La 7-an de marto 2017, Enric Baltasar subskribis por TEJO —la tutmonda organizo de la esperantista junularo— kvardek-dupaĝan raporton kun malkomforta konkludo: el la 46 landaj sekcioj kiujn TEJO havis surpapere, la studo sukcesis identigi nur 29 kun ia ajn agado, kaj kelkaj el ili estis «sendube mortintaj de pluraj jaroj». La raporto proponis eksigi dek tri landojn, kaj avertis ke du el ili havis reprezentanton kun voĉdonrajto en la komitato.
Mapo de la landoj kiuj respondis la enketon KODEJO 2016, verde sur la mondmapo, sur la kovrilo de la raporto.
Kovrilo de la raporto: verde, la sesdek landoj kiuj respondis.
«Informado ne estas celo, sed agado»
La raporto malfermiĝas per frazo kiu resumas ĉion, kion Baltasar pensas pri tio, kiel oni varbas por Esperanto:
«Kiam mi trejnas aktivulojn, unu el miaj oftaj demandoj estas “Kion vi celas fari kiam vi prelegas pri Esperanto?”, kies respondo kutime estas “Informi onin”. Ne, informado ne estas celo, sed agado. La ĝusta respondo estas okazigi rezulton, kutime sukcesi ke oni faru agon kiun ni deziras, ekzemple eklerni la lingvon.»
La vorto informado estas unu el la plej ripetataj en la organiza vortprovizo de la esperantistaro: ĝi estas tio, kion faras la informaj komisionoj, la flugfolioj kaj la prelegoj. Diri ke ĝi ne estas celo sed agado estas, dirite en oficiala dokumento de la tutmonda organizo, amendo al la labormaniero de duono de la movado.
Kio estas KODEJO kaj kion ĝi mezuris
KODEJO —Kompleta Demandaro por Esperantaj Junularaj Organizoj— estas ĉiujara enketo de TEJO kiu ekzistas ekde 2008. Tiun de 2016 prizorgis la komisionoj pri Landa Agado kaj pri Scienca kaj Faka Agado, kaj subskribis ĝin Baltasar.
Respondis homoj el sesdek landoj: tridek kvin konstituitaj junularaj organizoj kaj dudek kvin «referencpunktoj», la figuro kiun li mem estis antaŭenpuŝinta por doni voĉon al la landoj sen iu ajn organizo. Laŭ kontinentoj, Eŭropo 40 %, Azio kaj Ameriko po 20 %, Afriko 18,3 % kaj Oceanio —kiu aperis por la unua fojo— la reston.
La funelo
La analizmodelo estas tiu, kiun li aplikis al ĉio: funelo de fazoj.
Grafikaĵo de la raporto kun la kvar fazoj: DEZERTO, ĜERMO, KONSTRUO kaj DISVOLVIĜO, ĉiu kun sia simbolo.
Kvar statoj —dezerto, ĝermo, konstruo kaj disvolviĝo— por situigi ĉiun landon kaj, precipe, por scii en kiu fazo ĝi estas kaj kio mankas al ĝi. La antaŭa sistemo, de 2014, klasifikis la organizojn laŭ kvin gradoj de agado; li ŝanĝis ĝin por ke ĝi ne dependu de la enketo kaj utilu ankaŭ por la landoj sen iu ajn organizo.
Tabelo de la raporto kun la landoj disdividitaj en la kvar fazoj kaj en tri vicoj laŭ ĉu ili estas pli aktivaj, egale aŭ malpli aktivaj ol la antaŭan jaron.
Ĉiu lando, en sia fazo kaj kun la sago pri ĉu ĝi supreniras aŭ malsupreniras. La raporto mem diras ĝin: temas pri «puraj tipoj», kaj lando povas esti tre proksima al la sekva.
La eksigoj
La parto kiu devis dolorigi estas la 4.3, Eksigo. La kalkulo: 46 oficialaj landaj sekcioj, 29 identigeblaj kiel minimume aktivaj —37 % malpli—, kaj kelkaj el ili mortintaj de jaroj.
La propono estis eksigi dek tri: Bulgario, Ĉinio, Grekio, Haitio, Israelo, Kubo, Kroatio, Madagaskaro, Portugalio, Rumanio, Serbio, Svedio kaj Usono. Kaj la raporto aldonas la malkomfortan detalon: du el tiuj dek tri havis Komitatanon A, tio estas, reprezentanton kun voĉdonrajto en la organo kiu devis aprobi la eksigon.
La argumento kontraŭ purigi la liston estis eksterlanden direktita —pli bone aspektas diri ke oni ĉeestas en multaj landoj—, kaj Baltasar respondas per konkreta kazo:
«Kiam tiu okazinta la pasintan monaton, kiam danke al nia kvantargumenta fanfaronado reprezentanto de neesperanta amerika organizo petis al ni kontaktinformojn kaj komenciĝis diskuto en la eksterrilata komisiono pri kiun nomon diri, ĉar nia usona sekcio estas mortinta.»
Li ankaŭ proponis ŝanĝi la regulon kiu malpermesas al eksigita organizo repeti la aliĝon antaŭ ol pasu du jaroj: «ni ne devus eterne loĝi kun amasiĝantaj kadavroj», sed ankaŭ ne puni tiun, kiu agnoskas sian neaktivecon.
Kaj li finis invitante UEA-n fari la saman ekzercon kun siaj landaj asocioj, kaj proponante sian helpon.
La alia flanko: la tridekminuta kurseto
La sama homo kiu skribis tion preparis materialojn por la alia fino de la ĉeno. El tiuj jaroj konserviĝas lia tridekminuta Esperanto-kurseto, prezentaĵo de kvindek lumbildoj kun la emblemo de la Valencia Esperanto-Asocio, kiu faras ĝuste tion, kion li predikis: ne klarigi la lingvon, sed igi la homojn uzi ĝin.
La itinero estas skribi kaj prononci → inventi vortojn → kalkuli ĝis la senfino → ekparoli, kaj la centraj lumbildoj estas tabuloj kun po unu vorto: Amiko, Lerni, Tago, Ĉokolado, Mi estas Enric. La ideo estas ke la publiko divenu, kion ili signifas, antaŭ ol iu ajn klarigu al ĝi ian regulon.
Ĝi havas tamen detalon indan je mencio, ĉar ĝi kontraŭdiras tion, kion li dirus poste: la lumbildo «¿Qué es el esperanto?» diras ke temas pri «la plej populara planlingvo de la mondo», «la plej facile lernebla» kaj ke ĝi «helpas lerni aliajn lingvojn pli rapide» — la tri frazoj de la argumentaro, kiujn jarojn poste li kvalifikus nesufiĉaj ĉar ilin akompanas neniu dato.
- Taller de esperanto, 30 min (PDF, 49 lumbildoj)
- Raporto pri KODEJO 2016 (PDF, 42 paĝoj, en Esperanto)
Kio fariĝis el ĝi
KODEJO plu ekzistas —la lasta eldono kiun TEJO anoncas en sia retejo estas tiu de 2020—, sed la raporto de 2016 jam ne troviĝas tie. El la serio oni ankoraŭ povas legi, en la Interreta Arkivo, la eldonojn de 2008, 2009, 2010, 2011 kaj 2013. La kopio kiun ni reproduktas ĉi tie estas tiu konservita de ĝia aŭtoro.
Fontoj
- Baltasar, Enric. Raporto pri KODEJO 2016: Raporto pri la junulara movado. TEJO, Komisiono pri Landa Agado kaj Komisiono pri Scienca kaj Faka Agado, 7-a de marto 2017, 42 p. Ekzemplero konservita de la aŭtoro kaj cedita al ĉi tiu retejo la 13-an de septembro 2026; kopio konserviĝas ĉi tie.
- Baltasar, Enric. Taller de esperanto, 30 min. Prezentaĵo de la Valencia Esperanto-Asocio, sendata. Kopio ĉi tie, sen la lasta lumbildo, kiu portas personajn kontaktinformojn.
- TEJO. Paĝo de KODEJO kaj la antaŭaj eldonoj konservitaj en la Interreta Arkivo.
Vidu ankaŭ
- La Valencia Esperanto-Asocio (2013)
- «Neniu aktiva»: la jaro kiam TEJO ĉesis demandi siajn sekciojn kaj komencis mezuri ilin
- La eternaj komencantoj
Enskribo retroaktive aldonita la 13-an de septembro 2026. La dato de la enskribo respondas al la originala dokumento aŭ agado.
Referencoj
- La Valencia Esperanto-Asocio (2013): provo de generacia transdono
- «Neniu aktiva»: la jaro kiam TEJO ĉesis demandi siajn sekciojn kaj komencis mezuri ilin
- La eternaj komencantoj
Legi en:
Ĉi tiu afiŝo ankoraŭ ne havas komentojn. Estu la unua persono, kiu komentas ĝin el la fediverso.