Dum kelkaj jaroj, kiu ajn malfermis Duolingon trovis tie Esperanton apud la angla kaj la germana. La hispanlingvan kurson konstruis teamo de sep volontuloj, kaj unu el ili estis valenciano. Hodiaŭ, dek jarojn poste, la kurso ankoraŭ ekzistas sed ne plu aperas en la katalogo: oni devas scii la adreson por atingi ĝin.
La alveno de Esperanto al Duolingo estis turnopunkto en la nuntempa disvastigo de la lingvo. Unuafoje, kiu ajn uzanto de unu el la plej popularaj edukaj platformoj de la mondo povis elekti Esperanton en la sama listo kiel la anglan, la francan aŭ la italan. Tiu ĉeesto ne nur faciligis la lernadon: ĝi ankaŭ prezentis Esperanton kiel vivantan lingvon studeblan kaj uzeblan, kaj ne kiel historian kuriozaĵon.
De tie venas tio, kion en la movado oni nomas la «Duolingo-generacio»: homoj kiuj malkovris la lingvon per la aplikaĵo kaj poste aliĝis al la komunumo. Igor Almeida diris tion pri si mem en 2023 en Libera Folio —«Mi estas parto de tio, kion Esperantujo nomas la Duolingo-generacio»—: li komencis en 2018, laŭ rekomendo de amiko, kaj kiam li rakontis tion li jam estis prezidanto de la brazila esperantista junularo (BEJO) kaj komitatano de TEJO.
Ĉi tie mem ni havas ekzemplon. Diego «Djego» Mascarell, en nia grupo ekde aprilo 2025, lernis Esperanton memstare per la hispanlingva kurso de Duolingo kaj per lernu!; en junio 2026 li sukcesis la B2-ekzamenon ĉe la UNED.
La kronologio, unuavide
28-a de majo 2015
Duolingo malfermas la Esperanto-kurson por anglalingvanoj. En du tagoj aliĝas 9.600 homoj.
16-a de oktobro 2015
La kurso por hispanlingvanoj eniras la Inkubatoron, kun teamo de sep volontuloj. (kvar monatojn kaj duonon post la unua)
26-a de oktobro 2016
Ĝi malfermiĝas en beta. (unu jaro en la Inkubatoro)
26-a de junio 2017
Ĝi eliras el la beta: kompleta kaj publika kurso. (ok monatoj da beta)
10-a de marto 2021
Duolingo fermas la volontulan modelon kaj pagas la kunlaborantojn laŭ ilia kontribuo. (tri jaroj kaj ok monatoj da kurso farita de volontuloj)
Marto 2023
Ĝi interrompas la evoluigon de la kursoj kaj ĉesas montri ilin en la katalogo. (du jarojn poste)
30-a de aŭgusto 2026
La kurso plu vivas se oni scias la adreson, sed ne aperas en la hispanlingva katalogo. (tri jarojn kaj duonon tiel)
La unua kurso: Esperanto por anglalingvanoj
La fondinto de Duolingo, Luis von Ahn, menciis en prelego de 2012, ke la plej multaj proponoj pri kursoj kiujn ricevis la retejo temis, ial, ĝuste pri Esperanto. Aŭdinte tion, la usona esperantisto Chuck Smith, loĝanta en Berlino, tuj kontaktis lin. La respondo estis, ke Esperanto ja estas en la plano, sed ke aliaj lingvoj havas prioritaton.
La laboro komenciĝis ok monatojn antaŭ la lanĉo. Chuck Smith gvidis kvinkapan teamon, kaj ĉefrespondeculo pri la kurso iĝis Ruth Kevess-Cohen, el Usono. La kurso ekfunkciis en testofazo ĵaŭdon, la 28-an de majo 2015, je la oka horo vespere laŭ mezeŭropa tempo.
La ciferoj surprizis ĉiujn. Antaŭ la lanĉo, 26.000 homoj jam petis atentigon. Post malpli ol du tagoj la kurso havis 9.600 partoprenantojn —preskaŭ duoble pli ol la individuaj membroj de UEA en tiu momento— kvankam oni ankoraŭ ne aktive reklamis ĝin, kaj en la unuaj du semajnoj ĝi atingis 25.000, pli ol kursoj de lingvoj kun propra ŝtato kiel la ukraina. Kvar homoj finis la tutan arbon en la unua tago.
La hispanlingva kurso, kun valenciano en la teamo
La sukceso malfermis la vojon al versioj por parolantoj de aliaj lingvoj. Tiu el la hispana eniris la Inkubatoron de Duolingo —la ilon per kiu eksteraj teamoj konstruis kaj testis novajn kursojn— la 16-an de oktobro 2015.
Komence laboris en ĝi kvar homoj: tion registras kopio de la API de la Inkubatoro konservita de Internet Archive la 12-an de februaro 2016, kiu montras la kurson en fazo 1 kaj je 24 % da progreso. La teamo kreskis dum la kurso konstruiĝis, kaj inter ili estis valenciano: Enric Baltasar, el Oliva —la sama kiu kelkajn monatojn antaŭe estris la lokan komitaton de la kongreso de Cullera en 2015 kaj kiu tradukis Vicent Andrés Estellés en Esperanton—, kiu priskribas sin kiel parton de la fonda teamo de la hispanlingva versio.
La kurso malfermiĝis en beta-fazo la 26-an de oktobro 2016 kaj eliris el la beta-fazo la 26-an de junio 2017. En la tago de la lanĉo, la Meksika Esperanto-Federacio publikigis la anoncon, verkitan de Mallely Martínez, kiu kreditas la kunlaborantojn nur per la persona nomo:
Lucas, Mallely, Alex, Enric, Soraya, Pablo y Chuck, colaboradores del curso, esperamos mejorar el trabajo conforme sea necesario.
La anonco diras ankaŭ, ke «casi 18 mil personas pidieron ser notificadas sobre la disponibilidad del curso» — preskaŭ dek ok mil homoj petis atentigon pri la disponebleco de la kurso. Monaton poste, la 19-an de novembro 2016, la sama API de la Inkubatoro nombris ok kunlaborantojn kaj 6.059 lernantojn. Tio estas: la teamo kreskis de kvar al ok homoj dum la konstruado, kaj la publika kredito de la lanĉo nomas sep.
Laŭ la rekonstruo kiun poste faris Enric Baltasar, la kurso enhavis 1.947 lecionojn, distribuitajn en 379 nivelojn kaj 45 unuojn, kun 2.383 vortoj kaj 8.464 frazoj. Temas pri datumoj de unu el la kunlaborantoj, ne pri revizio de la firmao, sed ili donas la mezuron de tio, kion kostis konstrui, testi kaj revizii tion en la libera tempo.
Ekrankopio de leciono de la Esperanto-kurso por hispanlingvanoj en Duolingo: «Traduce esta oración — Lia hundo sekvas lin ĉien», kun la vortoj «Su perro lo sigue a todos lados» por ordigi, kaj la mesaĝo «¡EXCELENTE!».
La kurso interne: Esperanta frazo tradukenda al la hispana per trenado de vortoj. «Lia hundo sekvas lin ĉien».
Enirvojo al la komunumo
La plej grava efiko ne mezuriĝas nur per la nombro de aliĝoj. Duolingo malpliigis la distancon inter aŭdi pri Esperanto kaj komenci lerni ĝin. Ne necesis serĉi asocion, aĉeti lernolibron nek antaŭe koni iun fakan retejon: sufiĉis elekti la lingvon en aplikaĵo kiun oni jam havis en la poŝtelefono.
Tiu videbleco ankaŭ legitimigis. Vidi Esperanton en la sama katalogo kiel la aliajn lingvojn transdonis, sen diri ĝin, ke temas pri normala lernebla elekto. Kaj la mallonga, laŭgrada kaj ludeca formato helpis, ke homoj movitaj de scivolo daŭrigu dum semajnoj aŭ monatoj.
Ĉirkaŭ la kurso aperis konversaciaj grupoj kaj komunumoj en sociaj retoj —la meksika anonco jam invitis al Facebook-grupo—, kaj la respondeculoj klopodis konekti la finintojn kun revuoj, asocioj kaj lokaj grupoj. TEJO, ekzemple, konsentis sendi Kontakton senpage al la novaj lernantoj de Duolingo. La transiro ne ĉiam funkciis: multaj ĉesis aŭ neniam integriĝis. Sed la totala nombro estis tiel alta, ke eĉ modesta proporcio jam produktis novan aron da parolantoj.
Ekrankopio de la kurspaĝo en Duolingo: «Esperanto for Spanish speakers — 367K active learners», kun la priskribo de la kurso sube.
La ekrano, kiun Baltasar konservis: 367.000 aktivaj lernantoj en la Esperanto-kurso por hispanlingvanoj. La priskribo, kiun Duolingo tie metis, finiĝas dirante ke Esperanton parolas «over a million people across the globe» —pli ol miliono da homoj tra la mondo—, cifero kiu eltenas nenian kontrolon.
Baltasar kalkulas, ke la hispanlingva versio atingis pinton de 367.000 aktivaj lernantoj, ke ĝi eble akumulis pli ol 700.000 aliĝojn kaj almenaŭ 36.500 finlernojn —ĉirkaŭ 5 %—, kaj ke, sumante ĉiujn versiojn de la Esperanto-kurso, oni atingis 1,7 milionojn da aliĝoj. Duolingo neniam publikigis revizion de tiuj ciferoj, do temas pri la atesto kaj la takso de eksa kunlaboranto; la ordo de grandeco tamen kongruas kun tio, kion oni vidis de ekstere.
Krome, tiu 5 % ne estas datumo de la hispanlingva kurso. La finlernoprocento, kiun ili konis, estis tiu, kiun la teamo de Duolingo komunikis retpoŝte al Chuck Smith pri la anglalingva kurso, kaj Baltasar transportis ĝin al la hispana analogie, ĉar pri la hispana ili havis neniun mezuritan: la plimulto de la lernantoj estis latinamerikanoj, kiuj kunhavas kun la anglalingvanoj tion, ke ili ofte estas unulingvaj kaj ke la forlasoprocento estas tre alta. Temas do pri cifero prenita de alia kurso kaj aplikita al ĉi tiu, ne pri kalkulo.
2021: la fino de la volontula modelo
La unua granda ŝanĝo alvenis la 10-an de marto 2021, kiam Duolingo anoncis la finon de sia programo de volontulaj kunlaborantoj. La firmao klarigis, ke la sistemo, oficiale komencita en 2013, ebligis al ĝi krei dekojn da kursoj danke al pli ol mil homoj el la tuta mondo.
Ĝi prezentis du motivojn. La unua, ke nun ĝi jam gajnas monon per la kursoj: «it does not feel fair and equitable to continue this gracious relationship». La dua, ke ĝi normigis la produktadon per striktaj limdatoj kaj ŝablonoj, postuloj kiujn —laŭ ĝi— oni ne devas trudi al homoj kunlaborantaj en sia libera tempo.
La kompanio transprenis la kursojn internen, anoncis ke la kreado de enhavo iĝos pagata, proponis al eksaj kunlaborantoj labori kiel partatempaj fakuloj kaj kreis la Duolingo Language Impact Award, fonduson de kvar milionoj da dolaroj disdonota inter la komunumo de kontribuintoj.
La decido estas racia el labora vidpunkto: se la firmao enspezas, koheras ke ĝi pagu al tiuj kiuj faras la laboron. La demando estis, kio okazos al la lingvoj kiujn la firmao ne konsideris prioritataj. La komunumaj teamoj perdis la eblon plu korekti kaj pliampleksigi la kursojn, kaj ne ĉiam venis pagata personaro kiu anstataŭus ilin. Baltasar resumas tion tiel: «the focus moved to the most profitable languages, and the continuous development of our courses stopped». 2021 ne estis la morto de la kurso, sed jes la rompo de la komunuma mekanismo kiu kreis kaj vivtenis ĝin.
2023: haltigita evoluigo kaj kaŝitaj kursoj
La dua ŝanĝo alvenis en marto 2023. Duolingo komunikis, ke ĝi haltigas la evoluigon de la Esperanto-kursoj por parolantoj de la hispana, la portugala kaj la franca. En la respondo sendita al Ruth Kevess-Cohen kaj reproduktita de Libera Folio la 13-an de marto, la firmao diris, ke tiuj tri kursoj ricevis «tre malaltan interesiĝon kompare kun aliaj kursoj en la platformo» kaj ke ĝi ne vidis realisman vojon por vivteni ilin, almenaŭ tiumomente.
Duolingo precizigis, ke ĝi revizios la oferton ĉiujare. La kurso por anglalingvanoj restis disponebla; tiu planita por parolantoj de la ĉina, anoncita por junio 2022 kaj neniam publikigita, restis definitive haltigita.
La unuaj informoj indikis, ke neniu nova povos aliĝi al la trafitaj versioj kaj ke kiu provis estis redirektita al la angla kurso. Kelkajn tagojn poste oni konstatis, ke la rektaj ligiloj ankoraŭ funkcias. En junio 2023, TEJO kaj BEJO disvastigis ilin per Instagram kaj Facebook dum ili kolektis subskribojn: peticio en Change.org superis 2.300 subtenojn en malpli ol du semajnoj.
Kion oni vidas hodiaŭ
La situacio restis tia. La 30-an de aŭgusto 2026, la katalogo «Cursos para hablantes de español» de Duolingo proponas dek unu lingvojn —la anglan, la portugalan, la francan, la italan, la japanan, la korean, la germanan, la rusan, la ĉinan, la katalunan kaj la svedan— plus ŝakon, matematikon kaj muzikon. Esperanto ne estas tie.
Ekrankopio de la katalogo de Duolingo por hispanlingvanoj la 30-an de aŭgusto 2026: dek unu lingvoj, ŝako, matematiko kaj muziko. Esperanto ne aperas.
La saman tagon, la katalogo por anglalingvanoj listigas tridek ok, kun Esperanto inter ili. Kaj la rekta paĝo de la hispanlingva kurso — es.duolingo.com/course/eo/es/Aprender-esperanto— plu funkcias kaj plu invitas, en la hispana, «aprende esperanto en solo 5 minutos diarios».
Tial estas pli precize paroli pri kaŝado kaj forlaso de la evoluigo ol pri forigo. La kurso ankoraŭ utilas al kiu scias trovi ĝin, sed ĝi perdis bonan parton de tio, kio faris ĝin valora: montri Esperanton al tiuj, kiuj ne serĉis ĝin.
Kies estas la kurso
La sekva demando estas evidenta: se Duolingo ne volas plu evoluigi tiujn kursojn, ĉu ĝi ne povus permesi, ke la komunumo reuzu la materialon en propra platformo?
La enhavo restas ene de la infrastrukturo de Duolingo kaj neniam estis publikigita sub libera permesilo. La praktika rezulto estas kontrolebla: la komunumo ne disponas malferman eksporton de la kurso, kiun ĝi povus instali, modifi kaj vivteni memstare.
Ankaŭ ne estus juste priskribi la rilaton kiel unuflankan alproprigon. Duolingo ricevis kurson faritan ĉefe per volontula laboro, sed la esperantismo ricevis kontraŭe altnivelan edukan infrastrukturon, profesiajn sonregistraĵojn, teknikan subtenon, reklamon kaj, ĉefe, aliron al tutmonda publiko kiun ĝi apenaŭ povus pagi. La «Duolingo-generacio» estas la pruvo, ke ankaŭ la movado profitis reale kaj daŭre.
La problemo, do, ne estas ke tiuj horoj perdiĝis. La limo de la interŝanĝo videbliĝis kiam finiĝis la kunlaboro: la esperantismo konservis la homan kaj reklaman efikon, sed ne la regon super la platformo nek reuzeblan kopion de la enhavo. Kiam ŝanĝiĝis la prioritatoj de la firmao, la materialo restis senmovigita ene de sistemo pri kiu ĝiaj kreintoj jam nenion decidas.
Kion instruas la sperto
La perdo de videbleco estas malbona novaĵo: aperi en la katalogo de Duolingo estis verŝajne la plej efika reklamo kiun Esperanto iam havis. Ĝi atingis homojn ekster la movado, malpliigis la antaŭjuĝojn kaj permesis tuj komenci.
Sed la sperto ankaŭ pruvis aferojn. Ke estas publiko por cifereca Esperanto-kurso en moderna formato. Ke mallongaj lecionoj, videbla progreso kaj memorigiloj helpas teni la konstantecon. Kaj ke kurso ne sufiĉas per si mem: necesas prepari la vojojn por ke tiu, kiu finas la ekzercojn, transiru al konversacio, al renkontiĝoj kaj al reala komunumo.
Fine, ĝi montras la utilon konstrui malfermajn kaj eksporteblajn rimedojn. Ne temas pri tio, ke la movado reproduktu la infrastrukturon de firmao kun centoj da dungitoj, sed pri tio, ke la esenca enhavo —frazoj, tradukoj, klarigoj, ekzercoj kaj sonregistraĵoj— estu en dokumentitaj formatoj kaj kun permesiloj kiuj ebligas porti ĝin de unu platformo al alia.
La progresoj en eduka programaro kaj artefarita inteligenteco malmultekostigas kelkajn partojn de la procezo: generi variantojn de ekzercoj, sintezi kaj rekoni voĉon, korekti. Sed la lingva kvalito, la pedagogia elekto kaj la revizio plu bezonas kompetentajn homojn. La teknologio malpliigas la mekanikan laboron; ĝi ne anstataŭas homan teamon nek solvas la demandon, kies estas tio, kio produktiĝas.
Generacio kiu jam ekzistas
La ordinara ĉeesto de Esperanto en Duolingo malpliiĝis, sed ĝiaj efikoj ne malaperis. La «Duolingo-generacio» ekzistas: estas parolantoj, organizantoj kaj aktivuloj kiuj komencis per tiu kurso, kaj iu el ili estas en ĉi tiu grupo.
La bilanco, do, ne estas tiu de malsukceso. Dum jaroj, la kunlaboro inter Duolingo kaj la volontulaj teamoj donis al Esperanto tutmondan montrofenestron kaj novan enirvojon. Sed ĝi ankaŭ klarigis la limon de konfidi centran parton de la instruado de la lingvo al fremda infrastrukturo.
La leciono ne estas rifuzi ĉian kunlaboron kun komercaj platformoj. Ĝi estas eviti ke unu sola platformo estu la ununura dependopunkto, kaj certigi ke la scio produktita de la komunumo plu ekzistu kiam ŝanĝiĝas la interesoj de tiu, kiu gastigas ĝin. La sekva defio estas kombini la amplekson de la grandaj platformoj kun cifereca suvereneco: malferma programaro kiam eblas, enhavoj kun liberaj permesiloj kaj kopioj kiujn la komunumo povas konservi kaj vivteni.
Sed tio meritas alian artikolon.
Se vi komencis per Duolingo kaj volas paroli Esperanton kun homoj, skribu al ni: ni kunvenas ĉiusemajne en Valencio.
Fontoj
Libera Folio (2-a de junio 2015). 9.600 homoj eklernis Esperanton en du tagoj (kopio de Internet Archive; la originalo jam ne ekzistas). La anekdoto pri von Ahn, la ok monatoj da laboro, la kvinkapa teamo, Ruth Kevess-Cohen, la 26.000 petoj pri atentigo kaj la 9.600 partoprenantoj en du tagoj. Ekzistas angla traduko de Jonathan Cooper.
Xavier Alcalde, Usona Esperantisto 2015:3. Duolingo: a turning point for Esperanto? La 25.000 uzantoj de la unuaj du semajnoj.
Meksika Esperanto-Federacio. El curso del idioma Esperanto para hispanohablantes ya está disponible en Duolingo, verkita de Mallely Martínez: la sep nomoj kaj la 18.000 petoj pri atentigo. De la sama aŭtoro, la antaŭa anonco Esperanto para hispanohablantes en Duolingo estará listo en las próximas semanas, kun la konsisto de la teamo: tri homoj el Argentino, du el Hispanio kaj unu el Meksiko.
Internet Archive. Kopioj de la API de la Inkubatoro de Duolingo: tiu de la 12-a de februaro 2016 montras la kurson
eo←esen fazo 1, kun kvar kunlaborantoj kaj 24 % da progreso; tiu de la 19-a de novembro 2016, en fazo 2, kun ok kunlaborantoj kaj 6.059 lernantoj.Duolingo Wiki. Esperanto for Spanish: eniro en la Inkubatoron la 16-an de oktobro 2015, beta-fazo la 26-an de oktobro 2016, definitiva publikigo la 26-an de junio 2017.
Enric Baltasar. The Secret to Getting 367,000+ People to Learn a Language on Duolingo. La dimensioj de la kurso, la uzostatistikoj kaj la transiro al la interna modelo.
Enric Baltasar. Intervjuo per videokonferenco, la 13-an de septembro 2026; niaj notoj. De tie venas kiel formiĝis la teamo de volontuloj, la fakto ke la finlernoprocento estas tiu de la anglalingva kurso, kaj la pago de Duolingo al la volontuloj en 2021. Ankaŭ la ekrankopion de la kurspaĝo konservas li.
Duolingo (10-a de marto 2021). Ending & honoring our volunteer Contributor program. La fino de la volontula programo, la motivoj kaj la fonduso de kvar milionoj da dolaroj.
Libera Folio (13-a de marto 2023). Duolingo nur por anglalingvanoj. La haltigo de la tri kursoj kaj la oficiala respondo de la firmao.
Libera Folio (13-a de junio 2023). Aktivuloj klopodas savi la kursojn de Duolingo. La kampanjo de TEJO kaj BEJO, la rektaj ligiloj kaj la atesto de Igor Almeida.
Duolingo, konsultita la 30-an de aŭgusto 2026. La katalogo por hispanlingvanoj kaj tiu por anglalingvanoj, kaj la rekta paĝo de la hispanlingva kurso. La ekrankopioj de ĉi tiu paĝo estas de tiu tago.
Referencoj
- Cullera 2015: kiam la kongreso pleniĝis de junuloj
- Estellés en Esperanto: la poemoj de la 4-a Festa Estellés
Legi en:
Ĉi tiu afiŝo ankoraŭ ne havas komentojn. Estu la unua persono, kiu komentas ĝin el la fediverso.