Kio estas Mastodon, kial ĝi ne estas unu sola reto sed multaj, kiel krei konton sen konfuziĝi kaj kiel sekvi nin. Por tiu, kiu neniam uzis ĝin kaj ne scias pri komputiko.
1 · Kio ĝi estas
Mastodon estas loko por verki mallongajn mesaĝojn kaj legi tiujn de la homoj, kiuj interesas vin. Se vi vidis X —kio antaŭe nomiĝis Twitter—, la ekrano ŝajnos al vi konata: mesaĝoj unu sub la alia, kun fotoj, ligiloj kaj respondoj.
Ĝin verkis Eugen Rochko, programisto, kaj ĝi aperis la 16-an de marto 2016. Hodiaŭ ĝin gvidas Mastodon gGmbH, germana neprofitcela organizo. Kaj ĝia kodo estas libera: ĉiu povas legi ĝin, uzi ĝin kaj starigi sian propran sen pagi al iu ajn.
2 · Ĝi ne estas unu reto: ili estas miloj
Tio estas kio plej konfuzas, kaj kio distingas ĝin de ĉio alia.
Mastodon ne estas firmao kun unu sola retejo. Ĝi estas programo, kaj miloj da serviloj funkcias per ĝi, ĉiu kun sia posedanto kaj siaj reguloj: unu de universitato, alia de kolektivo, alia dediĉita al lingvo. Kaj ĉiuj parolas inter si.
La komparo, kiu plej bone funkcias, estas la retpoŝto. Vi povas havi la retpoŝton en unu loko kaj alia persono en alia, kaj vi skribas unu al la alia senprobleme. Ĉi tie same: vi kreas la konton en unu servilo kaj de tie vi sekvas kaj respondas al homoj en iu ajn alia.
Tial via adreso havas du partojn, kiel tiu de la retpoŝto: via nomo kaj la servilo, kie vi estas. La nia estas @esperantovalencia@mastodon.social: esperantovalencia estas la nomo kaj mastodon.social estas la servilo.
3 · La vortoj, kiujn indas scii
| La vorto | Kio ĝi vere estas |
|---|---|
| Servilo aŭ instanco | Unu el la lokoj, kie vi povas havi la konton. Kiel Gmail ĉe la retpoŝto: unu el multaj |
| Afiŝo | Mesaĝo via, kun teksto, fotoj aŭ ligilo |
| Diskonigi | Denove montri al viaj homoj tion, kion skribis alia persono, sen ŝanĝi ĝin |
| Stelumi | La stelo: diri al iu, ke plaĉis al vi tio, kion tiu skribis |
| Kradvorto | Vorto kun krado antaŭe, kiel #esperanto. Oni povas sekvi kradvorton same kiel oni sekvas personon |
| Enhavaverto | Linio, kiu kaŝas la mesaĝon ĝis vi tuŝas por legi ĝin. Oni uzas ĝin por tio, kio povas ĝeni, aŭ por ne malkaŝi la finon de serio |
| Alternativa teksto | La priskribo de foto, por tiu, kiu ne povas vidi ĝin. Ĉi tie oni metas ĝin ofte, kaj tio estas bone vidata |
4 · Kion ĝi montras al vi, kaj en kiu ordo
En la hejma langeto aperas tio de la homoj, kiujn vi sekvas, laŭ dato, la plej nova supre. Neniu programo decidas kaŝi ion de vi aŭ enŝovi aferojn de homoj, kiujn vi ne konas.
Ne estas reklamoj. Ĉiun servilon pagas tiu, kiu starigas ĝin, aŭ la homoj, kiuj uzas ĝin, per donacoj.
La alia flanko: se vi sekvas neniun, vi vidas nenion. La unuajn tagojn oni devas iom serĉi. Sekvi kelkajn kradvortojn —#esperanto, #valencia— estas la plej rapida maniero, por ke io komencu aperi.
5 · Kiel krei konton
Paŝo 1. Elektu servilon. Ĝi estas la sola stranga decido, kaj ĝi pezas malpli ol ŝajnas: de iu ajn oni vidas ĉion alian, kaj se iam vi volos, vi transloĝiĝos al alia kaj kunportos la homojn, kiuj sekvas vin. La listo de serviloj, kiujn rekomendas la projekto mem, estas ĉe joinmastodon.org. Se vi volas skribi en Esperanto, ekzistas tuta servilo en Esperanto: esperanto.masto.host.
Paŝo 2. Nomo, retpoŝto kaj pasvorto. Kelkaj serviloj demandas, kial vi volas aliĝi: oni respondas per du linioj. Vi ricevas retmesaĝon por konfirmi, kaj jen ĉio.
Paŝo 3. La aplikaĵo, se vi volas. La oficiala nomiĝas Mastodon kaj troviĝas en Google Play kaj en App Store. Ĝi ne necesas: per la retumilo ĝi funkcias same bone.
6 · Tri aferoj, kiuj indas
- La dupaŝa aŭtentigo, en la preferoj de la konto. Same kiel en iu ajn alia loko: ĝi malhelpas, ke oni ŝtelu vian konton, eĉ se iu scias la pasvorton.
- Silentigi kaj bloki. En la profilo de iu ajn konto, en la menuo de la tri punktoj. Silentigi forigas ĝin de via vido sen ke tiu ekscias; bloki tranĉas ĝin tute.
- Metu alternativan tekston al viaj fotoj. Kiam vi alŝutas unu, aperas butono por priskribi ĝin. Du linioj sufiĉas.
7 · Nia konto
La asocio estas en Mastodon kiel @esperantovalencia@mastodon.social, kaj tie ni skribas en Esperanto: tion, kion ni faras, kaj tion, kio aperas en la retejo.
Por sekvi nin de alia servilo, algluu @esperantovalencia@mastodon.social en la serĉilon de via servilo kaj alklaku «Sekvi». Ne necesas krei alian konton.
8 · Kion vi perdas, klare dirite
- Estas multe malpli da homoj ol en la grandaj retoj. Kiun vi serĉas, eble ne estas tie.
- Trovi homojn estas pli malfacile: la serĉilo estas pli malforta, kaj intence ĝi trovas nur la tekston de tiuj, kiuj akceptis aperi en serĉoj.
- Ĉiu servilo havas siajn regulojn. Oni legas ilin antaŭ aliĝi, kaj se ili ne plaĉas al vi, vi iras al alia.
9 · Resume
Mastodon estas loko de mallongaj mesaĝoj, kiu apartenas al neniu firmao: multaj malsamaj serviloj, kiuj parolas inter si, sen reklamoj kaj kun tio de viaj homoj laŭ dato. Ĝi havas malpli da homoj ol la grandaj retoj, kaj interŝanĝe ĝi ne vivas el via tempo. Se vi kuraĝas, la unua paŝo estas sekvi nin.