La 1-an de oktobro 2011, la programo Vida verde de Radio Exterior de Hispanio (RNE), gvidata de Pilar Sampietro, dediĉis la elsendon al Esperanto komprenata kiel lingva ekologio, kun Joan Català Piñón kaj Ferriol Macip.
Vida verde estis semajna programo de RNE pri medio kaj daŭripovo. En la elsendo de sabato, la 1-a de oktobro 2011, ĝi portis tiun aliron al la kampo de la lingvoj: se la biologia diverseco indas esti konservata, ankaŭ la lingva diverseco indas, kaj Esperanto aperas tie kiel ponta lingvo kiu ebligas interkompreniĝi sen rezigni pri la propra lingvo.
Partoprenis:
- Joan Català Piñón, valencia esperantisto, kiu prezentis sian libron Por qué tus hijos deberían comer más coliflores y aprender un poco de Esperanto kaj komparis Esperanton kun la komputilaj lingvoj kaj kun la eblecoj kiujn malfermas la interreto.
- Ferriol Macip, kiu klarigis la historion de Esperanto kaj la agadojn de la Hispana Esperanto-Federacio.
Oni povas aŭskulti la elsendon en la paĝo de la programo ĉe RTVE Play.
Transskribo (minutoj 5:36–34:00)
Aŭtomata transskribo, korektita nur en la propraj nomoj kaj en la nedubeblaj eraroj; ĝi povas enhavi erarojn. La programo estis en la hispana; ĉi tie ĝi aperas tradukita al Esperanto, kaj la vortoj tiaj, kiaj ili estis elsenditaj, troviĝas en la hispanlingva versio. La telefona konekto de Ferriol Macip aŭdiĝis malbone kaj la aŭtomata transskribo ne registras kompletajn liajn respondojn: la mankoj estas markitaj per […]. La muziko, la signalmelodioj kaj la kantoj de la omaĝo al Andrés Calamaro kiuj disigas la blokojn ne estas transskribitaj.
Joan Català Piñón (5:36–21:01)
Pilar Sampietro [5:36] — Li estas Joan Català Piñón, ni bonvenigas lin el Castellón. Saluton, Joan.
Joan Català [5:40] — Saluton, bonan matenon.
Pilar [5:44] — Certe multaj el vi demandas sin: kaj kial ni parolos pri Esperanto en ekologia programo? Nu, ĉar la aferoj estas ligitaj kaj havas multe komunan. Tial Joan klarigos al ni — ni faru demandosignon super la aserto kiun li mem donas kiel titolon al sia libro — kial viaj infanoj devus manĝi pli da florbrasikoj kaj lerni iom da Esperanto, Joan.
Joan [6:04] — Jes, kial ne? Ambaŭ aferoj estas tre sanigaj kaj tre pozitivaj por la infano, por ĝiaj edukantoj kaj por ĝiaj najbaroj kaj amikoj, certe jes. Tio pri la florbrasikoj. Kaj Esperanto? Esperanto estas la samo. Ĝi estas bela afero kiu riĉigas vin, riĉigas la ceterajn parolantojn, ŝparigas al vi tempon kaj ebligas al vi lerni pri aliaj kulturoj rekte, en egaleco.
Pilar [6:31] — Kiam iu parolas nun pri Esperanto, mi rilatigas tion kun «ha jes, tiu lingvo kiun iu elpensis antaŭ multegaj jaroj por povi komuniki, kiam fakte oni ankoraŭ ne komprenis la gravecon de la angla en la mondo». Kaj do, kion vi respondas?
Joan [6:44] — Jes, ĝuste. Nu, pri tio eblas multe konversacii kaj ekzistas multe da literaturo ĉirkaŭ ĉio ĉi. Fakte la angla estas, ni diru, la nuna interlingvo, ekde la Dua Mondmilito. Antaŭe estis la franca, iom pli frue estis la hispana. Efektive ŝajnas ke la lingvo kiu regas trudas sian kulturon milite kaj lingve, kulture; estas iom tiel. Kaj la afero pri la angla, tiu modo de la angla kaj la mito ke ĉiuj parolas la anglan, tio venas al ni ekde la Dua Mondmilito. Kaj fakte tio ne veras.
Pilar [7:21] — Ĉu vi vere kredas ke tio ne veras? Verdire en la libro estas eĉ kelkaj ciferoj kaj skemoj kiuj montras kiel, kvankam iuj el vi kredas ke ne estas tiel, la angla ne estas la plej parolata lingvo en la mondo.
Joan [7:36] — La plej parolata lingvo en la mondo estas la mandarena. Sed ĉiuokaze, ĉi tiu temo laŭ mi ne devas esti temo pri kvanto. Ekzemple, kiom da homoj parolas en Eŭropo la germanan kaj kiom da homoj parolas en Eŭropo la ĉeĥan? La germanan, 80 milionoj; la ĉeĥan, 10 milionoj. Ĉu pro tio la ĉeĥa estas malsupera? Ĉu pro tio ĝi estas malpli grava? Mi kredas ke tio ne devas esti demando pri loĝantaro, ĝi devus esti demando pri universala rajto.
Jen, mi legas al vi la unuan artikolon de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj, kiu diras: «Ĉiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu al alia en spirito de frateco». La lingvaj rajtoj estas homaj rajtoj, ĉu ne? Kaj ni devus provi kompreni tion: ke ne gravas kiom da parolantoj havas unu aŭ alia lingvo, aŭ dialekto. Gravas ke ni ĉiuj havas la rajton esprimi nin kaj bone pasigi la tempon en ĉi tiu mondo, ke ĉi tiu planedeto apartenas al ni ĉiuj.
Pilar [8:35] — Verdire Esperanto ĉiam estis konsiderata tre humanisma lingvo, tiu humanisma senco kiu igas vin vidi la vivon iom speciale aŭ malsame. Ĉu vi kredas ke la lingvo Esperanto estas trapenetrita de tio?
Joan [8:49] — Absolute. Ĝi havas tute internaciisman kaj fratecan karakteron, ĝis tia grado ke, vere, ĝi estas infekta. Kiam vi ekkontaktas ĉi tiun kultureton, estas infekte diri: «Sed mi neniam pripensis tion». Se la landoj estas la rezulto de la monda Risk de ĉi tiuj ŝtatoj kaj de multaj geedziĝoj, ĉar la reĝoj edzinigis siajn filinojn kaj dividis la teritoriojn: «ĉi tio estas mia, ĉi tio estas via, ĉi tie mi metos flagon de ĉi tiu koloro, ĉi tie mi metos alian». Efektive la historio de la homaro iris iom pri ĉio ĉi.
Do jes, ĝi estas trapenetrita de ĉi tiu internaciisma karaktero. Kaj estas tre bele, ĉar samtempe kiam vi parolas kun alia persono kiu eble estas el Koreio, en Esperanto, vi ankaŭ lernas aferojn pri ŝia kulturo, pri ŝia humursento. Kaj tio estas tre riĉiga.
Pilar [9:41] — Necesas diri ke Joan povas paroli Esperanton kun persono el Koreio ne nur pro la mondaj kongresoj kiuj okazas, kiuj estas multaj, sed ankaŭ per Skype. Ĉar — klarigu vian komputikan flankon en ĉio ĉi, Joan.
Joan [9:55] — Jes, nu, mi estas komputila programisto, mi vivas, ni diru, en la interreto, inter Twitter, inter Facebook, en forumoj; kiel preskaŭ ĉiuj hodiaŭ. Do la novaj teknologioj multe antaŭenpuŝis ĉi tiun ideon. Hodiaŭ estas tre facile paroli kun persono kiu eble fizike estas en Japanio, vi eble estas ĉi tie en Hispanio kaj alia persono estas en Brazilo. Do, klare, Esperanto estas normala kaj ordinara lingvo, do ni ankaŭ uzas ĝin kun homoj el la tuta mondo, el iu ajn socia reto aŭ babilejo. Kaj tio estas tre mojosa, tre amuza.
Pilar [10:34] — En ĉi tiu libro, Por qué tus hijos deberían comer más coliflores y aprender un poco de esperanto, kiu estas via kreaĵo, ĉi tiu alproksimiĝo al helpa kaj senŝtata lingvo, vi faras komparon kun la komputiko, kun tiuj tiel grandaj komputilaj lingvoj kiuj ĉiam pruvas la neceson ke ekzistu malsamaj lingvoj kaj ke el ĉiuj ĉi lingvoj ekzistu ponta lingvo kiu igu ke, tra la komputilaj sistemoj kiujn vi uzas, vi havu facilecon alproksimiĝi al la tutmonda komunikado, ĉu ne?
Joan [11:07] — Jes, estas kvazaŭ… tio estas parto de la metio. Ĉiu persono vidas la ideojn el sia vidpunkto aŭ el sia formado. Eble lingvisto nun komencus paroli pri la dativo, la ablativo, la gramatiko de Esperanto, la 16 reguloj sen esceptoj, kio estas tre bela. Nu klare, komputikisto parolas pri ĝi je la nivelo de lingva ponto inter homoj de malsamaj parolmanieroj aŭ inter nacioj de malsamaj lingvoj.
La demando estas baza: ĉi tie estas sendinto, ricevanto kaj kanalo. Kaj la problemo de la mondo estas ke ekzistas 6.000 lingvoj, laŭ oficialaj datumoj de Unesko, tiel ke la sendinto kaj la ricevanto ne ĉiam uzas la saman kanalon, kvankam multfoje ili ja volas diri al si similan mesaĝon. Nu, jen la problemo.
Mi en mia libro faras specon de komparo kun la protokolo TCP/IP, kiu konektas komputilojn; ne gravas la mastruma sistemo, ĉu ĝi uzas Mac, Linux, Windows, OpenBSD; ne gravas la retumilo. Kaj danke al ĉi tiu komunika protokolo inter komputiloj ni kreis la interreton. La interreto estas mirinda, tion neniu povas nei. Ĝi revoluciigis la mondon, revoluciigis la homaron; hodiaŭ la planedo estas pli malgranda kaj pli bone informita. Esperanto atingus precize la samon. Tial mi faras multajn komparojn, ĉar mi estas komputila programisto laŭ profesio.
Pilar [12:25] — Joan, vi malkovris Esperanton kiam vi estis inter birdoj kaj verdaĵoj, meze de la naturo — estas tiel —, sed konektita al la interreto la tutan tagon, absolute la tutan tagon en la sociaj retoj. Kaj tiam ĝi vekiĝis en vi kiel nemalhavebla ilo.
Joan [12:41] — Ja tiel. Al mi ĉiam plaĉis la ideo, malgraŭ ke ĉiuj diris «nu, tio estas io kio aperis kaj malaperis». Do mi loĝis en La Floresta, en Barcelono, malantaŭ la okcidenta Tibidabo. Kaj La Floresta estas mirinda loko, tute verda, plena de arbetoj. Ni loĝis en domo kun tri etaĝoj, tre mojosa etoso, ni estis multaj homoj en komuna loĝejo. Kaj tie mi rakontas la anekdoton: ke ni ellitiĝis por matenmanĝi, ni havis arbetojn, birdetojn, kaj mi legadis lingvon kiun neniu komprenis kaj pri kiu ĉiuj diris al mi: «Joan, sed kion vi faras legante tion? Tion ja neniu parolas». Kaj mi: «Vi vidos, vi vidos». Kaj nu, ekde tiam mi komencis kontakti homojn kiuj parolis ĉi tiun lingvon kaj ĝi infektis min.
Ĉar ĝi estas tre bela kaj tre utila. Precipe ĝi estas utila ĉar mi ne estas tre lerta pri lingvoj: mi parolas la anglan ĉar mi studis ĝin multajn jarojn, mi parolas iom da la franca, mi parolas iom da la ĉeĥa, sed Esperanton mi lernis tuj. Ĝi ja estas tre facile lernebla.
Pilar [14:01] — Kio estas la lingva ekologio, Joan?
Joan [14:03] — La lingva ekologio estas, kiel ĝia nomo diras, la protektado de ĉiuj lingvoj, de ĉiuj parolmanieroj de la kulturoj kaj de la nacioj. Estas kvazaŭ provi protekti tiun arbeton kiu staras en arbaro kiun nun aĉetis granda multnacia entrepreno kiu volas konstrui kaj neniigos la arbeton. Nu, kun la lingvoj okazas io simila: la minoritataj lingvoj iom post iom suferas, eble pro leĝoj aŭ eble pro rekta diskriminacio. Estas multaj landoj… ni, klare, ĉi tie en Hispanio havas kunoficialajn lingvojn kaj ĉiuj ricevas gravan subtenon, ni povas studi ilin en la lernejo, paroli libere; sed la mondo ne estas tia, la mondo estas plena de lingvoj kiuj eble ne havas apogon, oficialan subtenon, kaj multaj eĉ ne havas gramatikon.
Kaj nu, ekologio de la lingvoj estas provi disvastigi la ideon ke ĉiu lingvo estas maniero vidi la mondon, kaj kiam perdiĝas lingvo, perdiĝas vidmaniero de la mondo kaj scio. La lingva ekologio celas konservi ĉi tiun situacion.
Pilar [15:20] — Kial la esperantistoj, la homoj kiuj parolas Esperanton, estas konsiderataj ankaŭ ene de la grupo de la nerduloj? «Kiel nerda vi estas, ke vi parolas Esperanton».
Joan [15:29] — Jes, nu, hodiaŭ ni ĉiuj estas nerduloj. La komputikistoj estas nerduloj; la amatoroj de astronomio, ĉar plaĉas al ni rigardi galaksiojn kaj nebulozojn, estas nerduloj; do klare, la parolantoj de senŝtata lingvo, kiu apartenas al neniu nacio kaj kiu ricevas neniun monan subtenon de iu ajn entrepreno aŭ lando, ankaŭ estas nerduloj. Mi finfine prenas tion ŝerce, tion pri la nerdeco, kaj ankaŭ multe uzas ĝin.
Pilar [15:50] — Kaj verdire, do oni devus diri ke ankaŭ nerduloj estis homoj kiel Jules Verne, kiel Tolstoj… kiel kiu ankoraŭ?
Joan [16:01] — Nu, kiel multegaj aliaj…
Pilar [16:02] — Mercè Rodoreda.
Joan [16:03] — Mercè Rodoreda, el ĉi tie; Charlie Chaplin… nu, multaj intelektuloj.
Pilar [16:08] — Buero Vallejo, Tolkien, ankaŭ Miguel de Unamuno.
Joan [16:10] — Miguel de Unamuno, jes. Verdire estis multaj intelektuloj kiuj subtenis ĉi tiun ideon multfoje; ankaŭ multaj intelektuloj kiuj simpatias kun la ideo kaj kiuj atendas ĉu ĝi kreskos kaj ĉu estos pli da homoj, kaj ĝi ricevas pli da institucia subteno ol ordinara civitano imagas.
Estas kiel tiu kiu ne konas la interreton kaj kredas ke ĝi estas io minoritata: «Ha, la interreto, tion mi jam ne komprenas, vi estas juna», ĉar eble li ne konscias ke ne, ne: la interreto estas ankaŭ por vi, la interreto ŝanĝis la mondon kaj estas tro granda kaj ne malaperos, ĝi ne estas modo. Nu, Esperanto ankaŭ ĉiam estas tie, kaj ĝi evoluas, kaj nun estas la momento de la historio kun plej multaj parolantoj kaj kun plej multaj projektoj; estas multaj entreprenoj kiuj uzas ĝin. Ĝi estas tre mojosa kaj donas tre bonan etoson, kio por mi estas tio kio plaĉas al mi en ĉio ĉi: la festetoj, la festivaloj, vojaĝi, konatiĝi kun homoj. Kaj respondante al tio kion vi diris antaŭe, al mi plaĉas diri ke mi ne estas nerdulo: mi estas idealisto, sed mi ne estas nerdulo.
Pilar [17:17] — Joan Català estas aŭtoro de la libro ¿Por qué tus hijos deberían comer más coliflores y aprender un poco de esperanto?. Libro kiun vi faris per Creative Commons, kaj ankaŭ tion gravas memorigi, Joan, ĉar tio estas nuntempa maniero publikigi.
Joan [17:32] — Donante iun rajton al la uzanto, kaj ne malpermesante al li kopii mian libron, fotokopii ĝin, kunhavigi ĝin. Tute male, ĉar ni ne povas promocii ideojn kaj scion kaj samtempe limigi kaj kastri tion, ĉu ne? Necesas esti kohera kun la intelektaj verkoj.
Pilar [17:51] — Do, kie ni povas akiri la libron?
Joan [17:55] — Nu, mian libron mi jam movis, ĝi estas nun en ĉiuj librovendejoj de Benicàssim, ĝi estas en la plej gravaj ĉi tie en Castellón, kiel Babel, Argot, Plácido Gómez, kaj mi ankaŭ promocias ĝin en la retpaĝo coliflores-esperanto. Do mi promocias ĝin, ni diru, kiel mi povas. Ĉiuj frontoj estas bonvenaj.
Pilar [18:35] — Tie vi povus saluti en Esperanto la amikojn el la mondo. Saluton, ni diros.
Joan [18:39] — Saluton. Saluton signifas «hola». (salutas la aŭskultantojn en Esperanto) Saluton al ĉiuj, karaj radio…
Pilar [18:51] — Aŭskultantoj?
Joan [18:52] — Aŭskultantoj, jes, la vorto ne venis al mi. Ankaŭ tio okazas: ke finfine per Esperanto ni povas tiom precizigi per ĝiaj sufiksoj kaj prefiksoj ke en via propra lingvo vi diras «sed kiel oni diris tion, je Dio?». Mi ĵuras al vi.
Pilar [19:03] — La grava afero estas interkompreniĝi kaj ankaŭ komuniki, kaj ĉi tio estas bona maniero fari tion. Ĉi tiu ponta lingvo, ĉu? Vere estas bona maniero difini Esperanton en ĉi tiu 21-a jarcento.
Joan [19:15] — Perfekta difino: ponta lingvo.
Pilar [19:19] — Vi estas konvinkita ke en ĉi tiu 21-a jarcento Esperanto estos la dua lingvo kiun parolos multaj el ni homoj, se ne en 2030, eble en 3000.
Joan [19:31] — Mi kredas ke jes. Eble ne estos Esperanto kaj iu kreos alian multe pli bonan kaj nomos ĝin «la lingvo rinocero», ĉu bone? Ne gravas la nomo. Nin ne movas konkreta lingvo, nin movas ĉi tiu ideo ke ĉiu persono havu sian propran gepatran lingvon, la lingvon kiun oni donas al vi; sed por paroli kun alia parolanto, ke vi havu pontan lingvon. Same kiel vi nun aĉetas panon de germano donante al li eŭron: eŭro ne apartenas al la germano nek al vi, ĝi estas neŭtrala instrumento kiun ni uzis por la eŭropa merkato. Nu, estas la samo en la komunikado. Ĉar alie, paroli per la manoj estas tre praepoka. Ni estas inteligentaj estaĵoj, ni devas krei neŭtralajn, demokratiajn komunikilojn. Kaj jen kie ni estas.
Pilar [20:18] — Tiuj estas la mekanismoj, kaj tial viaj infanoj devus manĝi pli da florbrasikoj kaj lerni iom da Esperanto. Same kiel ni zorgas pri la planedo kiun ni lasas al la infanoj, ni ankaŭ zorgas pri la lingvoj kiujn ni lasas al ili, Joan.
Joan [20:31] — Jes, ĉar la tuta scio, la tuta boneco, la paco, ĉio ĉi venas el la lingvo. Niaj infanoj renkontos tre aĉan mondon se ni ne solvos certajn aferojn je politika nivelo, je socia nivelo. Kaj ĉio venas el la lingvo, ĉu ne?
Pilar [20:48] — Nu, Joan Català, ni deziras al vi multe da bonŝanco kun la libro kaj precipe ni konservas tiun bezonon manĝi florbrasikojn kaj lerni Esperanton. Ĝis la venonta fojo.
Joan [20:58] — La florbrasikoj estas tre bonaj. Nu, ĝis la venonta fojo. Brakumon.
Ferriol Macip (23:46–34:00)
Pilar [23:11] — Ni hodiaŭ ĉi tie en La vida en verde volas klarigi al vi la historion de lingvo kiu estis kreita jam antaŭ kelkaj jaroj en Pollando kaj kiu ekde tiam disvolviĝis tra la mensoj kaj la esperoj de homoj kiuj kredis je internacia mondo sen limoj kaj ankaŭ naturamika. Esperanto estis akceptita de multaj historiaj movadoj kiuj eble nun ŝanĝis sian kurson kaj moviĝas aliflanken, sed daŭre havas, precipe, asociojn kaj organizojn kiuj de tempo al tempo okazigas renkontiĝojn kaj kiuj montras ke la lingvo estas tre viva. Ferriol, ekzemple, estas membro de la Kataluna Esperanto-Asocio. Saluton, Ferriol, bonvenon.
Ferriol Macip [23:51] — Saluton, bonan matenon.
Pilar [23:52] — Ferriol, vi, kiel ni parolis kun Joan Català, la esperantistoj, ĉu vi daŭre havas tiun komencan ideon de mondo sen limoj, tiun internacian bezonon? Ŝajnas al mi ke la espero estas unu el viaj valoroj, ĉar la esperantista flago estas verda, ĉu ne? Kaj ĝi estas maniero konservi la kulturan diversecon kaj ankaŭ je la nivelo de la homoj en la tuta mondo. Kiel agus Esperanto tiusence?
Ferriol [24:34] — […] internacia. Ĝi kunportas kelkajn valorojn […].
Pilar [24:57] — Tio signifas ke ili parolas ne nur unu, nek du, nek tri lingvojn, sed iom pli, ĉu ne? Ĉu tiu ebleco paroli plurajn lingvojn riĉigas la personon?
Ferriol [25:07] — Sufiĉe. Kaj ĝi sufiĉe rompas la ideon de unusola pensmaniero.
Pilar [25:12] — Kiom da lingvoj vi parolas, Ferriol?
Ferriol [25:13] — Mi, naŭ nuntempe.
Pilar [25:50] — Ne senkiale Esperanto estis kreita… mi ŝatus ke vi klarigu iom tiun historian evoluon de Esperanto, tra homoj kiuj serĉis alian vivmanieron en la loko kaj en la tempo en kiuj ili devis vivi. Tiu 20-a jarcento eble plena de industria revolucio, de fabrikoj, kaj ili tamen estis naturamikaj homoj, multe pli proksimaj al la kontakto kun la naturo kaj al la bezono rilati kun ĝi, ĉu ne?
Ferriol [26:17] — Jes. Fakte, unu el la ĉefaj kolonoj de la ideologio de nia asocio estas ankoraŭ ĉi tiu rajto je plena komunikado kiun havas ĉiuj. Kaj ĉi tiu ideo estas tiu kiun ili havis: ili povos komuniki kun la resto de la mondo. […]
Pilar [27:06] — Ferriol, kia estas la situacio de Esperanto en nia hejmo, en la duoninsulo?
Ferriol [27:13] — Nu, estas movado en Portugalio kaj ĝi estas ĉi tie en Katalunio. […]
Pilar [28:09] — Empatio kiu igas ke vi estas okazigontaj venontan esperantistan kongreson, ĉu ne?
Ferriol [28:15] — La kongreso de Katalunio, la nacia kongreso, kaj poste estas la internaj kongresoj. […] Okazis la Hispana Kongreso de Esperanto en El Escorial; [la universala] okazis en Danio.
Pilar [28:39] — Kaj kian tipon de homoj vi renkontas en ĉi tiuj kongresoj, Ferriol?
Ferriol [28:43] — Ĉian tipon. Ni iris interŝanĝi ideojn. […] Kaj des pli nun, kun la temo de la patentoj. […] Klare, [patento] ĉiam devas esti almenaŭ en la angla.
Pilar [29:16] — Klarigu iom kia estas via sinteno antaŭ la angla kaj tiu superrego kiun havis la angla. Joan komentis al ni ke ekde la Dua Mondmilito, ĉu ne?
Ferriol [29:27] — Jes, nu, la superrego de iu ajn lingvo. En sia tempo estis la franca. […] Ekzemple, estis la itala en Libio.
Pilar [29:48] — Ferriol, la nunaj esperantistoj, la junaj esperantistoj, kiel vi vidas viajn antaŭulojn, la homojn kiuj evoluigis la lingvon, kreis ĝin kaj poste daŭrigis?
Ferriol [30:06] — Nu, ni konstante eldonas historiajn studojn, kaj [la movado] estis tre, tre potenca. […]
Pilar [30:28] — Tio dum la Dua Hispana Respubliko; do ni parolas pri la 30-aj jaroj de la pasinta jarcento, ĉu ne?
Ferriol [30:33] — Kaj tiam multaj homoj lernis Esperanton ne pro idealismaj motivoj, sed ĉar ĉiuj klare sciis ke ĝi estas la lingvo de la estonteco kaj ke ili ne volis resti malantaŭe.
Pilar [30:43] — Poste la aferoj ŝanĝiĝis.
Ferriol [30:45] — Nu, poste ĉi tien venis diktaturo; en la resto de Eŭropo venis mondmilitoj.
Pilar [30:54] — Ĉu okazis persekutado de Esperanto kaj de la homoj kiuj parolis Esperanton?
Ferriol [30:58] — Jes. Nu, [pri mortpafoj pro] esperantisteco mi kredas ke unu kazo estas dokumentita en Majorko. Ĉar klare, alie, oni mortigis vin kiel anarkiiston aŭ kiel ruĝulon ĝenerale.
Pilar [31:18] — Klare, ĉar oni rilatigis la parolon de Esperanto kun liberecanaj ideoj, eble.
Ferriol [31:22] — Jes, en ambaŭ flankoj.
Pilar [31:27] — Tio estas, ke ĝi estis uzata same de la frankismaj trupoj kiel de la respublikanaj.
Ferriol [31:32] — Precize. […] Internaciaj brigadanoj kun propagando en Esperanto; do ĝi ankaŭ estis kultivata. Komence, multaj homoj lernis ĝin pro idealoj kaj multaj homoj lernis ĝin kiel libertempan okupon. Kaj la homoj kun plej multe da libertempo tiam estis la klerikaro kaj la militistoj.
Pilar [31:53] — Ferriol, kion vi rekomendus al la homoj kiuj aŭskultas nin, se ili volas alproksimiĝi al Esperanto? Kion ili devas fari?
Ferriol [31:59] — Ha, veni kaj konatiĝi kun ni. […] Mi al Pollando povas iri kaj peti panbastonon en la angla en bakejo kaj verŝajne oni donos ĝin al mi. [Sed per Esperanto mi povas demandi al iu] kio forprenas de li la dormon, aŭ kio maltrankviligas lin, aŭ kiajn problemojn li havas en sia vivo. Kaj mi povas multe lerni de li.
Pilar [32:58] — Klare, ĉi tiuj estas la vere gravaj aferoj. Do ni konservas vian difinon de la vivmaniero se ni decidas ampleksi Esperanton. Dankon, Ferriol.
Ferriol [33:08] — Mi volis klarigi unu aferon, ĉar Joan diris ĝin antaŭe, kaj li faris tion tre bone: mi volis emfazi ke vere nia celo ne estas Esperanto mem, [sed la lingva egaleco] antaŭ iu ajn alia lingvo, kaj ke ĝi estu justa.
Pilar [33:35] — Tial vi parolas pri neŭtrala lingvo. Neŭtrala signifas ke ĝi ne estu la reprezentanto de iu ajn el la landoj.
Ferriol [33:42] — Precize.
Pilar [33:58] — Ferriol, ĝis la venonta fojo.
Ferriol [33:59] — Multegajn dankojn.
(Ekde la minuto 36:34 la programo ŝanĝas temon kaj parolas pri ĝardenoj kun Ignacio Somovilla; tiu bloko ne rilatas al Esperanto kaj ne estas transskribita.)
Pri la datoj kaj la ligiloj
Du tagojn antaŭe, la 30-an de septembro 2011, Pilar Sampietro anoncis la elsendon en la blogo de la programo per la afiŝo «El lenguaje de las coliflores», en kiu ŝi komparis la kulturan diversecon kun la buketoj de florbrasiko. Tiu blogo jam ne estas alirebla; konserviĝas kopio en la Internet Archive.
Ĉi tiu afiŝo estas datita la 1-an de oktobro, la tago de la elsendo. La priskribo de RTVE montras la 30-an de septembro kiel daton de publikigo de la sondosiero, kiu estas tiu de la antaŭa anonco, ne tiu de la programo.
Afiŝo enmetita retrospektive la 13-an de aŭgusto 2026. La dato de la afiŝo respondas al la originala dokumento aŭ agado.
Legi en: