensas, ke interkonsento inter nacioj helpus efike.

Ĉirkaŭ 2096 (74) eĉ ankoraŭ havas iom ”idealisman’ imagon pri la forto de ekzemplodono. Originalaj solvproponoj ne forlasiĝas: fakultative instrui, propagando per radio kaj televido, per pli da mono, apliki Esperanton en pli multaj terenoj, en tekniko, komputiko, internacia ekonomiko, organizi konferencojn, tendarojn, ĝi fariĝu la laborlingvo de UN ktp.

94:1-2 IPR €15

— pàgina 10 del PDF —

ma,

LI

Mi demandis esperantistojn, Ĉu ili ŝatus se Esperanto fariĝus la mondlingvo kaj kial. La hipotezon, laŭ kiu esperantistoj volas disvastigi la lingvon kaj ĝin farigi la mondlingvo, ili pruvis, eĉ ankaŭ la kaŭzojn. 108 (2992) vidas avantaĝon en la fakto, laŭ kiu Esperanto estas facile lernebla komuna lingvo. 75 homoj (2092) opinias, ke interkonsento inter nacioj estus la plej grava beno helpe de Esperanto. Al ĉi tio ligiĝas lingva egaleco, kiu ricevis 50 (1394) voĉojn. 39 (1026) homoj emfazis la interrilatigan forton de la lingvo. 36 personoj jesis sen klarigo, 22 ne respondis (surprize!) kaj 5 neis sen ekspliko. Jen kolekteto el la kialoj de la aliaj: Esperanto perdus sian familiaran karakteron; ĉie oni estus komprenata; ne necesus tradukistoj, interpretistoj; ĉiuj devus lerni nur unu lingvon; pli simpla estus la mondo; ktp.

La dudekunua demando estas unu el la plej gravaj. Temas pri uzado de la lingvo. Ĝenerale hungaraj esperantistoj uzis la internacian lingvon en iamaj socialistaj landoj. Tio estas komprenebla, se ni konas la historion de Hungario dum kelkaj pasintaj jaroj. Antaŭ tri jaroj okcidentaj landoj komencis ĉesi postuli vizon. Tio faciligis vojaĝadon. Sed ni iru en vicordo! Pli ol 4499 ankoraŭ ne uzis Esperanton ekster lernejo. La nombro reprezentas gejunulojn, kiuj ankoraŭ ne cstas sendependaj, kvankam ili partoprenis en poemrecita konkurso kaj en organizita kampado. Nur 2292 de esperantistoj korespondas kun samideanoj. Mi atendis pli multe. Korespondado estas sufiĉe facila kaj malmultekosta

formo de interrilatiĝo. Eksterlandaj rilatoj formis signifan parton de celoj. Sufiĉe multaj homoj (70) povis partopreni en esperanto-kongresoj. Partopreno en iu organizita komunuma evento (kunvenoj, kampado, ktp) donas la plej grandan proporcion. Ankaŭ vojaĝado mem gravas kaj nombras sufiĉe alte (64=1792). Kiel mi jam diris inter la demanditoj kaj inter esperantistoj estas multaj instruistoj. Do, relative multaj skribis pro tio, ke ili uzas la lingvon en la klaso. Kelkaj demanditoj mem ne vojaĝas, sed gastigas aliajn, dum ĉiĉeronado en sia urbo ili ekzercadas la lingvon. Aliaj babiladas esperante kun amikoj. La du plej malgrandajn nombrojn donas tiuj, kiuj povas uzi Esperanton en sia profesio aŭ familio. Respondoj je la dudekdua demando informas nin ne pri esperantistoj mem, sed pri la opinio de ilia ĉirkaŭantaro. Ni devas supozi, ke ĉi tiu ĉirkaŭantaro scias iom pli multe pri Esper-

PEabelo anto ol averaĝa homo. Mi petis 12 aprobas, la demanditojn indiki la du plej 101 respektas, karakterizajn opiniojn. Jen la

122 estas interesata,

80 ne estas interesata,

109 pensas pri mi: ekstravaganculo, 87 ridetas,

33 provas malkonsili min,

58 malkomprenante observas. —

divido en Tabelo 8.

Estas interese, ke la plej altaj nombroj apartenas al la ”pozitivaj” opinioj (la unuaj tri). La esprimo ”ekstravaganculo” estas ambigua, ĝi povas esti kaj po-

94:1-2 IPR e 16

zitiva kaj negativa, eĉ samtempe. Ankoraŭ m j ri i ĝi

ne estas serioza afero. NS malmultaj loj ke oopenen pj mu lu vere kontraŭas la ideon, sed ili pensas, ke oni kapablus fari ion EAS taŭ ĝi. Mi ricevis 53 aliajn respondojn. Jen kelkaj el ili: neesperantistoj ne vidas ĝian sencon aŭ rezulton; ili ne povus uzi ĝin ĉie eksterlande: p, interese, sed Ĉu uzebla? kelkaj interesiĝus, se ili ne devus lerni ĝin; e, e multaj pensas, ke la angla aŭ la germana lingvo estas multe pli utila Pano, kaj Es, peranto ne havas ŝancon kontraŭ ili; ili respektus, se Oni povus uzi sten i tiko; opinias, ke ĝi estas nur hobio; kelkajn helpas ekz. kun gastoj aŭ Ĉi la instruado; aliajn malhelpas; aliaj ne kredas en ĝi. Unu maljunulon liaj amikoj eksigis el sia rondo. Malantaŭ de ĉi tiuj negativaj opinioj estas la fakto ke Esperanto ankoraŭ ne estas sufiĉe disvastiĝinta kaj ili ne volas surpreni la rolon de pioniroj. Sed ni trovas ankaŭ alian faktoron, ĉar al mi evidentiĝis, ke eĉ la ĉirkaŭantaro de esperantistoj ne bone konas, pri kio ili opinias Kelkaj T- sonoj skribis, ke ĉiujn ajn opiniojn li$i jam alfrontis. Eksistas Iyomt? kiuj simple estas indiferentaj. Mi ankaŭ serĉis korelacion inter uzado de la lin s kaj la opinio de ĉirkaŭantaro. Mi trovis, ke kaj tie, kie esperantistoj skribis, ke ili ankoraŭ ne uzis la lingvon, kaj ĉe iu ajn formo de uzado la unuaj tri favoraj opinioj altas. Inter la aliaj opinioj ĉe tiuj, kiuj ankoraŭ ne uzis la lingvon „se plinombras tiuj, kiuj ridetas pri la afero. Tio ĉi fortigas la jam menciitajn ne tion, ke homoj kutime kontraŭas ne la ideon, sed la utilecon de E miso anto.

Nun ni vidu la movadon! 191 esperantistoj skribis, ke ili pa laboro de la movado. Tamen ni ne tro alte (mia la KN. PV ms Pu da enketiloj al HEA-komitatanoj. «Partopreno en la movado ne signifas la Samon al ĉiuj. Iu persono skribis, ke eĉ tiu fakto, ke oni uzas la lingvon, ne signifas, ke li/ŝi partoprenas en la movado. Do, vidpunktoj varias. Multaj personoj helpas organizi kunvenojn, partoprenis iun konkurson. Aliaj pere de Instruado fortigas la movadon. Kaj aliaj havas oficialan funkcion ekzemple en la komitato. La dua datumo koncerne ĉi tiun temon estas ege grava. 106 personoj indikis, ke ili ne partoprenas en la movado, sed volonte enmiksiĝus. Jen lom da espero por la futuro! Samtempe 65 homoj ne volas partopreni en movadaj aferoj, al 14 el ili mankas tempo por tio, al kelkaj Esperanto estas nur hobio kaj ili ne havas seriozan celon per ĝi. Interese estas, ke la plej multaj el tiuj, kiuj ne volas partopreni, estas needz(in)igitaj; la plej multaj, kiuj partoprenas, havas familion, sed sen-propra-familiuloj plinombras ol la aliaj en emo de partopreno. Ĝenerale tiuj partoprenas en la movado, kiuj bone scias la lingvon.

Kiom esperantistoj konas unu la alian? Feliĉe, 212 (5794) havas amikan rilaton al samideanoj (persona aŭ koresponda). Tiu ankaŭ pruvas la esprimon, ke esperantistoj formas unu grandan familion. 66 personoj havas nur konatulojn helpe de Esperanto. Ili konas unu la alian el kunvenoj ekzemple. 37 homoj havas eĉ esperantistan kolegon! Sed bedaŭrinde 56 (1592) ne havas ri-

94:1-2IPR e 17

— pàgina 11 del PDF —

laton al samideanoj. Memkompreneble tiuj havas bonan rilaton al samideanoj, kiuj sufiĉe bone parolas la komunan lingvon. Ekzistas rekta rilato inter la du

faktoroj.

Scio de aliaj fremdaj lingvoj

Ĝenerale tiuj personoj, kiuj lernas Esperanton, ankaŭ interesiĝas pri aliaj fremdaj lingvoj kaj ne nur interesiĝas, sed ankaŭ parolas iujn. Mi demandis esperantistojn pri scio de aliaj fremdaj lingvoj por kompari kun Esperanto.

La plej multaj lernis du fremdajn lingvojn krom Esperanto. Tio estas kom-

renebla, se ni scias, ke en Hungario estas devige lerni almenaŭ du fremdajn lingvojn en mezlernejoj. Dum la pasintaj jardekoj unu el ili kutime estis la rusa, ĉi tio ŝanĝiĝis nur antaŭ 2 jaroj. Sufiĉe multaj indikis nur unu alian lingvon krom Esperanto. Tio reprezentas tiujn lernejanojn, kies dua fremda lingvo estas Esperanto. 59 homoj parolas tri aliajn fremdajn lingvojn kaj eĉ troviĝas aliaj inter esperantistoj, kiuj parolas sep aŭ ok lingvojn.

Kie ili lernis aliajn fremdajn lingvojn kutime? Ĉu same kie Esperanton? Bedaŭrinde ne, ĉar oni lernas ĉi tiujn lingvojn en iu lernejo kaj ni vidis, ke la plej multo de esperantistoj lernis la internacian lingvon en organizita kurso. Eĉ ne estas tiom multaj Esperanto-instruistoj kaj lernejanoj ne volas lerni Esperanton, ili aŭ iliaj gepatroj preferas la aliajn lingvojn. La plej ŝatataj lingvoj estas la angla kaj la germana, kiuj estas instruataj en la plej multaj lernejoj. (Pri tio mi jam parolis.) Kiel estas atendite, la plej grandan nombron donas la tri tipoj de lernejoj ĉe lernado de la rusa lingvo. Dum la pasintaj kvar-kvin jaroj pli kaj pli da lernejoj trovis kaj dungis instruistojn de aliaj fremdaj lingvoj, nome de la angla kaj la germana. Samtempe multaj homoj lernis Ĉi tiujn du lingvojn ankaŭ ekster la lernejo kun privata instruisto en iu kurso aŭ hejme aŭtodidakte. Krom la angla kaj la germana oni facile trovas eblecon por lerni la francan, la italan, la latinan kaj la hispanan. Lernado kaj lingvoscio ne estas la sama afero. Kvankam multaj lernis eĉ plurajn lingvojn, ne estas certe, ke ili bone parolas ilin. Estas interese ekscii kian nivelon homoj atingis. Memkompreneble la plej multaj homoj komencis lerni iun lingvon, sed pro io ili ne atingis eĉ la mezprogresan nivelon. Tiu fakto estas vera Ĉe ĉiuj lingvoj. En Britio bazan nivelon atingis multaj, malpli mezan kaj eĉ malpli altan. La stato estas la sama. Ni memoru, ke multaj skribis ĉe la kialoj kaj celoj, ke ili volas bone scii almenaŭ unu fremdan lingvon. Ni vidis, ke ĉirkaŭ unu triono de la demanditoj indikis la progresan nivelon de sia lingvoscio de Esperanto. Tio estas bonega

rezulto kaj pruvas la facilecon de Esperanto. Mi devas diri, kion preskaŭ ĉiuj hungaroj scias, ke kvankam ni lernis la rusan lingvon dum multaj (4-11) jaroj, ni ne bone kapablas paroli ĝin. Tion klare spegulis la respondoj. Nur 1192 indikis la progresan nivelon je sia lingvoscio de la rusa. (2292 estis je tiu de la germana.) Kial oni preferas lerni la anglan aŭ la germanan anstataŭ ekzemple Esperanto? Ĉar oni povas uzi ĉi tiujn lingvojn en pli multaj terenoj de la vivo. Ni

94:1-2 IPR e 18

=.

vidu kie! Kiel turistoj la plej multaj uzis la germa j glan. Tio kompreneblas pro slenkaŭiti menio de nia lamb mpo ~i por kun ruslingvanoj, nur poste kun germanlingvanoj kaj aupisikigsanci Relative malmultaj personoj uzis ĉi tiujn lingvojn en kunvenoj! Ni memoru ~i usŝilojde Esperanto estis la plej altinombra ĉiokaze. En profesio, kaj tiu ĉi kŭ e gravas l » mi, la germanan povas uzi la plimulto de la demanditoj la dua pr la rus kaj la tria la angla. (La kvara estas la latina!) Inter amikoj kaj parencoj a kaŭ la “san la plej populara, poste la angla. ; GISO Post tiom da spertoj mi demandis, kiun lingvon ili i j uti ĝenerale kaj al si mem. La respondoj donas kia tendencon SA A sed el la ĵus menciitaj ne evidentiĝis. La plej multajn voĉojn ricevis la an la lingvo kiel la plej utila lingvo ĝenerale. Laŭ mi tio estas respegulo de sociaj Eĉ magoj. Kvankam pli multaj lernis la germanan, pli multe uzis la eiinkcd s tamen pli multaj konsideris la anglan kiel la plej utila. La germana mav. la ras kun malmulta diferenco. La trian lokon okupas la rusa! Vane oni ne sufiĉe bone lernis ĝin, vane la plej multaj ankoraŭ ne uzis ĝin, vane ligiĝas al tio negativaj sentoj pro politikaj kaŭzoj, homoj pensas ĝin utila, pli utila ol la latina la franca aŭ la itala. Estas ankaŭ rimarkinde, ke al si mem esperantistoj konsideras la germanan kiel la plej utila (tio rekte rezultas el la antaŭaj MEIO doj), la dua estas la angla denove kaj la tria la rusa denove surprize A “Antaŭ ol mi donas la rezulton de la demando, ĉu unu lingvo helpis lerni la alian, mi Ŝatus citi SZERDAHELYI (1979) pri lia sperto: «Estas konata fakto, ke ĝenerale la lernado de la unua fremda lingvo estas malfacila tasko, tiu de Oslaj, per la ĉiam kreskanta elasteco de la lingvokapablo, estas jam multe pli facile alirebla. Esperanto, kiu ĝisminimume reduktas la komencajn malfacilaĵojn estas eminenta enkonduko al la instruado de aliaj fremdaj lingvoj. Tion kakia nombraj interesaj kaj sukcesaj eksperimentoj kaj en eksterlando kaj en nia lando. Tiuj lernantoj, kiuj tute ne sukcesis en la lernado de la rusa lingvo kvankam ilin gvidis elstara instruisto, post kelkmonata Esperanto-lernado montris subitan progreson en la rusa lingvo.» Unue ni vidu la staton, kiam oni lernis alian fremdan lingvon unue kaj Esperanton poste. Kutime la scio de la germana kaj la angla lingvo helpis la homojn en ilia Esperanto-lernado. Same la latina, la franca kaj la rusa. Ni ne surpriziĝu, ja la vortprovizo de ĉi tiuj lingvoj aj Pro mm rezultigas pozitivan transferon. Nur la rusa lingvo malsimilas ontras, ke mi ricevis neojn, ki i jesoj ‘ Benoj: ojn, kies proporcio al la jesoj estas preskaŭ du Lingvistoj kaj lingvoinstruistoj plue interesiĝas pri tio kiel Esperanto efikas al la lernado de aliaj fremdaj lingvoj. Ĉu Esperanto helpis lerni iun fremdan lingvon? Mi atendis multajn jesajn respondojn kaj jen kion mi ricevis: Ĉe la lernado de la angla lingvo post Esperanto neaj respondoj estas triono de la jesaj! Laŭ mi tio estas granda proporcio, al mi tio ĉi ne pruvas la hipotezon. La stato estas iom pli bona ĉe la germana lingvo. La neaj respondoj estas unu

94:1-2IPRe19

— pàgina 12 del PDF —

jesaj. Sed la plej malbona estas ĉe la rusa: preskaŭ egalajn jesajn

o ik kuojn mi mm Tamen, pro la jam menciitaj, tio estas E renebla. La plej bonan proporcion montras tiu de la franca kaj la latina = voj. Tio ankaŭ estas natura, ĉar la vortprovizo de Esperanto pleje similas a tiuj de ĉi tiuj du lingvoj. Memkompreneble pozitivan aŭ negativan transferon

influas ne nur la karakterizoj de la lingvoj, sed ankaŭ la medio en kiu oni lernis

ilin, la metodoj ktp.

kludo em antaŭaj paĝoj mi pritraktis la motivojn kaj celojn de hungaraj esperantistoj. La komunumo de esperantistoj vere aspektas kiel granda familio. Tion pruvis rezultoj, kiujn ni vidis: esperantistoj havas amikan rilaton inter si, uzas la lingvon en kunvenoj, volus disvastigi la lingvon, prenis la ideon de amiko-konato, profunde interesiĝas pri interkonsento inter nacioj, ktp. Pli praktikan aspekton la datumoj montras nur en tio, ke ili volus uzi Esperanton en ekonomiko, en fakaj terenoj, sed nun ĉi tio ankoraŭ ne eblas. Pro la manko de tiuj ĉi multaj homoj ridetas je esperantistoj kaj eĉ, se ili interesiĝas pri Esperanto, ili ne emas lerni ĝin, ĉar ĝi ne estas sufiĉe disvastiĝinta. Ili timas, ke ili ne povus uzi la lingvon. Pro tio mi pensas, ke en la futuro la nombro de esperantistoj ne multe kreskos, se entute kreskos.

6. Bibliografio Le i

Zs.Barcsay: Instruado de Esperanto en lernejoj 1991/92, Hungario (manuskripto |

alike. Pri la stato de la internacia aplikado de Esperanto. En: Esperanto: Lingvo movado instruado Red. D. Blanke, Berlin: Kulturbund der DDR, 1977 : ĝin

Esperanto La internacia lingvo sciencaj aspektoj. Red. D.Blanke. Berlin: Kulturbund der DDR, 1979 j

P.G.Forster: The Esperanto Movement. The Hague: Mouton Publishers. 1982

J.Leyk: Sociologio de la ingvo, socilingvistiko, interlingvistiko. En: Esperanto La internacia lingvo ;

O.Princz: Motivoj de Esperantistiĝo. En: Budapeŝta Informilo 1989/11-12 145.

A. Rŝtkai: Deklaritaj celoj de la Hungaria Esperanto-Movado. En: Strategiaj demandoj ije ;

S.R€v€sz: Esperantio. En: Strategiaj demandoj p.

Strategiaj demandoj de la Esperanto-komunumo. 1-a Internacia Simpozio. Varsovio 1984.04.24-28

E.Symoens: Nova strategio por pli efika informado en la Esperanto-movado. En: Strategiaj demandoj la ?

D-ro I.Szerdahelyi: La didaktika loko de la internacia lingvo en la sistemo de lernejaj studobjektoj. En: Esperanto La internacia lingvo

94:1-2 IPR e 20

e aj

Baza vortprovizo de Esperanto cele al instruado Josef DORR

Resumo de magistriĝa laboraĵo ĉe la Universitato Eŭtvos de Budapeŝto

Enkonduko

Ĉar Esperanto estas malofte ies gepatra lingvo, la esperanto-komunumo ricevas novajn adeptojn preskaŭ nur per instruado (aŭ memlernado). De ĝi dependas la pluekzisto de la lingvo, tial la esperanto-komunumo nepre devas zorgi pri la instruado de sia lingvo: tiu instruado estu ampleksa kaj celkonscia.

Instrucele oni devas segmenti la vastan kaj kompleksan lingvomaterialon.

La segmentoj estu en si mem organizitaj sistemoj, taŭgaj por servi kiel komunikiloj. Kion ni instruu unue kaj kion poste?

La bazaj elementoj de Esperanto estas la morfemoj. La 205 strukturaj morfemoj de Esperanto estas: 103 unuelementaj vortoj kiel la numeraloj,

konjunkcioj, interjekcioj kaj aliaj;

AŬafiksoj (10 prefiksoj kaj 30 sufiksoj); 17finaĵoj; 4Stabelvortoj. Tiuj 205 morfemoj apartenas nepre al la baza didaktika minimumo (bdm), kvankamoni ne instruas ilin ĉiujn jam komence.

Mi esploras la aliajn morfemojn (vortojn) de Esperanto por trovi bazan vortprovizon de la lingvo cele al instruado.

personaj pronomoj, prepozicioj,

I. De la unuaj Esperantaj vortolistoj al Plena Ilustrita Vortaro

La unua esperanto-vortlisto troviĝas en la unua libro de Lazaro Ludoviko Zamenhof kiu aperis en 1887. Ĝi entenas 922 radikojn inklude la tabelvortojn, finaĵojnkaj afiksojn.

Je tiu tempo vorto-listo de lernolibro kaj vortar(et)o estis la sama afero, sed precipe la tradukantoj bezonis pli kaj pli da novaj vortoj. La vortaretoj fariĝis memstaraj kaj ĉiam pli dikaj.

La Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (SAT 1970.) fine ampleksas 1303 paĝojn al kiuj aldoniĝis 45-paĝa suplemento en 1987.

Do jam delonge la esperanto-instruistoj kaj -metodikistoj devas limigi la VOrto-provizon instrucele.

941-2IPR 621

— pàgina 13 del PDF —

II. Komparo de vorto-listoj de Esperanto-lernolibroj

i i -listojn de 12 nuntempe vaste uzataj En la dua ĉapitro mi komparas la vorto listojn tempe lernolibroj (la aŭtoroj estas bone konataj esperanto-verkistoj, 1.a. Auld, De Diego, Szil4gyi), kaj la rezultojn de kompara studo de lernolibroj de Balla K. En Ĉiuj 13 libroj estas kune 2818 diversaj vortoj, el tiuj nur 18 vortoj estas en ĉiuj 13 libroj. 1040 vortoj estas en nur unu el la cititaj vorto-listoj. | La fakto, ke 1040 vortoj el entute 2818 vortoj estas nur en unu el la 13 libroj, estas jam forta argumento por la neceso de pli science trovita baza vOrtizo cele al instruado. E, ; | “baj povas supozi, ke la 18 vortoj kiuj estas en ĉiuj 13 libroj estas kandidatoj r eniri la bdm-on. Male, ĉe granda nombro de la 1040 vortoj, kiuj estas nur en unu libro, oni rajtas dubi pri tio. | o ija md li Komparu la rilatojn de la tuta VOTIpTOVIZO de la unuopaj aŭtoroj al tiuj 1040

vortoj:

. aŭtoro vortojentute vortoj nur ĉe tiu aŭtoro Balla 1794 325 Chaves 1772 282 De Diego 835 91 Szilagyi 731 34 Pettyn 1035 147 Auld 555 28 Childs-Mee 392 2 Wingen 421 3 Thiery 32 36 Zagreb 470 4 Butler 261 3

: MacGill 156 1 Ludwig-Triolle 389 3 1040

Kiel ekzemplojn el tiuj 1040 vortoj mi citu: dazip (sudamerika mamulo) gujav (frukto de sudamerika arbo) gvaran (brazila pastro) apterig (nov-zelanda birdo) eĉ ne-pivaj vortoj estas, ekzemple: ĉajot. Ni tamen bezonas ankaŭ vorton por tiu sudamerika mamuleto (dazip), sed en la internacia bdm ĝi ne estu.

94:1-2 IPR e 22

kio

III. Oftecaj listoj de Esperanto

Oni jam delonge disponas pri oftecaj listoj por la instruado de etnaj lingvoj. La ideo estas, ke pli oftaj vortoj estas ĝenerale pli gravaj instrucele. Laŭ la kalkuloj de GUIRAUD la unuaj 100 vortoj konsistigas 5992-ojn de iu ajn teksto, la sekvaj 1.000 vortoj kromajn 27 ?2-ojn, la sekvaj 3.000 denove 11,5 92-ojn.

Ce Esperanto la radikoj estas neŝanĝeblaj. Estas do logike enkonduki en la Esperanto-lernolibrojn por komencantoj la plej oftajn radikojn.

Tamen la afero ne estas tiel simpla. La ofteco de unuopaj vortoj dependas jam de tio, Ĉu temas pri skriba aŭ parola lingvo. Ĉe la skriba lingvo gravas la jeno: ĉu lingvo de gazeto, de romano, de poemo, kaj oni rajas tuj demandi: de kiu gazato? de kiu romano? kaj de kiu poemo?

La uzataj radikoj kompreneble varias laŭ aĝo, profesio, nacieco, sekso, religio, edukiteco ktp. de la aŭtoroj. Gravas ankaŭ la tempo: lingvo de hodiaŭ aŭ lingvo de antaŭ 100 jaroj?

Por havi relative fidindan bazon por la kvanta esploro de iu lingvo, oni „bezonas grandan kaj varian eltiraĵon. Helmut MEYER ekzemple esploris eltiraĵon de plej variaj germanaj tekstoj ampleksante 10 milionojn da vortoj. Tiaj sciencaj monumentoj en Esperanto ankoraŭ ne ekzistas.

Mi komparas la listojn de Leo BLAAS, Joachim DIETZE kaj Zlatko TIŜLJAR ellasante la 205 jam antaŭe menciitajn strukturvortojn kiuj nepre apartenas al la baza didaktika minimumo.

Leo BLAAS analizas po unu paĝo hazarde elprenita el ĉiu paĝcento de pli ol 100 verkoj elektitaj sen prefero. Sed la bazo de 50 000 vortoj ege malvastas kaj ĝireprezentas nur literaturan lingvon.

Joachim DIETZE bazas siajn esplorojn sur politikaj, kulturpolitikaj kaj popolsciencaj tekstoj el esperantaj gazetoj.

Zlatko TIŜLJAR esploras la parolatan Esperanton. Lia listo baziĝas sur 25.000 vortoj.

La komparo montras, ke la unuopaj oftecaj listoj estas mankohavaj kaj inter si sufiĉe diversaj.

Post ĉiuspecaj listigoj en mia laboraĵo aperas je la paĝo 171 la laŭnombra resuma tabelo:

94:1-2 IPR e 23

— pàgina 14 del PDF —

lerno- vortoj oftecaj listoj sume mankas

libroj 32 x52. 1 (oft.list.) 13 18 18 |. = 18 — 172 50 ”. So ko, 50 — 11 63 48 10. 5 63 — 10 66 42, 13… 63 Ki 9 88 41 21 16 84 4 8 68 23;3123:1 2: 63 S 7 96 39533. 21 83 15 6 135 32y439 «B87 108 2 5 179 Mrrddp19 131 48 4 238 ZT 1143 9:69 139 99 3 289 12 46 85 143 146 2 488 9:1371132 178 310 1 1040 1. 31156 188 852 0 2″230. 229 261 2818 374 362 836 1572 1507

“ni legu: en precize 10 lernolibroj estas komunaj 66 vortoj. El tiuj 42 estas en 3 oftecaj listoj, plus 13 en 2 oftecaj listoj, 8 nur en 1 ofteca listo: sume 63. 3 mankas en la oftecaj listoj.

Jen morfemoj en ĉiuj 13 lernolibroj: ali- don- kelk- nom- sidatent- est- loĝ- pet- volaŭd- far- lok- plen-

bon- hav- mult- rid-

IV. Konkludoj

1. La vortolistoj de la unuopaj lernolibroj forte diferencas laŭ la nombro de la vortoj: dum la vortolisto de la libro n-ro 2 (CHAVES) entenas 1772 vortojn, la vortolisto de la lernolibro n-ro 11 (BUTLER) entenas nur 261 vortojn. Unu el la multaj eblaj kialoj por tio povas esti, ke la celoj de la unuopaj aŭtoroj estas diversaj. Dum BUTLER ekzemple celas la minimuman vortprovizon cele al komunikado, CHAVES celas al pli profunda kono de la lingvo kaj tial bezonas pli da vortoj.

2. La damaĝo al la rezulto estas relative malgranda, ĉar la plej gravaj vortoj devus esti en ĉiuj listoj. Se la aŭtoroj uzus komunan bazan vortoprovizon, la 261 vortoj de BUTLER devus esti en ĉiuj listoj.

94:1-2 IPR e 24

3. La fakto, ke 1040 el entute 2818 vortoj nur estas en unu el la 13 vortolistoj supozigas, ke eĉ inter niaj plej gravaj pedagogoj ne ekzistas konsento pri la pedagogia graveco de multaj vortoj. Kompreneblas, ke la listo de CHAVES (entute 1772 vortoj) entenas 282 de tiuj 1040 vortoj, sed eĉ la listo de THIERRY, kiu ampleksas nur 323 vortojn, entenas tamen 36 de tiuj 1040 vortoj.

La vortoprovizo de la 13 vortolistoj estas eble ofte elektite laŭ intuicia takso de la verkinto. Ĝi ĝenerale baziĝas sur subjektiva sperto, kiu ne estas tute neglektebla, sed tamen kondiĉita de la nacilingva kaj nacikultura medio de la koncerna verkisto. La 1040 vortoj, kiuj nur estas en unu el la 13 verkoj jam estas forta argumento tiurilate. Kvankam la unuopaj oftecaj listoj estas mankohavaj kaj inter si sufiĉe diversaj, la ciferoj de la resuma tabelo montras okulfrapan kongruon kaj regulecon.

Mi esploris kelkajn fermitajn sistemojn kiel ekzemple la monatoj de la jaro, la sezonoj, la tagoj de la semajno kaj konstatas, ke ĉiuj membroj de la menciitaj fermitaj sistemoj estas en la suma listo. Ni povas eĉ konstati, ke ili estas sufiĉe kohere reprezentitaj laŭnombre.

Ofteco ĝenerale kongruas kun graveco, ekzemple la radiko monat- estas en la vortolisto de 9 libroj, maj- nur en 7; monat- estas pli grava, ĉar oni povas difini: majo estas la kvina monato de la jaro (ankaŭ jar- estas en la vortolisto de 9libroj.)

Spite la relativan malkoheron de la esploritaj unuopaj listoj, ilia sumigo estas valora por la prijuĝo de la unuopaj vortoj: oni nepre bezonas tiujn 18 vortojn, kiuj estas en ĉiuj 13 listoj kaj samtempe en ĉiuj 3 oftecaj listoj. Male, granda parto el tiuj 852 vortoj, kiuj estas en nur 1 el la 13 listoj kaj samtempe en neniu el la 3 oftecaj listoj, ne apartenas al la didaktika minimumo. Tio

validas ankaŭ por la 220 vortoj, kiuj estas en 1 ofteca listo, sed en neniu el la 13 vortolistoj.

Konstateblas ankaŭ tio, ke en tiu suma listo de la 2.818 vortoj enestas jam la granda plimulto de la plej gravaj vortoj.

Sume

Inter niaj plej gravaj pedagogoj ne ekzistas konsento pri la baza vortprovizo de Esperanto cele al instruado.

La sumigo de la esploritaj 13 vortolistoj kaj de la 3 oftecaj listoj estas valora por la prijuĝo de la unuopaj vortoj. La ĝenerala regulo estas: ju pli ofta, des pli grava.

La suma listo de ĉirkaŭ 3.000 vortoj entenas pli-malpli la ĝenerale uzatan vortostokon el kiu oni elsarku vortojn laŭ certaj kriterioj (valento, disponebleco, universaleco k.a.) por ricevi la bazajn kaj fine la minimuman vortoprovizon de Esperanto cele al instruado.

Tio estu la temo de alia laboraĵo.

94:1-2 IPR e 25

— pàgina 15 del PDF —

„pĝ La lingvo kiel ilo prutajoj Johan Hammond ROSBACH (Norvegio)

En Sarpsborg, la urbo, kie mi loĝas, oni starigis la unuan en Norvegujo lernejon por senlaboruloj, kiuj deziras instruadon. Ili turnas sin al la „laboroficejo”

r povi aliĝi al la instruado, kiu estas senkosta por la kursanoj.

La estraro de la lernejo turnis sin al mi, demandante, Ĉu min interesas instrui la fakon „La lingvo kiel ilo”. Mi demandis, kiaj instruplanoj ekzistas, kaj oni respondis, ke tiaj tute ne ekzistas. Tiam mi tuj akceptis la proponon.

La menciita fako estas elektebla fako, kiel oni nomas ĝin. Ĝi daŭras ok semajnojn kun trihora leciono unu tagon en ĉiu semajno. Por mi estis escepte interesa tasko konstrui uzeblan kadron, kiu donu, se ne laŭdindajn rezultojn, almenaŭ utilan scion pri la lingvo, kiun oni uzas, ofte senpripense kaj malzorge, preskaŭ nur por interkomuniki, scion, kiu ebligu ankaŭ bazon por pli sobra apliko de la nacia trezoro.

Mi neniel pensas, ke mi trovis la idealon, sed imagas, ke ankaŭ la spertoj faritaj en tre agrabla instrumedio, inter homoj de 25 ĝis 40-jaraj, kiuj neniam aŭ preskaŭ neniam vere interesiĝis pri la lingvo aŭ pri ties esprimeblecoj, povus interesi kaj eble utili al aliaj, kiuj interesiĝas pri la temo.

La parola lingvo estas la praa. Tial estis logike komenci per ĝi. Milde karikaturante la diversajn pozojn de prelegantoj, mi sukcesis — feliĉe! — elvoki la bonvolan humoron: tiu parolanto montras la „patran pozon» kun antaŭbruste plektitaj brakoj, tiu alia pli similas al la moŝta Duko de Edinburgo, kun la brakoj ĉiam surdorse, kaj la tria, per sia lokado de la manoj, eble plej memorigas pri timida nudisto.

Post tio mi trovis la tempon matura por prezenti ĝustan kaj malĝustan prononcojn de multaj vortoj kaj malĝustaj esprimoj. Ĝuste tiu ero de mia instruprogramo vekis la plej grandan intereson, kaj oni deziris, ke mi vastigu la temon.

Elementa fonetiko montriĝis interesokapta. Unue ni studis la vokalojn kaj konsonantojn, trovante, ke aliaj lingvoj havas aliajn vokalojn. La konsonantojn ni studis laŭ ilia prononco: nazalojn, plozivojn, frikativojn ktp. La asimilado vckis intereson kaj oni konstatis, ke pli ol 50 procentoj de la lernantoj diras [kromprinco] anstataŭ [kronprinco]. Ni trovis ankaŭ la okazon konstati la multajn diversajn skribmanierojn de la sono /$] en la norvega lingvo.

Sed la lernantoj devis ankaŭ memstare labori. Kiel instruisto mi rakontis historion, kiun mi interrompis en la plej grava punkto, kaj la partoprenantoj devis mem verki la finon. Ĉiuj poste voĉlegis siajn produktojn, kiujn komentis kaj ili mem kaj la gvidanto. Oni substrekis la erojn de sentoj, la manieron prezenti, kio okazis, kiel oni konstruis sian rakonton, kieloni finis ĝin.

94:1-2 IPR e 26

Poste sekvis sinonimoj. Trovu sinonimojn de stor ”granda’. Oni trovis, ke ”granda’ povas signifi granddimensia, grava, fama, intensa, altgrada ktp. Por utiligi la konon de sinonimoj, la lernantoj poste devis trovi sinonimojn al multaj vortoj en la ĵus farita daŭrigo de la interrompita rakonto.

Jam la duan kurstagon mi atakis du gravajn temojn: tiun de elementa metriko kaj rimoj (vira kaj ina). La trian kurstagon nature sekvis aliteracio kaj ludo per vortoj kaj sonoj. Estis prezentitaj «poemoj» en diversaj lingvoj, kie oni uzas la karakterizajn sonojn, miksitajn kun veraj vortoj por atingi komikan efekton. Partoj el la angla kaj la germana montros la ideon:

«Why do you whasper might to me,

why do you tinger and why do you frake? Sad in the hood, mad in the wood, whasper and tinger,

why does the mittering hout in the sky bait all the youk and tow evry spay?”

«Es schattet so wunderbar im Halle

wo Maimuss und Kailer zusammen

mit Mut und mit Meue beniimmen

ein Drŭsschen im schunkelden Rhein, und Nixen mit Wichse und Lŭppchen wiegen und tanzen und singen dich ein.»

Estis jam tempo por pli verkeca agado. Unue du humuraj historietoj estis prezentitaj. Tiujn la partoprenantoj devis dramigi, kreante replikojn de la personojenla historietoj.

Poste la lernantoj devis agi kiel ĵurnalistoj senditaj de la diversaj gazetoj por referi prelegon por la legantoj. La prelego prezentita (de mi) kompreneble temis pri la Internacia Lingvo.

Ankaŭ universitataj studentoj referas, sed iliaj referaĵoj estas esence malsimilaj al tiuj de la ĵurnalistoj, unue, ĉar ili servas nur kiel memorigaj punktoj poste ellaborotaj de la studentoj, due, ĉar ili ne celas aliajn legantojn. Mi, kiu tiam estis ”universitata profesoro”, elektis temon, kiun mi — prave — supozis nekonata de ĉiuj «studentoj»: la diferencon inter la malnovaj egipta kaj helena Skulptartoj, temo, kiu, cetere, vekis grandegan intereson.

Poste sekvis foto, sur kiu estis stumpo de faligita arbo, apud kiu staras dujara knabeto. Surbaze de tiu foto la kursanoj devis verki poemon, novelon, sloganon aŭ reklamtekston. Vi verŝajne same surpriziĝos kiel mi, eksciante, ke ok el dekkvin partprenantoj verkis «poemon», utiligante tion, kion ili lernis pri metriko kaj rimoj! Bonege!

94:1-2 IPR e 27

— pàgina 16 del PDF —

La tri lastaj verktaskoj estis jenaj: Infano kun bicikleto implikiĝas en trafikakcidenton. Kiel klarigis la infano al la polico pri la afero, kaj kia estis la raporto skribita de la policano?

La rakonto pri Kevenhŭller en Gosta Berling estis prezentita. La kursanoj devis redoni la historion en la konservativa kaj eleganta lingvaĵo de Kare Willoch, iama ĉefministro, kaj en la longfraza, rapidlanga lingvaĵo de Go Harlem Brundtland, nuna ĉefministro. Kaj fine: la komenco kaj la fino de streĉa rakonto estis prezentita — kio okazis inter la komenco kaj la fino?

Kompreneble, ni ne ellasis liston pri la plej oftaj lingvaj eraroj, skribaj aŭ buŝaj. Montriĝis ja, ke pluraj el la partoprenantoj kredis la erarajn formojn ĝustaj! .

‘ Foliĉe ĉiuj estis tre kontentaj pri la kurso. Mi mem havis interesan eksperimenton,agrablantravivaĵon.

»skokokokok

Vizitu la Talento-Lernejon!

La ĉi-suban artikolon verkis instruisto de la fama Talento-Lernejo, funkcianta apud Budapeŝto (Hungario). Li invitas Ĉiujn esperantistojn viziti la lernejon, kic ili povos renkontiĝi kun jam pli o130 infanoj intense lernantaj Esperanton.

El unika eksperimento estiĝis unika lernejo

La Talento-Lernejo estis fondita antaŭ kvin jaroj. La lernejo konsistis el unu klaso, tamen startis grandioza eksperimento. La instruado estis intensa kaj donis agrablan etoson. La infanoj tre bone fartis en la lernejo. La instruprogramo akcentis ĉefe matematikon kaj fremdajn lingvojn. Kiel enkondukan fremdan lingvon la infanoj lernis Esperanton. En la matematiko ili uzis la tradician japanan kalkulilon, sorobanon. Jam ĉe la fino de la unua lernojaro videblis la evoluo de la gelernantoj kaj evidentiĝis la sukceso. Post trijara eksperimento komencis la lernadon la dua klaso. Tie la laboro baziĝis sur la spertoj de la unua klaso. Ekde tiu tempo oni jam povas paroli pri vera lernejo kaj ne nur pri eksperimenta klaso.

Ekde septembro de la 1993a jaro Talento-Lernejo havas tri klasojn: unu unuan, unu duan kaj unu kvinan klasojn. Ĝi funkcias en sama konstruaĵo kiel la oficejo de Fondaĵo Talento, kiu subtenas la lernejon. Oni jam povis sufiĉe multe legi en diversaj ĵurnaloj pri la unua eksperimenta klaso de Talento-Lernejo, ja estis nova kaj interesa la eksperimento. Nun estas jam tempo skribi pri la dua klaso, kiu volas sekvi la ekzemplon de la heroa klaso. La dua klaso konsistas el dek tre entuziasmaj gelernantoj. Neniam en mia vivo mi vidis infanojn, kiuj tiel volonte vizitas la lernejon. Ili tre bone fartas en la lernejo kaj kuraĝe respondas al la demandoj de la instruistoj.

94:1-2 IPR e 28

7 Antaŭtagmeze la klaso grandparte lernas en du grupoj aparte. Unu grupo lernas la hungaran lingvon, dume la alia lernas matematikon kaj konon pri la naturo. Unufoje dum semajno ili havas lecionon pri muziko. Posttagmeze la infanoj kune lernas Esperanton kaj sorobanon. Dum semajno la gelernantoj iras naĝi dufoje kaj unufoje gimnastiki. Do, ili havas riĉajn, interesajn posttagmezojn.

ks gelernantoj tre ŝatas la matematikon. Tio estas vere interesa. La matematik-instruadon helpas la sorobano. Ĝi estas japana kalkulilo, kiu helpas infanojn logike pensi uzante tuj grandajn nombrojn. Do, miaj gelernantoj ne timas kalkuli per grandaj nombroj jam ekde la unua klaso. En la dua klaso la infanoj ne ĉiam uzas la sorobanon kaj en tiu kazo fakte nur imagas ĝin kaj rapide kalkulas. En la vendejoj oni ne povas trompi miajn gelernantojn.

Mi instruas por la gelernantoj la sorobanon Esperantlingve. Jen ekzemplo de leciono pri sorobano:

Hodiaŭ unu el la gelernantoj, M. estas instruisto. Li elektas la hodiaŭajn taskojn. Ĉiu prenas sorobanon, paperon kaj krajonon. M. sidas ĉe la instruista tablo kaj komencas: „Faru nulon… 91… minus 38 … minus 51 … plus 62 … plus 18 … skribu”. Ankaŭ M. mem faris la taskon per sorobano kaj nun ĉiu skribas la rezulton. Sammaniere ĉiuj faras ankoraŭ 7 taskojn. Poste M. iras al la tabulo, ekstaras sur seĝon kaj tiel ĵus povas atingi la grandan sorobanon kiu pendas antaŭ la tabulo. Ĉiu prenas koloran krajonon. Mi diras la taskojn unu post la alia. M. faras ilin sole. La ceteraj gelernantoj rajtas komenti. Kelkfoje mi aldonas iom da ekspliko, kiam mi rimarkas, ke iu eraris kaj ne komprenas kial. Bonŝance M. estis bona instruisto kaj ĉiu samopinias pri tio. M. sidiĝas kaj mi iras al mia propra tablo. Ĉiu diras kiom da eraroj li aŭ ŝi faris. Nur kelkaj faris unu aŭ du erarojn.

Pri Esperanto kiom mi diru al esperantistoj? Jen ankaŭ ekzemplo el la praktiko: La infanoj prenas sur la tablon Esperanto-dosieron. Unue estas «Mi demandas, vi respondas», ripeto de antaŭe jam lernita materialo. La lernantoj devas traduki vortojn kaj frazojn aŭ respondi al demandoj, ĉion buŝe kaj rapide. Ofte mi donas poentojn, sed ne ĉiam. Por la ripetado mi i. a. uzas la rektan metodon el tre malmoderna dana libro: Sub la verda standardo de P. KORTE. Estas ĉiam malfacile trovi lernomaterialon por miaj junaj gelernantoj. Tre ofte mi mem kompilas materialon el diversaj libroj aŭ bultenoj. La buŝa ripetado finiĝis. Mi donas paperon al la infanoj dirante: «Vi faru frazojn. Bonvolu bele skribi ilin sur la paperon.» Mi skribas sur la tabulon: «havas — plumo — Karlo — bela; pomo — ŝi — flava — manĝi — tri, «…a …O …as …ajn …ojn”, kaj aliajn laŭ tiuj ĉi tri ekzemploj. Fakte tio estas ideo el la libro de Esperanto 1 de Szerdahelyi. La infanoj tre ŝatas tiun ĉi ekzercon. Kiam la infanoj estas pretaj, ni rapide tralegas la frazojn kaj korektas ilin, se estas bezonate. Restas nun ankoraŭ malmulte da tempo. Tempo por ke la infanoj memstare laboru. lli prenas la libron Esperanto por ni de Helena kaj Jozefo MIKULAS. Ili mal-

94:1-2 IPR e 29

— pàgina 17 del PDF —

fermas ĝin, serĉas la paĝon kiun ili lastfoje prilaboris kaj komencas legi kaj plenumi la taskojn. Kelkaj infanoj jam laboras en la tria kajero, aliaj ankoraŭ en la dua libro. Dum ili laboras, ili rajtas peti mian helpon. Ofte mi lasas ke ili venu al mi, sed kiam mi rimarkas, ke iu jam devus koni ion aŭ ke iu volas esti ne «tro» diligenta, tiam mi referencas, kelkfoje kun indiko al iu paĝo, al la libro aŭ al la vortaro. Jes, ankaŭ okjaraj infanoj povas uzi vortaron. Eĉ ĝi estas sporto por ili. La tempo rapide forpasas nun. La infanoj fanatike prilaboras paĝon post paĝo… Mi tre ŝatus skribi pli pri miaj karuloj sed fakte… ĉu vi scias, kio estus plej bona por miaj infanoj? Ke ĉiusemajne unu el vi estu nia gasto en la lernejo! Do, entute elkore mi invitas ĉiujn esperantistojn, Hungarajn aŭ eksterlandajn, kiuj dum pli aŭ malpli longa tempo restadas en Hungario, viziti nin en la lernejo. Vi ege helpus kaj plezurigus nin. Krome, ni atendas la anonciĝon de tiuj samaĝaj klasoj aŭ infanoj, kiuj ŝatus korespondi kun miaj gelernantoj… miaj volonte ankoraŭ dediĉus tempon por korespondi tutmonde. Neprekontaktuilian instruiston: Sjaak JANSEN Talento-Lernejo Budaors, Pf. 102. H-2041 Telefono:166-9866,186-8854 Telefakso:185-7183

Talento-Lernejo

en Budaŭrs (Hungario)

serĉas esperantistajn instruistojn pri diversaj fakoj (matematiko, literaturo, natursciencoj ktp.).

Ce la elekto de estontaj instruistoj avantaĝoj estas: kreativeco, diplomo pri Esperanto kaj pri mensokontrolo, intereso pri medio-protektado.

Kontaktu: LUKACS Andras laŭ la supra adreso.

94:1-2 IPR e 30

Gvidlibro pri Aŭtodidakta Lernado de Konversacio

== Recenzoj »

Krizantemo, la fame konata, elstara japana esperantistino surprizis nin (almenaŭ min) per libreto, havanta la supran titolon. Vere, ĝi havas du titolojn: unu japan- kaj unu E-lingvan, ĉar la vcrko estas dulingva — en apudaj paĝoj legeblas la samenhava teksto en du variantoj, japana kaj Esperanta. (Vere, mi legis nur la lastan, ĉar, bedaŭrinde, mi ne konas la gepatran lingvon de la aŭtorino.)

La libreto kunigas du ĝenrojn: propagandilon kaj metodikan helpilon, ambaŭ por japanlingvanoj. En la unuaj ĉapitroj la verko strebas konvinki la leganton: indas lerni Esperanton, Ĉar ĝi plej bone el la lingvoj servas la interkomprenon de diversnaciaj, diverslingvaj, diverskulturaj homoj, krome ĝi estas la plej rapide lcrncbla lingvo laŭ siaj fonetikaj kaj gramatikaj, eĉ semantikaj ecoj. :

Post tiu ĉi propaganda parto venas la didaktika. Krizantemo volas doni helpon al japano, kiu sola aŭ kun malmulta helpo okupiĝas pri lernado de nia lingvo: konsilas komencan intensecon de la lernado, lerni regulojn, korekti erarojn, fari anstataŭigajn kaj transformigajn ekzercojn ktp. Gravan lokon en Krizantema metodiko okupas la diversaj legad-manicroj: «voĉlegado» (cĉ senvoĉe, sc oni ne volas ĝeni aliajn homojn), legadoj «esprimriĉa» kaj «detala» kun «solo-aktorado» kiel bazaj iloj por sola alproprigi parolkapablon. Tamen, la libro fare de Krizantemo ne forgesas pri la uzado de sonbendoj, radio, registrilo kaj telefono (menciante, ke ĝi «kostegas longdistance»).

Sed multe pli da loko ol pri tiuj teknikiloj Krizantemo ofertas al parola kaj skriba ekzercado, kiel «prelegado» aŭ «monologado» aŭ tradukado, dum kiu laŭ ŝi oni unue devas traduki, nur poste konsulti vortaron.

Tamen ĉc la fino de la libro la leganto devas kompreni: ĉiu aŭtodidaktado devas finiĝi per trovado dc csperantisto kun kiu la lernanto povas ekpraktiki siajn memstare alproprigitajn kapablojn. Sed — konante la unuajn malfacilaĵojn de tiaj renkontoj — la aŭtorino konsilas: okaze de nekompreno fare de la partnero la lernanto kulpigu nc sin mem, sed la alian, por ne perdi memfidon. Ĉe la fino de la libro la aŭtorino mencias: tiuj metodikaj konsiloj estis donitaj laŭ propraj spertoj kaj plej gravc: ĉiu mem devas akiri proprajn spertojn, surbaze de kiuj li/ŝi povas ekhavi proprajn lernometodojn.

Aparte interesaj estas en la libro la amuzaj karikaturaj ilustraĵoj kaj la «Eskapiloj» — konsiloj donitaj al japanlingvanoj por venki iliajn tipajn malfacilaĵojn. Min iom ĝenis en la teksto sole la — tipe japanaj — preseraretoj (ekz. «granvanta» anstataŭ grandkvanta, «kunctado» anstataŭ kunmetado) kaj similaj; krome kelkaj sintaksaj strangaĵoj (ekz.: «Voĉlegu aŭ per (?) sentoplene… aŭ per (?) plate rapide…»; aŭ «En la kazo de lernilo estas oportune elekti el parto 2-3 lccionojn pli antaŭa» anstataŭ «… elekti el parto pli antaŭa 2-3 lecionojn.».

Radozo

IPR94:1-2 e 31

— pàgina 18 del PDF —

Ne nur por skoltoj Nova eldono de Ĵamborea Lingvo

Post du oficialaj eldonoj (1968, 1969) kaj laŭnecesaj kopioj denove aperis — kun plivastigita enhavo — la esperantlingva lernolibreto por skoltoj: Ĵamborea Lingvo. La nova eldono nepre aktualas, ĉar la skoltaro estas preparanta sin por partopreni Eŭropan Ĵamboreon en 1994 kaj Mondan Ĵamboreon sekvajare, ambaŭ en Dronten, Nederlando. La baza ideo de la aŭtoro ŝajne estis konigi la skoltan vivon al la gejunuloj per instruado de la Internacia Lingvo.

La materialo de la libreto konsistas el 117 unuoj, alterne gramatikaj, laŭtemaj aŭ ekzercaj. (Oni ne ektimu pro la alta cifero de la lecionoj, la plimulto da ili estas nur kelkfrazaj.) La komenca unuo prezentas la ĉefrolantojn: la ses anojn de patrolo, kiuj akompanas nin tra la tuta materialo, helpante la komprenon kaj alproprigon de gramatikaĵoj aŭ vortoj kaj teoriaj aŭ praktikaj sciindaĵoj de la skolta vivo. La mallongaj gramatikaj unuoj enhavas nur unu gramatikaĵon sen klarigoj (tiun taskon la aŭtoro lasas al la instruanto), kun kelkaj ekzemploj en frazoj ( -j; -ino; -n; Kia?; plej ktp). Iom pli longas la lecionoj, en kiuj estas komparo de gramatikaĵoj ( -os, -as, -is; -anta, -ata, -onta, – ota, -inta, -ita; tabelvortoj plurfoje, kelkaj prepozicioj ktp). Aliaj unuoj donas informojn pri diversaj ĉiutagaj temoj (La familio; La poŝto) aŭ simple grupigas ties vortojn (Korpopartoj, Trinkaĵoj ktp).

Por la skolta lernantaro aparte gravaj kaj interesaj estas la lecionoj, kiuj donas informojn pri la skolta vivo (La skolta uniformo; Ĉifroj; La Morsa Kodo; La Skolta Devizo; La Skolta Leĝaro; La Skolta Mondo (gazeto); Skolta kaj Tenduma Terminaro (libro); SEL (Skolta Esperanto-Ligo).

La komprenon multe helpas sukcesaj desegnaĵoj de konata nederlanda grafikisto Melle Hammer, filo de la aŭtoro. Por klarigi la prononcadon servas aparte almetitaj folietoj kun plurlingva teksto. Agrabligas la lernadon kvar internacie konataj kantoj kun muziknotoj. Kaj nepre menciinde: nur kelkfraza, tamen informdona legaĵeto temas pri Esperanto kaj ĝia aŭtoro Zamenhof. Iu el la antaŭlastaj unuoj starigas la demandon: «Kial vi lernis la internacian lingvon?», kiun sekvas multaj respondoj, ĉe la fino eĉ instigo partopreni internacian tendaron.

La saman celon havas ankaŭ la aŭtoro — J. K. Hammer — kaj la eldonisto — Skolta Esperanto-Ligo —, kiun pruvas jena frazo sur dorsoflanko de la verdkolora titolpaĝo: «Organizaĵoj en landoj kun ekonomiaj problemoj, kie aĉeto ne eblas, povas peti permeson por represo aŭ kopiado.”

La libreto taŭgas ankaŭ por memlernado kaj Ĉe-metoda instruado. La vendoprezo ĉe SEL: Nederl. NLG 6,00. Korespondadreso : Skolta Esperanto-Ligo, Postbus 433, 1500 EK Zaandam, Nederlando.

Perlo Miela

94:1-2 IPR e 32

Hans GRASSEGGER: Asterixiibersetzungen in Esperanto. Eine Studie zur ŭbertragung von Sprachspielen.

(ASTERIKS-tradukoj en Esperanto. Studo pri la transigo de lingvoludoj) SCIENTIA Band 28. Innsbruck 1992. 19 paĝoj. (germanlingva)

De kelkaj jaroj mi instruas studentojn de la angla lingvo en tradukaj seminarioj. La kursoj kapabligu al produktado de fremdlingvaj tekstoj (faktaj, fakaj kaj beletraj) surbaze de germanlingvaj konsiderante stilistikajn efikojn kaj necesajn ŝanĝojn pro diferencaj kulturaj cirkonstancoj. Ili inkludas ankaŭ la kritikan komparadon de ekzistantaj tradukaĵoj en diversaj lingvoj. Tiel unu el la seminarioj traktas ekzemple la ASTERIX-verkojn de Goscinny kaj Uderzo kaj ties tradukojn al la angla kaj germana. Tiuj ilustre montras la malfacilaĵojn de la traduka laboro.

En la franca originalo — krom la humurriĉaj eventoj dum la rakonto — komikaj efektoj originas el lingvaj kaŭzoj. La aŭtoroj mokas pri la strukturo kaj idiomo de la angla paroligante la britojn franclingve ”laŭ angla maniero”, t.e. anglaj esprimoj kaj gramatikaj strukturoj aperas en maskerado per franca leksiko (ekz. Quel morceau de chance origine el What a piece of luck; N’est-ce pas merveilleux? kiel laŭvorta traduko de Isn’t it marvellous?). Dum ke la germana tradukaĵo povas uzi similajn rimedojn, la tasko de la angla tradukanto estas multe pli komplika, ĉar la rezulto de ĝusta tradukado estus pli malpli korekta lingvouzo. Alia problemo estas la transformado de sociaj apartaĵoj kaj regionaj dialektoj. Sur ties fono kompara ekzamenado de traduko al internacia planlingvo — kiu ne konas regionajn kaj sociajn variantojn, kiu preskaŭ ne havas kolokaĵojn 1) — estas precipe interesa.

La studaĵo de Grassegger enhavas tian lingvistikan ekzamenadon de la €sperantlingva versio de ASTERIX LE GAULOIS (tradukita de internacia tradukrondo). La libreto baziĝas sur prelego de la aŭtoro dum la kongreso «100 jarojn da Esperanto” en Vieno 1987. Grassegger estas lingvisto kaj specialisto pri lingvoludoj kaj tradukado de bildrakontoj. En Sprachspiel und Ubersetzung. Eine Studie anhand der Comic-Serie ASTERIX (Tŭbingen 1985) li kompare analizis26 ASTERIX-volumojnen6lingvoj.

Post lingvistika enkonduko pri la fenomenoj traduko, lingvoludo, ties difinoj kaj specoj, Grassegger ekzamenas la Esperanto-version ASTERIKS LA GAŬLO laŭ kvar ĉefpunktoj. Tiuj estas la traduko de e propraj nomoj (ekz. Miraklomiks, Malmuziks)

e parolturnoj e aliaj lingvoludoj (sonludoj – Klangspiele)

(Oper tiu vorto mi volas karakterizi laŭsignife akordiĝantajn vortkombinaĵojn, en kiuj la senco de unu elemento estas konkretigita per la alia (ekz. Freudiges Ereignis, happy event)

94:1-2 IPR e 33

— pàgina 19 del PDF —

(Ekz. france: ll ne s’imagine pas ĉ quel point je vais ĉtre loquace! Je vais loquacer comme On n’a jamais loquace!

komento paĝofina: Ca, ce n’est pas du francais

Esperante: Li ne imagas, kiom rakontema mi estas! Mi rakos, kiel neniam Oni rakis!

komento paĝofina: Tio ne estas Esperanto, sed Esp-o (p.12)

e interjekciojkajbrupriskriboj (Holophrastische Auerungsmuster) (Ekz.: Smac! Maĉ! Maĉ! — Obeliks manĝas apron) (p. 14)

En la kvina ĉapitro ”Mondlingva neŭtraleco vs. nacilingva sentemeco” la aŭtoro ĉefe okupiĝas pri la karakterizado per ”fremdlanda prononcmaniero” en la nacilingvaj tradukoj. Li konstatas, ke tiu ĉi stilrimedo estas uzata ankaŭ en Esperanto, kie la tradukintoj en la sekva ekzemplo eĉ sukcesis aldoni homofonion:

BONBON, ni voriras: Zed adend(?)u, ni refenos! (p.l6)

En la sesa, resuma ĉapitro Grassegger aprobas la lertecon de la Esperantotradukintoj kaj kelkajn stilrimedojn de Esperanto. Sed samtempe li konkludas, ke la eblecoj por lingvoludoj en Esperanto estas pli malgrandaj ol en la nacilingvoj, ĉar planlingvo ne povas havi la prioritatan celon taŭgi por ludoj.

Kvankam tiu ĉi fina deklaro estas sendube ĝusta, spertaj parolantoj de Esperanto scias, ke tiu planlingvo donas riĉajn okazojn precipe por lingvoludoj, kiel la verkoj ekzemple de Raymond Schwartz klare pruvas. Elirante el stilrimedoj de naci-lingvaj sistemoj oni verŝajne ĉiam konstatos, ke Esperanto multe atingas, sed esprimive malsuperas la nacilingvojn. Sed se oni prenas Esperanton mem kiel startopunkton, montriĝas, ke la planlingvo aliflanke posedas propraĵojn, apartaĵojn — kiel ekzemple ege produktivan sistemon de vortfarado — kiuj ebligas esprimplenecon sen ekvivalentoj en naciaj lingvoj. Per aliaj vortoj rilate al la recenzita libreto: estus dezirinde pliampleksigi la studon, kiu baziĝas sur nacilingvaj kriterioj, per ĉapitro pri apartaĵoj de la Esperanto-traduko krom la priskribitaj fenomenoj. Tiu povus sin dediĉi ekzemple al vortfaraĵoj (france Grimez-moi ca en Gaulois! germane Macht mir daraus einen Gallier! esperante Gaŭligu tiun! — p.10 de la rakonto) aŭ al situaciaj proverbaĵoj superantaj la originalon kaj nacilingvajn tradukojn, kiel ekzemple:

france: Les Romains n’ont pas les voeux en face de tous.

germane: Die Romer blicken einfach nicht durch!

Esperante: Peko kaj eraro estas ecoj de l’romianaro …(p.13)

france: D’accord, mais ne me prends plus ĝ rebrousse-poil!

germane: Gut! Du hast also ein Haar in der Suppe gefunden! Esperante: Barbo potenca, sed kapo sensenca!

94:1-2 IPR e 34

Tamen, oni devas konsenti kun la aŭtoro en tio, ke ne sufiĉas analizi nur unu libron (ASTERIKS LA GAŬLO ja estas la unu-nura el la ASTERIXvolumojekzistanta en Esperanto) por prezenti ĝeneraligitajn tradukstrategiojn en bildrakontoj por Esperanto.

Mi bonvenigas la studon de Grassegger kiel lingvistikan kontribuon. Ĝia publikigo kadre de la serio SCIENTIA estas ĝojiga, ĉar tio donas la eblecon konatiĝi kun problemoj de tradukado en Esperanton kaj al ĝeneralaj lingvistikaj rondoj kaj al esperantistaj legantoj (almenaŭ germanlingvaj). Tamen ĝia apero havus pli grandan efikon en lingvistika ĵurnalo aŭ eble, en la memstara fakorgano pri esperantologio/interlingvistiko, kiu laŭ mi delonge necesas.

Sabine FIEDLER Riesaer Str.S D-04328Leipzig

skokokkokork

Lernejaj grupinterŝanĝoj

Instruante ajnan fremdan lingvon oni klopodas kiel eble plej multflanke demonstri la avantaĝojn de la majstrado de tiu lingvo, kiel eble plej diverse kaj efike motivadi la lernantojn al plua perfektiĝo. Unu el tiuj rimedoj povas esti ankaŭ reciproka vizito de klasoj aŭ studgrupoj el diverslingvaj landoj/regionoj. Kelkloke tiuj interŝanĝoj havas jam longan tradicion, aliloke tiu formo de mondesploro nun komencas disvolviĝi. En Orient-Eŭropo ekzemple, post la politikaj ŝanĝoj ŝanĝiĝis ankaŭ la sinteno al fremdaj lingvoj: ĉiu volas alproprigi la arton komuniki en fremdaj lingvoj. La pasportaj kaj vizaj plifaciligoj aldonis la emon kaj la — tamen limigitan — eblon kontakti la kulturon de la lernata lingvo, konatiĝi kun ĝia komunumo. La limigoj devenas el la ekonomiaj cirkonstancoj: ekz. por la plejmulto de hungaraj lernejanoj pasigi kelkajn semajnojn en la lando de la lernata lingvo, estas daŭre nur revo. Do, kaj pro ideaj kaj pro praktikaj kialoj la klasinterŝanĝoj havas grandan altirforton. Al la preparado kaj organizado de tiaj interŝanĝoj instige helpas la speciala numero de la internacia revuo de la instruistoj de la franca lingvo:

Le francais dans le monde, numero special: Pour une pedagogie des ĉchanges [Cele al interŝanĝa pedagogio], febr.-marto 1994. EDICEF. 192 p.

En la unua ĉapitro estas traktataj la motivoj kaj celoj de interŝanĝoj. Analizoj de lernolibroj (lingvaj, historiaj kaj literaturaj) prezentas, kiajn bildojn la lernantoj povas akiri pri la cellando antaŭ la vojaĝo. Pri pluraj formoj de interŝanĝo raportas la sekva ĉapitro, ekz. pri kontakto per altteknikaj komunikiloj

94:1-2 IPR e 35

— pàgina 20 del PDF —

kiel telefakso, videoleteroj. Tre interesaj estas la raportoj pri komuna aŭ paralela teatra prezentado de lernantoj el pluraj landoj. Oni elektis iun temon kaj prikonsideris ĝin el pluraj aspektoj ekz. Studoj pri la komedio: antikva teatro; Latina teatro, commedia dell’arte kaj la franca komedio; Foira teatro, italaj kaj francaj komediistoj en la 18a jarcento; Rilato de majstro|servanto; Studo pri fabeloj ktp. Alia tre interesa komuna okupo povas esti detala, plurtaga kaj multflanka studo de iu kultura heredaĵo, pri kiu formo same legeblas referaĵo. Interŝanĝo laŭ profesiaj kriterioj estas eble la plej praa tiuspeca rilato.

Kiamoni ekplanas iun interŝanĝon, la partoprenontaj gelernantoj komence estas ege entuziasmaj kaj entreprenemaj. Sed kiam proksimiĝas la dato de la renkontiĝo kun la Alia, pli-malpli fortiĝas timo de la nekonata, ekestas psikaj malcertecoj. La tria ĉapitro traktas tiun problemon, oni povas legi pri ĉiuspecaj limoj, pri la psikologia flanko de la lingva preparo ktp.

La lasta ĉapitro okupiĝas pri la interŝanĝo de instruistoj, same ekzamenante la temon sub diversaj aspektoj.

Povas esti tre intstrue tralegi tiujn 36 koncizajn studaĵojn por ĉiuj, kiuj planas estigi tiuforme internacian kontakton.

INTERNACIAJ KONTAKTOJ

EDE (Eŭropa Asocio de Instruistoj) — 25.000 membroj en 16 landoj. rganoj: AEDE NEWS kaj CONTEXT enerala Sekretario: s-ro Guus Wijngaards, Koningsholster 64, NL-6573 VVI cek-Ubbergen nternaciaj eldonaĵoj: s-ro Pierre Kernen, Long champs 42. CH-2014 Bole.

PLV (Asocio de la Instruistoj de Vivantaj Lingvoj) rgano: LES LANGUES MODERNES 9, rue de la Glaciĉre F-75013 Paris

UCLIDE

Kunliga kaj Informa Centro por la Evoluigo de Eŭropaj Interŝanĝoj) ycĉe Jean Geiler de Kaysersberg

4,ruedes Bateliers, F-67085 Strasbourg

URELEM 2000 (Eŭropaj Lernejoj) — lernejaj kooperativoj rganOo: ANIMATION ET EDUCATION 101 bis, rue du Ranelagh F-75016 Paris

TEE (Asocio por Instruista Trejnado en Eŭropo) -ino F. Vaniscotte ue de la Concorde, 60. B-1050 Bruxelles S

94:1-2 IPR e 36

Ne internacia, sed tamen similkaraktera interŝanĝo okazadas en plurlingvaj landoj kiel Svisio. Ĉi-aŭtune aperos senkompara [same franclingva] helpilo, el kies praktikaj konsiloj povos profiti ne nur svisoj:

Mireille GROSJEAN: Les ĉchanges de classes Clĉ en main (Lernejaj interŝanĝoj. Slosilo ĉemane), 280 p. A/4. Prezo: ĉ. 35 SF ĉe Office du matĉriel scolaire, rue des Tunnels 1, 2006 Neuchŝtel, Svislando.

La aŭtorino prezentas unue la kulturajn, lingvajn, psikologiajn kaj pedagogiajn aspektojn (21 paĝoj), poste la diversajn tipojn de interklasaj kontaktoj, la etapojn de la organizado. Estas aldonitaj eĉ modelleteroj al gepatroj kaj aliaj dokumentoj.

La ĉefa parto konsistas el la priskribo de proks. 55 agadformoj uzeblaj en grupoj de lernantoj kun diversaj kulturoj kaj lingvoj.

komo

94:1-2 IPR e 37

— pàgina 21 del PDF —

Internacia Kongreso de Instruistoj pri

o Raportoj = Fremdlingvoj

En la kongrescentro en Hamburgo (Germanio) okazis kune la kongresoj de instruistoj pri fremdlingvoj, tiu de la germanaj instruistoj kaj la tutmonda, en la lastaj tagoj de la monato marto 1994. La instruistoj de Esperanto partoprenis ĝin.

En la preparlaboroj montriĝis malmulte sukcesaj la kontaktoj inter la pintoj de Germana Esperanto-Asocio kaj de la fakorganizaĵo de la instruistoj. La postaj intervenoj de lokaj prilaborantoj donis pli bonan rezulton. Ankaŭ tiam kunorganizanta instruisto pri fremdlingvoj deklaris, ke Esperanto troviĝas ekster la interesokampo de liaj samprofesiuloj. Tamen la klopodoj rezultigis la enmeton de prelego de d-ro Till DAHLENBURG (Brŭel/Schwerin) en la kongresprogramon.

En la oficiala programafiŝo, en la kongreslibro (en grandaj literoj) kaj en la informslipo antaŭ la uzata salono troviĝis la anonco, ke tie prezentas siajn argumentojn «Germana Esperanto-Asocio» (en germana lingvo). Tio pruvas, ke la unuaj kontaktoj de tiu ĉi Asocio tamen restis en la memoro de la kongresorganizantoj. Kaj la vorto — tikla por la instruistoj de fremdlingvoj — «Esperanto», aperis oficiale.

La prelego altiris dekduon da aŭskultantoj; per tio ĝi apartenis al la malgrandaj kunvenoj, da kiuj estis multaj. D-ro Dahlenburg parolis pri Esperanto kaj ĝiaj ebloj en socioj de pluraj fremdlingvoj, do li pritraktis la situacion en la nuntempaj lernejoj kaj en la unuiĝanta Eŭropo. La avantaĝoj de la solvo de la lingvoproblemo per Esperanto fariĝis tuteevidentaj.

Post la prelego kaj ioma diskuto la aŭskultintoj rigardis libroekspozicion disponigitan de la Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj (AGEI), kies du estraranoj, sinjoro Michael SCHERM (Neu-Ulm) kaj sinjoro Eugen SCHNEIDER (Kolonjo) ĉeestis la kunsidon. Eĉ libroj estis venditaj, i.a. la nova franclingva verko pri Esperanto de Claude PIRON. La tuta aranĝaĵo daŭris unu horon kaj duonon. 5

La partopreno de esperantistoj en tiu ĉi kongreso montriĝis grava, ĉar la kongresanoj ne povis pretervidi la informon pri la sinprezento de «Germana Esperanto-Asocio”, do ili vidis Esperanton kiel ĉeestaĵon dum pritraktadoj de instruistoj pri lernejaj fremdlingvoj. Ke tio estas tute komprenebla afero, tion nun scias la esperantistoj; la eksteruloj devas ankoraŭ lerni tion. Al tio kontribuis la ĉi-jara kongrespartopreno.

d-ro Werner Bormann Scharstr. 26 21031Hamburg Germanio

94:1-2 IPR e 38

Sukcesa jaro por la Komisiono de ILEI pri Lernejaj Konkursoj

Antaŭ du jaroj laŭ iniciato de la subskribinto estis akceptita propono fondi Komisionon pri Lernejaj Konkursoj. Tiam la Estraro de ILEI komisiis la iniciatoronfunkciigila Komisionon.

De tiam li plenumas sian taskon konsekvence, redaktante taskofoliojn, elektante taŭgajn tekstojn, multobligante testojn, presigas diplomojn, memorkartojn, havas senperan kontakton kun multaj instruistoj, eldonas informcele cirkulerojnktp.

La rezulto povus esti eĉ pli imponaj, se ĉiu Landa Sekcio de ILEI konsiderus la konkursojn kiel siajn proprajn. Kelkaj el ili bedaŭrinde ne respondas, kiam la Komisiono serĉas ilin per alvoko aŭ propaganda materialo. Fari tion regule ne eblas, ĉar la gvidanto mem el propra poŝo financas la administrajn kaj poŝtajn kostojn, kio konsumas multan monon el lia modesta salajro.

La vivo mem atestas, ke la nova generacio lernanta nian lingvon en divergradaj lernejoj, multe bezonas eblecon prezenti sian talenton, ke ĝi soifas je sukceso en Esperanto. Feliĉe, de jaro al jaro, pli kaj pli da instruistoj de la internacia Lingvo rekonas la mobilizan valoron de la konkursoj. Mi esperas ke niaj ĉi-jaraj atingoj ne estis hazardaj, ke ili ekhavos novan elanon en septembro, komence de la nova lernojaro en la norda hemisfero.

Detale pri unuopaj konkursoj:

1. La plej grava, pro sia karaktero plej efika konkurso — kiu akompanas la geknabojn de septembro ĝis majo, do tra la tuta lernojaro — estas la Internacia poentokolekta konkurso honore al I. Szerdahelyi. Anstataŭ longe paroli mi prezentas specimene taskofolion kun solvo.

4a jaro, n-ro 7 la KATEGORIO Limdato: la 25a de Aprilo 1994 L Kompletigu! JI (3 poentoj) Antau la …o …as …a …o. Ĉu la …o …as …o …ŭ…o? Ankaŭ la …o …as …a …o. 2. Ĉu -is, -igis, iĝis? Kiu finaĵo mankas? (3 poentoj) lli pur… la fenestrojn. La patrino lav… la plankon. Mia horloĝo romp… . 3. Kie oni povas aĉeti vortarojn, fruktojn, panon? (3 poentoj) 4. Kial vi lernas Esperanton? (Skribu trazon kun almenaŭ ses vortoj!) (3 poentoj) 5. Oni invitis vin al kinejo. Rifuzu la inviton pro tempomanko! (3 poentoj) 6. Kiamaniere dividi 188 je du partoj tiel, ke la kvociento cstu 1 7 (2 poentoj) 7. Kiu estis Gaston Waringhien? (Minimume tri informoj!) (3 poentoj)

La solvojn sendu al:

94:1-2 IPR e 39

— pàgina 22 del PDF —

SOLVOJ, 4a jaro, n-ro 7 la KATEGORIO

1. Antaŭ la domo staras alta arbo. Ĉu la vulpo estas dombesto aŭ sovaĝbesto? Ankaŭ la biciklo estas utila objekto.

lli purigis la fenestrojn. La patrino lavis la plankon. Mia horloĝo rompiĝis. vortarojn en librovendejo; fruktojn en fruktovendejo aŭ bazaro; panon en panvendejo

Ĉar Esperanto estas bela, facila kaj utila lingvo.

Zi . 4. 5. Dankon pro via afabla invito, sed, bedaŭrinde, tiam mi ne havos tempon. 6.488-= 1

A

G. Waringhien estis elstara franca esperantisto, dum longaj jaroj prezidanto de nia Akademio, fama poeto, verkisto kaj lingvisto.

Vi vidas ke la taskoj donitaj ĉiumonate kvankam ne estas malfacilaj, tamen bezonas regule certan tempon, kaj tiel formiĝas kontakto kun la centro kaj kun ĉiuj lernejoj, kie troviĝas rivaloj. La konkurso estas gravega motoro por adoleskantoj. Kune kun la nova taskofolio ili ĉiufoje ricevas ne nur la akutalan liston de la konkurso, sed ankaŭ la korektitajn solvojn. Ni ŝuldas apartan dankon la la redakcio de Eventoj, kiu de numero al numero aperigas la taskofoliojn kaj al la redaktorino de la Esperanto-programo de la Hungara Radio, kiu konsekvence, post ĉiu numero diskonigas la nomojn de la geknaboj troviĝantaj ĉe la pinto de la konkurso.

La redaktado kaj la korektado de la taskofolioj iras de lernejo al lernejo.

Fine de ĉiu lernojaro la Komisiono skribas dankleteron al la instruistoj, kies lernantoj partoprenis la konkurson kaj nacilingve al ĉiuj direktoroj, kies lernantoj akiris la unuajn lokojn aŭ daŭre konkursis (solvis minimume la taskojn

„de5 numeroj).

Ĉi-jare partoprenis en la konkurso 282 geknaboj el Hungario, Kroatio, Hispanio, Francio, Ĉeĥio, Pollando, Rumanio, Finnlando.

Dank’al la estraro de HEJ, la gajnintoj de la 2a kategorio en la lastaj tri jaroj povis senpage partopreni en IJS. La ceteraj ricevis librodonacojn aŭ memorkartojn.

2. Plej longan, 5-jaran tradicion havas post si la Tutlanda Deklamkonkurso en Hungario honore al J. Baghy. Ĝian sukceson okulfrape prezentas ke jam la duan fojon partoprenis en ĝi ankaŭ kroatoj (Zagrebanoj). Ĉi-printempe el 18 loĝlokoj venis konkursantoj por intermezuri siajn talentojn en kvar kategorioj. La centro de la konkurso estas la Transdanubia urbeto Papa, la bazlernejo Nagy L4szl6. La direktorino Maria Kontos kaj la instruisto-ĉeforganizanto

94:1-2 IPR e 40

Jozefo Nemeth ĉi-foje ricevis honordiplomon pro multjara elstara, persistema laboro. La nivelo kaj la renomo de la konkurso kreskas de jaro al jaro.

3. La konkurso pri Arta traduko honore al K. Kalocsay por hungaraj lernantoj havas post si 4 jarojn. La konkursantoj tradukas helpe de dulingva vortaro Esperantan tekston en la hungaran. En du kategorioj (10-14-jaraj kaj 15-18- jaraj) partoprenas meznombre 100 geknaboj. La tradukaĵoj — kiuj estas farataj la 6-an de oktobro (naskotago de K. Kalocsay) aŭ kelkajn tagojn pli aŭ malpli frue — estas korektataj unue de propraj instruistoj, kiuj poste sendas la plej bonajn verketojn al kvar sendependaj ĵurianoj. La fina rezulto estas anoncata okaze de la Zamenhofa Tago. :

Mi opinias, ke tiu ĉi konkurso aŭ tutlanda deklamkonkurso en ĉiu lando povus vigligi la lernejan instruadon. Estus tre oportune se la naciaj ILEI-sekcioj prenus sur sin tiujn taskojn.

4. La plej nova konkurso estas tiu pri Modela Esperanto- parolo honore al Ivo Lapenna. En 1993 ĝi okazis por mezlernejanoj kaj partoprenis en ĝi sole hungaroj.

Ĉiu konkursanto havis du tekstojn: unu estis libere elektita, la alia — devig; por ĉiu, ricevita 10 minutojn antaŭ la prezento. :

FINA REZULTO DE LA INTERNACIA KONKURSO PRI MODELA ESPERANTO-PAROLO

honore al Ivo Lapenna

Ĉijare la konkurso rilatis bazlernejanojn. Partoprenis ĝin 13 gelernantoj el tri landoj. La ĵurianoj estis: Germain PIRLOT, Belgio (kaj sub lia nomo 6 aliaj el Nederlando [4], Ĉinio [1], Portugalio [1]), d-ino Ilona KOUTNY, Hungario kaj Andrzej PETTYN, Pollando.

I-a Petro BAJZATH Hungario

Il-a Hannah TELLIER Britio

III-a Timea KUBICZKI Hungario

IV-a Tivadaro SZAKAL Hungario

V-a Tiberio KUPCSIK Hungario

Laŭdoj:

Andrea NAGY Hungario Suzana SZAKOS Hungario Edita ARVAI Hungario Matthen TELLIER Britio Arora SAUVAGE Francio Edmundo DERYCKE Francio

Fine, estas konstateble, ke la konkursoj evoluas kaj teknike kaj enhave, la regularoj ĉiujare estas reviziitaj kaj pribonigitaj laŭ la spertoj kaj rimarkoj de instruistoj. Ili estas kompareblaj kun konkursaĵoj de iu ajn lerneja konkurso, eĉ mi povas deklari ke laŭ formo kaj organiziteco ili estas de profesia nivelo.

G€za Kurucz, Gimnazio Julia Banyai Nyiriŭt 11. H-6000 Kecskemĉt

94:1-2IPR e 41

— pàgina 23 del PDF —

Mazi en Gondolando Moderna profesi-nivela instru-materialo por infanoj kaj junuloj taŭga ankaŭ por plenkreskuloj Adapto al Esperanto de BBC-instrufilmoj por infanoj: Muzzy from Gondoland kaj Muzzy comes back

Internacia Esperanto Instituto planas la eldonon de tiu instru-cela vidbendo (180 min. en 12 partoj; ĉiu parto enhavos kelkajn scenojn kaj gramatikajn klarigojn) — Esperanto-lernolibro, internacie uzebla.

Temas pri simpatia kosma estaĵo, kiu vizitas Gondolandon kaj helpas solvi diversajn problemojn.

La produktado de la tuto okazos ĉe la firmao Tommy Publishers en Varsovio, Pollando, en kunlaboro kun du profesiaj filmreĝisoroj Roman DOBRZYN- SKI kaj Piotr FRIEDRICH la tekstojn kaj libron preparos Stefan MACGILL.

Por esplori la merkaton kaj starti la produktadon ni bezonas vian financan apogon. Krom donacoj, kiuj jam komencas veni, ni bezonos proksimume 800 antaŭpagitajn mendojn ĝis la fino de tiu ĉi jaro 1994. Planata finproduktado en somero 1995.

Antaŭpagantoj ĝis la fino de 1994 ĝuos jenajn avantaĝojn:

1. por ili la kompleto kostos nur 50 USD (aŭ egalvaloron laŭ aktualaj valutkurzoj, ekz. proks. 98 guldenojn); la posta vendoprezo estos pli alta;

2. ili ricevos numerigitan konfirmon; la unuaj 200 personoj ricevos kune kun la kompleto aldonan donacon en la formo de unu el la de IEI eldonitaj libroj (eblos elekti inter kelkaj titoloj);

3. ili ne pagos sendokostojn, ricevos la kompletojn laŭ la numeroj de la enpagoj.

Libroservoj kaj Esperanto-grupoj, kiuj antaŭpagos por pli ol 10 kompletoj ĝuos rabaton po 5926.

IEI volonte akceptos la pagojn kaj poste prizorgos la liveradon. Individuajn antaŭpagojn rajtas akcepti ankaŭ landaj E-libroservoj, kiuj poste, sed antaŭ la fino de 1994, sendu liston de enpagintoj kaj la enkasigitan monon al IEI.

Por la pagoj IEI destinis la poŝtbankan ĝirkonton 3653959 je la nomo de VR.v.h.IEI, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag. Se oni pagos per banko, tiam necesos aldone pagi la bankkostojn.

Personoj/instancoj, kiuj havas konton ĉe UEA, povos transpagi sian kontribuonal la tiea konto de IEI: iein-q, tiamaniere evitante bankkostojn.

Poloj, kiuj ŝatus finance subteni la projekton, povas pagi al la konto ĉe PKO, O.M. Szczecin, nr. 81520-193773-170-4, je la nomo de s-ino Diodora KO- LINSKA, ul. Szymonowicza 8, 71-482 Szczecin.

94:1-2 IPR e 42

Sur la pagilo bonvolu indiki «Mazi-kurso» kaj «donaco» aŭ «mendo»; se temas pri mendo, tiam ankaŭ por kiom da kompletoj kaj en kiu video-sistemo: VHS-PALaŭ NTSC.

Reagojn en la formo de demandoj, konsiloj, petoj, kritikoj, ktp. atendas la sekretariino de la projekto,

Mila van der Horst-Kolinska InternaciaEsperanto-Instituto Riouwstr. 172,2585 HW Den Haag Nederlando

Tel.–fakso: -31.70.3556677

kkk

Unesko kaj la projekto «Fundapax»

La unua rezolucio de Unesko favore al Esperanto estas de antaŭ 40 jaroj (Montevideo, 1954). Poste okazis la akceptoj de la Rezolucioj de Sofio (1985) kaj de Parizo (prezentita de Italio en 1993).

Ĝuste en Italio, krome, la Ministro pri Publika Instruado aktivigis Ministerian Enket-Komisionon, kiu konkludis siajn laborojn la 22-an de decembro 1993, deklarante sin favora al enkonduko de Esperanto en la italajn elementajn lernejojn.

Pro tiuj favoraj cirkonstancoj, en februaro 1994 Esperanto-Radikala Asocio, ligita al la transnacia Radikala Partio submetis al Unesko sian Projekton Fundapax, kadre de la t.n. Programo de Partopreno, petante subvencion de 26 mil dolaroj. (Informo el revuo Esperanto.)

Tiu ĉi projekto, je la unua fojo post kvar jardekoj, donas konkretecon al tiuj Rezolucioj, proponante la celon akceli la internaciajn komunikadon kaj komprenadon, la respekton al homaj rajtoj, la demokration, la pacon, jam ekde infanaĝo, pere de la uzado de la Internacia Lingvo — ordinare nomata Esperanto —, kiel lingvo havanta pacan signifon kaj lingvo didaktike helpanta al posta pli bona lernado de fremdaj lingvoj.

Tiun celon oni klopodos atingi pere de utiligo de novaj komunikiloj (informadiko kaj telematiko), kaj oni eldonos ankaŭ novtipajn lerno- kaj gvidlibrojn por infanoj kaj instruistoj, verkitajn far Elisabetta Vilisics-Formaggio. Estas planite krei reton de kvar ĝis dekses klasoj aŭ grupoj en almenaŭ dek landoj dum la lernojaro 94/95, kaj same reton de instruistoj, pretaj formi sin kiel «Fundapax-instruistoj» kaj deĵorantaj en Lernejo Asociita al Unesko aŭ pretaj peti al sia lernejo asociiĝon.

94:1-2 IPR e 43

— pàgina 24 del PDF —

En la projekto kunlaboros: la Societo «Torre Argentina Societa di Servizi S.p.A. Divisione Agora telematica» (Romo, Italio), la Akademio Internacia de la Sciencoj, UEA kaj ILEI, Infanoj ĉirkaŭ la mondo.

Kunlaboru en la Fundapax-projekto

— Se vi posedas komputilon kun modemo kaj estas kunligita kun internacia komputila reto (ekz. Internet), vi povas fariĝi kontaktulo de la Fundapax-projekto, nome ricevi kaj transdoni informojn pri la okazantaj/okazontaj instrueksperimentoj.

— Se vi estas instruisto elementlerneja kaj kapablas instrui Esperanton al infanoj, bonvolu anonci vian pretecon je kunlaboro.

— Se vi povas instrui Esperanton al elementlernejaj instruistoj dezirantaj fariĝi E-instruistoj por infanoj, bonvolu anonci vin.

— Se vi konas elementlernejajn instruistojn ne E-parolantajn, sed interesatajn lerni Esperanton por partopreni la eksperimentojn, sciigu al ni iliajn nomon kaj adreson.

Bonvolu anonci vian kunlaborpretecon sciigante vian kompletan adreson, kun telefon- kaj faks-numeroj kaj eventuale e-poŝta adreso, al:

Esperanta Radikala Asocio Via di Torre Argentina 76 IT-00186Roma; Italio

Tel. –39/6/689-791;

fakso: 1-39/6/68-80-53-96; e-poŝto:E.R.A.(Qagora.stm.it

kkkkke

Seminario: frua lernado de lingvoj

Komence de majo 1994 en Kroatio okazis internacia seminario kies temo estis: «Frua eklernado de fremdaj lingvoj». Ĝin kunorganizis Eŭropa konsilio, Kroata Ministerio pri edukado kaj Zagreba Filozofia fakultato.

Dum kvar tagoj oni interŝanĝis spertojn pri la lernado de lingvoj en la aĝo de 8-10 jaroj. Estis prezentitaj pluraj lernolibroj, helpiloj, inter aliaj la antaŭ nelonge preparita instrufilmo por tiu aĝgrupo en la germana, angla, franca kaj itala lingvoj.

Ankaŭ la sekretario de ILEI, Marija BELOŜEVIC partoprenis la seminarion, kaj en neoficiala programo prezentis al interesuloj kelkajn E-projektojn kaj lernolibrojn (Infanoj ĉirkaŭ la mondo, Esperanto por ni 1-4, Tendaraj tagoj kip.

MONTA oni devas mencii, ke kompare kun aliaj lingvoj, lerni Esperanton en tiu aĝo ne estas multekoste. Kun lernolibroj kaj aliaj helpiloj, esperantistoj estas sur bona vojo proksimiĝi al similaj projektoj.

M.B.

94:1-2 IPR e 44

Internacia Komisiono pri Edukado por la 21-a Jarcento

Tiu Komisiono – starigita laŭ la decido de la 26-a Ĝenerala Konferenco de Unesko — ekkunsidis en marto 1993 kaj raportos komence de 1995. Ĝi celas «pristudi la talentojn, sciojn, lertojn kaj konojn, kiujn la individuo bezonas por plene kaj konstrue partopreni en la evoluo de sia socio”. Ĝia raporto «devus konsistigi bazon por vasta renovigo de la edukado, kaj vortigi gvidajn princi-

pojn por la Eduka Fako de Unesko”.

La invito de Unesko, ILEI proponis al la Komisiono liston de taŭgaj fakuloj-esperantistoj, kiuj povus kontribui al ĝia laboro.

Sekvante sugeston de la vicprezidanto, profesoro Ron Glossop, gvidanto de la eksteraj rilatoj de ILEI, ni publikigas ĉi tie la plenan konsiston de la Komisiono. Se iu deziras kontakti unu el la komisianoj, li/ŝi bonvolu unue konsultiĝi kun profesoro Glossop pri la sekvinda strategio.

Prezidanto:

s-ro Jacques Delors (Prezidanto de la Eŭropa Komisiono)

Membroj

s-ro Isao Amagi, japana edukisto;

s-ro Roberto Carneiro, portugala eksministro pri edukado, nun prezidanto de sendependa televid-kompanio;

s-ino Fay Chung, zimbabva ministro kaj eksministro pri edukado;

s-ro Carlos Fuentes, meksika verkisto kaj universitata profesoro;

s-ro Bronislaw Geremek, pola historiisto kaj parlamentano;

s-ro William Gorham, usona politologo;

s-ino Aleksandra Kornhauser, slovena direktoro de kemia instituto;

s-ro Abdallah Laroui, maroka historiisto;

s-ro Michael Manley, eksĉefministro de Jamajko;

s-ino lnaam Al-Mutti, jordania eksministro, specialisto pri la statuso de virinoj;

s-ino Marisela Padron Quero, venezuela sociologo kaj eksministro;

s-ino Marie-Angelique Savanĉ, senegalia sociologo;

s-ro Karan Singh, bharata aŭtoro, diplomato kaj eksministro;

S-ro Zhou Nanzhao, ĉina edukisto, vicdirektoro de la Cina Nacia Instituto por Edukaj Studoj.

Konsilantoj

s-ro. Emeka Anyaoku, niĝeria diplomato, Generala Sekretario de la Commonwealth (ekskoloniaro de Britio);

s-ro Jorge Allende, ĉilia biokemiisto;

s-ino Margarita Marino de Botero, kolombia profesoro;

s-ino Gro Harlem Brundtland, ĉefministro de Norvegio;

s-ino Elizabeth Dowdeswell, direktoro de la Medi-Programo de UN en Nairobi;

s-ro Daniel Goeudevert, franca prezidanto de la administra konsilio de Volkswagen;

s-ro Makaminan Makagiansar, eksa ĝenerala direktoro de la eduka fako de Unesko;

s-ro Yehudi Menuhin, brita violonisto;

s-ro Thomas Odhiambo, kenja prezidanto de la Afrika Akademio de la Sciencoj;

s-ro Rene Rĉmond, franca historiisto;

s-ro Bertrand Schwartz, franca inĝeniero kaj membro de la Ekonomia kaj Socia Konsilio de Francio;

s-ro Anatoly Sobĉak, urbestro de Sankt- Peterburgo;

s-ro Myvong Won Suhr, korea eksministro pri edukado;

s-ro David Suzuki, kanada sciencisto kaj scienc-popularigisto;

s-ro Ahmed Zaki Yamani, saŭd-arabia eksministro.

Speciala konsilanto al la Prezidanto:

s-ino Daniele Blondel, franca ekonomikisto.

94:1-2 IPR e 45

— pàgina 25 del PDF —

Pri la neceso de kunagado

Se en iu komunumo la aferoj iras ne bone, plendi pro tio estas tute normale. Kaj kaŭzon por plendi ni, bedaŭrinde, havas sufiĉe: la funkciado de la asocioj ekzistas nur surpapere, niaj s-anoj forlasas la komunumon, kaj ankaŭ Ĉi lasta ŝajnas forlasi la trajtojn de komunumo. Kvankam aŭdi plendojn estas neagrable, se ilin sekvas ia ekprospero, aŭ almenaŭ brileto de perspektivo, oni ilin tamen toleras. Sed aŭdi nur kaj sole plendojn estas netolereble, kaj da esperigaj proponoj oni aŭdas tre malofte (kvankam da ili verŝajne ekzistas ankaŭ pli, sed ili abortas antaŭ sia apero — ĝenerale pro kulpa arbitremo aŭ miopeco de certaj novbakitaj «presreĝetoj»; ve al vi, movado, se viajn funkciojn transprenas izolitaj individuoj!) Ĉio ĉi sugestas senesperigon. Mi provas pruvi, ke niaj ŝancoj estas tamen ne tiom senesperigaj.

La antaŭkondiĉoj

Sen la pretendo de ĝisfunda analizo diri ni povus tion, ke krude ili estas grupigeblaj en du grupojn: en tiujn subjektivan kaj objektivan. Al la unua apartenas du faktoroj: 1-e la konvinkiĝo pri tio, ke plenumi la funkcion de IL Esperanto taŭgas, 2-e la akcepto de tio, ke por Esperanto efike fari ion ajn scipovas sole ni, ke agi por ĝi krom ni emis, -as kaj -os neniu. La objektivan antaŭkondiĉon konsistigas la funkcio de sana asocio, sana faka asocio, kaj ilia kunago. Inter ili la subjektiva faktoro ludas la pli gravan rolon, ĉar sukcese labori sen ĝia ekzisto simple ne eblas, kaj ĝia ekzisto povas certigi la ekziston de la dua kondiĉo, se ĝi ne ekzistus.

Analizi la subjektivan kondiĉon ĉi-kadre estas neeble (en ĉi tio aliaj estas certe pli kompetentaj ol mi), skribi mi volas sole pri la kunago de Esperantistajinstruistoj.

Car samfakuloj, la kriteriojn de bone funkcianta kolektivo ni konas bone. Inter ili la organiziteco, la ebleco kontaktiĝi persone, la distribuo de taskoj ekzistas, sed la ekziston de taŭgaj celoj, strategio mi forte kontestas, kvankam la «animon» de unu kolektivo konsistigas ĝuste ili. Tio, ke la tradiciaj asocioj (ekz. la Hungaria) funkcias malbone, estas konata. Iliaj sensukcesoj originas verŝajne el ilia neadekvata rilato al Esperanto, ĉar alikaze rimedojn por plibonigo de siaj agoj ili verŝajne trovus.

Diri, ke niakaze la problemoj sin kaŝas kie, mi estas ne tre kompetenta, sed ĉar parte kelkajn spertaĵojn pri la esperantistaj instancoj mi havas, kaj parte ĉar la kunagon por Esperanto mi ege bezonas, se mi mencias kelkajn fenomenojn koncerne ilin, estos eble ne superflue.

Nian laboron karakterizas la manko de strukturiteco: ni agas nur «ĝenerale», sen la indiko de celoj proksimaj kaj malpli proksimaj. Ambaŭkampe troveblus «atakpunktoj», kiujn sieĝinte atingi ni scipovus ne malpli, ol la sekurigon de estonto de Esperanto.

94:1-2 IPR e 46

Niakaze tiu atakpunkto estus la enkonduko de Esperanto en bazlernejojn tra ĝia uzo kiel ponto-(unua)lingvo fremda. La avantaĝojn de apliko de Esperanto kiel unua fremda lingvo en la instrusistemo oni jam konstatis, sed ilian eluzon oni ankoraŭ praktike komencis apenaŭ. Kvankam, per ilia apliko Esperanton ni instruus al tiu tavolo de la popoloj, al kiu ĝi estis ankoraŭ origine

– destinita — al tiu plej vasta. Memkompreneble, lerno de Esperanto nur dum

2-3 jaroj ĝian finlernon ankoraŭ ne signifas, sed en bazlernejoj ekzistas ankaŭ ceteraj kadroj por plulernigi ĝin (fakrondoj, fakultativa instruo ktp.). Sed kunago estas bezonata ankaŭ ĉi-kampe.

Sub kunago mi komprenas kaj tiun de E-instruistoj, kaj inter ili kaj la anoj de la tradiciaj asocioj. Ĝi estas ne malhavebla. Nur instrui Esperanton kaj ne zorgi pri ĝia uzebleco signifas aĉeti lokomotivon sen ekzisto de fervojoj. Sed zorgi kaj pri lokomotivo, kaj pri fervojoj por ILEI estus tro multe, necesas do kunlaboro inter ĝi kaj la tradicia movado. La bazprincipojn de la sukcesa laboro por Esperanto ni ne forgesu: kunlaboro internacia, samtempa kaj helpata de la anoj de tradiciaj asocioj. Se el inter ili mankas eĉ nur unu, ni fiaskos (kiel tio okazis ankaŭ ĝis nun ĉiam). La kunlaboro estas grava kaj por nia propagando kaj por tio, ke la konscio de nia multopeco nin helpu en subteno de persisto, agemo.

Ĉu la anglan aŭ Esperanton? Estas ankoraŭ unu demando, kiun malatenti, precipe pro la okazintaĵoj en Orient-Eŭropoestasnekonsilinde.

En tiu ĉi ekssocialisma parto de la maljuna kontinento precipe dum la lastaj kvin jaroj la poziciojn de la rusa lingvo (precipe kiel lingvo devige instruita) transprenis la okcidentaj lingvoj, unuavice la angla. Sekve de tio ĉi multaj samideanoj turnis dorson al Esperanto. La aferon oni bedaŭras, sed tiujn «samideanojn», kiuj efike de ĉi tiel malforta kontraŭvento siajn selojn jam transmetas sur alian ĉevalon, mi ne funebras. Tamen, klarigi la staton kaj realajn eblojn de Esperanto nepre necesas.

Kiun lingvon do por la IL? Por vera Esperantisto la demando efektive eĉ ne ekzistas: kiel IL ni elektas Esperanton. Do: ĉu tio ĉi signifas, ke instruantoj de Esperanto instrui la anglan jam ne rajtas? Ne, absolute ne. Unue, ĉar pretendi ĉi tion estus neeble, ĉar inter ni troveblas ankaŭ instruantoj de la angla, ili vivtenas sin kiel tiaj. Due, ĉar fari tion ĉi estus vana ago, ĉar Oni ĝin bezonas. Samtempe juĝi niajn samideanojn instruantajn la anglan (aŭ aliajn etnajn lingvojn) kaj Esperanton ne, ni devas jam alimaniere. Ilin nomi (se akcepteblan ekskuzon produkti ili ne scipovas) ni povas rajte perfiduloj, precipe se la Esperanto-scipovon de nia «samideano» oni ekscias, ĉar ĉi-maniere ili atestas pri tio, ke ili Esperanton opinias netaŭga eĉ por plenumi la rolon de la unua fremda(pont-)lingvo.

94:1-2 IPR e 47

— pàgina 26 del PDF —

Niestu ne tro «malmodestaj» postulante, ke oni instruu sole Esperanton (atingi tion Ĉi ni eĈ ne scipovus) en lernejoj. Se atingi ni klopodos «nur» tion, ke nian lingvon Oni uzu kiel la devige instruendan unuan (pontan) lingvon, eĉ se komence nur por 2-3 jaroj, ni atingos jam ne malmulte! Tio ĉi estos eĉ multe: ni tiam Esperanton jam surmarketigis, ĝin prezentis por gustumigi al la popoloj, la ceteraj taskoj apartenas jam ne al ni!

Se kelkaj samideanoj estus malriĉaj je motivoj por sin okupi pri Esperanto, jen unu nova, ne tre ofte laŭtigita. Eŭropo estas ne sole la naskiĝkontinento de Esperanto, sed ankaŭ tiu parto de la mondo, kie ĝia uzo estus la plej racia kaj necesa. Ĝia neceso nun, tempe de unuiĝo de la kontinento iĝas pli kaj pli granda. Per ĝia uzo kiel helplingvo la maljuna kontinento travivus ion tie neniam spertitan: la iĝon de multaj nacioj en unu popolon. Sen komuna lingvo neŭtrala al ĉiuj nacioj tio ne eblas. Kaj se tiu ĉi belega ideo realiĝos, ni ekspertos ankaŭ la benojn de Esperanto, la realigon de la interna ideo tiom sopiritan far nia majstro.

PETIK Janos Balassagyarmat Szont4gh P. u. 9/7. H-2660

kkkkx

INSTRUISTA RETO

por uzantoj de mallongondaj elsendoj kun la celo studi mediojn, tutmondan perspektivon, mondan geografion, sociajn studojn kaj aliajn studtemojn estas starigata far s-ro Neil Carleton, P.O.Box 1644, Almonte, Ontario KOA 1AO, Kanado. Lia letero aperis en BBC Worldwide, januaro 1994. Espereble multaj enlareto interesiĝos pri internacilingva interkomunikado.

Informis: Arnold Victor, Apartement 1, 160 West 11th Street New York, 10011USA

sekktkbok

ALBANAJ ESPERANTISTOJ EN KROATIO Fine de majo okazis en Zagreb ekzamensesio de UEA/ILEI, kiun partoprenis ankaŭ 12 mezlernejanoj el Albanio. Pri ilia restado okupiĝis la Junulara Sekcio de KEU kaj la ILEI-sekcio, kunlabore kun la Unuiĝo de albanoj en Kroatio. Bonega kono de E-gramatiko montrita dum la elementa ekzameno estas granda merito de instruista teamo en Albanio.

mb

94:1-2 IPR e 48

E Instrua praktiko ) Ekzerco por evoluigi la aŭskulto- aŭ la lego-kapablon

Laiinstruisto laŭtlegu (resp. la lernantoj mem legu atente) la sekvan mallongan tekston kaj poste la lernantoj faru la teston. Povas okazi, ke la grupanoj ne trovos la ĝustan solvon je kelkaj asertoj, ja povas esti, ke laŭ la diversaj vidpunktoj estos pluraj solvoj. Konsciigu al viaj gelernantoj, ke ankaŭ tiu diskuto estas parto de la ekzerco!

TRITAJLOROJ

En iu urbo kaj en iu strato vivis tri tajloroj. Unu el ili elmetis en la fenestro de sia laborejo la reklamon: „La plej bona tajloro de la urbo”.

La dua tajloro vidis, ke nun pli multaj homoj vizitas la unuan tajloron. Li elmetis en la fenestro de sia laborejo la reklamon: „La plej bona tajloro en la mondo”.

Kio restis al la tria tajloro?

Li elmetis sur la fenestro de sia laborejo la modestan informon: „La plej bona tajloro de la strato.”

Elektu la konstatojn, kiuj estas konformaj al la teksto!

En iu urbo vivis tri tajloroj.

La tajloroj ne konis unu la alian.

Nur unu el la tajloroj havis multe da klientoj.

. Unu el la tajloroj elmetis ŝildon kun la frapfrazo: „La plej bona tajloro de

la mondo”.

La dua tajloro elmetis nenion en sia fenestro.

La dua tajloro volis superi la unuan.

La dua tajloro estis pli modesta ol la unua.

La tria tajloro longe, tre longe meditis kiel superi la ceterajn.

Fine li decidis depreni la ŝildojn de la ceteraj tajloroj.

10. La tria elmetis tre simplan kaj tre modestan reklamfrazon: „La plej bona tajloro de la strato”.

11. La plej modesta povis superi ĉiujn siajn konkurantojn.

12. Ofte okazas ke malpli estas pli ol la plej de fanfaronuloj/gaskonoj.

13. Ciuj klientoj forlasis la fanfaronemajn du unuajn tajlorojn.

14. La preterpasantoj povis nur ridi pri la konkurado de la tajloroj.

IS. Ciuj tri tajloroj nomis sin la plej bonaj.

Laŭ la aperigota ekzercaro de KURUCZ G€za

dom:

OPANAUV Pw

94:1-2 IPR e 49

— pàgina 27 del PDF —

esperanto

internacia lingvo

Financa raporto 1993.

RIMEDOJ SEK Membrokotizoj 38.096: Libroj 4.700: Fondaĵo Szerdahelyi“ 30. 220: Ekzamenoj 2.138: Eldonoj 4.254: Kompenso UEA 8994. Donacoj 1.932: Koleghelpa konto“ 692: Diversaĵoj 387 Interezoj 6.310:

97.1329; Malgajno 11.348:

108.678:

X Ĉiuj sumoj estas netaj escepte Fond. Sz.

la detalan raporton.

AKTIVO

En kaso

Banko: SE Tas Fars ĉ Frosta 1

Poŝtĝiro 4.

UEA, ilek-a 43.

Ĉe sekcioj Librostoko

Prunto redonata Oficejaj aĵoj Nepagitaj fakturoj JA, ŝuldo Filatelaĵoj

DNLDLOJ

760: .629: 954: 3A3: 500: „OOO: „000: .O00: „OOO: .734.

19 43

96 73

35

:20

53

94 47

44 03

146.

1993-12-31

k IVO

/ kodvano!

Bertil Andreasson kasisto ILEI

94:1-2 IPR e 50

KOSTOJ

IPR Bankkostoj Fondaĵo Szerdahelyi“ 2 Presaĵo, fotokopioj ktp Faka kotizo, UEA

Estraro, vojaĝoj ktp

Azia agado

Koleghelpa konto“

Afranko

Konferenco 4 gimnazio

JA

Laserprintilo, farbo

Suldo repagita

rs s

DNVUVWM~]~RKLm=mwU

Lukostoj, Budapeŝto ĵe Honorario 8.

SEK

.356: 787: .818: .297: .186: .163: .647: „200: „923: p vp 4734: 684: 620: 600: 800:

108.678:47

108.

kaj Koleghelpa konto. Bonvolu vidi

PASIVO

Koleghelpa konto

Fondaĵo Szerdahelyi 4.

Rezervo: presado 8. distribuo

Ŝuldoj: GCA 8 IPR 1 prunto 7 diversaj 3

34 Propra kapitalo 112.

231

354:

:40 854: 332: 774: .145: .603: „100: „alb: „557:

27 80 57 98 50

30 82

53

146.

912:

35

DETALOJ

IPR Rubriko 4/92 1/93 2/93 3/93 Entute Presado 5.403: 74 5.026:98 5.170: 58 5.026:98 20.628: 28 Ekspedoj 773:26 811:30 811:30 811:30 3.207: 16 Afranko 3.643:79 3.324:10 3.084:82 3.299:97 13.352:68 Kompostado | 1.188:- 1.080: — 1.080: – 1.080: – 4.428: – Fotoj 77:95 38:98 116:93 Aldono 376:07 1.637:92 92:80 2.106:79 Imposto 127:82 152:66 120: 64 116:- 517:13 11.590:64 | 12.071:94 | 10.360:14 | 10.334:25 44 .356:97 Koleghelpa konto Saldo 1992-12-31 739:40 Donacoj 1993 692:- 24 membrokotizoj -1.200: – – 508:- Saldo 1993-12-31 231:40 Fondaĵo Szerdahelyi Saldo 1992-12-31 17.263:18 Donaco 12.895:50 Instrurajtigaj kursoj: KCE – 21.611:26 Poprad — 146:40 – 21.757:66 Stipendioj ELTE – 4.061:25 Interezo 514:50 Saldo 1993-12-31 4.854:27 Eldonoj Rubriko Enspezoj Elspezoj Rezulto Tendaraj Tagoj I 5.401: 14 9.124:35 -„3,/23:2] Tendaraj Tagoj II 6.795:22 541:45 62995 77 IE-broŝuro 120: 120:- Symoens: La valoro angla 60:- 60:- Teorio kaj praktiko… 1.620:27 .620:27 Kunvo jaĝu 76:10 – 76:10 13.996:63 9.741:90 4.254:73 Evoluo de la eldonado Rubriko 1993-12-31 1993 Stato Notoj Tendaraj Tagoj I 4.805:53 – 3.723:21 1.082:32 | represo Tendaraj Tagoj II – 3.007:79 6.253:77 3.249:98 IE-broŝuro 4.501:40 120:- 4.621:40 Symoens: angla – 3.068:03 60:- – 3.008:03 franca – 3.677:86 – 3.677:86 Teorio kaj praktiko.. 1.620:27 1.620:27 | presado pagota 94 Kunvo jaĝu – 76:10 | – 76: 10 | en preparo 3.811:98 Rezervo por Teorio kaj Praktiko..: presado 8.332:80 distribuo 774:57 9.107:37

94:1-2 IPR e 51

— pàgina 28 del PDF —

Juna Amiko

RIMEDOJ (SEK KOSTOJ SEK Abonoj 19.280:73 Presado 9.133:60 Donaco j 4,304:89 Afranko 8.189:60 Vendo 249:61 Dogankotizoj 69:60 Interezo 221:14 Premioj 22:= Honorario 1.056:- 18.470:55 Ga jno 5.585:82 24 .056:37 24.056:55 AKTIVO PASIVO En banko 437:08 Ŝuldo al ILEI 2.734:30 UEA-konto: juna-] 2) 253×93 Lukostoj,. ŝuldo 2.000:= Propra kapitalo 16.988:69 21.722:99 21.722:99

La redakcio pri la kontoj: Jen la financa raporto por 1993. Ĝi montras, ke duan jaron ILEI deficitas je proks. 1099. Nia kasisto multe laboris por malgrandigi tiun deficiton; se

serĉi ĝojon el tiu rezulto, necesas pensi, ke ĝi tamen spegulas multan agadon, kaj agado kostas!

Juna amiko: La supre indikita gajno estas nur surpapera; aliloke vi trovos ŝuldojn de 4.734:30 SEK notitaj por honorarioj kaj lu-kostoj. Eĉ tio ne kovras tute la realajn kostojn de honorarioj kaj luado ligitaj al la revuo. Fakte ILEI subvencias la gazeton modere el sia ĝenerala buĝeto. Se ni enkalkulus plene ĉiujn kostojn, JA deficitus je proks. 1096 (same kiel ILEI entute.)

Fondaĵo Szerdahelyi: Ronde, ĝi malpleniĝis de 30.000 ĝis 4.000 SEK, spite bonan donacan enfluon dum la jaro. Preskaŭ la tuta elpago rilatis al la instruista kurso en KCE, kiu foruzis la sumon akumulitan tra kvin jaroj. Estus baza tasko de la Ligo funkciigi kaj financi tiajn kursojn ĉiujare, sed evidentas, ke nia financa stato permesos tion ne pli ol unufoje en kvin jaroj. Kvankam KCE ĉi-jare lastatempe duonigis ĉiujn siajn tarifojn, ILEI ne havas rimedojn duan jaron subteni la kurson. Estas tempo, ke la pli larĝa movado rekonu la neceson regule investi en instruista trejnado kiel antaŭpaŝo de serioza instruado de la lingvo!

Kapitalo: Tio restas stabila, dank” al la insisto de nia kasisto, sed ni devas rimarki, ke ĝia kresko ĉi-jare estas tre modesta kompare kun la antaŭaj jaroj.

Konklude: La Ligo urĝe devas iomgrade profesiigi sian laboron por taŭge prizorgi la edukan kampon, sed ni vidas, ke eĉ plej modestaj klopodoj tiurilate trafas financan baron, kaj la komencitaj paŝoj estas retiritaj. Necesas serioze strebi al plue stabila sed signife pli granda kapitala bazo por permesi ordan plenumon de la taskoj kaj alprenon de novaj projektoj.

Komentis: Stefan MacGill

94:1-2 IPR e 52

SEKCIESTROJ DE LA LIGO

Albanio: Bardhyl Mezini, Rr. Maliq Muco, Pall. 50, ap. 3, Tirana

Argentino: Herminia Kirkerup de Fernandez (s-ino), Calle Cerrito 1249, Barrio San Martin, RA-5000 Cordoba, (Cordoba)

Aŭstrio: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, AT-1190 Wien

Belgio: Raymond Wylleman, A. Vermeylenstr. 65, BE-8400 Oostende.

Brazilo: Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11, BR-04106 Sao Paulo SP

Britio: Arnold Pitt, Yew Tree Cottage, lvington Road, Leominster, Herefordshire HR6 8QD

Bulgario: Kiril Velkov, D. Todorov 9, BG-3000 Vraca

Ĉehio: Miroslav Malovec, Charkovska 7/10, CZ-625 00 Brno

Ĉinio: Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept., 29-34 North Part, Huazhong Normal University, CN-430070 Wuhan

Estonio: Eve Otsa, Juhkentali 30-12, EE-O0001 Tallinn

Finnlando: Synnove Mynttinen, Kymenlaaksonkeskussairaala as. A 12, SF-48210 Kotka

Francio: S-ino F. Drouard, Chalet Denali, Chemin du Thural, FR-74920 Combloux.

Germanio: Michael J. Scherm, Von Thŭrheimstr. 47, DE-89264 Weissenhorn

Hispanio: Manuel Lopez Hernandez, Poŝtkesto 832, ES-41080 Sevilla

Hungario: Kovacs Marta, Ady E. u. 23-25/C, HU-1221 Budapest

Israelo: Murjan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel-Aviv

ltalio: Catina Dazzini, C.P. 22, IT-54100 Massa

Japanio: vakas kaj forstrekota.

Korea Resp.: So Jin Su, Dept. de Ekonomiko, Universitato Kangnam, Kugali Kihung-up, Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900

Kroatio: lvan Bekavac-Basiĉ, Kuŝlanova 59, HR-41000 Zagreb

Kubo: H. Jimenez, Vista Alegre 264 e/J.B. Zayas y Luz, Caballero, Vibroa, 11500 C.Habana.

Nederlando: Hans ten Hagen, Middenweg 587, 1704 BH Heerhugowaard

Nordameriko: Doroteo Holland-Kaupp, 5140 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, CA 93111- 2521, Usono

Norvegio: Bjorn Thuv, Aroyveien 33, N-3135 Torod.

Pollando: p/a Silezia Esperanto-Asocio, ul. Dubois 3, PL-50-952 Wroclaw 17

Portugalio: D-ro Antonio M.C. Coimbra, Rua Colonel M. Leitao 20.1 Esq., P-1700 Lisbon

Rumanio: Angela Stoica, Platanilor 17 C ap. 4, RO-1900 Timisoara

Sanmarino: Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, RSM-43031 San Marino

Slovakio: Anton Zacharias, Sobotske namestie 6, 058 01 Poprad

Slovenio: Sonja Tavcar, Liminijanska 6, SLO-66320 Porotoroz

Sud-Afriko: vakas

Svedio: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 Horby

Svislando: Nicole Margot, adreso sciigota.

Venezuelo: Prof. Juan Eduardo Bachrich, Apartado 70782, Caracas 1071 A.

Zairio: Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zalre)

REPREZENTANTOJ DE ILEI Armenio: Lida Elbakjan, Moldovakan 26/2, kv. 52, Erevan. Aŭstralio: Max Wearing, 30 Westbury St, Hackney, SA 5069. Bangladeŝo: Sultan Ahamad, Factory Inspection Dept., 4 D.l.T. Avenue, Dhaka-1000. Centrafrika Respubliko: Luc Feidangai, B.P. 70, Bangui. t Ĉilio: Luis A. Vera, Isabel Riquelme 7115, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago. Hindio: Abani Halter, Jamboni, P. O. Bolpur 731204, W. Bengal. Irano: Mohammad Karamudini, P. O. Box 13445-747, Teheran. lran. Islando: Loftur Melberg, Skolabraut 1, IS-220 Hafnarfjordur. Jugoslavio: Radojica Petrovic, Bul. Oslobodjenja 36, YU-32000 Cacak. Kostariko: Jorge A. Leoni de Leon, Apartado 7603-1000, San Josĉ. Litovio: Algimantas Piliponis, Karolinisiu 3-93, LT-2044 Vilnius. Niĝerio Godwin Oboh, University of Ekpoma Wan, llleh Box 62, Epoma Bendel. Nov-Zelando: 12C Herbert Gardens, 186 The Terrace, Wellington 1. Tanzanio: Mramba Simba, S. L. P. 1051, Bunda Mara. Togolando: Afantchao-Biakou Yao, B.P. 20225 Lome. Ukrainio: Svetlana Fedotova, P.O. Kesto 88, UKR-253222 Kiev. Uzbekistano: Eugeno S. Perevertajlo, Ab. kesto 140, Taŝkent

— pàgina 29 del PDF —

LABORKOMISIONOJ

Didaktikaj ludoj: Georges Sossois, rue du Basson 79, BE-6001 Marcinelle. Ekzamenoj: Elementa kaj meza niveloj : Sekretario : d-ro Ivan Bekavaĉ-Baŝiĉ. Supera nivelo: Sekretario serĉata. Prezidantaro: d-ro Till Dahlenburg plus du nomotoj de UEA. Eŭropa Komunumo kaj informado en pedagogiaj medioj: Edward Symoens, Putsesteenweg 151, BE-2920 Kalmthout (Heide); tel. (432 3) 666 62 66. Gazetara servo kaj informado: vakas sed pretas kunlabori: Germain Pirlot, Steenbakkerstr. 21, BE-8400 Oostende; tel. (–32 59) 70 87 00 kaj Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, A-1190 Wien; tel. (–43 222) 36 86 29. Konkursoj lernejaj: Geza Kurucz, Nyiri u. 11, HU-6000 Kecskemet. Lerneja kontaktigo kaj statistikado: Provizore Budapeŝto plenumas. Ni traktas kun nova plenumanto en Usono. Statuto: Rob Moerbeek kaj Oene Hoekstra, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schoorl; tel. (31 2209) 15 65. Terminologio: vakas UN-Jaro de la Familio 94: prof. Glossop.

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ

UNESKO: (rilatoj de reciproka informado, kat. C): Place Fontenoy, F-75007 Paris. Reprezentanto de ILEI: Francois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, F-75010 Paris

UEA: Universala Esperanto-Asocio, Nwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam.

IEI: Internacia Esperanto-Instituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag.

KCE: Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds.

KONTRIBUAĴOJ AL IPR

Kontribuaĵoj al IPR estu nete tajpitaj per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj, taŭga por OKR-enlego, aŭ surpapere prespretaj. Livero sur IBM PC-kongruaj disketoj (5,25 aŭ 3,5 colaj) bonvenas. Adreso de la redakcio sur la kovrilpaĝo. Bv. skribi vian nomon kaj adreson sur la manuskripto. Fakaj artikoloj prefere ampleksu 3 ĝis 8 presitaj paĝoj. Pedagogiaj novaĵoj, informoj pri edukaj aranĝoj, interŝanĝaj gazetoj kaj leteroj al la redakcio bonvenaj. Ni recenzas nur ricevitajn eldonaĵojn iel rilatantaj al edukado aŭ utilaj en instruado.

MEMBRIĜO AL ILEI KAJ PAGOJ POR ALIAJ SERVOJ

La membreco inkluzivas ricevon de kvar numeroj de IPR jare. Turnu vin al via landa sekcio, kiu fiksis kotizon en via propra valuto. Por pagi rekte al la internacia ILEI, skribu al la kasisto:

Kasisto de ILEI: B. Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 Hĉrby, Svedio; poŝtĝirkonto 682117-7 (Stokholmo). Membreco kostas 80 svedajn kronojn en landoj sen sekcioj kaj 100 SEK en landoj kun sekcioj (la sekcio ricevos la diferencon). Pro altaj banko-kostoj, evitu bankĉekojn kaj internaciajn poŝtoĝirojn; taŭge plenumita Euroĉeko plej bonas. Alia pagmaniero estas al UEA:

UEA, Nwe. Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, pĉk 37 89 64. Klare indiku la celon de la pago kaj la internan konton de ILEI: ilek-a. Se rilatas al Juna amiko, uzu konton juna-I. Prefere informu senpere la kasiston de ILEI pri via enpago. Membreco 1994: 20 GLD en landoj sen sekcioj, 25 GLD en landoj kun sekcioj.

Hungara ILEI-sekcio: (adreso: tria kovrilpaĝo) akceptas pagojn en hungaraj forintoj (300 HUF) de reform-eŭropanoj por membreco kaj aliaj servoj de la Ligo. Konto: OTP Budapest XXII ker, fik 546-006891-8.

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

Driemaandelijks tijdschrift — Afgiftekantoor: Antwerpen X Jarkolekto 24 — trimonata 3 / 94

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj ILEI

Redaktisto: KOVACS Mŝrta Vic-redaktisto: Stefan MacGILL

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Kovacs M., Ady Endre u.23-25 C H-1221 Budapest

IP R 3 — 36-1-226-3602 (hejma, kun respond-aparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, -FH32-3-234 34 00

— pàgina 2 del PDF —

ENHAVO

CHARTERS, Duncan, Salutmesaĝo al la 28a Konferenco de ILEI ….. =] GLOSSOP, Ronald, Ferma Parolo kaj Rezolucioj de la Konferenco .. .. 6 GUBBINS, Paŭlo, Pri la Esperanta participo: ĉu hurdo malaltigota? … 9

Pedagogia Kalendaro (Karlskoga, Budapeŝto, (vik, kaa uzo . 16 29a Konferenco de ILEI en Ovik, Finnlando. Informoj kaj aliĝilo …….. 7 Kienilo de la Libroservo de ILEI …..,……………e«s-sssses=ussueeveseiĉeesentesknns 20 BOURLOT, Carlo, Raporto pri la enkonduko de la I.L.-o en

MI zan lernejon „mn o kraj e End eene 21 Alvokoj kaj mallongaj informoj ……………………eeseseeeeeeeeeeeenenenee netto 33 Kontribui alt-nivele al IPR (praktikaj konsiloj por komputil-uzantoj … 34 MACGILL, Stefan, Tubero en l’afero kaj fermaj vortoj ………………..– 36

ESTRARO DE LA LIGO

Prezidanto: d-ro Duncan Charters, 25 Elsah Hills Drive, Elsah, IL 62028-9750 Usono; tel. 1-618-374-2453, fakso: 1-618-374-5122. Internet: charters(Desc1.prin.edu. (Kunordigo, planado, rilatoj kun UEA kaj la movado, instruista trejnado)

Vic-prezidanto: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Berkay Ave., Jennings, MO 63136, Usono. Tel. (314) 869-2303. Eksteraj rilatoj, statistikado, instruado de infanoj.

Sekretario: Marija Beloŝeviĉ, Sveti Duh 130, HR-41000 Zagreb-Crnomerec, Kroatio. Tel. (38 41) 57 60 92. Landaj sekcioj, membro-varbado, konferenca administrado kaj ne-faka programo.

Kasisto: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 Horby. Tel. (46 415) 501 52. Financo, konferencaj financoj. Membraro.

Vic-sekretario: Prof. Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept.,, Huazhong Normnal Univ., CN-430070 Wuhan, Ĉinio. Azia agado, ekzamenoj en Ĉinio kaj Azio.

Membro: D-ro So Jinsu, Dept. de Ekonomiko, Univ Kangnam, Kugali Kihung-up. Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900, Koreio. Tel. (0331)281-5500. Faks. (0331)281-3604. Universitata agado. Konferenco 1994.

Membro: D-ro Till Dahlenburg, Feldstr. 13, DE-19412 Brŭel, Germanio.Tel. (49 38483) 528. Ekzamenoj, faka konferenca programo. Metodikaj seminarioj.

Estrara komisiito: Zsuzsa Barcsay, Bem Rakpart 25/B, HU-1011 Budapest, Hungario. Tel. (36 1) 201-2342. Gimnazio de ILEI. Servoj al instrustoj, trejnado de instruistoj. Estrara komisiito: Stefan MacGill, Facan koz. 9/2, HU-2030 Erd, Hungario. Eldonado

Salutmesaĝo al la 28a Konferenco de ILEI

en Universitato Kangnam, Koreio, 1994 Duncan Charters, Prezidanto de ILEI

Karaj konferencanoj,

Kvankam mi multe dezirus esti inter vi persone por partopreni ĉi tiun unikan konferencon de ILEI en Azio, la cirkonstancoj devigas min saluti nur perletere. Mi tamen ĝojas, ke povos anstataŭi min nia vicprezidanto D-ro Ron Glossop, kaj mi scias ke sub lia gvido via laboro kune estos instrua kaj fruktodona.

Kiel mi atentigis en mia novjara salutmesaĝo en IPR, multon ni jam atingis kaj ankoraŭ atingas per relative malmultaj homfortoj. Tamen por ke niaj fortostreĉoj havu maksimuman efikon, ni bezonos daŭre profesiigi nian organizadon, plifortigi la strukturon de niaj landaj sekcioj, kaj antaŭprepari nin por la gravaj antaŭenpaŝoj kiuj povos malfermiĝi al ni en la baldaŭa estonteco.

Ni konstatu, kio estas jam atingita dum la pasinta jaro. Sukcese eldoniĝis la lasta el la tri-kajera serio de Tendaraj Tagoj, kies dua kaj tria partoj jam montriĝis efika lernilo en inter-alie la ĵus fininta kursaro ĉe la Ŝtata Universitato de San-Francisko. Kaj la eldono fare de Edistudio de la lernolibro Kunvojaĝu de Paŭlo Gubbins certe donos plian impeton al niaj instrukapabloj provizante ĝisdatan instrumaterialon internacie uzeblan. Juna amiko daŭre atingas sian celon provizi taŭgan legomaterialon por gejunuloj, kaj la lnternacia Pedagogia Revuo, kvankam ĝi ĉi-jare iom perdis la eldonritmon (kiun ni devis rekapti per la aperigo de duobla numero), restas utila komunikilo pri nia agado kaj edukaj demandoj ĝenerale. La pasintjara apero de la metodika instrulibro de Mag. Irena Szanser provizis al instruistoj utilan materialon pri instruteorio kaj praktiko ne antaŭe eldonitan en Esperanto. La pasintsomera instrutrejna programo por instruistoj okazinta ĉe la Kultura Centro Esperantista en Svislando, sub la aŭspicio kaj kun forta financa apogo de ILEI, preparis plurajn instruistojn kiuj reiris al siaj landoj kaj povis rezulte pli efike labori en siaj klasoj. La tri ĉefaj kontribuintoj al tiu programo, Duncan Charters, Stefan MacGill, kaj Katalin Smideliusz, povis daŭrigi, dum la jaro kaj ĉi-somere, siajn kontribuojn al la plifortigo de la instruado en diversaj lokoj de Eŭropo kaj Ameriko.

IPR94/3 e1

— pàgina 3 del PDF —

Tio neniel elĉerpas la raportojn pri nia agado internacie kaj en la landaj sekcioj, kiel vi certe konstatos dum la nuna konferenco. Efektive, ni troviĝas ĉe la sojlo de projektoj kiuj povos, se ili realiĝos, plivastigi nepridubeble la eblecojn instrui Esperanton multe pli amase kaj efike. Pri tiuj vi havos la okazon informiĝi dum la konferenco, kaj en viaj diskutoj vi certe havos ideojn pri ilia antaŭenigo. Permesu al mi mencii du el ili.

Unue, vi sendube ĉiuj aŭdis pri la projekto Fundapax kaj ĝia intenco kunlaborigi multajn lernejajn klasojn tra la mondo pri pacedukado pere de la lernado de Esperanto. ILEI kompreneble staras preta kunlabori kun la projekto laŭ siaj fortoj kaj kapabloj. Jam kunlaboras diversaj landaj sekcioj informinte al la organizantoj pri la preteco de instruistoj kaj lernejoj partopreni en la projekto. Kaj ni povos tuj disponigi lernilojn kiel Tendaraj Tagoj kaj Juna amiko laŭ la eventuale bezonataj kvantoj. Krome, pluraj el niaj aktivuloj certe povos kontribui diversmaniere rilate la preparon de instrumaterialoj kaj instruistoj, kaj kiel konsultantoj pri la kiu havos la eblecon pli klare demonstri la valoron de la instruado de Esperanto en la lernejoj.

Efektive, jam la propedeŭtika valoro de la instruado de nia lingvo en la elementaj lernejoj estas forta argumento por kuraĝigi ĝian lernadon, sendepende de la uzebleco de la lingvo mem kaj ĝia valoro por montri la vojon al tiuj idealoj kiuj povos rezultigi plireciproke kompreneman mond-popolon. Laŭ propono de la finna sekcio de ILEI kiun vi espereble diskutos kaj povos eventuale aprobi dum la konferenco, en Tampere ni povos dediĉi la Tagon de la Lernejo precize al tiu temo. Ni konstatu kion ni jam scias pri tiu valoro, kaj prepariĝu por pli klara evidentigo de tio antaŭ la publiko kaj la decidofarantoj en la landaj eduksistemoj. Ni ne forgesu, se realiĝos la projekto Fundapax, ke ni utiligu ĝin maksimume ankaŭ por tiu celo, ebligante objektivan studadon pri la akirebleco de nia lingvo kaj ĝia uzebleco kompare kun kaj prepare al la studo de aliaj lingvoj.

La evoluon de la teknologio kaj ĝiaj aplikeblecoj al la internacia kunlaborigo kaj klerigo ni konstatis dum la diskuto de la Kongresa Temo ĉe la Universala Kongreso pasintjare en Valencio. La raporton pri la temo de la klerigo por la 21-a jarcento mi ankoraŭ redaktas, sed ĝi verŝajne eldoniĝos venontjare kaj ĝi provizos utilan materialon por nia laboro en tiu pli vasta kadro. Jam la internaciaj komputilaj retoj donas al ni eblecojn de tuja komunikado kiujn ni ne havis ĝis la nuna jardeko.

2e IPR 94/3

Efektive tiaj kontaktoj povos sukcesigi projektojn kiel Fundapax kiuj eventuale havos relative malmultajn organizajn homfortojn sed kiuj povos per rapida kaj efika kunlaborigo de aliaj atingi rezultojn neimageblajn antaŭe.

Krome, komputilaj programoj lastatempe aldonis la eblecon ne nur de programita lernado laŭ skribita teksto, sed povas utiligi grafikaĵojn, sonon sufiĉe klaran por esti prononcmodelo, kaj eĉ moviĝantajn desegnojn kaj filmon. Pri la evoluo de la leciono povos ĉiam pli multe decidi la lernanto mem. Tiaj programoj, por memstudado aŭ plifortigo de la klas-instruado, jam estas preparataj por Esperanto. Sed ni atentigu pri alia teknologia rimedo kiu povos provizi al ni treege efikan materialon por instruado al infanoj kaj plenaĝuloj, en klasoj kaj per memstudado: t.e. video, kiu ebligas la produktadon de kursoj kaj materialoj utiligeblaj ĉie kie disponeblas vidbend-aparato.

Jam de jaroj oni diskutis la eblecon instrui Esperanton per televida kurso, kaj jam kelkaj tiaj projektoj malgrandskale kaj ne tre profesie realiĝis. Post multe da pripensado kaj diskutoj, ŝajnas ke ni estas pretaj antaŭenigi du projektojn kiuj kune provizos taŭgan video-materialon kiu pliefikigos kaj nian varbadon por la instruado de Esperanto kaj tiun instruadon mem.

La unua estas ideo jam longe pripensita: intenacia kurso tute en Esperanto kiu prezentos la lingvon interese kaj praktike per situacioj kun vivantaj aktoroj, kaj kiu povos montri per tiuj situacioj la kulturan valoron kaj praktikan utiligeblecon de nia lingvo. Ni jam kunlaboras internacie cele al realigo de tiu longe sopirata projekto, kaj havas financan bazon, la eblecon de teknika kunlaboro interne de nia propra movado, kaj personojn kiuj povos dediĉi sian tempon kaj talenton al la tekstoverkado kaj prilaboro de akompanonta materialaro. La nuna koncepto inkluzivas realigon de 10 lecionoj duonhoraj, kiuj prezentos realecajn situaciojn (familia lernado de Esperanto cele al praktika apliko) kaj enhavos la bazan strukturon de la lingvo necesan por konversacia komunikado. La koncepto havos profesinivelan realigon, estos originala por Esperanto kaj povos tiel ekspluati ĝiajn apartajn karakterizajojn kiel lingvon kaj internacian komunikilon, kaj prezentos la lingvon tiel ke ĝiaj kvalitoj kaj praktika uzebleco tuj evidentiĝu. Akompanajn materialojn oni povos evoluigi en ĉiu aparta lingvoteritorio por nacia aŭ regiona utiligo. Kvankam la kurso celos aparte junajn personojn (ekz. mezlemejanojn kaj universitatanojn), la uzo de diversaĝa familianaro

IPR94/33 93

— pàgina 4 del PDF —

ebligos facilan identiĝon kun la situacioj por pli junaj kaj pli aĝaj spektantoj. Ŝvan

Tute alia projekto kiu komencis evolui dum la pasinta jaro estas Esperanta traduko de la internacie konata brita videokurso Muzzy. Versiojn oni jam havas en pluraj lingvoj kaj nun preparas por multaj aliaj. Kunlige kun la pola traduko kiun oni faras en Pollando, ni laŭraporte sukcesis akiri la rajtojn fari similan adapton al Esperanto. Nia Stefan MacGill jam preparis tekston por la dek du lecionoj de Mazi, kaj krome tradukis la kantojn. La realigo de provbendo laŭ tio donas la impreson, ke la projekto estas realigebla ankaŭ por Esperanto. Eble vi

havis okazon vidi mallongan

provlecionon dum la U.K. aŭ havos dum ĉi tiu konferenco aŭ poste. Temas pri diverspersona (kaj fakte diversbesta) desegnita aktoraro kiu prezentas rakonton kaj la lernotan gramatikon laŭ amuza maniero.

MAZI KAJ LA REĜA FAMILIO SALUTAS VIN!

Kvankam unuavide ĝi ŝajne ĉefe celas junajn infanojn kaj geknabojn, kaj por hejma uzo ĝi ĉefe vendiĝas al tiu publiko tra iliaj gepatroj, en multaj landoj ĝi montriĝis sukcesa por ĉiuj aĝgrupoj en diversaj situacioj. Oni trovas ĝin en lernejoj, universitatoj, kaj kursoj por plenaĝuloj. La materialo ofte servas aŭ kiel enkonduko al la lingvo, aŭ kiel amuzaj plifortigaj aŭskultokompren-ekzercoj uzataj kunlige kun la normala kurslibro.

Ambaŭ projektoj ŝajnas esti tre utilaj por nia laboro, kaj espereble ILEI povos subteni tiun evoluon laŭ ĝiaj ebloj. Por ambaŭ kursoj, la landaj sekcioj povos okupiĝi pri la verkado de aldonaj materialoj kiuj faros la kursojn pli utilaj kaj kompletaj kiel bazan enkondukon al la lingvo aŭ kiel aldone uzeblan materialon.

Tiuj projektoj estas kompreneble relative altkostaj, kvankam espereble ne ekster la rimedoj de la movado (kun aŭ sen ekstera helpo). Sed en ĉiuj landoj ni povas krei materialojn por uzo ne nur de komencantoj sed

4 e IPR 94/3

ankaŭ de progresintoj. Ne estas malfacile foti por vidbendo naciajn kaj internaciajn aranĝojn, konversaciojn inter spertaj esperantistoj, kaj aliajn materialojn kiuj estus facile utiligeblaj per aldono de iom da skribita materialo (vortlistoj, demandoj, eventuale ekzercoj). Pensu pri tio, kio estos ebla en via lando aŭ regiono, per propraj rimedoj, kaj eble ni ankaŭ povos evoluigi materialon intemacie uzeblan tiurilate. Tio certe ne estas ekster niaj normalaj financaj rimedoj, kaj povos multe servi al la plifortigo de la lernado por tiuj kiuj jam estas konvinkitaj kaj laborantaj movadanoj.

Por mi persone estis surprizo kaj honoro elektiĝi kiel Prezidanto de ILEI antaŭ unu jaro en Valencio. La eksiĝo de Stefan MacGill devigis organizajn ŝanĝojn en la strukturo de la Ligo, aparte pro tio ke ĝia agado ne povas dependi de unuhoma prezidanta motoro. Kiel mi atentigis okaze de la elektoj, tian rolon mi ne povis plenumi pro aliaj respondecoj, kiuj dum la pasinta jaro estis aparte postulemaj. Tiu fakto malhelpis efektivigi mian deziron esti maksimume respondema kaj kiel eble plej multe aktiviĝi subtene al la laboro de la Ligo. Pri tio mi dankas la komprenemon de miaj kunlaborantoj, kaj mi feliĉe povos antaŭvidi pli aktivan rolon dum la venonta jaro pro forfalo de kelkaj el la antaŭaj ŝarĝoj. Tamen ĉiu individua membro, ofichavanto, kaj landa sekcio ekzamenu sian rolon kaj potencialan kontribuon, ĉar nur kune laborante ni povos progresigi la aferon kaj elprofiti la nunajn vere favorajn cirkonstancojn. Mi ankoraŭ ne scias, ĉu aŭ ne mi povos esti kun vi en Finnlando, sed se iel eble mi deziras partopreni kaj denove kunlabori kun multaj el vi persone. Ĉio aŭguras bone kaj por la U.K. kaj por nia konferenco, kaj mi antaŭvidas ke tiu konferenco povos esti kulmino de escepte progresiga jaro en nia diverskampa laboro.

Per tiuj vortoj mi finas mian salutmesaĝon al vi, kun espero ke ĉiuj konferencanoj maksimume profitos la unikajn eblecojn konatiĝi kun la azia movado, kaj aparte kun ĝiaj edukaj ideoj, celoj, kaj sistemoj. Kun granda danko al ĉiu el vi, al miaj kolegoj en la Estraro de ILEI, kaj al D-ro So Jinsu kaj la lokaj organizantoj de la konferenco, mi sendas miajn bondezirojn kaj atendas fruktodonajn rezultojn de la konferenco, kiel ankaŭ de nia venontjara laboro por ILEI kaj la instruado de Esperanto tutmonde.

Duncan Charters, Prezidanto de ILEI

IPR 94/3 e 5

— pàgina 5 del PDF —

Ferma Parolo por la 28-a Konferenco de ILEI de Vic-Prezidanto Ronald Glossop

Ni nun venas al la fino de la 28-a konferenco de la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj. Ĉar ĝi estas la unua ILEI-konferenco en Azio, oni anticipis, ke ĝi estos iom malsama ol pasintaj konferencoj. Efektive, ĝi estis. Laŭ la temo «La aziaj edukado kaj kulturo» ni ricevis multe da informoj pri esperantistaj agadoj en Azio, ofte de homoj kiuj neniam antaŭe ĉeestis internacian esperantistan konferencon. El 48 partoprenantoj el 25 landoj, 22 homoj venis el aziaj landoj, plejparto per la helpo de Universala Esperanto-Asocio.

De la komenco ĝis la fino ni sentis la etoson de Koreio. Ni manĝis koreajn manĝojn en diversaj koreaj manĝejoj. Ni dumsemajne loĝis en korea urbeto Yongin. Ni vizitis korean popol-vilaĝon por vidi malnovajn koreajn domojn kaj domegojn. Ni iris en la korean kamparon pro vidi Budhanajn statuojn kaj sanktejojn. Danke al D-ro Joong Yun Cho, Rektoro de Kangnam Universitato, ni spertis bonegan modernan korean bankedon. Kangnam Universitato mem provizis lokojn por niaj klasoj kaj niaj kunsidoj. La universitato ankaŭ provizis nian manĝejon kaj nian transporton.

Kion ni faris? Ni multe babilis kaj tiel ni konatiĝis kun novaj amikoj kaj rekonatiĝis kun amikoj de antaŭaj konferencoj. Ni manĝis. Ni kantis. Ni marŝis kaj veturis aŭtobuse. Ni aranĝis loterion por gajni monon por helpi ĉeestontojn de konferencoj -kaj kursoj de ILEI. Ni aŭdis raportojn pri instru-agadoj kaj la verkado de instru-materialoj en multaj landoj. Ni akiris multajn novajn membrojn.

Ni eĉ iom laboris kaj studis! La klaso pri instruado de Esperanto kunvenis ĉiutage. Dek ses ĉeestantoj sukcesis ekzameniĝi dum la semajno. La Komitato de ILEI, pro manko de kvorumo, konsentis prokrasti la voĉ-donon por novaj estraranoj dum unu jaro (do ĉiuj nuntempaj estraranoj restos almenaŭ dum tiu jaro). La Komitato decidis daŭrigi ĉiu-jarajn konferencojn. Ĝi decidis dum 1995 konferenci en Finnlando (vidu aliĝilon gazet-meze) post la Universala Kongreso de UEA en Tampereo. Ĝi decidis ke en 1995 la temo por «La Tago de la Lernejo» ĉe la UK kaj ankaŭ la temo por la ILEI-Konferenco mem estos La Propedeŭtika Valoro de Esperanto. Ĝi diskutis agadojn de la pasinta jaro kaj la celon en la estonteco uzi novajn instruilojn kiel vidbendojn kaj komputilojn. Ĝi diskutis la dezirindecon havi liston de ĉiuj membroj

6 e IPR 94/3

0 La 28-a Konferenco de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI ), la unua en Azio, kunveninte en Universitato Kangnam, Koreio, inter Ila 30a de julio kaj la 5a de aŭgusto, 1994,

(a) esprimas sian altan aprezon al la direktoro de la universitato, al la estro de la internacia fako, kaj al profesoroj kaj personaro de la universitato, pro ilia granda subteno al nia konferenco;

(b) direktas sian dankon al la koreaj esperantistoj pro ĉiama helpo kaj bonvolo, tiom pli efika ĉar, pro la lingva problemo, malfacile kontaktiĝas la ĝenerala publiko;

(c) rekonas la elstaran meriton de la prezidanto de la LKK, kiu ne nur kuraĝe prenis sur sin la tempo-raban, ofte probleman organizadon de la unua ILEI-Konferenco en Azio, sed kiu ankaŭ havigis la tre valoran kunlaboron de sia universitato, kaj lerte reĝisoris festan kaj ekskursan programojn kulturriĉajn, delikate instruantc la landan etiketon kaj spertigante lokajn morojn sen troa suferigo, eĉ intervenante kie helpa mano estis bezonata; kaj

(d) esprimas sian respekton pri la kultura kaj homa civilizo en la gastiganta lando, esperante daŭrigi la bonajn kontaktojn kaj substrekante la gravan rolon de Esperanto-instruado por glatigi interhomajn rilatojn egalrajtajn.

9 La 28-a Konferenco … Konfrontite kun la malfacilaĵoj kiujn Esperanto-instruado renkontas tra Azio kaj alikontinente, sed ankaŭ informite pri la rezultoj de ofte plurjardeka preparado de la grundo atentigas pri la graveco de persista, prefere profesinivela laborado en la instrua kampo, kaj alvokas al la instruistoj de Esperanto neniam rezigni, sed daŭre perfektigi sian lingvo-uzadon, kaj aliflanke ebligi al Esperanto-instruantoj en malpli favoraj cirkonstancoj, perfektigi sian lingvan kapablon, sin klerigi pri la Esperanto-kulturo, kaj partopreni plenrajte en la movado.

9 La 28-a Konferenco … Alvokas al UEA pli forte subteni la agadon de ILEI kiel unu el la esence gravaj fakaj asocioj, i.a. instigante siajn membro-instruistojn kaj instruantojn de Esperanto membriĝi al ILEI kaj rekomendante al ĉiuj membroj ĉiujn nivelojn de la internaciaj ekzamenoj de UEA/ILEI.

QO La 28-a Konferenco … Spektinte la amuze allogan instruan vid-bendon Mazi en Gondolando, famiĝintan jam por alilingva instruado, kaj informite pri tute alispecaj vidbendaj kursoj por Esperanto preparataj, laŭdas la iniciatojn kaj donas al ili sian moralan subtenon.

IPR 94/3 907

— pàgina 6 del PDF —

krom la listo por la elsendado de IPR. Ĝi elektis s-inon Audrey Childs- Mee kaj s-ron Oene Hoekstra honoraj membroj. Ĝi akceptis Rusion kiel novan landan sekcion. Ĝi diskutis la bezonon por nova flugfolio por informi aliulojn pri ILEI. Ĝi decidis por la malfermo de la diskuto pri la Statuto de ILEI.

La Komitato formale akceptis kvar rezoluciojn, kies tekstojn vi povas legi sur la antaŭa paĝo.

Je ĉi tiu momento, Atilio Orellano Rojas prezentis diplomojn al tiuj kiuj partoprenis en la instru-kurso, kaj Marija Beloŝeviĉ prezentis atestilojn al la sukcesintoj pri la internaciaj ekzamenoj.

Je la fino de ĉi tiu konferenco necesas esprimi multe da dankoj al difinitaj individuoj. En la unua rezolucio ni esprimis niajn dankojn al Universitato Kangaam kaj al la Loka Konferenca Komitato, sed la rezolucio ne menciis nomojn. Mi nun volas fari tion. Ni tre dankas al Jun Myungyong, Yang Oknam, So Gilsu. kaj aparte So Jinsu, kiu estris tiun komitaton. Ni volas danki al Atilio Orellano Rojas kiu gvidis la Csehkurson. Ni volas danki al Rob Moerbeek, kiu multe kaj bone laboris kiel nia protokolanto por la Komitato de ILEI. Ni volas danki al la komitato pri rezolucioj: Doroteo Holland, Niza Kuiterman, Nora kaj Rob Moerbeek.

Plej laŭdinda por ni estis la grava kaj granda laborego de Marija Beloŝeviĉ. Ŝi ne nur estis nia sekretariino kun informo kaj sugestoj kaj proponoj kaj ideoj, sed ŝi ankaŭ faris tri aliajn gravajn taskojn samtempe! Ĉar Bertil Andreasson ne povis ĉeesti, Marija rolis kasisto dum la konferenco. Plie, ŝi estris la ekzamenojn por ni. Kaj krom tio, ŝi direktis la libroservon. Do ŝi faris kvar apartajn tre gravajn taskojn. Marija, ni dankegas vin. Sen vi ĉi tiu konferenco tute ne estus eblinta.

Nun ni konscias ke ni staras ĉe la fino de tre agrabla sperto. Samtempe, ni kredas ke ĉi tiu konferenco estas la komenco de nova periodo, tempo kiam Esperanto vere iĝos lingvo ne nur por eŭropanoj kaj tiuj en okcidentaj landoj sed por ĉiuj homoj tra la tuta mondo.

Tiam ni kantis la porinfanan kanton kun melodio «Frata Ĵako» kaj ĉi tiuj vortoj: Sur la Tero, bela Tero, Loĝas ni, kantas ni. Kune sur la Tero, Monda familio, Famili’, famili’.

Laste ni kantis la esperantan himnon «La Espero» por fermi la konferencon.

8 e IPR 94/3

Pri la Esperanta participo: ĉu hurdo malaltigota?

UNU el la plej timigaj hurdoj, kiujn devas transsalti ĉiu nova esperantisto, estas la participa. Se lingvo-lernado egalas specon de hurdokurado, stumblas kuranto (se brita) plej verŝajne ĉe akuzativo-hurdo, sendube ĉe participo-hurdo. Do, bone: oni parkerigas la regulojn; oni sin lingve ekzercas; oni en la klasĉambro substantive, adjektive, adverbe intant-ont- kaj it-at-ot-umas. . . sed apliki la teoriojn oni ofte ne emas, ne volas, ne kuraĝas.

Ironie, ke la unusola participo, kiun lernanto kun fido surpaperigas, elbuŝigas (plej verŝajne sen rekono de ties gramatika signifo) estas la antformo entenata en la nomo de la lingvo mem.

Ironie, sed memkompreneble: se temas pri kompleksaj, kunmetitaj verboj, ĉiu instruisto (krom tiuj kun analizskolaj tendencoj) avertas kontraŭ participo-eksceso, simple sekvante la konsilon de la plej granda Esperanto-instruisto, d-ro Zamenhof. En Lingvaj Respondoj tiu lakonis: «La formojn kunmetitajn (ekzemple: ‘mi faradas, mi estis farinta …’ kaj ceterajn) oni devas uzi sole tiam, kiam la senco ĝin necese postulas.»!

Same resumas Kalocsay kaj Waringhien en Plena Analiza Gramatiko: «Cetere ĉiuj ĉi kompleksaj tempoj estas pezaj kaj mallertigas la frazon. Tial oni malofte uzas ilin, krom la kelkfoje postulatajn preteriton kaj futuron perfektajn [n.d.l.verkinto: estis/estos kaptinta]. Por eventuala nuancado de la tempoj, oni prefere uzas la adverbojn fus (proksimume respondan al la perfektaj tempoj) kaj tuj (proksimume al la prediktaj tempoj).»2

La kontraŭ-participa kampanjo limigas sin ne al kunmetitaj verboj. Stilistoj, kiaj ekzemple Faulhaber, substrekas la principojn de sufiĉo kaj neceso en Esperanto. Li atentigas pri la balasta uzado de adverba participo anstataŭ simpla adverbo (ne: La mastro minacante rigardis lin, sed: La mastro minace rigardis lin; ne: La fratineto estis tiel ĝenanta, sed: La fratineto estis tiel ĝena).3

Kompatindaj participoj: ĉiuflanke bombardataj! Sed ne nur aktive minacataj; ankaŭ pasive, inside subminataj de antaŭjuĝo nacilingva kaj kutimo. Ĉar fakto: Esperanto — almenaŭ ties participoj — prezentas trezoron, riĉecon plene mankantan al la plimulto da aliaj vivantaj lingvoj.

IPR 94/3 99

— pàgina 7 del PDF —

Alivorte: uzantoj de Esperanto simple ne rekonas, des malpli ekspluatas la participan potentialon de la lingvo.

Ekzemple: komparu la frazon ”Spektonte la filmon, mi ekrimarkis mian kolegon» kun nacilingvaj ekvivalentoj. Kiel traduki la tri kursivajn vortojn angla-, franc- aŭ german-lingven? Anglalingve: «About to watch the film 1 noticed my colleague» sonas lernejlatineca (ĉiu, studinte la latinan, memoras rigidajn, artefaritajn tradukojn tiajn: «Caesar having left the winter quarters. . . “). Pli flua, pli belsona, pli natura (certe en la parola lingvo) jenas: ”As I was about to watch the film / I was just about to watch the film, when. . .»: do pli da vortoj ol la Esperanto-triopo sed, pli signife, en la unua kazo subpropozicio enkondukita ne de participo sed de prepozicio kaj, en la dua, la esperanta adverba subpropozicio fariĝas en la angla ĉefpropozicio.

Same la franca: «/ y’etais] sur le point de rigarderle film / le film etait sur le point de commencer [quand] j’ai remarquĉe mon collĉgue»: denove nenia participa frazero sed ĉefpropozicio sekvata de subpropozicio mem enkondukata de konjunkcio. Kaj la germana: «Z/ch war im Begrif), den Film zu sehen / Ich wollte gerade den Film sehen, als ich meinen Kollegen bemerkte»: same kiel en la franca: ĉefpropozicio plus subpropozicio.

Rezulte: konsiloj stilaj kun trajtoj nacilingvaj insidas — almenaŭ en la parola lingvo — por suspektindigi, ja pariigi Esperanto-participojn. Akceptite, ke troa uzado de verboj kunmetitaj pezigas la lingvon, sed ŝajnas, ke la «kunmetita» malsano (alivorte: evitu la formon «estis/as/os plus participo») infektis ĝeneralan, pli vastan participan uzadon. Eĉ bazaj esploroj, ja la atesto de la propra orelo, montros, kiom malofte en la parola lingvo aŭdiĝas participo — ĉu substantiva, adjektiva, adverba.’

Do okul-, pli ĝuste orel-frapas, kiom raras participoj en la prelegoj kaj konversacioj de eĉ eminentaj esperantistoj. Se oni konsideras prelegerojn (sonbendigitajn, respektive vidbendigitajn dum somerlernejoj en Barlaston, Britio, inter 1985 kaj 1993 ) fare de akademianoj, oni povas ne nur participo-rarecon sed ankaŭ individuajn stil-trajtojn konstati. Profesoro Paul Neergard, ekzemple, prelegante en 1985 pri «Enkonduko de novaj vortoj en Esperanton», ene de 20 minutoj uzis sekvantajn participojn:

10 e IPR 94/3

minutoj participo minutoj participo

5.30 tradukanto 13.20 establitaj

7.140 uzanto 14.15 enkondukota

8.00 uzata 14.50 uzata

9.220 konata 17.40 enkondukota 10.00 (kiel) dirite 19.40 establita

Notindas la ripetita uzado de uzata kaj enkondukota, kaj de singulara kaj plura formoj de establita(j). Se oni ignoras la formojn ripetitajn, oni konstatas averaĝan uzado-kvoton de unu participo ĉiun duan minuton (10 dividita de 20). El la 10 participoj rimarkindas, ke temas pri sep adjektivaj participoj, du substantivaj, kaj unu adverba. Mankas kunmetitaj verboj.

Ce Marjorie Boulton, prelegante en 1992 pri «Esperanto: ĉu eŭropa lingvo?», oni konstatas jenon:

minutoj participo minutoj participo 1.25 komencanto 9.10 limigita 220 ekzistanta 920 limigita 2.50 elektitaj 9.55 elektante 3.30 inkluzivantaj 10.00 disvastigita 4.20 bazitaj 10.10 elektante 2.415 fuŝita 10.220 distribuita 8.15 reganta 14.40 konataj 8.45 uzata

Konstateblas denove ripetitaj participoj — limigita kaj elektante — sed, inkluzivante ĉiujn ekzemplojn, montriĝas averaĝa uzado-kvoto de unu participo ĉiun minuton (15 dividita de 15) : hazarde duoble pli ofte ol ĉe Neergaard. Temas ĉe Boulton pri 12 adjektivaj, du adverbaj kaj unu substantiva participoj. Rimarkindas denove, ke abundas la adjektiva formo de la participo kompare kun la adverba aŭ la substantiva: same mankas kunmetitaj verboj.

En 1993 Georgo Kamaĉo prelegis en Barlaston pri la temo: «Ĉu verki aŭ ne verki Esperante?» Hazarda, 15-minuta kontrolo liveris jenajn rezultojn:

minutoj participo minutoj participo 1.30 ekzistanta 9.10 transformita 4.00 ekzistanta 11230 verkitaj 4.20 verkita 14100. ludita

8.20 kunmetita

IPR 94/3 e 11

— pàgina 8 del PDF —

Averaĝa uzado-kvoto (7 dividita de 15) montras unu participon ĉiun duan minuton kaj dek kvar sekundojn (do malpli ofte ol ĉe Neergaard): temas ekskluzive pri la adjektiva formo de la participo. Ankoraŭfoje mankas kompleksaj verboj.

Pli interesa fenomeno, tamen, ol averaĝa participo-kvoto (kaj eventualaj argumentoj pri stilaj «korekteco» kaj «pureco» ĉe individuaj eminentuloj de la Esperanto-movado), restas la abundo de adjektivaj participoj kompare kun substantivaj kaj adverbaj. El la 32 ekzemploj, plene 26 estas adjektivaj (8190). Kaj pri la 26 adjektivaj participoj validas jena divido:

aktiva, preterita participo (inta) 0 aktiva, prezenca participo (anta) Ss aktiva, futura participo (onta) 0 pasiva, preterita participo (ita) 14 pasiva, prezenca participo (ata) p

2

pasiva, futura participo (ota) Nekontesteble pli oftas pasivaj participoj ol aktivaj, kaj el la pasivaj superregas la preterita formo. Laŭ la nuna, ja liliputa enketo, oni konstatas, ke el ĉiuj 32 participoj plene 4496 ita-forme prezentiĝas.

Ĝis nun la statistiko rilatis nur al prelegoj: hibrido ie kuŝanta inter libera, konversacia kaj pli malpli polurita, skriba esprim-manieroj. Malfacile estas analizi Esperanto-konversaciojn pro ĝenerala manko de taŭge registrita materialo (pro tio mi pledas en peidnoto 4 por pli rigora, scienca esploro, al kiu disponeblas rimedoj tempaj, teknikaj kaj financaj), tamen eventuala deirpunkto estas la Songazetoj de LF-Koop, kiuj entenas, se ne konversaciojn, do intervjuojn.

Pli alirebla, kaj fruktodona komparo-kampo liveras, memevidente, literaturon. Por iomete testi la hipotezojn pri ofteco kaj de participoj kaj de la ita-fenomeno, hazarde elektiĝis de sur la bretaro romano: Ombro sur interna pejzaĝo de Spomenka Stimec. Kaj, sur paĝoj 43-4, denove hazarde elektitaj, oni trovas ene de (nur) 200 vortoj jenon:

vort-numero participo vort-numero participo

24 nepagipovantoj 159 reveninte 44 ornamitaj M1 surtabligota 64 akcentita 199 fuŝita

92 primokante

Kvankam la unuaj, prelegaj konkludoj baziĝis sur tempaj, ne vortkvantaj kalkuloj, estas klare, ke pli oftas participoj en la skriba formo

12 e IPR 94/3

ol en la parola, almenaŭ la prelega. Se supoziĝas, ke parolante oni elbuŝigas 140 vortojn/minute, tuj rimarkeblas, ke la participo-kvoto en la Ŝtimec-ekzemplo superas je kvociento de 4/5 eĉ tiun de Marjorie Boulton en ŝia prelego. Konstateblas ene de 200 vortoj (do en parola formo ĉ. 90 sekundoj) sep participoj, kvar adjektivaj (tri ita-formaj ), du adverbaj kaj unu substantiva.

Mankas kompleksaj verboj, samtempe interesa estas la sufiĉe ofta uzado de adverbaj participoj. Sugestitas (kvankam mi nenion scias pri participa uzado en la gepatra lingvo de Ŝtimec), ke en pripensita, literatura medio oni sin turnas al formo nekongrua kun baze natura, nacilingva tendenco, la t.n. profunda lingvostrukturo (vidu supre pri nacilingvaj influoj sur participa (ne)uzado en la angla, franca, germana). Leviĝas la demando, ĉu en parola formo la verkinto dirintus, anstataŭ «. . . vagi tra varoj, primokante ilin,» eventuale «dum mi ilin primokas.» Same: anstataŭ ”Reveninte al la sekuro de la hejmo. .. » eventuale «Kiam mi revenis . . . ktp.» Restas esplor-ebla kaj -inda la vasta kampo de adverbaj participoj: tie ĉi eblas plugi nur flankan sulketon.

Tamen oni emas konkludi (surbaze de ja et-eta literaturotesto), ke pli malpli konfirmiĝas la hipotezoj pri kiomeco kaj pri kiaeco de adjektivaj participoj. Evdente substrekindas ke, antaŭ ol eltiri el la esploroj firmajn konkludojn, nepras rigoraj, vastaj, sciencaj enketoj. La nuna eseo estu rigardata kiel speco de palpilo lingvistika.

Se akcepteblas, tamen, la iom krudaj rezultoj, oni povas, ja devas reveni al la starto de la pedagogia hurdokurado. Ĉar plej verŝajne tiu altalta, timiga participo-hurdo ekzistas nur en la mensoj de instruistoj kaj de studantoj. . . aŭ, se ĝi ankoraŭ ekzistas, eblas ĝin malaltigi ĝis ĉiu elegante, gazele ĝin transsaltas. Alivorte: la rezultoj de la nuna enketo instigu al eventuala retaksado de metodiko pri instruado de participoj.

Kiel? Laŭ la nuna stato de Esperanta pedagogio, verkintoj de lernolibroj enkondukas participojn kunlige kun kompleksaj verboj. Studantoj devas alfronti ne nur participojn sed ankaŭ diversajn temponuancojn. Konfuziĝas la lernantoj, des pli kiam la instruistoj sin apogas sur zamenhofa konsilo pri zorga, malofta uzado de kunmetitaj verbformoj. Sed enkonduko de participoj kune kun kompleksaj verboj ne nur malspegulas, lezas realan lingvo-uzadon sed ankaŭ plene nebuligas la participan fenomenon.

Ĉu ne pli saĝe argumenti: kompleksaj verboj, pro diversaj kialoj, apenaŭ ludas rolon. Aliflanke, la ita-participo sufiĉe oftas kaj sendube lernantoj baldaŭ renkontos ĝin. Do, anstataŭ enkonduki participojn

IPR 94/3 e 13

— pàgina 9 del PDF —

surdorse de neofta, apenaŭ bezonata fenomeno (kompleksaj verboj), ni, la instruistoj, participojn rekte enkondukos, komencante per la formo la plej ofta, nome la ita-formo. Sekve tipa, enkonduka ekzerco, ĉu parola, ĉu

1202(V)

1203 (V

La lernolibro Tendaraj tagoj sekvas la konsilon de la apuda artikolo.

Ĉapitro 63 pri la Pasporta Servo prezentas: vizitanto, loĝanto, fumanto, vojaĝanto, gastiganto kaj prezidanto, kiuj ja estas naturaj en tiu kunteksto.

Ĉapitro 77 pri la spiono 005 same nature, kaj en instiga rakonto, ekuzas la itaformon en la adjektivaj sencoj: ŝlosita, fermita,

S-ro Takaklap estas

biciklanta al la fabriko. Li estas vidonta NIFOn.

Li vidas NIFOn! Li estas falonta de la biciklo!

perdita, ligita, plenumita…

Nur fine en ĉapitro 87 pri Ne-Identigitaj Flugantaj Objektoj (NIFO-j), la lernanto fine renkontiĝas kun la kompleksaj tempoj, unue kun la aktivaj (v. la bildojn de Pavel Rak), kaj poste en ĉapitro

89 kun la pasivaj formoj.

14 e IPR 94/3

Li estas vidinta la NIFOn. Li estas falanta de la biciklo. Kaj lia amiko estas vokonta ambulancon.

1205 (V)

TELEFONO

S-ro Takaklap estas falinta de la biciklo. Lia amiko estas vokanta la ambulancon, kiu estas venonta.

skriba, tekstus: Instruisto: Mi faris la laboron.

Lernanto: La laboro estas farita. Instruisto: Mi skribis la leteron. Lernanto: La letero estas skribita.

Substrekindas, ke tie ĉi, kvankam kunmetita verbo, estu emfazata la adjektiva kvalito de la participo kaj ne la tempa kvalito de la verbo. Tiel la lernanto kutimiĝu al la preterita, participa formo sen ĝeno pri tempoj, verboj, k.s. La participo estu konsiderata unue kiel adjektivo, ne kiel subspeco de verbo. Montriĝas du avantaĝoj: malpli da konfuzo flanke de lernantoj; pli da realismo kadre de lingvo-lernado/uzado. Poste, post sukcesa apliko de la ita-formo, oni sin turnu al aliaj participoj: unue ata, tiam anta ktp. Tiam, sukcesinte pri adjektivaj formoj, la lernanto okupiĝu pri la adverba formo, kaj nur finfine pri la tuta gamo de kunmetitaj verboj. Tiel naniĝos tiu terura, giganta participo-hurdo, kiu komence de la eseo tiel identiĝis.

Evidente, la supraj konkludoj restu provizoraj. Bezonatas multe da laboro, multe da pacienco: Daniel Moirand dediĉis tutan libron al la akuzativo en Esperanto,» kaj sendube nur diplomverke, libroforme oni povus prilumi ĉiujn diversajn kaj multfacetajn aspektojn de la Esperanta participo. Se tiu ĉi povra eseo instigos pli klerajn homojn al funda, rigora esploro, kontentiĝos.

Paul P. Gubbins, Congleton, Britio, 94-08-30

Ĉi tiu verko estis unu el la minoraj eseoj prezentitaj por la brita licencia ekzameno, kiu postulas tri minorajn kaj tri maĵorajn eseojn.

Notoj

l. L.L.Zamenhof. Lingvaj Respondoj (Marmande: Esperantaj Francaj Eldonoj, 1962, sesa eldono), n-ro 108, p.90. :

2. K.Kalocsay, G.Waringhien. Plena Analiza Gramatiko de Esperanto (Rotterdam: UEA, 1985), p.135.

3. F.Faulhaber. Ne tiel, sed tiel ĉi! (Aabyhoj: Dansk Esperanto Forlag, 1970), p.41.

4. Vere scienca esploro pri uzado (aŭ ne-uzado) de participoj restas eksterkadre de tiu ĉi eseo. Aktuale mankas al la verkinto tempo kaj rimedoj ekzemple por surpaperigi kaj statistike, matematike, profunde analizi la prelegerojn, sur kiuj baziĝas la konkludoj. La esco estu rigardata kiel provo, kiu iam instigos al pli rigora reserĉo eventuale kadre de universitata diplomverko. Mi tiurilate kaptu la okazon gratuli kaj docentaron kaj studentojn ĉe universitato Eotvos, Hungario, pri kies valoraj esploroj oni raportas en Internacia Pedagogia Revuo. Al ili forto kaj emo pli enketi!

5. D. Moirand. Materialoj pri la nuna uzado de la akuzativo (Antverpeno: FEL, 1990).

IPR 94/3 e 15

— pàgina 10 del PDF —

Intensa metodika kurso

La Esperanto-fako de Karlskoga Popola Altlernejo de Karlskoga, Svedio okazigos 4-monatan intensan Esperanto-kurson 9 jan-19 majo 1995. 24 studhorojn semajne inkl. lingvolaboratoriajn. Instruado, de la vera komenco, tute en Esperanto.

de la tria kajero de Tendaraj tagoj. Kiel organizi rol-ludojn kaj paroligi lernantojn. En klubejo Esperejo en Budapeŝto, gvidota de S. MacGill. Organizos: ILEI kaj HEJ. Kursokosto: 800 HUF por hungaroj kaj reform-eŭropanoj, 25 DEM por aliaj (999 kaj 35 kun la libro). Ni proponos loĝigon en

Celgrupo:

Komencantoj en Esperanto, ekz. lingvostudontoj ĉe universitato,

komunaj gastejoj (ĉ. SOOHUF aŭ 1SDEM nokte) aŭ en pensionoj (2500HUF

instruistoj pri lingvoj kaj kompreneble ĉiuj komencantoj, kiuj intense volas lerni Esperanton. La kurso celas konatigi Esperanton al lingvoinstruistoj kaj ebligi al studantoj pli efike lerni aliajn lingvojn. Eksterlandanoj bonvenaj. La kurso finiĝos per ekzameno. La studantoj loĝas en modernaj, unulitaj ĉambroj kun propra duŝo kaj necesejo kun komuna kuirejeto kaj televida ĉambro. Ĉiuj manĝas kune en la lerneja manĝejo. Oni rajtas kromelekti studfakojn kiel ceramikon, teksadon, komputadon ktp. Estas eble uzi la sporthalon kaj foto- kaj bilard-ĉambrojn. La lernejo situas apud lago en alloga naturo unu km. sude de la urbo Karlskoga. Ekde 1988 la Esperanto-fako okazigas 8-semajnajn aŭ tutsemestrajn kursojn kaj ekde 1987 internaciajn somerajn kursojn. Ekde 1993 la Eŭropo-kurso tutjara uzas Esperanton kiel propedeŭtikan studfakon por studado de la franca kaj germana. Jam partoprenis studantoj el pli ol 30 landoj. Kostoj: Kvarmonata kurso kun studoj, loĝado, manĝado — (sen vesperaj kaj semajnfinaj = manĝoj) 10800 SEK Lernolibroj (sen vortaroj) ĉ..S00 SEK Adreso: Karlskoga Popola Altlernejo, S-691 24 Karlskoga, Svedio. Telefono (0586) 503 60; fakso (0586) 370 77.

Marto 24-26 (vend.-dim.) Instensa = kurso pri komunika instruado, kun praktika gvido en la uzado

16 e IPR 94/3

aŭ 40DEM). Loĝiga antaŭpago: 800OHUF aŭ 25DEM. Pagoj al la konto heja-b ĉe UEA, aŭ en Hungario al la konto de MIESZ ĉe MHB, 6-os fiok, n-ro 315-10976. Petu pagilon kaj pli da informoj de: HEJ, Erika Toth, Kinizsi u. 6, HU-2360 Gyal, Hungario.

Aprilo 14- 21

lla Printempa Semajno Internacia (PSI). Familia kunveno organizita de GEA en Waldfischbach (valtfi. ŝbaĥ), Palatinato, Germanio. Apartaj programoj por infanoj. Kotizoj de 120 ĝis 430 DEM. Petu aliĝilon de W. Bohr, Johannes- Kirschweg 11, DE-53474 Bad Neuenahr- Ahrweiler.

Julio 22-29

80a Universala Kongreso de Esperanto en Tampereo, Finnlando, kune kun Infana Kongreseto por 6-13-jaruloj. Informoj: UEA, Nieuwe. Binnenweg 176, 3015 BJ Roterdamo, Nederlando.

Julio 29 – Aŭgusto 4

29a Konferenco de ILEI en Ovik kaj la 3a. Gimnazio de ILEI. Vidu la informilon kaj aliĝilon apude. Aliĝu baldaŭ ĉar dormlokoj estas limigitaj!

Aŭguste 10-16

Renkontiĝo de Esperantistaj Familioj (REF), Tatabanya, Hungario. Informoj per ILEI, pf. 193, HU-1368 Budapest, Hungario.

29a Konferenco de ILEI:

Ovik „ Finnlando 29 julio (sabato) ĝis 4 aŭg. (vendredo) 1995

Aliĝadreso: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-24 294 HORBY, Svedio

La loko: Ovik, modesta konferencejo, en la proksimeco de la finna urbo Porvoo/Borga ĉe la suda marbordo.

La distanco inter Tampereo kaj Porvoo estas 192 km. Ni aranĝos komunan aŭtobusan vojaĝon de la UK al nia ILEI-konferenco. Bonvolu antaŭmendi provizore. Ekzistas fervojaj vojaĝeblecoj. Porvoo situas proksimume 50 km. oriente de Helsinki.

La konferencejo: Modesta, sed bele situanta ejo ĉe la maro. La nombro de litoj estas limigita. Se vi malfrue aliĝas vi riskas ke ne estas loko por vi. La konferencejo disponas pri:

e salono (kune kun la manĝejo) kaj grupĉambroj

e modernaj aŭdvidaj helpiloj e 2-, 3- kaj 4-litaj ĉambroj en du domoj e apartaj necesejoj kaj duŝejoj JR e propra banstrando 49, ĝi Ĉio minigolf-ludejo ASON £ e$ saŭno sL kroma 1pano) SU eaj

iano

IPR 94/3 e 17

— pàgina 11 del PDF —

Kotizoj: La prezoj inkluzivas: e 6 tranoktojn e matenmanĝon kaj du manĝojn tage e kafon t bulkon posttagmeze, teon kun pano vespere e la konferencan programon (ekskurso aparte pagenda)

NLG SEK FIM O HUF»

4-lita ĉambro 340 1460. 925 15.000 3-lita ĉambro 350 1500 955 19.000 2-lita ĉambro 360 1550 985 21.000 1-lita ĉambro 370 1600 1020 24.000 tendumanto 230 1000 640 11.000

” Tiuj prezoj nur por limigita nombro de loĝantoj de Hungario aŭ tiuregionaj landoj, post interkonsento.

Eblas tendumi por tiuj, kiuj mem kunportas tendon. Bonvolu kontakti Bertil Andreasson por informoj antaŭ aliĝo. La tenduma prezo inkluzivas ĉion krom la ĉambra loĝado. Necesejoj kaj duŝejoj troviĝas en la saŭno.

Pri parta partopreno aŭ aliaj aranĝoj koncerne tranoktadon ktp, bonvolu kontakti Bertil Andreasson.

Bonvolu elekti la por vi plej taŭgan pagmanieron:

a:) alnia UEA-konto: i/ek-a, indikante /LEI-konf. 95. (Pĝk.de UEA: 37 89 64).

b:) al poŝtĝirkonto nro 682117-7, ILEI, SoOdra Rorum pl 455, S-242 94 Horby, Svedio

c:) per via banko al la sama adreso. Bv. aldoni 10 guldenojn por bankkostoj.

ĉ:) aliĝontoj el netranspagipovaj landoj bv. kontakti Bertil Andreasson por informoj. Hungaroj povos pagi forinte al la hungara ILEI-sekcio; petu pagilon.

Pliaj informoj: IPR kontinue informos pri la konferenco en la venontaj numeroj. Aliĝintoj ricevos pli detalajn informojn pri la programo, praktikaj aferoj ktp.

Temo: La propedeŭtika valoro de Esperanto. Kiel kaj kial lernado de Esperanto faciligas la lernadon de aliaj fremdaj lingvoj.

Gimnazio: Kadre de la Konferenco okazos la 3a Gimnazio de ILEI, internacia somera stud-semajno por 13-16-jaruloj.

18 e IPR 94/3

ALIĜILO

Mi aliĝas al la 29a Konferenco de ILEI en Ovik, Finnlando de 29 julio — 4 aŭgusto 1995.

Familia nomo. Antaŭnomo

Profesio: Naskiĝdato: Sekso: Adreso:

Poŝta kodo Loĝloko: Lando: Subskribo Dato:

Bonvolu krucsigni: Mi mendas ĉambron unulitan UJ; dulitan I; trilitan 0; kvarlitan Q.

Mi deziras tendumi. Bv. doni aldonajn informojn.

Mi deziras loĝi kun kiu ankaŭ aliĝas

Mi manĝas vegetare: jes One U Mi sekvas jenan dieton:

Aliaj deziroj:

Mi povos kontribui al la programo per:

Mi provizore mendas vojaĝon aŭtobusan Tampereo —Ovik: I

La kotizon de. mi pagis je dato

permaniero aŬb. Uc. 0ĉ.OU Mi planas partopreni en la UK en Tampereo: jes QU ne U

O Bv. sendi al mi informojn pri la paralele okazonta 3a Gimnazio.

Spaco rezervita al LKK

La aliĝilo alvenis je: Aliĝnumero:

La pago alvenis je: Sumo:

Ankoraŭ pagendas: Ĉambronumero: Kun

IPR 94/3 e 19

— pàgina 12 del PDF —

MENDILO de la ILEJ-libroservo

Se vi aliĝas al la ILEI-konferenco, sendu la mendilon al s-ro Andreasson, se ne sendu ĝin al ILEI, pf. 193, H-1368 Budapest. La forintaj prezoj validas nur por loĝantoj de Hungario kaj reform-eŭropo (pagu al hungara ILEI-sekcio)

kvanto sumo Tendaraj tagoj, kajero 1, po 12 NLG, 50 SEK, 10MHUF: „e… seeeeceeei iio Tendaraj tagoj, kajero 2, po 15 NLG, 60 SEK, 140 HUF: ……… ………….. Tendaraj tagoj, kajero 3, po 18 NLG, 75 SEK, 250 HUF: ……… …………..

Teorio kaj praktiko de lingvo-instruado de Mag. I. Szanser, Ze NLG,9O6SEK,6GOOHUFE. . ‘W -«, so Eu eeesereto Por la supraj verkoj validas triona rabato ekde 3ekz. de Teorio kaj…, ekde 5 por Tendaraj tagoj I kaj 2 kaj ekde 4 ekz.

por la tria kajero de TT. Prezoj inkluzivas la surfacajn sendokostojn. Pli grandaj rabatoj por mendoj ekde 12 ekz. Vidu JA 94/1.

Abono Juna amiko 1995 laŭ tarifo l: IGNLG,60SEK. ……… = eee eene.

Abonoj varias laŭ kvin tarifoj por varia pagipovo. Petu plenajn informojn aŭ vidu JA 94/3 por detaloj.

Kombi-pako kun 8 n-roj de Juna amiko, 16 NLG, 60 SEK. ……… —………..-..

La ok revuoj estos la jarkolektoj 1992 kaj 1993, plus fotokopie pretigitaj labor-folio kun bildstrio La testudoj kun ekzercoj, tri-paĝa prezento Tendaraj agoj el JA94/3 en 4A4-formato kaj la baza 960-vorta vort-listo laŭ kiu ni verkas por la revuo.

SUMO

O Mi antaŭpagas la mendon al B. Andreasson (pĝk. 147429-5, adreso p. 2) O Mi antaŭpagas la mendon al la konto i/ek-a ĉe UEA.

O Mi aldonas internaciajn respondkuponojn (1 irkp = 1 NLG)

O Bv. sendi al mi fakturon, laŭ kiu mi pagos ene de 30 tagoj.

La nova 275-paĝa lernolibro de Paŭlo Gubbins Kunvojaĝu estas mendebla de Edistudio aŭ UEA je 30 NLG. Ni prezentos ĝin kaj aliajn novajn lernolibrojn detale en la venonta IPR. ILEI rajtas vendi ĝin nur al hungaroj kaj en reform-eŭropo, (je 900 HUF.)

20 e IPR 94/3

RAPORTO PRI ENKONDUKO DE LA LL-O EN ITALAN BAZAN LERNEJON

Komence de la jaro 1990-a, paro da instruistoj de la ŝtata elementa lernejo «Gaetano Salvemini» vizitis la unuan lecionon de baza kurso de la Internacia Lingvo (I.L-o). Ili ambaŭ ĉeestis pro simpla scivolemo ĉar ili tute ne supozis, ke Esperanto estas iel utila lingvo por ion fari. Pri tiu lingvo ili havis la samajn antaŭjuĝojn, kiujn havas multe da tiel nomataj aŭ … sindirantaj … ”kleruloj”. Fine de la leciono, ili miregis, ĉar en 90 minutoj ili estis lernintaj pri la I.L-o multe pli ol tio, kio estas lernebla pri la franca en 90 tagoj. Ili ambaŭ scipovas la francan, lerninte ĝin kaj uzante ĝin somertempe dum siaj ferioj.

Forlasinte siajn dubojn pri la kontrolota taŭgeco de la I.L-o por interkomuniki en la realo, Carlo (pron.: Karlo) kaj Maria Teresa (pron.: Tereza) Bourlot vizitadis la tutan kurson, skribis kelkajn simplajn leterojn en Esperanto al eksterlandanoj, ricevis iliajn respondojn kaj, kompreneble, sukcesis la unuagradan ekzamenon junie de 1990, laborinte serioze sed tute ne streĉe.

Tiutempe la instruado de fremdaj lingvoj estis enkondukota en la

“italajn elementajn (bazajn) lernejojn pro la ĵusa validiĝo de novaj

programoj; al la itala Scuola Elementare iradas la geinfanoj, ekde.la 6a:jaraĝo dum kvin lernojaroj. La sesjaraĝuloj eniras en la t.n. Unuan Klason (Prima Classe) kaj la dekunu-jaruloj eliras el la t.n. Kvina Klaso (Quinta Classe); la instruado de fremda lingvo estis enkondukota (laŭleĝe) ekde la dua aŭ la tria klasoj, post taŭga trejnado de la instruistoj fare de la instancoj de la Ministerio por la Publika Instruado (= M.P.I.), kiu, ĝuste tiam, estis plananta tiun trejnadon.

Ne atendante tiun trejnadon (kiun li taksis nenecesa por si mem, ĉar li jam antaŭlonge instruis la francan kaj bone scipovas ĝin) Carlo estis enkondukinta la instruadon de la franca al tri Triaj Klasoj (8-jaraj geinfanoj) ekde oktobro 1989; kompreneble; li estis ricevinta la specifan aprobon de la gepatroj de la lernantoj kaj de la Lernejestro.

Tiu instruado daŭris entute tri lernojarojn: ekde oktobro 1989-a ĝis julio 1992-a. Post mallonga skriba korespondado, aprilon de 1992, akompanate de Carlo kaj de alia instruistino, dudeko da gelernantoj vizitis dum unu semajno klason da samaĝaj francoj en Burgonjo; la sekvan majon, akompanite de sia instruistino, dudeko da etaj burgonjanoj vizitis dum unu semajno la lernejon Salvemini en Torino. Dum ambaŭ

IPR 94/3 e 21

— pàgina 13 del PDF —

vizitoj, la infanoj gastis ĉe la familioj de siaj korespondantoj kaj kune vojaĝis tra Burgonjo kaj Piemonto, kiuj estas iom similaj regionoj, plenaj je naturaj belaĵoj, je homa laboro, je historio.

La tuta afero estis simpatia, interesa, sukcesa kaj memorinda. Tamen, en ĝi ankaŭ estis io nesimetria, kio ebligis rigore kontroli, kiom la etaj torinanoj lernis la francan: la etaj burgonjanoj nur lernis ion pri la itala dum kelke da horoj, do ili apenaŭ konis kelkajn ŝablonajn dirmanierojn. Plie: Piemonto samlimas kun Francio kaj partoj de ĝi eĉ apartenis al la Franca Regno plurajn jarojn. Burgonjo, male, situas en centra regiono de Francio; do, en preskaŭ ĉiu torina familio estas iu, kiu iom lernis la francan; male, en neniu el la burgonjaj familioj gastigantaj la etajn torinanojn estis iu, kiu iom scipovas la italan.

Pro tio, kiam la italaj gastetoj deziris ion demandi, peti aŭ komunuki, ili nepre estis devigataj uzi la francan lingvon aŭ ion similan. La instruisto rimarkis ke:

0 la averaĝa scipovo de la franca estas malpli bona ol supozite;

8. la grado de la individua komunik-kapablo dependas pli de sentima persona karaktero, ol de la lerneje akirita scipovo de la lingvo;

9 la plej ĝenataj infanoj estas ĉiuj bonaj lernantoj, kiuj lerneje bone sukcesis: inteligentaj homoj diligente laborantaj.

Estas evidente, ke tiaj konstatoj ne estis entuziasmigaj; malgranda konsolo estis, ke la etaj burgonjanoj trovus en Torino pli da problemoj ol trovis la etaj torinanoj en Burgonjo, se la franca estus tiom obskura lingvo en Piemonto, kiom la itala estas en Burgonjo. Restis la problemo pli efike instrui la francan al la venonta klaso (En Italio la instruistoj kutime «akompanas» la samajn infanojn ekde la Unua Klaso ĝis la Kvina). Tio estis problemo de Carlo en junio de 1992.

Dum la tri lernojaroj, kiam li instruis la francan al sesdeko da gelernantoj tre ofte la instruisto deziregis, ke la instruenda lingvo estu pli simpla, kohera, nu… artefarita, sen insidoj kaj stumbligiloj por infanoj — estus ege pli facila laboro por la instruisto kaj pli ĝojiga sperto por la lernantetoj, alfronti, kiel unuan fremdan lingvon, Esperanton anstataŭ iu ajn alia.

Tamen, eĉ simpla aludo al tia hipotezo, ŝajnis iom riska afero; la instruisto plene konsciis, ke multe da honestaj homoj estos tute malfavoraj al tiom ekstravaganca propono: li mem antaŭnelonge estintus

22 e IPR 94/3

tute malfavora al la ideo enkonduki Esperanton en devigan lernejon, antaŭnelonge li estus demandinta: —Kial? —Kiucele?- kaj tiam neniun respondon li trovus konvinka, ĉar senkonscie oni ofte bazas siajn principajn juĝojn sur antaŭjuĝoj; tio estas certe bedaŭrinda sed ankaŭ tute normala kaj siajn antaŭjuĝojn oni devas senmaskigi mem. Tamen, ju pli li pripensis la problemon, des pli li ŝatis la ideon instrui la LL-on kiel unuan fremdan lingvon al siaj estontaj lernantetoj. Li jam estis trovinta kelke da respondoj al la demandoj «Kial? Kiucele?».

KIAL li pensis, ke E-o estus enkondukinda en bazan lernejon?

QO. Car la interna strukturo de Esperanto ŝajnis al li «tute konforma kun» la normala grado de la mensaj kapabloj de 7-8-9-jaraj infanoj, ŝajnis al Carlo, ke Esperanto estas «instruebla» al tiomaĝaj lernantoj.

RIM. a: Ne ĉio «lernebla» ankaŭ estas «instruebla». Kompreneble, ĉiu lingvo estas lernebla de infano per tute natura procezo, kiam li vivas en alilingva aŭ plurlingva medio; lernejo ne estas tia medio.

b; Li neniel intencis aserti, ke aliaj fremdaj lingvoj ne estas instrueblaj al la

infanoj; tiutempe li nur eksupozis, ke la tuta laboro (kaj de la docento kaj de la lernantoj estus pli glata se oni instruus unue E-on.

Q. Car, pro la tipaj ecoj fonetikaj kaj alfabetaj de E-o, tute eblus ekde la komenco samtempe enkonduki kaj la parolatan kaj la skriban lingvon, kio estas malrekomendinda agado se la instruota lingvo estas nacia lingvo kaj se la lernantoj estas infanoj. RIM. a: Ĉiuj fakuloj pri didaktiko de fremdaj lingvoj konsilas komenci parolante kaj paroligante la infanojn: skribi fremdlingve estus afero tro komplika por tiuj, kiuj apenaŭ kapablas skrib(aĉ)i en la gepatra lingvo. b: Frua skribpovo de fremda lingvo ebligas fruan korespondadon kun eksterlandanoj. Korespondado estas vera komunikiĝo, kio ja estas la precipa celo

(tre forta eĉ se iam nekonscia en la infanoj) de tia instru/lern-ado. Frua korespondado en alinacia lingvo estas neeblaĵo por infanoj, do…

KIUCELE enkonduki E-on anstataŭ (aŭ almenaŭ antaŭ) iu ajn alia fremda lingvo?

Q Por ne senentuziasmigi la lernantojn (la etajn lernantojn…)

RIM. La instruistoj spertas, ke la lernantetoj, komence entuziasmaj fronte al la perspektivon lerni novan lingvon (rilate tion ĉi la atendoj de la familioj ludas gravan rolon), perdas survoje grandparton da intereso.

IPR 94/3 e 23

— pàgina 14 del PDF —

Q Por vivteni kaj pligrandigi la originan intereson. RIM. a: Novan lingvon oni lernas por komuniki kun iu, kiu ne komprenas onian lingvon, evidente! Sed, kutime, la ebleco vere paroli kun tiaj homoj ne estas realigebla en mallonga aŭ mezlonga periodo: tiaj interparolantoj ne estas tiom oftaj tie, kie la lernanto vivas; pere de E-o oni frue povo-scius sufiĉe da skriba lingvo por persone skribi al eksterlandanoj, kiuj alimaniere (vidalvide, telefone.. ?) ne estus atingeblaj. Tiel la utileco de la I.L-o (kaj de la farata laboro) okulfrape evidentiĝus. b: Pere de E-o oni povas malmultekoste havigi al si multegon da diversaj informoj, ekscioj; ricevinte bazan instruadon pri E-o, grupoj da infanoj eĉ kapablus… kontroli mem kelkajn informojn dissenditajn de la amaskomunikiloj. Imagu: infano kontrolus mem la verecon de informoj! Estas multe da plenkreskuloj,

kiuj eĉ ne supozas tion ebla. c: La vortfarado esperanta permesas al lerta komencanto eltrovi mem multajn

novajn vortojn: tio devus esti ĉarma sperto por la infanoj, kiuj ŝategas eltrovi mem novaĵojn. Tiu aparta eco de E-o ankaŭ prokrastus la neceson uzi vortarojn fare de la

nespertaj (antaŭnelonge analfabetaj) infanoj. KIAM oni devus enkonduki la I.L-on en bazan instruadon?

Laŭ la itala reglamentado, oni devas enkonduki la instruadon de la fremda lingvo almenaŭ ekde la 3-a klaso; kompreneble kondiĉe ke ĉeestas instruisto kapabla kaj rajtigita instrui iun fremdan lingvon. Ofte tiu instruado komenciĝas en la dua klaso, malofte eĉ dum la unua. Carlo estis rajtigita instrui la francan kaj li pensis enkonduki ĝin en la venontan trian klason aŭ, eble, dum la dua; li ne trovis oportune enkonduki ĝin pli frue, kiam la infanoj lernas legi kaj skribi sialingve.

Tamen, se la instruota fremda lingvo estas Esperanto, verŝajne oni povus enkonduki ĝin ekde la komenco de la dua klaso ĉar la tute racia kaj aparta strukturo de la I.L-o ne devus tro ĝeni infanojn, kiuj apenaŭ (iom)

lernis legi kaj skribi en la gepatra lingvo.

KIOM da tempo oni dediĉu al la instruado de Esperanto?

La italaj normoj konsilas, ke oni instruu la fremdan lingvon po tri horoj semajne. Tiu tempo-kvanto plene sufiĉus por E-instruado.

Carlo sciis, ke tiuj pripensadoj estis nur revoj, ĉar la nuda realo estas, ke li nepre instruos la francan al siaj venontaj gelernantoj. Kiam li vizitis la kurson por la instruado de la franca en la elementaj lernejoj, li ankaŭ certigis per sia subskribo, ke li instruos la francan almenaŭ al la propra klaso. Fakte, la Ŝtato elspezas monon celante la instruadon aŭ de la

24 e IPR 94/3

Eug», hipa la anon, aŭ de la germana, aŭ de la hispana… certe ĝi ne cas financi per la ŝtattrezoro oniaj i o Miao sed ne laŭleĝe…). lajn revojn (povas esti, ke tio okazas,

La lerneja leĝaro de Italio (D.P.R. 419/74, artikolojn 2 kaj 3) permesus

mem antaŭnelonge… Kaj finfine li vere ŝatas la francan, somerumas en

Francio, li ne nur d i evas nepre instrui tiun li i ŭ . . a» . . i q instrui ĝin. Nu: senelirejo!? Aŭ ne? LL

Tiu valoro de la I.L-o estis de 1 la LL- onga tempo bone konata e j ~as ; ankoraŭ = preskaŭ ĉion pri tiu «lando» (Patro, AMEME mo ! ne sciis, kion li faris. – Luko: XXIII 34). Ĉi ‘ problemo estis solvita. Kiel enko NOM mop mi emx Ivita. nduki Espe j ki i konvinki la gepatrojn de la venontaj lernantoj? io

Oni ellaboru eksperimentan ŭ arti nu sperime planon (laŭ artikolo 3 aŭ ” iou ĝi de la lernejaj konsilioj kaj transigu ĉion al la instancoj, kio KIMO tj

[ „ kiu instruos la francan aŭ la anglan, prezentas planon por pli efike ilin instrui moj sur sin la respondecon rilate la finajn rezultojn… kiu do inter la paz“!

projekton al la gepatroj junion aŭ se

um ptembron de la 1993. i S ma en junio de la 1992-a), fine de la Unua Klaso, MEA a ei idas la instruistojn, kontrolinte, ke siaj filetoj pluvivas io : Jam vizitas la lernejon. aj volonte

Verŝajne, ĉio kongruis teorie, li pridiskutis la tutan hipotezon kun

kelkaj gekolegoj, kun la Lernejestrino kaj trovis ĉe ili intereson kaj

favoron, des pli, ke li estis (ŝajne) la ununura koncernoto; sed, ekde tiam » ?

IPR 94/3 e 25

— pàgina 15 del PDF —

«li» aliiĝis en «oni»-n, kio estas pli taŭga subjekto. La difinita tempo-limo por transigi eksperimentajn projektojn falas septembre, do restis la tuta somero por ellabori kompletan skriban planon. Dum la lasta kunsido de la instruistaro antaŭ la ferioj oni parole skizis la ideon, proponante por la venonta lernojaro bazan kurson de E-o por la eventuale interesiĝintaj gekolegoj; tiun kurson povos inkludi la jara kleriga programo, kiun (devige) la konsilio de la docentoj de la lernejo aprobas ĉiun septembron. Atente aŭdinte ambaŭ proponojn, la asembleo (Collegio dei.Docenti = Asembleo de la Docentoj) konsideris ilin interesaj, prokrastis ĝis septembro la aprobon de skribe difinota plano kaj disiĝis por somerumi.

LERNOJARO SEPT. 1992 — AŬGUSTO 1993-A

Septembron 1992-an la eksperimenta projekto estis preta. La teksto estis pridiskutata de la Asembleo kaj de la Konsilio de Instituto (Consiglio di Circolo; akronime C.D.D. kaj C.D.C.), kiuj ambaŭ aprobis ĝin per voĉdonadoj preskaŭ unuanimaj (nur unu-du sindetenoj kaj neniu ne).

Oni transigis la planon al la instancoj, kiuj povas rajtigi la eksperimentadon; oni sinadresis al TEC ( Torina Esperanto-Centro ) por starigi E-kurson por instruistoj. Ekde januaro ĝis majo la interesitaj instruistoj frekventas bazan E-kurson konsistantan el dudeko da 90- minutaj ĉiusemajnaj lecionoj. Trideko da kursanoj (inter ili ankaŭ la Lernejestrino) vizitis la tutan kurson; 19 el ili ekzameniĝis kaj, kompreneble, sukcesis, inkluzive de la Lernejestrino. La aliaj ne ekzameniĝis pro diversaj kaŭzoj: pro momenta nepovo aŭ eĉ pro malŝato je ekzameniĝo… -Kial do, mi, kvardek jaraĝa instruistino, devus ekzameniĝi?- Nu, pri gustoj oni ne disputu.

Vizitis la tutan kurson kaj sukcesis la ekzamenon tri instruistinoj, kiuj laboras en klasoj «paralelaj» (t.e. en klasoj najbaraj kaj samnivelaj) al tiu de la raportanto. Ĉar unu el ili ankaŭ estis i.a. instruisto de la franca kaj alia intencis fariĝi instruisto i.a. de la angla, la tuta lingvo-orientiga eksperimenta plano estis iom adaptota al nova, eĉ pli interesa situacio. en kiuj rolas Carlo BOURLOT, Emilia DESTEFANIS kaj Laura SPERANZA ).

26 e IPR 94/3

SOMERO DE 1993-A

Tri instruistoj de la Lernejo G. SALVEMINI (S-ino Emilia DESTEFANIS S-ino Maria RESTA kaj Carlo BOURLOT) frekventis en julio semajnan kurson pri «LingvOrientiga Instruado » = «LO.L» gvidatan de Profesorino Elisabetta VILISICS FORMAGGIO, kiu ankaŭ estas la aŭtoro de 150-paĝa bela E-instrulibro por infanoj LUDU KUN NI! kaj de 40-paĝa broŝuro por E-instruistoj.

La kurso estis tre interesa kaj tuj evidentiĝis, ke tiu instrumaterialo estas ege taŭga por la laboro farota de la antaŭdiritaj instruistoj . Ili tuj ŝategis tiujn verkojn ĉar:

1-e) la libro por infanoj estas adekvata por 7-10-jaraĝuloj;

2-e) la broŝuro akompanas la E-instruiston unu paŝon post la alia;

3-e) la divido/gradigo de la instrua programo kongruas kun la eksperi-

menta projekto | (RIM. la TRIAN GRADON oni povos fari dum la Kvara kaj Kvina Klasoj).

La someran kurson pri L.O.I. organizis Akademio Internacia de Sciencoj en Sanmarino kaj E.R.A. kaj L.E.F. (Itala Esperanto-Federacio) por bazlernejaj instruistoj, kiuj jam scipovas la Internacian Lingvon kaj ankaŭ Jam estas rajtigitaj instrui alian fremdan lingvon. Bedaŭrinde tiaj instruistoj ŝajne estas raraj; krom la antaŭdirita trio el Torino, venis nur unu tia kolego: Luigia OBERRAUCH MADELLA el Parma (Regiono Emilia Romagna), kiu instruas la anglan en 8 klasoj (t.e. en du klasoj pli ol devige!) kaj baldaŭ emeritiĝos. Luigia ne intencas modifi sian laboron Ĉar ŝi ne povos respondeci pri la tuta eksperimentado. ;

Kompreneble, ĉeestis la kurson ankaŭ aliaj kolegoj, kiuj profitis la okazon lerni iom da Esperanto; tamen, neniel ili povus sufiĉe lerni pri ĝi por instrui la Internacian Lingvon al siaj klasoj; cetere, el ili neniu estis rajtigita instrui fremdan lingvon.

Por la sekva somero la organizantoj devos nepre programi tian kurson kia enhavu; 1-e) bazan kurson de Esperanto kun fina ILEI-ekzameno, 2-e) seminarion pri LingvOrientiga Instruado.

(Feliĉe, tia kurso hodiaŭ estas realaĵo: ĝi okazas de la 20-a de julio ĝis la

3-a de aŭgusto 1994: 9-taga baza E-kurso – 5 tagoj pri L.O.I.) Partoprenante aŭguste en la Pineta Kongreso de I.E.F., ges-roj Bourlot

serĉis kolegojn taŭgajn por lingvorientiga instruado; ili trovas neniun.

IPR 94/3 e 27

— pàgina 16 del PDF —

LERNOJARO 1993 / 1994-A

(ekde Septembro 1993 ĝis Aŭgusto 1994 )

De la Ministerio neniu respondo venis al nia Lernejo pri la projekto transigita la antaŭan jaron, do oni enkonduku la LingvOrientigan Instruadon de la Internacia Lingvo en tri Duaj Klasoj surbaze de la aprobo de ĝi fare de la Asembleo de la instruistoj. (Art. 2 D.P.R. 419/74)

Ne estas normale, ke la Ministerio nenion respondas pri eksperimenta plano laŭregule prezentita. Plie, tiu projekto ŝajnis sufiĉe bone strukturita kaj estis tre malmultekosta se ne diri senkosta kaj ĝi estis akirinta favoran juĝon de la fakaj instancoj provincnivela kaj regionnivela.

Plejverŝajna interpreto de tiel nekutima ministeria silento ŝajnas jena: la enkonduko de la instruado de fremda(j) lingvo(j) estis tiutempe tro ĵusa, por ke la plej alta priresponda instanco rajtigu novigajn eksperimentadojn pri ĝi; aliflanke tiu projekto estis nefacile malrajtigebla. Do: neniu respondo … estus taŭga respondo.

Tamen… «Silento estas konsento», aŭ ne? Alia interpreto estas, ke la ministerio ne respondas, kiam ĝi ne rajtigas projekton. Nu, oni ne trovis tiasencan proverbon, ĉu ne? Do…

Septembron la Asembleo de la instruistoj re-prezentis iom ĝisdatigitan tekston de tiu plano aldonante ke:

1-e) dujara instruado de Esperanto celas pli efikan instruadon kaj de la franca kaj la angla (la unua teksto hipotezis nur la francan);

2-e) se oni ne ricevos aprobon de la Ministerio, la Lernejo proprigos al si la eksperimentan planon pri L.O.I. por la nuna lernojaro laŭ la art. 3 D.P.R. 419/74 ĉar ne estas devige instrui fremdan lingvon nacian en Duaj Klasoj (kio estas deviga ekde la Tria Klaso); do, la propedeŭtika E-instruado povas tiunivele esti konsiderata, kiel metodologia rimedo (ne kiel struktura modifo).

Ni (la aŭtoroj de ĉi tiu raporto) prezentis la plurjaran L.O.I.-projekton al la gepatroj de niaj lernantoj; ili (kiel antaŭvidite) bonvole akceptis la proponon kaj unuanime aprobas la planon. La Konsilio de la Instituto volonte aprobis la ĝisdatigitan tekston, kiu estas transigita al la superaj Instancoj. Fine de Septembro ni komencis instrui E-on al niaj tri Duaj Klasoj. Ni ne priskribos la didaktikan laboron, ĉar estas sufiĉe trarigardi la instrulibron de E. Vilisics por ĉion kompreni pri tio: ni sekvis ĝin unu paĝon post la alia; eventuale oni vidu la «GRADIGO DE LA LINGVA MATERIALO» fine de ĉi tiu raporto.

28 e IPR 94/3

Kompreneble, por instrui E-on ni bezonis plian lernadon de ĝi; ekde oktobro ni komencis frekventi duagradan E-kurson finiĝontan junie 1994-a (Vd. la finan Noton). Fine de novembro s-ro Bourlot partoprenas, invitite, en la Novembra Paderborna Renkontiĝo, kie li raportas pri la L.O.I. en Italio; S-ino Vilisics prezentas LUDU KUN NI!. En la.N.P.R. partoprenas instruistoj el multaj landoj.

Fine de decembro la Ministeria Komisiono «Matulli» finas siajn laborojn rekomendante eksperimentan enkondukon de la I.L-o en la italajn bazajn kaj submezgradajn lernejojn. (RIM. komisiona rekomendo ne devigas Ministron agi laŭ ĝi). E.R.A. disvastigas la konkludojn de la Komisiono. (Submezgrada Lernejo=Scuola Media Inferiore, ĝi estas trijara deviga kurso frekventata post la Baza Lernejo= Scuola Elementare ekde la 11-a jaraĝo). En la konkluda raporto de la Komisiono, inter la plej elstaraj ag-proponoj, estas baldaŭ publikigi ministerian dekreton por aldoni, ekde tuj, la I.L-on al la fremdaj lingvoj instrueblaj bazlerneje.

Aparte interesa estas la ĉapitro, kiu pritraktas la tezon pri I.L-o kiel ilo de Lingvo-Orientiga Instruado, priskribante pedagogiajn-didaktikajn eksperimentojn faritaj en multaj eŭropaj landoj inter1918 kaj 1988.

Fine de januaro, kontrolante la faritan laboron, la instruistoj rimarkas, ke la lernantoj bone laboris dum la unua duono de la lernojaro: la rezultoj de la E-instruado estas eĉ pli bonaj, ol ili hipotezis.

Komence de februaro alvenas letero de Katalin Smideliusz, elstara esperantistino el Szombathely (Hungario), kiu instruas, krom E-on, ankaŭ la italan en la tiea Ateneo. Ŝi proponas, i.a. korespondigi siajn studentojn kun niaj lernantetoj en la itala: tia korespondado estus utila al ambaŭ grupoj, kiuj fakte bezonas skribe uzi … la italan; s-ino Smideliusz havas 9-jaran filinon, kiu komencis lerni E-on kaj povus korespondi kun iu el niaj lernantoj en Esperanto. Oni ŝatas ambaŭ ideojn, kiuj efektiviĝos dum la sekvaj monatoj.

Marton komencas alveni leteroj de kelkaj klasoj el eksa Sovetunio, kie dudeko da bazlernejaj instruistoj komencis lingvo-orientigan instruadon de Esperanto jam en la 1993-a. Bedaŭrinde, pluraj neeviteblaj aferoj malpermesos akurate respondi. Fine de marto geedzoj Bourlot vizitas s-inon Smideliusz en Szombathely; ili faras prelegon pri la itala lerneja sistemo en la urba Ateneo por la studentoj kiuj fariĝos bazlernejaj instruistoj kaj instruos la italan al siaj lernantoj. Karlo kaj Maria Tereza renkontiĝas ankaŭ kun la studentoj de la Atenea E-kurso. Prof-ino Smideliusz gvidas en tiu Ateneo kaj kurson de itala lingvo kaj E-kurson.

IPR 94/3 e 29

— pàgina 17 del PDF —

La italaj vizitantoj bedaŭras, ke eĉ ne unu studento frekventas ambaŭ kursojn: estas evidente, ke propedeŭtika antaŭa instruado de Esperanto ege faciligus la lernadon de la itala al la hungaraj lernantetoj. Prof-ro Istvan Szerdahely pruvis 5094-an gajnon ĉe la lernantoj de la franca, kiuj antaŭe lernis la Internacian Lingvon; hungaroj devus havi proksimume samgradan gajnon en la lernado de la itala se ili antaŭe lernas Esperanton. Katalin Smideliusz verkis tezon titolitan «La propedeŭtika valoro de Esperanto en la instruado de la itala al la hungaroj»; oni esperas, ke ŝiaj gestudentoj profitu la raran eblecon trovi ĉe unu kompetentulo du tiel kongruajn fakojn.

La preparo de vojaĝo kaj restado ekster Torino ege laborigas ĉiujn instruistojn de la tri Duaj Klasoj dum marto kaj post la paskaj ferioj. Ekde la 11-a ĝis la 15-a de aprilo elveturinte el Torino, la tri klasoj restadas en Loano (ĉemara urbeto, kie la Urbo Torino posedas Domon, en kiu ĝi gastigas torinajn klasojn por konigi la ĉemediteranean medion al infanoj vivantaj en urba medio). Reveninte «hejmen», la laboro pri tiu travivaĵo postlasas nur la tempon por kompletigi la instruan programon: oni devas ordigi materialojn, skribi raportojn…

La 9-an de Majo IRRSAE.-MARCHE (Regiona Instanco por la Edukaj Serĉado, Eksperimentado, Ĝisdatigo) organizas en la Ancona regiono Marche (pron.. Ankona, Marke): unutagan kunvenon «RAJTO PRI LA LINGVO; RAJTO PRI LA LINGVO INTERNACIA», en kiu invitite partoprenas s-ro Bourlot kiu raportas pri «Kial kaj kiel enkonduki Esperanton en la bazajn lernejojn» kaj s-ino Vilisics, kiu prelegas pri «La valoro de Esperanto, kiel propedeŭtiko» kaj prezentas «LUDU KUN NI!». Malfermas la laborojn Giorgio Pagano (pron. Ĝorĝo) sekretario de E.R.A.(E-Radikala Asocio) kaj Andrea Chiti-Battelli (pron.: Kiti-…) Prezidanto de E.R.A. Partoprenas en la kunveno kvindeko da instruistoj el Regiono Marche kaj la Provinca Lernejestro (Itale: Provveditore agli Studi) de Ascoli Piceno (Askoli Piĉeno) D- ro Giuseppe Maraglino, aktiva subtenanto de la I.L-o.

La 15-an de majo en Cuorgne (provinco de Torino) okazas inaŭguro de publika ĝardeno dediĉita al L.L.Zamenhof. En Cuorgne S-ro Vinicio Bussacchetti (Viniĉo Bussakketti), 80-jaraĝa E-isto, instruas E-on al du Duaj Klasoj po duonhoron semajne dum la nuna lernojaro profitante de la kunlaboro de du klasaj instruistinoj kaj haviginte al si la rajtigon de la Lernejestro kaj la subtenon de la tiea skabeno de la kulturo.

30 e IPR 94/3

Je la 4-a de junio en la Universitato de Torino ERA prezentas 48- paĝan broŝuron titolitan PERCHE’ L’ESPERANTO A SCUOLA? = KIAL (enkonduki) ESPERANTON EN LERNEJOJN? Aranĝinte la tuton, prezidas la kunvenon Fabrizio A. Pennacchietti, universitata Profesoro pri Semida Filologio ĉe la Beletra Fakultato de la Universitato de Torino, elstara kaj aktiva E-isto, Prezidanto de T.E.C. (Torina E-Centro), Prezidanto de la E-Katedro de Torino kaj Delegito de U.E.A.

Veninte el Romo, Sekretario de ERA Pagano, raportas pri la nuna stato de nia afero. Krom dekoj da lokaj esperantistoj kaj pluraj ERA-anoj partoprenas en la duonjara kunveno kelkaj estroj de ŝtataj Bazaj Lernejoj el Torino kaj Vinicio Bussacchetti el Cuorgne. Du lokaj televidaj stacioj dissendas informojn kaj intervjuojn pri enkonduko de E-o en la devigajn lernejojn kaj pri la prezento de l’antaŭdirita broŝuro. Pri la stato de la E- instruado en la lernejo «GAETANO SALVEMINI» raportas ties estro: Dr-ino Vanda Piccolomini (Pikkolomini).

Prof-ro Fabrizio Penriacchietti (Fabricjo Pennakkietti) anoncas, ke la Universitato de Torino starigis dujaran kurson pri INTERLINGVISTIKO KAJ ESPERANTOLOGIO; li mem gvidos tiun kurson ekde oktobro.

La 8-an de junio finiĝas la lernojaro por la infanoj de niaj tri Duaj Klasoj. El kvindeko da lernantoj, nur du malsukcesas. Por la instruistoj la laboro daŭras ĝis, pli-malpli, la fino de junio.

Antaŭ ol la infanoj feriis, Elisabetta Vilisics Formaggio vizitis ilin iun posttagmezon en la Lernejo Salvemini, ravante ilin per ĉarma babilado kaj per tre granda atento al iliaj demandoj, paroladoj, rimarkoj. La lernantoj estis unuafoje vidantaj la aŭtoron de la E-lernolibro, kiun ili uzis, kiel unuan fremdlingvan lernolibron. Plie, la aŭtoro de LUDU KUN NI! estis unuafoje vizitanta klason da tiaj lernantoj, por kiaj ŝi estis verkinta sian lernolibron. Okazis tre interesa renkontiĝo.

La 25-an kaj 26-an de junio okazas en Romo la KVARA KONGRESO de ERA; Stefania Zaccagnini pritraktas la projekton FUNDAPAX, kiun ERA prezentis al Unesko.; Alessandro Conti raportas pri la iniciatoj en la bazaj lernejoj kaj Umberto Broccatelli raportas pri la transnacia E-ista korespondado de ERA., Fabrizio Pennacchietti pri la starigo de E- instruado en la Universitato de Torino, Carlo Bourlot kaj Leonardo Pampaloni pri rezultoj kaj perspektivoj de la E-eksperimentado en bazaj lernejoj.

La Konsilantaro de ERA. elektas F. Pennacchietti, kiel Prezidanton de ERA.

IPR 94/3 e 31

— pàgina 18 del PDF —

GRADIGO DE LA LINGVA MATERIALO POR DUA KLASO (infanoj 7-8jaraĝaj)

TEMA ENHAVO: » La eta mondo de la infano: familio, lernejo kaj la amika, rondo» VORTPROVIZO: proksimume 350 vortradikoj elektitaj inter la plej oftaj en la ĉiutaga lingvo rilate la indikitajn temojn FINAĴOJ: -o, -a, -as, -e, -i, -j, -n AFIKSOJ: sufiksoj : -in, -id, -il prefiksoj: ge-, mal-

GRAMATIKAJ verboj – indikative, estante KATEGORIOJ – infinitive – imperative nomoj – komunaj pronomoj – personaj – posedaj – demandaj – montraj adjektivoj – kvalitaj – posedaj

– kvantaj numeraloj bazaj artikolo adverboj senfinajaj: jes, ne, ankaŭ, tre, tro, … prepozicioj: en, sur, al, el, de, da, kun, sen, per konjunkcioj: kaj, aŭ, sed, ke demandovortoj: ĉu, kiu, kio, kia, kiam

LA KOMPLETA SISTEMO DE SONOJ KAJ LITEROJ

Ĉio el la supre priskribitaj programeroj estas atingita. Torino, la 21-a de Julio 1994-a,

La kunordiganto (Carlo BOURLOT)

DIREZIONE DIDATTICA STATALE «GAETANO SALVEMINI”

Via Negarville 30/6 I-10135 TORINTO, ITALIO. Tel: 847 08 07

32 e IPR 94/3

ALVOKOJ

e Deziras instrui: Mi volonte instruos Esperanton en lernejo aŭ gvidos kursojn iu ajn lando, se oni garantios loĝ-eblecon tie. Mi parolas Esperanton dum kvin jaroj kaj plenumis la super-nivelan ŝtatan lingvo-ekzamenon en Hungario. Mi estas 24-jara sendependa fraŭlo. Bv. skribi al: FARKAS Janos, Pf. 1159, HU-1463 Budapest, Hungario.

e Heroldo gajnis la premion FAME: La germana fondaĵo FAME asignis al Heroldo de Esperanto kaj al la verkistino Spomenka Stimec la kultur-premion 1994 (po S mil markoj), pro ilia kontribuo al la disvastigo. de kulturaj verkoj kaj subteno de internacia kompreniĝo.

La sendependa gazeto HdE, nun aperanta 16-foje jare, estis fondita en 1920 de Teo Jung kaj honorofice redaktata de 1961 de s-ino Ada Fighiera-Sikorska. Ĝi aperis 1900-foje en pli ol 6 milionoj da ekzempleroj kaj sendata en 70 landojn. Heroldo plie eldonis ĉ. 100 librojn kun sume pli ol 20,000 paĝoj. Famajn fariĝis ĝiaj plurfoje reeldonitaj lernolibroj en Esperanto, angla, hispana, franca, itala, kaj baldaŭ en la germana.

Kiam Heroldo estis malpermesita, Teo Jung fuĝis kun ĝi en Nederlandon. La gazeto aperis en Scheweningen (NL), Bruselo (BE), Madrido (ES) kaj, nun, en Torino (IT). Petu senpagan specimenon ĉe: Heroldo, Via N. Sandre, IT-10078 Venaria R (Torino), Italio.

e Asteriks: Tiu mondfama heroo entuziasmigis plurajn generaciojn da legantoj en 42 landoj en tri kvaronoj de la mondo. Unu titolo konkeris la korojn de esperantistoj antaŭ dek kvino da jaroj.

Nun Kroata Esperantista Unuiĝo

anoncas planon aperigi la 48-paĝan titolon Asteriks la gladiatoro, invitante antaŭmendojn je 16,80 NLG plus 109 (min. 5 NLG) por sendokostoj, al la konto kreu-g ĉe UEA. Planata estas regula aperigo de kajeroj.

e Enketilo: Denove ILEI aperigis en sia tria numero de Juna amiko enketilon pri lerneja aŭ kursa instruado de Esperanto je ajna nivelo por 1994/95. Kiu instruas la lingvon, aŭ scias pri tia kazo, bv. peti ekzempleron de tiu enketilo. La mendilo sur p. 20 uzeblas tiucele. La informojn ni ne nur aperigos en Juna amiko/IPR, sed enigos en komuptilan datumbazon por pli sisteme kaj flekseble — teni rilatojn inter praktikantaj instruistoj. Ni preferas ricevi informojn ĝis marto 1995, sed iam ajn oni rajtas resendi la enketilon.

e Temoj de Juna amiko 1995

Numero l: Ni komencas kaj finas ion. Io komenciĝas kaj finiĝas.

Numero 2: Kion vi plej ŝatas manĝi kaj trinki?

Numero 3: Kiel kaj kion vi plej ŝatas lerni? Kia estu ideala instruisto?

Numero 4: Kion ni konservu, kion ni ŝanĝu?

IPR 94/3 e 33

— pàgina 19 del PDF —

KONTRIBUU ALT-NIVELE al IPR

La komputika revolucio demokratigis la komunikadon, permesante al ĉiu ajn komputil-posedanto ekesti eldonisto. Kiam temas IPR kaj Juna amiko, ĝi fine permesas ankaŭ demokratiigon (pli justan disdividon) de la preparlaboroj!

Ne estos al vi revelacia la konstato, ke IPR grave perdis sian eldon-ritmon. Dum la respondeco por samtempe ĝi, Juna amiko, kaj la tuta eldon-programo de la Ligo restas bazita en Budapeŝto, perspektivoj por renormaligo ne estas rozruĝaj. Sed jam du kontribuantoj (unu la liga prezidanto, alia kies kontribuon eblos vidi en la venonta numero) signife kontribuis al la suma feliĉo de la redakcio, liverante artikolojn taŭge prespretaj. Eĉ nekomputilistoj havas unu eblecon helpi al ni. Esence estas tri manieroj helpeme liveri artikolojn:

— =——— =— ———

O Sendi surpaperajn tekstojn taŭgaj por maŝina legado. La redakcio disponas je la hungara programo de Optika Karaktro-Rekono (OKR), Recognita Plus 2.0. Por ke ĝi plej efike legu viajn manuskriptojn:

a) Uzu klare nigrajn literojn de elektra tajpilo aŭ lasera aŭ inkŝpruca printilo, sur pura blanka papero, sen superfluaj makuloj kaj faldoj.

b) Ne estu mane aldonitaj korektoj aŭ komentoj. Tiajn skribu dorse!

c) Ne uzu substrekojn aŭ d u o b l a spacado por elstarigi vortojn. Prefere uzu dikecon aŭ kursivecon tiucele, aŭ sendu duan kopion, sur kiuj la elsatarigoj estas indikitaj. Provu ne verŝi kafon sur la manuskripton.

ĉ) Ne centrigu titolojn, ni faros tion. Ili staru maldekstre.

d) Uzu nur maŝine formitajn supersignojn — tiajn Recognita kapablas legi kaj eksporti.. Se via maŝino ne kapablas supersignojn produkti, ne aldonu ilin mane, prefere ellasi ilin entute (ni aldonos ilin!) aŭ uzu konsekvencan sistemon, ekz. ŝ = sx, ĉ = cx ktp., kiun ni povas aŭtomate ĝustigi.

e Sendu provan tekston per IBM PC komputila disko (ĉu 5,25 cola, ĉu 3,5) por ke ni provu, ĉu via disk-formatigo kongruas kun nia. Sendu tekstojn:

a) en simpla ASCII-formato kun supersignoj kiel supre (ekz. sx aŭ s” por ŝ)

b) Laŭ Word for Windows 2.0 uzante la esperantajn literarojn de Eventoj, kiujn ili tre favore disponigas al aktivuloj — kaj al ni. Prefere uzu la literspecojn Tempo Esperanto (la nuna!) aŭ Orion Esperanto (senserifa).

oO se vi fidas, ke via teksto estas lingve kaj enhave matura, vi povas komputile surpaperigi ĝin mem kaj sendi ĝin prespreta. Via sistemo ne devas esti Winword, nek eĉ bazita je IBM PC, sufiĉas, ke ĝi povu krei tesktojn, kiuj similas al tiuj en IPR aŭ Juna amiko. Plej grave:

a) La tekstareo estu 11,5 x 17,0 cm. (Do, sur A4-paĝo kun marĝenoj supresube de 6,3 cm kaj ambaŭflanke de 4,75 cm. Paĝnumerojn ni aldonos.

b) Korpa teksto similu al Tempo Esperanto 10- aŭ 11-punkta kun ĉef-titoloj 16-punktaj. Aliajn normojn vi konstatu el aperintaj numeroj.

34 e IPR 94/3

Se vi uzas Winword, vi povas kompreneble sendi artikolon kaj surpapere kaj surdiske, tiel, se ĝi jam taŭgas, ni rekte uzos la paperan version; se ni volas

ŝanĝi ion, ni uzos la diskan version.

Tio ne signifas, ke ne plu bonvenas tekstoj ĉu manskribitaj ĉu tajpitaj per mekanika skrib-maŝino — ĉion ni taksos laŭ la enhava valoro! smg

Pola sekcio kunvenas En Limanovo kadre de somerferia restado de E-ensemblo Silezio fine de junio okazis kunveno de la pola sekcio de ILEI. Partoprenis 13 personoj el 3 landoj: Brazilo, Nederlando kaj Pollando. Ĉiutage gvidata estis leciono laŭ diversaj instrumetodoj: tradicia, reagiga, programita kaj Csch-instruado. Okazis prelegoj de la brazila akademiano prof. Geraldo Mattos pri la verbo-sistemo, vort-farado kaj instru-helpiloj. La partoprenantoj ekskursis al la plej pitoreskaj lokoj de la beskida regiono. Vespere okazis renkontiĝoj kun infanoj de la arta ensemblo. La estraro decidis, venontjare aranĝi didaktikan kunvenon de la sekcio en Krakovo kadre de Esperantaj Printempaj Tagoj de Krakovo, de la la ĝis la 6a de majo 1995. Temo: Freinetpedagogio. Informoj: d-ro Antono

Tabacki, p.k. 490, PL-40-800 Katowice 2.

Du poeziaj gazetoj!? Hungaria Esperanto-Asocio anoncas la lanĉon de pripoezia revuo, sub redakto de Miklos Fehĉr. Li petas, ke ĉiu sendu la plej popularajn naciajn poemojn por infanoj (komence nur 20-24-versaj) kun la ritmo indikita kaj traduko en Esperanto (ĉu polurita, ĉu nur laŭvorta), por ke tiuj estu kvalite haveblaj en Esperanto. Provekzemplero de Eŭropa poezio en Esperanto haveblas de HEA, Andrassy u. 27, HU-1061, Budapeŝto, kontraŭ 3 irpk.

Samtempe venas informo el

Pollando pri deziro fondi «la unuan

internacian poezian revuon.” Ĝi prezentos ja. la koncizan vers-forrmmon Haiku. Informoj de Aria — Haiku, P.O. Box 57, PL-00-750 Warszawa 12, Pollando.

IPR 94/3 e 35

— pàgina 20 del PDF —

6” TUBERO EN LA NUMERO!

Ni malfermas novan diskutigan rubrikon en IPR. En ĉiu numero ni prezentos iun polemikan, ironian aŭ pensigan diraĵon aŭ aserton, sen tuj komenti ĝin. Ni invitos viajn reagojn, opiniojn — ĉu defende, ĉu atake, ĉu disflanke — al la Tubero en la numero. Jen nia unua provo:

En la cetera mondo, Post bezono sekvas plenumiĝo. En Esperantujo, Post bezono sekvas nur… „. akuzativo!

smg

Sendu viajn komentojn al la redakcio (adreso sur la dua kovril-paĝo), laŭeble ĝustatempe por la sekva tubero-numero!

Vi rajtas krome proponi vian propran tuberon por lanĉi en la dis-k-p-utejon!

Kaj jam fino de la numero. Ni esperas, ke ĝia enhavo plaĉis kaj utilis al vi. Kiel kutime, multaj eroj devis resti por la sekva numero: krom kelkaj longaj fakaj artikoloj, ni devis prokrastigi eĉ du prespretajn artikolojn de JOszef Nemeth el Papa, alvokon pri nia stipendia fondaĵo, leteron de Geza Kurucz, recenzon de Arnold Pitt, pritakson de kurslibro de Ton Verwoerd, recenzon de libro de Ronald Glossop, raporton de Atiljo Orellano Rojas el Ganao, ktp. mii Miko

Ne eblas fermi sen pardonpeti pro la granda malfruo de IPR, kiun ja kaŭzis objektivaj kaj seriozaj obstakloj. Herkula fortostreĉo, en kombino kun bonvola 36-hora trajn-striko, permesas fini la numeron ĵus antaŭ la Zamenhofa Tago. ILEI povas ĝoji tamen, ke ĝia alia periodaĵo Juna amiko rekaptis sian ritmon = ĝia numero 94/3 disiris novembre kaj 94/4 nun presejas kaj dissendiĝos antaŭ Kristnasko. Ĉefrolos en IPR 94/4 la lastatempe aperintaj lerniloj: Kunvojaĝu de Paŭlo Gubbins, Ludu kun ni! de Elisabietta Vilisics-Formaggio, Mil unu vortoj en Esperanto de BEA kaj (ĉar /erniloj komencas ne plu sinonimi kun /ernolibroj) la kreata vidbenda kurso Mazi en Gondolando. La redakcio laboregos, ke ne tro da danuba akvo fluu sub la pontoj, antaŭ la pretigo de tiu numero.

Kun plej koraj salutoj por prospera kaj fruktodona nova jaro! smg

36 e IPR 94/3

SEKCIESTROJ de la LIGO

Albanio: Bardhyl Mezini, Rr. Maliq Muco, Pall. 50, ap. 3, Tirana.

Argentino: Herminia Kirkerup de Femandez, Calle Cerrito 1249, Barrio San Martin, AR- 5000 Cordoba, (Cordoba).

Aŭstrio: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, AT-1190 Wien.

Belgio: Raymond. Wylleman, A. Vermeylenstr. 65, BE-8400 Oostende.

Brazilo: Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11, BR-04106 Sao Paulo (SP).

Britio: Amold Pitt, Yew Tree Cottage, Ivington Road, Leominster, Herefordshire HR6 8QD.

Bulgario: Kiril Velkov, D. Todorov 9, BG-3000 Vraca.

Ĉeĥlo: Miroslav Malovec, Bosonozska 15/10, CZ-625 00 Bmo.

o: Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept, 29-34 North Part, Huazhong Normal University, CN-430070 Wuhan.

Estonio: Eve Otsa, Liivalaia 30-12, EE-0001 Tallinn.

Finnlando: Synnove Mynttinen, Keskussairaalankatu 5 M 133, FI-15850 Lahti.

Francio: S-ino F. Drouard, Chalet Denali, Chemin de Thural, FR-74920 Combloux.

Germanio: Michael J. Scherm, Von Thŭrheimstr. 47, DE-89264 Weisshorn.

Hispanio: Manuel Lopez Hemandez, Poŝtkesto 832, ES-41080 Sevilla.

Hungario: Kovacs Marta, Ady E. u. 23-25/C, HU-1221 Budapest.

Israelo: Murĵan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel- Aviv.

Italio: Catina Dazzini, C.P. 22, IT-54100 Massa.

Japanlo: vakas kaj konsideru sin forstrekita.

Korelo: So Ĵin Su, Dept. de Ekonomiko, Universitato Kangnam, Kugali Kihung-up, Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900.

Kroatio: Ivan Bekavaĉ-Basiĉ, Kuŝlanova 59. HR-41000 Zagreb.

Kubo: H. Jiminĉz, Vista Alegre 254 e/J.B. Zayas y Luz , Caballero, Vibroa, CU-11500 C. Habana.

Nederlando: Hans ten Hagen, Middenweg 587, NL- 1704 BH Heerhugowaard.

Nordameriko: Doroteo Holland, 5140 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, CA 93111-2521, Usono.

Norvegio: Bjom Thuv, Arĉyveien 33, N-3135 Torod.

Pollando: p/a Silezia Esperanto-Asocio, ul. Dubois 3, PL-50-952 Wroclaw.

Portugalio: d-ro A. M. Coimbra, Rua Colonel M. Leito 20.1 Esq. PT-1700 Lisboa.

Rumanio: vakas

Ruslo: akceptita sed adreso ne komunikita.

Sanmarino: Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, RSM-43031 San Marino.

Slovaklo: Anton Zachariis, Sobotskĉ n3mestie 6, SK-05801 Poprad.

Slovenio: Sonja Tavĉar, Liminijanska 6, SI- 66320 Porotoroz.

Sud-Afriko: vakas

Svedio: Bertil Andreasson, S6dra Rorum pl. 455, SE-24294 Horby.

Svislando: Mircille Grosjean, Rue du Temple 20., CH-2416 Les Brenets.

Venezuelo: Prof. J.E. Bachrich, Apartado 70782, Caracas 1071 A.

Zairio: Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zaire).

REPREZENTANTOJ

Armenio: Lida Elbakjan, Moldovakan 2672, kv. 52, Erevan.

Aŭstrallo: Max Wearing, 30 Westbury St, Hackney, SA 5069.

Bangladeŝo: Sultan Ahamad, Factory Inspection Dept., 4 D.I.T. Avenue, Dhaka-1000.

Centrafrika Respubliko: Luc Feidangai, B.P. 70, Bangui.

Ĉilio: Luis A. Vera, Isabel Riquelme 71 15, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago.

Hindio: Abani Halter, Jamboni, P.O. Bolpur 731204, W. Bengal.

Irano: Mohammad Karamudini, PLO. Box 13445-747, Teheran. Iran.

Islando: Loftur Melberg, Skolabraut 1, IS-220 Hafnarfj6rdur.

Jugoslavio: Radojica Petrovic, Bul. Oslobodjenja 36, YU-32000 Cacak.

Kostariko: Jorge A. Leoni de Leon, Apartado 7603-1000, San Josĉ.

Litovio: Algimantas Piliponis, Karolinisiu 3-93, LT-2044 Vilnius.

Niĝerio: Godwin Oboh, University of Ekpoma Wan, Illeh Box 62, Epoma Bendel.

Nov-Zelando: Gwenda Sutton, 12C Herbert Gardens, 186 The Terrace, Wellington 1.

Tanzanio: Mramba Simba, S. L. P. 1051, Bunda Mara.

Togolando: A fantchao-B.Yao,B.P.20225 Lome.

Ukrainio: Svetlana Fedotova, P.O. Kesto 88, UA-253222 Kiev.

Uzbekistano: Eugeno S. Perevertajlo, Ab. kesto 140, Taŝkent.

— pàgina 21 del PDF —

LABORKOMISIONOJ Didaktikaj ludoj: Georges Sossois, rue du Basson 79, BE-6001 Marcinelle, Belgio; tel. (432 71) 43 6205. Ekzamenoj: prez.: d-ro Till Dahlenburg (adreso, kovrilo 2). Sekretario de elementa kaj meza niveloj: d-ro Ivan Bekavaĉ-Baŝiĉ (adreso, kovrilo 3)

Eŭropa Komunumo kaj informado en pedagogiaj medioj: Edward Symoens, Putsesteenweg 151, BE-2920 Kalmthout (Heide), Belgio; tel. (“32 3) 666 62 66. Gazetara servo kaj informado: vakas sed pretas kunlabori: Germain Pirlot,

Steenbakkerstr. 21, BE-8400 Oostende; tel. (732 59) 70 87 00 kaj Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, AT-1190 Wien, Aŭstrio; tel. (43 222) 36 86 29. Konkursoj lernejaj: Geza Kurucz, Nyiri u. 11, HU-6000 Kecskemet, Hungario. Lerneja kontaktigo kaj statistikado: Provizore plenumata pere de Juna amiko. Statuto: Rob Moerbeek kaj Oene Hoekstra, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schoorl, Nederlando; tel. (731 2209) 15 65. Terminologio: vakas

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ UNESKO: (rilatoj de reciproka informado, kat. C): Place Fontenoy, FR-75007 Paris. Reprezentanto de ILEI: Frangois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, FR-75010 Paris UEA: Universala Esperanto-Asocio, Nwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam. TIEI: Internacia Espereanto-Instituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag. KCE: Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds.

KONTRIBUAĴOJ AL IPR

Kontribuaĵoj al IPR estu laŭeble nete tajpitaj per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj, taŭga por aŭtomata komputiula enlego, aŭ surpapere prespretaj. Livero sur IBM PC- kongnaj disketoj (5,25 aŭ 3,5 colaj) bonvenas. Vidu pli da detaloj sur paĝoj 34 kaj 35. Adreso de la redakcio sur la kovrilpaĝo. Bv. skribi vian nomon kaj adreson sur via manuskripto. Fakaj artikoloj prefere ampleksu 3 ĝis 8 presitaj paĝoj. Pedagogiaj novaĵoj, informoj pri edukaj aranĝoj, interŝanĝaj gazetoj kaj leteroj al la redakcio bonvenaj. Ni recenzas nur ricevitajn eldonaĵojn iel rilatantaj al edukado aŭ utilaj en instruado. Regulaj redakciaj kunlaborantoj serĉataj, ekzemple por prizorgi iun rubrikon — prefere kun aliro al komputilo kaj kapablaj liveri materialon diske aŭ presprete.

MEMBRIĜO AL ILEI KAJ PAGADO POR ALIAJ SERVOJ La membreco inkluzivas ricevon de kvar numeroj de IPR jare. Turnu vin al via landa sekcio, kiu fiksos kotizon en via propra valuto. Por pagi rekte al la internacia ILEI, skribu al la kasisto:

Kasisto de ILEI: B. Andrcasson, SOdra Rorum pl. 455, S-242 94 Horby, Svedio; poŝtĝirkonto 682117-7 (Stokholmo). Membreco kostas 80 svedajn kronojn en landoj sen sekcioj kaj 100 SEK en landoj kun sekcioj (la sekcio ricevos la diferencon). Pro altaj banko-kostoj, evitu bankĉekojn kaj eĉ internaciajn poŝtoĝirojn; taŭge plenumita Euroĉeko plej bonas. Alia pagmaniero estas al UEA:

UEA, Nwe. Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, pĝk 37 89 64. UEA akceptas kredit-kartajn pagojn. Klare indiku la celon de la pago kaj la internan konton de ILEI: ilek-a. aŭ por Juna amiko: juna-l. Prefere informu senpere la kasiston de ILEI pri la enpago. Membreco: 20 GLD en landoj sen sekcioj, 25 GLD en landoj kun sekcioj.

Hungara ILEI-sekcio: (adreso: tria kovrilpaĝo) akceptas pagojn en hungaraj forintoj de reform-eukropanoj por membreco kaj aliaj servoj de la Ligo.

PDF: a l’arxiu de l’ILEI

— pàgina 1 del PDF —

Driemaandelijks tijdschrift — Afgiftekantoor: Antwerpen X Jarkolekto 24 — trimonata 4 / 94

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Organo de Internacia Ligo

de Esperantistaj Instruistoj ILEI

Redaktisto: Stefan MacGILL

Respondeca eldonanto (verantw. uitgever): E. Symoens, Putsesteenweg 151, B-2920 Kalmthout

Redaktejo: Nemeth Jozsef H-8500 Papa, Kilian ltp. 75/9

IPR Tel.: 4 36-89-315-836 (hejma kun respondaparato) Presado: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140,

B-2000 Antwerpen, fr -H32-3-234 34 00

— pàgina 2 del PDF —

ENHAVO

1 MacGILL, Stefan, Nova ondo da lernolibroj (tema enkonduko) S Ludu kun ni, kajero 1 (Elisabetta Formaggio); recenzas smg. 9 Laŭpaĝa resumo gramatika de la supra verko kaj specimena kanto. 13 TELLER, Angela, recenzo pri Tendaraj tagoj, kajero III. 14 Citoj el ceteraj recenzoj, priskribo de la anglalingva gvidilo al TTI. 16 Kunvojaĝu (Paŭlo Gubbins), laŭĉapitra priskribo (smg) 21 Mendilo por libroj de ILEI kaj Juna amiko por 1995/96. 23 Mazi proksimiĝas: raporto pri la vidbenda projekto. 24 PITT, Arnold, recenzo pri Mil unuaj vortoj en Esperanto. 26 DAHLENBURG, d-ro Till, recenzo pri Teorio kaj praktiko de lingvoinstruado (Mag. Irena Szanser).

29 Mallonge ni mencias… diversajn instrulibrojn (smg) ; Leterkesto 33 Celaro por Internacia Pedagogia Revuo.

35 Adiaŭaj vortoj; Konatiĝu kun la nova redaktoro. (km/smg/nj)

ESTRARO DE LA LIGO

Prezidanto: d-ro Duncan Charters, 25 Elsah Hills Drive, Elsah, IL 62028-9 J 1-618-374-2453, fakso: 1-618-374-5122. Internet: i i merdi aj

A opto, – = LA kaj la movado, instruista trejnado) o „prezidanto: Prof. Ronald J. Glossop, 8894 Berkay Ave., Jennings, MO 63136, : Tel. (314) 869-2303. Eksteraj rilatoj, statistikado, a de noj m”. Sesa

Sekretario: Marija Beloŝeviĉ, Sveti Duh 130, HR-41000 Zagreb-Crnomerec, Kroatio. Tel. (38 41) 57 6092. Landaj sekcioj, membro-varbado, konferenca administrado kaj ne-faka programo.

Kasisto: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-242 94 Horby. Tel. (46 415) 501 52. Financo, konferencaj financoj. Membraro.

Vic-sekretario: Prof. Zhang Danchen, General Foreign Languages Dept. Huazhong Normnal Univ., CN-430070 Wuhan, Ĉinio. Azia agado, ekzamenoj en Ĉinio kaj Azio.

Membro: D-ro So Jinsu, Dept. de Ekonomiko, Univ Kangnam, Kugali Kihung-up. Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900, Koreio. Tel. (0331)281-5500. Faks. (0331)281-3604. Universitata agado. Konferenco 1994.

Membro: D-ro Till Dahlenburg, Feldstr. 13, DE-19412 Brŭel, Germanio.Tel. (49 38483) 528. Ekzamenoj, faka konferenca programo. Metodikaj seminarioj.

Estrara komisiito: Zsuzsa Barcsay, Bem Rakpart 25/B, HU-1011 Buda i

U 3 ; ; pest, Hungario. Tel. (36 1) 201-2342. Gimnazio de ILEI. Servoj al instrustoj, trejnado de instruistoj. . Estrara komisiito: Stefan MacGill, Facan koz. 9/2, HU-2030 Erd, Hungario. Eldonado

„Vova ondo da lernolibroj

Jam en laborplanoj de ILEI fine de la okdekaj jaroj figuris ambiciaj celoj pri aperigo de «ĉiuspecaj lerniloj por ĉiu aĝ-grupo kaj kategorio de lernantoj.»

En tiu tempo preskaŭ ĉiuj lerniloj estis libroj, plejparte dulingvaj, tradici-aspektaj kaj laŭgramatike formulitaj. Ĉefa escepto estis la tiam aperinta libro por mem-lernantoj «Saluton!» de Audrey Childs-Mee.

ILEI ne havis la fortojn ataki ĉiujn aĝ-grupojn aŭ specialajn bezonojn samtempe, sed elektis la mez-lernejan grupon por komenci, esperante trovi fortojn aŭ helpantojn por la aliaj bezonoj iom poste.

Rerigardante nun, ni povas konstati, ke okazis signifa pozitiva transformo tra la lastaj kvin jaroj, en kiu ILEI ludis aktivan rolon, “sed aliaj agantoj figuris samgrave. La lanĉo de kursoj en komputilaj retoj, kaj de kelkaj vid-bendaj kursoj signalas foriron de plena superrego de libroformaj lerniloj. Mil tricent antaŭmendoj por vidbendo Mazi atestas grandan interesiĝon kaj sopiron por elektronikaj lerniloj.

Sed la ĉefa celo de ĉi tiu numero de IPR estas esplori la novajn lernilojn kaj apogajn librojn de la lastaj jaroj, unualoke po unu verko por la tri bazaj aĝ-kategorioj solvendaj. Infanoj (7-10-jaraj), junuloj (10-14), kaj la universala aĝo (15-115). Ĉiuj cel-lingvaj, situaci-bazitaj, paroligaj, celataj por uzo sub la givdo de instruisto en grupo, klaso aŭ kurso.

La Fundapax projekto de Unesko nun ligas 58 lernejoj en 21 landoj kaj permesas relative seriozan bone financatan enkondukon de Esperanto al infanoj. Premiso por tio estas la haveblo de unu universale taŭga lernolibro, por ke ĉiu lernu komunan enhavon kaj povu korespondi, ĉu papere, ĉu elektronike. La pretigon de la libro prizorgis la «Esperanto» Radikala Asocio (E.R.A.) en Italio. Tiulande kuŝis preta sed ne eldonita materialo, de s-ino Elisabetta Formaggio. La engaĝiĝo de E.R.A. kaj Fundapax signifis, ke sufiĉa investa kapitalo estis havebla por digne kaj taŭge eldoni la materialon. Por 8-jaruloj la desegna kaj prezenta vesto de la lernolibro povas signife kontribui al lernemo, ĉar motivigo je tiu aĝo estas ĉefe emocia kaj ne intelekta. Ironie, ke ILEI, kiu nominale estas la monda kunordiga instanco por esp-istaj instruistoj, nek povus eldoni libron tiom taŭge, nek liveri oficejon kun sufiĉaj administraj fortoj por

IPR 94/4 e 1

— pàgina 3 del PDF —

subteni tian projekton. Bone, do, ke aliaj povas. Recenzon kaj detalan priskribon pri la nova libro Ludu kun ni! (kajero unu) vi trovos tuj post ĉi tiu enkonduko.

La dua aĝ-grupo, la jun-adoleskoj, estis tiu por kiu ILEI mem eklaboris per la tri-kajera serio Tendaraj tagoj. La unua aperis en 1991, la dua en 1992. En 1993 necesis jam represi (kaj iom revizii) la unuan kajeron, kun la lasta kajero naskiĝinta en 1994, ĉiu en eldonkvanto de 2000. Du-kolora preso kaj allogaj bildoj de Pavel Rak kontribuis al la aspekto, sed pro limigita eldonkapitalo, la materialo, precipe en la dua kajero, estas iom kunpremita sur la paĝoj. La vendostatisitko de la Libroservo de UEA por 1994 montris, ke kaj la freŝe eldonita tria kajero kaj la ĉiam bezonata unua kajero troveblis inter la 20 plej vendataj verkoj. Klare, restas ĉiam stabila merkato por la unua kajero, sed multe pli limigitan por la postaj kajeroj. Tio zorgige pensigas, ke la plimulto de lernantoj neniam progresas post la elementa stadio, kaj fakte majstras nur etan onon de la lingvo — ili gustumas ĝin, sed ne satmanĝas. Jen nedezirata flank-efiko de la relativa facileco de la lingvo.

Ni dezirus konigi pli vaste, ke la tria kajero estas tia, ke ĝi povus kontribui instige eĉ al kursoj por plenkreskuloj — ĝi meritus trovi pli vastan uzantaron. Pri Tendaraj tagoj ni prezentas unu aperintan recenzon plene kaj ‘citas el kelkaj aliaj. Necesas por tiu serio, post la laboroj por Mazi, eldoni sonbendon, instruistan gvidilon kaj laborlibrojn. Se leviĝos neceso reeldoni la unuan kajeron, ĝi certe ricevos fundan reverkon de la komencaj paĝoj por pli verbo-centrigi ĝin kaj permesi pli fruan aktivigon de lernantoj en grupo.

Aperis lastatempe de nia brita sekcio 11-paĝa anglalingva gvidilo por la unua kajero. Ni resumos ĝian enhavon.

Meze de la TT eldonado, ILEI ricevis manuskripton de kurso kreita de la brito, Paŭlo Gubbins, kiun li origine kompilis por instrui nur du kursanojn! Ĝi impresis taŭge, kun bona baza situaciaro, multaj dialogoj kaj skribaj ekzercoj. ILEI interesiĝis, sed ne povis samtempe eldoni du librojn. Ĝi do rilatis kun eldonejo Edistudio, kiu jam pli frue petis al ILEI pretigi lernolibron por plenkreskuloj. La preparado ja longe daŭris, kaj enplektis homojn en kvino da landoj. La ĉefaj modifoj estis aldono de pliaj rol-ludetaj aŭ dialogaj taskoj. Nun la libro estas havebla en firme bindita taŭga formo. Ni poste en la numero priskribos ĝin kaj aperigos specimenajn paĝojn, sed lasos formalan recenzon al estontaj numeroj.

2 94/4 IPR

“DU Kui mu i

IPR 94/4 93

— pàgina 4 del PDF —

Por la libroj de ILEI ni aldonas mendilon, kun iuj specialaj ofertaj prezoj, ĉar fakte baldaŭ estos tempo mendi lernilojn por la nova nord-

hemisfera lerno-jaro. Konvinku vian lernejon aĉeti klas-kolekton!

Verko “Celata | Fakte Variaj Enpaĝiga Gramatikaj aĝo prezoj? | denseco klarigoj Ludu kun ni |8 7-10 jes, ege | maldensega | apenaŭ Tendaraj T1 | 10-14 | 9-12 jes adekvata malmulte Tendaraj T2 | 10-14 | 11-15 | jes kunpremita malmulte Tendaraj T3 | 10-14 | 12-112 | jes iom densa iom Kunvojaĝu ‘ | 15-115 | 15-115 | tra ILEI adekvata multe

Multaj homoj en kaj ekster ILEI laboregis produkti ĉi tiujn novajn lernilojn. Ili fortostreĉo estos pravigita kaj plia evoluo eblos nur se ĉi tiuj aperintaj verkoj estas aĉetataj kaj uzataj. Tiucele oni foje forgesas ekspluati lernejajn buĝetojn por lernila akirado. Se Esperanto ja estas serioza studtemo, tiaj mon-fontoj devas validi por ĝi, same kiel por aliaj studtemoj.

Ni ne volas devigi ĉiun uzi nepre ĉi tiujn aŭ eĉ tiajn lernilojn — instruisto uzu tion, kun kiu ŝi aŭ li sentas komforte kaj kiu respondas al la deziroj kaj bezonoj de la lernantoj. Tamen, se ni havus pli grandan ‘stokon’ da instruistoj volonte uzantaj modernajn komunik-stilajn lernilojn, ni verŝajne pli vaste kaj pli sukcese povus instrui. Kiel akiri tiun ‘stokon’? Unue, ekzistantaj pli tradiciaj instruistoj studu la lernilojn kaj provu laŭgrade ekuzi partojn de la enhavo en la kurso. Ni organizu por tiuj instruistoj konsilajn seminariojn. Due, ni provu konvinki junajn lingvo-instruistojn pri la propedeŭtika kaj aliaj valoroj de Esperanto, por ke ili lernu ĝin kaj apliku al ĝia instruado siajn jam uzatajn lingvoinstruajn talentojn. Forta tiucela konvinkilo, kaj preskaŭ antaŭkondiĉo, estas la haveblo de prezenteblaj taŭgaj lerniloj.

Ni konkludu, ke en 1995 ni pri lerniloj estas en signife pli bona stato ol en 1990, kaj ke en la sekvaj jaroj la emfazo devos transiri al variigo de la instru-rimedoj: son- kaj vid-bendoj, korespondaj kaj komputilaj kursoj, ktp. permesos aliron al lernemuloj, kiujn libroj ne povos atingi.

Ni ĝoju, ke ni nun havas bazan kolekton da cel-lingvaj modernetaj prifiereblaj lernolibroj, sed samtempe ni konstatu, ke la eksterproporcia dependo je libroj devos esti mildigita.

Sed por la momento, libroj super-regas, kiel atestas la sekvaj paĝoj…

Stefan MacGill

4 e 94/4 IPR

Cl mr LERNOLIBRAJ RECENZOJ

Ludu kun ni (1)

150-paĝa propedeŭtika lingvo-kurso por 7-10-jaraj lernantoj de Elisabetta Vilisics Formaggio (Italio)

Ĉi tiu lernolibro naskiĝis pro la lerneja projekto de ‘Esperanto’ Radikala Asocio (ERA), kiu eldonis la libron. Sed la aŭtoro preparis la materialon multe pli frue, kadre de la kibernetika-pedagogia laboro de prof. Frank en la sepdekaj-okdekaj jaroj. Feliĉe, ke ĝi povis atingi konkretan kaj imponan formon — ne nur ĉar al ILEI mankis la rimedoj krei ion por tiu aĝ-grupo, sed krome ĉar ĝi ne estus povinta tiun verkon eldoni en tiom adekvata vesto.

La verko de si mem havas gravajn meritojn; verŝajne historia juĝo epitetos ĝin mejloŝtona. Unue, ĉar la enhavo kaj prezento-maniero estas unike taŭgaj por la celata aĝ-grupo, due ĉar ĝi dispartigas la komencajn partojn de la Esperanta gramatiko kiel neniam antaŭe, eĉ pli ol ekzemple faris Andreo Cseh (kies skemon ĝi tamen proksime sekvas!). Tiu dispartigo estas tiom valora kaj studenda, ke ni laŭpaĝe ĝin resumas. La baza unuo de la verko estas, kiel ĉe modernaj lerniloj, ne plurpaĝa ĉapitro, sed unuopa paĝo aŭ paĝ-duo.

Per tio ni ne volas diri, ke la aŭtoro fine malkovris la perfektan kaj definitivan vicordigon de la elementoj de la E-gramatiko. Ni povus eĉ taksi ĉi tiun vicordon tradician kaj super ĉio mal-verbo-centran. Tamen ĝia detaleco estas laŭdinda, inkluzivante firmigajn ekzercojn kaj kombinigon de temoj. Laŭdendas plie la lerta maniero en kiu la gramutiko estas ligita al temoj kaj situacioj allogaj por la celataj lernantoj, kaj ke ili estas grandparte esprimataj per bildoj kaj praktikaj ekzercoj kun absolute minimumaj eksplicitaj gramatikaj klarigoj — la bone elektitaj ekzemploj kaj instruista interveno formas la klarigojn. La libro havas eĉ laborlibrecajn trajtojn — oni celas kelkpaĝe, ke la lernantoj skribu respondojn aŭ desegnu en la libro mem. |

En Esperanto, pli ol en etnaj lingvoj, la ordigo de la temoj estas tre liberaj, oni povus komenci instrui Esperanton sen grandaj problemoj el preskaŭ iu ajn el ĝiaj gramatikaj strukturoj. La nuna verko bazas siajn unuajn 44 paĝojn sole sur la verbo estas, nur en paĝo 44 kaj oni enkondukas la du-ligan (transitivan) verbon havi -on. Sekvas, sed nur multe poste, ami -on, vidi -on, preferi -on, ŝati -on ktp. Apenaŭ aperas transitiva verbo, kiun oni povas tre fizike kaj facile ekzempligi en klasĉambro, ekz. preni, tiri, puŝi, levi, tuŝi, montri -ON.

Alia verb-rilata surprizo estas la malfrua enkonduko de la imperativo, nur en la 112a paĝo, longe post eĉ la infinitivo. Ja pravas, ke oni povas multan materialon prezenti sen la imperativo, sed ĝi estas tiom utila por klasĉambra interparolo kaj leranta aktivigo, ke ĝia malfrueco frapas. Cetere, la pasinto kaj futuro, kvankam forme tre facilaj, restas entute ne enkondukitaj en ĉi tiu unugrada kajero.

IPR 94/4 e 5

— pàgina 5 del PDF —

Ni konkludas, ke la mal-verbo-centra aliro de la aŭtoro estas intenca (ja oni povas multon fari per nur estas) ĉar la lasta paĝo montras dismeton de la materialo en dek blokojn, kies temoj estas aranĝitaj ĝuste laŭ la plej gravaj verboj, la lasta el kiu, faras, formas la ŝlosilon al kelkaj pliaj — ĉefe netransitivaj — verboj, kiel stari, sidi, iri, veni.

Plia surprizo estis la malfrua enkonduko de la (p. 17), sen klarigo de ĝia uzo; tion instruisto devus prizorgi laŭ siaj nacilingvaj kondiĉoj. Duba, la formo «la mia’ (p. 41) kaj uzo de artikolo pri ĝeneralaĵoj en p. 142 (la neĝo estas blanka.). Plia surprizo estas la apartigo kaj prokrastigo de ĝi kaj ĝia disde aliaj pli frue enkondukitaj pronomoj. La prepozicio al kurioze ne ricevas propran paĝon, ĝi aperas nur piednote aldona al pli komplika temo en p. 112. Mi ne trovis prezenton de de kun signifo mal-al , kvankam ĝi estas testita resume en p. 148, kune kun du signifoj de el, kvankam ŝajnas, ke nur unu el ili (el ligno) estis prezentita. Strange, ĉar iru al kaj venu de estas praktike kaj fizike uzindaj en klasĉambro, eĉ tute frue en kurso.

Sur p. 97 oni konigas la diversecon de lingvoj en la mondo (trafe por etuloj) per prezento de la multaj vortoj por suno: nur la japana formo, kiun prezentas Noriko X luj jo ne troveblas en mia lernolibro: tie mi trovas la multe pli bazan formon: Bj] nichi aŭ (en kunmetaĵoj hi, bi). Kapgratiga estas ankaŭ la frazero: En la mondo estas mil kaj mil lingvoj.

Sed la tuto, kaj specifaj paĝoj, surprizas pozitive: p33 tre klare kaj trafe montras la manieron formuli numerojn en Esperanto sen eksplicite diri la regulon ‘unu vorto por ĉiu ne-nula cifero.’ p 53 kun bildoj de ne-normalaj homoj por aktivigi la uzon de tre/tro; p. 102-3 kun lerta kombino de du novaĵoj: manĝi -on per -o kaj trinki -on kun -o, p. 113 por enkonduki la imperativon, p. 131, kiu invitas lernantojn konjugacii kelkajn bazajn verbojn en sia nacia lingvo kaj kompari la koŝmare komplikan rezulton kun la mirinde simpla Esperanta solvo, p144 kiu lude konigas la sencajn ligojn inter iuj verboj kaj substantivoj — la speco de ekzerco, kiun niaj tradiciaj kursoj simple ne prezentas, ĉar ĝi ne respondas al iu ajn unuopa gramatika kategorio.

La personaj nomoj de roluloj estas ĉiuj laŭ la Esperanta ortografio prononceblaj, sed ne ĉiu finiĝas per -o, ekz. Simbu, Eva, Linda…

Pri la teknika prezentado ni konstatu uzon de grandformataj paĝoj (A4) kun abundaj bild-ekzercoj, kaj mirinda maldenseco de la materialo — la plimulto de paĝoj prezentas nur du-tri novajn vortojn kaj nur unu gramatikan subpunkton. Presado estas du-kolora (nigra plus ruĝa), kiun oni uzas por distingi gramatikajn elementojn. Escepto estas tri plenkoloraj paĝoj, kiuj prezentas — la kolorojn. La bildojn realigis Anna Formaggio kaj lingvan revizion Fabrizio Pennacchietti.

6 e 94/4 IPR

Aldone al la lernolibro aperis A5-formata 80-paĝa instruista gvidilo paralele en la itala kaj Esperanto. Ĝi donas analizon de la bezono por lingvo-lernado, teorian (propedeŭtikan) pravigon por la uzo de Esperanto, kaj laŭtemajn konsilojn por uzado de la materialo. Ĝi ja ne donas specifajn konsilojn por unuopaj paĝoj. Ĝia enhavo estas la sekva:

1. Teorio kaj praktikaj rezultoj de lingva orientado 2. Kiel apliki la propedeŭtikan metodon? | 2.1 Celoj de la prepara kurso kaj ĝia loko en elementlerneja programo 2.2 Atentigendaj konoj kaj kapabloj 2.3 Gradigo de la lingva materialo 2.4 Gravaj metodikaj vidpunktoj 2.4.1 Motiviga enkonduko 2.4.2 Perluda evoluigo de prilingva konscio 2.4.3 Internacieco 2.5 Instruteknikoj kaj rimedoj 2.5.1 La lingvouzo dum la lecionoj 2.5.2 La legado kaj la skribado 2.5.3 Gestoj, objektoj, bildoj 2.5.4 La ludoj 2.5.5 La kantoj kaj versetoj 2.5.6 La korespondado 2.5.7 La lernolibro. 2.6 Kontrolo kaj pritakso de la lernantoj 3. Resumo kaj finaj konsideroj 4. Bibliografio

Ni provos aperigi en estonta IPR kelkajn el la trafaj rekomendoj kaj frazoj el tiu gvidilo. Sekcio 2.3 detaligas la enhavon de la tri gradoj, taksante, ke ĉiu okupu proksimume 50 instruhorojn (t.e. averaĝe po 25 paĝoj ĉiuhore). La nuna libro kovras la unuan el tiuj tri gradoj.) La gramatikan apartigon ni ne povas detale raporti, la tema enhavo estas la sekva:

Grado 1: La eta mondo de la infano: familio, lemejo, amika rondo. x ĵ EN Grado 2: Vivo en pli vasta sfero ĉirkaŭ la infano: loĝloko, naturo, socia medio, pasintaĵoj,

estontaĵoj. | LN ‘ Grado 3: La Tero: hejmo de la homaro. Popoloj. Landoj. Lingvoj.

Resume, instruisto kutimigita instrui al infanoj de 7- ĝis 10-jaraj malfacile malsukcesus uzante ĉi tiun allogan kaj bone strukturitan libron kune kun la akompana gvidilo. La libro estas liverata de ERA al la kvindeko da klasoj partoprenantaj en sia lingvo-lerna projekto, kies propedeŭtika pravigo speguliĝas en la subtitolo de la libro mem. Ni tamen povos esperi, ke oni multe instruos el ĉi tiu libro pro la propraj meritoj de Esperanto mem, kaj ne nur por prepari la vojon al pli sukcesa posta etnolingva lernado. ERA anoncas prezon

IPR 94/4 97

— pàgina 6 del PDF —

“por la libro multlande en enlanda valuto k pagipovo. Ilia adreso: ERA, Via di (06) 689791.

: Ni povas imagi, ke la propedeŭtika estos la plej eta el la valoroj de la kurso Plie, ĝi naskos esperantistojn, sed pleje, ĝi liveras valoran novan skemon por la bezonata didaktika gramatiko de la lingvo, kiu influos kaj pensigos instruistojn, edukistojn kaj lernilo-verkistojn celantaj aĝ- kaj interes-grupojn plej diversajn.

aj (laŭdinde) forte diferencigita laŭ Torre Argentina 76, IT-00186 Roma; tel.

Ĉu ili estas ĝentilaj ?

Levu vin!

mie Bonvolu levi vin, Linda! Vi sidas sur ‘

Mia ĉapelo estas sur via seĝo.

ARPRY

PARDONU, Sandro! Mi BEDAŬRAS… e de o.

liestas „eu 120 8 e 94/4 IPR

Konciza laŭpaĝa resumo

de Ludu kun ni (1)

. Saluton . Estas. Mi. . . Mi Vi Li Si . Kiu ? . Cu? Jes Ne. .-in- knab- . Revizio, firmigo.

8-9. Kia, adjektivoj, ankaŭ. 10. Kia? — -a — -o. 11. Adjektiva kanto. 12. Prononco: kĉs ŝ gĝj 13. Parol-bobela revizio. 14-15. Kio estas tio? 16. Klasĉambraj objektoj. 17. La 18. En Sur 19. Revizio (vera-malvera?) 20. Koloroj. Kia. 21. Koloroj. Kia — -o? 22-23. Mal- 24. Resumo: ĉu? kiu? kio? kia? 25. Kiom? 1-10. Nombro-kanto. 26. Kiom? Plus kaj minus. 27. Kiom? Pluralo -oj. (1-4) 28. Kiom? Pluralo -oj (1-9) 29. Substantivaj kategorioj.

JIOQOOUJ HRON -a

30. Kiom-kia-kio: Ses ruĝaj pomoj.

31. Ni Vi Ili. -aj

32. Kanto: -a, -aj.

33. Kiom? 1 ĝis 3000. Numer-skribado. 34. Kiom da -oj?

35. Kiom da -aj -oj?

36. Multaj, malmultaj

37. Prononc-ekzercoj.

38. Revizia fraz-farado.

39-40. Posedaj pronomoj. Mia, via.. 41. La mia.

42. Ĝi. Objektoj, bestoj, kategorioj.

43. Ĝia. Ĝiaj -oj estas -aj. 44. Havas -on. 45. Kiu havas kion? 46. Nominativa leksika revizio. 47. Kion havas la homoj? Ciu havas kvin objektojn. 48. Rimaĵo pri korpo-partoj. 49-50. De por esprimi apartenon. 51. Vestaĵoj. Transformo: La -o de -o estas -a =» -o havas -an -on. 52. -o havas -an -on. (Vestaĵoj) 53. Tre Tro. Kio estas ne-normala? 54. Prononc-ekzercoj. 55. Revizia finaĵe kompletigenda rakonto. 56-57. Familio Bo. Aĝoj, kvalitoj, rilatoj 58. Aplikado de -in-, ge- 59. Lernejo.. -ist-, -ant- -in-. 60. Lernejo de lernanto: kiom? kio? 61. Modela letero ek-koresponda. 62. Amas -on. (familie). kiu, kiun, ĉiu, ĉiun. 63. Amas min, vin, lin, ŝin, ilin. 64. Kanto: Mi amas la mondon. 65. Bilda ekzerco pri la kanto. 66. Bestoj en familio Bo. Havas -ojn. 67. Demandoj pri bestoj de lernantoj. 68. Besto-familioj: vir-, -in-, -id-. 69. Pribesta dialogo. 70-71. Vidas -on. (afrikajn bestojn.) 72.. Kion vidas? (laŭ bildoj) 73. Vort-listo (celo neklara) 74-5. Faras -on. (en senco de fabrikas, preparas, trikas) 76. Faras -on el -o. (el ligno) 77-79. instruas fari -on. lernas fari -on. (origamo: japana paper-faldado) 80-81. Kion faras? (unu-ligaj verboj) Staras sidas kuŝas dormas 82-83. Flugas naĝas saltas biciklas 84 „Revizia bild-teksta parigo kaj kompletigo. 85. Sonĝas, ke… (revizio supraj verboj)

IPR 94/4 99

— pàgina 7 del PDF —

99.

100 101 102 103 104 105 106 107 108 109

. lernas -i, kapablas -i (ekzemploj) l . sama enhavo, sed ekzercoj. Levu vin ! . Ĉu vi kapablas -i? Jes/Ne.

. Sonĝas ke… (-o kapablas -i)

. Lernas -i (skribi, legi, nombri, kalkuli) . Lernas -i (desegni, kanti, muziki, gimnastiki) . Kion ili faras? Ili skribas. lli skribas -on.

. La bildo-kartoj de sinjoro Bo.

. Kion ili faras? Ili legas. (kion?)

. Letero por legi. (kun ferio-fotoj)

. Kion ili desegnas? Kion vi kapablas desegni? . La nomoj de la suno divers-lingve.

. Ludas kun -o. Revizio: ĉiuj.

Venas ludi kun. Venas lras.

. Ludas per

. Kun aŭ per. Kontrastigo.

. Manĝas -on. Manĝaĵoj. per forko ktp. . Trinkas -on. Trinkaĵoj. kun sukero ktp. . Manĝaĵoj kaj trinkaĵoj.

. Malsatas soifas deziras -i.

. Li deziras -on. Li deziras fari -on.

. Satas -on, Preferas -on.

. Firmigaj dialogoj. (kun/sen)

. Vortlistoj (celo neklara)

110-11. Klasĉambra bildo. Kion faras…?

112 113 114 115 116

. La mateno. Mi lavas min ktp. Al.

. Imperativo. sama situacio: Lavu vin!

. ordonoj. Imperativoj. Iru al… legu libron. . Malpermesoj. Negativaj ordonoj.

. Matena kanto. (-u kaj refleksivo)

117. Instigoj: Ni iru…

118. Bondeziroj kaj salutoj. (-on!)

119. Bondezira kanto.

120. Gentilaj kaj malĝentilaj formoj.

121. Sama: bonvolu -i.

122. Literoj — vortoj — frazoj

123. Leksiko kaj prononca revizio

124. Faru vortojn el la literoj.

125. Revizio de substantivoj.

126. Asigno de substantivoj al kategorioj. 127. Resumo de adjektivoj.

128. Radikoj uzeblaj substantiv kaj adjektive .

10 e 94/4 IPR

vi

Bonvolu levi vin !

Venu kun ni !

V

[1] [Sedek Hunu]

[ dudek | du | tridek H unu | tridek [41|kvardekH kvar kvardek [6] E 2 | | [Fre ML. Zl

EEE

[o] ]pe]

129.

Resumo kaj klarigo de de pluraloj: -aj -oj

130. Resumo de verboj. -as.

131. Skribu en via lingvo! Bazaj verb-konjugacioj. 132. Radikoj uzeblaj substantive kaj verbe.

133. Telefona konversacio. 134. Resumo de infinitivaj verboj.

135. Resumo de imperativo. (kanto: London’ brulas) 136. Resumo de verbo-finaĵoj: -as, -i, -u.

137. Pliaj uzoj por -in- kaj ge- 138. Pliaj uzoj de -id- kaj mal- 139. Enkonduko de la sufikso -il

140- 41. Kunmetitaj vortoj: telefon-libro ktp.

142. Fraz-konstruado kun estas kaj unu-ligaj verboj. „ Fraz-konstruado kun havas kaj Kion faras?

„ Kion ŝatas fari -o? (krucenigmaj respondoj)

143 144 145 146 147 148 149

150

Kiu

. Bildaj situacioj: Kion ili diras?

, Resumo de demandoj: ĉu, kio, kiu, kia, kiom, kion faras „ Ekzerco por elekti ĝustan demando-vorton. . Resumo de prepozicioj: en sur al el kun per sen de da

. Bildoj postulantaj frazojn.

„La dek lern-unuoj: Temo Unuo Paĝo

estas

havas amas faras

OLP NPOVIKRwN-l„

—

ripeto

faras kion ?

‘1£li (uj ERAS» TIe

1 14 25 39 56 74 90

102 112 122

EAS» ~u

IPR 94/4 e 11

— pàgina 8 del PDF —

Specimena kanto el «Ludu kun ni» (paĝo 32) kiu emfazas adjektivojn en singularo kaj pluralo:

MUZIKO

KANTO

Tilo estas bona knabo, la-la simpatia kaj ĝentila, la-la eleganta, la-la

diligenta, la-la

ĉiam gaja kaj kontenta, la-la

kaj ni ĉiuj estas bonaj, simpatiaj kaj ĝentilaj, elegantaj, diligentaj, ĉiam gajaj kaj kontentaj. la-la…

12 e 94/4 IPR

Tendaraj tagoj — Kajero 3

Stefan MacGill. Eldonis: ILE/UEA/HJEA, Budapeŝto, 1993. 76p. 29 cm. Ilustrita de Pavel Rak. ISBN 963 04 3957 3. Prezo: 18,00 GLD. Triona rabato ekde 3 ekzempleroj ĉe UEA, ekde 4 ĉe ILEI. Speciala prezo ĉe ILEI por la tri-kajera kompleto: 39,00 NLG. Ĉe ILEI la prezoj inkluzivas la surfacajn sendokostojn.

marsas Rarra Roar zRAar~ = ma

La tria — kaj lasta — de la serio Tendaraj tagoj estas nun havebla kaj kompletigas la memstaran kurson de Stefan MacGill por la instruado de Esperanto. Ĝi estas serio kiu kombinas amuzajn ilustraĵojn (de Pavel Rak), viglajn tekstojn kun tre klara prezento de la gramatiko. Pli grave eĉ, tra la tuta kurso troveblas subkaŝanta tem-fluo, ke Esperanto estas serioza lingvo, kun grava celo kaj kiel pruvo de tio, ĉiuj tri kajeroj estas firme radikumitaj en internacia kulturo. Ĉi tiu lasta kajero kuntiras la fadenojn kaj prezentas paĝojn de bazaj, utilaj kaj aktualaj informoj pri Esperantujo por junaj lernantoj, klarigantaj kion ili povas fari, kien ili povas iri — plulanĉantaj ilin. Ilia estonteco estas prizorgita, kiel ankaŭ la historio kaj kulturo de Esperanto kaj estas ĝojige vidi ĉi tiujn iĝi integra parto de la lingvo-studado.

Rapida rigardo informas, ke la tria libro estas multe pli dika ol la aliaj du, sed pli proksima inspektado indikas, ke ĝi ne portas signife pli da gramatiko. Gi ja posedas abundan lego-materialon konsistanta plejparte el bone konstruitaj rakontoj kiuj entenas la rilatan gramatikan punkton. Mi surpriziĝis, ke iuj el la rakontoj estas tiom longaj, kaj ke iujn paĝojn inundis teksto kaj min demandis, ĉu infan-grupoj, kunvenantaj malofte kaj mallonge, ne estus timigitaj pro tio. Tamen, miaj propraj infanoj malpruvis tion. Estante longtempe fervoraj ŝatantoj de la humursento de la aŭtoro, ili rapidis tra rakonto post rakonto kun granda plezuro.

Re-enkonduko de la ŝlosilaj roluloj komence de la libro signifas, ke ĝi facile povus funkcii kiel memstara ‘riĉiga’ libro por grupoj de plenaĝaj lernantoj aŭ simple amuza endormiga legaĵo.

Por infanoj estas la humuro kaj ilustraĵoj, kiuj uzindigas la libron. La rakontojn ili trovis amuzegaj, la bildoj sorĉaj — la kamelo iĝis plej bona amiko! La emfazo je gramatiko estas modera kaj subtila, kaj tion ili aprobis. Ili lernis kaj ekzercis nature sen vere konscii pri la subkuŝanta strukturo — tre bona metodo por lingvo-lernado.

Por mi la plej grava aspekto de la tria libro estas la interesa kaj originala maniero en kiu la ofte obskura problemo de transitivaj

IPR 94/4 e 13

— pàgina 9 del PDF —

/netransitivaj verboj estas servita en buŝ-mezuraj pecoj pretaj por engluto flanke de la lernantoj. Kiu ajn, plenkreskulo aŭ infano, kun nur nebula ideo kiun uzi kiam, povus profite kaj sendolore lerni ne erari.

La rol-ludoj, geografiaj faktoj, la ekzemploj de leteroj kaj diversaj stiloj de manskribado igas ĝin firme ‘eduk-konforma’ kaj el la vidpunkto de instruisto de granda valoro.

Mallonge — juvela libro —. Provu ĝin mem kaj konstatu.

Angela Teller, Britio Tradukita el Esperanto Teacher, Autuno 1994.

Haram Mar am Dar am Dar a Daa Dam Da = Dem

Ni konscias pri tri pliaj recenzoj aperintaj pri la tria kajero, kaj ni aperigas eltiraĵojn de ili.

Franca esperantisto (majo 1994). Skribas LM: «Tiuj komunik-stilaj lerniloj povus renovigi la ofte tedajn E-kursojn, dank’ al modernaj situacioj kaj ilustraĵoj, i.a. tre plaĉas al mi prezentado de akuzativ-uzo: la fundamenta bezono estas senti la transitivecon aŭ netransitivecon de la verboj, ĉar tiamaniere mi lernis per Cseh-metodo.»

Esperanto USA (1994/2). Skribas R. Jaderstrom: «Reaperas la diverslandaj Junaj amikoj de la unuaj du kajeroj: Adelo, Patro, Aniko, Luiĝo, Lŝtvano, Habibo, ktp. La antaŭajn aventurojn resumas por ni amiko Roĝero pere de letero al siaj gepatroj. Reaperas de la dua kajero ankaŭ Agento 0C5, aventurante en Volapukistano. … La diversajn ekzercojn oni sentas ankaŭ inundaj. Ilin sufiĉe praktikante, la lernanto pli kaj pli aŭtomate evitos erarojn kaŭzatajn interfere de aliaj lingvoj. Kiel diris mia profesoro de la rusa lingvo, parolante pri misdiroj originantaj en la menso: ‘Via lango devas protesti!'»

Kancerkliniko (apr.-jun. 1994). Skribas Ĵak LePuil: «Aĥ! Ŝatus mi aĝi inter dek- kaj dekkvarjara! Tiuj Temndaraj tagoj tutplenas de ludoj, skeĉoj, desegnoj, rakontoj, enigmoj, krucvortoj kaj eĉ fotoj. Absolute ne eblas ne trovi ion laŭ la gusto de l’plej apatia infano. Kompreneble nepre necesas trovi la taŭgan instruanton por gvidi la junulojn tra tiu labirinto … Do, instruontoj, sekvu staĝon kun ILEI por brile elturniĝi kun tiu demona lernolibro. Nur etan riproĉon: tro da materialo en paĝo; sed mi imagas, ke kulpas la eldonkosto… Kiu mecenato pretas aerumi tiun mirindan lernolibron?»

14 e 94/4 IPR

Gvidilo anglalingva por Tendaraj tagoj, kajero 1. Verkis Malcolm Jones. Eldonis: Esperanto Teachers Association. 21 x 29.7 cm, 11p. ISBN 1899391 02 9.

La enkonduko alparolas lernantojn mem por helpi ilin pli facile uzi la libron en kurso, kaj eĉ ebligi ĝian uzon por sol-studado. La prononcado estas sisteme prezentita.

Sekvas notoj por ĉiu paĝo de la lernolibro, kiuj resumas la novan materialon de la paĝo, donas gramatikajn klarigojn, foje kompletigajn vortlistojn kaj anglalingvajn tradukojn de ĉiuj ekzerc-instrukcioj. Speciale detala estas la trakto de la resumaj gramatikaj paĝoj fine de la lernolibro. (Neeblas ignori la brilan tradukon de fiŝoj, fuŝoj — fishes, botches!)

Sur unu paĝo troveblas respondoj al ĉiuj ekzercoj de la libro, ĉiuj en Esperanto. Sur la lasta paĝoj troveblas la vortlisto de la libro (la E-vortoj alfabete) sed kun anglaj ekvivalentoj aldonitaj.

Taŭga por uzo en anglalingvaj landoj, aŭ por ne-esperantistaj internaciaj renkontiĝoj, kie partoprenantoj iugrade scias la anglan, kaj kie du-lingva lernilo por la koncernato eble ne haveblas. Lasta uzo estos por pedagogoj aŭ sekciaj aktivuloj en ne-angle parolantaj landoj, sciantaj la anglan (aŭ konantaj iun kun tiu kapablo), kiuj volus traduki ĝin ĉu en Esperanton, ĉu en sian nacian lingvon. Kiu interesiĝas kontaktu Stefan MacGill (adreso p.2) kaj/aŭ Malcolm Jones (1 Regent Ave, Skipton (N. Yks.) BD23 1AZ, Britio. Mendu la libron de Esperanto-Centro, 140 Holland Park Rd, London, W11 4UF; tel. 071-727 7821. Prezo nekonata. Verŝajne havebla de UEA. ILEI provos akiri stoketon por reform-eŭropo.

ĈEMIZOJ ELADITAJ

Kiam li vidis la NIFOn, li estis…

…gladinta la pantalonojn,

…gladanta la ĉemizojn,

…gladonta la naztukojn. LCE, ,

(el ĉ.87 de TT3) [uezroxos

PANTALONOJ GLADITAJ

EMIZOJ [ NESLADITAJ

IPR 94/4 e 15

— pàgina 10 del PDF —

Paul Gubbins | Laŭĉapitra resumo de Kunvojaĝu

p. La unua linio prezentas resumon de la trovebla dialogo de la ĉapitro L = Legaĵo G = Gramatiko

Ĉ. 1: Nova sekretario, Klara, eklaboras en vojaĝ-oficejo en Britio. L: Skizo pri la familio Braŭn — s-ro Braŭn estras la oficejon. G: Kio, kie, kiel demandoj. -o, -a, -e, -as. Sufikso -in. Ĉ. 2: La panjo de Klara telefonas por ekscii, ĉu Klara dungiĝis. | L: Skizo pri la familio de Klara. | G: -oj -aj, -is, -os. Afiskoj mal- ge-, -ĉj, -nj. Kial, Ĉu. Ĉ 3: Klara renkontiĝas kun Rikardo Braŭn, la filo de la estro. | L: Paĝo el la taglibro de Klara pri vizito al kinejo. | G: Kiu, Kia, tie, tien. Pronomoj, Sufikso -ej. | Ĉ 4: Klara skribas leteron por starigi kontakton kun japana kliento. L: La teksto de la verkita letero, proponante vojaĝojn tra Britio. G: -i, -u. Kiam, tiam, iom. -uj. Ĉ 5: Iu petas al Rikardo surstrate navigajn informojn.

L niom aĝa L: Horaro de enurba aŭtobuso, pri kiu oni demandu.

lundio : G: lokaj adjektoj. kiom, ĉiu. -ul, -ind, -on, -e.

auĥss Tireho CĈ 6: Rikardo petas al Klara bel-tajpi lian labor-petan viv-resumon. lka ;kun L: La viv-resumo. Rikardo ĵus finstudis en politeknika lernejo.

I G: finaĵo -n. tia. Ĉ 7: Telefona konversacio inter Klara kaj s-roj Braŭn kaj Soŝimoto. | L: Reklamilo de dom-vendisto pri bela domo, kun dom-plano. AP MIO). prp ao G: -ojn, -ajn. tiu. -em, -ebl. la alfabeto. 25 =. Jn, ~aj » ben E | CĈ 8: Klara rezervas hotel-ĉambron por s-ro Braŭn en Tokio.

= L: Letero, kiu ŝanĝas la datojn de la telefona mendo. Bo E mj E DISTU DIO ILEI G: por – infinitivo. tio. -eg, -et, -ist, -il. ik komenco kun Ĉ 9: La familio Braŭn vizitas la drinkejon «Verda Stelo». klarigoj en Esperanto, ekzemploj kaj abundegaj ekzercoj. Ĉiu ĉapitro = = ie Fa riea pd mendaran de manĝaĵoj, komenciĝas per sogo ; Kimaroj kaj ekzercoj pri la nova enhavo, legaĵo Ĉ 10: S-ro Braŭn registriĝas en la flug-haveno la flugo malfruas pri ligita temo, skribaj taskoj (formulu telegramon, verku leteron k.s.), 7 L: Flug-kompania demandilo pri klienta kontenteco 7 kaj dialogaj kaj rol-ludaj situacioj. Mapoj kaj reklam-tekstoj variigas la G: Re ĉvaj ; ronomoj: kiu, kio, kiuj, kiujn, ktp. -u olio «su pisikan asp ekto rani rendua ae EGIstullo (mp. 213, TT,S6100 Ĉ 11: S-ro B alvenas laca al la hotelo; la mendita ĉambro ne haveblas Pisa, Italio), aŭ aliaj libroservoj. Prezo: 30 NLG. ILEI havas stoketon por f.» Post EROPRECSON.” 4 el dsuĉio Kaŭ perlaron de Ris de loĝantoj de reform-eŭropo. Mendu de ILEI: 900 HUF (plus sendokostoj G: = ei- E k ; Eg Ej pORGNEKO 5 NESAIGO, 120 HUF en Hungario kaj najbar-landen, 240 HUF alilanden.) Pla pij EDA I E IE,

kolore presita kovrilo. Ĝi konsistas el

16 e 94/4 IPR IPR 94/4 e 17

— pàgina 11 del PDF —

Ĉ 12: Rikardo petas laboron ĉe la muzika eldonejo. L: Aliĝilo de Brita Esperanto- Kongreso. G: por ke -u. -aĉ, -an, -er. ĉia, io, ial. Ĉ 13: S-roj B kaj S diskutas estontajn grup-vojaĝojn por japanoj. L: Prov-reklamilo pri tiuj vojaĝoj tra Britio per busetoj. G: por ke -u en nerekta propozicio. -ec, da, nenia, ĉiel, tiom. Ĉ 14: S-roj B kaj S vizitas turisman foiron en Tokio. L: Brita hotela reklamilo. G: Nerekta parolo. -op. si, sia. ties, kies, nenie. Ĉ 15: S- -roj B kaj S negocas pri la enhavo de kunlabora kontrakto. L: El la agendo de s-ro B pri hejmeniro kun haltoj en Usono. G: -iĝ, -end, -ing. neniam. Ĉ 16: La familio telefonas al s-ro B en Usono. Rikardo dungiĝis. L: La akcepta letero, kiun Rikardo ricevis de la muzik-eldonejo. G: -ig, -um, -obl. tial, iel. Ĉ 17: S-ro B venas hejmen. S-ino B rakontas pri publika kunsido pri plano konstrui apud-maran aŭto-ŝoseon tra la urbo. L: Protest-afiŝo pri tiu plano de partio, kiun fondis s-ino B. G: bo-, eks. ĉie. Ĉ 18: S-ro B malsanas kaj ĝeniĝas pro nefarita laboro. Oni flegas lin. L: La televida programo, kiun rigardu malsanulo. G: Estas — -inta, -anta, -onta. -into, -anto, -onto. -inte, -ante, – onte. ek- -id.. ĉies. Ĉ 19: Kolera hotel-posedanto atakas la vojaĝ-oficejon pro la kontraŭstaro de s-ino B al la la ŝosea projekto. L: Akcepta letero de s-ro Soŝimoto pri la grup-vojaĝoj. G: Estas — -ita, -ata, -ota, -ito, -ato, -oto, -ite, -ate, -ote. Ĉ. 20: S-ro B proponas al s-ro S, ke li vizitu la Britan Esperanto- Kongreson kaj prelegu tie. Klara petas salajro-altigon. L: La propona letero al s-ro Soŝimoto. ; G: Estis/as/ost participoj. Tuta korelativa tabelo. Kvazaŭ -us. -ar CĈ. 21: S-ro B renkontas la japanan grupon, ili buse forlasas la flughavenon, sed iu perdis sian tekon. L: Veter-prognozo; teksto pri la Abatejo de Westminster. G: Ĉapitroj 20-25 firmigas kaj kombinas la gramatikaĵojn. Ĉ. 22: En la Esperanto-kongreso, sed kie okazos la prelego de s-ro S? L: La kongresa programo. Mendilo: ‘Koncerto kun bondeziroj.’

…ktp ĝis ĉapitro 25.

18 e 94/4 IPR

Ni ne malkaŝos la enhavon de la lastaj tri ĉapitroj, sed en la legaĵoj oni konatiĝas plurloke kun veraj tekstoj el nia E-vivo: recenzo pri sonkasedo de rok-grupo Persone, kuir-receptoj el Rusio (ambaŭ el Monato), el informilo pri Antverpeno, teksto pri acida pluvo, reklamteksto pri Fiat, parto de sociologia verko por studentoj…

EJE JEZEIEIEIE3E3E3E 36 363636363 La libron fermas konciza superrigardo de la gramatiko laŭ sub-ĉapitroj, indekso laŭ gramatikaj finaĵoj kaj konsiloj, kiel prezenti E-gramatikaĵojn pere de Esperanto mem.

EDEDEIEDEDEIEDEDEICICEIEICIEIE3

smg Fragmento el la dialogo komence de ĉapitro 16:

Anjo: Nu, por forigi aŭtojn for de la urbo oni proponas novan ŝoseon — laŭlonge de la strando!

Braŭn: Laŭlonge de la strando? Sed … tiu tute detruos la strandon kaj ruinigos la urbon kiel turisman centron!

Anjo: Guste, kara, ĝuste! Sed oni diras, ke nur apudmare

troviĝas sufiĉe da libera spaco por nova ŝoseo, sen malkonstrui domojn en aliaj partoj de la urbo.

Braŭn: Tio estas stultaĵo! Kiel reagis hotel-estroj en la urbo?

Anjo: Ho, kompreneble, ili ne deziras, ke konstruiĝu ŝoseo ĝuste sub la nazoj de gastoj. Tia ŝoseo fortimigos por ĉiam iliajn klientojn! Tial iuj organizis kunvenon ĉi-vespere en la urbodomo, por decidi, kio farendos.

Braŭn: Bone! Kaj je mia reveno nepre sciigu min, kio okazis …

Via vico (1) Ĉu vi komprenas? Respondu al la demandoj:

Dum kiom da tagoj jam restas s-ro Braŭn en Usono?

Kiaj detaloj pri la japana kontrakto ankoraŭ priparolendas? Kiam Bruaĉo informis Rikardon, ke oni dungos lin? Rikardo ‘bolas de ĝojo.’ Klarigu alivorte la frazon!

Kial Rikardo ne estas hejme?

Kion oni proponas konstrui en Sudhaveno-sur-Maro?

DAPLPPEM-=-oNHN ~

IPR 94/4 e 19

— pàgina 12 del PDF —

La legajo de capitro »:

El la taglibro de Klara Plot.

Ĉi-vesperon mi estis en la Sudhavena kinejo kun Rikardo Braŭn (la filo de la direktoro!) kaj liaj geamikoj. Li estas tre afabla, kaj mi estis tre danka pro la invito. Liaj geamikoj estas nun miaj.. kiaj simpatiaj, amuzaj “personoj! :

La filmo estis nova, franca filmo pri fama dancisto, kiu bele dancis sed kiu ne plu dancas pro malsano. Kiel li plu vivas, estis la temo de la filmo. Ĝi estis tre kortuŝa.

POSE. la „filmo ni tre bone manĝis en restoracio. Mi revenis malfrue al la pensiono. Mi estis laca, sed kontenta!

Parto de la mapo en ĉapitro 5:

Lord Strato

6NGIUS OJEJ1IS JEM OUI |. O1EJ1S

Xo Promenejo

i Sudhaveno sur Maro

Recenzo pri la verko, de Renĉe Triolle, aperis en Franca esperantisto, decembro 1994, p. 217.

20 e 94/4 IPR

DWkemdilo porlibroj de ILEK Sendu al: ILEI, Facan kĉz 9/2, HU-2030 Erd, Hungario.

Titolo NLG SEK HUF Kvanto Sumo Tendaraj tagoj 1 (1-4 ekz., po 12 50 110 -— Tendaraj tagoj 1 (5-14 ekz., po 8 35 100 ——— Tendaraj tagoj 1 (ekde 15 ekz. po 6 28 Q — Tendaraj tagoj 2 (1-4 ekz., po 15 60 140 ——— Tendaraj tagoj 2 (5-14 ekz., po 10 40 120 ———— Tendaraj tagoj 2 (ekde 15 ekz, po 9 358 110 —

Tendaraj tagoj 3 (1-3 ekz., po 16 50 10: ——

Tendaraj tagoj 3 (4-1l ekz,po = 111 35 10: —— —

Tendaraj tagoj 3 (ekde 12 ekz, po 1074 28 9: — TT kompleto (1-3 ekz., po 39 160 420 —— TT kompleto (4-11 ekz., po 29 120 400 ——— TT kompleto (ekde 12 ekz 2 100 380 — Kunvojaĝu (30 NLG) Mendu ĉe UEA 900 —— (Gubbins) aŭ Edistudio Teorio kaj prkatiko (l aŭZekz.) 24 96 600 —— de lingvo-instruado (ekde 3ekz.) 18 15 S50 ——— (Szanser)

Bv. antaŭpagi la mendojn, ĉu al la konto i/ek-a ĉe UEA en guldenoj, ĉu al la kasisto de ILEI en svedaj kronoj (adr. kaj kontonumero, kvara kovrilpaĝo). Bv. sendi al Budapeŝto pagopruvilon kun ĉi tiu subskribita mendilo

La prezoj en NLG kaj SEK inkluzivas la surfacajn sendokostojn. La prezoj en HUF estas nur por loĝantoj de reform-eŭropo kaj ne inkluzivas sendokostojn. Libroj aĉeteblas surloke ĉe HEA aŭ en ‘Esperejo’. Por poŝta sendo en Hungario aŭ al najbaraj landoj aldonu por ĉiu libro 120 HUF, kaj al aliaj landoj 240 HUF. Pagu al Bp. forinte, per konverteblaj valutoj aŭ irpk.

ILEI dumtempe, (ĝis la 30a de septembro 1995) ofertas specialajn rabatojn, pro la proksimiĝo de la nova lerneja jaro, por TTI (kvante), TT3 kaj kompletoj ajnkvante. Ĉi tiuj rabatoj validas nur ĉe ILEI; ĉe la libroservo de UEA normalaj prezoj validas, kaj tiuj ne inkluzivas la sendokostojn.

| X Do, kaptu la okazon nun! Skribu viajn nomon kaj adreson dorse!!!!-)

IPR 94/4 e 21

— pàgina 13 del PDF —

a Juna amiko havas la sekvajn temojn por la cetero de 1995: Juna QO 95/2: Manĝi kaj trinki … tion, tion kaj tion.

~ O 95/3: Instrui kaj lerni … kion, kial kaj kiel. MIMIKO

O 95/4: Kion ŝanĝi, kion konservi en nia mondo?

Same en 1996 la kvar numeroj havos verbajn temojn — legantoj rajtas jam

ekde nun proponi kiujn verbojn ni elektu. Promeso verki ion pri viaj proponataj verboj signife helpos al ili gajni!

La abonprezoj por JA certe devos altiĝi en 1996; tra tri jaroj la guldena prezo restis senŝanĝa, dum niaj kostoj pli ol duobliĝis. Ni cerbumas, ĉu anonci modestan altigon (ĉ. 1094) kun senŝanĝa amplekso, ĉu altigi ĉ. 2099 kaj aldoni 4 paĝojn ekskluzive kun pli simplaj kaj mallongaj eroj specife por komencantoj. Kion vi opinias; ĉu 32- aŭ 36-paĝajn numerojn vi preferos? Ĝis julio ni devos decidi kaj anonci la abonprezojn por 1996.

Sed bona novaĵo. Se vi mendos kaj pagos frue por 1996 (ĝis 30 sept. 95) vi rajtas pagi laŭ la tarifo por 1995 (v. sube kaj pli detale en JA 94/3). Ĝis tiu sama limdato ILEI ofertas 18-monatan abonon (95/3, 95/4 kaj la tuta 1996), por koincidi kun la nova lerneja jaro en la norda hemisfero: simple obligu la jarabonon per 1,5. Ekzemple: 16 NLG x 1,5 = 24 NLG.

Perantoj en ĉ 30 landoj akceptas abonojn en naciaj valutoj, variigitaj laŭ pagipovo. Vd. JA 94/3. Ili akceptos ĝis sept. abonojn 95, 96 kaj por 18 monatoj laŭ la nuna tarifo. La abonservo de UEA ne peros la 18-monatan oferton kaj akceptas nur plentarifajn abonojn (16 NLG) por kalendaraj jaroj.

KVANTO NLG SEK HUF! HUF? Pagoj cn HUF nur

1 ekz. 16 60 300 400 por reform-eŭropo. 2-4 ekz 12 50 280 = 350 1=najbaroj de Hung. 5-21 ekz. 10 40 240 300 2=aliaj landoj.

pli ol 22 ekz 8 33 200 250 Irpk=70 HUF=INLG

Mi mendas ekz. por [) 1995 [] 1996 Dl 6 numeroj ekde 95/3.

Mi mendis LI librojn dorsflanke, 0) revuon Juna amiko supre. Mi pagisal QO Milek-a ĉe UEA U juna-l ĉe UEA QO la ILEI-kasisto QO Hungario 0 JA peranto:

la SuMON deis oon, kaj aldonas pruvilon.

NOMO ma sp mm A a ako, ———————————MbMHi(IITITTTTT Subskribo: ….ali IRI ((McH„„AHA. Dato

22 e 94/4 IPR »Ŝ

IDWazi prolksimigas

«La unua intergeneracia KURSO DE ESPERANTO sur vid-bendo baldaŭ estos preta. Ĝi estas profesi-nivela instru-rnaterialo por infanoj, junuloj kaj… plen-aĝuloj. Temas pri adapto al Esperanto de BBC-filmoj Muzzy in Gondoland kaj Muzzy comes back».La 12-parta bendo estos preta en 1995 — la jaro de la 100-a naskiĝdatreveno de Andreo CSEH, kiu revis pri instrumaterialo por infanoj, sed dum sia vivo ne sukcesis realigi ĝin.» MvdH

Mendoj atingis 1300, inkl. 150 de JEI kun granda apogo de Fondaĵo Carson. Ĉiu antaŭmendinto ricevis numeron. Eblas ankoraŭ mendi. Eblas antaŭ-pagi, sed tio nun ne necesas. NEPRE MENDU por esti certa ricevi la bendon! Pro altaj kostoj kaj manko de spaco por konservi grandan stokon, IEI produktos NUR TIOM da ekzempleroj, kiom estas menditaj! Novaj mendoj (po NLG 180 = NLG 18 por registritaj sendkostoj) devas atingi la sidejon de IEI kiel eble plej baldaŭ, ĉar junie komenciĝos la produktado. Ne forgesu signi sur via mendo kiun bendo-sistemon vi bezonos, PAL aŭ NTSC! | |

La bendon oni certe montros en la UK en Tampereo, sed tiam jam malfruos ĝin mendi. Multaj ekzempleroj de la 10-minuta prov-bendo cirkulas; kiu ankoraŭ ne mendis provu spekti tiun bendon por konvinkiĝi!

«Laŭ lastaj informoj, la scenaro estas en Varsovio findecidita kaj la dubliga studio rezervita por la 2a de majo. Sekve mi nun (14a majo) atendas ricevi la definitive uzitan scenaron (aŭ eĉ bendon mem!) por povi eklabori pri la fina formo de la akompana(j) lernolibro(j) kaj gvidiloj.» smg

«Mi esperas ke MAZI gastos ofte en IPR, kun opinioj, ideoj, konsiloj ktp. Por ke ili havu influon al prilaborata aldona instru-materialo bv. sendi ilin al la adreso de IEI (adr. dors-kovrile). Gi fariĝu nia komuna laboro. Pli bone nun

ibui oste kritiki.» | ii mr jam pripensi la eblojn aldoni al la bendo nacilingvajn flug-foliojn kun koncizaj informoj pri la gramatiko kaj utiligado de Esperanto. Tiaj flugfolioj jam ekzistas en kelkaj lingvoj, ekz.: us

1) pola: Esperanto tylko tyle? (E-to nur tiom ‘)

2) nederlanda: E-to in een oogopslag (E-to en unu okulfrapo),

3) germana: E-to auf Einen Blick (tradukita hispanen) N Ni aldonu raciajn argumentojn KIAL oni lernu E-ton kaj E-nacilingvan ŝlosilon. Se en iu lando oni ne havas tiajn inform-materialojn estas nun tempo prilabori ilin por tiel pere de Mazi varbi novajn adeptojn. La bendo estu ne nur instruilo, sed ankaŭ varbilo kaj pruvo ke E-to estas lingvo kiel la aliaj (eble eĉ

ii o sia interna ideo).» pIi egeco: p Mila v.d.Horst,Den Haag

IPR 94/4 e 23

— pàgina 14 del PDF —

Mil unuaj vortoj en Esperanto de Heather Amery, ilustris Stephen Cartwright, eldonis Brita Esperanto-Asocio, kun Usborne: 8.50 britaj pundoj – sendokosto

Tiu estas unu el serio da libroj de «Unuaj Mil Vortoj» en gamo da lingvoj. Unue mi renkontis la grekan varianton, kiam miaj nepoj (kiuj havas grekan patrinon) montris ĝin al mi. Ili videble trovis ĝin alloga kaj instruriĉa.

La formato por la plej granda parto de la libro estas du-paĝa bildo de ĉiutaga sceno, amuze desegnita kun multaj detaloj, kaj ĉirkaŭ la rando de la ĉefa bildo troviĝas individuaj bildetoj kun la koncerna vorto apude. Sekvas paĝoj pri temoj ne taŭgaj por tiu stilo, kun serio de individuaj ilustraĵoj, kaj finfine paĝo da vortoj sen ilustraĵoj kaj indekso de ĉiuj ilustritaj vortoj.

Multjara instruistino en unuagrada lernejo plendis ke estas tro da flavo en la bildoj. La formato ne taŭgas por multaj el la plej uzataj kaj gravaj vortoj. Pri kelkaj el la bildoj oni eble dirus ke ili montras tro da malbonkondutaj infanoj. Tamen, tiuj estas ĉikanaj kritikoj kaj nur ete malplibonigas altvaloran novan ilon de Esperanto-instruado, je ĉiuj niveloj; krom ke adoleskanoj eble sentus rankoron pri libro kiu notinde celas kaj koncernas pli junan aĝgrupon, dum plenkreskuloj pli senĝene agnoskos sian infanecon. Eĉ sperta parolanto eble ne tuj konos ĉiujn vortojn, ekzemple: franĝbalailo, ampolo, lesivo, pato kaj tolaĵ-lavilo.

Ĉiuj el tiuj venis de la dupaĝa bildo «La kuirejo», kiu montras kuirejon en stato de ĥaoso, kiu amuzas en bildo, sed eble ne en vera vivo, malgraŭ ke multaj kuirejoj aspektas same kelkfoje: la kato puŝas ladan ujon da pizoj de sur alta breto, kaserolo super-bolas, kukoj falas sur plankon, patro provas lavi potojn, infano havas kaserolon sur la kapo, dum patrino rifuĝas ĉe lavlinio en ĝardeno; ĝi estas bildo kiu invitas eĉ postulas multe da studo.

Scivolema infano eble sorbiĝos en ĝi dum longa periodo kaj tiel gajnos vortprovizon. En la klasĉambro ĝi estos mirinda stimulilo por konversacio kaj povos esti centro por skribado kaj tema laboro. Por plenkreskuloj la libro estos bonega helpilo por pligrandigi ĉiutagan vortprovizon. Laŭ mi ni devas esti sur la breto de ĉiu, kiu konas aŭ lernas Esperanton, kaj por instruisto aro estas bezonata. Krom lernolibro ĝi povos esti la plej utila instruilo.

Arnold Pitt, Britio. 24 e 94/4 IPR

porkoj fruktoĝardeno

Enhavo de Mil unuaj vortoj a, ui

4 La hejmo f LU

6 La kulrejo , bovinejo

8 La ĝardeno FASO 10 La metiejo » d =— sj 12 La strato » vii Lu 14 La ludil-butiko » e Ĉi 16 La parko = ĵ anasidoj 18 La besto-ĝardeno | | ĵetas, 43 20 La stacidomo/flughaveno/benzinstacio ” jetkubo, 14 22 La kamparo » jonglisto, 55 24 La farmbieno » ĵudo, 51 koko

28 Ĉe la lernejo “ (E-alfabeto mure) 30 Ĉe la hospitalo ”

32 La festo ”

34 La butiko“

36 Manĝaĵoj kaj trinkaĵoj

Ĵĵ lo, 5 » 26 La marbordo “ sein Ted.

38 Mi (korpo-partoj, vestaĵoj) Li

40 Okupoj. La familio. Nu

42 Agoj (pronomoj kaj verboj — ĉiuj kabano, 22 „AM, ŝafhundo netransitivaj aŭ refleksivaj) i kafejo, 12 ŝafisto

44 Malaj vortoj (adjektivoj kaj prepozicioj) ardaj

46 Fantaziaj vortoj (el fabeloj kaj rakontoj) kajo, LA

48 Hejmbestoj kajto, 16 j :

49 La vetero. La sezonoj. meleagroj

50 Sportoj |

52 Koloroj. Formoj. Numeroj.

54 La foiro. La cirko. aŭ E

56. Vortoj sen bildoj (ĉ. 1 MS iaj

57. Alfabeta vort-listo kun paĝindikoj. birdtimigilo

“ Tiuj paĝduoj prezentas grandan bildon kun rande la unuopaj nomitaj objektoj, tiel ke juna leganto ĝuos nomi la randajn objektojn kaj tiun objekton serĉi en la granda bildo. En la plimulto el tiuj bildoj lerte kaŝas sin ie flava anaseto, kun oni povas serĉi.

IPR 94/4 e 25

— pàgina 15 del PDF —

Recenzo: Teorio kaj praktiko de lingvo-instruado. Aŭtoro: Irena Szanser. Eldonis: Internacia Ligo de Esperantistaj instruistoj, Budapeŝto 1992, 170 p. 22 cm. Firme bindita. Ilus. Prezo: 24 NLG. Triona rabato ekde tri ekzempleroj ĉe ILEI.

La aŭtorino estas eŭropkonata preleganto pri metodikaj demandoj de la Esperanto-instruado. En tiu ĉi libro ŝi prezentas la ĉefajn problemojn de la Esperanto-instruado el la vidpunkto de la ĝenerala fremdlingvopedagogio, tio signifas, ke ŝi esploras ne nur la relative limigitajn sferojn de la pura metodo-aplikado, sed ankaŭ la edukrilatajn taskojn de pedagogo. La bazaj ĉapitroj de la libro okupiĝas pri jenaj temoj:

0 Ĝenerala lingvistika kaj metodologia enkonduko. 9 Glotodidaktikaj kaj specifaj aspektoj de Esperanto-instruado. 9 Elektitaj problemoj de psikologio.

En la unua ĉapitro (pp. 4-40 ) oni trovas liston de faktoroj, kiuj influas la elekton de konvena metodo laŭ la instru- kaj lernceloj, krome estas difinitaj kelkaj ofte uzataj faknocioj (ekz. indukta kaj dedukta procedoj). Sekvas trarigardo de psikologiaj kaj lingvistikaj konceptoj rilate al ilia efiko sur la praktikon de fremdlingvo-instruado (ekz. behaviorismo, strukturismo) kaj klarigo de bazaj metodologiaj konvinkoj de elstaraj lingvopedagogoj resp. metodikistoj (ekz. Komensky, Palmer). La multaj skoloj sur tiu ĉi tereno en skemeca formo estas komparataj. Aparta atento estas dediĉata al la rolo de la gramatiko en la instruado de fremdaj lingvoj dum la pasintaj jardekoj, eĉ jarcentoj.

La dua ĉapitro ( pp.41-126 ) analizas la postulendan preparlaboron de instruanto por garantii difinitan sukceson en la akiro (ofte streĉa, sed pro tio ankaŭ kelkfoje amuza) de komunikativa kaj lingvistika kompetenteco flanke de la gelernantoj (almenaŭ de la plej granda parto de ili). Detala postularo pri la sinpreparo de la instruonto al ĉiu leciono kaj modela horskizo liveras sufiĉe da sugestoj, por ke oni ne tro supraĵe rilatu al la «interna ideo» de la fremdlingvo-istruado (kiu ja estas pli ol nura perado de komunikativaj kapabloj kaj prilingvaj scioj). Aparte utilaj por instruantoj-neprofesiuloj estas la konsiloj de la aŭtorino koncerne:

O regulan konsideron de fremdlingvaj kantoj por enkonduki aŭ plifirmigi leksikan materialon resp. gramatikaĵojn;

26 e 94/4 IPR

QO kreadon de versaĵoj por eviti eblan konfuziĝon (ekz. je la transitiveco aŭ netransitiveco de verboj);

O analizon kaj iom-post-ioman minimigon de lingvaj eraraj (ekz. se ekzistas la danĝero de enlingva aŭ de interlingva interfero:

Ilustre, la germana vorto Fleisch egalas al la Esperanto-vortoj viando kaj karno; por germanlingvanoj kiel paronimoj estas rigardeblaj la vortoj provi kaj pruvi, ĉar ekzistas en la germana lingvo proben kaj priifen, sed en la senco de ausprobieren estas aplikebla nur la vorto provi).

Sur la paĝoj 111-120 estas pritraktataj la diversaj ekzercotipoj cele de progresigo de la lernantaro ekde pura imitado tra duonproduktiva kaj poste ĝis (dezirata) produktiva apliko de la lingvaĵoj kaj de la koncernaj regulecoj. Apartan atenton la aŭtorino dediĉas al la t.n. mediatoroj (p.121-126),. kiuj prezentas en skemeca formo la ĉefajn respektendaĵojn, konsiderendaĵojn surkampe de la morfologio, vortfarado kaj sintakso. Pere de la mediatoroj eblas pliprofundigi la enmemorigadon de la plej gravaj preskriboj en la aplikado de la lingvo Esperanto.

En la tria ĉapitro (pp.127-158) estas traktataj psikologiaj nocioj, faktoj, konstatoj kaj observoj, por helpi al la instruanto klarigi al si difnitajn, nur ŝajne ne tuj klarigeblajn kondutvariantojn de lernantoj (granda atento, profunda kompreno, perfekta memorado unuflanke; subita laciĝo, persista kontraŭstaro, poreterna frustracio aliflanke).La plej malfacila tasko de profesiaj instruistoj en ĝeneralklerigaj lernejoj ja estas ne nur utiligi jam ekzistantan inklinon de la gelernantoj al intensiva okupigo pri fremdaj lingvoj, sed ankaŭ (eĉ prefere) veki la emon mense labori kaj fariĝi preta al memedukado kaj plulernado dum la postlerneja memstareco. Pro tio necesas, ke la instruanto lernu prijuĝi sin mem, lernu observi sian propran konduton kaj instrumanieron, por eble doni al la sekva generacio subkonscie imitindan ekzemplon (ekz. koncerne modestecon, helpemon, ĝentilecon, strebadon al mensa fleksebleco kaj

plikvalifikiĝo).

Resume: La verko de I. Szanser estas por instruantoj de Esperanto tre taŭga kaj utila enkondukilo en bazajn sciojn pri la metodologio de la instruado de fremdaj lingvoj. Por partoprenantoj de «metodikaj seminarioj» ĝi estas rekomendinda kaj bezonata » puto», el kiu oni povas ĉerpi multajn instigojn por pli detala disputado.

IPR 94/4 e 27

— pàgina 16 del PDF —

Profesiaj fremdlingvo-instruistoj sentas certan mankon koncerne striktan difinon de la nocio metodo kaj troan simpligon koncerne la prezentadon de la unuopaj «skoloj» sub la tegmento de la strukturismo.

Till Dahlenburg, Germanio

Plia recenzo, de Donald Broadribb, aperis en Esperanto sub la Suda Kruco (organo de la Aŭstralia kaj Nov-Zelanda E-Asocioj) en sept.-okt. 1994, p. 24.

Korespondu kun usonaj junuloj! «an

Instruistoj de Esperanto en publikaj usonaj elementaj lernejoj, kiuj invitas korespondadon kun siaj lernantoj:

S-ino Darlene ARCHER, 311 S. Mesquite Trail, Memphis, TX 79245 S-ino Lorraine BOUCHARD, 13727 Ella Lee Lane, Houston, TX 77077 S-ino Rarbara DUNN, 14809 Reserve Rd., Accokeek, MD 20607

S-ro Thomas GERLEMAN, 2219 Bollman Dr., 2D, Sheboygan, WI 53081 S-ino Suzette GRANGER“, 921 Chancellor, SW, Leesburg, VA 22075 S-ro Rudolf HINKE, 44 S. Wisconsin, Addison, IL 60101

S-ro Thomas KLOECKER, 3024 W. Parnell, 2, Milwaukee, WI 53221 “ S-ino Patricia KUEHNEL, 11917 Fallen Holly Ct., Great Falls, VA 22066 S-ino Adrienne LE DREE, 13100 S. Rhodes, Chicago, IL 60627

S-ino Gay LOUIS“, 1911 Bulkthorn Ln., Reston, VA 22091

S-ino Gail MARTIN“, 1103 Sharon Ct., McLean, VA 22101

S-ino Martha MOSELEY, Box 228, E. Middlebury, VT 05740

S-ino Mary K. MILLS, Box 1207, Ft. Stockton, TX 79737

S-ino Rhonda NELSON, 502 Countryside Rd., Junction City, KS 66441 S-ino Kathy RAY, 5565 Meadow Sweet Ln., Shawnee Mission, KS 66226

“ – nur part-jara instruado. Sendis mar. 1995: Kent JONES, Apartment D-6, 5048 Nth Marine Drive,

Chicago, Illinois 60640, tel: 13121 271-8673. Komisiito por klerigo, Esperanto-Ligo por Nord-Ameriko (ELNA).

28 e 94/4 IPR

OWMollonge pi mencias…

la sekvajn verkojn, kiuj ni recenzigos en estontaj numeroj:

ABC-Gramatiko de Esperanto, Christiane De Vleminck kaj Emile Van Damme. Antverpeno: FEL, 1994. 29cm. 240p. ISBN 90-71205-52-5. «Simpla, klara sed sufiĉe ampleksa gramatiko» estas la celo de la aŭtoroj: «totalan kompletecon ni tamen ne alstrebis.» Klara grafika dismeto kun tabeloj kaj diagramoj kontribuas al la celo. Prezo: 1199BEF ĉe FEL, Frankrijklei 140, BE- 2000 Antwerpen, Belgio.

Gramatika ABC-Mempraktikilo, akompana 144-paĝa kajero al la supra verko. Mult-specaj ekzercoj laŭ gramatikaj kategorioj kun referencoj al la koncernaj klarigoj en la gramatika verko.

u vi volas paroli flue? Andrzej Pettyn, Varsovio, 1994. 21cm. 18p. Konsiloj por memlernantoj surbaze de spertoj en kelkcento da E-kursoj kaj ĵurnalisma laboro en Pola Radio. Kiel memlerni sole kaj grupe. Kiel utiligi E elsendojn, son- kaj vid-bendojn, ktp. Mendebla ĉe UEA, prezo ne indikita.

Asteriks gladiatoro, Goscinny/Uderzo. Izvori: Zagrebo, 1994. Tadukis: Nedeljko Korasic. 29cm. 48p. Jen dua E-traduk de la renoma gaŭla bildstrio. Malmuziks estas kaperita, portita al Romo kaj donacita al Cezaro. Ĉu tia ofendo restos sen puno? Mendu ĉe KEU, Sveti Duh 130, HR-41000 Zagreb, Kroatio. 16,80 NLG plus 1096 por sendokostoj. Kvant-rabatoj 1796 ekde 1 3 ekz. kaj 3090 ekde 10 ekzempleroj.

Ĉu vi aŭdis, ke… la sonkasedo el Szombathely por evoluigi aŭskultkomprenon denove estas akirebla pro dua eldono.

Bibliografio kvar-paĝa «Infan-libraro de nia familio» kompilita de Judita Schiller, Blazio kaj Marta Vaha aperis en speciala sekcio dediĉita al la Jaro de la Familio en Literaturo Foiro, decembro 1994, p. 313.

Dek fabeloj, Charlotte Kohrs kaj Dorothy Kruger. La Tigro, San Diego. 29cm. 36p. ISBN 0-939057-09-3. Ilustris Alan Henderson. Fabeloj en dialoga formo, kun afiksoj elstarigitaj. Belaj ilustraĵoj. Vortlisto kun anglaj tradukoj, kvin paĝoj da esperantlingvaj ekzercoj librofine.

Denaska dulingveco, Renato Corsetti (red.) UEA: Roterdamo, 1994? 29cm. 21p. Konsiloj por gepatroj surbaze de dokumento eldonita en Aŭstralio. La verko aliras la temon per koncizaj respondoj al serio de plej kutimaj demandoj, kun fine mallonga plurlingva bibliografio pri la temo.

Vinilkosmo-kompil’ estas sonkasedo (aŭ kompakt-disko) kiu atestas la varion kaj nombron da aperintaj muzikverkoj en E tra la lastaj jaroj. Nun ili sufiĉas por kompili kaj eldoni 60-minutan antologion kun 15 titoloj, i.a. de Ĵorart kaj Nataŝa, Ĵak Ivart, Kajto, Flavio Fonseca, La Mevo, Solo, Amplifiki, Persone… Mendu ĉe UEA aŭ Eurokka, E-Rok-Asocio, F-31450 Donneville,

IPR 94/4 e 29

— pàgina 17 del PDF —

Francio. KD: 120FRF; 39NLG; 24 irpk. Son-kasedo: 70 FRF; 23 NLG; 14 irpk plus sendokostoj.

ABC de Esperanto, Ionel Onet. Eldonejo Bero, 1994. 2lcm. 16p. Ilus. Ruman-lingva informilo pri la monda lingvo-problemo, argumentoj kontraŭ uzo de la angla, rusa kaj latina kiel mond-lingvo, kaj argumentado por Esperanto: strukturo, uzebloj kaj ruman-lingva bibliografio. 1 NLG.

Mondiaal, Ton Verwoerd, Heemskerk, 1994. 29cm. 36-paĝa. Nederlandlingva komencanta kurso por infanoj, kun fotoj de la propra klaso. Abunde ilustrita. Aparta kajero donas konsilojn en Esperanto por instruistoj. Kasedo donas proponc-ekzercojn kaj kantojn el San Diego, kiuj estas plektitaj en la kurson. Mendebla ĉe UEA, prezo ne indikita. |

Unuminutaj noveloj, Istvan Orkeny (1912-1979). Eldonejo Bero 1994. 21 cm. 120p. Satiraj, amuzaj, frapaj noveletoj de renoma hungara verkisto, elektitaj de Istvan Ertl, tradukitaj tra la jaroj de deko da hungaraj esp-istoj. Pro la koncizeco, uzeblaj en kurso por progresantoj kiel materialon por ekzerci legan komprenon. 9.25 USD (inkl. sendokostojn) ĉe Eldonejo Bero, P.O. Box 13492, Berkeley CA 94712 Usono.

Confronting War (Alfronti Militon), Ronald J. Glossop. McFarland: Jefferson/London, 1994. Tria eldono. 23cm. 435p. Firme bindita. Esploro pri la plej prema problemo de la homaro. Zorge verkita, bone strukturita anglalingva verko por unuavice altlernejanoj pri la kaŭzoj, ecoj kaj efikoj de milito, kune kun serio de strategioj por konstrui pacon. Ekzistas ebleco eldoni koncizigitan Esperant-lingvan version de ĉi tiu verko. Kiu kompetentas pri la temo kaj la angla kaj emus kunlabori en tradukado, kontaktu la aŭtoron (adreso sur la dua kovril-paĝo.)

Guste dum mi finverkas ĉi tiun lastan rubrikon, de poŝtisto alvenis…

Comprehensive English-Esperanto Dictionary, Peter Benson. ELNA 1995. 21cm. 607p. Ampleksa angla-Esperanta vortaro. Kun taŭgaj enkondukaj klarigoj, kaj skizo pri la esperanta gramatiko. Trafoliumo elstarigas du gravaĵojn: klopodoj post kapvorto doni multajn anglajn idiomojn kun adekvataj tradukoj; post ĉiu E-verbo staras indiko ĉu ĝi estas transitiva aŭ ne. Prezo ne indikita, petu de UEA aŭ ELNA, P.O. Box 1129, El Cerrito, CA 94530, Usono.

kompilis smg fl OMaOMa/ GM OM OM oMrroMar9Marom Bonvolu sendi al la nova redaktoro de JPR kopiojn de recenzoj aperintaj pri lerniloj kaj pedagogiaj verkoj, ĉu por citado, ĉu por menciado. Landaj sekcioj bv. sendi siajn bultenojn al la redakcio kaj de JPR kaj Juna amiko. Se tiuj redakcioj ricevos du

ekzemplerojn de novaj lerniloj aŭ edukaj verkoj, ili recenzigos ilin.

fla OMssOoMar OM OM oMasrOMa OMaOoMaz~omM

30 e 94/4 IPR

= «aD Por IPR kun pli vasta horizonto Tia, bolokolo

Estas pli ol evidente ke en la lastaj jaroj konsiderinde ŝanĝiĝis la cirkonstancoj en la mondo. Sen eksterordinara kapablo oni povas deklari ke nuntempe pri valoro, pli ol antaŭe, decidas la praktika utilo.

Praktika utiligo postulas kiel antaŭkondiĉon: malfermitecon, senperan kontakton kun la reala mondo, kiun ni celas parte modifi laŭ propraj kriterioj kaj konceptoj. Kiel rilatas la supraj konstatoj nian revuon? IPR celas nuntempe la membraron internan, la pedagogojn-esperantistojn, kie la akcento falas sur la duan elementon de la kunmeto.

En nunaj cirkonstancoj moderna revuo, kiu volas sin finance vivteni unuflanke, kaj plenumi sian destinon aliflanke, t.e. konvinki fakulojn en pluraj landoj pri la praktika valoro de Esperanto, tia revuo devas konstante moderniĝi penante konservi kompreneble, ĉiujn pozitivajn atingojn kaj tradiciojn.

Por proksimiĝi al la realigo de tio mi proponas modifi la strukturon de la revuo. Se ni deziras altiri la atenton de eksteruloj, ni devas aperigi artikolojn kun komune interesa enhavo. Mi konscias ke ni ne estas ankoraŭ sufiĉe fortaj por produkti tian revuon. Sed, feliĉe, ni ne bezonas malĝoji pri tio. De longa tempo ni ripetadas, ke Esperanto volas servi inter diverslingvaj popoloj malfacile sin komprenantaj. Nia tasko konsistos en tio, ke aktivuloj de ILEI el multaj lingvolandoj informu la redakcion pri la plej novaj pedagogiaj, metodologiaj artikoloj, kiuj povas esperi apartan intereson eksterlandan. Se krom niaj propraj, internaj problemoj la revuo donus vastan bildon pri aktualaj eventoj en la tuta mondo, kreskus la aŭtoritato de la periodaĵo kaj baldaŭ ĝi trovus, espereble, pli da abonantoj. La ĝisnuna legantaro nenion perdus, eĉ gajnus, ĉar vastiĝus ja ĝia spirita horizonto.

Laŭ tiu ĉi, skize prezentita koncepto, Esperanto estus en la servo de niaj membroj kaj en tiu de ĉiuj pedagogoj, potencialaj sekvantoj de la nunaj pioniroj. Tre povas esti, ke pasus jaroj sen okulfrapa sukceso, tamen ni ĉerpus forton el la konscio mem, ke ni plenumas taskon utilan kaj por ni kaj por niaj kolegoj alilingvaj.

Mi tre scivolas, kiel vi opinias pri la esenco de mia propono. Estus tre utile, se multaj malkaŝus siajn pensojn por kaj kontraŭ.

Geza Kurucz, Hungario

IPR 94/4 e 31

— pàgina 18 del PDF —

Lokoj restas en la gimnazio de ILEI., okazonta samtempe kun la ILEI- – konferenco en Ovik, Finnlando, 29 jul-4aŭg 95. Aliĝoj de 13-16-jaraj junuloj bonvenaj. Rabatitaj kotizoj. Skribu tuj al s-ro Barcsay Zs., Bem rakpart 25B, H-1101 Budapest por informoj.

Moderprezan agrablan apudmaran restadon ofertas de ILEI-konferenco. Eblas ankoraŭ aliĝi. Vidu la informilon/aliĝilon en IPR 94/3. Ĝis revido en Ovik!

IPR 95/1 iris al ĉiuj membroj el 1994. Sed nur membroj por 1995 ricevos numeron 95/2, nun aktive preparata.

Ekzamenojn de ILEI/UEA provis 88 kandidatoj en 12 sesioj en 1995. Pro komputilkaraktrara malkongruo la liverita protokolo kaj ankaŭ kalendaro devos transiri

al n-ro 95/2, same kiel

pluraj aliaj eroj, ekz. pri stipendioj el Svedio, Atiljo

en Afriko, Litova E-centro, rusa pedagogia laborplano, fremdlingva politiko en lernejoj de la EU… ktp. ktp…

Li neniel apudsidul Li estas dumviva neleganto

de EVENTOJ

La PLEJ OFTA, kaj unu el la plej interesaj..

EVENTOJ Petu senpagan provekzempleron: pk. 87. H-1675 Budapest, Hungario

Anonceto

Telefonkartojn, ĉefe uzitajn, el la tuta mondo kolektas: Vlada HASALA, poŝtkesto 34, CZ-696 62 STRAZNICE, Ĉeĥio; tel. (fakso) reg.: (11 42) 631 2079. La anonceto konstante validas. Al ĉiu mi respondos..

– £ŭropa Poezio en Esperanto

= nova literatura organo. Eldonas: Hungaria Esperanto-Asocio Andrassy ut 27, HU-1061 Budapest.

“Bv. peti prov-ekzempleron per tri internaciaj respond-kuponoj.

La ĵurnalisma faka asocio TEĴA enketis en 1994 inter siaj membroj pri la plej bonaj E- gazetoj. En la kategorio fakaj revuoj, la du gazetoj menciitaj estis Juna amiko kaj Internacia Pedagogia Revuo. Nur ses revuoj entute ricevis de iu respondinto maksimumajn poentojn, kaj /PR troviĝis inter tiuj.

32 e 94/4 IPR

La neceso trovi novan redaktoron por IPR instigis nin pli klare difini celaron por ĝi. La komisiito pri eldonado formulis propon-tekston, neniu estrarano trovis kialon ŝanĝi ion en ĝi kaj la nova redaktoro volonte akceptas ĝin — lia propra skribita imago por la revuo plurloke ehis punktojn el la sekva teksto, kiu estas nun malfermita al ĝenerala diskuto:

Celaro por Internacia Pedagogia Revuo

IPR estas la oficiala organo de ILEI kaj aperas 4-foje jare, kun normale 36-paĝaj numeroj. La redaktoro(j)n nomas kaj malnomas la Estraro de ILEI. La redaktoro(j) formas propran reton de vic-redaktoroj aŭ kunlaborantoj. La redaktoro decidas pri la enhavo kaj stilo de la revuo, respektante la Statuton de ILEI kaj ĉi tiun celaron, kiun la Estraro, membraro kaj redakcio diskutu kaj modifu laŭdezire. La revuo havas la sekvajn ĉefajn celojn:

1. Prezenti fakajn artikolojn pri: — diversaj facetoj de lingvo-instruado, motivado, kaj komunik-kapabligo — nuntempaj praktikoj, politikoj kaj evoluoj de fremd-lingva instruado — kazo-studoj de efika instruado de Esperanto aŭ aliaj fremdaj lingvoj — temoj el la Esperanta didaktika gramatiko

2. Liveri praktikajn didaktikajn helpilojn: — kopieblajn labor-foliojn pri specifaj situacioj, temoj aŭ gramatikaj punktoj. — recenzojn kaj bibliografiojn de lerniloj kaj instru-helpiloj. — dialogojn, rol-ludetojn, artikoletojn, kantojn uzeblaj en la instruado.

3. Servi la membraron: — informi pri aranĝoj por pedagogoj, precipe Esperantaj kaj de ILEI mem. — aperigi rezultojn de ILEI-enketoj pri E-instruado, kaj eble administri tiujn. — aperigi kontakt-adresojn de instruistoj dezirantaj interŝanĝi materialojn. — raporti pri sukcesaj internaciaj kontaktoj starigitaj pere de Esperanto. — raporti pri la agado de la sekcioj kaj membroj de ILEI. — raporti kaj evtle. subteni edukajn iniciatojn de aliaj movadaj instancoj. — aperigi ĉiujare la protokolon pri la internaciaj ekzamenoj de UEA/ILEI. — aperigi ĉiujare la finacan raporton de ILEI.

4. Stimuli inform-fluon inter E-instruistoj kaj la pedagogia mondo.

— Aperigi informojn (kaj rekomendi aperintajn tekstojn) pri la potencialaj kaj realaj valoroj de E, pretaj por tradukado nacilingven.

IPR 94/4 e 33

— pàgina 19 del PDF —

— Konsideri la aperigon de enhav-resumoj de ĉiu numero en kelkaj (sed kiuj?) naciaj lingvoj. — Aperigi informojn pri evoluoj kaj praktikoj en moderna lingvo-instruado.

Taskoj de la redaktoro — Apliki konsekvencan lingvo-kontrolon al ĉiuj uzataj tekstoj. — Decidi pri temoj kaj dezirindaj aŭtoroj por estontaj numeroj kaj rilati kun ili. — Liveri prespretajn paĝojn al la presejo kun kontrolado pri sekura alveno. — Liveri tuj post apero aŭtorajn ekzemplerojn al ĉiu aŭtoro aŭ kontribuinto aŭ koncernato, laŭeble kun dank-noteto.

Eblaj taskoj de redakciaj kunlaborantoj — Liveri aŭ lingve kaj enhave kontroli almenaŭ du fakajn artikolojn jare, aŭ… — Prizorgi difinitan rubrikon (kalendaro, enketilo, resumo de sekciaj bultenoj, recenzoj,), aŭ… — Prizorgi la arigon de artikoloj pri anticipe deciditaj fakaj temoj.

Resume, la revuo unuavice subtenu la aktivajn instruistojn kaj instruantojn de Esperanto per livero de utilaj modeloj, praktikaj ekzemploj kaj spirita-idea kuraĝigo.

DoPDPDPPPDPDPDBPDBEPEDEPBPESSSSOGSSSGO

La ĝisnuna redakcio laboris sen skribita celaro, iliaj imagoj tamen similis al tiuj en la teksto. Eblus riproĉi, ke ofte la revuo ne plenumis tiujn celojn. Ne pro tio, ke ili ne konsciis pri tiuj indaĵoj, simple pro manko de fortoj ilin enkonduki aŭ daŭrigi.

Kiomgrade la nova redakcio sukcesos transformi la revuon dependos simile je la troveblo de laborfortoj kaj kunlaborantoj. Oni celas iom post iom kunmeti teamon de ĉ. ses regulaj redakciaj kunlaborantoj, kun porokaza helpo ĉiam bonvena.

Sin- aŭ malsin-proponoj por kunlaborantoj bonvenaj. Sendu ilin al: IPR, Nemeth Jozsef, Kilian ltp. 75/9, HU-8500 Papa, Hungario.

Novaj direktoj por IPR — vi helpu difini kaj realigi iin!

34 e 94/4 IPR

Adiaŭaj vortoj

De la frontpaĝo de ĉi tiu longe atendita numero malaperis la nomo de la ĝisnuna redaktoro. Ŝi tutkore dankas ĉiujn, kiuj ebligis plenigi la paĝojn de la pasintaj dek unu numeroj, sendinte kontribuaĵojn. Ŝi honte pardonpetas ĉiujn, kiuj ne ricevis respondon aŭ honoran ekzempleron. La vivcirkonstancoj tiom ŝanĝiĝis enlande kaj persone, ke ŝia energio sufiĉis nur je teknika kunmetado de la gazeto. Fine ŝi petas vin, karaj legantoj, prenu novan elanon kaj esprimu vian fidon je la nova redaktoro — kiu ekredaktiĝos per la sekva numero — kontribuante per interesaj teoriaj kaj praktikaj artikoloj, novaĵoj, informoj.

Via KOVACS Marta

Ĝuste tiuj samaj ĉiam pli premaj viv-cirkonstancoj malebligis al la vicredaktoro tuj transpreni la laboron kaj teni la aper-ritmon. Tial, li serĉis, kiel komisiito de eldonado por ILEI, novan redaktoron, unuavice en Hungario. Feliĉe, kandidato aperis, kiun akceptis la Estraro, kaj kiu intertempe pretigis la numeron 95/1, kaj nun laboras super 95/2. La vicredaktoro, tiom helike pretiginta ĉi tiun mankantan numeron 94/4, bedaŭras anonci sian demision, sed aliĝos al formata redakcia teamo kiu subtenos la novan redaktoron.

smg

Konatiĝu nun kun tiu novulo per la sekva biografia skizo; foton vi povis/os vidi fine de numero 95/1. Li volonte ricevos kunlaborproponojn el ĉiuj landoj, aparte de uzantoj de IBM-tipaj komputiloj. La redakcio havas ekde nun aliron al komputila ret-adreso (v. 95/1).

KONATIĜU KUN LA NOVA REDAKTORO

NEMETH Jozsef naskiĝis en 1960 en Szombathely (okcidenta Hungario) kaj ĝis la 18-a jaraĝo vivis en apuda vilaĝo Tomord. En 1983 li edziĝis. Jozefo klarigas: » mia edzino komprenas Esperanton. Ni havas du filojn, al la pli aĝa mi instruas hejme Esperanton.»

Post gimnazio kaj soldatservo li ekstudis en la Pedagogia Altlernejo de Szombathely, studante matematikon kaj biblioteksciencon. Lia diplomlaboro analizis la publikajn kontaktojn de la hungaraj bibliotekoj kaj ekzamenis la kvaliton de la bibliotekaj afiŝoj kaj aliaj eldonaĵoj.

IPR 94/4 e 35

— pàgina 20 del PDF —

En 1983, post la studado li eklaboris en la urba biblioteko de Papa. Ekde 1985 li estas instruisto en la bazlernejo Nagy Laszlo, instruante matematikon, komputadon kaj ekde 1986 ankaŭ Esperanton. Apud la ĉefa okupiĝo, li kromlaboris en gimnazia biblioteko kaj dum tri jaroj estris la kulturdomon de pedagogoj. En 1994 li sukcese trapasis mezgradan ekzamenon pri la germana.

«Esperanton mi eklernis en 1979 de Piroska Szab6, poste instruis min Balazs Wacha (Blazio), J6zsef Fŭlop kaj Katalin Smideliusz. En 1983 mi superis la «C» ekzamenon organizitan de HEA, en kies diplomlaboro mi okupiĝis pri la historio de mia nasko-vilaĝo. En la altlernejo mi reorganizis la E-grupon kaj instruis Esperanton en fakrondo. Dum tiuj jaroj mi partoprenis la surbendigon de la instrumaterialo de Blazio Vaha. En 1985 mi reorganizis la Esperanto-grupon de Papa.»

En 1986 li trapasis ŝtatan lingvo-ekzamenon pri Esperanto, poste ankaŭ la mezgradan ILEI ekzamenon. Kune kun kolegino li finis la korespondan E-fakon en Szombathely en 1994. Iliaj gelernantoj dum 8 jaroj akiris 17 unuajn lokojn en la diversaj landaj E-konkursoj. (konkurso Szerdahelyi dufoje, Baghy sepfoje, Kalocsay kvarfoje, ekster-instanca landa konkurso kvarfoje).

«Pro enlernejaj ŝanĝoj la situacio de Esperanto nun estas iom malpli facila, sed ni povas daŭrigi la laboron komencitan. Nia lernejo havas interŝanĝan kontakton kun kroataj lernejoj. Pere de tio mi havas tre bonajn kontaktojn kun Spomenka Ŝtimec kaj aliaj kroataj esperantistoj. Ili estis ĉe ni kvinfoje, ni vojaĝis al Kroatio trifoje. Mi kvinfoje entreprenis la organizadon de la Landa Esperanto-Deklamkonkurso. Ĝin ĉiujare partoprenis ĉ. 90-100 personoj».

«Mi regule aperigas artikolojn en la E-gazetaro kaj nuntempe ankaŭ en hungarlingvaj gazetoj. En 1985 kaj 1987 aperis du E-libretoj en mia traduko. La unua enhavis fabelojn, poemojn, la dua estas dulingva ŝercaro. Jam de kelkaj jaroj mi estas la redaktoro de Savaria Esperanto Revuo. Mia verkemo kaj redaktemo denove vigliĝis, kiam mi antaŭ unu

jaro ekhavis komputilon». Papa, la 23-an de februaro 1995

36 e 94/4 IPR

SEKCIESTROJ de la LIGO

Albanlo: Bardhyl Mezini, Rr. Maliq Muco, Pall. 50, ap. 3, Tirana.

Argentino: Herminia Kirkerup de Fernandez, Calle Cerrito 1249, Barrio San Martin, AR- „5000 Cordoba, (Cordoba).

Aŭstrio: Mag. Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, AT-1190 Wien.

Belgio: Raymond. Wylleman, A. Vermeylenstr. 65, BE-8400 Oostende.

Brazilo: Elvira Fontes, Rua Machado de Assis 243, ap. 11, BR-04106 Sao Paulo (SP).

Britio: Amold Pitt, Yew Tree Cottage, Ivington Road, Leominster, Herefordshire HR6 8QD.

Bulgario: Kiril Velkov, D. Todorov 9, BG-3000 Vraca.

Ĉeĥio: Miroslav Malovec, Bosonozska 15/10,

p CZ-625 00 Bmo.

Ĉinlo: Zhang Danchen, Gen. Foreign Languages Dept., 29-34 North Part, Huazhong Normal University, CN-430070 Wuhan.

Estonio: Eve Otsa, Liivalaia 30-12, EE-0001

„Tallinn.

Finnlando: S-ino Raita Pyhala, Jykyrintie 3, FI- 69440 Lestijrvi.

Francio: S-ino F. Drouard, Chalet Denali, Chemin de Thural, FR-74920 Combloux.

Germanlo: Michael J. Scherm, Staatliche Realschule Neu-Ulm, Albert-Schweitzer-Str. 12, DE-89231 Neu-Ulm.

Hispanio: Manuel Lopez Hemandez, Poŝtkesto 832, ES-41080 Sevilla.

Hungario: Kovacs Marta, Ady E. u. 23-25/C, HU-1221 Budapest.

Israelo: Murĵan Josef, P.K. 1289, IL-61012 Tel- Aviv.

Itallo: Catina Dazzini, C.P. 22, IT-54100 Massa.

Japanio: vakas.

Korelo: So Ĵin Su, Dept. de Ekonomiko, Universitato Kangnam, Kugali Kihung-up, Yongin-gun, Kyonggi-do 499-900.

Kroatio: Ivan Bekavaĉ-Basiĉ, Kuŝlanova 59. HR-41000 Zagreb.

Kubo: H. Jiminĉz, Vista Alegre 254 e/J.B. Zayas y Luz , Caballero, Vibroa, CU-11500 C. Habana.

Nederlando: Hans ten Hagen, Middenweg 587,

NL- 1704 BH Heerhugowaard.

Nordameriko: Doroteo Holland, 5140 San Lorenzo Dr., Santa Barbara, CA 93111-2521, Usono.

Norvegio: Bjĉm Thuv, Ar6yveien 33, N-3135 Torod.

Pollando: p/a Silezia Esperanto-Asocio, ul. Dubois 3, PL-50-952 Wroclaw.

Portugalio: d-ro A. M. Coimbra, Rua Colonel M. Leito 20.1 Esq. PT-1700 Lisboa.

Rumanio: Prof. Popa Florica, Str. Erolior.29, ap. 7, R-1900 Timisoara.

Ruslo:lrina Gonĉarova, Molodjojnaja 38-10, RU-143000 Odincovo.

Sanmarino: Marina Michelotti, Contrada del Collegio 51, RSM-43031 San Marino.

Slovakio: Anton Zacharias, Sobotskĉ nimestie 6, SK-05801 Poprad.

Slovenio: Sonja Tavĉar, Liminijanska 6, SI- 66320 Porotoroz.

Sud-Afriko: vakas

Svedio: Bertil Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, SE-24294 Horby.

Svislando: Mireille Grosjean, Rue du Temple 20., CH-2416 Les Brenets.

Venezuelo: Prof. J.E. Bachrich, Apartado 70782, Caracas 1071 A.

Zalrlo: Ngangu Nduantoni-Bakidila, B.P. 13, Lukala (Bas-Zaire).

REPREZENTANTOJ

Armenio: Lida Elbakjan, Moldovakan 26/2, kv. 52, Erevan.

Aŭstralio: Max Wearing, 30 Westbury St, Hackney, SA 5069.

Bangladeŝo: Sultan Ahamad, Factory Inspection Dept., 4 D.I.T. Avenue, Dhaka-1000.

Centrafrika Respubliko: Luc Feidangai, B.P. 70, Bangui.

Ĉilio: Luis A. Vera, Isabel Riquelme 7115, Pobl. C. Estrella, La Cisterna, Santiago.

Hindio: Abani Halter, Jamboni, P.O. Bolpur 731204, W. Bengal.

Irano: Mohammad Karamudini, P.O. Box 13445-747, Teheran. Iran.

Islando: Loftur Melberg, Skolabraut 1, IS-220 Hafnarfj6rdur.

Jugoslavio: Radojica Petrovic, Bul. Oslobodjenja 36, YU-32000 Cacak.

Kostariko: Jorge A. Leoni de Leon, Apartado 7603-1000, San Josĉ. –

Litovio: Algimantas Piliponis, Karolinisiu 3-93, LT-2044 Vilnius.

Niĝerio; Godwin Oboh, University of Ekpoma Wan, Illeh Box 62, Epoma Bendel.

Nov-Zelando: momente vakas

Tanzanio: Mramba Simba, S. L. P. 1051, Bunda Mara.

Togolando: Afantchao-B.Yao,B.P.20225 Lome.

Ukrainio: Svetlana Fedotova, P.O. Kesto 88, UA-253222 Kiev.

Uzbekistano: Eugeno S. Perevertajlo, Ab. kesto 140, Taŝkent.

— pàgina 21 del PDF —

LABORKOMISIONOJ Didaktikaj ludoj: Georges Sossois, rue du Basson 79, BE-6001 Marcinelle, Belgio; tel. (132 71) 43 6205. Ekzamenoj: prez.: d-ro Till Dahlenburg (adreso, kovrilo 2). Sekretario de elementa kaj meza niveloj: d-ro Ivan Bekavaĉ-Baŝiĉ (adreso, kovrilo 3)

Eŭropa Komunumo kaj informado en pedagogiaj medioj: Edward Symoens, Putsesteenweg 151, BE-2920 Kalmthout (Heide), Belgio; tel. (432 3) 666 62 66. Gazetara servo kaj informado: vakas sed pretas kunlabori: Germain Pirlot,

Stcenbakkcrstr. 21, BE-8400 Oostende; tel. (132 59) 70 87 00 kaj Walter Klag, Rudolfinergasse 8/11, AT-1190 Wien, Aŭstrio; tel. (143 222) 36 86 29. Konkursoj lernejaj: Gĉza Kurucz, Nyiri u. 11, HU-6000 Kĉcskemet, Hungario. Lerneja kontaktigo kaj statistikado: Provizore plenumata pere de Juna amiko. Statuto: Rob Moerbeek kaj Oene Hoekstra, Frederikslaan 47, NL-1871 SB Schoorl, Nederlando; tel. (731 2209) 15 65. Terminologio: vakas

KUNLABORANTAJ INSTITUCIOJ UNESKO: (rilatoj de reciproka informado, kat. C): Place Fontenoy, FR-75007 Paris. Reprezentanto de ILEI: Frangois Lo Jacomo, 21 rue Juliette Dodu, FR-75010 Paris UEA: Universala Esperanto-Asocio, Nwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam. IEI: Internacia Espercanto-Instituto, Riouwstraat 172, NL-2585 HW Den Haag. KCE: Kultura Centro Esperantista, BP 779, CH-2301 La Chaux-de-Fonds.

KONTRIBUAJOJ AL IPR

Kontribuaĵoj al IPR estu laŭeble nete tajpitaj per nigra rubando sur blanka papero kun adekvataj marĝenoj, taŭga por aŭtomata komputiula enlego, aŭ surpapere prespretaj. Livero sur IBM PC-kongruaj disketoj (5,25 aŭ 3,5 colaj) bonvenas. Vidu paĝoj 34 kaj 35 de IPR 94/3. Adreso de la nova redakcio sur p. 34. Bv. skribi vian nomon kaj adreson sur via manuskripto. Fakaj artikoloj prefere ampleksu 3 ĝis 8 presitaj paĝoj. Pedagogiaj novaĵoj, informoj pri edukaj aranĝoj, interŝanĝaj gazetoj kaj leteroj al la redakcio bonvenaj. Ni recenzas nur ricevitajn eldonaĵojn iel rilatantaj al edukado aŭ utilaj en instruado. Regulaj redakciaj kunlaborantoj serĉataj, ekzemple por prizorgi iun rubrikon — prefere kun aliro al komputilo kaj kapablaj liveri materialon diske aŭ presprete.

MEMBRIGO AL ILEI KAJ PAGADO POR ALIAJ SERVOJ La membreco inkluzivas ricevon de kvar numeroj de IPR jare. Turnu vin al via landa sekcio, kiu fiksis kotizon en via propra valuto. Por pagi rekte al la internacia ILEI, skribu al la kasisto:

Kasisto de ILEI: B. Andreasson, Sodra Rorum pl. 455, S-242 94 Horby, Svedio; poŝtĝirkonto 682117-7 (Stokholmo). Membreco kostas 80 svedajn kronojn en landoj sen sekcioj kaj 100 SEK en landoj kun sekcioj (la sekcio ricevos la diferencon). Pro altaj banko-kostoj, evitu bankĉekojn kaj eĉ internaciajn poŝtoĝirojn; taŭge plenumita Euroĉeko plej bonas. Alia pagmaniero estas al UEA:

UEA, Nwe. Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, pĝk 37 89 64. UEA akceptas kredit-kartajn pagojn. Klare indiku la celon de la pago kaj la internan konton de ILEI: ilek-a. aŭ por Juna amiko: juna-I. Prefere informu senpere la kasiston de ILEI pri la enpago. Membreco: 20 GLD en landoj sen sekcioj, 25 GLD en landoj kun sekcioj.