Internacia Pedagogia Revuo: el texto, 1957-1974

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

EVPERII N TO kIII KULTURO Internacia Pedagogie Revuo 1 Aperas monate sub la oŭspicio-de la FRANCA ASOCIO DE ESPERANTISTAJ EDUKISTOJ (G. E. E.)

Redakto – Sekretario : D-ro Andreo ALBAULT 11, rue des Feuillants Toulouse (Francio)

Eldono – Direktoro : H. MICARD, Emerita Instruisto Epineux – le – Séguin (Mayenne) Francio M.a

N, 1 JANUARO 1957

Francio al Jara abono : 400 fr. fr., pagenda en Ba.mond BIDOIT, 6, rue de ia Paix, Baugé (M.-et-L.), Francio. PoSt-dek-konto 143-867 Nantes ; au al la landaj perantoj de I.P.R. (vidu 2-an kovrilraĝon) au al la landaj perantoj kaj delegitoj de U. h..

I~ I

— página 2 del PDF —

informoj ei niaj Asocioj Ni opiniis ke la aperigo de la jenaj informoj utilos al niaj legantoj. I.L.E.I. Funkciuloj por la periodo 1955-58 : Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, 70, Av. Victor-Ségoffin, Toulouse, Francio . Sekretario, Kasisto, Gvidanto de Centra Oficejo : F-ino Violet C. NIXON. 183, Woodlands Park Road, Bournville, Birmingham, 30, Anglio. Konsilantoj : S-roj HEITMl1LLER, SVANTESSON, TACCANI. Membro-Asocioj : Ailstrio, Britio, Francio, Germanio, Italio, Suomio, Svedio. Aktivaj reprezentantoj en aliaj landoj : AUstralio, Belgio, Danlando, Irlando, Izraelo, Japanio, Jugoslavio, Kana• ria Insularo, Maroko, Norvegio, Portugalio, Urugvajo, Usono. G.E.E. (800 anoj) (franca usocio) Prezidanto : F-inu J. DEDIEU, Licea Lingvo-instruisto (adreso supre). Generala Sekretario : S-ro F. THÉBAUD, C.C. Jeunes filles, Caudry (Nord). S-ro E. BIDGIT. 6, rue de la Paix, Baugé (M.-et-L.). Kasisto S.B.E.T. (192 anuj) Prezidanto : S-ro Cyril LOVE, 11 Church Walk, Penn Fields Wolverhamp ton. Sekretario-Kasisto : F-ino Violet C. NIXON (adreso supre). LANDA SEKCIO HESSEN de « Esperanto-Unuiro de Germanaj Instruistoj » (42 anoj) Sekciestro : Kurt SCHMINRICH, Hallgarter Str. 10, Wiesbaden. INSTRUISTA SEKCIO ĉe « Slovenia Esperanto-Ligo » (… anoj). Prezidantino : Sonjo TAVĈAR. Sin turni al Sek. de S1.E.L. : Marinko GIVOJE, Poŝtfako 275, Ljubljana. E.U.G.I. (135 andj) (germana asocio) Prezidanto, Sekretario kaj Kasisto : S-ro Heino HEITMijLLER, (23) Bremen 8, Waller Heerstrasse 134. AuSTRALIA ESPERANTO-SOCIETO DE INSTRUISTOJ. Prezidantino : D-roSuMMERS. Sekretariino : Gertrude PoLLAIR . INFORMOJN pri aliaj landaj edukistaj asocioj ni volode publikigos.

ATENTU Post Montevideo, ni devas repensi niajn metodojn Nedubeblc ni devas penetri en ĉiujn kulturajn mediojn ai perei. Unu el la rimedoj penetri en tiujn mediojn estas en viaj manoj, karaj legantoj, kaj plie vi mem rikoltos la frukton de via laboro : traduku el la esperantaj gazetoj ĉiujn artikolojn, kiujn vi opinias interesaj por iu gazeto nacilingva… guste elektita. Tiel vi konigos nian lingvon en largaj tavoloj kaj certe vi ricevos nur helpon de koncernaj redakcioj. ĉar vi servos ilin per interesaj artikoloj de alilandaj ailtoroj.

Traduko kaj Publikigo, en la pedagogia gazetaro, de la artikolo’ de I.P.R. estas permesata. Nepre estu indikataj : 1° la aiitoro (se eble lia logloko) 2° la fonto (lasante la titolon en Esperanto kaj jene : « Internacia Pedagogia Revuo ». jaro, numero, pagoj). Ni petas vin sendi 2 pruvekzemplerojn al la redakcio (ni transsendos unu al la ailtoro).

— página 3 del PDF —

JANUARO 19i7

2-a Jaro, N° 1

FSIDFIiegTC WAO 1°lJ lTIJ IID Internacia Pedagogia Revuo Redaktejo : D-ro AtsAuLT. 11, rue des Feuillants, Toulouse, Francio. Administrejo (abonoj, ktp.) : E. Bnoorr, 6, rue de la Paix, Baugé (M.-et-L.). Francis Eldonejo : H. MICARD. Emerita Instruisto, Epineux-le-Séguin (Moyenne), Francio.

KIMIL ^

HAVOS DELEGITON en CINION Havos delegiton en ĉinion

Ni devas danki la Cinan Asocion por Kulturaj Rilatoj kun Alilando kiu invitis delegitaron veni en sian landon. Nia franca Kooperativa Instituto de Moderna Lernejo havos sian delegiton. Sed tin delegito devas esti kaj estas kouperative helpata de ĉiuj amikoj de nia internacia KIMIL. Tial ni nin turnas hodian al ĉiuj esperantistoj-edukistoj por ke nia afero estu fruktedona por la eduI:a temo. Tiel, samtempe, ĝi estos fruktiga ankan favore al Esperanto, ĉar prepara interkorespondado jam ekzistas kun Cinoj, kaj eĉ kun Cekoslovakoj, kun kiuj almenau parola diskuto estos ebla dum la mallonga halto en Praha. Ni same esperas sukcesi kun sovetaj esperantistoj en Moskvo. Jam franca komitato funkcias por prepari la vojaĝon, kun unu komitatano .le la Asocio por Franco-ĉina Amikeco, la P-1spondeculo de la Pariza grupo de la anca K.M.L., kaj la delegito. Tiu komitato studis laborplanon (kiun ja ni povas ŝanĝi laŭ la proponoj de ĉiuj esperantistoj-edukistoj). Ni do deziras ricevi de iu ajn kolego an amiko ĉiujn aldonojn, kritikojn, eblajn. Inverse, ni sendos post la vojaĝo, al ĉiu helpanto, la detalan raporton koncerne la rezultojn de tiu vojaĝo. Jen la laborplano nuna : I. — EFEKTIVIGOJ Ni precipe celas reveni kun dokumentoj pri Cinio kiuj povus esti uzataj de infanoj anunuloj, an disdonataj al popobliotekoj, kaj asocioj. T. e. : laj kluboj, bi 1) Generalaj dokumentoj pri natura, homa, ekonomia geografio. 2) Tipaj dokumentoj ; ekz. : Vivo de la infano en difinita agrikultura regio-

no de Cinio, an en granda urbo (Ekz. : « La infano en Peking »). Laŭ la amplekso, la karaktero, ni eldonus tiujn dokumentojn en dokumentaj kolorilustritaj broŝuroj, koloraj dilpozitivoj (uzeblaj en ĉiuj landoj !), aŭ dokumentaj slipoj (kompasoj, pulvo- kaj paperindustrioj…). 3) Tipe ĉinoj kutimoj de la gepatroj en siaj rilatoj kun infanoj : tradicia kaj nova sintenoj. 4) Dokumentoj pri ĝenerala tendenco de instruado kaj de instrumetodoj rilate al la socia evoluo de la lando. II. — KORESPONDADO Ni devos starigi reton de korespondado inter instruantoj kaj lernantoj. La instruantoj tiel povus reciproke kompari siajn eduk- kaj instru-teknikojn interŝanĝi laborojn por ekspozicioj, ktp. Leénantoj povus ankan persone interkorespondi. Ni ne faris tiun unuan planon Jan ordo de graveco de ĉiu punkto. Ni laboros plej bone Ion la ebleco kaj cirkonstancoj. Sed ju pli multaj estos kaj demandoj an proponoj, des pli efikaj estos la aŭtoritato de nia delegito kaj liaj rilatoj kun la ĉinaj respondeculoj an esperantistoj precipe por viziti la elektendajn lokojn. Ni insistas por ke ĉiuj al mi skribu pri tio siajn dezirojn ne nur por edukado kaj kulturo, sed ankan por ke niaj gravaj efektivigoj pruvu la neegaleblan valoron de Esperanto. Por la Organiza Komitato, J Roger LALLEMAND, Fromelennes (Ardenneŝ).

— página 4 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

2

Pi e rre’ Mo vet

Esperanto, FilatPlo kaj Instrua10 Prof. Pierre Bovet- estas konata kiel direktoro de lu Instituto J.-J. Rousseau, kiu i.a. gvidis post peto de I.A.L.A. famvn internacian enketon pri la inslruado de Esperanto. Pli strikte en la Esperanto Movado, Prof. P. Bovel estas konata kiel Prezidinto de du gravaj Esperanto-kune .nojn, unu en 1922 : « Esperanto en Lernejo », Cenevo ; la dua en Prago, 1929: « Paco per Lernejo ». Jam antaŭ multaj jaroj, instruante geknabojn, mi klopodis ektrovi rimedon por utiligi la keneralan intereson de infanoj al postinarkoj. Geografio (kie kuŝas tiuj landoj kaj koloniaj ?) kaj nun historio (okupitaj teritorioj, du nioj, k.t.p.) kompreneble riéiĝas per la konoj akiritaj. La bildoj simbolaj kiuj prezentas la diversajn landojn (Germana Imperio, Franca Republiko, Svisio armata sidanta sur monto) estas signifoplenaj. La grandega multo de poŝtmarkoj eldonitaj dum tiuj lastaj jaroj tute malelbligas universalan kolekton. Oni devas elekti temon, « motivon », diras la germanaj filatelistoj ; filatelo iĝas tiel no::iie’_a « konstruanta filatelo », an pli simple : instruanta. Mi mem kolektas nur poŝtmarkojn kun portreto de iu famulo. Mi ne gluas ilin n albumo apud la alia, sed dediĉas al ĉ iu slipon. 12 x 6 cm. estas If, formato plej uzata ekz. por katalogoj en bibliotekoj. Mi metas la slipojn vertikale en skatolon. Ciu slipo komentas la poŝtmarkon laŭ tri vidpunktoj : 1. filatela (lando, jaro, valoro, speciala uzo, ktp.) ; 2. ikonografia (fonto de la portreto, pentristo, desegnisto kaj gravuristo de la poŝttnarkoj, instituto de presaĵo) ; 3. historia kaj biografia (jaroj de naskigo kaj morto de la famulo ; kion li faris ? Kial la lando estas al li dankema ?). La tuta sliparo tiel iĝas enciklopedio de la plej famaj homoj el la tuta homaro. Mi dividis ĝin formante du seriojn. La unua kunprenas la grandajn nomojn de la kultura historio : ekkonado de la Tero (de Marco Polo al Nansen kaj Charcot), venkado de 1’aero (Leonardo da Vinci, Montgolfier. Mermoz), Eklezia Historio S. Panlo, Luther, Pio XII), Pedagogio (Komenius, S. Jean de la Salle, Pestalozzi), Bonfarado (Vincent de Paul, Henri Dunant, Zamenhof), Literaturo (poetoj, verkistoj), Filozofio, Jura, Ekonomio, Sciencoj, Artoj (muzikistoj, pentristoj, ktp.), Inventistoj (Gutenberg, Edison). Mi ankaŭ aldonis al tiu ĉi serio la eminentulojn kiuj faris la historion de la poŝto (Thurn kaj Taxis, Rowland Hill, Arago). La dua serio entenas grandajn nomojn de la politika kaj milita historio ; reĝojn, ŝtatistojn, revoluciistojn. Tamen mi ne konsideras kiel « grandajn », la nunajn

estrantojn de iu lando : en Usono, ekzemple, la poŝtmarkoj ne donas la portreton de la aktuala prezidanto sed nur de malnovaj (Washington, Lincoln, Wilson, Roosevelt). Oni facile vidas ke en tia kolekto la kunmetado de poŝtmarkoj kun portretoj estas la plej malgranda parto de la afero. Ektrovi la necesajn informojn por redakti la tekston de la sliparo ne est'» tiel simpla Jen la helpo kiun mi trovi.. en Esperanto kaj la esperantistaro. Ne ĉiuj homoj famaj en sia lando estas sufiĉe konataj por ke oni trovu ilian nomon en verkoj, kiel « Le Grand Larousse » an la « British Cyclopedia ». Pensu pri la liberigintoj de Sudamerikaj respublikoj, pri la Balkanaj patriotoj. Estas necese trovi en la landoj mem personojn, kiuj povu konatigi vin kun tiaj naciaj herooj. Mi kompreneble uzas multajn amikojn kaj eks-studentojn en diversaj kontinentoj. Sed mi trovis en la esperantistaro tre afablan kaj kompetentan helpon. La Jarlibro de UEA mencias en multaj landoj fakdelegitojn kiuj interesiĝas pri Filatelo. Kuraĝe mi skribis al ili uzante la konatajn malgrandajn membromarkfoliojn. De ĉie, Hispanio, Jugoslavio, Portugalio, Suomio, eĉ de Ansfralio, mi ricevis tre valorajn informojn kun afablaj proponoj danrigi la kunlaboradon. Tiumaniere denove Esperanto helpis instruadon. Dankon al Esperanto. GEOGRAFIA REVUO

De nia kunlaboranto Robert GERARD, 45, rue de Vouillé. Paris, 15e, kiu aliparte faras tafigan informlaboron en la Instrutstaj seminarioj, ni ricevis tre interesajn informojn pri la. Internacia Geografia Asocio, kiu preparus esperantan landkartaron. Aliparte gi iam estus eldoninta la 1-an n-on de Geografia Revuo ». Abono : 1 us. dol. al S-ino Chiari DRAGONI, Via Gian Francisco Re II, Torino (Italio). S-ano R. GERARD, proponas sin por pliaj informoj. AUSTRALIO

Ni recevis el Aiistralio la roneotipitanorganon de la « Aŭstra]ia Esperanto-Societo de Instruistoj » eldonata sub la nomo : « Klerigo ». Bedaŭrinde neniu adreso menctita,.

— página 5 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

s

11-r1e H. (iroendijk.

La leginstruado en la unua klaso de la elementa lernejo en Nederlando Antaii kelke da tempo mi legis en viĝas la bildoj ĉe la normvortoj, ekz. bilUsona revue Colliers Weekly artikolon doj de simio, nukso k.t.p. La gelernankun la iomete drameca titolo : « Kial toj havas du skatoletojn enhavantaja oni. ne sukcese instruas legi al mia infa- kvanton da literoj, presitaj sur malgrandaj no ? ». En la artikolo oni forte atakis no- pecoj el kartono. Ili nun ekzercas anavajn tendencojn en la leginstruado en I’izon kaj sintezon de vortoj manipulante Usono, kiu moderneco laŭ la verkinto ie hi literojn. Antaŭe la infanoj jam estas donis sufiĉe da rezultoj. Eĉ post multjara instruataj aŭdi la apartajn sonojn. Rekono lernado multe da infanoj ne kapablis re- de la sono en la presita vorto estas inskoni simplajn vortojn kaj eĉ en la mez- truata unue ĉe la finliteroj, kiuj plej faCada lernejo oni ofte devas reinstrui ge- cile povas esti apartigataj. Ekzemple ili rnantojn en la legarto. aŭdas ke la finlitero de « mes » (tranĉiTion, ĉi leginte mi komencis pripensi lo) estas sama kiel en « zus » (fratino). la nuntempan leginstruadon en Nederlan- Tiam ili demetas la s-on sub la tabuleto. do. Laŭ kiuj principoj kaj metodoj oni Kio nun restas ? Remetu la s-on k.t.p. instruis kaj instruas legi al infanoj en la Poste oni instruas la aliajn literojn lau elementa lernejo ? sinsekvo de kreskanta malfacileĵo rekoni Traleginte la nederlandan literaturon ilin. La k-o, t-o kaj la p-o ekz. estas pri ĉi temo kaj ankaŭ laŭ propraj spertoj malfacile disigeblaj komence de vorto. kun la praktiko oni povas konstati Ke Kompreneble oni devas, almenaŭ en la ekzistas du tendencoj (skoloj) : Ia laŭ- komenco, uzi nur vortojn kun laŭfonetika principe analiza normvort-metodo kaj ortografio. La nederlanda ortografio estas pli malpli laŭfonetika, almenaŭ multe aliflanke la bloka metodo. (‘) Internacia elŝango en nia organo de pli ol la angla kaj la franca, kaj tio spertoj sur la kampo de metodiko kaj di- ebligas al la infanoj, post’ la analizo de daktiko ŝajnas al mi unu el la ĉefaj tas- la nomvortoj kaj post iom pli da ekzerco, koj de nia organo kaj pro tio mi ci tie mem komposti sufiĉe da novaj vortoj petas vian atenton por konciza priskribo pere de la lernitaj literoj. Car HOOGEVEEN do komencas per blode nederlandaj metodoj. Mi unue rakontu ion pri tipe neder- koj (tutaĵoj), vortoj, lia metodo do ne eslanda normvorta metodo, laŭ la kreinto tas severe aplikita laŭ la element-psikoionomita la HooGEvEEN-metodo. Miloj kaj gio. Oni tamen povas facile trovi ties miloj da infanoj lernis sukcese legi laŭ principojn en ĝi. Elstaraj trajtoj estas : La infanoj lernas pli malpli rapidk tiu ci metodo. Facile oni retrovas en ĝi la principojn de la elementa psikologio, mem analizi la vortojn sur fonetika bazo. Diserigo de la malfacilaĵoj, klarigo kontraŭa al la moderna blok-psikologio. konscia koncepto de la materialo. Kvanp.E41 la element-psikologio la « bildoj » eiĝas surbaze de la elementoj, la . kam efektive tiu ĉi metodo teknike es•oj, el kiuj tiuj-ĉi bildoj formiĝas. La tas pli malpli perfekta, oni tamen en cerelementoj estas fundamentaj, poste el taj instrumedioj serĉis alian metodon. ili kreiĝas pere de procedo de asocio Ia Flanke de okulfrapaj avantaĝoj oni povis ankaŭ konstati malavantagojn. tutecoj (blokoj), la kompleksbildoj. Forta Laŭ la moderna psikologio la lerna apoganto de tiu ĉi psikologio estis la germano HERBART (1776-1841), kiu forte in- procedo ne eriĝas en izolitajn fakojn, fluis la pedagogion en Nederlando en la sed ekzistas nur unu tuteco : Ia infano 19a jarcento. Kiam oni senrezerve apli- kiu estu edukata. Antaŭ la instruado vekus tiun ĉi principon al leginstruado, oni nu la edukado. Edukante kaj en tio do do unue instruus la literojn, poste la kun- ankaŭ instruante la infanon, ni do ne almetaĵojn kaj plei poste la tutajn vortojn. trudu al infano nian pensmanieron de Efektive ekzistis en la 19a jarcento tiaj plenkreskuloj, sed ni komencu pristudi metodoj. La rezultoj tamen malpravigis kiel la infano agas kaj pensas. Tiel oni eltrovis ke la infano ne unue perceptas ilin. Cefa trajto de la HooGEvEEN-metodo es- erojn, elementojn, sed male nediserigitas la uzo de 17 normvortoj, t.e. vortoj tajn blokojn (tutaĵojn) kompleksbildojn kies analizo aŭdigas la literojn laŭ la (germanlingve : Gestalt-Sing). Estos Ia ideoj de la helga Ovide DECROfonetika sono. La normvortoj ankaŭ jam troviĝas en rakonto, kiun la instruistino LY (1871-1932), kiuj forte influis la morakontas samtempe. La gelernantoj ekzer- dernan nederlandan didaktikon pri lecas sin uzante-legotabuleton, sur kiu tro- ginstruado, Ili vekis eivan intereson pri

— página 6 del PDF —

4

ESPERANTO KAJ KULTURO

la t.n.« bloka » metodo (‘) (1) metodo ►citi Tin diseriĝo ankoraŭ evoluas nekonscie. bazigas sur la Gestalt-psikologio, kaj la (La konscia analizo de vortkompleksoj troviĝas en pli posta fazo). La gelernanpsikologio de la infana evoluo. Por veki intereson de infano oni pre- toj komencas vidi la vortojn kun ties nu, kiel elirpunkton, situacion kiun la skribita formo. infano aktive kaj emocie travivis. Legado Dum la kvina semajno la diseriĝo evone estas praktiko mer_tstara, pure izolita, luas kun laŭ-individue malsimila rapised ĝi estas lingvojiraktiko kaj lingvo deco. (Tiu pli individua evoluo estas . ĉiam estas respeguligo de la vivo. Tio ankaŭ eco de tiu ĉi metodo, kontraŭanta signifas ke principe oni neniam povas la pli element-psikologian metodon de uzi aron de normaligitaj vortoj. Male, oni HOOGEVEEN, kiu pli direktas la analizon devas unue eltrovi kio interesas ĝuste en senrigarde al individuaj diversecoj). Altiu momento la infanojn. La konversado, proksimigas la tempo por uzi la aparunu el la ĉefaj lingvopraktikadoj, iĝas tajn vortkartetojn. Tiuj ĉi estas bendoj grava elemento en la instruado : Joĉjo el kartono, sur kiuj trovigas la samaj rakontas emocie ke liaj gepatroj ricevis tekstoj kiaj ankaŭ troviĝas sur la lego kateton. Kaj la instruanto instigas !in kartoj kaj la lotludoj. Tiuj ĉi bendoj estas rakonti al siaj kunuloj pri la kafeto. tranéataj ĝis unuopaj vortoj. La infanoj La tuta klaso interesiĝas kaj tiam povas meti ilin en ujoj, ligitaj dorsflanke la momento venas kiam la instruisto di- sur la legokartoj. La infanoj nun ekzerras : Kaj nun ni skribu tion sur la ta- cas sin metante la vortojn en la ĝuste bulo. sinsekvon, komence kun la helpo de Li prenas la kreton kaj jen la miraklo : teksto sur la legokarto, poste ankaŭ sen ekzemplo. La kateto de Joĉjo estas nigra. Ankoraŭ ne eblas por la infanoj disOni tiam eĉ povas komenci la ekzertingi erojn el tiu ĉi frazo, sed la tutajo cojn kunmetante tekstojn. Tiel oni serestas emocie travivita, ĝi estas vera vi- ĉis la tekston : vanta lingvaïo kaj ne iu abstrakta frazo. La ŝipo estas de Roberto. En tia maniero la legolernado ne es1 1 2 3 4 tas okupado kiu ekzistas flanke de la Ce la kunmetado diversaj infanoj helvivevoluo de la infano, sed ĝi estas laŭnatura evoluo. Plejeble oni bezonas fori- pis la instruiston. gi abstraktajojn kaj iĝi kiom eble plej 1 : Jam troviĝis sur la tabulo kiel konkreta. Nur la vivanta nuneco vivas surskribo de la leciono. por la infano. 2 : Jam multe da infanoj konis ĝin Mi nun rakontos ion el la spertoj de la parkere. 3 : Ili trovis « de » sur legokarto : nederlanda instruisto N. C. DE BOER publikigita’ en « Globaal Lezen », Gronin- La poto kun floroj de sinjoro De Boer. 4 : Trovita sur legokarto : La nukso gen 1950. Promenado kun la infanoj jam povas de Roberto. Krome la nomoj de ĉiu opa liveri trezoron da spertoj. La intereso de .infano troviĝas sur nomkartoj kaj sur 6-jaruloj treege alternas. Pro tio oni be- la kajeroj. En la 9-a semajno oni povas konstati zonas kapti la atenton laŭmomente. Ek de komencon de la diseriĝo en sil..bojn. la unua semajno, kelkfoje eĉ ek de Ia unua tago, kiam la infano vizitas la ler- Oni daŭrigas la ekzercojn kun la leg;inejon, oni kune priparolas spertojn kaj kartoj uzante la vortostriojn. Kaj oni nun esprimas tiujn desegne kaj lingve. Ciam ankaŭ legas frazojn kompostitajn el voy…, la teksto estas redaktata de la infanoj toj el la vorttrezoro de la legokartoj. F nova sintezo el frazoj pere de jam kontmem. Tiel oni akiras tekstojn kiujn la infanoj emocie kaj intelekte komprenas. taj vortoj. En la 11-a semajno evidentiĝis subite Kelkaj citajoj el la taglibro de la insla ebleco rekoni unuopajn literojn. Kotruisto : La infanoj faras la frazon : Sinjoro DE menciĝis ĉe la s-o : « Nun ni tion atentas. Kiam io estas la sama ni ĉiam kloBOER estas en la klasoĉambro. La infanoj ankaŭ estas en la klasoĉam- podas trovi kiu litero ĝi estas. Pere de la fin- kaj komenc-konsonantoj kaj vobro. kaloj ni ĉiam pli enpenetras la struktuLa nukso de Roberto. ron de la vortoj ». La kvanto de rekonKrak diras la nukso. Oni parolas, desegnas kaj skribas tion. eblaj literoj kreskas potage. Dume oni ankau uzas la fonetikon, ekz. distingante La instruisto faras legokartojn. Poste li faras apartajn vortojn. La s kaj z, v kaj f, m kaj n. En la sekvantaj semajnoj tiu procedo plue evoluas. La teksto) estas buŝe ripetataj. Tiaj malgrandaj interesocentroj (DE- progresoj estas tre malsimilaj. Pro tio la malpli progresintaj ricevas opajn viCROLY : Petits centres) kreiĝas ĉiam decojn. nove, ĉiusemajne kelke da. Mi iom pli detale raportis tiujn ĉi Ankaŭ dum la tria semajno la infanoj parolas, desegnas kaj skribas. Tiam om spertojn por demonstri la specialan kapovas konstati ĉe kelke da infanoj ko- rakteron de la bloka metodo. Klare evimenciQantan diseriĝon de kompleksoj. (fino sur p. 6)

— página 7 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

5

Marjorie Boulton

LITERATURO EN LA LERNEJO Kial ni instruas geknabojn pri litera- faras al la gelernantoj, ĉar la ekzerco turo ? Cu por ke ili mem igu verkistoj ? sugestas al ili la malveraĵon, ke iu ajn — Certe ne ; verkistoj edukas sin mem, povas alivortigi la bone elektitajn vorjes, eĉ spite la lernejo jn ! Cu por ke ili tojn de majstra verkisto, kaj gardi la igu profesiaj kritikistoj aŭ prelegistoj saman signifon. (Iu brita instruisto propri literaturo ? Ne ; tiaj specialistoj de- ponis la ekzercon de « inversa parafravos havi specialajn talentojn, kaj tras- zo » ; li parafrazas bone esprimitajn . tudi longan specialistan edukadon post tekstopartojn, kaj la gelernantoj devas la lernejo. , serĉi la lokon kie la aŭtoro diras tion Cu ĉar literaturo estas parto de la na- multe pli trafe. Jen eble valora ideo). Cu ni eble inklinas studi librojn multe cia heredaĵo ? — Bedaŭrinde oni povas instrui pri literaturo ŝovinisme, sed es- `tro detale ? Oni kutime Iegas romanon, perantisto nepre konsentos, ke tio estas pro plezuro, dum kelkaj horoj ; dramo netaŭga sinteno. (Mi mem- antaŭ ne- de ekz. SEKSPIRO dáiiras eble du horojn longe anstataŭigis kurson pri angla 1ite- en la teatro. Kiam ni uzas la saman «raturo per kurso pri mondliteraturo : priskribitan libron dum tuta trimestro, tio estas tute praktika, se permesita). Cu aŭ eĉ dum tuta jaro, ĉu ni ne kvazaŭ ĉar oni devas iel okupi la geknabojn, malrealigas la leĝosituacion ? Oni povas kaj literaturo estas en la lerneja horaro ? eĉ malŝatigi bonajn librojn, se om kregelernantoj ke ili devas tede — Nu, mi ja ricevis, kaj poste observis, digas al gelernantoj sed legas senlabori super bonaj multajn lecionojn ne pli celemajn ! Sed kial la normala, nespecialista ho- valorajn librojn rapide ro plezuro. Cu don anstataŭ mo legas ? se li legas… se edukado ne eble ni malrapidigas la lega kuraĝigi tiun rapidan legadon kiu estas sufokis lian legemon ? Pro informo pri sia fako, aŭ plezuro grava fatoro en la alkutimigo al pordum liberaj horoj. Eble pro snobaj moti- plezura legado ? Cu eble ni estas tro timemaj pri la voj ; sed tiujn ni ne havas devon atenti ; de verkoj por la gejunuloj ? Oni literaturaj snoboj estas ofte malpli sagaj elekto ofte, ekzemple, zorge elektas libron pro ol pensemaj analfabetoj ! de seksa temo ; sed seksaj teLa celo de bona edukisto pri literaturo la manko urĝe interesas geadoleskulojn (‘), estas duopa : li volas ke la geknaboj al- moj ili akiras seksan sintenon aŭ kutimigu al la inteligenta serĉado de kaj kutime literaturo, agi per maldecaj flusinformoj en libroj ; li volas ke ili ek- el bonainterŝangoj de superstiĉoj kaj geŝatu bonan literaturon, por ke poste traĵoj, patraj mensogoj. Sintenon ili ja akiros ; ilia liberhora legado largigu kaj kaj nutru la kaj mi preferas Ja fortajn pasiojn de menson, anstataŭ stultigi gin, faras SHAKESPEARE, RACINE al GCETHE Ol komermultaj ĵurnaloj, gazetoj kaj komercaj ro- caj stimuliloj kaj vivneaj, falspudoraj manoj. mensogoj. Simile oni inklinas eviti pri• La serĉado de informoj estas tekniko, argumentindajn temojn kiuj rilatas al la tre facile instruebla ; la ĉefa malhelpo nuntempa vivo, kritikojn de la socio, al tia instruado estas ke instruisto, kun ktp. Gejunuloj ofte estas serioze penseVitro granda klaso, nesuflĉaj bonaj libroj maj, se la edukistoj ne detruas ilian nakaj rigida horaro, ĉiam sentas la tenton tuj disdoni informojn, nutri la junan turan scivolemon kaj argumentemon ! Ekzamenoj povas estigi fetiĉojn kiuj menson per kulero anstataŭ doni mangaĵojn kaj kuirilojn. Jen esence teknika- tute ne rilatas al normala legado kaj ec materiala problemo, teknike-materiale sol- detruas la inklinon legi ; almenaŭ en Britujo hodiaŭ alia fetiĉo nun ekzistas : vebla. Edukado al bongusto, bona legapetito, la stranga virto de rikana kritikemo. Tio sana scivolemo kaj stiloĝuo, estas multe estas eble la rezulto de kritikista skolo pli komplika problemo. Ni devas ankoraŭ en Cambridge : ĝi fari altvaloran kritimulte pripensi gin ; ni ankorai ne scias kan kaj semantikan l:boron mem, sed kiel instrui pri literaturo. Mi nur propo- ektroigis, kaj kreis multajn troigemajn nas kelkajn pripensindajn demandojn, disĉiplojn, j is rikanemo kaj groteske sen kredi ke mi povas doni plenajn res- troigita elektemo iĝis modo en Britujo kaj oni apenaŭ kuragas ŝati verkon. — pondojn. Cu la tre multaj ekzercoj kiun oni ku- La fakto, ke tiu grupo estas iom ligita al « Basic Ènglish i,. •(Bazii. Angla) kaj moke time faras pri literaturaĵoj eble pli detruas ol stimulas intereson pro bonaj farĵ etas Esperáiiton,. » le havas signifon libroj ? — Cu ni ĉiam certas, ke ni vere psikologie interesan Nun oni preskaŭ p -asinstrui elekteordonas ekzercon por klarigi ion pri la verko kaj ne nur por plenigi la tem- mon centa;i ol .oni firme. starigis la kutipon ?. Parafrazoj, ebie, ec rekte malbon- mon legi lió ŝajnas -at m eraro. Litera-

— página 8 del PDF —

B

ESPERANTO KAĴ KULTURO

turkritikado devus esti la lasta stadio en la ĝuo de literaturo. Kaj ĉu ni vere volas krei tiajn diabetecajn apetitojn, kiuj forjetas multan bonan animan nutron pro tro altaj kriterioj, ofte la kriterioj de sensangaj pedantoj; ĉu ni vere volas kuraĝigi la sintenon, de homo kiu, ne kapablante mem verki eĉ unu potencan novelon, kredas ke li rajtas rikane moki kaj ekzili romaniston kiel DICKENS, poeton kiel TENNYSON ? ‘Laŭ mia opinio, rikanemo beligas nek La homan vizaĝon, nek la homan psikon.

Unue, multaj konsciaj aŭ senkonsciaj reakciuloj en edukado preskan deziras ke edukado estu teda afero ; kaj kiam oni liberiĝis de la grekolatina sistemo kaj ekuzis la nacian lingvon, tiaj homoj komencis kvazan mortigi la nacilingvajn verkojn.

Due, pro la sinteno de la socio, geinstruistoj preskaŭ devas, en multaj landoj, resti vivtimemaj, konvenciaj, tre limigitaj. Ili devas studigi la verkojn de grandaj kreintoj, de potencaj artistoj ; kaj la ĝenerala tendenco de granda arto, se ni rigardas ĝin rekte, estas plej ofte viv En la altgrada literatura edukado, ĉu jesa kaj liberiga. Tial, oni ofte respektas ni eble emas legigi tro da prilibraj li- • grandan arton per la lango ; sed la filisbroj kaj ne sufiĉe legigi la originalajn tra koro daŭrigas maledukadon. artverkojn ? ĉu tiu ĉi procedo ne povas malfortigi la juĝokapablon kaj falsigi la Mi proponas nur demandojn, hipotetutan sintenon al’ literaturo ? Eĉ tre junaj lernanto]’ ofte skribas kvazaŭ ili estus zojn, dilemojn ; nia nescio pri la pro pli saĝaj ol lá studitaj verkistoj ; ĉu, blemo estas abisma ; sed mi volas penestigante tian sintenon, ni servas aŭ la sigi. veron aŭ la arton ? Mi suspektas, sed ne rajtas firme dia- GLOSO Adoleska : vir(in)iĝanta. Vidu I.P.R., gnozi, du faktorojn en literatura edukado kiuj estas esence kontran-literaturaj. 1956 : gloson p. 105.

La leginstruado en la unua klaso de la elementa lernejo en Nederlando (fino de p. 4) dentiĝas ke ĝi pli multe bazikas sur la lingvo povas kaŭzi tian mankon de ie- gokapablo. Vortoj ne laŭfonetike skritrovitajoj de la novaj psikologioj. bitaj povas malfacile esti rekonataj kaj Kvankam la « bloka » metodo akiris nur parte estas analizeblaj. certan reputacion en Nederlando, speAntaŭnelonga tendenco en la nederciale en pli progresintaj instrumedioj, landa legodidaktiko estas sistemo de lerkaj ankan efektive konsiderinda nombro nado kun elementoj pruntitaj el la malda lernejoj ekuzis ĝin, oni tamen ne po- nova Hoo6EvEEN-metodo, kaj el la nova vas nei ke hodiaiitage la unua entuzias- bloka metodo. Por plirapidigi la diserimo forigis. La « rezultoj » ne ĉiam estis gon de la vortoj en literojn oni ofte apli-‘ kontentigaj. Uzo de la metodo devigas HOOGEVEEN. la instruiston ĉiam denove al -propraj kas Ia legotabulon de iniciatoj. Ce analizo kaj sintezo de la Resume, oni povas diri ke la bloka elementoj evidentiĝas grandaj diferencoj metodo plu profunde radildĝas en la ininter la opaj gelernantoj. Ofte post unu fanan vivon, ĝi pli konfoi miĝas al la pli monato ne plu ekzistas klaskomuneco, perokula ol perorela perceptado de inkio erarigas la mezan instruiston ĉe la fanoj, kaj ĝi ne izolas la legadon el la sekvota metodo. komplekso de la lingvopraktikado : paroli kaj andi, skribi kaj legi, rakonti kaj Ofta eraro ankaŭ estas tro longa pro- travivi la rakontitan. Aliaflanke grandaj krasto de la analizo. generale oni povas malfacilaĵoj kreiĝas kiam la instruisto ne diri ke la unuaklasa lernanto atingis la sukcesas gvidi ĉiujn deviaĵojn de la instadion de analizo. Legante la mencii- fana atento. tan artikolon el Colliers. Weekly oni ricevas la impreson ke en tiaj okazoj la analizo estas prakrastita tro longe. En tiaj okazoj la lernanto povas nur legi la GLOSO iam antaŭe en ilia tuteco lernitajn vorBloka metodo. — Esplicite : metodo tojn. Li preskaŭ ne kapablas mem reko- pri « bioka legado », t.e. legado laŭ « bloni antaue ne konitajn vortojn. Estas koj » : tutaj frazoj, ktp… kompreneble ke krom maltaŭga metoFrance : méthode globale (méthode de ‘ diko ankaŭ malfacila ortografio de iu lecture globale).

— página 9 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

7

Atanas D. Atanasov — Ada

LERNU KAJ INSTRUU La Prepozicioj en Esperanto Tria Leciono

al

apud

tra-

`super •

sub L de

‘Y

antaŭ

post

ce

en

tra

ekster

v

per

pro

. ~ r mi .. 1 _ . pu ` eirka’ _kun ~,

ooi;

_ – -. _ •

_

sur r

~%,

inter

– ko ntratt

ei

pri ~

preter

sen

_-_ _ •

14 og’ _ . _ – —_ –

AL — Mi venas al vi. Mi donas al ŝi. Li parolas al ili. Ili deziras al vi bonan tagon. Tio plaĉas al mi. Al mi ŝajnas, ke tio estas facila. Li estas egala al vi. Al mi oni ŝtelis la horloĝon (oni ŝtelis mian horloĝon). Al mi doloran dento. La birdo flugis al (kontraii) la fenestro. Akcepto al fremdlanda gasto. Dank’ al lia helpo ni povis veni. ANSTATAŭ — Mi venos anstataii vi. Li fratinon. Ne servas larmo anstataii armo.

vizitis ŝin anstataŭ (viziti)

ŝian

ANTAŭ — Loko : Li staras antaŭ la domo. Si deklaris antaŭ ĉiuj sian pretecon labori. Tempo : Ni alveturis antaii du tagoj. Ili estis ĉe la stacidomo antaŭ la sesa horo. Ne laŭdu la tagon antaŭ la vespero. APUD — Kiu sidis apud vi en la teatro ? Apud la tablo. Apud la fenestro. Apud plena manĝotablo ĉiu estas tre afabla. CE — Si loĝas ĉe siaj gepatroj. Ce ni estas gaje. ĉe la tablo. ĉe la antikvaj popoloj estis kutimo danci. Ce tiuj vortoj ŝi ekridis. Profesoro ĉe la universi-

— página 10 del PDF —

8

ESPERANTO KAJ KULTURO

tato. Restu la tajloro ĉe sia laboro. Ce la forveturo li esprimis varman dankon. Ce tro ĝentila ekstero ofte mankas sincero. CIRKAŭ — Cirkaŭ la domo ‘ estas ĝardeno. ĉirkaŭ la mondo. La luno rondiras ĉirkaŭ la tero. Venos ĉirkaŭ (proksimume) kvindek personoj. Mi venos ĉirkaŭ (proksimume je) la kvina horo. DA — Kilogramo da pomoj. Glaso da vino. Multe da libroj. Dekoj da esperantistoj. Kiom da mono ? Post iom da tempo. DE — Elira punkto (foriĝo, depreno) : Mi venas de via frato. Ili benas de (el) Parizo. Mi prenis la libron de Ia tablo. Prenu de li la kotizon. Prenu de lia kapo la ĉapelon. De mia frato 11 ricevis belan donacon. De mateno gis vespero. De tempo al tempo. Apart eneco (parto, aŭtoreco) : Tio estas la jako de mia patro. Donu al mi la krajonon de via amiko. Kia estas la nomo de via najbaro ? Titolo de verko. Tegmento de domo. Peco de viando. La duono de la greno apartenas al lia filo. Cu vi ŝatas legi la poezion de Victor Hugo ? La dramoj de Shakespeare (legu : Sekspir): Aganto : La horlogo de Petro donacita de (fare de) lia patro. La kostumo aĉetita de (fare de) mi de la magazeno de nia najbaro. La libro estas tradukita de mia filino. (Atenta la kazojn, kiam estas necese uzi fare de : La laboristo atendas plialtigon de la salajro fare de la mastro. Ofte tio ne estas necesa, ĉar la senco de la frazo estas klara ankaii uze nur de la prepozicio de : La romano] de Dickens estas legataj de multaj).

DUM — Dum (en la daŭro de) la tago. Dum (en) dormo. Dum dek tagoj (en daŭro de dek tagoj). Dum la leciono. Dum (ĉe) la legado. La apetito venas dum la manĝado (en la tempo de la manĝado, en la daŭro de la manĝado, paralele al, kun ĉe la mangado). EKSTER — Ekster la ĉambro. Ekster la urbo. Ekster la lando. Ekster nia rondo. Tio estas ekster (super) mia povo (ekster mia eblo). EL — Mi venas el la ĝardeno. Li venas el la vilago. La pluvo falas el la nuboj. El la aero. Li tiras sian tukon el la poŝo. Traduko el la franca lingvo. Kio sekvas el tio ? El tio ni povas konkludi, ke… Li kantas el tuta (plena) gorĝo. Ringo el oro. Plej alta el (inter) ĉiuj. Ne gutas mielo el la ĉielo. EN — En la lernejo. En nia lando. En mia korpo. En la aero. En liaj m) 1957 jaro. En la tago de la festo. En daŭro de tri paroloj estas saĝo. En (du horoj. En (dum) dormo. En sonĝo. En embaraso. En bona humoro. En granda nombro. Romano en tri partoj. Dramo eii’ kvin aktoj. En konversacio kun in. En konsento kun ĉiuj. Lando dividita en (je) tri regionoj. GIS — Ni marŝos ĝis la vilago. Li veturis de Sofio gis Tuluzo. De mateno ĝis vespero. Nur du semajnoj restas gis la kongreso. Atendu gis dimanĉo. Gis revido. Gis kiam vi silentos ? De majesta ĝis ridinda estas nur unu paŝo. INTER — Inter la urbo kaj la vilago. Li marŝas inter (meze de) ni ambaŭ. Inter du kolonoj. Inter kvar muroj. Inter vivo kal morto. Elektu inter devo kaj intereso. Inter (en la medio de) la esperantistoj li rapide lernis paroli la internacian lingvon. Inter amikoj tiaj ŝercoj estas permesata. Inter (el) ni ĉiuj li estas la plej inteligenta. Inter kvar okuloj. Inter lupoj kriu lupe. JE — Je la kvina horo. Kaptu lin je la kolo. Si kondukas la infanon je ia mano. Malprokfima je dek kilometroj (malproksima dek kilometrojn). Plena je (de) ŝtonoj. Riĉa je brutoj. Kontenta je (pri) la festo. Si ludas je piano (Si ludas pianon). KONTRAŭ — Li kuras kontraŭ la arbaro. Kontraŭ mi venas homo. Li staras kontraŭ la muro. Ili marŝas kontraŭ la vento. Ili parolas kontraŭ li. Ni estas kontraŭ la milito. Interŝanĝi varon kontraŭ varo. Li donis ŝafon kontraŭ (interŝanĝe je) porko. Kontraŭ mil fraTo oj vi povos ricevi la sekvantajn librojn… Ni povas liveri al vi tion kn’. lŭ (por) kvin dolaroj. Rimedo kontraŭ malsano. Gardu vin kontraŭ viaj mal:.. ikoj. KROM — Krom li, venis ankaŭ lia fratino. Li ne parolas alian fremdan lingvon krom Esperanto. Krom mi, neniu en nia hejmo parolas esperante.

— página 11 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

1

KUN — Si marŝis kun (akotupanate de) sia onklino. Mi sidis kun li en la ĉambro. Cu vi parolis kun ili ? Mi iris kun fosilo. Mi prenos (kondukos) kun vortojn kun rido. Li aiiskultas kun atento. Estu ĝentila (afabla) kun ŝi Ciu sezono kun sia bono. LAŭ — Li marŝas laŭ (paralele al, paralele je) la fluo de la rivero. Iru tiu vojo. Agu laŭ la leĝoj. Mi agis la l mia konscienco. Faru tion laŭ 1a ekzemplo de la ceteraj. Mi venis lalt lia ordono. Ciu laboras laŭ sia povo. Lau mia opinio. Laŭ mia scio. Tio ne estas laŭ mia gusto. MALGRAlt — Malgraŭ (malkonsidere al) la malbona vetero mi venos. Li faris tion malgraŭ mia volo. Malgraŭ ĉiuj malhelpoj kaj baroj. Malgraŭ (spite al) la ĝenerala opinio. PER — Mi fosas per fosilo. Per kio li laboras ? Per kio ŝi vivas ? Mi skribas per krajono. Li venis per tramo. Ni sciigos tion al vi per letero. Li pagas per ĉeko. Kovri la glason per _papero. Stopt] la botelon per korka ŝtopilo. Li ludas per vortoj. Li tenas la pafilon per (en)- mano. Per unu mano il kaptis lian manikon, (per Ia aliaj li komencis frapi lin. Li prenis mian monon’ per forto (uze de forto, perforte). Per (de) kiu estos reprezentata via societo en la kongreso POR — Por kio (kiacele) vi venas ? Por kiu vi venas ? Cu por mi vi venas ? Por kiu vi skribas tiun leteron ? Mi portas por vi pomojn. Tio estas destinita • por mi. Por skribado ni bezonas paperon. Ludo por plezuro. Tempo por tagmanĝo. Tempo por rikolto Mi pagas abonon por mi kaj por mia amiko. Por mi tio estis surprizo. Por li tio estas bagatela. Tion mi bezonas por la vintro. Por ĉiu tago li havas apartan kravaton. Kiom mi devas pagi por tio ? Ni estas por la paco inter la nacioj. Unuj voĉdonis por la propono, aliaj kontraŭ ĝi Kiu estas estas por kaj kiu kontrau ? Mi prenos la libron nur por unu semajno. Gi povas resti ce vi por ĉiam. Por la mono pastra preĝo, por la mono romp’ de leĝo. POST — Loko : Li marŝas post (malantaii) mi. Post la domo estas grande gardeno. Post la arbaro estas rivero. Tempo : Post tri jaroj. Mi forlasis la kunvenon baldaŭ post li. Post la prelego okazis viglaj diskutoj. Iom post iom. Paŝo post paŝo. Post sufero venas prospero. PRETER — Kiu pasas preter nia domo ? Traflugis anĝelo preter la orelo. PRI — Ni parolas pri la kongreso. Pri kio vi pensas ? Pri kin rilatas viaj vortoj ? Deklaracio pri la esperantismo. Rakonto pri feinaj. Kantoj pri Rolando. Pri la lupo rakonto kaj la lupo renkonte. PRO — Pro (kalmze de) la pluvo mi ne povis veni. Pro (pri) kio vi koleras (kio estas la kaŭzo ami kio estas la objekto de via kolero ?). Pro kio vi malfruiĝis ? Pro kio vi estas ĉagrena ? Pro guto post guto disfalas granito. Mi dankas pro via servo. Mi dankas pro la senditaj floroj. SEN — Li estas sen jako. Mi restis sen mono. Kial vi venas sen ŝi ? Mi pasigis la nokton sen dormo. Li parolis tiujn vortojn sen entuziasmo. Sen ĝojo. Mi diris tion sen intenco ofendi kiun ajn. Ne venas honoro sen laboro. Pli bone (prefere) seka pano sen butero ol dolĉa kuko sen libero. Nuda kaj kruda, sen groŝo en poŝo. SUB — La kale sidas sub la tablo. Sub la brako li portas ian objekton. Si marŝis sub pluvo. Poŝtisto sidas sur la arbo. Sub (en) la ombro de la arbo. Sub la ŝarĝo de la peza sako, Sub la ŝarĝo de la faroj. Mi estas sub lia’ ordonoj. Cu vi servis sub li ( sub lia estreco ) ? Sub (en ) tiuj vortoj kaŝas sin alia penso. Popolo sub jugo. Li deziras aperi sub (en , kun) formo de bonfaranto. Sub seruro promesojn tenu, sed doninte ne reprenu. SUPER — La birdo flugas alte super la tero. Super niaj kapoj. Li laboras klinite super la libre. Tri jarojn mi laboris super tiu verko. Tio estas super miaj forto]. Super (krom, ekster) ĉio li estas ankaŭ bona kantanto. SUR — Sur la planko estas tapiŝo. Li ne portas ĉapelon sur sia kapo. Ili promenas sur la strato. Sur (en) kin strato vi loĝas ? Sur (en) kiu strato estas Ia poŝtejo ? Sur ŝiaj lipoj venis rideto. Sur !en) la horizonto aperas homaj tiluetoj. Sur (ĉe, je) ĉiu paŝo vi renkontas samideanojn.

— página 12 del PDF —

t i1

1118PERANTO KAJ KULTUjtO

TRA — Li pasis tra la kampo. Si rapidan tra la strato. Tra la aero. Tra la mondo iras forta voko. Li rigardas tra la fenestro. Kial vi ne eniris tra la pordo ? Miaj okuloj rapide kuris tra la teksto. Tra la granda brua mi aŭdis sian voĉon. Rido tra larmoj. Tra liaj vortoj oni povas kompreni iian intimnn intencon. Tra (dum)Ia nokto. Tra la tuta jaro. Tra la libroj, tra la gazetoj. Pelu mizeron tra la pordo, ĝi revenos tra la fenestro. TRANS — Trans (sur la alia bordo de) la rivero estas arbaro. Trans la inonto. La amerika kontinento kuŝas trans la oceano. Belaj rakontoj el trans la montoj. NOTOJ

1. Inter iuj prepo.icioi estas pli air malpli granda proksimeeo Init signifa kaj en kelkaj katoj (sed ne ĉiam) oni povas uzi egale unu ah la alian el ili : APIJD — P,E : Apud (ĉe) la fafilo (sed : ĉe ni — ne : apud ni, en senco : en nia hejmo ; ĉe tiuj vortoj — ne : apud tiuj vortoj). AL — KONTRAŭ : Kuri al (kontrair) la danĝera loko. EN — DUM : En (dam) decembro, en (dum) dormo. EL — INTER : Plej klera el (inter) ni. EL — DE : Li venas el (de) la vilaĝo. Stofo el (de) lano. LAŭ — PRETER : Laii (preter) In rivero (lair = preter, sed samtempe paralele al In fluo de la akvo, ne kontraá ei). ktp. Post la verbo danki oni uzas ordinare akuzativan komplementon : Mi dankas vin. Sed iuj — precipe In slavoj — uzas ankait nerektan komplementon kun la prepozicio al : Mi dankas al vi ( komparu : dank’ al dio). Post In verbo simpatii kelkiuj uras In prepozicio kun : ŝi simpatias kun li. Preferinde : .. i simpatias al li (ŝia simpatio estas direktata al li). Speciale pri : POR, PRI, PRO. Por — Desline al, en utilo, intereso de… Pri — Kiel objekto de parolo, pensado, ktp. Pro — Kaŭze de… Por kiu vi zorgas ? (kin estas Ia relo. la destinato de viaj zorgoj?). Pri kiu vi zorgas (kiu estas la objekto de viaj zorgoj ?). ,Pro kiu vi zorgas? (kiu kairzas ke vi havu zorgojn ?). por sia frato (por lia utilo, por helpi, savi lin). Si ploras pri sia frato (li estas objekto de ŝia ploro). • pro sia frato (li estas la katizo de ŝin ploro, li karllzis — per siaj agoj, sia konduto — ke $i ploru. Por (pri) ĉio li estas In kulpa. • 3. La prepoziciojn oni povas uzi ankati kiel prefiksojn : eniri, eldoni, deveni, alpaŝi, trapasi, preterlasi, interrompi, kontraimeti, perlabori, ktp. • • 3. De la prepozicioj oni povas formi ankai’r aliajn gramatikajn kategorie)n kaj ankaii formi novajn vortojn helppe de afiksoj : anslatarti, apuda, airI.atii, ĉirkaire, ekstera, ekstere, kontraria, kantrairdiri, kontrairetari, kroma, pere senpere, peni, posta,poste, suba, sube, supera, ktp.

Korektu en la unua leciono : p. 102, linio 6 de supre : Anta ŭ la vertoj « ĉar ĝin antaŭiras » mankas la vortoj : « ankaŭ la substantivo abonantoj ne havas la finalon n ».

Pro tro abunda materialo ne eblis aperigi la lecionon de P. Bab:n : « Lernu per bil-

tiaj ».

— página 13 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

ESEOJ I, BELETRO. — de Gaston Kovrilo de John Aartleg. Portreto de la afdtoro. — Stafeto, Belliteratura eldonserio, 6. — J. REGULO, Eldonisto, La laguna, Kanariaj Insuloj, 1956. 16 x 22,5 cm. 236 p. — Prezo 1.80 us. dol. plus sendokostoj.

.len seriozega, jen ŝercema, li certe estas aplikanto de la instruo kuŝanta en la « pedagogia gruko » de KUMBEL :

WARINGHIEN.

r

Profesoro WARINGHIEN estas ĉefe kona^a kiel la vortaristo, kiel la kunaiitoro nkaii de la Plena Gramatiko, tiu verko laf iuj malutila, aii kiel la akademiann. Tamen en la Nica Literatura Revuo artikoloj ekz-e pri la « Tri Koboldoj », Kabaredp sub cefa respondeco de Schwartz, montras al ni absolute alian faceton de nia eminentu1o. Ni ne parolu pri aliaj, altliteraturaj, artikoloj, nek pri tiu majesta rekreo de la robaioj de Oniar KAJAM… Li ja ne estas, kiel oni povis konjekti, iu nura seka vortaristo !

Kiu ŝercon ŝerce prenas kaj severon nur serioze, tiu fakte malkomprenas ambaii grandioze.

Efektive vidu ekzemple, kiel severe t i traktas ‘la « ŝercologion » malgraii la fantasta envolva prezento… Ke li profunde amas la lingvon estas jam sentebla ĉe nura lego : oni havas impreson de majstra, solida kaj nuai:cita lingvo-manipulado : sed tri eseoj : « lá tradukarto », « la lingvistika valor. de la poezio » kaj « Esperanto kaj ?a kompara literaturo » estas aparte rivela. •

Foto ĉe la komenco de 1’libro montras Interalie oni komprenas, ke WARINUal ni ridemajn, viglajn okulojn, pintan HIEN havis de longe generalan ŝaton al rektan nazon, buŝon, iome antaiien tira- Esperanto sed ke koncerne detalojn i tan. La tuto donas impreson de sagaco, ne blinde aplaiidis ĉion, kvankam por de vigla kaj originala sprito kun profun- li «tio estis faktoj. Li tiam komparis kun da ridemo kaj w bonkora ironio : de la ‘solvoj de aliaj sistemoj kaj, krome ki..;;! profesoro « piocanta » el dikaj libroj, de biografo de D-ro ZAMENHOF, iom post la vortaristo restas nur la dikaj okuivi- iom rekonstruis en si la spertojn aii ppee troj kiuj volas esti severaj… soja de la Majstro : li tiel povas dou i Tiu rapida portreto ŝajne plene kon-. almenaii generalan klarigon pri vort,* kordas kun la impresoj kiujn oni ricevas lail aliaj, « miselektitaj ». Tio anonc, s 3sec) el la lego de la eseoj mem kie la aiitoro al ni tre frandan duan volumon sin rivelas per sia juĝo kaj rezono su- li : Lnngvistiko. «per plej variaj temoj literaturaj kaj anKaj se la « Eseoj » per si mem est f iail per sia bonhumoro kaj sprito. inaiiguro, kiel nova genro en nia lite .* Vasta klero, etendiĝanta tra la litera- turo, la tria parto de 1’volumo : la pai t. t turoj de Okcidento kaj ĝis Persio kaj pri kompara literaturo estas duobla inni: Japanio ; riĉa dokumentado, kiu scias guro, « fianĉiĝo » kiel mem diras lid kiel detektivo reiri ĝis la fonto de le- aiitoro, kiu metas nian lingvon ĉe t’pinto gendo, kiel ekzemple por la klarigo de ia de la literaturo internacia ! Feliĉaj la esbabela konfuzo aii por eitrovo de la ins- pei•antistoj : ili nun povos ĝui raran pkpirfonto de Dante en ties priskribo de la zuron rezervitan ĝis nun al kelkaj nuraj Infero ; tre varia elekto de la temoj kiuj poliglotuloj. Sed tion ili ŝuldos kaj al krome sentigas ne nur la espenntiston nia Esperanto kaj al niaj plurlingvaj klekiu profunde — kvankam ne blinde, ne ruloj ; sekvu aliaj verkoj de la aiitoro kaj fanate, sed prudente, post pripenso — verkoj de aliaj amas sian lingvon, uzas nuancitajn esprimojn kaj eĉ kreas ĝuveka•n novaĵojn, Tiun senprecedencan verkon nepre posed ankaii la homaraniston, disĉiplon de sedu ĉiu klera esperantisto, ĉiu por kiu Zamenhoj aii ĉe en kelkaj lokoj la kleran Esperanto ne estas iu dimanĉa ludil’i, sennaciiston, disĉiplon de Lanti. Lia pa- sed vera kulturlingvo ; li trovos en gi trio estas la mondo kiun devos regi la grandan lingvan ĝuon kaj abundan sp=.racio kaj kie estas parolataj tre diversqj ritan frandon, kiun ne elĉerpos unu lego. lokaj dialektoj kaj unu juna lingvo A. A. ĉiuj dialektoj kulture helpu la lingvon !

— página 14 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

1!

Distra Pago KONKURSO N’ 1. Gajnintoj : S-ro E. Calvet, S-ro Caubel, S-ro Chevalier, D-ro Fr. Couwenberg, F-ino Deygas, D-ro Jaromir Jermar, S-ino Lavallée, S-ro Lenel, F-lno Texier, S-ino Villette gajnis 2 poentojn. S-ro Letendre gajnis 1 poenton. Ni gratulas éiujn. Post tiu konkurso F-ino Texier gajnis 345-frankan libron. KONKURSO N’ 2. Jen la solvo : Horizontale. – 1. Prezidanto ; 2. A, Monero, N ; 3. Ta, Naft, Ja ; 4. RBT, BI, RAT ; i. Orel, Imuna ; 6, Lumbo. Obut ; 7. Apo, Ko, Lai ; 8. NT, Fumo, RM ; 9. D. Dolaro, G ; 10. Onasergnok. Vertikale. — 1. Patrolando ; 2. R, Abrupt, N ; 3. Em, Temo, Da ; 4. Zon, LB, Fos : 5. Inab, Okule ; 6, Defli, Omar ; 7. Art, Mo, Org ; 8, No, Rubl, On ; 9. T, Januar, O ; 10. Onatatimok. Gajnintoj : S-ino Arnould, S-ro E. Calvet, S-ro Caubel, S-ro Chevalier, D-ro Fr. Couwenberg, F-ino Deygas, S-ro Génult, Ges-oj Lanz, S-ro Le Coze, S-ino Robin, S-ro Rochery, F-Ino Texier, S-ino Gudala Thénée gajnis 2 poentojn. S-ino Lavallée, S-ro Lenel gajnis 1 poeton. Gratulojn al ĉiuj.

5. Transmara lando. 6. Malĝustaj opinioj. 7. Komenco de infekta febro ; Inverse : Riverego ; Participa finajo. 8. Ekstrema flanko de konstruo : Verba finajo ; Inverse : duona parto de fa-

cile klasigebla papera folieto. 9. Meti je dispono de iu ; Inverse : ne plia ol. 10. Igi ion oficiala.

Vertikale : 1. Ago transporti eksterlanden.

2. Franda bakaso ; Inverse : organo de vegetalo (r). 3. Inverse kaj fonetike : Grandega homo ; Konjunkcio ; Persona pronomo. 4. Prepozicio : Io, kio malhelpas ; In -. verse : Persona pronomo. 5. Organa tubo. 6. Eligis akran bruon.

7. Inverse : Persona pronomo ; Inver-

se : kruciĝejo ; Prepoziclo.

8. Bulbo (r) ; Substantiva flnaĵo ; Moviĝi de iu loko al alia. 9. Inverse : sciigi al iu, ke oni deziras ion de li ; Inverse : musteloido. 10. Inverse : Daí7ra publika at privata organizo.

Por bona solvo, vi ricevos 2 poentojn. Bonvolu sendi viajn solvojn, ĝis la 25-a de la venonta monato, al S-ro Guillot, Cours de la 4′ République, Gaillard, Haute-Savoie (Francujo).

KONKURSO N’ 4 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5 6 7 8 9

I I

« 30 estonta] geinstruistoi deziras korespondi kaj inter5angi 11 r. k. kun la tuta mondo. Skribu al adreso do gvidanto : Jan Polzer, U pivovaru 4. Olomoue –

■ or I■

■I ■ I

■

■

■ I ■I

Ib

I■ I

ANONCETOJ

■

■

■

■I I

V. Cehoslovakujo. »

Altlerneja Instruistino nri okcident(» literaturo, Doc. Nina. Selómov9 (SovetUnio. Latvia S.S.R., Liepaila, K. Marksa fela 43 d,z. 6) deziras korespondadi kun specialistoj. Gekorespondantojn per leteroj kaj 11. p. k el tiuj landoj por siaj griipanoj seréas Peter Anso, Estonta S.S.R., Tartu, Kajtani 24-1. Sendu ankall diversajn esperantalojn, éar dum milittempo mi per-

li+rrizontale

dis éíon. La sama samideano kiu 5ajne provas

1. Publika elmontrado. 2. Insekteto ; Riski sumon en konku-

reorganizi la movadon en Estonio petas respondojn al jenaj demandoi : 1) Kiun materialon kolekti por organizi superan kurson ? 2) Kiun regularon sekvi ror organizi Esperanto-ekzamenojn ? 3) Cu vi konas adresojn de Universitata.i E-instruistoj ? Bonvola spertulo respondu rekte aft

rado.

3. Tnverse kaj fonetike . grandega manĝebla nukso ; Fonetike : Korta birdo ; Apartigita parto de spirita verko (r). 4. Malfacile uzebla prepozicio ; Fluaĵo. en kiu oni metas iun nor kuraci ; Kapo

de sangosuéa insekto.

éventuale per artikoleto en la revuo.

— página 15 del PDF —

PERANTOI DE

I. P. R.

BRITA : « The British Esperanto Association », 140, Holland Park Avenue. London, W 11. Jarabono : 8 ŝilingoj. BULGARA : Ivan H. KRESTANOF. str. 6 Septemvri, 2., Sofia. Jarabono : 8 levoj. DANA : « Dansk Esperanto-Forlag ». Ingemannsvej 9. Aabyhof. (Cek-konto :16.295). Jarabono : 8 kronoj. GERMANA : Helmut ROSSLER. 22 b. Hechtsheim bei Mainz. Friedensstr. 15. Ceikkonto : 43 357 Ludwigshafen/Rhein. Jarabono : 4 8 germanaj markoj. HISPANA : E. CALVET, Pl. Gral Sanjurjo, 7, Tarragona. (Konto n° 956-293 ĉe « Banco Espanol de Credito »). Jarabono : 44 pesetoj. ITALA : Eduardo Zuarso. V del Carmine, 4. Torino. Jarabono : 700 liroj. Josip VAJDLIH. Podolje 15, Zagreb. (Cekkonto : Cradska 5tedisnica JUGOSLAVA Zagreb, 406-606/1 br 46 53). Jarabono : 330 dinaroj NORVEGA : Erling HOLTEN. Leangen i Strinda. Jarabono : 8,50 kronoj. SOVET-UNIA : Roberto DVORKIN, Esperanto-Sekcio de Kulturdomo, Leningrad, ’12. Kirovskij 42. SUOMA : Joel VILKI, Somero. poŝtkonto : Tu 60 253. Jarabono : 300 suomaj markoj. SVEDA : « Eldona Societo Esperanto ». Box 19071. Stockholm. (Poŝtĉeka Konto : 5781. Jarabono : 6 kronoj. ~USONA

Jarvis E. Busx. 3.700 North 75-th Street, Milwaukee 16. Wisconsin.

ALIAJ LANDOJ : Sin turni al nia administranto : E. BIDOIT, 6 rue de la Paix. Bauge

(M.-et-L.) Francio. (Poŝtĉeka konto : 143-867 Nantes). Provizore la landaj perantoj kaj ĉeídelegitoj de U.E.A. peras la abonojn. Jarabono : 400 francaj frankoj aŭ egalvaloro. Vi

dai re serĉas perantojn.

— página 16 del PDF —

■/////////®///f//i////!//////////1////>/////////i1/®//~.~W.∎®/////J///// ////. 0

\\\\

*

~ oro

a n

La [sp rIFIisII luIIurcIuuiu

1:1

rt~ti~ ❑ :~

Kastelo «’GRtSILLON » QBAUGÊ (M.-et-L.) Francio \

_

Tél. 34

\

•

F AI A~

a\

X ii-iu~RDOH1O

\

We a o d u ,’t somero l S t

\

La Kastelo Grésillon estos malfermita de la 1-a de .linio ĝis la 14-a de Septembro 1957.

1-a Periodo : 1-an de Junio — 14 an de Julio

Ó

Kursoj de Esperanto por komencantoj komencanto — Instruado de amatora bindarto Tur smaj

24 an de Julio

2 -a Periodo : 15-an de Julio

\

\ \

e

i nternaciaj F eri oj Kun Profesoroj AULD, LAPENNA, WABINGHI EN,

\

\\

Manifestacio :

Sensacia

0

■\ i ■

00 0

_\

Dro ALBAULT kaj Ing. WATIER

3 a Periode : 25-an de Julio

La

— 9-an de Aŭgusto

Franco Lingvo

por aiiiandaj samideonoj Eksterordinare bona metodo por instrui rapide la francan lingvon pere \ \ de Esperanto, kursoj por komencantoj kaj por perefktiĝemuloj. Ne esas uzi \ 0 \ sufiĉe bone Esperanton.

r -a Periode : 10 – an de .AC~gusto

0

—

31-an de Aŭgusto

Somera Lerneio – Tri kursoj de Esperanto

N \

3-a Periode : i -an de Septembro — 14 om ĉe Sep+ embro Ó

0

Fakoj Renkontigoj – Liber.,j Fer ioj ŝ

si

–

— Imp. E. COCONNIER

Le C erant : H. MICAR.T)

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

EPERII N TO

Kq► KULTURO Internacia !Maggi] Revuo Aperos monate sub la a ispicio de la F;4ANCA ASOCIO DE ESPERANTISTAJ EDUKISTOJ

(G. E. E.) Redakto – Sekretario . D-ro Andreo ALBAULT 11, rue des Feuillants Toulouse (Francio)

Eldono Direktoro : H. MICARD, Emerita Instruisto Epineux – le – Séguin (Mayenne) Francio lh.s-«41~1.r-416″a. Y

No FEBRUARO 1957

Jara abono : 400 fr. fr., pagenda en Francio al Edmond BIDOIT, 6, r iie de la Paix, Baugé (M.-et-L.), Francio. Poŝt-nek-konto 143-867 Nantes ; an al la landaj perantoj de I.P.R. (vidu 2-an kovrilpaéon) au al la landaj perantoj kaj delegitoj de U.E.A.

— página 2 del PDF —

informo! ei niaj Asocio Ni opiniis ke la aperigo de la jenaj informoj utilos al niaj legantoj. I.L.E.I. Funkciuloj por la periodo 1955-58 : Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, 70, Av. Victor-Ségoffin, Toulouse, Francio.. Sekretario, Kasisto, Gvidanto de Centra Oficejo : F-ino Violet C. NIXON, 183, Woodlands Park Road, Bournville, Birmingham, 30, Anglio. Konsilantoj : S-roj HEITaIl1LLER , SvANTESSON, TACCANI. Membro-Asocioj : Mistrio, Britio, Francio, Germanio, Italio, Suomio, Svedio. Aktivaj reprezentantoj en aliaj landoj : Anstralio, Belgio, Danlando, Irlando, Izraelo, Japanio, Jugoslavio, Kanaria Insularo, Maroko, Norvegio, Portugalio, Urugvajo, Usono. . G.E.E. (800 anoj) (franca asocio) Prezidanto : F-ino .l. DEDIEU, Lik.ea Lingvo-instruisto (adreso supre). Generala Sekretario : S-ro F. THÉBAUD, C.C. Jeunes filles, Caudry (Nord) . Kasisto : S-ro E. BIDGIT, 6, rue de la Paix, Baugé (M.-et-L.). S.B.E.T. (192 anoj) Prezidanto : S-ro Cyril LOVE, 11 Church Walk, Penn Fields Wolverhamp ton. Sekretario-Kasisto : F-ino Violet C. NIXON (adreso supre). LANDA SEKCIO HESSEN de « Esperanto-Unuigo de Germanaj Instruistoj » (42 anoj) Sekciestro : Kurt SCHBNRICH, Hallgarter Str. 10, Wiesbaden. INSTRUISTA SEKCIO ĉe « Slovenia Esperanto-Ligo » (… anoj). Prezidantino : Sonjo TAVĉ4R. Sin turni al Sek. de SI.E.L. : Marinko DIVOJE, Poŝtfako 275, Ljubljana. E.U.G.I. (135 anój) (germana asocio) Prezidanto, Sekretario kaj Kasisto : S-ro Heino HEI’raRiiLI,EB, (23) Bremen 8, Walter Heerstrasse 134. AŬSTRALIA ESPERANTO-SOCIETO DE 1NSTRUIST0J. Prezidantino : D-rOSmIMERs. Sekretariino : Gertrude POLLAH . « GRAJNOJ EN VENTO », la Tutmradaj Interlernejaj Rondaj Marcel ERBETTA, rue des Pins, 66, Bienne-Biel 7, Svislando. INFORMOJN pri aliaj landaj edukistaj asocioj ni volonte publikigos.

ATENTU Post Montevideo, ni devas repensi niajn metodojn. Nedubeble ni devas penetri en ĉiajn kulturajn mediojn aii perei. Unu el la rimedoj penetri en tiujn mediojn estas en viaj manoj, karaj legantoj, kaj plie vi mem rikoltos la frukton de via laboro : traduku el la esperantaj gazetoj éiujn artikolojn, kiujn vi opinias interesaj por iu gazeto nacilingva… guste elektita. Tiel vi konigos nian lingvon en largaj tavoloj kaj certe vi ricevos nur helpon de koncernaj. redakcioj, ĉar vi servos ilin per interesaj artikoloj de alilandaj antoroj.

Traduko kaj Publikigo, en la pedagogia gazetaro, de la artikoloj de I.P.R. estas permesata. Nepre estu indikataj : 1° la antoro (se eble lia logloko) 2° la °onto (lasante la titolon en Esperanto kaj jene : « Internacia Pedagogia Revuo », jaro, numero, pagoj). Ni petas vin sendi 2 pruvekzemplerojn al la redakcio (ni transsendos unu al Ia antoro).

— página 3 del PDF —

FEBRUARO 1957

2-a Jaro, N° 2

ESEEII,4 TO LA1 UULTUJEC Internacia Pedagogia Revuo Redaktejo : D-ro ALBAULT. 11, rue des Feuillants, Toulouse, Francio. Adrnlnistrejo (abonoj, ktp.) : E. Boon’, 6, rue de la Paix. Baugé (M: et-L.). Francio. Eldonejo : H. MICARD. Emerita Instruisto, Epineux-le-Séguin (Mayenne), Francio.

ESTONTO DE I. P. R. Responde al nia enketo enkondukita en la decembra numero per la letero de S-ano H. SCHULER, ni ricevis 4 valorajn respondojn. Evidente ekzistas inter nia legantaro du nete malsamaj opinioj. Ni reproduktas parton de tiuj respondoj ŝanĝante eĉ ne unu komon. Iu franco, rekonante ke la revuon oni povus plivalorigi, tamen preferas ĝin kiel ĝi estas : « Kvankam S-ano H. SCHULER diras mi opinias vian revuon interesegan ; kaj se estonte vi aldonos pli multe da pedagogiaj artikoloj kiuj plivalorigos ĝin, tamen vi ne forgesu ke, instruistoj kaj prof esoroj ne estas la nuraj legantoj. Plie via distra paĝo estas necesa, kiel en ciu bona revuo, ĉar flanke seriozaj af eroj, ĝi ripozas la spiriton. » (franco)

Germano eĉ pli nete diras : « Emerito respondas al vi je vian demandon de I.P.R. n. 10 pag. 109. Mi gratulas kore por la redakto de la gazeto. Gi estas helpon por la komencantoj. Ankaŭ la grandaj nombro de germanaj legantoj estas memlernantoj kaj ŝatas simplajn tekston. En la dormoĉambro (pag 105 + 106) kaj plie « lernu kaj instruu », la duo leciono en la lasta numero, pag 113 ĝis 1.17 estas helpon, kin ni uzas. Ankaŭ nia pedagogia revuo estas valora. Lernu per bildoj I bone, bonege. »

(germano) Nia movado evidente suferas pri manko de internacia gazeto por komen~cantoj. Tiaj ekzistas por studi naciajn lingvojn. Mi tute aprobas ci-rilate la opinion de S-ano RAKUŝA en la « Suda Stelo » kiu dediĉas artikolserion al la didaktiko de Esperanto-kursoj. Ja mankas ŝtupo inter la kursoj kaj… la efektiva ĝuo de interesaj artikoloj. Sekve plej multaj Esperanto-gazetoj naciaj suferas pro tio kaj devas dediĉi pagonj al la perfektiĝemuloj : tio danĝere pezas sur la nivelo de la tuta koncerna gazetaro. Bedaitrinde I.P.R. originas el 12 paĝoj prenitaj el 20-paga gazeto kiu konis tiun ŝarĝon. Sed ni vidu la malan opinion. Alia franco skribas : « Ni legis plezure la artikolon de H. SCHULER. Same kiel tiu samideano rit deziras ke I.P.R. enhavu nur pedagogiajn artikolojn rezervante unu paĝon por informoj » (franco).

EI Nederlando venas la jena saĝa kaj pripensiga averto : « Mi tute samopinias kun s-ro SCHULER. La nuna dueca karaktero de nia revuo certe malsukcesigos ĝin ; kompreneble mi tre bone komprenas la malfacilaĵoin, sed por neesperantistoj la revuo havas apenaŭ ion valoran. Se ni tiel daŭrigos ni neniam venkos la iom sektecan karakteron de la esperantisto movado. En Pedagogia Revuo ni certe ne bezonas esperanto-lecionojn ».(neder-

landano) Efektive la kerno de la afero estas tie : ĉu ni daitre elspezos nian monon (abonantoj) kaj nian tempon (aittoroj kaj redaktejo) por havi nur internan

— página 4 del PDF —

14

ESPERANTO

KAJ KULTURO

bulteneton ah ĉu ni volas krei indan I.P.R., kiu kapablu vere prezenti nian movadon en la pedagogiaj medioj ? Jam antail la unua mondmilito aperis tia I.P.R. kiu estis agnos ata kaj respektata de la pedagogia gazetaro neesperanta ! Ni certe povas kaj do devas reatingi tiun staton kaj •de jaro al jaro krei imponan I.P.R. Sed por tio necesas ke ni unuigu kaj koncerne kvanton kaj koncerne metodon. Koncerne kvanton ? Oni volis airguri, ke ne certas ke I.P.R. sukcesos kiel internacia gazeto ! La faktoj respondas : I.P.R. estas legata en pli ol 30 landoj. Mankas nui• la atingebla kvanto ĝis min. Gin ni pli rapide havus se ni havus la subtenon de nia internacia organizo : ni vane proponis kunlaboron. I.P.R. certe estas internacia. Cu gi estas vere pedagogia ? Ne ni devas subporti la tutan respondecon pri ties mankoj. La komunikoj de nia internacia organizo povus aperI en I.P.R. : ili ja aperis en « Esperanto et Culture » ĝis 1955 inklude. Unu forta gazeto oficiale rekonita certe pli bone sukcesus. Ke du iniciatoj divergis ne konante unu la alian meze de 1955, pro okaza neeblo de kontakto, ne devas poreterne bari la. vojon ! G.E.E. je propraj riskoj kapablis krei firman platformon por nia agado. Nun apartenas al aliaj farI la duan paŝon ; kaj ni ĉiuj kune finkonstruu ! Ni ne vane rifuĝu malantair malplena formalismo. Koncerne metodon ? Resume : ĉu ni havu bulteneton por komencanto kit'» devige perdos kaj legantojn por si kaj esperantistojn por la movado, ail. cu ni kreos lignan revuon allogan por neesperantistoj ? Alidire, bulteneton de sekto ah revuon, kiu allogu al Esperanto per sia enhavo ? Kompreneble mi mem prenas la tutan respondecon por la ĉisupre dirita. Temas pri mia nura opinio, tial mi ŝatus, ke ĉiu leganto prenu sian respondecon kaj donu sian opinion tre koncize al la redaktoro. A. A. Mik

« TURISMA FRANCUJO » La « Esperantista Kulturdomo » en Grésillon, kiel la lastajn jarojn, organizas airtobusan karavanon okaze de la 42-a Kongreso en Marsejlo. La programo estas : Forveturo de Parizo la 29-7 al Chartres, Le Mans, Grésillon, Saumur, Poitiers ; la 30-7, al Angouléme, Péri,queux, Les Eyzies, Sarlat, Souillac ; la 31-7, al Padirac, Rocamadour, Figeac, Rodez, Millau ; la 1-8, al Montpellier-leVieux (rokeca haoso), Le Rozier, Jontevalo, Meyruels, ,Les Vignes, Tarn-valo tiel fama, Mende ; la 2-8, al Florac, poste lai la vojo « Corniche des Cévennes ». Ganges, Nimes ; la 3-8, al la konata Ponto de Gard, Beaucaire-Tarascon (kastelo de reĝo « René »), muelejo de Alphonse Daudet, Arles insulo Camargue kaj giaj sovaĝaj virbovoj, Martigues, Marsejlo. Ekskurso lah la Lazura Marbordo (programo ne ankorah difinita) kaj la 10-8,

al Aix-en-Provence, Salon, pitoreska vilaĝo Les Baux, Saint-Rémy, Avignon (la karavano povos danci sur la ponto) ; la

11-8, al Vaucluse-fontano, Carpentras suprenveturo al monto Ventoux, Vaison-laRomaine, ()range, Donzère-Mondragon, Montélimar, Valence ; la 12-8, al la regiono Vercors, famkonata depost la lasta mondmilito kun la grandiozaj pejzaĝoj, Dié ; la 13-8, al Crest, Le Teil, Aubenas, Ardèche-valo, Vals, monto Gerbier-desJoncs, kie ekfluas Loire, Le Puy ; la 14-8, al Monistrol. Saugues, Ruines, Garabit-viaduko, Saint-Flour, Murat, montoj Cantal, Aurillac, Mauriac ; la 15-8, Rort-les-Orgrres, Le Mont-Dore, Pup-d, Ddme, Clermont-Ferrand ; la 16-8, al’ Riom, Sioule-valo, Moulins, Nevers, Briare, Montargis, Fontainebleau, Parizo. Prezo : ĉirkail 35.000 fr. fr. ; por pliaj informoj turnu vin al S-ro R. DELAGNEAU, Avrolles, par Saint-Florentin (Yonne), Francujo.

VIAN ABONON 1957 Bonvole tuj sendu. por ke la sendo de la revuo al vi ne estu interrompita Vidu sur la kovrilo la liston de Ja landaj perantoj. Ah sendu rekte al la Administranto : S-ro BIDOIT, 6, rue de la Paix, Baugé (M.-et-L.), Francio Poŝt-ĉekkonto : 143-867 Nantes.

— página 5 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO N. Gredal

141, e.aas totta ítI.tnuido Mi estas bona instruisto, neniu dubo pri tio. Mi amas la instruadon. Ciam estas ĉarma sento sidi katedre aŭ migri laŭ la vicoj per unu rigardo regante tutan klason. Fiera sento estas observi la Iernantojn, ke ili plaĉe staras, kiam mi eniras. Supereca mi estas pro mia rajto eligi miskondutan lernanton — ĉar vergo estas nedeca vorto, kaj la bona instruisto neniam ĝin bezonas. Sed mi rajtas vergi per vipo de mia sprito submetante la pekulon al rikano de l’kamaradoj. Supereca mi estas, ĉar mi scias pli ol la lernantoj. Mi konas ĉiujn jarciferojn kaj scias, kio okazis en ili. Mi konas ĉiujn landojn, gravajn urbojn, riverojn, montojn kaj lagojn, kaj mi scias, kie ili situas. Mi konas milojn da glosoj en fremdaj lingvoj kaj scias, kion ili signifas. Mi kapablas senhezite diri la plej malfacilajn tezojn de la geometrio, pruvi ilian pravon kaj ápliki ilin, kaj por mi x kaj y ne estas nekonatoj. Mi indulgas, ke la lernantoj ne scias tiom multe. Mi estas pacienca pri ili, ĉar ili nur estas infanoj. Tion mi klopodas neniam forgesi. Mi starigas min sur ilia infaneca•-ŝtupo, ĉar tiel devas bona instruisto fari. Mi ŝercas kun ili, diras spritaĵojn, pro kiuj ili deve ridas. Mi ankaŭ ne kontraŭas, se unu el ili diras spritaĵon, kaj mi ridas, se ĝi ŝajnas al mi bona. Entute mi afablas al la lernantoj, estas ja moderne esti afabla kaj kamaradeca. Sed mi ne ŝatas, ke iu el ili frapas al miaj ŝultroj aŭ kontraŭstaras min, aŭ kredas ke li estas pli inteligenta ol mi. Car fakte mi estas la instruisto, kaj kiu havas la oficon, nature ankaŭ havas la sagon. 00000

Mi ĝojas, ke mi estas instruisto kaj ne Iernanto. Mi rajtas multajn aferojn, kiujn lernantoj ne rajtas. Mi rajtas malfrui ĉe la matenkantado. Mi rajtas resti en-dome dum interlecionaj paŭzoj ; mi rajtas fumi en la lernejo cigarojn, pipon aŭ cigaredojn — Mi rajtas ciumi la lernantojn eĉ en gimnazio, sed ili ne rajtas ciumi min. Mi rajtas malfermitajn librojn dum lecionoj.

15

— página 6 del PDF —

16

ESPERANTO KAJ KULTURO

kaj mi rajtas noti, kiom mi volas en ili sen risko, ke iu ordonas purviŝi tiun libron. Mi ne bezonas fari la stil-taskojn, kaj pro tio mi tre ĝojas. Mi nur bezonas korekti ilin dirante, .ke ili estas la plej aĉa sterko, kaj tio estas multe pli facila. Mi ne bezonas manki sur la korto, sed manĝas en la instruista ĉambro. Kiom da ŝago estas en tiu instruista ĉambro, en cerboj de la instruisto’ krom en vortaroj kaj enciklopedioj! Tie troveblas ĉiuj eblaj kaj neeblaj aferoj taŭgaj por imponi la lernantojn, kaj kiujn ili forgesas jam antaŭ foriro de la lernejo. Jen efektive unu el la tedaj aferoj : La lernantoj tiom forgesas. Foje mi pensas, ĉu eble mi tro multe postulas, aŭ ĉu ili nur estas stultaj kaj maldiligentaj — neinteresita — apatiaj — inertaj — dormemaj Sed tiajn pensojn mi forpuŝas plej rapide. Ne povas esti eraro ĉe mi. Miaj ekzamenoj finiĝis kun unuaj notoj. Mi havas diplomon pri praktika instrukapablo. Mi estas dungita de la autoritatoj. Mi estas inspektata de speciale kvalifikitaj instruinspektorhelpantoj, kiuj faras raportojn, donas konsilojn kaj gvidadon. Ne povas esti eraro ĉe mi. Mi estas bona instruisto. Neniu dubo pri tio. El la dana : Poul THODSEN.

N. GREDAL estas dana licea adjunkto.

Cu infano povas esti denaske dulingva ? Ni ĉerpas la sekvajn liniojn el la « Gepatra Bulteno », kiu sin dediĉas al studo de la kialoj kaj teknikoj de la esperanta dulingva edukado. Ci-sube temas pri infano el hispano-nederlanda familio kaj kiu naskiĝis en Francio, vivas en Svedlando kai kies ĉefa lingvo estas Esperanto. Ni opinias ke tio estas interesa fakta dokumento. Pri la lingva evoluo de la knabo panjo scias raporti : « Kiam Esper estis malgranda, li ĉiam preferis, ke mi traduku la fabelojn en Esperanton anstataŭ ,akonti en franca au alia lingvo. Kaj nun mi legas el la nederlanda lingvo rekte en Esperanto al li. Mia instruisto certe estus fiera pri mi, se li aŭdus tion, ĉar mi vere ne estis bona lernantino. Kelkajn vortojn nederlandajn li ja ankaŭ komprenas kaj mi povas kanti al li kelkfoje holandajn kantojn. Sed kiam li venas al Nederland°, kun mia fratino li parolas Esperanton, kun mia nevino france, kaj kun mia bofrato li provas interkompreniĝi nederlandlingve. » Ni plue eksciis, ke en sia franca hejmlando li parolas ankaŭ hispane kun la avino kaj ni aŭdis, ke kun siaj kunuloj en la nuna gastlando li same babilas svede.

Se ni konsideras, ke ĉiujn lingvojn la knabo origine lernis praktike aplikante ilin ait en la familia ĉirkaŭo aŭ kontakte kun aliaj personoj personoj kaj tute sen alia celo krom la kaŭzo bezono — se ni konsideras tiajn spertojn, ni facile ekkonas, kiel senhazaj estas la asert’ pri troŝarĝo de la infana cerbeto per nur dua lingvo denaska. Kiel infano plurlingva ofte nekonscie, sole laŭbezone, sangas de lingvo al alia, ankaŭ tiu observo montras, ke ideon pensatan apenaŭ tuŝas la mekanika parolfunkcio de kin ajn lingvo. Ke tiun saman sperton ni trovas ankaŭ en familio, kiun ni povas nomi kvinlingveca, tio pravigas nian konsilon : « Praktiku — apliku la lingvon kiom eble ! » (Gepatro Bulten°, Nov. 56, p. 74). Ni povas nur ampleksigi la konkludon de la « Gepatra Bulteno ». Praktika la lingvon en ĉiu okazo : ne atendu la hipotezan grupkunvenon de la venonta monato… kie, cetere, — por ne forgesi ĝin — estos ekzercata la (ingooit… nacian. Kaj se foje, vi konstatas ke vi ne kapablas esprimi ion el la ordinara vivo, kulpigu nur vin mem, sed ne la lingvon 1

— página 7 del PDF —

ESPERANTO

KAJ KULTURO

17

F. Cudenel

LA ANTINOMIOI DE LA EDUKADO La antinomioj de la edukado estas la Car viroj kaj virinoj ĉiutage apudiras, kontranecoj renkontataj de la edukistoj ĉu la lernejo, kiu preparas la homojn al por plenumi sian taskon. la vivo ne devas preferi la kunedukon Jen resumitaj la ĉefaj eduko-antino- de la sekso}, ol la disigon de la knaboj mioj : kaj knabinoj ? 1. — La lernantoj estas infanoj, kiujn 5. — La edukisto devas formi la inla lernejo virigos. Cu oni traktos ilin, ternan volon de la infanoj per ekstera kiel infanojn an kiel plenkreskulojn ? devigo, eĉ trudo. Cu longatempe oni konsideros ilin, kiel Cu la antoritato ne oponos la antonobestojn, kiujn oni dresas, an frue kiel mion de la lernanto ? Se la infano mem raciajn estajojn ? povas formiĝi„ ĉu la agado de la plen2. — La lernantoj estas infanoj ; plen- kreskulo estas favora ? Gis kia grado ? Cu la volo de la plenkreskulo ne nekreskuloj estas la edukistoj. Ilia psikologio ne estas la sama ; in- ‘ niigos la volon de la infano ? Kian el la fanoj ne estas ekzakte hometoj, kaj la ‘ edukadoj, libera aŭ dogma pli tangas plenkreskuloj estis modlitaj de estinta elekti edukado. « La infano havas siajn pro6. — Cu ne estas neakordigebleco inter prajn vid- kaj pens-manierojn ». (J: J. la lanta ritmo de la akiro de la konoj RoussEAu). Cu la plenkreskuloj bone ĉe la infano kaj la impeta ritmo de la komprenas la infanojn ? Cu la infanoj nuna instruado bone komprenas la plenkreskulojn ? 7. — En la lernejoj, la samaj lecionoj Cg viro bone komprenas la knabinojn, kiujn li instruas ? Cu estas profito an kaj ekzercoj ofte estas donataj al malmaloportunaĵo konfidi knabojn al ins- samaj infanoj. Nu, instrui estas adapti. Kiel solvi ĉi-tiun novan malfacilaĵon ? truistino ? Cu necesas guvernisto por ĉiu infano ? 3. — La hodianaj lernantoj estas la Eĉ, se oni povus, ĉu ne estus preferinde, morganaj plenkreskuloj. dum la instrutempo, doni plurajn insKia estas la morgaua idealo ? Cu la truistojn al ĉiu lernanto, por ke iliaj inedukisto devas antauvidi la estontan fluoj kompensiĝu ? idealon ? 8. — Cu izoleco en la familio, ŝirme Cu la lernejo devas esti tradicia, konservativa, netolerema pri ĉiu oovigaĵo ? de danĝeraj influoj kaj sub la direktado Cu la edukistoj povas samtempe adap- de guvernisto estas preferinda ol la edutiĝi al la estanteco kaj pretigi la eston- kado kiu, komune donita en la lernejo, tecon ? Kia estonteco ? Proksima an mal- kutimigas la infanojn vivi kune kaj pretigas ilin pli rekte al la vivo ? proksima ? Kaj, por la kredantoj, tera Cu la ununura nacia instruado ne esciela ? tas.preferinda ol la privata, ol la kasta ? 4. — La lernantoj estas individuoj, Cu ne estas timinde, ke la karta edukakiujn estas necese formi por la profito do estas fermento de malamo kaj disigo de socio. de socia konkordo ? Al kiu el amban, individuo an socio, Kun la preteksto forte enigi la elemendoni donos la antanecon ? Cu eblas res- tojn en Ia grupon, ĉu oni devas seniĝi ipekti la personecon preparante por la de la iniciatoj, esploradoj, kaj eksperisocia vivo ? Cu eblus personeco, indivi- mentoj, kiujn privata edukado povas dua vivo, sen pretigado al la socia vivo ? provi ? Cu ne estas inklinoj malutilaj al la inPor savi la infanon de la medio-influo, dividuoj, kaj aliaj inklinoj, kiuj maluti- kiu iafoje kontranas la edukan influon, las la socion ? Cu la socioj rajtas foroferi ĉu ni devas preferi la internulecon ol la individuojn al sia estado, al la feliĉo la eksterulecon ? Sed ĉu internulejo ne de la plimulto de siaj membroj per na- estas artefarita medio ? ciaj an religiaj militoj, per sociaj luktoj ? 9. _ Cu edukado devas prezentiĝi kiel Al kia socia grupo estas donata la ran- ludo ? Cu oni devas postuli de la infagsuperecon ? Cu al la familio, la korpo- noj senpaiizan kaj penigan streĉon ? racio, la kasto, la patrujo, la homaro ? Kaj lan Ia respondo, ĉu estos necese pliKonkludo. — Ci tiuj antinomioj estas fortigi precipe la korpon, la spiriton, la malfacilaĵoj por la edukisto. Ciu socio, sentimentalan vivon an la volon ? ĉiu grupo, ciu individuo akcentas jen Cu ne necesos samtempe disvolvigi la aspekton, jen alian aspekton de la celo individuajn eblecojn kaj prepari la in- an ebleco de la edukado, kaj proponas fanojn al unu el la fakaj laboroj, kiujn solvon lan sia idealo. Sed pli aŭ malpli postulas niaj socioj pli kaj pli diferen- vualitaj, ĉiam la antinomioj de la educigitaj ? kado restos gravaj demandoj, kiuj nepre Cu la ĝenerala edukado akordiĝas kun instigos la pripenson de la edukistoj, la profesia ? kiuj ja devos elekti antan ol efike agadi.

— página 8 del PDF —

18

ESPERANTO KAJ KULTURO

NI LERNU PER BILDOT WeaB

En la Kuirejo

•

3. la lavoŝtono. — 4. la balailo. — 5. la kamentubo. — 6. la fridujo. — 7. la lavmaŝino. — 8. la krano. — 9. la gastuboj. — 10. la akvovarmigilo.

1. la ŝranko.–2. la gasforno (de la kuiraparato). —

DEMANDOJ :

1. La patrino tenas kaserolon en la mano.

— Kio estas en la mano de Petro Frukto.

2. Si kuiras la manĝaĵojn. — Kion Petro manĝas hodiafi ? Li 3. Petro sidas sur tabureto antaŭ la man ĝas piron. fridujo. 4. Li havas frukton en la mano ; Ii — Kiam li manĝos oranĝon ? Morgaŭ manĝas la frukton. li manĝos oranĝon.

— página 9 del PDF —

ESPERANTO

KAJ KULTURO

19

EKZERCOJ La patrino staras — la lavoŝtono. — lavas la —. La telero estas — la mano — la patrino. Kie staras la patrino ? Kio estas en la mano de la patrino Kion la patrino lavas ?

Petro sidas — la kuiraparato. Li manĝas —. Hieraii li — pomon. Kiu sidas sur tabureto ? Kion manĝas Petro ? Kiam li manĝos oranĝon ?

La patrino havas — en la mano. Si balaas la —. Si balaas — la kameno. Kiu balaas la kuirejon ? Kion balaas la patrino ? Kie ŝi balaas

La kaserolo estas — la kuiraparato. La — fumas — la kaserolo. La kuiraparato staras — la ŝranko. Kio estas sur la gasforno ? Kie estas la gasforno ? Kiu manĝos la supon ?

— página 10 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

Kvara Leciono

LERNU KAJ INSTRUU Mi Farigis Esperantisto • Depost du monatoj mi lernas la ititernacian lingvon. Mi vizitas vesperan kurson de Esperanto. La kursejo troviĝas en la gimnazio. La direktoro de la gimnazio rilatas i-. simpatie al Esperanto. Same rilatas al ĝi la plimulto de la instruistoj. Ili volonte disponigis por la kurso unu el la klasĉambroj. Mi deziras konigi al vi per kelkaj vortoj la kursejon : vasta ĉambro en la dua etaĝo de la gimnazio, kun duklapa pordo, tri larĝaj fenestroj, kiuj rigardas al sudo kaj donas abundan lumon. Dudeko da benkoj en du vicoj ; ciu benko estas por du personoj. Antaiie — la katedro kaj la seĝo de la instruisto. Sur la muroj pendas kelkaj portretoj kaj bildoj. Unuvorte — hela ejo, kiu agrabligas la laboron. Tra la fenestroj oni povas vidi la grandan urban preŝejon, la unuagradan lernejon kaj iom pli malproksime ankaŭ unu presejon. Vidiĝas ankaŭ la tegmentoj de pluraj domoj kaj malantaii ili vasta parko — la urba promenejo. Gis nun ni havis 21 lecionojn. Ni jam ellernis la pli grandan parton de la grámatiko ; •restas ankoraŭ kelkaj reguloj, kiujn ni facile lernos, kaj ankaii kvanto da afiksoj. Sed ni povas. kompreni bone preskaŭ ĉian esperantan tekston. Mi konvinkiĝis, ke Esperanto estas la plej facila el ĉiuj lingvoj . en la mondo. Krome ĝi posedas aliajn tre val.orajn kvalitojn, ĝi povas ricigi la homan intelekton, faciligi kaj plimultigi la internaciajn rilatojn. Al mi kaj al miaj gekamaradoj en la kurso tre multe plaĉas la lingvo mem kiel lingvo kaj ankaŭ ĝia nobla celo kaj ni jam fariĝis fervoraj esperantistoj. Mi penas interesegi pri Esperanto ankaŭ miajn gepatrojn kaj miajn gefratojn. Mia familio aŭdas de mi preskai ĉiutage sufiĉe da landoj pri Esperanto. PROVERBOJ Preĝejo proksima, sed dio malproksima. Feliĉo fierigas, malfeliĉo saĝigas. Kie fumo leviĝas, tie fairo troviĝas. Geedzoj en paco vivas en palaco. AFIKSOJ SUFIKSOJ : ej, ig, ig. EJ — Loko, en kiu oni faras ion, ekzercas iun profesion (dormejo, presejo, lernejo, laborejo) ; kie sin trovas io (grenejo, fruktejo). Plej ofte estas komprenata fermita loko — kun muroj kaj tegmento, sed estas kazo] kazoj ankaŭ de pli larĝa uzo : ĝenerale spaco, per io (densejo, tombejo = destinita por io aŭ tombaro, herbejo — en senco de herbokampo).

— página 11 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

4i

IG — Fari ion aà iun esti ia an ricevi certan kvaliton, aŭ fari ion : Pur-ig-i = fari ion (iun) esti pura. Blankigi = fari blanka, igi blanka. Junigi = fari iun esti juna. Venigi = fari iun veni, instigi iun veni. IC — La persono aà la objekto, pri kiu rilatas la vorto, ricevas la kvaliton. esprimitan per la radiko. kun li okazas tio Pur-iĝ-i = ricevi kvaliton « pura ». Blankiĝi = ricevi blankan koloron. Juniĝi. Fariĝi = komenci esti. Leviĝi = levi sin : sidiĝi komenci esti en sida stato, komenci sidi ; stariĝi. Memstara uzo de IGI kaj IPI : Mi igas ion pura = Mi purigas ĝin ; Mi iĝas pura = Mi puriĝas, mi fariĝas pura ; Mi agos lin lerni = Mi lernigos lin, mi instigos lin lerni. Mi aliĝas al la esperantista societo = Mi fariĝas membro de la esperantista societo. Mi forigas ion = Mi malproksimigas ĝin, mi lasas, jetas ĝin for. PREFIKSO : ge. Gepatroj = Patro kaj patrino kune, ambaiu. Gefratoj = Frato kaj fratino. fratoj kaj fratinoj. Gesinjoroj, gekamaradoj. EKZERCOJ

▪

Li faras la muron esti blanka = Li … la muron. Vi faras la tabulon esti nigra = Vi … la tabulon. La knabo faras siajn ŝuojn puraj = La knabo … siajn ŝuojn. La bona manĝo faros lin esti forta = La bona manĝo … lin. La pura aero faros Bin (esti) sana = La instruisto igas la lernantojn kanti = La instruisto … la lernantojn. nin en Nia instruisto igas nin paroli en Esperanto = Nia instruisto Esperanto. Mia amiko igas nin ridi = … La knabo iĝas jam granda = La knabo jam … Vi iĝas (fariĝas) pli alta = Vi plialt … Mia avo fariĝas maljuna = Mia avo … Cu vi jam iĝis sata ? = ĉu vi jam … ? Mi ne povas vidi la preĝejon tra la fenestro de mia ĉambro : de tie ĝi ne vid… La kudristo laboras en … Oni preĝas en … Ni tenas la fojnon en … Onklo kaj onklino estas … Knabo kaj knabino estas … Edzo kaj edzino estas …. ANONCETO 20 knaboj 13-jaraj volas interŝ. ilustr. poŝt. kun gejunuloj en aliaj landoj. Skribu al E-Klubo en Wien XVII Arzbergerg. 2 (Hauptschule) Aŭstrio.

9-a INTERNACIA FERVOJISTA E-KONGRESO Rijeka (Jugoslavio) 11-18 Majo 1957. Adreso : Rijeka poŝtfako 95.

Aĉete (nova an ne) an prunte estas serĉataj la jenaj verkoj cele a.l grava laboro : — Bermemana : Terminaro Pegogia kaj Psikologia. — Kamaryt : Filozofia Vortaro. Proponojn sendu al la redakcio : D-ro A. ALBAULT. 11, rue des Feuillants. Toulouse.

— página 12 del PDF —

22

ESPERANTO KAJ KULTURO

I N FORMOJ LIBRO sed elektante, kaj sekvante, la vojon, kiu Nia kunlaboranto, prof. M. LAVARENNE nin kondukos rekte al Dio, t.e., la Vojon (66, rue Blatin, Clermont-Ferrand) ĵus de la Dia Amo. Ciu interesito estas petata sin turni al eldonis la verkon : « Bon public, est-c4 qu’ils t’auront ? » en kiu li enketas pri la suba adreso por ricevi kompletajn inkelkaj publicoj, propagandoj, antaiijuĝoj formojn. « Universala Religio », Poŝtkesto C.C. kaj antaufiksitaj opinioj. Li parolas pri n° 142 – Suc. 13-B, Buenos-Aires, Arla mirvekaj publicoj favore al sukero aŭ gentino. oranĝo, al anti-doloraj premaĵoj ait aI B.C.G. ktp. Li diskutas la antaŭjuĝojn ESPERANTO KAJ GEMELIGO pri prostituado kaj virin-negoco, pri viDE URBOJ no ktp. ankaŭ pri la antaŭfiksitaj opi nioj kontraŭ popolunuigo, internacia .- En Ardèche (Franclando), la urbo Aulingvo, ekonomia revolucio, homeopatio, benas ĝemeliĝis kun tri urboj : Belga. Svisa, kaj Germana. Pri la du unuaj, ktp… Mendo ĉe la aŭtoro (850 fr. al P.ĉ.k. malfacilaĵoj ne prezentiĝis, ĉar ĉiuj tie^ parolas france. Sed pri Schwarzenbeck 28325 Clermont-Frerand). la Germana urbo, estis alia afero. La urbestro de Aubenas, Senatano Molle, iris EL LA GAZETOJ al Schwarzenbeck okaze de ceremonio « Skolske Novine » (Lerneja Gazeto), pri ĝemeliĝo de la urboj. Tie ii ege sentis Zagrebo, n-ro 38 de la 23 Nov. 56, publi- la neceson havi komunan lingvon. En kigis artikolon de s-ano B. PIPINIĈ, ins- Aubenas, la skribado al Schwarzenbeck truisto, en kiu li raportas pri sia instrua- estis farata de S-ro Jayer, kiu, krom do de geografio pere de markoj, kiujn germana lingvo, scias ankaŭ Esperanliaj lernantoj ricevis de siaj esperantaj ton. Nia Samideano proponis organizi plumamikoj. kurson de Esperanto, kiu certe tre taŭLa sama n-ro enhavas artikolon pri gas por tia celo. La projekton tre fava la 7-a volumo de la libraro « La infanoj, ras S-ro Molle, kiu konsentas prunti de la Mondo », kiu aperas en Tokio. ĉambron en la urbodomo. La diversaj Fine ĝis montras la gravècon de tia tut- korespondantoj de Ia lokaj gazetoj helmonda infankunlaboro kaj pledas por pas ankaŭ. Baldaŭ okazos, en la urboenkonduko de Esperanto en la lernejojn. domo, esperantista ekspozicio kaj spePri la sama temo « Narodni List » ciala kunveno, kaj, tuj poste, malfermi(Nacia Gazeto), tagjurnalo en Zagrebo, en ĝos la kurso. sia n-ro de la 25 Nov. 56 enpresis duPRI I.P.R. kolonan artikolon kun du bildoj el la libro kaj la bildo de nia kunlaboranlo La redakcio publike dankas S-ron Prof. F. NovLJAN, kiu gvidis la kolektaTheodor CEJKA, Redaktoro de « Indon de la infanverketoj. La verkistino ternacia Pedagogia Revuo », Unua Z. FLEGO speciale pritraktas la jugoslaPeriodo, pro donaco de la plena vian parton de la libro. kolekto de lia I.P.R., aperinta de Hispana instruista gazeto « Escuela Es1908 al 1910. panola » (Hispana Lernejo) n° 813, elKoran dankon al S-ro W. ETZOLn donita en Madrido, publikigis en Espepro donaco de 1 kajero de I.P.R., ranto okaze de la 26-a IKUE-kongreso en 1930. Zaragosa, la paroladon de pastro BECKERS kaj menciis la esperantan paroladon de D-ro MORCILLO, cefepiskopo de La tradicio de I.P.R. datas jam de 48 Zaragosa. Krome aperis raporto pri la jaroj 1 Pri la Unua Periodo de I.P.R. vi 17-a Hispana E-kongreso en Barcelono. cetere relegu la decembran numeron (Laŭ poŝtkartoj de E. CALVET, nia pe- p. 118. Ni esperu, ke en Novembro 1958 ranto, kiu petas ke ĉiulandaj instruis- ni povos festi la 50-an datrevenon de toj gratulu kaj kuraĝigu nian samidea- I.P.R. kun jam tute disvolviginta revuo. non : S-ro Joaquin SOLANA, direktoro de Sed ne forgesu : la legantoj, ne la redakla gazeto Escuela Espanola, calle Mayer, toro aŭ la verkistoj, kreas ian ajn gaze4, Madrid). ton ! Kia legantaro, tia gazeto ! « UNIVERSALA RELIGIO », la organizo Oni scias ke la Dua Periodo estis apekies celo estas la interfratigo de la ho- ro de « La Novaj Tempoj » poste nomamoj en la tuta mondo, ne diferencante taj « Internacia Pedagogia Revuo » kaj ilin pro raso aŭ kredoj, adoptis por siaj eldonata de T.A.G.E. de 1922 al 1939. La nuna Tria Periodo komenciĝis en internaciaj rilatoj la lingvon Esperanton. Gi vokas ciun homon kun bona volo al Januaro 1956 per nia « Esperanto kaj ia grava tasko de internacia fratigo pere Kulturo – Internacia Pedagogia Revuo » de Kredo sen Dogmoj, kiuj nin dislgas, eldonata de G.E.E.

— página 13 del PDF —

ESPERANTO

GRUK de KuMBEL. Traduko de Poul Eldonita de Centra Dana Esperantista Ligo. 72 p. 10,5 x 16. Po vinjeto de la aiitoro sur ĉiu paĝo. La konata dana Esperanto-poeto prezentas al ni traduke 66 miniaturajn poemojn el la miloj, kiujn aperigis la aiitoro, Kumbel, en tagĵurnálo- de Kopenhago. « 6ruko » ŝajne estas elpensita fr»por novaforma poemeto, kies’ tipa apar,aio estas aldono de karikatura vinjeto. Cu nura akcesoraĵo aŭ ĉu koncedaĵo al moderna urĝemo, .kiu volas atenti nur okulokaptajn erojn meze de la diskreskanta presaĵaro ? Oni povas nur komenti ke tiuj bildetoj, ĉiam tre simplaj, per nur kelkaj plumstrekoj sukcesas krei taŭgan etoson enkonduke aŭ kompletige al ia poemeto : Ne temas pri du art-eroj apudmetitaj, sed pri unu guto esprimita duarte. Kaj la samaj karakterizoj pentros la poemeton : per kelkaj vortoj trafaj, kelkfoje pikaj, ji sukcesas difini situacion an skizi aforismojn kiuj same, kiel la bildoj kaptas la atenton per sia sprito, sia neatenditeco aŭ sia elvokivo. Kompreneble ni gustumas ĉi-tie la rekreon de nia poeto, de nia Poul THORSEN : sed ni ĝuas la plezuron gustumi la originalajn vinjetojn de la autoro : La desegno ja internacias ! A. A. POLLANDO, n° 7, 1956, ilustrita gazeto, 32 p. 40 x 30, plus kovrilo. Eldonejo Polonia. Aperas en la pola. angla, franca, erana, hispana, rusa. Escepte (?) tiu umero en la esperanta. Mendu ĉe « Pra~m sa i Ksazka », Varsovio, Foksal 18. — Jarabono : 1.800 Fr. Fr. Grandformata revuo (40 x 30) prezentanta multajn fotojn, desegnojn, ankaii kolorajn fotojn kaj kolorajn artreproduktojn, ĝi iom memorigas pri la franca « Illustration » kin antaŭmilite atingis mondfamon. Oni ne povas pli bone landi tian luksan presteknikon… ne tre kutima ĉe esperantaj gazetoj. La akompanaj tekstoj estas sufiĉe bonaj kaj oni devas gratuli la esperantozorgantojn, kiuj povis krei tian eldonon ankaii en nia lingvo. Tre certe temas pri provo kaj dependas de la intereso de la publiko ĉu ree aperos tiom grava Kaj alloga gazeto. La pritraktitaj temoj estas sufiĉe variaj : ili povas doni al internacia publiko aktualan bildon de Pollando vidita de poloj mem. Jen listo de almenaŭ la ĉefaj artikoloj THORSEN.

KAJ KULTURO

23

Pollando, patrujo de Esperanto (de Isaj Dratwer), Festo de la Renaskigo (nacia pola festo : 22 jul.), Novaj koloroj kaj linioj (modernaj polaj ceramikoj kaj ŝtofoj), En Ia Pola Sejmo •(t.e. la pola Parlamento), Oni ne devas morti (la propra patrujo estas plej bona hejmloko), Ili volas konstrui pli bone (modernaj polaj domoj), La blua husaro (pentrajo de Piotr Michalowski), Sur la vojo al sukceso (sportoj), La Sussex’oj en Sanniki (kokinbredado), La romantika teatro, A. A. ktp, ktp… ESPERANTO POR INFANOJ de G. Gladstone SALOMON. 4-a eldono 1956. The Esperanto Publishing Company. 68 paĝoj 12 x 18. Ilustrita. 2 ŝil. 6 pencoj. Kun tiu kvara eldono, tiu lernolibro atingas kvanton de 17.000 ekzempleroj. Ci-foje, ĝi aperas en apenaŭ reduktita formato, verŝajne per fotoreprodukto. Presliteroj ‘tre klaraj. i rakontas la vivon de la familio Muso kaj amuzas nin kun la aventuroj de la musido Johano, la malbona knabeto. Tre simpla kaj gradigita légaĵo kun abundaj bildoj, tiu libreto aparte taŭgas por instrui Esperanton al legopovaj infanoj, ĉu kolektive, ĉu enfamilie. Infanoj de 6 ĝis 14 jaroj, proksimume, povos trovi grandan intereson en tia rakonto. Junuloj. do ek de 15 jaroj, preferos ion alian, pli viglan, malpli naivan ; kvankam tre certe ankaii ili bone iniciĝus per tiu taŭga perlega lernometodo. Meze de paĝo 9, ne estis motivo uzi « ludojn » anstataii la ĝusta « ludilojn » (turboj. pilkoj… ktp, estas ludiloj, ne A. A. ludoj). WARSZAWA (VARSOVIO) Fotoalbumo 36 p. 21 x 24. — Havebla ĉe Asocio de Esp-istoj en Pollando, Varsovio, str. Kozia 3, kontraiz libroj, gazetoj kaj aliaj esperantaĵoj. Tiu fotoalbumo montras al ni kelkajn fotojn pri la anta»milita Varsovio, pri la dummilitaj detruoj sed ĉefe pri la mana rekonstruita Varsovio, kiu prezentigas kiel moderna urbo kun impona urbanismo kie estis restarigitaj tiuj iom valoraj arkitekturaĵoj. Per mendo de tiu a:T:<nmo (rekte an ĉe libroservo) vi ne nur havos plaĉajn bildinformojn pri la Pola Cefurbo, sed vi ankaŭ ebligos al poloj havigi al si esperantajn librojn aŭ gazetabonojn el alilando.

— página 14 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

44

Distra Pago KONKURSO N° 5 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

KONKURSO No 1 (Aldono) S-ino Reyneau gajnis 2 poentojn. KONKURSO No 2 Jen La solvo : Horizontale. – 1. Prezidanto ; 2. Monero ; 3. TA, Naft, Ja : 4. RBT, BI, Rat ; 5. Orel, Imuna ; 6. Lumbo, Obut ; 7. Apo, Ko, Lai ; 8. NT, Fumo, RM ; 9. Dolaro ; 10. Onasergnok (kongresan). Vertikale. – 1. Patrolando ; 2. Abrupt ; 3. Em, Temo. Da ; 4. Zon, LB, Fos ; 5. Inab, Okule ; 6. Defii, Omar ; 7. Art, Mo, Org ; 8.. No, Rubl, On ; 9. Januar ; 10. Onatatimok (komitatano) . Gajnintoj : S-ro Bourry, D-ro Jaromir Jermar. S-ino Le Goff, S-ino Pallard, S-lno Reyneau, S-ino Villette gajnis 2 poentojn. S-ro Berthold Fischer gajnis 1 poenton. Ni gratulas 6iujn.

KONKURSO N° 3 Ni petas pardonon pri la diversspecaj eraroj, kiujn, cetere multaj el vi lerte malkovris, kaj – tre afable – rimarkigis al mi. Des pli gratulindaj estas la gajnintoj. Sed, ĉar la komencantoj certe forlasis la cerbumadon, ni redonas la korektan kradon, kaj petas vin legi tiele : Horizontale : 5 (2-a vorto) : Bleki kiel tre ŝatata dom-besto (r). 6 (1-a vorto) : Parto de teatra verk’) ludata de aktoro. 7 (2-a vorto) : ŝati (r). Kompreneble, oni povas sendi siajn solvojn ĝis la 25-a de februaro. Jen la meritoplenaj gajnintoj F-ino Arnoultd, D-ro Jaromir Jermar, Ges-oj Lanz, S-ino Lavallée, S-ro Le Coze, S-ino Lemoine, F-ino Robin, S-ino Gudula Thénée gajnis 2 poentojn. S-ro Génuit gajnis 1 poenton. Ni tutkore gratulas ĉiujn. 1 2 3 4 5 6 7 8 910 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

I 1 1 1 ■ ! I 1 I 1 ■ 1 1 1 1 I 1■1 1 i ■I 1 1 1 1 ■1■I 11 1 1 I■I ■1 1 1 • ‘ 1 1 ■I I ■ 1 I 1■1 ■ I I 1 1 1 11111 1 1 1 1 I 1

I

■I ■

2 3 4 5 6

1 I■ I I I ■ 1■ 1

■

7 8

I

■ I I

9 10

■

■I I ■1 ■I ■ 1 I 1 I I

■

■ ■

■

Horizontale : 1. Memoriga festo. 2. Inverse : rango de aferoj ; inverse : tre venena gaso (r). 3. Fantazia imaĵo (r) ; fonetike : malgloro ; hararo kovranta la korpon de kelkaj bestoj (r). 4. Inverse : ekkrio por alvoki ; reprodukti per metalaj literoj (r) ; inverse : angla biero (r). 5. Ekkriante plendojn pro malfeliĉo. 6. Inklina al deziro havi la posedaĵon de aliulo (r). 7. Fonetike : inklino al persono ; insektoinanĝanta mambesto (r) ; inverse kaj fonetike : ebena aŭ ŝajne ebena parto, el kiu io elreliefigas. 8. Centra parto de rado (r) ; inverse : participa finalo (r) ; meti je dispono de iu (r). 9. Pro tiu kaiizo ; disdono farita per

sorto.

10. Inverse : parto de nia planedo.

Vertikale : 1. Ni devas helpi lin, por ke li farigu ij bona Esperantisto. 2. Inverse : fabela serpento (r) ; inverse : en tiu tempo. 3. Inverse : cifero ; ekkria vorteto ; trempi por kuraci (r). 4. Inverse : verba finaĵo ; senti bedaiiron pro farita kulpo (r) ; inverse : pre-

pozicio. 5. Silka bendo (r). 6. Parto de objekto destinita por teni ĝin oportune. 7. Sufikso ; nekulturita kaj senarba ebenaĵo (r) ; inverse kaj fonetike : teksajo. 8. Inverse : ne plu teni (r) ; sufikso ; inverse : interplektajo (r). 9. Pro kia kaŭzo ? ; mallonga skriba

rimarko.

10. Inverse : sekreta sciigo. Bonvolu sendi viajn solvojn gis la 25-a de la venonta monato al S-ro Guillot, Cours de la 4′ République, Gaillard (HteSavoie) Francujo.

— página 15 del PDF —

PERANTOI 3:

I. P. R.

BRITA : « The British Esperanto Association », 140. Holland Park Avenue. London, W 11. Jarabono : 8 ŝilingoj. BULGARA : Ivan H. KRESTANOF, str 6 Septenrvri, 2., Sofia. Jarabono : 8 levoj. DANA : « Dansk Esperanto-Forlag ». Ingemannsvej 9. Aabyhof. (Cek-konto :16.295). Jarabono : 8 kronoj. GERMANA : Helmut ROSSLER. 22 b. Hechtsheim bei Mainz. Friedensstr. 15. Cekkonto : 43 357 Ludwigshafen, Rheln. Jarabono : 4.8 germanaj markoj. ISPANA : E. CALVET. Pl. Gral Sanjurjo. 7, Tarragona. (Konto n. 956-293 ĉe « Banco Espanol de Credito »). Jarabono : 44 pesetoj. ITALA : Eduardo Zuarao. Via del Carmine, 4, Torino. Jarabono : 700 liroj. JUGOSLAVA : Josip VAJDLIH. Podolje 15, Zagreb. (Cekkonto : Cradska Stedisnica Zagreb, 406-606/I br 46 53). Jarabono : 330 dinaroj NORVEGA : Erling HOLTEN. Leangen i Strinda. Jarabono : 8,50 kronoj. SOVET-UNIA : Roberto DvoRKIx. Esperanto-Sekcio de Kulturdomo. Leningrad, 22, Kirovskij 42. SUOVIA : Joel ViLxi, Somero, poŝtkonto : Tu 60 253. Jarabono : 300 suomaj markoj. SVEDA : « Eldona Societo Esperanto ». Box 19071, Stockholm (Poŝtĉeka Konto : 578). Jarabono : 6 kronoj.

/»t

SONA : Jarvis E. BUSH. 3.700 North 75-th Street, Milwaukee 16, Wisconsin.

ALIAJ LANDOJ : Sin turni al nia administranto : E. BrnorT, 6 rue de la Paix. Baugé (M.-et-L.) Fraiicio. (Poŝtĉeka konto : 143-867 Nantes.. Provizore ia landaj perantoj kaj ĉefdelegitoj de U.E.A. peras Za abonojn. Jarabono : 400 francaj frankoj aL egaivaloro. Ni davre serĉas perantojn.

— página 16 del PDF —

N

La [sprIFIish FuI1uruHio

Ns

Kastelo « GRÉSILLON ►►

\

BAUGÉ (M.-et-L.) Francio Tél. 34

FR/INCA .K LÏUR>OMO \fleadoj dunt sonie’w I qS

\

La Kastelo Gresillon estos malfermita de la 1-a de Junio ĝis la 14-a de Septembro 1957.

1-a Periodo : I -an de Junio — 14-an de Julio \

Kursoj de Esperanto por komencantoj — lnstruado de amatora bindarto Turismaj karavanoj

\ 2-a Periodo : I4-an de Julio

24-an de Julio

\ %

Sensacia Manifestacio : Kulturaj internaciaj Ferioj

\

Kun Profesoroj AULD, LAPENNA. WARINGHIEN, Dro ALBAULT kaj Ina. WATIER

\

3 a Periodo : 25-an de Julio — 1 0-an de Aŭ gusto

Lingvo

N\

por alilandaj samideanoj

\

La Franca

Eksteror;linare bona metodo por instrui rapide la francan lingvon pere \ \ de Esperanto. kursoj por komencantoj kaj por perefktigemuloj. Necesas uzi sufiĉe bone Esperanton. S.

k

4-a Periodo : ! 0-an de Aŭ gusto — 3 I -an de Aŭgusto Somera Lernejo – Tri kursoj de Esperanto

s3-a Perioda : I -an de Septembro — I4-Cn de Septembro

Fakaj Renkontigoj

– Liberaj Ferioj

k` \

\ o //// ~~~/~®///.¢/// //////~~////J~J///~//~7~~//~~/ ~27 ~///,e//~///s /~/» Sablé. — Imp. E. COCONNIER

Le Gérant : H. MICARD

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

Internacia Pedagogia Revuo

Aperos monate sub la aŭspicio de la FRANCA ASOCIO DE ESPERANTISTAJ EDUKISTOJ (G. E. E.)

Redakto – Sekretario

D-ro Andreo ALBAULT 11, rue des Feuillants Toulouŝ$ŝe (Francio)

4

Eldono – Direktoro

H. MICARD, Emerita Instruisto Epineux – le – Sĉguin (Mayenne)

Francio | innrrararrrv N’3 Jara abono : 400 fr. fr. pagenda en Francio al | Edmond BIDOIT, 6, rue de la Paix, Bauge (M.-et-L.), Francio. MARTO Post-ĉek-konto : 1438-67 Nantes ; 1957 aŭ al la landaj perantoj de I.P.R. (vidu 2-an kovrilpaĝon)

aŭ al la landaj perantoj kaj delegitoj de U.E.A.

— página 2 del PDF —

Informo[ €l niaj Asocioj

Ni opiniis ke la aperigo de la jenaj informoj utilos al niaj legantoj.

LL.E..

Funkciuloj por la periodo 1955-58 : Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, 70, Av. Victor-Segoffin, Toulouse, Francio. Sekretario, Kasisto, Gvidanto de Centra Oficejo : F-ino Violet C. NIXON, 183, Woodlands Park Road, Bournville, Birmingham, 30, Pe Konsilantoj : S-roj HEITMŬLLER, SVANTESSON, TACCANI.

Mcenbro-Asocioj : /

Aŭstrio, Britio, Francio, Germanio, Italio, Suomio, Svedio. ,

Aktivaj reprezentantoj en aliaj landoj :

Aŭstralio, Belgio, Danlando, Irlando, Izraelo, Japanio, Jugoslavio, Kana- . ria Insularo, Maroko, Norvegio, Portugalio, Urugvajo, Usono.

G.E.E. (800 anoj) (franca asocio) Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, Licea Lingvo-instruisto (adreso su = Ĝenerala. Sekretario : S-ro F. THEBAUD, C.C. Jeunes filles, == Nord). Kasisto : “S-ro E: BIDOIT, 6, rue de la Paix, Bauge (M.-et-L

S.B.E.T. (192 anoj) Prezidanto : S-ro Cyril LOVE, 11 Church Walk, Penn Fields Wolverhamp ton.

Sekretario-Kasisto : F-ino Violet C. NixoN (adreso supre). “LANDA SEKCIO HESSEN de « Esperanto-Unuiĝo de Germanaj Instruistoj »

(42 anoj) ;

Sekciestro : Kurt SCHSNRICH, Hallgarter Str. 10, Wiesbaden.

INSTRUISTA SEKCIO ĉe « Slovenia Esperanto-Ligo » (… afoj). Prezidantino : Sonjo TAVĈAR.

Sin turni al Sek. ŭie-SbE:l;-: Marinko ĜIVOJE, Poŝtfako 275, EJunlana

E.U(G.l. (135 anoj) (germana asocio) Prezidanto, Sekretario kaj Kasisto : S-ro Heino HEITMULLER, (23) 8, Waller Heerstrasse 184.

AŭSTRALIA ESPERANTO-SOCIETO DE INSTRUISTOJ, Prezidantino : D-roSUMMERS.

Sekretariino : Gertrude POLLARD, ;

« GRAJNOJ EN VENTO: », la Tutmondaj Interlernejaj Rondoj Ma ERBET-

TA, rue des Pins, 66, Bienne-Biel 7, Svislando. ;

INFORMOJN. pri aliaj -landaj edukistaj asocioj ni vo

Post Montevideo, ni devas repensi ble ni devas penetri en Ĉiujn kulturajn mediojn. -aŭ p Unu el la rimedoj penetri en ; toj, kaj plie vi mem ri oltos la fi gazetoj ĉiujn artikolojn, kiujn vi ( te elektita. u ; Tiel vi konigos nian. ngvon. helpon de koncĉrnaj redakcio. alilandaj aŭtoroj.

noj, karaj leganla esperantaj nacilingva… ĝus-

i ricevos nur artikoloj de

Traduko kaj Du ikoloj de 1.P.R.

estas permesata. : taj : ia loĝloko) 2? la fonto Lasatlo la titolon K. ; gogia Revuo », jaro, numero, p: Er Li

Ni petas vin “pruvekzen de “transsendos unu

— página 3 del PDF —

2-a Jaro, N” 3

Eu

MARTO 1957

FSDERANTO KAJ KULEKURO

Internacia Pedagogia Revuo

Redaktejo Administrejo (abonoj, ktp.) Eldonejo

: D-ro ALBAULT. ll, rue des Feuillants, Toulouse, Francio. : E. BIDOIT, 6, rue de la Paix, H. MICARD, Emerita Instruisto, Epineur-le-SEguin (Mayenne), Francio.

Bauge (M.-et-L.). Francio

V. M. Thomas

Kiel verki rakontojn por geknaboj

V. M. THOMAS, kiu maskiĝis en 1907 en karbmineja distrikto de Suda Kimrio, venis al Londono en 1928 kiel instruisto. Li instru as la anqlajn lingvon kaj literaturon en «x Moderna Mezlernejo » (Modern Secondary School). Li esperantiĝis en 1949; en Pasko 1955, okaze de la Somer-lernejo de S.B.E.T. ĉe Swanwick li diris la jenan prelegon, kiun li afable pretigis por Internacia Pedagogia Revuo. — Dufoje, sed vane, ni esperis aperigi la kunan ekzemplan tekston kune kun ilustraĵoj : tio longe prokrastigis la aperon.

Mi elektis ĉi tiun temon, ĉar mi havas nenian kvalifon tiurilate. Mi neniam verkis rakontojn por geknaboj, kaj plejeble neniam provos. Se mi estus spertulo, mi devus defendi miajn teoriojn, sed nun mi povas proponi mian nescion kiel pardonpeton.

Miaj prauloj patroflanke, ĉiuj estis trinkejposedantoj, kaj, patrinflanke, predikistoj. Bedaŭrinde, mi heredis la trajtojn de miaj prauloj je la patrina flanko, kaj tio miskvalifigas min kiel verkisto tia, ĉar la unua postulo estas ke vi devas neniam prediki al geknaboj. Vi povas montri bonajn ekzemplojn por imitado, sed tio ne kontentigas mian predikeman inklinon „Mi ne povas ne prediki. Eble el vi, tiuj kiuj havas malph respektindajn prapatrojn, pli bone sukcesos.

Ĉe la S.B.E.T. Jarkunveno je Kristnasko 1954, la manko de tiaj libroj estis multe diskutata. Nu, ni konsideru, kio plaĉas al geknaboj’en literaturo. Kompreneble, la gusto ŝanĝas laŭ la aĝo, kaj varias laŭ sekso, medio kaj fono. Eble via sperto estas tute mala, sed dum 25 jaroj da instruado, mi trovis nur unu libron, kiu plaĉis al knaboj kaj knabinoj de ĉiu aĝo : « Pinokjo » (1). Kial? Mi opinias, unue, pro la fakto, ke li estas malobeema knabo kiu faras multajn petolojn, kaj troviĝas en danĝero pro tio. Sed, kiam iu plenaĝulo diras « Nu, vi meritas tion ĉar vi estas malbona knabo al via patro, » — la klaso silente malkonsentas, Ili konsentas ke li meritas ĉion, kio okazas al li, sed, di-

rante tion, la plenaĝulo batas Pinokjon kiam li estas surgrunde. Tio, al geknaboj, estas nepardonebla.

Pinokjo rompas promesojn, mensogas, piedfrapas la pordon pro kolero, sed la geknaboj ne kulpigas lin, ĉar li estas pupo — kiel infano kiu ne atingis la kondut-nivelon de la pliaĝa knabo aŭ knabino. Aliflanke, Tom Sawyer kaj Huck Finn (2) plaĉas al la knaboj, sed tute ne al la knabinoj, ĉar al ili, la knaboj estas krudaj kaj naivaj, nekredeble superstiĉaj kaj neplaĉe malĝentilaj kaj malpuraj.

Nuntempe, la aŭtoroj kiu plej plaĉas al geknaboj 7- ĝis 11-jaraj estas Enid BLYTON. Ŝiaj verkaĵoj, al mi, estas tre ordinaraj kaj havas malmulte da valoro kiel literaturo. Sed ŝi scias la trafan se-

kreton — t.e. ke kontentas la geknaboj scii kiel io okazas — la rakonto — ne necesas kompreni kial — la evoluo de

la karaktero — la konfliktoj en ĉiu homa animo. Malplaĉas al ili trovi bonajn kvalitojn en la malbonulo, aŭ malbonajn en la heroo. Ili nur volas aŭ admiri aŭ malami, La geknaboj volas identiĝi kun tu relulo, sed, ĉar geknaboj tiom varias Enid BLYToN havas kvar aŭ kvin geheroojn — unu knabema knabino, la « petolulino », unu tre timema dum danĝero, unu ordinara knabo, kaj unu sufiĉe matura por anstataŭi la patron aŭ almenaŭ plenaĝulon.

La amo de infanoj al bestoj ankaŭ havas elirvojon — en la unuaj libroj, per hundo kiu preskaŭ parolas, sed poste, per papago kiu vere ja parolas — multe pli bone. Ankaŭ, estante birdo, li estas permesata uzi esprimojn kiuj ne taŭgas por tiaj bonedukitaj geknaboj. Kiam ajn la papago krias, « purigu vian nazon » aŭ « viŝu viajn piedojn sur la mato », al plenaĝulo, la klaso ĝoje ridas. Sajne, tiuin frazojn la geknaboj sopiras kriegi, sed neniam havas la okazon — nur por aŭskulti ilin. La papago, kiel la pupo, faras tion, kion la geknaboj volas sed timas fari.

— página 4 del PDF —

26 ESPERANTO

KAJ KULTURO

Ĉiutage, la kvar gargantue (3) piknikas, kaj, karese, la verkistino erigas la sandviĉojn, kremkukojn kaj frandaĵojn. Neniam ili trinkas teon aŭ kafon ĉiam zingibran bieron. Estas strange, ke eĉ dum mia junaĝo Billy Bunter (4) trinkis zingibran bieron sed mi preskaŭ neniam renkontas infanon kiu ŝatas ĝin. Nuntempe, ŝajnas al mi ke « Tizer » aŭ « Koka-Kola » pli allogus ilin. Ĉiukaze, la manĝoj estas perfektaj — laŭ infana gusto. Malofte oni legas pri avenkaĉo aŭ spinaco, e. la butero kaj konfitaĵo estas ĉiam hejmfaritaj — dum la milito ili estis senditaj de Suda Afriko aŭ de onklino en Usono.

La patrino estas ĉiam bonkora, neniam malpacienca senkaŭze, kaj permesas ke la geknaboj partoprenu harstarigajn aventurojn, libron post libro. Ordinara patrino ligus ilin per ĉeno en la ĝardeno. Aliflanke, la patro estas ofte malpacienca, estas tro okupata por partopreni en la interesoj de la geknaboj, kaj estas iome feliĉa nur kiam la infanoj estas for. Ŝajnas al mi ke la patroj de nia lando devas elekti Edwin Blyton (5) por subteni.-la rajtojn de patroj.

Nun, se vi provos verki ĉi tiajn rakontojn, la unua demando estas — « Pri kio mi skribos ? » Ŝajnas al mi ke, por la unuaj provoj, estas konsilinde verki pri la propra fono, sperto kaj medio, ĉar teknikaĵoj de la rakonto devus esti tiel familiaraj ke la cerbo estas libera pensi nur pri la rakonto mem.

Nun .— la plej malfacila parto kvankam vi estas plenaĝulo, vi devas ekzameni kaj juĝi el la vidpunkto de infano. ;

Kio estas interesa al geknaboj ? Kiel ni trovos, kiel sentas geknaboj ? Malmultaj sufiĉe komprenas la menson de knabo por scii tion, sed por tiuj, kiuj estas honestaj, mense, estas unu vojo, — verku pri viaj propraj knabaĵaj spertoj. Vi tuj diros, « Nenio interesa okazis al mi dum tiuj jaroj, — almenaŭ nenio sufiĉe. interesa. por ‘enkorpigi en .rakonton. .»

Sed mi trovas ke, se la priskribo estas knabovidpunkta, vigla kaj bonhumora, ĝi plaĉos al knaboj. Mi ofte pensas kiom senekscita estis mia vivo mi envias tiujn, «kiuj informas Wilfred Pickles (6) pri elstaraj okazaĵoj en siaj vivoj. Sed, eĉ en. mia senbrua vivo, kiam mi ekpensis, mi konstatis ke estas kelkaj okazaĵoj, kiuj eble estas priskribindaj :

Ekzemple

1. Kiam, kun aliaj knaboj, ni perdis nian vojon sur monto kaj timis fali en ŝtonminejon.

ĝ, Kiam amiko mia pendis de kabla ŝnurego sesdek futojn en la aero.

3. Kiam ni sukceŝis savi ŝafon kiu estis

enfaliĝinta en profundan fendon de la monto. 4. Kiel mi veturis fulmrapide malsupren

de kruta deklivo en difektita karboĉaro sen haltigiloj.

5. Kiam ni perdiĝis en montnebulo.

6. Kiam pluvego inundis la valon, kaj ni devis marŝi hejmen laŭ la montdeklivoj dek meĵlojn de la lernejo.

7. Kiam amiko estis enterigita en karbtunelo elfosita de ni — kaj, komprenebie, malbone fosita.

8. Kiam ni tendumis dumnokte sen tendo, kaj ŝtormo trafis nin.

k.t.p.

Se mi povus priskribi tiujn, kiel ili impresis mian knaban menson, ili estus sufiĉe interesaj, sed la tavoloj de miaj plenaĝaj spertoj estas tro dikaj por trafosi al ki suba bazgrundo.

Tamen, por doni al vi la okazon fari viajn kritikojn mi provos, kaj jen, unu rakonto.

La stonminejo

« Ĉu vi estas preta, Malcolm ? » — « Jes, Davydd », respondis mia angla kuzo, kiu libertempis ĉe ni en Suda Kimrio. « Venu, do, ĉar mi devas kolekti la knabinojn ». La knabinoj estis mia kuzino, Morwen, kiu loĝis apude, kaj ŝia amikino Dilys. Dek minutojn poste, la kvar grimpis la monteton survoje al Mardy. Mi ankoraŭ pensis pri la adiaŭaj vortoj de mia patrino, — » Memoru, gardu Malcolm, ĉar ne taŭgas por li la malĝentilaj kutimoj. de viaj kunuloj ».

Baldaŭ ni atingis la arbaron, kaj forgesis ĉion dum ni sciure grimpis altan arbon. El etendiĝanta branĉo, mi falis teren dek du futojn je la admiro de la tri pli junaj rigardantoj.

« Ĉu iu alia volas provi? » mi demandis fiere, sed iom kompate, kaj mi aŭdis Dilys diri, « Jes, mi faros ĝin ! » Ŝi estis dektri-jara, nur kelkajn moiatojn pli juna ol mi, sed mi ne volis ke ŝi provu. Je mia averto, ŝi spite deklaris, « Se vi povas fari ĝin, mi. povas, » En silento, ŝi grimpis la arbon, pendis momente, kaj falis, Neniu parolis, sed, post tio, ŝi estis al mi pli knaba ol Malcolm, kiu nun rigardis ŝin kun miro.

Ni ludis tie tiom longe, ke la horoj nerimarkite forpasis, ĝis : « Mi malsatas ! Ĉu ni povas havi nian lunĉon ? » petis Morwen. « Certe », mi respondis, « Ni rigardu kion ni havas? » La patrino preparis la lunĉon dum ni vestis nin,

1) « Pinokjo » de C. COLLODI. Aperis en esperanta trad.

2) Knaboj en libroj de la usona verkisto Mark TWAIN.

3) Gargantuo : ĉefrolulo de fama verko de RABELAIS. Komune signas viron de eksterordinara apetito.

4) Grasega kaj manĝema knabo en gazeto por knaboj.

5) Fantazia nomo por aŭtoro kiu laŭdus patrojn, kiel Enid BLYTON laŭdis patrinojn.

6) Radio-programestro. al kiu homoj respondas al demandoj pri la propra Vivo

— página 5 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO : zi

sed mi ne timis ke la lunĉo estos nesufiĉa aŭ malbongusta. « Ho! ovoj kaj ŝinko — kiaj sandviĉoj! » « Kaj hejmbakitaj kukoj ! » Limonado kaj lakto » jen la krioj. « Jes », mi diris « sed mi devas rezervi ion por la temanĝo. » « Ne necesas », diris Malcolm, « ĉar onklino metis la temanĝon en mian dorsosakon. » Do, la lunĉo okupis malpli oli kvin minutojn, kaj ĉiuj estis kontentaj sed malviglaj.

Nun, antaŭ ni estas la malfacila parto de la grimpado, kaj neniu parolis. Kelkfoje ni devis uzi manojn, kaj eĉ kuŝis flanke sur la herbon dum ni serpentumis al la supro. Fine, ni atingis ĝin, kaj ĵetis nin, unu post la alia, teren por regajni nian spiron. Post kelkaj minutoj, « Kio estas tio 9? demandis Malcolm, « Tio estas ŝtonminejo », respondis Dilys. « Ĉu ni povas rigardi ĝin ? » « Jes », mi diris, « sed estu singardaj — ĝi estas tre profunda, kaj la rando estas malsekura. » Staranta kune ĉe la rando ni rigardis malsupren, sed Malcolm, post la unia rigardo paŝis malantaŭen. « Mi ne ŝatas rigardi », li diris. « Devus esti pli alta barilo », iu diris, « kaj ĉi tiu estas rompita, — ŝafoj povas vagadi tra la breĉo kaj mortigi sin. »

Post tiu malgaja penso, ni komencis iri malsupren, al la najbara valo, kie Mardy estas. Ĝi estas forloga loko, sed ni ĝuis tri horojn en la parko kaj ĉe la rivero. Ni demetis la ŝuojn kaj ŝtrumpetojn kaj ludis en la rivero, kvankam Malcolm iom dube rigardis la malpuran akvon kaj la flosantajn ladskatolojn.

Ni marŝis al Tylorstown, la plej apuda urbeto, por vidi la domon en kiu naskiĝis la fama boksisto, Jimmy Wilde. Ni haltis tie tre longe — estis mia kulpo, ĉar Jimmy estis mia heroo — eĉ pli heroa al mi ol la Princo de Kimrio — kaj mi jam vidis ambaŭ. Mi sciis ke mi neniam povos esti Princo de Kimrio, do mi koncentrigis miajn penojn sekvi Jimmy Wilde.

Subite mi konstatis ke alvenas la krepusko, kaj mi avertis la aliajn. Rapide ni surmetis la ŝuojn kaj komencis la reven-iron. Antaŭ ol ni atingis la montsupron, estis mallume. Kun timo mi rimarkis ke nek luno nek steloj lumigis ia ĉielon, kaj ni preskaŭ ne povis vidi unu la alian. Mi kriis, « Ni tenu la manojn, unu de la alia, kaj mi kondukos vin. » Mi tiom ofte iris laŭ tiu vojo, ke mi ne timis ke mi perdos la vojon. La supro de la monteto estas plataĵo, antaŭ la deklivo al nia valo, kaj mi paŝis antaŭen sentime. Post kelkaj minutoj mi sentis miajn ŝuojn en ŝlimon, kaj teruriĝis, eksciante ke mi estas en unu el la marĉoj, abundaj tie. Mi haltis, kaj tuj kiam mi turniĝis de la vojo, la aliaj konstatis ke ni estas perditaj. Neniu diris tion, krom Malcolm, kvankam Dilys provis

deteni lin. Kiam Morwen komencis ek- =

plori, mi decidis paroli malkaŝe, « Nu, mi momente perdis la vojon, sed ni cirkaŭmarŝu la marĉon kaj ni estos preskaŭ hejme. »

Singarde, ni serpentumis ĝis mi sentis firman grundon sub la piedoj, sed nun la ĉielo estis tiom malluma ke ni ne povis vidi la horizonton. « La ŝtonminejoj ! » ploris Malcolm, « Ni ne povas vidi ĝin, kaj ni estos mortigitaj. Ni povas erare paŝi tra la breĉo en la barilo. » « Estu kvieta! » mi diris, sed mi sciis ke li pravas. Denove, mi decidis paroli malkaŝe, — « Ni devas antaŭenklini por vidi la horizonton, kaj tiel ni povos vidi la barilon kontraŭ la iom pli hela ĉielo. »

«Tion mi faris, sed ni ne povis vidi ion. Ĉiupaŝe, ni metis la piedon en nigran kavaĵon, kaj je ĉiu paŝo, mi spiris nur kiam mi palpis grundon sub mia ŝuo. Ofte, mi estis sur miaj genuoj, kaj eĉ kuŝis sur la tero por ekvidi la horizonton. Post eble dudek minutoj, mi apenaŭ povis toleri la doloron en mia dorso pro la malkomforta marŝmaniero, kaj la ŝvito malvarmigis la frunton,

« Jen ĝi! » mi kriegis, kaj tie antaŭ ni estis la barilo. Mi sentis Dilys fortpremi mian manon. Nun, ni preskaŭ rampis maldekstren, ĉiam rigardante la barilon ĉe nia dekstra flanko, Subite, aniaŭ ni en ia profundo ni vidis la lumojn en la valo. Ni ĉiuj staris silente, kaj ni diris, kvazaŭ nenio okazis, « Nun, ni estas hejme. »

2idegante, ni kuris al la lumoj.

Ni Kunlaboru

Esperantistaj instruistoj de Serbio proponas al eksterlandaj kolegoj interŝanĝadon pri 1) infandesegnaĵoj, skrila- 10j, manlaboraĵoj, klasaj aŭ lernejaj gazetoj, fotoj, bildoj, albumoj, ktp. ; 2) pedagogiaj libroj, revuoj, lernolibroj (esperantaj kaj neesperantaj), oficialaj buitenoj, prospektoj, broŝuroj, kantaroj, ktp ; 3) materialo por esperantaj ekspoziciuj : 4) interinstruista korespondado kaj eventuale reciproka gastado dum somero ; 5) organizado de internacia geknaba korespondado.

Karaj legantoj, per partopreno al tiu interŝanĝado vi progresigos Esperanton sur ties plej sekura kampo, la kampo «sie praktikantoj, Ke vi aŭdis la alvokon kaj elektis tiun aŭ alian eron en la programo bonvolu sciigi al Petar VUKOMANOV’£,

“prezidanto de Instruista Esperanto Sek-

cio, Kralja Milutina 66, Poŝtfako Beograd, Jugoslavujo.

319,

— página 6 del PDF —

28 ESPERANTO KAJ KULTURO

Kooperativa Instituto de Moderna Internacia Lernejo

Roger Lallemand

PRI LA LEGINSTRUADO

Plene ni aprobas la ĝustan kritikon de H. GROENDIJK pri la analiza kaj bloka procedaroj por instruadi legadon. Mi kredas ke la atakon de « Colliers Weekly » kontraŭ la bloka sistemo oni povus ankaŭ fari kontraŭ la analiza. Ĉar vere, tiu-ĉi estas multe pli uzata en Francio, kaj oni povas vidi ekzemple, ĉe la elementa ekzameno, ke kandidatoj ankoraŭ sen flueco sekvas la literojn per la montra fingro !

Ni rimarku ke multaj tiel diritaj « blokaj » instrusistemoj tiel rapide loriaŝas la entutan legadon de frazoj kaj vortoj, ke oni devas fakte ilin konsideri analizaj. Oni tuj perdas la avantaĝojn de blokismo.

De pli ol 25 jaroj, la KIMILanoj komparas procedojn kaj rezultojn, kaj mem mi. partoprenis tiun kolektivan eksperimentaron, instruante unue dum du jaroj la analizan, poste dum la sama tempo blokan sisteman legadon, kaj poste fine, ĉiam “perfektigante la procedojn, tiun metodon kiun ni nomas « natura », kun la helpo de multaj Kimilaj kolegoj. Mi diros poste kial ni ne ŝatas uzi la vorton « metodon ».

Lasta teknika rimarko, kiu estas la sola kontraŭa opinio al H. GROENDIJK : Eĉ kun la tradicia bloka metodo ni ne konstatis malbonan sekvon pri la ortografia kapablo. Nur unu ekzemplo. Se la infano lernis analize « t » kaj ia franean « an », li skribos la vorton « temps » (tempo) tiel : « tan » (tanilo). Kontraŭe, se li lernis bloke la vortojn laŭ ties senco, li konservos pli facile la entutan bildon en la memoro « temps ». Li ne kutimiĝos mekanike kunmeti literojn. Ni do ne kredas ke oni atendas tro longe antaŭ ol analizigi vortojn. Tiu rimarko de la aŭtoro ne konformiĝas kun lia konstato ke la analizkapablo ne estas sama laŭ la infanoj ! Se ni devas atendi ĝis tiu analizkapablo estos sufiĉe vigla, ni devas ĝin trudi “e tro frue.

Niaj spertoj pruvas ke NE tie kuŝas ia kaŭzo de malsukcesoj.

Sed antaŭ ĉio, por juĝi pri la rezulto, nepre ni difinu kion signifas « LEGI ». Malfeliĉe, oni konsideras ke infano scias legadon kiam li povas prononci la vortojn de li « legatajn ». Sed fakte li nur scias deĉifri ! Miaj kolegoj de « Moderna Lernejo » ne tiel konsideras la aferon ! Ili estas pli severaj : ili kredas ke legi estas unue kompreni tre bone ĉion kion oni okule sekvas ; kaj tio eĉ ne sufiĉas. Ni konsideras ke niaj lernantoj scias legi nur se ili multe ŝatas legadon.

Kaj fakte ni sukcesis tiel instrui legadon ke ili volas multe legi kaj haltas dum sia legado, se ili ne komprenas la sencon. Iuj rifuzas prononci vorton kiun ili ne komprenas, eĉ se ili jam kapablas ĝin deĉifri.

Nun venas demando Nia kolego GROENDIJK bedaŭras ke la bloka metodo havas ankaŭ gravajn malavantaĝojn. Kiel povas esti, se ĝi tiel bone konformiĝas kun la psikologio kaij interesoj de la infanoj? Ni tamen diru ke « gvidi ĉiujn deviaĵojn de la infano » ne estas tiom malfacile, kaj ke sekvi infanajn interesojn estas avantaĝo kaj helpas al la sukceso.

Mi rediru ke laŭ teknika vidpunkto mi aprobas krom tiuj malgravaj detaloj ia rimarkindan krifikon de H. GROENDIJK.

Ni ŝatas precipe la procedojn. priskribitajn, en tiu senco ke ili ĉiam venas rekte el la vivo de la infanoj. Ĉiuj Kimilanoj konversadas kun ili kaj eltrovas la plej viglan kolektivan intereson. Kaj ni skribas sur la tabulon la tekston rakontitan de unu el ili kun la helpo de ĉiuj. Tiun tekston oni ankaŭ kolektive elektis. Certe ĉiuj vigle interesiĝas pri tiu laboro, kiu estas ankoraŭ tute proksima de la emocio infana.

Sed kiam oni komencas « legi por legi », rediri la vortojn, ilin disigi aŭ sokuniai; kia estas la motivo de tia laboro 9? Oni ja konas la rakonton de la infano. Oni ja NE BEZONAS ĜIN tiom relegi ! Kial tiu tute prava zorgo pri la intereso de la infano kiam tiu infano parolas kaj rakontas pri sia vivo, kaj NENIU simila zorgo pri la vivo kiam temas pri la skribado kaj legado de la infana teksto ? Do la infano tre bone kaj ĝoje lernas parolatan lingvon, Kul poste ĝi vole-nevole lernas skribadon kaj legadon, kun diskutebla sukceso.

La vera demando estas tiu-ĉi, kiu sin konformas al la unua parto de la artikolo de GROENDIJK La vera bona metodo NE ESTAS tiu, kiu permesas al la infano plej rapide deĉifri por ĉion prononci. La vera legada instrumetodo estas tiu, kiu permesas al la infano serĉi kaj trovi en tekston ĝian signifon..Jen la vidpunkto kiu permesos al ni elekti ĉu analizajn ĉu blokajn procedojn.

Sed por ke la infano ŝatu legadon, la lerneja vivo devas esti tiel organizata, ke li BEZONU skribi kaj legi : Do skribi al IU, por IU, kaj legadi tion, kion al li skribis aŭ presis IU kun kiu li havas amikecan emocion. Tiel devas daŭri la SOCIA INTERESO de la infano ĝis en la grafika, skriba aŭ presita aspekto Ae

— página 7 del PDF —

ESPERANTO

“KAJ KULTURO 29

la vivanta lingvo. Eĉ ni plenkreskuloj ne volus legi tion, kio nin ne interesas, kaj skribi sencele; Kaj la plej interesa teksto por infano estas la skribaĵo aŭ presaĵo de lia persona gekorespondanto. Nur poste estos uzataj rakontoj de aliaj infanoj kaj poste ankoraŭ de plenkreskuloj. :

Ni do uzas por parola lingvo la procedojn priskribitajn en la menciita artikolo, tial ke la infanoj ŝatas rakonti pri sia vivo, precipe al siaj kunlernantoj kaj instruist(in)o, KIUJ NE SCIAS PRI TIUJ OKAZINTAĴOJ. Sed la sama vigla instigilo, te. SOCIA MOTIVIGO ne povas esti uzata kiam temas pri surpapera lingvo. Do, kiam nia komuna libera teksto kuŝas sur la nigra tabulo, kion ni faros ? Ĉu eĉ la infanoj rakontis por ke oni skribu ĝin sur la tabulo ? Al kiu ni montros aŭ sendos la tabulon ?? La socian motivigon de skribado-legado ni trovis en la interlerneja korespondado. Sed kun la malgrandaj geknaboj estas necesa PERSONA korespondado, kiu ebligas la kolektivan interŝanĝon de klasaj tekstoj.

Por ke niaj korespondantoj sciu pri la rakontoj de tiu aŭ alia infano, ni PRE- SAS ilin. TUJ post la plenigo de la presita folio ambaŭflanke, ni sendos TIOM DA FOLIOJ, KIOM ESTAS DA LERNAN- TOJ EN NIA KORESPONDA KLASO. ĈIu el ili ricevos unu, Kaj ĉiuj volos legi ĝin ĉar iafoje okazas ke precize la teksto estas subskribita de la propra persoaa kamarado. Ĉiufoje kiam la pakaĵeto alvenas, unu folio pli estas aldonata en la « VIVLIBRON » de la korespondantoj, en detirebla speciala bindaĵo. De tempo al tempo ni ankaŭ skribos al nia kamarado personan letereton. Ni ankaŭ interŝanĝas infanajn liberajn pentraĵojn kun klariga mallonga teksto, kiun ankaŭ volas legi la korespondantoj. Ni ricevas la samajn sendaĵojn kaj profitas ilin tre multe.

Oni multe diskutas pri la aĝo favora por instruado de legado. Vere ĝi ne estas la sama por diversaj infanoj, same kiel la marŝado venas pil malpli frue. En lia « Psikologio sentimenta kaj edukado » FREINET rimarkigas, ke tamen ĉiuj sanaj infanoj sukcesas perfekte marŝi. En niaj modernaj lernejoj, ni povas kaj rajtas atendi ĝis kiam la lernantoj faros rimarkojn pri la vortoj, silaboj kaj literoj, tial ke ili havas la deziron skribi kaj legi.

Certe, kun sistema instruado, kiu, precipe kun etuloj NE POVAS ESTI SCIEN- CA METODO, estas ĉiam danĝere instruadi legadon tro frue.

Sed per nia natura metodo, ni ne riskas lacon, malŝategon. Ni do povas komenc tre frue. Jam antaŭ la kvina aĝ-

jaro, niaj etuloj korespondas kaj presas. Unue ili kopias la rakonton fariĝintan komuna aŭ la « leteron al la kamarado » eĉ ne sciante fari unu korektan literon. Sed. tio estas tute grava afero por ili kaj ili kun ĝojo montras la unuajn. « tekstojn », tamen preskaŭ tute fantaziajn ! La etuloj ankaŭ multe ŝatas presi. Kaj, antaŭ la sesa, ili jam scias tre legeble skribi per tiu bloka NATURA metodo, kiu lasas ĉiun progresi sen malbona rapidigo, kaj tute trankvile ekzercadi.

Sed baldaŭ la infano konos sian propran nomon, tiun de « la kamarado »- korespondanto, kaj aliajn tre oftajn vortojn. Kiam li volos mem kompreni la tekstojn, ĉar li multe deziras kompreni, li serĉos la sekretan meĥanismon de la literaranĝo. La UNUA, li iam krios « Vidu : en « mama» ekzistas « ma» ! » La unusilabaj vortoj estos tre valora helpilo. Ĉe ni ankaŭ instruistoj komencantaj utiligas (per tiuj vortoj trovitaj) paperbendojn. Sed baldaŭ ili konstatas ke tio nevideble rapidigas la lernadon. Kiam ili faras tion daŭre, tio estas por ke ilia ĉefo, S-ro Inspektoro, povu konstati kio jam estis farita ! Kiam la Inspektoro konas la instruiston kaj la metodon, la diversaj nenaturaj rimedoj estas forlasitaj. Oni nur aldonas, iafoje, simplan liston de vortoj en kiuj ekzemple estas la silabo « ma », jam uzitaj aŭ trovataj en « vortoĉasado », t.e. novaj vortoj trovataj de la infanoj. Le venontan fojon, oni simple unu fojon relegas la unuan liston (ĉar la infanoj tion demandas) skribas alian, kaj viŝas la malnovan.

Mi ne povas ĉi tie detali la pratikadon de la korespondado helpe de la presitaj rakontoj kaj de la monata infangazeto bindita el ili, nek la teknikon pri presarto en lernejo.

Sed ni devas atentigi niajn legantojn pri du FAKTOJ :

— $e oni demandas al infano

« Montru al mi en la teksto la vorton « patrinjo », « kato », ktp., povas esti ke la infano tute rapide sukcesos. Sed, montrante la samajn vortojn al la sama infano, se ni demandos : « Legu tion… », povas esti ke li restos muta. Ekzistas granda diferenco inter rekoni vortojn diritajn kaj prononci ilin legante. Nur post multfoja rekono, instinkta legado venos, tre ofte kvazaŭ « eksplodo » : la vera laŭtvoĉa legado. Ŝajnis ke tia infano ne scios baldaŭ legi. Sed iun semajnon la lernanto sukcesis legi preskaŭ ĉion.

Jam la etulo unue « komprenis ĉion » de siaj gepatroj, kaj restis muta. Kaj subite jen ni havas senĉesan babilulon.

— página 8 del PDF —

-30 ESPERANTO KAJ KULTURO

Multaj instruistoj ignoras tiun psikologian lakton. Estas ja multe pli malfacile

ESPRIMI SIN OL KOMPRENI. Scienca pe- ‘

dagogio devas atenti pri tio.

— Estas eraro kredi ke la abstrakta sensignifa litero estas pli « simpla » ol vorto, kaj ankoraŭ pli grava eraro kredi ke ni devas igi la infanon fari nur tiom simplan laboron, ke tuj ĝi estu perfekta. « Li skribu longan liston kun la litero i. Tiel la kajero tuj estos bonorda kaj bela ». Kiam infano lernas ion malfacilan, sed kiun ĝi deziregas fari, ĝi ankaŭ lernas bloke, kaj rapide. Per bicikloj KIES HELPRADOJ MANKAS, ĉiuj lernas rapide. Oni ja falas, hezitas, baraktas, kaj senlace rekomencas. Unue estas tre malbone ! Kial ne? Oni ridas pro la malsukcesoj, forlasas la ekzercadon (nur hodiaŭ) sed baldaŭ oni reekzercadas. Ĉi pi ankaŭ venas la sukceso, ofte neatendite.

Same lernas niaj infanoj, kun ardo, ridante kiam ili eraris, kuraĝe revenante al la laboro. Ni ne scias ĉu fine ili deĉifras pli malfrue, aŭ pli frue, ĉar naturon oni ne povas trudi, Sed tio, kion ni povas aserti estas ke tuj kiam ili komencas kompreni la plej uzatajn vortojn ili multege legas, Ili dum unu jaro ĉe mi sukcesis legi, ĉu en la lernejo, ĉu hejme,

tutan kolekton de « Infanaĵoj », t.e. almenaŭ 150 broŝuroj kun rakontoj verkitaj kaj ilustritaj de infanoj, 25 infanalbumoj (same, kun belaj infanpentraĵoj) kaj aliaj libroj.

Ni ne diras ke nia metodo estas perfekta, ĉar ni daŭrigas la kooperan diskutadon helpe de kolektiva eksperimentado. Sed NENIU el tiuj kiuj tiel instruas legadon laŭ la « natura metodo » akceptus reveni al sistemaj kaj false « raciaj » procedoj, kiuj tute ne konsideras ke lernantoj devas socie kaj KORE vivi en sia kolektivo, kun siaj SOCIAJ bezonoj esprimiĝi, do komuniki kun la proksima kaj malproksima medioj, dank’al modernaj… (me instruiloj,sed) VIVILOJ, VIVTEKNEKOJ( kiel korespondado, gazeto, ktp… kiel en la vera socio.

FREINET havis tiun meriton grupi ĉirkaŭ si en vasta Instituto la instruistojn havantajn tiun celon. Ni bedaŭras ke oni tro laŭvorte sekvis DECROLY, kiu korespondis kun FREINET kaj aprobis lin. Ni esperas ke tiom multaj spertoj helpos al la pedagogoj por starigi vere sciencan pedagogion. Jam iuj venis al ni. Sed nia plej grava instigilo estas la komuna entuziasmo en la lernoĉambro kaj en la tuta KIMIL.

Roger LALLEMAND.

«Gli numeno estas la lasta

LA VALO DE TEGERNSEE, VERA TREZORUJO. Turisma prospekto senpuge havebla ĉe F-ino Anna M. ORTERER, del. de UEA, 13b Kreuth bei Tegernsee, Rathaus, Germanio.

Belegaj fotoj kaj kolorbildoj, bedaŭrinde, germanlingva tiu prospekto perdas la duonon de sia intereso, malgraŭ la aldonita esperantlingva folio. Krome 16- paĝa aldono pri hoteloj, sed nur germanlinvga. Ne estus granda kosto aldoni enkondukajn klarigojn en ej soo

ANONCETO

S-ro Stojko Dimitrov (mahala Velĉevska, Trojan, Bulgario) fraŭla instruisto dez. kor, kun ĉiuj landoj pH ĉiuj temoj per belfilatele afrankitaj leteroj kaj il. „k. — Interŝanĝas E-gazetojn, fotojn, kip. Anonco ĉiam valida.

INTERHELPO

Por helpi niajn Moskvajn kamaradojn estigi Esperanto-kursojn inter siaj gelernantoj, kaj starigi instruistan kulturan ligon, same kiel por prepari internacian korespandadon inter geknaboj, vi bonvolu sendi leteron al almenaŭ unu el la ĉi-subaj lernejoj :

Srednaja ŝkola N” 43. Per. Ostrovkogo N?” 7 Direktoro Moskvo.

Srednaja ŝkola N” 172 Ul. Ceĥova 20 Moskvo.

Srednaja ŝkola N“ 329 Kolpaĉnij per. N? P Direkioro E.G. Tancarova Moskvo, SSSR.

Por KIMIL, Roger LALLEMAND.

— página 9 del PDF —

ESPERANTO

KAJ KULTURO 31

Unuope ricevitaj verkoj estas menciataj, duope — recenzataj. Ĉiu recenzanto liberas en siaj diroj, pri kiuj la Redaktejo ne respondecas.

LA ORA METODO de D-ro William PERRENOUD — Geoniaj Eldonoj, 13 Fbg Gare, Neufchĉtel (Svislando). 16 p. 15 x=10;5. Prezo sv: fr 3: 10 -ekz.. = 9 sv.“fr.; 100-ekz. r-75 .sv. fr.

D-ro Perrenoud publikigis libreton titolitan « La Ora Metodo », jam uzita en la internaciaj kursoj pri Esperanto kaj Geonismo cen kastelo Munchewiller. Konstatinte, ke « oni povas ŝpari tempon se oni atentas pri kelkaj principoj de ĝenerala lingvo-instruado », la aŭtoro proponas al ni dudek mallongajn tekstojn entenantajn la « bazan vort-provizon », kiu nur malmulte kreskis, (tion oni povas konstati komparante la « Unuan Libron » de Zamenhof kun ia lasta eldono de « Plena Vortaro »). Tiu baza vortprovizo konsistas el : 16 finiĝoj, 10 personaj pronomoj, 85 korelativoj, 17 numeraloj, 5 interjekcioj, 73 vortoj « diversaj », entute 300 « baz-elementoj », kies tuto formas la « meĥanismon » de Esperanto. Ĉiu leciono, aŭ teksto, prezentas 15 elementojn.

Laŭ la aŭtoro, post ellernado de tiuj 300 baz-elementoj la lernanto « kapablas aŭtonome konduki sian veturilon kaj meritas la pilotan diplomon ». Mi tute konsentas. La baz-elementoj estas tre metode prezentitaj, kaj la tekstoj, malgraŭ la severa prezentado de la elementoj ne ŝajnas « artefaritaj ». Ĉiu teksto formas « tuton » sufiĉe interesan. Sed ankaŭ la metodo estas « baza ». Certe ĝi multe helpos al la instruantoj, sed tiuj devos esti tre lertaj por uzi ĝin taŭge, kaj devos aldoni multon.

P. BABIN.

LA SENPERA VERBIGO DE ADJEK- TIVOJ de H. A. De Hood. Represo de artikolserio el « Dia Regno » 1955. Libroservo de K.U.N.E., Druivenstraat 32. Den Haag, Nederlando. 32 p. 10,5 x 16. Prezo : 0,60 florenoj.

Tiu verketo estiĝis el la rimarko de la prezidanto de nia akademio, S-ro J. Is- BRUCKER dum la Harlema Kongreso, ke en bona Esperanto, oni devas ne diri : « Li pravas, ŝi malsanas », sed : « Li estas prava, ŝi estas malsana… »

La aŭtoro entreprenas tre objektive studi la demandon kaj en lingvaĵo klara, li eksponas paŝo post paŝo la rezulton de siaj esploroj. Vere mi miris ke tia gramatika studo estas ne nur neenua, sed eĉ plaĉa. Li vere havas facilon klare eksponi sufiĉe nuancitajn aferojn kaj mi ne dubas ke jen estas tre interesa kontribuo al la studo pri vortfarado iniciatita de DE SAUSSURE kaj establita de la « simbiozuloj » KALOCSAY kaj WARIN- GHIEN, tiuj du “kulminoj de nia literaturo.

Ofte la aŭtoro uzas alilingvajn kompa rojn, tradukajn komparojn. Mi emus konsideri tiajn demonstrojn nur akcesoraj. Analogio neniam estas bona konsilanto. Kompreneble ĝi povas sugesti solvon, indiki vojon; kaj en tia studo nepre valoras rigardi iom pli vaste. Sed neniel traduka argumento, alilingva motivo devas esti determinanta en nia lingvo tiu Ĉi ne estas « helpa », nur duagrada, nur post la aliaj, sed vere sendependa lingvo. Ĝi havas siajn proprajn vojojn kaj estus eraro devojigi ĝin nur pro lio, (ke aliaj lingvoj uzas alian direkton. La riproĉo ne atingas la aŭtoron, kiu firme establas siajn konkludojn sur fasko da motivoj kaj por kiu komparo estas nur maniero sugesti komprenon,

En paragrafo 15 kaj sekvaj estiĝas longa diskuto, cetere interesa per si mem, pri la diro de ZAMENHOF : « i » ne-estas « esti». Pri tiu punkto mi volas meti demandon : ĉu ne temas en tiu lingva respondo (L.R. p. 70) pri konjugado ? Alidire, ĉu tiu « esti » ne estas simple la helpverbo de la esperanta konjugado ? Kaj se okaze ĝi ja samformas kiel la predikato « esti », ĝi tamen plene fremdas al ĝi Zamenhof parolis nur pri « esti » uzata kiel konjuga helpverbo. Mi konsentas ke tiu maniero vidi la problemon. estas kelke rapida : ĝi cetere forprenus de ni la ĝuon legi la klaran motivadon de H.A. DE Hoo kaj ankaŭ lian opinion rilate la sintenon de ZAa- MENHOF al la propra reformprojekto kontraŭvole farita nur por plezuri al sia amiko JAVAL. Apartan studon pri ĉipunkto estus ankaŭ interesa ! A

— página 10 del PDF —

32 ESPERANTO KAJ KULTURO

NI LERNU PER BILDOJ

En la Ĝardeno

“EU E

1. la arbo, — 2, la tero. — 3. la legomo. — 4. la ĝardenisto. — 5, la branĉo. Er 6. la folio. — 7. la birdo. — 8. la aleo.— 9. la arbeto. — 10. la florpoto.

— Estas multaj floroj en la ĝardeno. — La birdo saltetas sur la aleo.

— La floroj estas blankaj, ruĝaj, fla- — la ĝardenisto plugas la teron. vaj, ktp…

— La arbo kreskas en la ĝardeno. DEMANDOJ

— La piroj kreskas sur pirarboj, la

pomoj kreskas sur pomarboj. Kia estas la folio ? Ĝi estas verda.

Kie estas la ĝardenisto? Tie, en la ĝardeno.

— La arboj estas altaj sed la arbetoj Sur kiu arbo estas la birdo ? Sur tiu, estas malaltaj. kiu estas malalta.

— La folioj de la arboj estas verdaj.

— página 11 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO 33

Kie kreskas la floro ? Ĉu vi ŝatas la florojn ? Kion la ĝardenisto rigardas ?

Kiu rigardas la floron ?

Cu la birdo estas granda ? Kie estas la birdo ? Kio estas sur la arbo ?

Kiom da folioj estas sur la arbo ?

Ĉu vi ŝatas la fruktojn ? Kiun frukton vi manĝis hieraŭ ? Kie estas la fruktoj ?

Kion manĝas la infano ?

Kion plugas la ĝardenisto ? Kiu plugas la teron ? Kie la ĝardenisto estas ?

Kiom da legomoj estas en la ĝardeno ?

— página 12 del PDF —

34 | ESPERANTO KAJ KULTURO

Atanas D. Atanasov — Ada.

LERNU KAJ INSTRUU x

Nian Esperanto-kurson partoprenas 32 personoj de plej diversaj profesioj kaj aĝoj. Inter ili estas oficistoj, studentoj, gimnazianoj, metiistoj, laboristoj, unu kuracisto, unu pastro, unu oficiro, du dommastrinoj kaj eĉ du junaj vilaĝanoj-agrikulturistoj.

Kvina Leciono

Laŭ aĝo la kursanoj estas de 16- ĝis 60-jaraj.

Nature, ne ĉiuj kursanoj egale rapide povas kompreni la diversajn grumatikajn regulojn tial, ke ne ĉiuj estas egale inteligentaj. Estas kelkaj, kiuj malfacile lernas. Tamen neniu el ili malesperiĝas. Ĉiuj lernas plej fervore kaj diligente. La pli kleraj klarigas al la malpli kleraj la malfacilajn regulojn kaj tiel ili helpas la instruiston. Neniam ‘mi vidis similan entuziasmon, kia regus en nia kurso. :

Specialajn simpatiojn ĝuas la du vilaĝanoj. Ilia ĝojo pro tio, ke ili lernas kaj povas komprenigi sin per unu fremda lingvo, estas senlima. Prezentu nur al vi : por preni la lecionojn de Esperanto, tiuj ĉi bravaj knaboj devas marŝi piede la vojon inter sia vilaĝo kaj la urbo — kaj tion dufoje semajne !

Certe, vi demandos : kial do vilaĝaj knaboj bezonas Esperanton? Al mi tio estas tute klara : tial ke ĉiu homo deziras koni almenaŭ unu fremdan lingvon kaj plivastigi sian intelektan horizonton, ne stari kiel senparola besto aŭ kiel surda kaj muta homo en ĉeesto’ de alilandanoj. Por tiuj ĉi vilaĝaj knaboj Esperanto estas lumo, ĝi estas fenestro al la vasta mondo, ĝi kontentigas ilian soifon por pli vasta intelekta vivo. Jen kial ili lernas tiel persiste kaj kun lia ĝojo la internacian lingvon.

La kurson partoprenas ne nur Bulgaroi : inter la kursanoj estas ankaŭ du Hebreoj, unu Turko kaj eĉ unu Franco, kiu loĝas en nia lando. La Hebreoj estas el la urbo Plovdiv, la Turko el la urbo Ŝumen kaj-la Franco estas el Tuluzo. La Plovdivanoj kaj la Sumenano estas en konstanta konkuro : ĉin havas ambicion atingi pli brilan sukceson, kio distingos ankaŭ iliajn urbojn, kiuj en la antaŭaj jaroj ludis gravan rolon en la Bulgara: Esperanto-Movado. Sed la Tuluzano ne postrestas : lia ambicio estas ja distingi sian nacion !

La Hebreoj kaj la Turko estas niaj samlandanoj, kvankam ne niaj samnucianoj. La Franco estas alilandano kaj alinaciano.

Tio ne gravas : ni ĉiuj ja estas samideanoj !

KORELATIVAJ VORTOJ.

NENiu, NENio, NENia, NENie, NENiam, NENiom, NENiel Kiu, Tiu, Ĉiu, Neniu. j KiAL ? (pro kio, pro kia kaŭzo ?), tiAL, ĉiAL, neniAL.

Kial la afero ne prosperas ? — Ĉar ĉiuj ordonas kaj neniu laboras. Ĉar Tial ĉar tm : ‘ ĉiu komandas kaj neniu laboras. Pro tio ke “Tial ke NOTO. — Por kelkaj nacioj (speciale por la slavaj) estas bezone atentigi

ke en Esperanto sufiĉas nur unu nea vorto (ne, neniu, nenie, neniam, ktp.),

— página 13 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO 35

por nei la penson en la propozicio (en la bulgara lingvo estas en tiu kazo du neaj vortoj). Do oni atentu ke estas

Korekte Nekorekte Neniu venis Neniu ne venis Nenie mi vidis lin Nenie mi ne vidis lin Mi forgesos neniam Mi ne forgesos neniam . Nenio okazis Nenio ne okazis

SUFIKSO

St. signifas loĝanton, membron, adepton de tio, kion esprimas la radikvorto :

URB-AN-O : homo kiu loĝas en urbo.

SOFI-AN-O : komo kiu loĝas en Sofio.

PARIZ-AN-O : homo kiu loĝas en Parizo.

GRUP-AN-O : ano de grupo, membro de grupo.

SOCIET-AN-O : membro de societo.

Kristo, KRISTANO : adepto de la instruo de Kristo.

Islamo, ISLAMANO.

Samurbano, SAM-URB-AN-O : homo kiu loĝas en la sama. urbo.

SAM-VILAĜ-AN-O.

Samlandano, Samnaciano.

Samideano, SAM-IDE-AN-O : adepto de la sama ideo.

NOTINDAJ VORTUZOJ

Partopreni : preni parton (de io, en ia afero) : mi partoprenos la ekskurson, la kongreson. ;

Postresti : resti post iu alia, resti malantaŭe. Ne gravas : ne estas grave.

EKZERCOJ

1. Kial vi vizitas la Esperanto-kurson ? — Ni vizitas la Esperanto-kurson por. ĉar lial. ke…

2. Mi ne aĉetis la libron tial ĉar… Mia kuzo ne venis hieraŭ tial ke li… Ĉiuj ŝatas lin nur tial ke li…

3. Neni… el ni povos veni morgaŭ. Neni… kreskas tiaj belaj floroj, kiaj estas en ŝia ĝardeno. Neni… libro estas tiel malpura kiel la via. Mi neni… povas kompreni tion, kion vi diras. Illi havas neni… da pano. Neni… la suno brilis tiel gaje kiel en tiu tago.

KOREKTU EN LA TRIA LECIONO

— paĝo 9 : ĉe la prepozicio KUN, unu linio estis ellasita post la dua. Ĝi tekstas : « mi ankaŭ mian fraton. Li venas kun malplenaj manoj. Li renkontis miajn ».

— paĝo 10 : meze estis ellasita akuzativo ĉe rekompostado : Legu : Post «la verbo simpatii kelkiuj uzas la prepozicion kun.

— página 14 del PDF —

36 ESPERANTO KAJ KULTURO

Distra Pago

KONKURSO N? 3

Jen la solvo :

Horizontale. — 1. Mantelhava ; 2. Albeen ; 3. LB, Arip, At ; 4. Vip, IM, TLA ; 5. Azar, Miaŭ; 6. Rolo, Tard; 7. MNM, Am, Rma; 8. Uo, Arao, In; 9. Stulta ; 10, Infanterio.

Vertikale. — 1. Malvarmumi; 2. Bi-

zono ; 3. Na, Palm, Sf; 4. Tla, Ro, Ata ; 5. Ebri, Arun; 6. Leim, Malt; 7. Hep, MT, . Ote.; 8.-.An, Tiar, -Ar;:’ 9. Alarmi; 10. Antaŭdanko.

Gajnintoj : S-ro Bourry, S-ro Calvet, S-ro Caubel, S-ro Chevalier, F-ino Deygas, S-ino Le Goff, S-ino Pallard, F-ino Texier gajnis 2 poentojn.

Post tiu konkurso S-ro Chevalier gajnis 360-frankan libron.

Korajn gratulojn.

KONKURSO N” 4

Jen la solvo :

Horizontale. — 1. Ekspozicio ; 2. Kulo, Veti ; 3. SKK, KK, Pec ; 4. Po, Bano, Pu ; 5. “Kanado ; 6. Eraroj ; 7. Ti, Olin, Ot; 8. Alo, Os, Ils ; 9. Doni, Arun ; 10. Oficialigi.

Vertikale. — 1. Eksportado ; 2. Kuko, Ilof ; 3. SLK, Ke, Oni; 4. Po, Baro, IC; 5. Kanaro; 6. Knaris ; 7. Iv, Odon, Al; 8. Cep, Oj, Iri; 9. Itep, Olug; 10. Oicutitsni.

Gajnintoj : F-ino Arnould, S-ro A. Caubel, S-ro Chevalier, F-ino Deygas, S-ro Berthold Fischer, S-ro Genuit, S-ino Lavallĉe, F-ino Robin, F-ino Texier, F-ino. Gudula Thenee gajnis 2 poentojn. S-ino Villette gajnis 1 poenton.

Post tiu konkurso S-ro Caubel gajnis

3800-frankan libron. Ni kore gratulas ĉiujn. KONKURSO N” 6 ji 325.38″ Gio 61 Te sgu 05::10 dk o md l] 2) IM) | | | | | IMI 3|. | IMI | | | IMi | 4/ 1 IM |! IMi | | sei l. FABE [= LJ ŝ1 bor p MI ===] (FFEMI IN [| s| ‘ IM [‘l | [Mi | „| IM [11-11 imi FT ETT GLI]

Horizontale :

1. Loko, kien oni vojaĝas por plezuro. 2. Iras eksteren.

3. Fonetike : nomo de molekulo aŭ de atomo, kiu gajnis aŭ perdis elektronojn ; inverse : lasta parto ; prefikso.

4. Inverse batilo (r); konjunkcio ; spirebla gaso (r). 5. Inverse : promesi al Dio; disketo

el nefermentinta pano (r).

6. Komenco ; antaŭparolo de veturilo.

7. Inverse : participa finaĵo (r); inverse kaj fonetike parto de spaco ; nenormala malgrandegulo (r).

8. Nedifina pronomo; inverse kapŝirmilo (r); prepozicio.

9. Sukera substanco (r).

10. Respekta, honoriga donaco.

: leda

Vertikale :

1. Kiu profesie skribas per maŝino.

2. ĥemia elemento, kiu emanas el la radiumo.

3. Prefikso montranta ripeton ; nomo de belega esperanta kanto ; prefikso.

4. Aparato ; fonetike : kapablo uzi vli malpli energie la spiritajn fortojn ; fonetike : karaktero de intelekta verko produktata per la elekto pri la skribitaj detaloj.

5. Homa brusto ; ĥemia kombinaĵo (r).

6. Rapida ripetado de du sonoj; natura gumo.

7. Fandita varmega materio, kiu elfluas el vulkanoj (r) ; fonetike : remaĉulo ; havi ideon pri ies karaktero (r).

8. Verba finaĵo; kudrilego (r) ; inverse : kapo de dombesto.

9. Feliĉegaj.

10. Karaktero de io bone adaptita al sia destino,

Bonvolu sendi viajn solvojn ĝis la 25-a de la venonta monato al S-ro Guillot, Cours de la 4“-Republique, Gaillard (Hte- Savoie), Francujo.

Kelkaj abonantoj petas plian ekzempleron de la revuo por propaganda celo.

Ili sendu la adresojn de eventualaj interesiĝontoj al la administranto, kiu zorgos pri la rekta sendo de specimenoj.

— página 15 del PDF —

PERANTOJ DE I.P.R

Eu 3 The British Esperanto Association », 140, Holland Park Avenue, London,

Jarabono : 8 ŝilingoj.

BULGARA : Bulgara Esperantista Asocio, Sofia, Bul. Stalin ne 40. Jarabono : 8 levoj.

DANA : « Dansk Esperanto-Forlag », Ingemannsvej 9, Aabyhof. (Cek-konto :16.295). Jarabono : 8 kronoj.

GERMANA : Helmut ROSSLER, 22 b, Hechtsheim bei Mainz, Friedensstr. 15. Cekkonto : 43 357 Ludwigshafen/Rhein.

Jarabono : 4,8 germanaj markoj.

HISPANA : E. CALVET, Pl. Gral Sanjurjo, 7, Tarragona. (Konto ne 956-293 ĉe « Banco Espanol de Credito »).

Jarabono : 44 pesetoj.

ITALA : Eduardo ZUuMBO, Via del Carmine, 4, Torino. Jarabono : 700 liroj.

JUGOSLAVA : Josip VAJDLIH, Podolje 15, Zagreb. (Ĉekkonto .: Cradska Stedisnica Zagreb, 406-606/I br 46 53).

Jarabono : 330 dinaroj.

NORVEGA : Erling HOLTEN, Leangen i Strinda. Jarabono : 8,50 kronoj.

SOVET-UNIA : Roberto DVORKIN, Esperanto-Sekcio de Kulturdomo, Lemingrad, 22, Kirovskij 42. ;

SUOMA : Joel VILKKI, Somero, poŝtkonto : Tu 60 253. Jarabono : 300 suomaj markoj.

SVEDA : « Eldona Societo Esperanto », Box 19071, Stockholm (Poŝtĉeka Konto : 578). Jarabono : 6 kronoj.

USONA : Jarvis E. BUSH, 3.700 North 75-th Street, Milwaukee 16, Wisconsin.

k xX

ALIAJ LANDOJ : Sin turni al nia administranto : E. BIDOIT, 6 rue de la Paix, Baugt (M.-et-L.) Francio. (Poŝtĉeka konto :143-867 Nantes). Provizore la landaj perantoj kaj ĉefdelegitoj de U.E.A. peras la abonojn. Jarabono : 400 francaj frankoj aŭ egalvaloro.

Ni daŭre serĉas perantojn.

— página 16 del PDF —

= ==

/Z

TE VIII III TII III III [[[[[[[[[[[[[ [I [/[[/[[/[[[[/[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[[ [[[[[[[[( (I /(/(/(/((M( ([ /MĤ [[([ ( (([M(/(/[(M,

N2I2222/))))))))).//..ZI-ECICKT = PRROIIICZZN

ge kn Meldaver ber! la Esperantista Kulturdomo

Kastelo « GRESILLON »

BAUGE (M.-et-L.) Francio Tel. 34

FRANCA KULTURDOMO

Restadoj dum someno 165)

La Kastelo Gresillon estos malfermita de la 1-a de Junio ĝis la 14-a de Septembro 1957.

1-a Periodo : I-an de Junio — .l4an de Julio Kursoj de Esperanto.por. komencantoj — Instruado de amatora bindarto Turismaj karavanoj 2-a Periodo : l4-an de Julio. — 24 an de Julio

Sensacia Manifestacio :

Kulturaj Internaciaj Ferioj

Kun Profesoroj AULD, LAPENNA, WARINGHIEN, Dro ALBAULT kaj Inĝ. WATIER

3a Periodo : 25-an de Julio = 10-an de Aŭgusto La Franca Lingvo

por alilondaj samideanoj “Eksterordinare bona metodo por instrui rapide la francan lingvon pere de Esperanto, kursoj por komencantoj kaj por perefktiĝemuloj, Necesas uzi sufiĉe bone Esperanton, :

4-a Periedo : lO-on de Aŭgusto — 31-an de Aŭgusto Somera Lernejo = Tri kursoj de Esperanto 55 Periodo : l-an de Septembro ~ 14-an de Septembro Fakaj Renkontigoj = “-Lih6fhj Ferioj

€

[III ITI III II III III III DIDI [I IĤ|)/(Ŭ /(// //[(/[/ (/[( ([()(]/ / (/(/(( (MI (MI ([(MŜ MIŬ)Ŭ)()]ĤŬĤŭdA [([//[/[//(((/(,.,.,,[I [III

VV I(MMŬM(Ĥ(ĤM (ILM /[/[/(/// ZI Sablĉ. — Imp. E. COCONNIER Le Gĉerant : H. MICARD

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

EVPERII N TO

Will WilLTURO Internacia Mimi] hum Aperas monate sub la a ŭspicio:deIa FRANCA ASOCIO DE ESPERANTISTAJ: EDUKISTOJ (G. E. E. )

Redakto – Sekretario

:

D-ro Andreo ALBAULT 11, rue des Feuillants Toulouse (Francio)

Eldono – Direktoro : H. MICARD, Emerita Instruisto Epineux -Ie – Séguin (Mayenne) Francio

vas«as~vOa•

N^ 4

APRILO 1957

Jara abono : 400 fr. fr., pagenda en Francio al Edmond BIDOIT, 6, rue de la Paix, Baugé (M: et-L.), Francio. Post-ĉek-konto : 1438-67 Nantes ; an al la landaj perantoj de I.P.R. (vidu 2-en kovrilpaĝon) au at la landaj perantoj kaj delegitoj de U.E.A.

— página 2 del PDF —

Informoj el niaj Asocioj Ni ,)piniis ke la aperigo de la jenaj informoj utilos al niaj legantoj. I.L.E.I. Funkciuloj por la periodo 1955.58 : Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, 70, Av. Victor-Ségoffin, Toulouse, Francio. Sekretario, Kasisto, Gvidanto de Centra Oficejo : F-ino Violet C. NIXON, 183, Woodlands Park Road, Bournville, Birmingham, 30, Anglio. Konsilantoj : S-roj HEITMl1LLER, SVANTESSON, TACCANI. Membro-Asocioj

ARstrio, Britio, Francio, Germanio, Italio, Suomio, Svedio. Aktivaj reprezentantoj en aliaj landoj :

Aiistralio, Belgio, Danlando, Irlando, Izraelo, Japanio, Jugoslavio, Kanaria Insularo, Maroko, Norvegio, Portugalio, Urugvajo, Usono. G.E.E. (800 anoj) (franca asocio) , Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, Licea Lingvo-instruisto (adreso supre). Generala Sekretario : S-ro F. THIBAUD, C.C. Jeunes files. Caudry (Nord). Kasisto : S-ro E. BIDOIT, 6, rue de la Paix, l*augé (M.-et-L.). S.B.E.T. (192 anoj) Prezidanto : S-ro A.J. Hicxs el Parkscone. Sekretario-Kasisto : F-ino Violet C. NIXON (adreso supre). LANDA SEKCIO HESSEN de « Esperanto-Unuiĝo de Germanaj Instruistoj » (42 anoj) Sekciestro : Kurt SCHSNRICH, Hallgarter Str. 10. Wiesbaden. INSTRUISTA SEKCIO ĉe « Slovenia Esperanto-Ligo » (… anoj). Prezidantino : Sonjo TAVĈAR. Sin turni al Sek. de SI.E.L. : Marinko GIVOJE, Poŝtfako 275, Ljubljana. E.U.G.I. (135 andj) (germana asocio) Prezidanto, Sekretario kaj Kasisto : S-ro Heino HEITMhELEn, (23) Bremen 8, Waller Heerstrasse 134. AiiSTRALIA ESPERANTO-SOCIETO DE INSTRUISTOJ. Prezidantino : D-roSuMmERs. Sekretariino : Gertrude POLLAHI . « GRAJNOJ EN VENTO », la Tutmondaj Iraterlernejaj Rondoj Marcel ERBETTA, rue des Pins, 66, Bienne-Biel 7, Svislando. INFORMOJN pri aliaj landaj edukistaj asocioj 111 volonte publikigos.

ATENTU • Post Montevideo, ni devas repensi niajn metodojn. Nedubeble ni devas penetri en ĉiujn kulturajn mediojn aii perei. Unu el la rimedoj penetri en tiujn mediojn estas en viaj manoj, karaj legantoj, kaj plie vi mem rikoltos la frukton de via laboro : traduku el la esperantaj gazetoj ĉiujn artikolojn, kiujn vi opinias interesaj por iu gazeto nacilingva… ĝuste elektita. Tiel vi konigos nian lingvon en larĝaj tavoloj kaj certe vi ricevos nur helpon de koncernaj redakcioj, ĉar vi servos ilin per interesaj artikoloj de alilandaj aiitoroj.

Traduko kaj Publikigo, en la pedagogia gazetaro, de la artikoloj de I.P.R. estas permesata. Nepre estu indikataj : 1° la aiitoro ( se eble lia loĝ1oko) 2° la onto (lasante la titolon en Esperanto kaj jene : « Internacia Pedagogia Revuo », jaro, numera, pagoj). Ni petas vin sendi 2 pruvekzemplerojn al la redakcio (ni transsendos unu al la aiitoro).

— página 3 del PDF —

APRILO 1957.

2-a Jaro, N» 4

ESIDEI ANTC WAO

VUIL-LUIM

Internacia Pedagogia Revuo Redaktejo : D-ro ALBAULT. 11, rue des Feuillants, Toulouse, Francio. Administrejo (abonoj, ktp.) : E. BrooIT, 6, rue de la Paix, Baugé (M -et-L.). Francio. Eldonejo : H. MICAxn, Emerita Instruisto, Epineux-le-Séguin (Mayenne), Francio. F. Novl jan

Tasko de la Jubilea Kongreso La Loka Kongresa Komitato de la Ora Jubilea Kongreso en la jaro 1937 en Varsovio ĵetis en la mondon, kiel devizon de la Kongreso kaj de la tuta jubilea jaro la vortojn : a EsPERANTo EN LA LERNEJOJN ». La ĉi-jara Jubilea Kongreso en Marseille devas fari la samon. La Kongreso en Varsovio unuanime akceptis rezolucion, kiun al ĝi prezentis « Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistoj ». (Vidu « Internacia Pedagogia Revuo », 1937 n-ro 6 p. 106), en kiu gi proponas al ĉiuj registaroj de la mondo la akcepton de la « Interŝtata Esperanta Akordo pri Deviga Instruado de Esperanto en la Lernejoj ». La Kongreso komisiis la Lokan Kongresan Komitaton funkcii dum unu jaro kiel Realiga Komitato. Pri sia grandega kaj modela agado tiu Komitato raportis al la 30-a llniv. Kongreso en Londono 1938. (Vidu « Internacia Pedagogia Revuo », 1938, n-ro 4, p. 61, kaj n-ro 5, p. 74). D-ro Edmond PRIVAT en la II-a volu»p de la « Historio de la Lingvo Espento » skribas : a En la usona ŝtato maryland en 1908 kaj en insulo Samos en 1910 instruado estis enkondukata en lernejojn oficiale ». Plue li raportas pri deviga an nedeviga instruado de Esperanto en Albanio, Bulgarujo, Brazilo, Belgio, Cinujo, Cenevo, Granda-Britlando, Hispanujo, Hungarujo, Francujo, Italujo, Japanujo, Nederlando, Portagulo, Siberio, Cefiosiovakio, Germanujo. Li forgesis mencii, ke ankaii en Aiistrio, Grekujo, Runianujo kaj Turkujo estis Esperanto enkondukita oficiale en la lernejojn. Ciuj ĉi ŝtatoj rie bezonis specialan Lernejan lnterŝtatan Esperanto-Akordon, ili agis tute memstare. Ce la traktadoj pri interŝtataj akordoj ĉiam devas labori dipploinatio. Tiuokaze ofte naskiĝas postkulisaj intrigoj. Do, nun ni ne estu tro saĝaj, ar ne komplikigu la aferon, se ĝi povas esti simpla. Ce la Universala Kongreso en Marseille ni akceptu rezolucion en kiun

ni instigos ĉiujn ŝtatojn de la mondo iom post iom, laà la cirkonstancoj kaj eblecoj, enkonduki Esperanton en lernejojn kiel devigan lernobjekton. Poste ni elektu REALIGAN KOMITATON kun sidejo en Parizo, kin la rezolucion, kun eventuala’ klarigoj, dissendos al ĉiuj regista roj de la mondo kaj restos kun ili en kontakto, ĝis minimume 15 ŝtatoj realigos la deziron esprimitan en la rezolucio. Fine ni decidu, ke U.E.A. morale kaj materie ebligu la laboron al la Realiga Komitato kaj per siaj Landaj Asocioj kaj individuaj membroj subtenu ĝin. PROJEKTO DE REZOLUCIO La 42-a Universala Kongreso de Eeperanto okazanta en Marseille, Francujo, de la 27.a de Julio ĝis la 3-a de Aiigusto 1957 okaze de la 70-jara datreveno de apero de la unua lernolibro . de Esperanto, unuanime akceptas jenan • REZOLUCION ‘KONSIDERANTE, KE UNESKO, en sia rezolucio, akceptita dum Konferenco en la jaro 1954 en Montevideo, agnoskis Esperanton efika instrumento -por disvolvo de kulturaj kaj sciencaj rilatoj inter la nacioj, KE la lernantoj, lernintaj. Esperantou, pli facile kaj pli bone lernas sian gepatran lingvon, kiel montris eksperimentoj ; KE ili ankan pli facile studas fremdajn lingvojn laii sukcesoj atingitaj en faritaj eksperimentoj ; KE ili povas korespondadi kun :iaj gekamaradoj de aliaj nacioj, amikigi kun ili, interŝanĝi ideojn kaj dokumentojn por pli facile kompreni aliajn lernobjektojn ; KE estas bezone la juniilaion eduki al

‘(fine sekvapaaJe)

— página 4 del PDF —

38

ESPERANTO KAJ KULTURO

Esperanto je la servo de neesperanta revuo Pedagogia revuo por instruistoj de tata ĝia menseduka forto. Legante la artiduagradaj lernejoj kaj universitataj kolon oni povas konvinkigi pri la tal profesoroj entreprenis esploron pri la te- geco de Esperanto kiel portilo de la mo • Edukado kaj instruado en la Mon- ideoj kaj faktoj esprimitaj. do. Mi proponis kolekti respondojn pere En numero de la 15-a de Novembro de la internacia lingvo. La redaktisto 1956 temas pri la instruado en Germaakceptis. nujo kaj entenas parton de peresperanMi dissendis leterojn kaj cirkulerojn., ta kontribuaĵo. (Vidu ankaif en I.P.R. 1956, p. 2 kaj 26).,.. Titolo : « Esperanto kiel testo al duaRespondo de esperantistoj venis el Ger- grada instruado », verkita de S-ro Rimanujo 1, Anglujo 2, Jugoslavio 1, Finn- chard PFriiTzE, Schleswig-Holstein. El Eslando 2, al kiuj mi aldonis peceton el peranto tradukis F-ino DEDIEU. Enkonesperanta revuo. Mi tradukis al la franca, duko : Tiun artikolon havigis al ni F-in kaj verkis prezentan enkondukon. Poste Dedieu, profesorino en Toulouse. Dank’ mi tajpis la tuton (19 p. 1/2) kaj sendis al Esperanto ŝi povis ĝin kolekti kaj traal la revuo. duki. La redaktoro dankis, asertis ke li elKaraj legantoj de I.P.R., se la cirkonsdonos parton de la kontribuaĵo kaj petis tancoj favoras similan provon, ne hezihelpon por dua esploro : Instruado de tu, faru ! Vi certe utilos al Esperanto ! franca lingvo al fremduloj. Mi faris certe Jeanne DEDIEU. Decembro 1956. tre grandan laboron. Cu tre utila ? ResP.S. — El la per Esperanto kolektita pondo dependas de la grado de postulo. Mia celo estis modesta : mi volis mon- materialo aperis post verkado de ĉi-sutri konkretan pruvon pri la praktika va- pra artikolo en la numero de la 5-a de loro de Esperanto sur kampo internacia Januaro jene « Jugoslavio : La socia adkaj mi volis ĝin montri al la medio ins- rninistrado de la lernejoj », de F. NovLtruista kaj universitata, kie abundas ri- JAN (Zagreb). « Finnlando : La ekzamenoj », de late ‘aI Esperanto antaiijuĝoj, nescio, dubemo, kaj eĉ blinda kontrai emo. La ce- Niilo KALLFO, D-ro pri filozofio kaj direktoro de la tutlanda instruado. (Ni lo estas plene trafita. La pritraktita revuo a Cahiers Péda- legas : N.d.I.R. : Speciale verkita por « C.P. ». El la finna esperantigis Vilho gogiqu’es » en sia numero de 15-a de Septembro 1956, kiu rilatas al la instrua- SETALA (Helsinki) delegito de Universala do en Britujo kaj Nederlando entenas Esperanto-Asocio. El Esperanto al la sub titolo a BUTLER-leĝo » parton de la franca tradukis F-ino DEDIEU). 2) La nova lernejo en Lohja, Vilho kontribuaĵo de angla esperantisto. La enkonduko a) kaj finvortoj b) mem ver- SETALA, kita’ de la redaktisto tekstas jene. a) Pri (fino) JUBILEA TASKO tiu leĝo ni pruntas kelkajn priskribojn ,ie kompreno, toleremo kaj estimo de alii~ S-ro Arthur John HIcxs, profesoro pri nacioj kaj iliaj kulturoj, kion ebligas historio. Tiu artikolo estas tradukita el Esperanto de F-ino DEDIEU, profesorino Esperanto ; KE oni ĉ Iam pli kaj pli sentas la bezoen Toulouse. Ni debai ras gin tranĉi ĉar non de unu komuna, neiitrala kaj facile ĝi tre klare karakterizas kelkajn el la sistemoj loke adaptitaj en la kadro de ellernebla lingvo en la internaciaj trafiko, komerco, turismo, radio, flimo, sporto la BUTLER-leĝo. kaj scienco, por kunlaboro sur bazo de b) Dank’ al Esperanto F-ino DEDIEU kolektis por la a C. P. » abundetan ma- egalrajteco sur ĉiuj kampoj de homaj terialon, kiun ni uzos laii irado de nia aktivecoj ; La Kongreso konstatas, ke estas nepriskribo koncerne al instruado en eksterlando. F-ino DEDIEU atentigis nin, xe pre dezirinde iom post iom, lati la cirtiu materialo devenas el pluraj landoj, konstancoj kaj eblecoj, enkonduki Espekies lingvon ŝi ne lernis, kaj pro tio si ranton kiel devigan lernobjekton en la ne povus ĝin kolekti sen la perilo Espe- ĝeneraledukajn lernejojn de la tuta monranto. Al S’ro HIcK:s ni sendis gratulojn do, plej bone en la klasojn inter la elepri la klareco de lia priskribo ; li res- mentaj, en kiuj estas uzata nur la nacia pondis, ke tiun kvaliton li verŝajne ŝul- lingvo, kaj la superaj klasoj, en kiuj esdas al sia Esperanto-lernado. tas instí•uata iu fremda lingvo. Trifoje la vorto Esperanto aperas en Por realigo de ĉi tiu rezolucia la Kontiuj notoj ; menciata estas la praktika greso elektas Konstantan Realigan Komivaloro de la internacia lingvo kaj ates- taton kun sidejo en Parizo.

— página 5 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

Rudolf Rakuŝa

INTEFNACIA LEC-4D11IIBEC Cu la tempo maturiĝ’is por grava tutmonda ago ? La instruado de Esperanto atingas post la daŭriga kurso punkton, kiam pli altaj kaj vastaj intelektaj kaj kulturaj demandoj komencas interesi la 15-17-jaran lernanton. Kvankam la lingvo mem estas ankoraii ĉiam la kerno de lia intereso, tamen la spirito volas disbati la barilon de la limigita horizonto, la mensa evoluo kune kun la spirito de Esperanto serĉas problemojn, kiuj koncernas la rilatojn de homo al homo, al familio, socio, ŝtato, homaro kaj universala kulturo. La deziro por novaj ekkonoj, la intereso pri tutmonda historio, politiko, arto kaj scienco, ĉio ĉi kune kun la emo eluzi tiuj celoj Esperanton, gvidas la ler_por anton al la societa vivo, al la legado .le esperantaj libroj kaj gazetoj, al la korespondado kun eksterlandanoj. Esperanto fariĝas rimedo kiel ĉiu alia lingvo, tamen kult internacia spirito. Por la instruisto de la supera kurso tia evoluo de la lernanto estas natura fenomeno kaj lia devo estas per ĉiuj fortoj ĝin subteni. Sed baldau li i imarkas, ke mankas dum la instruado iu centra instruilo, ĉirkaŭ kiu devus grupiĝi la malsamaj interesoj de diversaj progresemaj lernantoj. Ekestas danĝero, ke la instruado dissplitiĝas. La ilo devas pozitive kontribui al la celoj de nuntempa edukado, helpi ĉe la formado de unueca personeco kaj ideale kompletigi la eventualan fakan edukadon. Tiujn postulojn povas plenumi speciale redaktita gazeto, sed plej facile legolibro, kunmetita laŭ tute novaj vidpunktoj. Decidiga estas la konstato, ke la bezono de tia legolibro por superaj kursoj estas jam aktuala. Plimultiĝas lernantoj, kiuj post la daŭriga kurso ŝatas plilongigi la studadon sub celkonscia gvidado. En r-«gigoslavio, precipe en Slovenio, estas a demando kion fari en la superaj kursoj, jam urĝa. Slovenia Esperanto-Ligo estas preta eldoni konvenan legolibron (pere de Stata eldonejo, kiu jam proprakoste eldonis lernolibrojn por la alementa kaj daŭriga kursoj), sed la kunmetado de internacia legolibro signifas laboron, kiu superas la kompetentecon de unu nacio aŭ ŝtato. Ni esperantistoj bone scias, ke Esperanto estas valora rimedo por sukcesa edukado al internacia pensmaniero. Bedaŭrinde la plej multaj neesperantistaj intelektuloj vidas en ni ankoraŭ ĉiam iun sekton, iun nombre malfortan movadon, kiu en la praktiko ne havis la signifon, disaŭdigitan de ĝi mem. Nur konkretaj agoj kaj ciferoj konvinkas la mondon. La internacia legolibro povis fariĝi fakto, kiu reehos en la internaciaj kulturaj aŭ almenaŭ pedagogiaj sferoj.

La ago ne estos io granda, tamen ĝi estos io tute nova. Unue ni konsciiĝu, ke la internacian legolibron ne bezonas nur ni esperantistoj por la supera kurso. Bezonas ĝin por la maturiĝintaj geknaboj la nuntempa eduksistemo ĝenerale. En ĉiuj ŝtatoj, aliĝintaj al UNO, predikas la kompetentuloj, ke la nova generacio estu edukita en la senco de la UNO-principaro : plej famaj verkisto’ kaj sciencistoj laŭte proklamis kaj proklamas, ke la tutmonda evoluo postulas ĉie gvidi la junularon tra la nacia kulturo al la universala ; la politikaj gvidantoj en okcidento kaj oriento kondammas la faŝismon kaj gloras la pacan internacian kunvivon — en malsamaj nuancoj. En tia atmosfero estus malsaĝe, se ni esperantistoj mem kunmetus la internacian legolibron. Ni Iaŭtigu nur nian voĉon, ke ni urĝe bezonas la enhavon, kiun kunmetu la plej bonaj kapoj de la nuna mondo. La enhavo estu la spegulo de tio, kio ligas la homaron kaj gvidas ĝin al pli bela estonteco, ĝi estu legebla kaj studinda ĉie en la mondo, ĝi peru al la junularo la komprenon de ideoj, kiuj estas eternaj kaj senlimaj. Se iu internacia institucio estos farinta la laboron, ni esperantistoj estos la unuaj, kiuj tradukos, eldonos kaj uzos ĝin. Car pri tio ne ekzistas dubo, ni havas ankah Ja rajton, oficiale doni la iniciaton pri la efektivigo de la ideo. Ciam ni povas pruvi, ke la legolibro estas por la Esperanto-movado afero tre aktuala. Por nun estas gravaj du demandoj. 1. — Demando al instruantoj de Esperanto : Cu vi samopinias pri la bezono kaj utilo de internacia legolibro por ia supera kurso de Esperanto ? Ne diskutu pri la enhavo, tion ni lasu al aliaj instancoj. 2. — Demando al la estraro de UEA, al ILEI kaj GEE : Cu la ideo supre skizita valoras, ke niaj superaj organizaĵoj okupu sin pri la afero kaj donu la iniciaton al iu internacia institucio. Se ĝi valoras, ĉu •la menciitaj organizaĵoj opinias, ke nuntempe ekzistas eblecoj por efektivigi la ideon sur alta internacia nivelo ? Facile estas trovi « bonan » ideon, pli malfacile estas ĝin reaIigi. La kerno ‘le la ideo estas meti inter la tutmonda intelektularo (eble UNESKO) konkretan proponon, kiu ne koncernas rekte Esperanton, sed estas afero de Ia internacia edukado. Esperanto povas ĉe tio morale, propagande kaj enhave nur profiti. Iu ajn malsukceso ĝ ŝar us aliajn sferojn. Interesitoj rekte rilatu kun la autoro Rudolf RAKUŜA, Vrbanska 5, Maribor, Jugoslavio. La redakcio forte konsilas la interesitojn respondi al S-ano Rakuŝa, kiu plu venkos pri la temo.

— página 6 del PDF —

40

ESPERANTO KAJ KULTURO

Rapporto pri la instruado de la franca lingvo al alilandanoj per esperanto Certe Za peresperanta studo de naciaj lingvoj estos priparolita en la Marsejla Universala Kongreso. Pro tio ni opinias interesa traduke aperigi Za ĉi-suban raporton pri studo de la franĉa lingvo. Similaj ein:sperimentoj devus esti farataj aliloke, profite al aliaj lingvoj. Plia paŝo estus ekzemple pli zorga atento en la pretigo de vortaro] naciaj-esperantaj : ili povu plene kaj sufiĉe utili al lernanto] de Za koncernaj naciaj lingvoj ; ili donu la samajn elementojn, kiel la vortaroj naciaj-alinaciaj (prononco, neregulafoj, ktp…). Oma kulturlingvo posedas taz gajn rimedojn ankafz por lerni aliajn lingvojn. — Red. Eksperimento de tre granda intereso estis realigita en la Esperantista Kultura. domo (Kastelo de Grésillon, Baugé, M. ;.. et-L) dum la du lastaj semajnoj de Julio 1956. Dum tiu tempo, restadis, kune kun trideko da francaj samideanoj, tri germanoj, unu italo, unu suomo kaj unu anglo, kiuj deziris perfektigi en la studado de la franca. La mateno estis dediĉata al la studado de la franca gramatiko, la posttagmezo al la studado de la vorttrezoro kaj al ‘a konversado. Cio estis klarigata en Esperanto. La profesoroj estis aparte komfortaj rilate al siaj lernantoj, ĝuste pro tio, ke povis libere klarigi ĉion pridemanditan. Esperanto montris en la instruado de la franca la jenajn avantaĝojn : — unue, eblas kunigi lernantojn el tre malsamaj naciecoj, tial ke la profesoro tute ne bezonas scipovi la naciajn lingvojn de la lernantoj ; Esperanto utilan nur kiel komprenilo, ne intermiksiĝante kun la nacia karaktero de la instruata lingvo ; — due, rekta instruado de la franca, same kiel per la rekta metodo, sed kun multe pli granda efikeco, kun la eblo de ellernado multe pli rapida ; dum la praktikaj ekzercoj de konversado la lernanto ekkutimiĝas pensi en la franca, ĉar oni neniam tradukas en lian lingvon ; ĉar Esperanto ne posedas idiomismojn, la francismoj devas esti klarigataj per siaj logikaj ekvivalentoj kaj la lernantoj tiam kapablas readapti ilin en siaj lingvoj. — trie, eblas doni gramatikan instruadon sisteman kaj rapidan (nepre necesan, ĉar la rekta metodo ja estas nesufiĉa) ; ĉiumomente eblas al la profesoro interparoli kun siaj lernantoj, neniam seutante lingvan malsuperecon ; kaj tio pli gravas ol oni opinias. — fine, ĉar •Esperanto posedas ĉirkair 75 % da iatinidaj radikoj, la nelatinidaj alili _,gvuloj konas la esencan parton de la t.anca vorttrezoro, se ili alvenas al tiu iingvo per Esperanto ; tio estis la kazo, precipe, de la suoma partoprenantino.

La alilandanoj, juliaj gastoj de Grésillon, agnoskis, fine de la staĝo (*), ke ili ege progresis en la kono de la franca_ Cetere necesas agnoski la tre grandan bonvolon de la lernantoj, ilian diligentecon kaj precipe la intereson, kiun trovis en la studo de la franca. « L. esperantista atmosfero » certe iel kaŭzas en ĉio ĉi. Ni nepre akcentu tiun etoson, kiu ne fremdas al la sukceso de nia entrepreno. Kun atento al la ĉi-jara eksperimento, eblos pretigi la venontjarajn kursojn kaj ankaŭ antaŭvidi kursojn el diversaj gradoj : inica, perfektiga, literaturstuda. Necesas rimarki ke la nombro de staĝanoj certe estus pli granda se estintus ebla precize indiki la programon. Tion ni ne povis fari, ĉar ni mem ne tro konis la celon… Kontraŭe al ebla opinio, Ia studo de Esperanto ne malutilas al la disvastigo de la francaj lingvo kaj kulturo. Gi faciligas la internaciajn interŝanĝojn, ebligante la rektajn kontaktojn. Sed multaj alilandanoj venintaj dank’al Esperanto, poste ekdeziras pli bone koni nian kulturon kaj nian lingvon ; Esperanto ebligas kontentigi tiun deziron kun malta facileco ; ĝuste pro tiu deziro estis ĉijare aranĝita la staĝo en Grésillon. Nia eksperimento montris Ia valoro. de Esperanto por la disvastigo de la franj ca alilande. Ni deziras havi eblon daŭrigi en la sekva jaro kun pli ampleksa staĝo. Ni estus feliĉaj se la oficialaj instancoj apogus kaj kuraĝigus nin. J. BÉNISTANT, Departementa Inspektoro de la Unuagrada Instruado en Le Mans. Kursgvidinto. (Trad. A. A.) GLOSO : staĝo : difinita prepartempo (alifoje : provtempo) por specialaj celoj. Ekz. : En 1957 staĝo por studi la francan Lingvon okazos dum tri semajnoj (25 Jul. 10 Aug.) sub la patronado de la franca Ministro pri Nacia Edukado. — Vorto ekuzita de la Grésillon,aj staganoj — F. stage (el L. stagium).

— página 7 del PDF —

ESPERANTO KAJ» KULTURO

41-

Marjorie Boulton

Kelkaj provizoraj pensoj pri plezuro En Britujo oni nun, post jardekoj, finfine komencas venki la maltaktikan sintenon de multaj aiitoritatuloj, la sintenin kiu postulis ke geinstruistoj estu kiel eble plej malŝika1 kaj mallogaj fizike. Iam, instruistinoj ofte ne kuraĝis uzi kosmetikojn, juvelojn aŭ ungolakon, kaj la tradicia bildo de instruisto, en la kolektiva meuso, estis de grizharulo kun sulkoreto sur la vizaĝo kaj kretopolvo sur la kompleto. Oni celis, eble, ke geinstruistoj’estu noble dediĉitaj personoj ;. la tro ofta rezulto estis, ke per natura ~.pensasocio ordinaraj homoj ekkredis, ke `itelektaj plezuroj kaj interesoj aparte.,as nur al geeiinukoj. Malamo al «intelektuloj » ankoraŭ tre fortas en pluraj landoj ; la kaiizoj estas sendube komplikaj ; sed tiu longa tradicio ke geinstruistoj estu mallogaj ne helpas krei respekton al klereco kaj klerigado. Geinstruistoj en Britujo nun rajtas vivi iom pli normale, kvankam mankas al ili ankoraŭ diversaj demokrataj rajtoj pri verk- kaj pens-libereco kaj pri la eksterprofesia vivo. Sed ĉu ni mem emas montri strangan mankon en nia sinteno al niaj gelernantoj ? Cu ni mem ankoraŭ sentas inklinon malŝati plezuron por aliaj ? Oni povus troigi. En la ĵurnaloj oni legas pri eksedziĝaj procesoj, sed la teatreca lumo de ĵŭrnala publikigo ne kutime atentigas nin pri feliĉaj geedzal paroj ; oni legas multon pri la krimoj, suferoj kaj stultaĵoj de la homaro kaj facile forgesas ke se tiuj aferoj ne estus iasence esceptaĵoj, ili ne estus taŭgaj ĵurnalaj novajoj. Tamen, almenaŭ en mia ndo oni konsterne ofte legas pri geinsuistoj kies morala sinteno estas, sajne, aŭ la amara tradicia proverbo : « Iru enketi pri tio, kion la bebo faras, kaj diru al li ke li ne rajtas fari tion ». Oni malpermesis al kelkaj 14-jaraj knabinoj iri al siaj plej ŝatataj lecionoj, ĉar ili portis orelringojn. La aferoj iĝis loka diplomatia krizo. Dum mi skribas, oni kolere disputas pri iu lernejestro, kiu malpermesas al siaj gelernantoj, ekster la lecionhoroj, danci ĝazide (« rock ‘n’ roll »). lam oni malpermesis al junulino porti sian fianĉinan ringon en la lernejo, kvankam ŝi jam atingis la laŭleĝan edzinigrajtan agon. Alia lernejestro malpermesis al siaj lernantoj manĝi friti.tajn terpomojn surstrate kiel aliaj britoj ofte manĝas ilin — eble estetike bedaurinde, sed ĉu malmorale.? Multegaj geinstruistoj provas malpermesi al gelunulo; eĉ preter la geedziĝrajta aĝo amindumi per eĉ la plej malgravaj karesoj.

(La bonkoruloj inter ili sendube timas verajn malfelicigajn erarojn. Tamen, laŭ miaj observoj, la kaldronegoj sen savoklapoj plej ofte eksplodas). Mi mem iam intervjuiĝis pri posteno en gimnazio kie oficiala regulo estis : « Neniu ajn knabino uzos fontoplumon » -= mi fakte trovis tre malagrablan etoson en la tuta lernejo, kaj ĝojis ĉar oni ne proponis al mi la postenon. Mi konis infanlernejon, d i. kiu instruistino malpermesis al la knabetoj « ludi indianojn » en la ludkorto, kaj malpermesis ankaŭ ke oni ludu en la sunlumo. Cu eble ni iom emas al iu malpermesmanio ? Homoj kiuj iel regas tre junajn homojn devas iam malpermesi ion : por gardi bonordon, sen kiu socio ne funkcias ; por ke unu ne malbonfaru al alia ; por ke iu personeto ne difektu sin mem. Sed ĉu eble potenco koruptas nin, same kiel ĝi koruptas politikistojn, ĝis ni sentas malsanan apetiton al potenco kaj prestiĝo kaj komencas krei regulojn, malaprobi, malpermesi nur por sentigi nian propran gravecon ? Aŭ cu eble tiu malpermesmanio kreskas ĉar, sentante niajn ja gravajn respondecojn, ni tro timas pri la sorto de junaj homoj en libero ? Oni povus pripensi aliajn kaŭzojn : tiun tragikan klasbatalon de la generacioj, kiu fontas el envio ; nervostreĉojn, pro junaj bruoj kaj petolaĵoj, kiuj povas finfine kaŭzi kvazaŭ malamon en eĉ bonkoraj homoj ; kaj tiun mistere profunde enradikitan homan supersticon, kiu iam kredigas al ni ĉiuj ke tio, kio estas agrabla, estas malbona. Mi ne volas nun fari pli ol iom pensigi pri kriterioj. Konkludoj estas ĉiam same trosimpligitaj kiel pensigaj demandoj estas valoraj ; sed se mi devus starigi provizorajn kriteriojn pri tiu ĉi afero, mi dirus : Ni konstatu, ke gusto ne estas moralo ; ke estas bone, ke gejunuloj kiel eble plej ĝuu la vivon ,kaj dum la libera tempo ĝuu siajn preferatajn plezurojn, nur kondiĉe ke ili ne malbonfaru al aliaj aŭ grave difektu sin mem ; ke la kromokupoj kiuj ŝajnas al ni perdo de valora tempo eble edukas pli ol ni scias ;• ke eble post dudek jaroj niaj nunaj kromokupoj ŝajnos al ni mem stultaj ; kaj £e ni ĉiuj rajtas, jes, eĉ rajtas, fari kelkajn erarojn, por ke ni pli profunde eniru kaj komprenu la vivon. Dume, la gejunuloj dancu, eĉ ĝazide ; ĉar mi ankoraŭ ne estas blankharara, kaj miam havas apenaŭ la forton tiel danci. La homoj preskaŭ ĉiam havas abundajn okazojn por plori.

— página 8 del PDF —

..

42

KANTi) KAJ KULTURO

Atanas D. Atanasou — Ada

LERNU KAJ JNSTRUU Sesa leciono NIA INSTRUISTO Nun mi prezentos al vi per kelkaj vortoj ankaŭ tiun, kiu instruas al ni esperanton. Lia nomo estas Konstantino Ivanov. Homo 30-jara, mezalta (nek tre alta,. nek maltalta), nedika, vizaĝo ovala, nazo iom kurba, okuloj brunaj, haroj same brŭnaj, malgrandaj lipharoj… Vi certe diros al mi.: Kio estas do tio ? Cu vi verkas ian priskribon porla legitimilo de via instruisto ? Ho, tute ne. Mi simple deziras doni lian fizikan portreton. Mi legis ie. ‘1 ke tiel oni iam komencis karakterizi personon. Do, aŭskultu plu. Nia instruisto havas flaman rigardon, energian parolon. En siaj rilatoj al ni li estas tre delikata. Iufoje li permesas al si diri ian ŝercon, sed neniam li mokas kiun ajn. Ni sentas en lia persono homon bonan, honestan, kulturan kaj tre inteligentan. Profesie li estas gimnazia instruisto de historio. Mi diras : vera instruisto. Kun kia granda pacienco li okupas sin kun iu el la malpli kleraj kursanoj, por klarigi al ili iun regulon ! Kun iom da ŝercoj, iom da seriozaj ekzemploj li ĉiam sukcesas klarigi plene ĉiun regulon. Ordinare en la komenco de la leciono li trarigardas la kajerojn de la kursanoj. Ni rimarkas, ke li ne estas kontenta, se ies kajero ne estas en ordo. Tiu, kies kajero estas tia, hontas. Nia instruisto perfekte posedas esperanton kaj instruas ĝin kun granda amo. Per tio li influas ankaŭ al ni lerni la lingvon kun amo. La kurson li gvidas tre lerte kaj la rezultoj de lia laboro estas pli ol kontentigaj. Ili estas bonegaj ! Li konstante sugestias al ni, ke niaj konoj jam estas sufiĉaj por esprimi ordinarajn pensojn pri aferoj el la ĉiutaga vivo ; oni nur devas venki la timon paroli en fremda lingvo. Li rekomendas al ni komenci korespondi kun alilandaj samideanoj. Proverbo. — « Io » estas pli bona ol « nenio ». KORELATIVAJ VORTOJ. iu io ia ie iam iom iel ial. Ce tiuj vortetoj mankas la komencaj sonoj k, t, nen. Per ili ni nek demandas, nek montras, nek ĝeneraligas, nek neas. Ili estas nedifinitaj pronomoj, -‘ adjetivoj kaj adverboj. Kies = de kiu. Ties. Cies. Nenies. Kies libro estas tiu ĉi ? = De kiu estas tiu ĉi libro ? Al kiu apartenas tiu ĉi lib°o ? Cies libro povas servi al ni, ne nur la via. Cies opinio estas valora. Nenies libro estas pura. Donu al mi ies libron ; ne gravas, kies ĝi estas. Sistemo de la korelativaj vortoj : Bazo nedifinita I Komencaj sonoj : por demandi K k-i por montri T t-i por enerali C ĉ-i por nei NEN nen – i Fina~oj : persono, indivldua objekto objekto, okazo kvalitO

U : i – u, k – i – u ktp. 0 : i – o, k – i – o A: i – a, k – i – a

— página 9 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

4t

k -i- e E : i – e, loko AM : i – am, k – i – am tempo OM : i – om, k – i – om kvanto EL : i – el, k – i – el maniero AL : i – al, k – i – al kaiizo ES : i – es, k – i – es posedo Por demandi pri persono ni formos’.-vorton tiel : K – I – U = kiu. Por montri lokon : T – I – E = tié’. De la korelativaj vortoj ni povas formi ankaii diversajn gramatikajn kategoriojn (substantivojn, adjektivojn k.c.) : kiea (de kiu loko), tiea (tiuloka, de tiu loko), ĉi-tiea, iama (kiutempa, de kiu tempo), la tiamaj esperantistoj (la esperantistoj de tiu tempo, de tiu epoko), ciama, kioma (kioma horo estas ?), iome, iomete, kialo (kaàzo : kiu estas la kialo de tiu evento ?). Atentindaj kombinoj : kelkiu, kelkiam. NOTO. —Por rekapitulacii la materion pri ia korelativaj vortoj, la instruanto povas doni ilin ankait tabele. Krome estas ankati ilustraĵo, kiu ilin prezentas bilde.

11

IOM = ia kvanto (nedifinita kvanto) : ĝia signifo estas nemulta kvanto : iom da mono, iom da pano, post-iom da tempo, ankoraii iom da pacienco. Kioma : kioma estas la horo ? Ioma : post ioma tempo (post iom da tempo, post nelonga tempo). Iomete = malmulte : iomete da pano ; ankoraii iomete. AJN : kiu ajn = iu, ne gravas kiu precize, ĉiu egale. Kio ajn • Diru ion. — Kion ? — Nu, kion ajn, nur parolu kelkajn vortojn. Kie ajn : Kie ajn vi estos, mi trovos vin. Kiam ajn : Kiam ajn vi venos (en ĉiu tempo, kiam vi venos), vi trovos iun el ni. NOTINDAJ V ORT UZOJ. NEK estas uzata kiam estas pli ol unu neo : nek mi, nek vi ; nek en nia domo, nek en la via ; vi nek legas, nek skribas ; mi ne vidis ŝin, nek ŝian fratinon. Por unuopa neo estas uzata nur ne, ofte en akompano de eĉ (por pli forta neo) ; Mi eĉ ne scias tion. Eĉ unu homo ne venis. Ne pasis eĉ unu horo kaj li alportis la libron. Lipharo — haro(j) kiu estas (kreskas) sur lipo. Priskribi — skribi pro io, rakonti sisteme pri io. Mi priskribas nian urbon. Priskribu la ekskurson ! Priskribo de la urbo. Priskribo de la ekskurso. Legitimilo — karto, dokumento, per kiu persono povas legitimi sin, aserti, pruvi kiU li estas. Iam — iufoje. Iam ofte estas uzata por esprimi nedifinitan tempon en la pasinteco ; tiel, ordinare, oni komencas infanajn fabelojn : Iam vivis reĝo kaj reĝino. En sia vasta senco : iam = iufoje — en iu momento. Mi permesas al mi — vi permesas al vi — li permesas al si (faru diferencon inter : « li permesas al si » = al si mem, kaj « li permesas al li » — al iu alia persono). Mi permesas al mi peti de vi servon. Mi permesas al mi prezenti al vi mian amikon. Permesu al mi prezenti al vi mian amikon. Mi prezentas al mi kiom li ĝojos pro tio. EKZERCOJ. 1. KIES . domo estas alta ? … estas alta. kostumo nigra ? okuloj bluaj ? . . nomo bela ? … 2. I… Venas al ni. I… mi loĝis en Parizo. Mi ne trovas I… interesan en la rakonto. Se vi vidos I… mian fraton, diru al li, ke mi atendas lin. Se vi trovos I… eraron en mia letero, montru ĝin al mi. 3. Uzu nek aŭ eĉ ne (kie konvenas) en la sekvantaj propozicioj : Li havas nek monon … panon. Li … havas panon por manĝi. Morgaii ŝi ne povos veni, … ŝia fratino. Mi… manĝos, … trinkos. Li’ … intencas pagi.

— página 10 del PDF —

44

ESPERANTO

KAJ KULTURA

Pri moderna tekniko en lernejo IV. — Nombro da sensonaj kaj sonaj Fakestro pri eduka kaj instrua kinematografio en Pedagogia Instituto de Le- filmoj. ningrado Sovetio, enketis per Esperanto a) Kelkaj el la distribuitaj filmoj estas pri uzado de kinoprojekciilaj kaj modere, sensonaj, sed la nuna prnduktado konsisnaj teknikiloj en lernejoj. )Vidu E. et C., tas plej multe el sonfilmoj ; la du-uza 1955, p. 156). aparato ebligas al la instruisto ĉesigi la Jen koncerne Francujon la respondo sonon kaj mem komenti la filmon. sendita de la franca asocio de esperantisb) Kia filmo plej tangas ; sensona aŭ taj edukisto] (G.E.E.), kiu tiucele petis oficialaj instancoj, indi- Bona (muta aŭ parola). informojn kante ke ĝ gi celas transsendi ilin al la i Pedagogoj tiurilate tre diverse opimenciita instituto. Tio estis okazo fari , nias. Iuj preferas sensonajn, kun komenservon; al la petinto, kaj altiri, koncerne • tado de la instruisto mem, kiu al klasIa vivantan funkcion de Esperanto, la nivelo adaptas sian diron ; aliaj pliŝatas ateston de oficialuloj jen indiferentaj, parolan filmon, kiu laŭ ili pliguste resjen skeptikaj, jen eĉ mglfavoraj. — J. D. pondas al la realo. RESPONDO A LA DEMANDARO DE LENINGRADA PEDAGOGIA INSTITUTO Antaizparolo. — Ne estas ankoraŭ laiieistema detala etato pri la celita temo ; ĝia starigo estas pristudata. La ĉi-subaj ciferoj estas proksimumaj. De post du jaroj grave kreskas la nombro de ĉiaj aparatoj « aŭdo-vidaj ». I. — Nombro da kino-projekciiloj (sonaj aŭ sensonaj) uzataj en lernejoj. Ne ĉiu lernejo havas sensonan aparaton. Multaj havas sonan. Oirkaŭ 8.000 aparatoj (por 70.000 lernejoj) estas nuutempe uzataj en ŝtata lernejoj. Plej multaj el ili estas plur-uzaj kaj same taugas por sonaj kiel por sensonaj filmoj.

II. — Nombro da aparatoj por lumbildoj — da radiofonoj, elektrofonoj, magnetofonoj. Koncerne lumbildajn projekciilojn, la nombro estas ja pli alta : proksimume 50.000 diaskopoj. Radiofonoj : 10.000. Elektrofonoj : 20.000. Magnetofonoj : Nombro ankoraŭ nekonata. Lernejaj televidaj riceviloj : 600. III. — Nombro da filmtitoloj uzeblaj en la instruado. La katalogo de la Filmoteko de Publika Instruado (t. e. la ŝtata instruado) enhavas proksimume 400 titolojn. EI tiuj 400 titoloj, 200 celas unuagradajn lernejojn ; 200 aliaj la duagradajn kaj superajn. Proksimume 200 titoloj en la Filmoteko de Teknika Instruado temas pri teknologio.

V. — Institutoj kaj asocioj. a) La « Lerneja Kino », same por produktado kiel por distribuado, dependas de la Nacia Centro de Pedagogia Dokumentado, fako de la Ministrejo de Nacia Edukado. b) Organismo de Supera Instruado, – a Centro Aŭdo-vida de « Ecole Normale Supérieure » (Supera Seminario) gvidas la klopodojn pri ĉiunivela uzo de la ando-vidaj teknikoj ; ĝi organizas poredukistajn kursojn kaj provtempojn (t.n. « staĝoj »). Interkonsente kun Nacia Centro de Pedagogia Dokumentado, ĝi sin dediĉas ankaŭ al eksperimenta produktado de diversaj aŭdovidaj tekninoj. c) Pluraj specialigitaj institutoj celas evoluigi prisciencan kinon ; plej grava el ili estas Instituto de Priscienca Kinematografio (Institut de Cinématographie Scientifique) estrita de S-ro Jean Painlevé. d) Koncerne ĉirkaŭ- kaj post- ler nejan kinon, pluraj privataj asocioj rice–‘ vis de Ministro pri Nacia Edukado rajton disvastigi perfilman kulturon. Plej grava el ili estas kinofako de Franca Ligo de l’Instruado.

VI. — Fakaj revuoj kaj libroj (la ĉefaj). (En la respondo sendita al la leningrada instituto sekvas listo de revuoj kaj libroj, kiun ni ne opinias utila reprodukti ĉitie. Eventuala interesito prunte ricevos ĝin, sendante respond-kuponon (p.m. en Francujo) al la Redaktejo). TIU TEKSTO estis verkita laii oficialaj informoj speciale kolektita] de la asocio « Groupe des Educateurs Espérántistes », cele al respondo al demandaro de « Leningrada Pedagogia Instituto ». (Marto 1956).

— página 11 del PDF —

ESPERANTO

KAJ KULTURO

45

Unuope ricevita] verkoj estas menciataj, duope — recenzataj. Giu recenzanto liberas en siaj diroj, pri kiuj la Redaktejo ne respondecas. LA INFANA RASO. — Poemo en 25 ĉapitroj de William AULD. Kovrilo de John Hartley. 5 ilustraĵoj de Pierre Lavatte. STAFETO, belliteratura eldonserio 7. J. Regulo, eldonisto. La Laguna, Kanoriaj Insuloj, 1956. 104 paĝoj 16 x 22,5 cm. Prezo : W. AULD estas konata al ni kiel kun’ Moro en « Kvaropo », tiu unua eldono de « Stafeto » ; ĝi sensacie imponis en 1953 kajam de longaj monatoj estas elĉerpita. Ti e, AULD sin montris verva kaj talenta disĉiplo de KALOCSAY kaj la budapeŝta skolo. Stafete la torĉo pluiris… Nun estas prezentita al ni poemegon en 25 epizodoj ; unu konsistas el kvin vortoj, aliaj estas kvarpaĝaj ; plej diversaj ritmoj kaj rimoprocedoj ; eksperimenta uzo de novaj tipografiaj aranĝoj. Jen por la supraĵa aspekto. Kaj Ia kerno ? Nu ! En tre persona maniero Arm) prezentas sian nunan filozofion, sian nunan komprenon pri la homo kaj la homaro. Kiel multaj pensuloj, li volis respondi al la eterna demando : « Kion ni faras sur Tero ? » Meze de 1′ senfina spaco iu planedo, Tero, estas kovrita de bakteria kolonio, la homaro. Kaj tiuj bakterioj — ni havas ĉefan celon : pluforĝi la senfinan ĉenon de nia raso ; « la celon ni plenumas ». Sed por ĝin plenumi, ni devas vivi : nstante barakti kaj luktadi kontraii !a daturo, kontraŭ r la similuloj : c la celo nin konsumas ». La homo aperas kiel lupo por la homo. -Ne ke ĝi estas tiom malbona, esence ; sed prefere ke ĝia cerbo estas tre eta, tre rudimenta. tia raso estas ankoraŭ tre proksima al la besta regno : ĝi estas infana raso ! Sed… « Tamen flagras vigle la fajrero ». Eta lumo de inteligento lasas esperi grandiozan evoluon… post miloj da jaroj… Intertempe la senfina ĉeno estos senĉese forgata : « la celon ni plenumas, la celo nin konsumas ». Du facetoj en la spirito de la aátoro : pesimismo kaj optimismo. Pesismisma, li memorigas nin pri Zamenhof, kiu vidis en ni « nur sensencan pecon da viando, kiu kreiĝis, oni ne scias pro kio kaj oni ne scias por kio… ktp… ». Sed same kiel Zamenhof, li solvis en si la pro-

blemon kaj revenas al optimismo. Tamen dum evidente Zamenhof adoptas diisman solvon, Auld adoptas ateistan. Por li la nlotoro de ĉiu agado estu la perfektiĝo kaj digno de 1′ homo, la kreo de ĉiam pli vasta kulturo ; li tamen ne iluzias • sin pri la potenco de niaj ebloj. Tre persona la formo : nenia kunligo, kvazaii la aŭtoro ĵ etus sur paperon siajn ideojn, aŭ pli ĝuste kvazaii li eldirus siajn pensojn, al intima amiko. La amiko konas liajn pensovojojn- kaj ne bezonas klarigojn nek enkondukojn. Tio kelkfoje faras la poemon iom herineta por la neinicita leganto. Ekzemple en la XVIII-a periodo, oni devas ĝisiri la lastan kvaronon por kompreni per eta aludo pri Varsovio, ke « Li » en la tuta peco signas Zamenhofon. Simile, kiom da legantoj komprenos la signifon, kaj do ĝuos la ĝustan etoson, rilate la prasilabojn sal, ber, jon, rok ? Kiom da legantoj legis pri la teorioj de Marr (vidu : Andreev, « Revolucio en la lingvoscienco » aŭ c Retoriko »). Mi opinias, ke klarigoj ne estus lukso… Kompense kia intelekta ĝuo ! Cetere, la lingvo mem estas ĉiam klara kaj komprenebla krom en kelkaj lokoj ; precipe en la kvara epizodo, kie ĝi estas intence alivestita per potencaj ludvortoj : gonoralo hakiras gloron…, larmejo brava (l’armeo). Sed kompreno de la frazoj estas nur unuagrada kompreno : poste )ni kaptu la esencan signifon. Jen entute belega poemo, kiun iuj eble nomos aŭdaca : ĝi efektive atakas multon, kiu eble estas kara al via koro an penso. tin ne legu, kiuj volas resti fermita] en sia eta kapelo. Gin mi ne konsilus ankaii al nesperta esperantisto : la tuta menso devas esti libera por kapti la ideojn. Nia movado produktis kelkajn ĉefverkojn. Mi opinias, ke talentuloj devu traduki ilin en naciajn lingvojn. Al pli larĝa publiko manifestiĝus la esperanta genio. Oni volus legi la originalojn. Ne dum longaj jardekoj, ni bezonus traduki… Nu ! La Infana Raso devus esti inter la unuaj tradukendaj : certe ne ripoziga tasko kun tia riĉa lingvo, kiel estas la Auld’a Esperanto… A. A.

— página 12 del PDF —

41)

ESPERANTO KAJ KULTURO

INFORMOJ (de [ niv. Prof. L. A. BuLAhovsKIa) redaktis s-ano HESAPĈIEV kaj kiel redaktoro skribas : « Generale oni devas utiEL LA GAZETOJ ligi la lernadon de la lingvoj por inter« Skolske Novine » (Lerneja gazeto ei konatiĝo kaj proksimiĝo de la popoloj » Zagrebo) n» 4 de la 18 jan. publikigis (paĝo 181). Sur paĝo 190, aldona neto 87 (rilatas artikolon pri studo de nia kunlaboranto prof. F. NOVLJAN : « Reformo de la ler- al la teksto sur pago 82) tekstas en tranejoj en Jugoslavio », kiu aperis en fran- duko jene : « ankaii en Esperanto la ca pedagogia revuo « Cahrers Pédagogi- verbo « prunti (zaemam) havas ambaii ques » n° 5 de la 5 Jan., originale skri- signifojn. La prepozicio post la verbo bita en Esperanto kaj francen tradukita ĝustigas la signifon : mi pruntis al la malde F-ino DEDIEU el Tuluzo (vidu en tiu». grandan sumon (sekvas bulgara traduko . zaeh mu, dadoh mu na zaem malka sun mezo p. 38). En la n» 5 (25 Jan.) de S.N. estas ra- ma) ; mi pruntis de li (zaeh ot nego vzeh porto pri artikolo « Instruado de mate- ot nego na zaem). Estas eble ankau diri matiko, fiziko kaj kemio en jugoslaviaj pli ĝuste : mi pruntedonis (dadoh mezlernejoj », kiu aperis en « Suomen zaem) ; mi prunteprenis (vzeh na zaem). Matematiikan ja Fysiikan Opettajien Lat- La redaktoro. » En alia lernolibro — lernolibro de to » (Suoma matematika kaj fizika revuo, el Helsinki). Verkis ĝin prof. Erkki bulgara lingvo por la X kaj la Xi klasoj — las insisto de s-ano HESAPĈIEV — la SOINI laii materialo ricevita en Espeaiitoro, Univ. Profesoro ANDREJĈIN, enranto. La 6-a ii° (1 Feb.) aperigis sub espe- metis noton pri Esperanto. Poste la reranta titolo « Grajnoj en Venlo », unuko- daktoro aldonis longan piednoton pri la lonan artikolon pri la unua volumo •le kvalitoj de Esperanto. Tiu ĉi lernolibro la dua rondo de « Grajnoj en Vento », estos presita dum la somero. interlerneja kaj internacia gazeto, kiun kunmetis en Esperanto naii diversaj lernejoj. TRIA INTERNACIA KURSO La 9-a n° (27 Feb.) raportas sub esPRI ESPERANTO KAJ GEONISMO peranta titolo, pri « Paŝo post paŝo », memorlibro de Bjelovara E-Societo, xiu 20-27 Julio 1957 en Mdnchenwiller. Temankaii sciigas pri Esperanto en tieaj ler- polimo por enskriboj : 20 Jun. 57 Kursnejoj kaj pri rondvojaĝo de la lernantoj gvidanto : D-ro W. Perrenoud, Fbg Gare esperantistoj kaj muzikistoj. 13, Neuchdtel, Organizo : Svisa E-Societo De « Ilustrowany Kurier Polski » ni kaj Svisa E-Instituto, Breitenrainstrasse ricevis 11 n-rojn kun E-artikoloj kaj ar- 12, Berne de kiu estas ricevebla bela tikoletoj. La n° 23 (1957) entenas 2 ko- prospekto. lonojn pri Esperanto kaj UNESKO kun portreto de Zamenhof kaj foto de soveta 13-a INTERNACIA JUNULAR-KUNVENO E-poŝtmarko: La 13-a Kongreso de T.E.J.O. okazos en urbeto apuda de Avignon (27 ESPERANTO, FILATELO Aiig. 57). Akcepto en la stacidomo des KAJ INSTRUADO Avignon. Riĉa programo de ekskursoj En la slovena taggazeto « Veĉer » de en la regiono. Ceesto ĉe teatraj prezen8 Marto 57, aperis en traduko de prof. tadoj dum la Festivalo de la Nacia PoRudolf RAKU A ei Maribor la artikolon pola Teatro en la fama « Kastelo de la de prof. Pierre BOVET el Neuchátel Papoj » en Avignon. Kvar diversaj ko(Svisl.) kiu aperis sub la ĉi-supra titolo tizoj (de 8.500 fr.-fr. ĝis 13.000 fr: fr.) en I.P.R. 1957, p. 2. la loĝomaniero, inkludantaj ĉiujn elspezojn (manĝoj, transportoj, biletoj, LERNOLIBRO ktp…). Anoncu vin antaii la 1-a de Junio DE CENERALA LINGVISTIKO 1957 al S-ro Roger Morro, Rond-Point de KAJ ESPERANTO la Gare, Avignon (Vaucluse). Dum la pasinta 1956 jaro la plej granMOSKVA FESTIVALO da bulgara eldonejo « Narodna Post nia alvoko por la VI-a Tutmonda » (Popola Klerigo) eldonis unuan kaj duan parton de « Uvod v Ezikoznanie- Festivalo de Junularo kaj Studentoj por to » (Enkonduko en la Lingvistikon) tra- Paco kaj Amikeco, ni ricevis multajn pedukitajn el rusa lingvo. La unuan parton tojn el Francujo. Ni respondos al ciuj petintoj, tuj kiam ni havos sufiĉe deta(de Univ. Prof. A. S. CIxoBAvA-Tbilisi) tradukis s-ano Sim. HEsAPĈIEv, redakto- lajn indikojn. Ni precizigu kelkajn nunkro en la sama eldonejo. La duan parton tojn :

Imitu

Sunvenoj

— página 13 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

1. Ni klopodas akiri interkonsenton kun la Franca Prepara Komitato por sendo de esperantista delegitaro. 2. Necesas, ke la kandidatoj bone parolu Esperanton. 3. Vojaĝo kaj restado estos organizata] komune. Supozeble la tuta elspezo ne superos 25.000 fr. Ni estonte donos pliajn detalojn. 4. En sia lasta alvoko, la internacia Prepara Komitato precizigas ke c la Festivalo estas malfermata al ĉiuj junuloj, sendepende de iliaj konvinkoj kaj konceptoj, raso kaj nacieco ; ĉe la Festivalo regos neniu ajn politika, filozofia aŭ alia tendenco ; la Festivalo okazos en spirito de reciprokaj reŝpekto kaj komprenemo, en spirito de amikeco de la junularo de ĉiuj landoj. 5. Vi povas sendi proponojn pri la Fes,ivalo al la Prepara Komitato de VI-a ?estivalo, Moskvo (USSR). Esperantistoj estu multnombraj en Moskvo Notu la adreson de la franca respondeculo por la esperantista delegitaro : Jean THOMAS, 4, rue Louis-Pasteur, Boulogne (Seine). Memoru la daton : 28-an de Julio-11-an de Aŭgusto.

» Grajnoj en Vento La Tutmondaj Interlernejaj Rondoj (fonditaj en 1956). La celo de « Grajnoj en Vento a (GEV) estas : a) krei reton de infanaj rondoj sur la tuta terglobo. Rondo estas aro de 12 klasoj aŭ grupoj. Ciu rondo eldonas 3-foje jare komunan gazeton kun verkoj de la gelernantoj (rondoj de infanoj 6-15-jaraj, rondoj de 15-20-jaraj junuloj). La verkoj estas : — tekstoj pri reala vivo en la hejmo, lernejo, vilaĝo, urbo, lando ; pri kutimoj, ludoj, festoj, ĝojoj kaj malfeliĉoj ; desegnajoj, bildoj, fotoi, prospektot. sekigitaj floroj, floroj, ktp. La formato la folioj estas ĉiam 21 x 29,7 centimetroj. Ciu kunlaboranta klaso (grupo) sendas al rondestro po 20 ekzempleroj por ĉiu eldono de la gazet. b) pruvi la tacigecon de Esperanto por interrilatoj de tutmondaj gelernantoj. c) enkonduki Esperanton en la lernejojn. d) labori per la infanoj por la internacia kunlaboro. Por pligrandigi la 5 jam funkciantajn rondojn, ni adresas nian alvokon al klasoj kaj grupoj de ĉiuj landoj, speciale de tiuj, kiuj malmulte estas reprezentataj en la rondoj : Italujo, Hispanujo, Islando, Norvegujo, Finnlando, Usono, Kanado, Brazilo, Urugvajo, Aŭstralio, Nov-Zelando, Japanujo, Hindujo, Cinujo, Vietnamo. Informojn sendas la Centra Oficejo en

47

Svislando. Oni aldonu internacian respondkuponon. Financa kontribuo por helpi al plua disvastiĝo de la rondoj estas bonvena. Oni sendu ĝin per internacia poŝtmandato al nia poŝtĉekkonta adreso : « Grajnoj en Vento », Marcel Erbetta, IVa 9486, rue des Pins 66, Bienne, Suisse.

Komunikoj « MONDO » La granda propagandĵurnalo Mondo aperanta en 2 eldonoj flandra kaj franca baldaŭ aperigos sian 4-an numeron Abonu tra via landa Esperanto-Asocio (220 fr:fr.) aŭ rekte al Mondo, Bredabaan, 280 Bráschaat, Belgio (p.ĉpk. Bruselo 890-81 : 35 b.fr.). RADIO Aŭskultu Ibra, la liberan kristanan radion, kiu sendas el Tanger, Afriko. tri sendas en pluraj lingvoj kaj ankaŭ en Esperanto. Ciumonate la lastan mardon je h. 20.00 mezeizropa tempo Ibra havas esperantoprogramon. En februaro la ondlongoj estas 19,9 m., 26,5 m. kaj 33,6 m. Bonvolu aŭskulti kaj sendu raporton al lbra Radio, Stockholm 1, Svedujo. VERONA GVIDFOLIO, 8-paĝa, ilustrita, eldonita de Verona Esperanto asocio ée S-ro Rag Americo L. Reni. Via Rovereto, 6 Verona. Samadrese ricevebla : poŝtkarto pri la 59-a Internacia foiro de Verona. En tiu foiro la Esperanta Asocio disponos pri stando kaj petas ekspozici-materialon. AIR FRANCE la plej granda aerliniaro en la mondo Kvarpaĝa informilo, presita sur luksa papero en tri koloroj, kun bildoj, eldonita okaze de la 42-a Universala Kongreso de Esperanto, Marseille 3-10 Aŭgusto 1957. Senpage ricevebla de : Air France, 9, avenue Général-Leclerc, Marseille (30), Francujo.

Anoncetoj Lernolibrojn diversajn interŝanĝas kun ĉiuj landoj, en ĉ iu lingvoj la plej granda ŝtata eldone jo, kiu eldonas lernolibrojn por elementaj, mezaj kaj duonsuperaj lernejoj en bulgara kaj en turka lingvo. Dum la 42-a Universala kongreso en Marseille redaktoro Sim. HESArĉIEV, delegito de UEA, volas persone kontaktigi kun kolegoj ĉiulandaj. Skribu kaj proponu al : Stata eldonejo « Narodna prosveto » str. V. Drumev, 37 So f ia, 5 Bulgarujo. Korespondanto’n por siaj gekursanoj (instruistoj kaj lernantoj) serĉas s-ano Hristo Manolov, Gimnazio Polski Trambeŝ, Tirnovsko, Bulgario.

— página 14 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURA

Distra Paco KONKURSO N° 3 Gajnintoj : S-ro Couwenberg, S-ro Berthold Fischer, Ges-roj Lenel, S-ro Trepier, S-ino Villette gajnis 2 poentojn ; Gratulojn al ĉiuj. KONKURSO N° 4 Gajnintoj : S-ro Bourry, S-ro Couwenberg, D-ro Jaromir Jermar, Ges-raj Lans, S-ro Le Coze, S-ino Le Goff, Ges-1 roj Lenel, S-ino Pallard, S-ino Reyneau, S-ro Rochery gajnis 2 poentojn. F-ino Caubel gajnis 1 poenton. Post tiu konkurso S-ro Bourry gajnis 345-frankan libron. Korajn gratulojn al la gajnintoj. KONKURSO N° 5 Jen la solvo : Horizontale. – 1. Kristnasko ; 2. Odro, Naic ; 3. Mit, KT, Lan ; 4. Eh, Pres, Le ; 5. Veante : 6. Enviem ; 7. Am, Talp, NF ; 8. Nab, To, Don ; 9. Tial, Loto ; 10. Otnenitnok (Kontinento). Vertikale. – 1. Komencanto ; 2. Rdíh, Mait ; 3. Irt, Ve, Ban ; 4. So, Pent, Le ; 5. Kravat ; 6. Tenilo ; 7. An, Step, LT ; 8. Sal, Em, Don ; 9. Kial, Noto ; 10. Ocnedifnok (Konfidenco). Gajnintoj : F-ino Arnould, S-ro Bourry, S-ro Calvet, S-ro Couwenberg, S-ro Berthold r ischer, S-ro Génuit, S-ino Lavallée, S-ro Le Coze, S-ino Le Goff, F-ino Robin. S-ino Villette gajnis 2 poentojn. S-ro Chevalier, Ges-roj Lanz, S-ino Lemoine, Ges-roj Lenel, S-ro Rochery, S-ino Gudnla Thénée, S-ro Trepier gajnis 1 poenton. Post tin konkurso, S-ro Le Coze gajnis 315-frankan libron. Ni tutkore gratulas nian fidelan korespondanton, kaj ĉiujn gajnintojn. KONKURSO N° 7 Horizon!ale : 1. Arlista lanvola ornamado de la kanto per triloj. 2. Inverse : Malgranda malbonodora mambesto ; inverse : Malhelpi. 3, Speco de ŝnuro preparita por konduki fajron (r) ; artikolo ; inverse : preskaŭ snobo. 4. Fonetike : monujo ; Planto, kiu liveras amaran kaj kontratkebran ŝelon ; participa finaĵo (r). 5. Rita tablo. 6. Prahistoria epoko (r).

1 2 3 4 5 6 7 8 910 1

1

2 3

1

11

4

I

5 6 7 8

1 1 1

9 10

1

1 I

UI

1

1

1

1

I

■1 ~1

I

•I 1

1

1 1 IUI

11 1 1 1 1 1111 1 1 1 1 1

u

1 1 11 I

11 11

I LI

~

1 1 1 1 I■1 1 1111UI 11 11 I 1

7. Inverse : dependiga konjunkcio ; inflamo de la orelo (r) ; riĉeco (r). 8. Poseda adjektivo ; inverse : duona parto de surfaco de sfero inter du paralelaj rondoj ; unuiĝo (r). 9. Tio, pri kio oni verkas. Levilo (r). 10. Estanta en ombro. Vertikale 1. Kapabla pro sufiĉaj konoj. 2. Inverse : ekstera membrano ; inverse : malkonfesis. 3. Inverse : ĉambreto ; sufikso ; inverse : kutima inklino. 4. Fonetike : elektro unuo ; muzika signo ; konjunkcio. 5. Retorika figuro. 6. Diserigi tutaĵon (r). 7. Inverse : participa finalo (r) ; inverse : streko ; fonetike : ĉefa punkto. 8. Sovaĝa bovo ; ‘participa finalo (r) Iom granda aro da domoj (r). 9. Amfibia vertebrulo ; inverse : Eksplodkesto. 10. Akuŝoscienco. Bonvolu sendi viajn solvojn ĝis la 25-a de la venonta monato al S-ro Guillot, Cours de la 4°-République, Gaillard (HtcSavoie).

Anonceto j La kvara klaso de la okjara lernejo (11-jaraj gelernantoj) deziras korespondi kun gelernantoj en aliaj landoj. Skribu al : 4. razred osmogodiŝnja ŝkola, Nootgrad Podravski, Jugoslavio.

— página 15 del PDF —

PERANTOI DE

I. P. R.

BRITA : « The British Esperanto Association », 140, Holland Park Avenue, London, W 11. Jarabono : 8 ŝilingoj. BULGARA : Bulgara Esperantista Asocio. Sofia. Bul. Stalin n- 40. Jarabono : 8 levoj. DANA : « Dansk Esperanto-Forlag », Ingemannsvej 9. Aabyhof. (Cek-konto :16.295). Jarabono : 8 kronoj. GERMANA : Helmut RossL.ER, 22 b. Hechtsheim bei Mainz. Friedensstr. 15. Cekkonto : 43 357 Ludwigshafen/Rhein. Jarabono : 4,8 germanaj markoj. HISPANA : E. CALVET, Pl. Gral Sanjurjo, 7, Tarragona. (Konto n° 956-293 ĉe « Banco Espanol de Credito n). Jarabono : 44 pesetoj.

ITALA : Eduardo ZwMSO. Via del Carmine, 4, Torino. Jarabono : 700 liroj. JUGOSLAVA : Josip VAJDLIH. Podolje 15, Zagreb. (Cekkonto : Cradska Ŝtedisnica Zagreb, 406-606/I br 46 53). Jarabono : 330 dinaroj

NORVEGA : Erling HOLTEN. Leangen i Strinda. Jarabono : 8.50 kronoj. SOVET-UNIA : Roberto DVORKIN. Esperanto-Sekcio de Kulturdomo. Leningrad, 22, Kirovskij 42. SUOMA : Joel VrCKKI. Somero. poŝtkonto : Tu 60 253. Jarabono : 300 suomaj markoj. SVEDA : « Eldona Societo Esperanto ». Box 19071. Stockholm (Poŝtĉeka Konto : 578) . Jarabono : 6 kronoj. –rJSONA

Jarvis E. BUSH. 3.700 North 75-th Street, Milwaukee 16. Wisconsin.

ALIAJ LANDOJ : Sin turni al nia administranto : E. BInoIT, 6 rue de la Paix,

Baugé (M: et-L.) Francio. (Poŝtĉeka konto : 143-867 Nantes). Provizore la landaj pe• rantoj kaj ĉefdelegitoj de L.E.A. peras la abonojn. Jarabono : 400 francaj frankoj aŭ egalvaloro. Ni datire serĉas perantojn.

— página 16 del PDF —

k

Iii EsjtriIisIa .\ I(uIIurIiiuio Kast elo

.~–

GRÉSILLON »

BAUGE et-L.) (M.- Francio _

\

Tél. 34

A+ ii KUITURDOMO R

2

Sestacto j 1

duw So1$terw 1CS N

La Kastelo Grésillon estos malfermita de la 1-a de Junio ĝis la 14-a de Septembro 1957.

1 -a Periodo : 1-an de Junio — 14-an de Julio O

Rursoj de Esperanto por komencantoj — Instruado de amatora bindarto Turismaj karavanoj

\

2 -a Periodo : ■

Sensacia Manifestacio : Kulturaj Internaciaj Ferioj Kun Profesoroj AULD, LAPENNA, WARINGHIEN, Dro ALBAULT kaj Inĝ. WATIER

■

\\\:

14-an de Julio — 24-an de Julio

\ —\

3 a Periodo : 25-an de Julio — I 0-an de Aŭgusto

La Franca Lingvo

k

é

por oI;landaj samideano] Eksterordinare bona metodo por instrui rapide la francan Lingvon pere

2

de Esperanto, kursoj por komencantoj kaj por perefktiĝemuloj. Necesas uzi sufiĉe bone Esperanton.

• 4-a Periodo

IQ an de Aŭ gusto — 31-an de Aŭgusto

Somera Lernejo – Tri kursoj de Esperanto ✓

k

k

3-a Periodo : 1-an de Septembro — 14-an de Septembro Fakaj Renkont igoj

– Liberaj Ferioj

%//////J////////J/////////////////®/J1W,s-9J///J//Js’J///72/01/////////.a/®Jog.//7.»,» Sablé. — Imp. E. COCONNIER

Le Gérant : H. MICARI’

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

EVPERIINTO

Kq1 KULTURO Internatie Pedagogie Revuo 1 Aperos monate sub la a ŭspicio de la FRANCA ASOCIO DE ESPERANTISTAJ EDUKISTOJ (G. E. E. ) Redakto – Sekretario

:

D-ro Andreo ALBAULT 11, rue des Feuillants Toulouse (Francio)

Eldono – Direktoro : H. MICARD, Emerita Instruisto Epineux – le – Séguin (Mayenne) Francio

N»5 MAJO 1957

400 fr. fr., pagenda en Francio al Jara abono Edmond BIDOIT, 6, r ue de la Paix, Baugé (M.-et-L.), Francio. Post-ĉek-konto : 1438-67 Nantes ; aŭ al la landaj perantoj de I P.R. (vidu 2-an kovrilpakon) au a: la landaj peran ioj kaj delegitoj de U.E.A.

— página 2 del PDF —

Informoj ei niaj Asocioj Ni opiniis ke la aperigo de 1a jenaj informoj ntilos al niaj legantoj.

I.L.E.I. Funkcialoj por la periodo 1955-58 : Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, 70, Av. Victor-Ségoffin, Toulouse, Francio. Sekretario, Kasisto, Gvidanto de Centra Oficejo : F-ino Violet C. NIXON, 183, Woodlands Park Road, Bournville, Birmingham, 30, Anglio. Konsilantoj : S-roj HEITMI LLER, SVANTESSON, TACCANI. Membro-Asocioj : Aastrio, Britio, Francio, Germanio, Italio, Suomio, Svedio. Aktivaj reprezentantoj en aliaj landoj : Aastralio, Belgio, Danlando, Irlando, Izraelo, Japanio, Jugoslavio, Kanoria Insularo, Maroko, Norvegio, Portugalio, Urugvajo, Usono. G.E.E. (800 anoj) (franca asocio) Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, Licea Lingvo-instruisto (adreso supre). Generala Sekretario : S-ro F. THÉsAun, C.C. Jeunes filles, Caudry (Nord). Kasisto : S-ro E. BIDGIT, 6, rue de la Paix, I-ougé (M.-et-L.). S.B.E.T. (192 anoj) Prezidanto : S-ro A.J. Hicxs el Parkstone. Sekretario-Kasisto : F-ino Violet C. NixoN (adreso supre). LANDA SEKCIO HESSEN de « Esperanto-Unuiĝo de Germanaj Instruistoj » (42 anoj) Sekciestro : Kurt SCHáNRICH, Hallgarter Str. 10, Wiesbaden. INSTRUISTA SEKCIO ĉe « Slovenia Esperanto-Ligo » (… anoj). Prezidantino : Sonjo TAVĈAR. Sin turni al Sek. de S1.E.L. : Marinko GIVOJE. Poŝtfako 275, Ljubljana. E.U.G.I. (135 andj) (germana asocio) Prezidanto, Sekretario kaj Kasisto : S-ro Heino HEITMi LLER, (23) Bremen 8, Walier Heerstrasse 134. AáSTRALIA ESPERANTO-SOCIETO DE INSTRUISTOJ. Prezidantino : D-roSuMMERS. Sekretariino : Gertrude POLLAI . « GRAJNOJ EN VENTO », la Tutmondaj Interlernejaj Rondoj Marcel ERnETTA, rue des Pins, 66, Bienne-Biel 7, Svislando. INFORMOJN pri aliaj landaj edukista}- asocioj ni volonte publikigos.

ATENTU Post Montevideo, ni devas repensi niajn metodojn . Nedubeble ni devas penetri en ĉiujn kulturajn inediojn aa perei. Unu el la rimedoj penetri en tiujn mediojn estas en viaj manoj, karaj legantoj, kaj ,plie vi mem rikoltos la frukton de via laboro : traduku el la esperantaj gazetoj tiujn artikolojn, kiujn vi opinias interesaj por iu gazeto nacilingva… ĝuste elektita. Tiel vi konigos nian lingvon en larĝaj tavoloj kaj certe vi ricevos nur helpon de koncernaj redakcioj, ĉar vi servos ilin per interesaj artikoloj de alilandaj aatoroj.

Traduko kaj Publikigo, en la pedagogia gazetaro, de la artikoloj de I.P.R. estas permesata. Nepre estu indikataj : 1″ la aatoro (se eble lia loĝloko) 2° la Fonto (lasante la titolon en Esperanto kaj jene : « Internacia Pedagogia Revuo », jaro, numero, paĝoj). Ni petas vin sendi 2 pruvekzemplerujn al la rcdakcio (ni transsendos unu al la aiitoro).

— página 3 del PDF —

MAJO 1957.

2-a Jaro, N° 5

tS ID E F,4Ir TC Internacia Pedagogia Revuo Redaktejo : D-ro ALBAULT. 11, rue des Feuillants, Toulouse, Francio. Administrejo (abonoj, ktp.) : E. BInorr, 6, rue de la Paix, Baugé (M.-et-L.). Francio. Eldonejo : H. MICARD, Emerita Instruisto, Epineus:-Ze-Séguin (Mayenne), Francio.

Kongreso de G.E.E.

17-an de Aprilo 1957 en Grésillon

RAPPORTO PRI I. P. R. La franca edukista Esperanto-asocio « G.E.E. » kongresis Za 17-an de Aprilo 1957 en la Esperantista Kulturdomo (Kastelo Grésillon apud Baugé, M.-et-L.). Car la redaktado devas esti finita jam Za 20-an de la. •antava monato, la redaktejo ricevis ĝis nun nenian ehon de tiu man£festigo. Ni éi-sube publik£gas Za raporton de via redaktoro. Tiu raporto estis prezentita en la kongreso. La franca edukista Esperanto-asocio tro ofte la artikolojn laŭ akcesoraj kon(G.E.E.) aperigas du eldonaĵojn per po sideroj, kiel la eblecoj de enpaĝigo. Mia laboro resumiĝas jene : instigo al 10 kajeroj jare : unu internacia kaj unu nacia. La internacia nomiĝas « Es- verkado, korespondanto, korekto de la peranto kaj Kulturo, Internacia Pedago- manuskriptoj kaj presprovajoj, elekto de gia Revuo » ; en mallongigo : I.P.R. Gi la enhavo de ĉiu numero. Mia ambicio estis kreita por revivigi la antaŭmilitan estus aperigi numerojn centritajn ĉirI.P.R., kiu nun tre mankis al la movado kaŭ iu temo an ankan serion de artikoĝenerale. Sed pro administradaj kaj loj de diversaj aŭtoroj pri sama temo. leĝaj konsideroj ni konservis en ĝia Alivorte plani por la estonto : tion mi titolo la tradukon de la nomo de la certe atingos kun la helpo de miaj kunfranca eldono. Gi aperas sub aparta ko- laborantoj. Sed aliflanke oni asertas al vrilo, nun oranĝa. La redaktoro estas la mi ke la revuo estas tro serioza kaj enhave kaj forme. En klara lingvo tio sisubskribinto. La franca eldono nomiĝas « Esperan- gnifas : kaj koncerne la temojn traktito et Culture » (mallongige : E. & C.). tajn kaj koncerne la uzatan lingvon 1 Mi Gi aperas sub nun roza kovrilo kaj en- ne volas kredi tion, ĉar ho signifus ke tenas ok paĝojn franclingvajn aparte la legantoj ŝatas legi pri pedagogio maknumeritajn. Krome en ĝia mezo, oni simume nur en la nacia lingvo kaj ankaŭ ke ili kapablas legi en Esperanto nur trovas kunagrafitaj la dek-du paĝojn de I.P.R. sen iu ajn ŝanĝo : mankas nur tekstojn por infanoj : tio signifus ke ni ties kovrilo. La redaktoro de « E. & C. », opinias la legantojn senvaloruloj. Mi ne volas kredi, sed tiaj asertoj tamen bremt.e. de la franca parto en la nun roza eldono estas samtempe la zorganto de la sas mian agemon. Mi ne estas profesia pedagogo, mi tuta eldonado : nia amiko S-no MICAIin. Kiel redaktoro de I.P.R. mi devas pa- estas nur okulkuracisto ! Mi tamen povis toli pri miaj kontaktoj kun la aŭtoroj surpreni la postenon, ĉar finfine ĝi estas .e la artikoloj kaj ankaŭ kun la legan- ĉefe kaj . lingva kaj homa, precipe en la toj. Mi dediĉos apartan atenton al la nunaj cirkonstancoj : parenteze, al tiu enketo pri la estonto de I.P.R. kiu elvo- persona punkto mi ŝuldas eĉ ankoraŭ pli kis sufiĉan intereson : tiu parto ee varman amikecon de kelkaj el la kunlatenos nin pli longe, se ne preskau es- borantoj. Fakte, la kunlaborantaro verkas klude. la revuon, ne mi : mi nur kunligas. La Miaj rilatoj kun la aŭtoro] estis ĉiam kunlaborantoj ricevu ĉi-tie mian varman tre koraj Kaj afablaj ; kelkfoje venis io- dankon. Mi petas ilin ankoraŭ pli forte man malbonhumoron, tre komprenebla kunhelpi al la konstanta kreado de I.P.R. pro ne apero de artikolo, sed oni komKoncerne mian rilatojn kun la legantoj, mi ĉi-foje limigos min al la enketo prenu, ke nia paĝonombro estas limigita je dek-du l:aj ke G.E.E. decidis, ke nur pri la estonto de I.P.R. Pri tiu temo mi parto estos pri pedagogio, almenaŭ pro- jam aperigis eltiraĵojn de kvin leteroj vizore. Sed la nombro de artikoloj, kiujn (Vidu I.P.R., 1956, p. 109 ; 1957, p. 13mi efektive havas en mia ŝranko certe 14). Krome S-no MICAxn enketis pri la ebligus ĉiumonate aperigi pli ol dek-du enhavo de E. & C. kaj aperigis francpaĝoj da bonaj kaj interesa} artikoloj ; lingve la opiniojn de tri legantoj. Mi se estus tiel, la provizo certe ne elĉerpinun prezentas eltiraĵojni de 10 novaj ĝus, ĉar mi trovis grandan, kaj entuziaskorespondaĵoj el kiuj unu estis erare man kunlaboremon : ĉiuj sentas la gra- sendita al S-no Micard. Mi prezentas vecon de sia partopreno. Bedaŭrinde ilin simple laŭ ordo de ricevo pro la timigita spaco mi devas elekti 1. — 18 Feb. 57 (J.L.G., Francio)…

— página 4 del PDF —

50

ESPERANTO KAJ KULTURO

I.P.R. nepre devas esti PEDAGOGIA, kaj « La Komenco de I.P.R. » (vidu I.P.R.,. nur tio. Car ni deziras, ke ĝi restu in- 1956, p. 118-119). Mi deziras, ke nia ternacia, ĝi devas enteni pedagogiájn in- revuo atingu almenaŭ la nivelon de formojn el la tuta mondo. Tion ĝi devas la kvar kajeroj de antaŭ preskaŭ 50 celi. Kion deziras la legantoj ? Certe ili jaroj. Cu vere G.E.E.-anoj bezonas esti estas interesataj de la diversaj instru- instruataj per bildoj ? Cu ili krome bezokaj eduk-manieroj laŭ la landoj. Ne timu nas kurson por komencantoj ? Cu ili ne por la komencantoj ! Ili faros, kiel vi hontas, ke ilia revuo fariĝis gazeto por kaj mi mem faris : se ili vere VOLAS eternaj komencantoj ?… Ni bezonas rekompreni la enhavon de la artikoloj, ili vuon egalnivelan al iu ajn nacia pedarapide kaj fervore lernos la lingvon Es- gogia revuo, aŭ eĉ pli altnivelan, ĉar peranton gisfunde, kaj por tio ili ne ni laboras por ĉiuj nacioj. Cu G.E.E. ne uzos la lecionojn de I.P.R., sed aliajn havas ĉi tiun ambicion ? Cu Francujo kursojn (tre facile troveblajn) el sia ne jam volas gvidi la kulturon de la lando. Ni lasu la Esperantolecionojn en Okcidento ? Cu la francaj esperantistoj la franca parto de « E. & C. ». Tiel ne vidas sian mision en la mondo ? estos pli bone. . Okcent anoj de G.E.E. estas granda ar,2. – 18: Feb.• 57 (E.E.Y., Francio). Laŭ meo, kiu povus fari miraklojn !… Ni mia opinio, I.P.R., bedaŭre, nepre de- bezonas altnivelan I.P.R… la kursoj por vas enhavi lecionojn kun specialaj kla- eternaj komencantoj ridindigas nian re– . rigoj por pedagogoj. Mi «diras tion, ĉar vuon. 7. — 27 Feb. 57 (E.C., Hispanio) ŝajne ne pli ol 50′ % de la legantoj de T.P.R. estas kompetentaj esperantistoj pri …Pro kio, ni instruistoj devas subteni la lingvo. Mriitaj legantoj ne scias kiel tri pedagogiajn revuojn ? Pro kio, ekzisto de Instruista Letero, E. & C. kaj apliki la bakajn regulojn… Kompreneble; I.P.R. devas enhavi alt- I.P.R. ? Pro kio tri similaj kaj samtemkvalitajn fakajn artikolojn, speciale ver- pe diversspecaj gazetoj au informiloj por kitaj por pedagogoj. Estas videble, ke tutmondaj ir struistoj ? Jen la kialo : inmultaj legantoj: ne estas pretaj ankoraŭ dividuismoj. personismoj, naciismoj, unupor tia faka rëvuo. Tamen, tio ne estas vorte : stultismo, bagateloj. Cu ne konsentite ke unuiĝo estas forto ? Estas do kaŭzo por ke tia revuo ne ekzistu… 3. — 19 Peti, 57 (R.C., Francio)… Certe preferinda la kunfandiĝo de samspecaj Ia kursoj « Lernu per Bildoj » kaj aŭ analogaj idealoj kaj agadoj aŭ orgaa Lernu kaj Instruu » estas interesaj. noj… Mi proponas kunfandiĝon de peMi ŝatus havi la bildojn je granda for- dagogiaj revuoj kaj verkado, cele havi mato por la’ kurso. Sed mi pensas ke eblecon disponi pri pli grava kaj intetiuj paĝoj ne utilas en revuo al kiu man- resa revuo, kiu allogos eĉ la ne-esperantistajn rondojn. kas loko. • Por kio, lecionoj gramatikaj en fakaj Tiuj, kiuj abonis al « E. & C. », jam estas esperaritistoj. Cu ili bezonas kur- revuoj ? Cu ne estas fakto, ke tiuj lanson ? Tio nur .favoras la « eternajn ko- doj jam disponas pri sufiĉe da lernomencantojn ». Pli bone estus por la Libroj ? Ankaŭ estas eldonitaj, dank’al perfektiĝemuloj publikigi eltiraĵojn _ 9e Dio, porinfanaj libroj. Krom tio, distra klasikaj esperantistoj, kun, se eble, kla- paĝo enhavanta anekdotojn, spritajojn, rigoj, por inviti el legado… La revuo ĉu lernejajn, ĉu eksterlernejajn, enigdevas enhavi -diskutojn pri ĝeneralaj pe- mojn, k.c., ĉiam estas kvazaŭ « salo ka, pipro ». Ankail porinfana pago taŭgos. dagogiaj temoj (Ekz,. « la antinomioj » 8. — 5 Mar. 57 (N.H., Danlando) …Mi de S-ro Cadenel), tradukojn de internadeziras danki por la bona enhavo, preciaj pripedagógiaj artikoloj, komentojn pri libroj, precipe lernolibroj. Gi devas cipe por instruistoj, kaj mi komprenas la dubon en la animo de S-ro Albault, utili al la internaciaj rilatoj. Cu nacia Esperanto-re% ŭo estas utila ? Ne multe ! ĉu li faru la enhavon ĉefe pedagogia aŭ 4. — 21 Feb. 57 (R.L., Francio). Ni ĉu li samtempe pensu pri la komencannepre bezonas VERAN pedagogian re- toj. Mi proponas : du taŭgajn paĝojn por . vuon kiel antaŭmilite. . tri trafos, se ĝi komencantoj. baziĝos sur praktika metodiko (ĉar nur 9. — 5 Mar. 57 (T. K, Cehoslovakio). tiaj revuoj pli, kaj pli disvastiĝas). Teo- Ni ĉiuj — inklude Ia redaktoron — konrio estas ties rezulto. scias ke la enhavo de nia I.P.R. ne estas 5. — 22 Feb. 57 (C.B., Francio) …Mi ankoraŭ perfekta, ia eĉ ne kontentiga nur volas demandi, ĉu la kunesto de Laŭ mia opinio I.P.R. devus esti pure paĝoj por komencantoj kaj pedagogiaj pedagogia revuo. La aritaŭmilita I.P.R. artikoloj malutilas unu la alian ? Cu la povus servi al ĝi kiel modelo tiel longe, lernado estas malseriozaĵo laŭ eminen- ĝis la nuna I.P.R. superos ĝin. Laŭ mia tulo ? Mi opinias ke la du partoj estas opinio en faka revuo ne estas loko por necesaj, la dua permesos, ke la komen- skribaj kursoj servantaj al perfektiĝecantoj interesiĝu, iom post iom, pri Ia maj komencantoj. En la nuna komenca plej grava -parto. stato mi tolerus la Distran Paĝon, sed 6. — 26 ?eb. 57 (F.N., Jugoslavio) pli poste mi .ĝin forigus aŭ antsta…Mian opinion mi diris en la artikolo taŭtigus ĝian enhavon per ‘- nhumora j

— página 5 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

rakontoj kaj anekdotoj en la lerneja vivo. Mi rekomendus aperigi en ĉiu numero dekon aŭ dudekon da fakaj pedagogiaj esprimoj, kiujn oni povus je la fino de la jaro kolektite apudmeti kiel du- aŭ kvar-folian aldonon de I.P.R. : vidu la fakvortaretojn de U.E.A. ! En la lasta numero estis tre interesa la artikoleto : « Cu infano povas esti denaske dulingva ? » kaj la artikolo : « La Antinomioj de la Edukado ». Mi konsentas la malnovan veron, ke la legantaro havas tian gazeton, kian ĝi meritas. Ni do pruvu, ke ni meritas perfektan fakan revuon ! Kaj mi ne dubas, ke ni HAVOS ĝin ! 10. — 5 Mar. 57 (A.D.A., Butgario) …Trovu inter niaj samideanoj didaktistoj kunlaborantojn, kiuj prezentu en partaj artikoloj koncize, sed sisteme, la rincipajn ideojn de la grandaj pedagogoj de la epoko de Komenski ĝis nun. Ekz. unu skribos pri la edukprincipoj de Jan Amos Komenski (Commenius) en lia verkaro, alia pri la principoj de Pestalozzi,-iu rusa samideano pri la ideoj de Herbart, ktp… Se vi povos doni serion da tiaj artikoloj, la jarkolektoj de I.P.R. formos tre valoran vade-mecum por la pedagogoj. Plue, ‘se aliaj spertaj samideanoj prilaboros kaj prezentos sisteme, en ordo, alian serion de artikoloj pri jenaj temoj : rolo de la instruanto en la edukado — laŭ la komprenoj de Komenski, de Pestalozzi, ktp., la rolo de la rekompencoj, de Ia punoj, la diversaj ĝis nun rekomenditaj metodoj por aktivij;i la lernantojn, la principoj de la laboredukado, respegulitaj en la verkoj de la nomitaj elstaraj pedagogoj, ktp. — certe el tio la gazeto gajnos ankoraŭ pli multe. **

~-. Entute esprimis siajn opiniojn pri .P.R., post S-no SCHULER, 14 legantoj el kiuj 7 francoj. Krome 3 francoj respondis pri E. & C. al S-no MICARD. Ni konstatas ke la granda plimulto el la esprimitaj opinioj estas por revuo eskiude dediĉita al pedagogio : el la dek supraj leteroj, ses preferas nur pedagogion, la 7-a opinias ke du paĝon’ por komencantoj sufiêus, la oka bedaŭre diras, ke ŝajne oni devas lasi parteton por komencantoj, la naŭa opinias, ke la du partoj gravas ; la deka, mem verkinto de kurso, ne precizigas sian opinion, sed donas taŭgajn ideojn por plivalorigi la revuon. La afero estas klara : ekzistas plimulto eĉ nur en Francio por deziri plialtigon de la nivelo. Cetere. ni rigardu ĉirkaŭ ni. « Norda Prismo » estas nova altnivela revuo, kun nenio por komencantoj ; ĝi nun transpaŝis la 3 000-an abonanton. Oni hezitos pagi 400 Fr. por

51

bulteno. Oni entuziasme abonos al interesa revuo, kiun oni krome povos fiere . montri al eksterulo… Tio ne estas izola fakto. Oni ne hezitas elspezi kiam oni havas plezuron. Kiujn decidojn ni povos alpreni por plialtigi la nivelon de IPR ? La Kongreso devos diskuti pri tio kaj fiel kontribuos al solvo. Mia opinio estas la jena. Unue ni devos agi singarde kaj iom post iom, sed firme kaj d ecidapase. Koncerne la kurson de A.D. ATANASOV, ni devos ĝin aperigi tuta laŭ nia promeso : la tuta kurso (22 lecionoj) jam estas preta kaj en la redaktejo ; la komencantoj profitu kaj perfektiĝu ; du paĝoj estas rezervitaj. Post fino de tiu kurso povus aperi simplaj tekstoj, kun pedagogia intereso, laŭ studota formulo. La bildokurso, per si mem bonega, estas la plej atakita. Mi opinias ke ni devus en baldaŭa venonteco ĝin ĉesigi ; almenaŭ en IPR. Nenio malhelpus ke ĝi daŭre aperu en la franca parto kun francaj klarigoj eĉ. Tio eĉ estus bonvena : S-no MICARD plurfoje plendis ke li penas por plenigi la ok franclingvajn paĝojn (Vidu : E. & C., 1956, p. 72) Male IPR penas por aperigi siajn artikolojn. Sufiéus kondensi la francajn tekstojn. Por la distra paĝo, ĝi ŝajne devas resti ; sed eble oni devus studi ĉu alia formulo ne pli interesus la interesitoj estas vere malmultaj laŭ la tamen premiita konkurso. Resume, tiel estus du pluaj pagoj por artikoloj. Restus por la komencantoj du paĝoj da kurso, krom la distra paĝo. Oni sugestas, ke la artikoloj estu gajaj, bonhumoraj, sed ne tro dekatedraj ne tro profesorecaj. Mi konsentas, sed mi atendas tiaspecajn artikolojn. Aktiva pedagogio ? Volonte, sed ĉiuj skoloj rajtas esti prezentitaj en IPR : ĝi estu ne nur internacia sed ankaŭ interskola tribuno. La skolo kiu havos la plej multajn kaj plej interesajn aŭtoroj]n, estos plej reprezentita IPR estos kvazaŭ la barometro de la opinio de sia legantaro. Oni sugestas ke estu desegnoj : mi serĉas desegniston. Sed — por IPR — la du kontaktitaj sin riftizis ĝin nun. Certe kun iom da bonvolo, ĉiuj kune, ni povos kréi revuon ne nur irdan je siaj du sainnomaj antaŭuloj -kaj pri kiu ni ne timos honti antaŭ eksteruloj (kaj antaŭ ni mem !) sed ánkaïi revuon kiu kapablos venke lukti kun la naciaj kaj estos supera al ili, ĝuste pro sia vera internacieco. Krome certe ne estos difekto se ĝi prezentas en la plej moderna manier° kai la plej lastajn atingojn de Pedagogio kaj’_ la plej lertajn procedojn de la arto pedagoga. Tute male ! Al tiu kreado mi alvokas vin ĉiujn.

A. ALBAULT.

— página 6 del PDF —

ESPERANTO

52

KAJ KULTURO

NI LERNU PER BILDOJ

VINTRAJ TAGOJ

•

1. la abio 2. la neĝo 3. la roko

4. la montoj 5. la vilaĝo 6. la preĝejo 7. la glacio

1. Neĝas! La neĝo falas sur la teron. 2. La tegmentoj estas kovritaj de neĝo. 3. La glitveturilo estas tirata de ĉevalo. 4. Kiam frostas estas glacio sur la akvo.

8. la vojo

^_

9. la glitveturilo 10. la tegmento

6. La abio estas pli alta ol la ĉevalo. 6. La abio estas pli alta al la ĉevalo. 7. Antaŭ la neĝofalo Ia ĉielo estis blua. 8. Post la neĝofalo la ĉielo estas denove blua.

DEMANDOJ : Kiam neĝas ? — Neĝas dum la vintro. Kia estas la neĝo ? — La neĝo estas blanka. Kiel falas la neĝo sur la teron ? — falas malrapide. Kiel la infano manĝas la bonan frukton ? — Li mangas ĝin avide.

— página 7 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

Kio falas ? Sur kion falas la neĝo ? Cu la ĉielo estas blua ? Kiel falas la neĝo ?

De kio estas kovrita la vilaĝo ? Cn la preĝejo estas pli alta ol la abio ? Kio kovras la vilaĝon ? Kiaj estas la vilaĝo kaj la abio ?

Kion faras la knabo ? Sur kio li glitaŝ ? Kie estas la glacio ? Kiel glitas la knabo ?

Kion faras la knabo ? Sur kion li falas ? Apud kio li falas ? Cu la abio estas pli alta ol la montoj ?

— página 8 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

54 A.D. Atanasou

LERNU KAJ INSTRUU Sepa leciono AL LA KURSEJO Hodiaŭ je la 7-a horo, mi havas lecionon de Esperanto. Nun estas jam la 6-a kaj 50 minutoj. Al mi tute ne estus agrable veni malfrue al la kurso. Tial mi preskaŭ kuras tra la strato. La trotuaro svarmas pro homoj. Subite — kies voĉon mi aŭdas voki’ mian nomon ? Ho, la voĉo de Nikolao, mia bona amiko. Mi volus vidi lin kaj interŝanĝi kelkajn parolojn kun li, sed mi scias, ke, se li komencus paroli, nia interparolo ne ĉesos baldaŭ. Tial mi,~ ne haltas. Sed jen ies mano kaptas min je la ŝultro de malantaŭe • — Kien vi kuras tiel, diablo — Ho, Nikolao, saluton. Tamen — pardonu min nun. Mi devas rapidi, rapidegi.,. — Tial: dó vi kuras kiel furioza ĉevalo ! Depost kvin. minutoj mi persekutas vin… Se vi estus birdo, vi ne povus flugi pli rapide. Kien do ? — En la gimnazio. Sed nun… — Nu, bone. Mi akompanos vin iom. Kion vi povus serĉi vespere en la gimnazio ? — Tie estas vespera kurso de Esperanto. Mi vizitas ĝin. Mi timas, ke mi ‘ alvenos malfrue. — Vi do lernas Esperanton ? Cu vi havus ion kontraŭ, se mi akompanus vin en la kursejon ? Kial vi lernas tiun lingvon ? — Por scii kaj uzi ĝin. Por ligi min kun homoj de ĉiuj nacioj. Sed tio estas pli vasta kaj profunda demando. Mi ne povus klarigi nun al vi ĉion… — Ha, jen kontraŭ ni venas Marko… Efektive nia komuna amiko Marko marŝas sur la trotuaro. Li rimarkas nin de malproksime. Li direktas sin al ni. — Saluton ! .Kien ? (Marko ordinare estas lakona en sia parolo). Respondas Nikolao : — Antono iras en la gimnazion al vespera kut•su de Esperanto. Mi akompanas lin. Cu vi ankaŭ ne venus kun ni ? — Volonte, se oni permesus al ni ĉeesti. Mi diris : — Mi kredas, ke la instruisto konsentos pri via ĉeesto. Venu do ! Vi mem konstatos senpere kiom facila lingvo estas Esperanto kaj kiajn . sukcesojn mi atingis en daŭro nur de du monatoj… Kaj nia triopo rapide marŝas al la kursejo. Prouerboj. — Volus la kato fiŝon manĝi, sed ia akvon ĝi timas. Ne ĵeju ŝtonon en maldensan koton. VERBO. •Kondiĉa modo : -US. Cu vi deziras veni kun mi morgaŭ al la monto ? — Mi volonte venus, sed por mia granda bedaŭro mi ne povos, ĉar morgaŭ mi ne estos libera. Se mi povus, mi venus. PREPOZICIOJ. Uzo de kombinitaj prepozicioj : Mi prenas la kajeron el sub la benko. De la piedoj ĝis super la kapo. De sur la monto. De post. Vino de antaŭ dek jaroj.

— página 9 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

55

AKUZATIVO. Al en la ĉambro = en la ĉambron. Al sur la monto = sur la monton. Kie vi estas ? — Mi estas en la lernejo. Kien (al kie) vi iras ? — Mi iras en la lernejoN (al en la lernejo). Supre estas alta arbo. Mi iros supren por vidi tiun arbon. Antaŭ ĉiuj marŝas Petro. Li marŝas antaŭe. Iru antaŭen (al antaŭe), atingu Petron kaj antaŭiru lin ! Dekstre estas fenestro. Iru dekstren (al dekstre) kaj malfermu la fenestron. j Za akuzativo post prepozicio esprimas movon al loko kaj En la supraj ekzemplo la punkton, kiun celas la movo : AL – direkto, EN – la loko, Za punkto, al kiu celas’ Za movo. Memoru : post la prepozicioj AL kaj GIS oni neniam uzas akuzativon. (Car sufiee montras 1a almovon per si mem). NOTINDAJ VORTUZOJ KAJ ESPRIMOJ. JE — ĝenerala prepozicio sen difinita signifo, kiun oni uzas en kazoj, kiam neniu alia prepozicio esprimas taŭge kaj ĝuste la penson. Ceesti = esti ĉe, esti en certa loka aŭ inter certaj homoj. Ceesti koncerton. Ceesti kunvenon. Via ĉeesto estos necesa. Senpere = rekte (sen-per-e), sen io aŭ iu intermetita. Mi aŭdas la voĉon de Petro voki min. Ci tie la infinitivo rilatas al la komplemento kaj havas ĝian gramatikan personon. Li invitis min viziti lian hejmon. Mi konsilas vin aĉeti tiun ĉi libron. Mi instigos lin paroli. Diru al li rapidi. Li vidis ŝin stari antaŭ la pordo. EKZERCOJ. 1. Se mi pov…, mi vizit… vin. Se ili labor… pli bone, ili ricev… pli grandan pagon por sia laboro. Li ankaŭ pov… aĉeti pomojn, se li hav.,.. monon. Mi sent… min feliĉa, se mi hav… vian senzorgan karakteron. Ne pensu plu pri la malbono, kiun li kaŭzis al vi ! — Ho, se mi pov… ne pensi pri tio ! 2. Dimanĉe mi iros sur la mont… Mi esperas trovi ankaŭ vin sur la mont… Venu ti… ĉi ! En ki… urb… veturos Marko ? En ki… urb… loĝas via frato ? Ili direktis sin supr… al la plej alta loko. Lasu la libron sur la tabl… ! Cu vi iros en la teatr… ? Cu vi jam estis en la teatr… ? Li metis la horloĝon en si… poŝ… 3. Cu vi aŭdis lin kant… ? Al mi estas agrable vidi … manĝi … veturi al … ricevi … Ni surprizis ilin prepar… siajn valizojn por forveturo.

— página 10 del PDF —

56

ESPERANTO KAJ KULTURO

2-a Internacia Sportkonkurso de Esperantistaj Lernejoj Mi vokas ĉiujn lernejojn, kie estas esperantistoj partopreni en la internacia malpezatletika konkurso por geknaboj, kiun mi organizas, kiel pasintjare okaze de la Internacia Tago de Infanoj (ITI, 1 Jun 57). La celo de la konkurso estas : 1) Solene kaj internacie festi la ITI, t.e. helpi» al interfratiĝo de partoprenantaj nacioj, helpi al plifirmigo de la mondopaco. 2) Helpi a1 disvastigo de Esperanto en la tuta mondo, sed precipe en tiuj lernejoj, kien ni nun intencas enpenetri. 3) ‘Trovi novan vojon por internacia sportkonkursado de la junularo. Kiu estas la historio de ĉi tiu sportkonkursado ? La 1-an de Junio 1956 mi organizis gin unuafoje. Partoprenis gin 10 lernejej el Anglujo, Cehoslovakio, Germana Demokrata Respubliko, Hungarujo (2) kaj Vietnamo (5) kaj 120 gelernantoj : 46 knabinoj kaj 74 knaboj en la aio de 13-14 jaroj. La plej bona skipo (*) de knabinoj estis el Pestalozzischule en Freital, G. D.R. La plej bona skipo knaba estis el Tempte Boys School, en Rochester, Anglujo. La plej bona knabo estis Werner Dressler kaj la plei bona knabino Gabriela Lehmann, ambaŭ el Freital. REGULARO DE LA KONKURSO : 1) DIFINO DE LA KONKURSO : La sportkonkurso enhavas tri elementojn : kuro 60-metra, longosaito, ,ĵeto de bulo 4-kilograma (knaboj) kaj 3-kilograma (knabinoj). Ciu lernejo vetbatalos sur propra sportejo. La tutan matĉon («) organizu instruistoj aŭ gimnastikprofesoroj. 2) SPORTKONKURSAJ KONDIĈOJ : Oni vetbatalas laŭ jenaj malpezatletikaj reguloj :

a) Kuro 60-metra : tempon oni mezuras per sporthorloĝoj (10- aŭ 30-sekundaj) precize je dekono de sekundo (ekz. : 9,1 s.). La sportejo kie oni kuros distancon 60-metran estu ebena. Se estos vento oni kuros kontraŭ ĝi. b) Longosalto : la saltolongon oni per sportmetraro mezuros ortangule de la saltotabulo ĝis la unua plej proksima spuro, kiun faris kiu ajn korpoparto. Oni

mezuros precize je centimetroj (ekz. 412 cm.). Oni saltos trifoje kaj la plej longan salton oni kalkulos por la vetbatalo. Se la saltanto transpaŝis la saltotabulon, oni ne mezuros tiun salton, sed oni kalkulos ĝin kiel faritan. • c) .1eto bulo : la pezo de la bulo por knaboj estas 4-kilograma kaj por knabinoj 3-kilograma. Oni ĵetas el cirklo, kies diametro estas 2,135 metroj. La longan de la ĵeto oni mezuras per sportmetraro ortangule de la ĵettabulo gis la plej proksima spuro, kiun faris la bulo. Oni letas trifoje kaj la plej longan ĵeton oni kalkulos por la vetbatalo. Se la ĵetanto transpaŝos la ĵettabulon oni ne mezuros la ĵeton, sed oni kalkulos ĝin kiel faritan. Oni mezuros precize je metroj kaj centimetroj (ekz. 6,79 m.). 3). REPREZENTANTOJ : Ciun lernejon reprezentos kiu ajn nombro de knaboj aŭ knabnoj naskiĝintaj en 1943-1944. Ciu el ili kuros, saltos kaj ĵetos. Iliaj plej bonaj rezultoj en kuro, salto kaj ĵeto estas poentataj laŭ viaj propraj reguloj. Laŭ tiuj poentoj estos starigita la vico en la skipo de ĉiu lernejo : knaboj kaj knabinoj aparte. Por la rezulto de la konkurso sendu al mi la rezultojn de viaj kvar plej bonaj knaboj kaj kvar plej bonaj knabinoj. Mi mem poenlos ilin laŭ la ĉehoslovakaj reguloj. La rezultojn mi diskonigos. Oni vetbatalas pri la plej bonaj skipoj : knaba kaj knabina, ankaŭ pri la plej bonaj knabo kaj knabino. Lernejo povas aliĝigi skipon de knaboj aŭ de knabinoj ah ankai ambah skipojn. 4) ALIĝILOJ : Se via lernejo intencas partopreni ĉi tiun konkurson, tuj sendu simplan poŝtkarton registritan per aerpoŝto al mia adreso. Sendu ĝin vere tuj, ĉar mi volas anonci ĉi tiun internacian sportkonkurson en ĉehoslovakaj gazetaro kaj radio-stacioj. Sciigu la oficialan nomon de via lernejo kun preciza adreso. Ne forgesu diri, ĉu vi aligiĝas skipon :1e knaboj aŭ de knabinoj ah amban skipojn. 5) EFEKTIVIGO DE LA MATĈO .: Ĉ1 tiun matĉon efektivigu la 1-an de Junio 1957, dum la M. Mi petas vin sendi al mi tuj post la fino la rezultojn de via skipo. Skribu la nomojn de Ĉiuj vetbatalantoj, ilian naskiĝjaron kaj sekson kaj la atingitajn rezultojn por ke mi povu kiel eble plej frue starigi suman rezulton de ‘a (fino sur paĝo 58).

— página 11 del PDF —

ESPERANTO

KAJ KULTURO

57

Unuope ricevita] verkoj estas menciataj, duope – recenzata4. Ciu recenzanto liberas en siaj diroj, pri kiuj la Redaktejo ne respondecas. Tri verkoj de Volter (Voltaire) : Kandid, perantan (mi legis unue la esperantan). Zadig. Senartifikulo en la traduko de Tio evidente pruvas nenion, ĉar verŝajne, E. LANTI. S.A.T. Paris 1956. 312 paĝoj mi pli bone konas la francan lingvon. 12 x 18. Prezo : 2,30 dol, aŭ ekvivalento. Tial mi zorge notas, ne ĉiujn erarojn, sed Jen grava verko en la traduka litera- la plej tipajn, kaj per tiuj notoj, mi povas turo Esperanta, grava pro la famo de la pravigi mian impreson. La tradukinto originala aŭtoro, grava pro la uzo kiel deziris uzi simplan stilon, pro tio, tro ,propagandilo por iuj ideoj en fakaj ron- ofte « is » aŭ « us » formoj anstaNoj. Kiel Franco, mi multe ŝatas la taŭa« malsimplajn tempojn. Tia stilo al stilon de Vetter, kaj dum jaroj, mi multe mi ne estas klara, precipe kiam temas admiris lian agadon favore al la libera pri traduko de teksto kies originala aŭpenso. Pro tio mi devintus (estus devin- toro pensis per pluraj pasintaj tempoj. ta) ĝui grandan plezuron okaze de tiu Due, la tradukinto provis sekvi intime legado, bedaŭrinde mi grave seniluziiĝis. la tekston, mi kredas ke el tiu zorgo fonUnue, mi ne gustumis kiel antaŭ dudek tas francismoj, malagrablaj al miaj oreloj, jaroj la ideojn de Volter, kaj due mi kaj eble ne facile komprenebla)’ de fremstumblis plurfoje legante la esperantan dulo’ al franca lingvo. Estis ankaŭ eraroj tradukon. Jen resume mian impreson, pri kelkaj vortoj, frazoj malbone konskiun mi pravigos per jenaj argumentoj. truitaj, kaj eĉ ne fidelaj tradukaĵoj. Vere, La ideoj de Volter estis, en la 18-a tio ne estas tre grava. sed tamen, kiam jarcento, sufiĉe kontraŭsociaj kaj precipe oni legis multajn laŭdojn pri la talento kontraŭekleziaj, por aspekti revoluciaj. de la tradukinto, oni estas iom seniluziiNun, ili aperas kadukaj kaj eksmodaj. gita. Krom tio, devas esti preseraroj sufiLanti, en la antaŭparolo, sin demandas ce nombraj, kaj la plejrava estas manĉu Volter estas ateisto aŭ deisto ; por mi, ko de 29 linioj de la franca teksto (la laŭ tiuj tri verkoj, li estas deisto. Sed tiuj cetero estas ne komprenebla). du vortoj ne klarigas tutan filozofion. La Pro tiuj diversaj kialoj, mi opinias ke tradukinto ankaŭ skribis ke tiuj fabeloj tiu libro ne estas tiel perfekta kiel oni estas preferindaj al verkoj pezaj, enuigaj verŝajne presos sur la reklamiloj. Laŭ iu plezura vidpunkto, jes, sed F. BOYET. laŭ valoro de la ideoj, konvinka forto de VAGADO SUB PALMOJ la argumentoj, eble ne. Originale verkita de Jean RIBILLARD. En « Kandid », la aventuroj estas tute Antaŭ-parolo de Reto RossETTi. Eldonita artefaritaj, la herooj senĉese falas en -..povajn kaptilojn. Sur la ŝultrojn de Kan- de UEA, 1956- 56 p., 13,5 x 21,5, 20 folid, Volter elverŝis ĉiujn maljustaĵojn 1e tof. Prezo 2,50 ned. gld, aŭ 10 steloj, La aŭtoro, oficiro de la Afrika Armeo. la mondo, estas tro por konvinki. Kiu transportas nin kun si tra kelkaj oazoj deziras tro pruvi, tiu pruvas nenion. En « Zadig », estas sama afero, inter de Saharo kaj kvazaŭ ne tuŝante ilin, 64 kandidatoj, unu, nek nulo nek du, priskribas kelkajn aspektojn el la tiea viestas honesta, el 100 virinoj, unu, nek vo okaze de rakonto pri vojaĝo, ekskurso nulo nek dii, estas fileda… Oni ne povas, aŭ kontakto kun la indiĝenoj. Bonhumora, kelkfoje eĉ humura, ĉiam eĉ ŝajne, kredi tiajn rakontojn, kaj la freŝa. la rakonto ĉiam agrable disvolvidemonstra valoro estas malpli granda. Cetere, la pozitiva filozofio de Volter, ĝas. Skribita en tre bona lingvo spicita tio estas la parto kiu ne riproĉas al la de sukoplenaj komparoj kaj de du-tri sociaj moroj tiamaj, estas iom infana. esperantistaj aludoj, ĝi vin katenas al Sufiĉus, diras Volter, aŭskulti racion kaj tiu miraĝa lando ; vi komencos la libron. laildi al la kreinto. Li ne sukcesas nei vi ĝin finos kaj diros : ĉu jam ? Se vi dziras iom malstreĉiĝi kaj iom optimismon, ĉar providenco ĉiam helpas liajn heroojn, kaj en la ĉapitro de « Za- ekscii pri fora, sunbrulita lando, jen la dig » kie temas pri destino, la ermito- libro por vi. Ne multaj preseraroj. Tamen, malsupre destino rezonas kiel faras Panglos, pravide p .13 serĉas devas estis ŝercas; meze gante ĉion kio okazas. Rilate al la esperanta lingvo, mi notis de p. 47 legu anhelanta (ne : helanta). kio ŝokis min, kaj ĉapitro post ĉapitro, Fine malsupre de p. 49 en : kvazaŭ se mi volapŭke pi-edikus, la vorteto se estas mi komparis kun la originala franca teksto. Laŭ pure estetika vidpunkto, mi pleonasma. Entute rekomendinda libreto. A. A. devas konfesi ke dum mi legis ĝoje la francan tekston, mi ofte penis legi la es(fino de la recenzoj sur p. 59).

— página 12 del PDF —

58

ESPERANTO KAJ KULTURO

Prof. Andreo Gauder

La Instruada afero de la naciaj minoritatoj en Hungario Samideano Andreo GAUDER naskiĝis en 1909 en Hungario. La finis la gimnazion en Szeged, kiel eminenta lernanto. Li studadis je diversaj eksterlandaj universitato] po unu semestro (Lausanne en Sviswjo, Heidelberg, Leipzig kaj Marburg an der Lahn en Germanujo, Besangon kaj Sorbono en Francio, Romo en Italujo), iĝis mezlerneja profesoro en 1933 (fako germana kaj franca lingvoj, poste li akiris diplomon el itala, rusa lingvoj kaj Esperanto, parolas, krom la meneiitajn lingvojn angle, hungare kaj legas hispane). Samideano GAUDER finstudis juron funkciis en diversaj gimnazioj ; nuntempe li loĝas en Gyor (mezvoje inter’Rudapeŝto kal Vieno), organizis la landan Esperanto-Kongreson en Gydr en 1948. ‘Lia edzino estas same lingvoprofesorino, ili havas filon 10- kaf filinon 8-jaraĝjan. S-noGAUDER skribis pli ol 120 sciencajn artikolojn en la plej diversaj lingvoj kaj revuoj. Tereno de lia interesiĝo estas lingvis’tiko, historio de literaturo, kulturpolitiko, internacia korespondado de lernantoj. Nia movado povas fieri pri tia eminentulo. Ni esperu ke li povos plu verki por IPR. — Red. Dum Ia pasintaj dek jaroj la instruada afero de la naciaj minoritatoj en Hungario ege evoluigis. Nuntempe 328 instruada] institucioj helpas la kulturan evoluon de la nacia malplimulta loĝantaro. La sekvaj institucioj okupigas pri la instruado kaj edukado : 49 infanvartejoj, 38 ĝeneralaj lernejoj ; en 275 lernejoj la gelernantoj povas lerni sian propran gepatran lingvon, kiel specialan lernobjekton, 7 hejmoj por lernantoj de ĝenerala lernejo, 3 generalaj gimnazioj, 3 instruistaj seminarioj, 4 hejmoj por lernantoj de mezlernejo kaj 3 altlernejaj katedroj. La registaro senĉese prizorgas la lernolibrojn. Oni preparas specialan programon por la naciaj lernejoj. La popolpoezio, popolarto kaj vivo de la naciaj malplimultoj estos demonstrataj en la lernolibroj. Dum 10 jaroj oni eldonis 194 lernolibrojn. El inter la nuntempe uzitaj libroj 88 estas jugoslavaj, 3 germanaj, 43 rumanaj kaj 42 slovakaj. Post la mondmilito mankis pedagogoj en la lernejoj de Ia naciaj minoratatoj. Pro tio la instruada ministerio organizis la edukadon de la instruistoj kaj profesoroj. La jugoslava, rumana kaj slovaka instruistaj seminarioj kaj la pedagogiaj altlernejoj jam kontentigas la bezonon pri pedagogoj.

La instruada registaro pluen evoluigas la lernejojn. Antaŭ ĉio gi plikreskigas la nombron de la infanvartejoj. Precipe la germanlingvaj generalaj kaj mezaj lernejoj estos evuoluigitaj. En la instrujaro 1956-57 oni malfermos germanlingvan Bimnazion kaj instruistan seminarion kun studenthejmo. Je pedagogia alternejo oni organizas germanlingvan katedron. La pedagogoj de la naciaj malplimultoj ĝuas la-saman moralan kaj materia. lan estimon kiel la hungaraj pedagogoj. El inter la pedagogoj de la naciaj minoritatoj kelkaj ricevis premiojn, distin-

gojn. Joha,io Filyo, en Ormenyhui, Heevis la ordenon « Ruga Flago ». La nuntempa situacio kaj evoluo de la instruado fidele respegulas la kompletan egalrajton de la naciaj malpliuiultoj. Fino de la paĝo 56. sportkonkurso. La plej malfruaj rezultoj

alvenu 1a 30-an de Junio 1957. Mi petas vin samtempe sendi priskribon de la efektiviĝo de la matéo sur via sportejo (ĉu partoprenis direktoro ktp.). Sendu foton de via skipo. Mi esperas ke via lernejo partoprenos tiun sportkonkurson kaj ke ni ĉiuj vere internacie festos la Internacian Tagon de Infanoj, la tagon de la mondopaco, interfratiĝo kaj interkompreno. Per Esperanto por la mondopaco ! Vivu, vivu la paco en la tuta mondo ! /»‘»` Oldrich SCHWETTER, • instruisto pri gimnastiko Havirov I. – blok 14/67 Cehoslovakio. GLOSOJ : * Skipo : grupo de homoj kolektive agantaj por difinita celo : nokta skipo en uzino, skipestro ; futbal-skipo ; redakta skipo. (La kelkfoje uzata vorto teamo estas netatiga pro sia formo : te-amo (!), kaj akcesore stranga rilate sian etimologion : la angla team prononcenda ti:m). ** Matĉo . Angle kaj france : match. P.V. indikas la formon maĉo. Sed maĉo estas la ago maĉi, dispremi per la dentoj. — La prononco estas klara, se oni atentas la silabigon : ma-eo kaj mat-eo. Krome, estas elemente scii ke ĉ nek plene, nek vere egalvaloras tŝ.

— página 13 del PDF —

ESPERANTO

KAJ KULTURO

59

INFORMOJ grupo 18 geknaboj, dua grupo tuta klasoGRAJNOJ EN VENTO » Sinjorino B.M. Delgado, instruistino en 30 geknaboj ; Technikum Budewnictwa przemysioinfangardeno, Anglujo, akceptas la taskon gvidi novan rondon interlernejan : wego (Metiista Mezlernejo de Industrila rondo de la plej junaj inter la Espe- konstruado) Gdansk-Wrzeszez str. Szoperantistoj. Partoprenantoj estos knabetoj na, unu grupo de 14 gelernantoj en aĝo kaj knabinetoj 4-jaraj gis 8-jaraj ! de 16-19 jaroj ; Instruistino,j en infangardenoj kaj Liceum Ogolneksztalcace-Pruszer apud unuaj klasoj de popollernejoj, gepatroj, Gdansk-grupo de 30 gelernantoj en aĝo grupoj kaj klubo), interesiĝis pri tiu ĉ: de 14 ĝisVI uzoj. nova, unika, valorega rondo ; Ne necesas, ABELBREDADO ke la infanoj jam scias legi, ĉar la verEsperantista direktoro de lernejo por koj de la infanetoj estos precipe dese- abelbredistoj invitas vin viziti franclinggnajoj, konstruaĵo’ el papero, ktp. IIi es- vajn kursojn de la 15-a gis 31-a de julio tos eldonataj je 20 ekzempleroj en formo 1957. Por ĉiuj informoj turnu vin al la de kajero 21 x 29,7 centimetroj, tri-foje direktoro : S-ro Galvas, 59, faubourg du dum la jaro. Soleil, Alès, Gard, Francio. Tuj skribu al la rondestrino : S-ino ANONCETO 3. M. Delgado, 21, West Street, KettleDeziras korespondi kun emerita espebrook, Tamworth, Staffs, Anglujo. rantisto: Janih Regina, emerita instruisLa Centra Oficejo de « GEV » : Mar- tino, Banjo Luka, Ruzveltora 7, Jugoscel Erbetta, rue des Pins, 66, Bienne 7, lavio. Svislando. EL LA GAZETOJ Fino de la paĝo 57. « Narodni List » (Nacia Gazeto) en Zagrebo de la 10 Mar 57 publikigis longan POEZIAJOJ : VERSAJOJ PROPRAJ artikolon pri la kvara numero de « Graj- KAJ TRADUKITAJ de Julian TuwIM. Elnoj en Vento », « gazeto diferenca de donejo « Polonia », Varsovio 1956. 130 p. ĉiuj aliaj gazetoj, kiuj ekzistas ; gazeto 14,5, «x 21,5 kun portreto de la aiztoro pli modesta kaj pli riĉa ol ĉiuj ». La kaj arka surkovrilo. Enkonduko de Artur verkintino, Marija Grgiĉeviĉ emfazas ta Miedzyrzecki. edukan valoron de tiu interlerneja gazeto Jen kolekto kiu prezentas al ni unu por la infanoj de la tuta mondo. La el la grandaj polaj poetoj el la nuntemartikolo, kun subtitolo en Esperanto es- po : Julian TuwIM, 1894-1953. tas ilustrita per du fotografaĵoj de la En unua parto kuŝas iom pli ol tridek klaso en Zagrebo, kiu ĵus ricevis la vo- liaj poemoj elekjitaj e] liaj diversaj verlumon. koj. Ilin tradukis esperanten diversaj poPOLA AGADO laj samideano] inter kiuj mi notis Leo De oktobro de pasinta jaro, daŭris en BELMONT, kies nomo kuŝas jam en la Gdansk (Polujo) kurso de Esperanto, Fundamenta Krestomatio kaj Isaj DnATaranĝita por instruistoj, de turisma sek- WEA konata nuntempa pola eminenta escio ĉe loka filio de Instruista Sindikato. perantisto. Tiuj tradukoj parte aperis en Kurson parto prenis 54 personoj, sed be• diversaj revuoj inter kiuj « Literatura ~daŭrinde finis nur 22. Post kursofino, Mondo ». •,kskursanoj, ĉe loka filio de Asocio de En dua parto estas tradukoj de Julian ..2:sperantistoj en Pollando fondis Instruis- TUwIM mem verkitaj de 1911 al 1914 : tan Sekcion. Fondkunveno okazis la li esperantistigis en 1910 sed oni miras 13-an de marto. Oni elektis jenan estra- trovi neniun esperantan originalaĵon de ron : prezidanto prof. Teczyski Jozefo ; Ii. sekretariino, prof. Pirog Johanino ; kaNe egalvaloras tiuj tradukoj. (;enerale sisto, prof. Pacula Tadeo. ili estas agrable legalaj sed en kelkaj Sekcio havas kunvenojn ĉiu-dusemajne. lokoj estas malfortaĵoj, fojfojè eĉ neklaAdreso : Asocio de Esperantisto] en Pol- raĵoj. Sed tic ne malhelpas gui la tnlando-Filio en Gdansk. Instruista Sek- ton de la verko kaj konatiĝi kun la cio. Gdansk str. Garncarska Nro 18. granda pola poeto, kiu montrigas kiel Dum la kuranta lerneja jaro (1956-57) sentema ,.aj impresema lirikisto ofte en nia marborda tri-urbo, estis Espe- malgaja kaj rezignema. Li ankaŭ scias ranto instruata en jenaj lernejoj : tre elvokive pentri per kelkaj vortoj : Technikum Przemyslu Okretowego (Me- Ekzemple en « Gemaljunuloj. » tri strotiista Mezlernejo de Sipindustrio) en foi duversaj sufiĉas por bildigi la seuGdansk — Str. Bialawieska Nro 1 — kie celecon kaj izolecon de la maljunuloj. lernantoj lernas en du grupoj, entute 30 Jen do plia libro de la eldonejo « Poknaboj en aĝo de 16-19 jaroj; lonia » kiu sin distingas jam pel bel -ij Liceum Technik Plastycznych (Liceo Esperanto-eldonaĵ oj. Gratulu la eldonede Belaj Artoj) en Gdynia-Orlowe, str. jon per mendoj ! (Ankaŭ tra la libroservo Obr. Stalingradu 39. kie lernas Esperan- de GEE — adreso de nia administranto ton geknaboj en ago de 16-20 jaroj, en du — : vi tiel helpos al poloj, krome aboni grupoj en normala lerneja horaro : unu nian revuon !). A. A. «

— página 14 del PDF —

60

ESPERANTO

KAJ KULTURO

Distra Pago KONKURSO n° 5 Gajnintoj : S-ro A. Caubel, F-ino R. Caubel, F-ino Chatelain, F-ino Deygas, S-ino Pallard. F-ino Texier gajnis 2 poentojn. D-ro Jaromir Jermar gajnis 1 poenton. Post tiu konkurso, F-ino Deygas kaj S-ino Pallard gajnis 300-frankan libron. Ni gratulas ĉiujn. KONKURSO N° 6 Solvo : Horizontale : 1. Turistloko ; 2. Eliras ; 3. JN, Onif, Bo ; 4. Piv, 01, Aer ; 5. Itov, Oblat ; 6. Sojlo, Vetu ; 7. Tno, KL, Nan ; 8. Io, ksak, Je ; Glikoz ; 10. Oferdonaco. Vertikale : 1. Tajpistino ; 2. Nitono ; 3. RE, Vojo, Ge ; 4. Ilo, VL, KLR ; 5. Sino, Oksid ; 6. Trilo, Lako ; 7. Laf, BV, Kon ; 8. Os, Alen, Za ; 9. Beataj ; 10. Oportuneco. Gajnintoj : F-ino Arnoult, S-ro Bourry, S-ro A. Caubel, F-ino R. Caubel, F-ino Deygas, . Dro Jaromir Jermar, Ges-roj Lanz. S-ino Le Goff, S-ino Lemoine, Gesroj Lenel, S-ino Robin, S-ino Gudula Thénée, S-ro Trepier gajnis 2 poentojn. S-ro Fischer gajnis 1 poenton. Post tiu konkurso Ges-roj Lanz kaj F-ino Arnould gajnis 330-frankan libron. Korajn gratulojn. KONKURSO n° 8 Horizontale 1. Muzika verko. 2. Kudrornamas. 3. Konduti iel kontraŭ iu (r) ; nekompleta sameco de sentoj inter pluraj personoj ; dependiga konjunkcio. 4. Paperujo ; prepozicio ; prepozicio. 5. Malplezura pro senintereso ; rilata al okulo. 6. Senmovebligi pordon ; inverse aldirekto. 7. Inverse : mola hararo (r) ; pronomo ; diri per laŭta akra voĉo (r). 8. Inverse : adverbo; kerna esenco; duonŝirmejo. 9. Ilo por restigi ion en in loko. 10. Libro de la Nova Testamento pri la fino de la Mondo.

1 2 3 4 5 6 7 8 910 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

II1I1.111

iel

I I I ■I I I 1 1 ■1

1

i

I MI

I 1 I ■I I. 1 ■I 1 1 Pl I l I I I I III I I I III I I Nl lI I lu! I I 1 Iwl el I I 1 I i IUÍ I I I I I I

Vertikale

1. Apartenanta al la kvara geologia

epoko.

2. Havantaj genion. 3. Inverse : prefikso ; malgranda peco de malmola metalo, kiun om elĵetas per ĉiaj porteblaj pafiloj (r) ; kapo de toto. 4. Kapo de fabela besto ; prepozicio ; enhavanta neniom akvon (r). 5. Speciala al iu loko ; ne respondeca.

6. Statuo de diaĵo ; inverse : tralasi 1ikvaĵon. -7. Malhelpi (r) ; inverse : numeralo ; inverse : aparato. 8. Inverse : dependiga konjunkcio ; longforma rekta kavaĵo (r) ; sufikso. 9. Manĝilo. 10. Paciento. Bonvolu sendi viajn solvojn ĝis la 25-a de la venonta monato al S-ro Guillot, Cours de la 4°-République, Gaillard (HteSavoie), Francujo.

A noncetoj La kvara klaso de la okjara lernejo (11-jaraj gelernantoj) deziras korespondi kun gelernantoj en aliaj landoj. Skribu al : 4. razred osmogodiŝnja ŝkola, Novigrad Podravski, Jugoslavio.

— página 15 del PDF —

PERANTOI DE

I. P. R.

BRITA : « The British Esperanto Association », 140, Holland Park Avenue, London, W 11. Jarabono : 8 ŝilingoj. BULGARA : Bulgara Esperantista Asocio, Sofia, Bul. Stalin no 40. Jarabono : 8 levoj. DANA : « Dansk Esperanto-Forlag », Ingemannsvej 9, Aabyhof. (Cek-konto :16.295). Jarabono : 8 kronoj. GERMANA : Helmut ROSSLER, 22 b, Hechtsheim bei Mainz, Friedensstr. 15. Cekkonto : 43 357 Ludwigshafen/Rhein. Jarabono : 4.8 germanaj markoj. HISPANA : E. CALVET, Pl. Gral Sanjurjo, 7, Tarragona. (Konto n° 956-293 ĉe « Banco Espanol de Credito »). Jarabono : 44 pesetoj. ITALA : Eduardo ZuMeo, Casella postale 226, Torino. Jarabono : 700 Tiroj . JUGOSLAVA : Josip VAJDLIH. Podolje 15, Zagreb. (Cekkonto Zagreb, 40-KB-6 no 4653. Jarabono : 330 dinaroj

: Gradska

ŝtedionica

NORVEGA : Erling HOLTEN, Leangen i Strinda. Jarabono : 8,50 kronoj. NEDERLANDA : S-ro VERBRUGGE x. Oosterhesselenstraat 560, Den Haag. SOVET-UNIA : Roberto DVORKIx. Esperanto-Sekcio de Kulturdomo, Leningrad, 22, Kirovskij 42. SUOMA : Joel ViLxxi, Somero, poŝtkonto : Tu 60 253. Jarabono : 300 suomaj markoj. SVEDA : « Eldona Societo Esperanto ». Box 19071. Stockholm (Poŝtĉeka Konto : 578) Jarabono : 6 kronoj. USONA : Jarvis E. BUSH, 3.700 North 75-th Street, Milwankee 16, Wisconsin.

*

x*

ALIAJ LANDOJ : Sin turni al nia administranto : E. BIDOIT, 6 rue de la Paix, Baugé

(M.-et-L.) Francio. (Poŝtĉeka konto : 143-867 Nantes). Provizore la landaj pe• rantoj kaj ĉefdelegitoj de U E.A. peras la abonojn. Jarabono : 400 francaj frankoj aŭ egalvaloro. Ni dattre serĉas perantojn.

— página 16 del PDF —

‘////////// ////////////////////// ///////////////////////////////// ////////»SA

La [sitraIish I(uIiurhuio Kastelo « (;,RES1LLOIN » BAUGÉ (M.-et-L.) Francio Tél. 34

FRANCA KU1ïUQDOMJ Wesiadoi

so te’w 1 ej -1

dttien

La Kastelo Grésillon estos malfermita de la 1-a de Junio ais la 14-a de Septembro 1957.

1-a Periodo : I -an de Junio

— I4-an de Julio Kursoj de Esperanto por komenc.antoj – Instruado de amatora biudarto Turismaj karavanoj

2-a

Periodo

I4-an de Julio

—

24-an de Julio

Sensacia Manifestacio : Kulturaj lnternaciaj Ferioj Kun Profesoroj AULD, LAPENNA, WARINGHIEN, Dro ALBAULT kaj Ina. WATIER

3 a Periodo : 25-an de Julio — 1 0-an de Aŭgusto La Franca Lingvo por alilandaj samideanoj Eksterordinare bona metodo por instrui rapide la francan lingvon pere de Esperanto, kursoj por komencantoj kaj por perefktiĝemuloj. Necesas uzi sufiĉe bone Esperanton.

4-a

Periodo : 10-an de Aŭgusto — 3 I -an de Aŭ gusto Somera Lernejo – Tri kursoj de Esperanto

5-a Periodo : 1-an de Septembro — I4-an de Septembro Fakaj Renkontigoj Sablé. — Imp. E. UUUUNNIEcs

– Liberaj Ferioj Le tjerant :

Ij

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

|

ESPERANTO

KAJ KULTURO

Internacia Pedagogia Revuo |

—

| | | | | | | | |

|

| Aperas monate sub la aŭspicio de la p FRANCA ASOCIO DE ESPERANTISTAJ EDUKISTOJ (G.E. E) JI

Redakto – Sekretario

D-ro Andreo ALBAULT 11, rue des Feuillants Toulouse (Francio)

x

Eldono – Direktoro H. MICARD, Emerita Instruisto Epineux – le – Seguin (Mayenne) Francio

Jara abono : 400 ir. fr. pagenda en Francio al Edmond BIDOIT, 6, rue de la Paix, Bauge (M.-et-L.), Francio. Post-ĉek-konto : 1438-67 Nantes; aŭ al la landaj perantoj de I.P.R. (vidu 2-an kovrilpaĝon) aŭ a! la landaj perantoj kaj delegitoj de U.E.A.

— página 2 del PDF —

Informoj el niaj Asocioj

Ni opiniis ke la aperigo de la jenaj informoj utilos al niaj legantoj.

LL.E..

Funkciuloj por la periodo 1955-58 : Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, 70, Av. Victor-Segoffin, Toulouse, Francio. Sekretario, Kasisto, Gvidanto de Centra Oficejo : F-ino Violet C. NIxON, 183, Woodlands Park Road, Bournville, Birmingham, 30, Anglio. Konsilantoj : S-roj HEITMULLER, SVANTESSON, TACCANI.

Membro-Asocioj : Aŭstrio, Britio, Francio, Germanio, Italio, Suomio, Svedio.

Aktivaj reprezentantoj en aliaj landoj :

Aŭstralio, Belgio, Danlando, Irlando, Izraelo, Japanio, Jugoslavio, Kanaria Insularo, Maroko, Norvegio, Portugalio, Urugvajo, Usono.

G.E.E. (800 anoj) (franca asocio) Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, Licea Lingvo-instruisto (adreso supre).

Ĝenerala Sekretario : S-ro F. THEBAUD, C.C. Jeunes filles, Caudry (Nord). Kasisto : S-ro E. BiDo1T, 6, rue de la Paix, Bauge (M.-et-L.).

S.B.E.T. (192 anoj)

Prezidanto : S-ro A.J. Hicxks el Parkstone. Sekretario-Kasisto : F-ino Violet C. NixoN (adreso supre). LANDA SEKCIO HESSEN de « Esperanto-Unuiĝo de Germanaj Instruistoj » (42 anoj) Sekciestro : Kurt SCHONRICH, Hallgarter Str. 10, Wiesbaden. INSTRUISTA SEKCIO ĉe « Slovenia Esperanto-Ligo » (… anoj). Prezidantino : Sonjo TAVĈAR. Sin turni al Sek, de SLE.L. : Marinko ĜIVOJE, Poŝtfako 275, Ljubljana. E.U.G.I. (135 anoj) (germana asocio) Prezidanto, Sekretario kaj Kasisto : S-ro Heino HEITMULI£R, (23) Bremer 8, Waller Heerstrasse 134. AŭSTRALIA ESPERANTO-SOCIETO DE INSTRUISTOJ, Prezidantino : D-roSUMMERS. Sekretariino : Gertrude POLLARD. « GRAJNOJ EN VENTO », la Tutmondaj Interlernejaj Rondoj Marcel ERBET- TA, rue des Pins, 66, Bienne-Biel 7, Svislando.

INFORMOJN pri aliaj landaj edukistaj asocioj ni volorte publikigos.

ATENTU

Post Montevideo, ni devas repensi niajn metodojn. Nedubeble ni devas penetri en ĉiujn kulturajn mediojn aŭ perei.

Unu el la rimedoj penetri en tiujn mediojn estas en viaj manoj, karaj legantoj, kaj plie vi mem rikoltos la frukton de via laboro : traduku el la esperantaj gazetoj ĉiujn artikolojn, kiujn vi opinias interesaj por iu gazeto nacilingva… ĝuste elektita.

Tiel vi konigos nian lingvon en larĝaj tavoloj kaj certe vi ricevos nur helpon de koncernaj redakcioj, ĉar vi servos ilin per interesaj artikoloj de alilandaj aŭtoroj.

x kok

Traduko kaj Publikigo, en la Bedagogia gazetaro, de la artikoloj de I.P.R. estas permesata. palo sao estu aj; : 19 la aŭtoro (se eble lia loĝloko) 29 la fonto (lasante la titolon en Esperanto kaj jene : « Internacia Pedagogia Revuo », jaro, numero, paĝoj).

Ni petas vin sendi 2 pruvekzemplerojn al la redakcio (ni transsendos unu al la aŭtoro).

LUR. arok k

— página 3 del PDF —

2-a Jaro, N? 6

JUNIO 1957.

ESPERANTO KAJ KUEEURO

Internacia Pedagogia Revuo

Redaktejo : D-ro ALBAULT. ll, rue des Feuillants, Toulouse, Francio. Administrejo (abonoj, ktp.) : E. BIDOIT, 6, rue de la Paix, Bauge (M.-et-L.). Francio Eldonejo : H. MICARD, Emerita Instruisto, Epineuzx-le-Seguin (Mayenne), Francio.

F, NOVLJAN.

THEODOR ĈEJKA

En la II. volumo de Historio de ta lingvo Esperanto de Edmond PRIVAT sur p. 105 staras : « Jam en 1903 moravia kaj svisa instruistoj, sinjoroj ĈEJKA en Bystrice-Hostyn kaj DUCOMMUN en la Locle, iniciatis internacian korespondadon inter infanoj lernintaj Esperanton ». Kiam mi komencis verki artikolojn pri esperantistoj kaj esperantismo por Jugo-

slavia enciklopedio, mi opiniis, ke mi nepre devas skribi pri homo, kiu la unua enkondukis Esperanton en lernejon kaj la unua gvidis esperantan infanorespondadon.

Unue mi tralegis tion, kion pri li raportas la Enciklopedio de Esperanto (1). Tio ŝajnis al mi tro malmulte. Tial mi skribis al s-ro ĈEJKA naskiĝis la 10-an de pri lia vivo kaj verko. Li afable respondis, kaj ĉi tiu mallonga lia biografio ekestis el liaj informoj.

Theodor ĈEJKA naskiĝis la 10-an de Januaro 1878 en urbo Holeŝov en Ĉeĥujo. (La informo en Enciklopedio de Esperanto ne preciza !). En la jaro 1894 li komencis studi en porinstruista instituto en Pribor. Post la fino de la studado en la jaro 1898 li komencis instrui kiel subinstruisto en malgranda urbo Bystrice sur Hostyn (5.000 loĝantoj) en Moravio, kie li agadis dum kvardek jaroj kaj kiel emeritulo vivas ankoraŭ nun.

La unuan sciigon pri Esperanto li trovis en gazeto « Concordia », organo de « Cosmos » (Amsterdam). Detalan informon li ricevis de ruso Ivan ŜETALOV el Petersburgo (Leningrado). Kun siaj kolegoj Jan HoBuB kaj Valentin BILIK li komencis entuziasme lerni kaj propagandi la internacian lingvon. En la jaro 1900 li eldonis sian unuan broŝuron « Svĉtova reĉ » (Monda lingvo). En la sama jaro ĝin sekvis lernolibro de Esperanto por ĉeĥoj. Eminentan kunlaboranton li trovis en sia kolego, fama komeniologo, Josef KRUMPHOLC, kiu helpis lin ĉe novaj eldonoj de la lernolibro. Ambaŭ aŭtoroj daŭre plibonigadis sian verkon tiel, ke la kvara eldono, kiu aperis en la jaro 1908 jam estis tre detala kaj perfekta. En la sama jaro aperis ankaŭ liaj detalaj vortaroj esperanto-ĉeĥa kaj ĉeĥo-esperanta. En la jaro 1902 li komencis eldoni tri gazetojn : « Internacia revuo », « Ĉesky Esperantista » (Ĉeĥa Esperantisto) kaj « Der Deutsche Esperantist » (Germana Esperantisto). La unua estis destinita por la tutmonda esperantista publiko. Ĝia ĉefa kunlaboranto estis ruso Ivan SELEZNJOV, kiu tiam vojaĝis tra la mondo kaj haltis en ĉeĥaj landoj. La dua propagandis inter la ĉeĥoj kaj la tria inter la germanoj. De la Internacia revuo aperis kvin numeroj, bele presitaj kaj kun rimarkinda enhavo. De la Ĉeĥa Esperantisto aperis 9 numeroj kaj de la Germana Esperantisto 5. En la jaro 1908 li komencis eldoni la « Internacian Pedagogian Revuon ». (Vidu I.P.R. 1956, p. 118).

ĈEJKA partoprenis kvar Universalajn Kongresojn (Ĝenevo 1906, Kembriĝo 1907, Dresdeno 1908 kaj Prago 1921), entreprenis studvojaĝojn al Germanujo, Nederlando kaj Belgio, estis iniciatinto, organizinto kaj kasisto de la Internacia Asocio de lInstruistoj, laboris kontraŭ alkoholismo, nikotinismo, poste por skoltismo, turismo kaj ĝardenismo.

ĈEJKA petis permeson de la porlernejaj aŭtoritatoj por instruado de Esperanto en sia lernejo, kaj ricevis ĝin. Tiam. li instruis en pli altaj klasoj. Kiam la ler-

(1) Budapeŝto, 1933.

— página 4 del PDF —

62 ESPERANTO KAJ KULTURO

nantoj iom sciis Esperanton, li donis »l ili adresojn de fremdaj samideanoj, kun kiuj ili ekkorespondis. Kelkaj el liaj lernantoj restis ĝis nun fervoraj esperantistoj, kelkaj uzis la lingvon eksterlande. Lia estinta lernanto Francisko CHVATIK fariĝis ĝardenisto ; helpe de Esperanto li trovis postenon en botanika ĝardeno de Graz (Aŭstrio), poste en Triesto (ĉe Adriatika maro), Thun (Svislando), Parizo, Londono kaj Danlando. La unua mondmilito devigis lin reveni hejmen. Li korespondas kun multaj samfakuloj en la mondo, kaj interŝanĝas valorajn sciindaĵojn pri botaniko. Per Esperanto multe li profitis science kaj finance, ĉar li fariĝis eminenta specialisto.

En la jaro 1906 ĈEJKA eldonis broŝuron « El la historio de Esperanto », en kiu li publikigis la leteron. de d-ro Za- MENHOF al N. BOROVKO pri la deveno de Esperanto, la paroladojn de ZAMENHOF kaj de d-ro K. BEIN (KABE) en la 1-a

kongreso de esperantistoj en Bulonjoĉe-Maro, 1905.

Theodor ĈEJKA per siaj eksterordinaraj kapabloj kaj laboremo povis fari altan

karieron, sed li preferis resti en malgranda urbo, kiel modesta instruisto, ĉiam sur sama laborloko, pacience

agante kaj sinoferante por la bono de la homaro. Post tri operacioj jam preskaŭ kvin jarojn li kuŝas grave malsana. Se ni pripensas ‘la grandegan laboron, kiun li faris, kaj la multan monon, kiun li elspezis por antaŭenigi la esperantistan movadon, ni devas konstati, ke li estas unu el niaj grandaj pioniroj. Sed li pe povus tion plenumi, se li ne havus la feliĉon trovi noblan vivkunulinon, Dobroslava ĈEJKOVA, kiu komprenis lin kaj la senmortan Zamenhofan ideon. Ŝi helpis lin ĉiam, dum bonaj kej malbonaj tempoj. Ankaŭ nun ŝi varias kaj flegas lin kun amo fidele kaj ofereme.

NIA DISKUTEJO

PURITANISMO

La aserto de mia ŝtata literatura kolegino, Marjorie Boulton, ke en Britujo « puritanismo estas nacia malsano » estas absurda, kaj pruvas, ke genia poetino povas havi tre eraran juĝon pri socia vivo ĉirkaŭ si.

La temo estas tro vasta por plena diskuto en via gazeto. Mi nur, ke Britujo estis pionira en la liber’go de la juna virino. Komparu ekzemple la situacion de la juna virino en Anglujo kaj Francujo ĉirkaŭ 1930. Kaj ankaŭ nun? K.R.C. STURMER.

memorigas”

RESPONDO AL SINJORO STURMER

Mi ja scias, ke ĝeneraligo povas ĉiam esti danĝera. Dum miaj profesiaj laboroj, mi ĝis nun vizitis eble 50 britajn lernejojn, kaj per tiuj travivaĵoj, plus multaj aliaj profesiaj problemoj, mi venis al mia opinio pri puritanismo en Britujo. Mi facile povas kredi, ke S-ro Sturmer, en alia loko, alia medio kaj inter aliaj individuoj, spertis la vivon malsimile.

Marjorie BOULTON.

SCIENCAJ STUDOJ

Okaze de la 50-jara jubileo de Internacia Scienca Asocio Esperantista (Aŭg. 56) oni decidis eldoni jubilean verkon se ĉirkaŭ 250 paĝoj en granda formato (kiel « Esperantologio »).

La libro enhavos traktaĵojn, artikolojn kaj eseojn raportantajn pri originalaj esploroj de esperantistaj sciencistoj aritaj en la laborkampo mem de la koncernaj kontribuantoj.

La jubilea verko estos kultura evento en la historio de Esperanto.

La redaktoro de tiu verko, kiun ĉiu posedu, estas D-ro Neergaard, redaktoro de Esperantologio. Antaŭmendu, sendante 38 stelojn al via landa peranto de I.S.A.E.

NOVA NOVELARO DE JOHAN HAMMOND ROSBACH

En la KOKO-serio, Randbolvej 4, Kopenhago F, sub redakto de Poul Thorsen, ĵus aperis la tria volumo : Homoj

kaj Riveroj, de Johan Hammond Rosbach. Ĝi estas originala novelaro 140- paĝa (prezo 12 d.kr.) kun arta kovrilo de Per Lundgreen. La lingvo estas eksterordinare facilflua.

La nova eldonejo KOKO ŝajne sukcesas en sia persista penado ĉiujare aperigi literature altkvalitan verkon originale en Esperanto Aperis ĝis nun Rozoj kaj Urtikoj, de P. Thorsen, Ezopa saĝo, de K. Kalocsay — kaj en preparo estas originala romano de F. Szilagyi. Iniciato grava por lingvo kaj movado kaj sekve subteninda.

Receazo pri Homoj kaj Riveroj sekvos.

— página 5 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO 63

Marjorie Boulton

SEMANTIKA EDUKADO PER ESPERANTO

Ni volas enkonduki Esperanton en la lernejojn. Prave. Ni kutime diras, ke Esperanto helpas infanojn lerni aliajn lingvojn kaj kompreni gramatikajn konceptojn ; prave. Ke Esperanto helpas infanojn al tolerema kaj malŝovinista sinteno, faciligante kontaktojn kun alilanduletoj. Prave ja. Ni ankaŭ scias, ke Esperanto povas helpi geografiajn kaj historiajn studojn kaj igi ilin pli interesaj ; multaj instruistoj jam starigis ekspoziciojn, ekzemple de infanarto, pere de Esperanto ; bonege ! Tamen, eble ni inklinas forgesi alian utilan argumenton, kiu utilos precipe inter tiuj troerudiciemaj, trotradiciemaj tipoj, kiuj malŝatas Esperanton kiel lernejan fakon grandparte ĉar ĝi estas « tro facila », kvazaŭ risko ekzistus ke la homa vivo iĝus tro facila ! /

Mi iom dubas pri la valoro de la tielnomita « klasika eduko », bazita sur sa greklatina literaturo; sed dum multaj jaroj tia eduko estis en mia lando la eduko de la reganta klaso. Eble por multaj (inkluzive min) tio sufiĉe pruvos la maladekvatecon de klasika eduko ; sed, se oni ja deziras tian semantikeman edukon, Esperanto povas doni’ nuntempan « klasikan edukon » al multe pli da infanoj, malpli tempoperde ol la greka kaj latina, kun pli ampleksa, varia kulturo kaj sen la almenaŭ ŝajna absurdeco, por junaj senpaciencaj homoj, de lingvo « morta ».

La valoro de tia edukado estis precipe ke ĝi alkutimigis homojn al la zorga kaj foje eĉ iom artisma uzo de vortoj, per ofta tradukado kaj per verketado en la fremda lingvo. Mi mem scias ke tiaj ekzercoj tre akrigas niajn perceptojn pri vortoj, kvankam mia tiaspeca edukado estis per modernaj lingvoj, precipe l!a franca. Ili ankaŭ iom helpas la koncentrigon de nia atentemo. fEl

La valora parto de lingva disciplino venas malfrue dum la studado de la greka aŭ latina lingvo. Estas ege malfacile lerni adekvate la lingvon mem, pro la komplikaj paradigmoj kaj multaj anomalioj. Tiu tasko estas afero ĉefe de la memoro kaj de papageca” a parte pro tio, infanoj lernas lingvojn multe pli rapide ol plenaĝuloj, kvankam infanoj apenaŭ komprenas tion, kion ili lernas. Nur homo kiu jam travadis oceanon de tiaj maŝinecaj tedaĵoj kapablas traduki aŭ verketi.

Nu, la gramatiko kaj paradigmoj de Esperanto estas tiel facilaj, ke preskaŭ iu ajn kiu sincere provas lerni ilin povas ellerni ilin dum kelkaj horoj, tagoj aŭ semajnoj, laŭ la individua memorpovo kaj inteligenteco, La vortprovizo estas pli longa tasko, kaj, same tiel en nacia lingvo, individuo probable neniam posedos la plenan vorttrezoron de Esperanto; sed post kelkaj monatoj oni povas havi vortprovizon adekvatan por ordinaraj aferoj, Kaj jen unu el la plej grandaj avantaĝoj de Esperanto : bona vortaro estas vere fidinda ilo eĉ al komencanto, Kun nacilingva-esperanta vortaro, kaj, poste, la Plena Vortaro por kontroli pri la trovita vorto, oni apenaŭ povas erari. Lingvaj ekzercoj iĝas multe pli afero de pura inteligenteco kaj intenca precizeco ol en iu ajn nacia lingvo.

Se do ni volas instrui infanon laŭ la klasikaj metodoj, ni povas fari tion pere de Esperanto; kaj, ĉar la lingvo mem estas pli facila, ni povas postuli multe pli altan artan nivelon, multe pli da realeco kaj senkliŝeco, ol en similaj latinaj aŭ grekaj ekzercoj. Tradukoj e] Esperanto aŭ en Esperanton povas helpi al serioza pripensado pri la signifo de vortoj kaj pri ĝustaj ekvivalentoj. Infanoj povos verki eseetojn esperantajn sufiĉe frue.

Kaj, en la klasika edukado, la plej alta kultura afero estis la verkado de versoj, laŭ metriko tre fremda al la modernaj eŭropaj lingvoj. Kutime tiaj lernejaj verkoj estis tre kliŝoplenaj, estis preskaŭ pastiĉoj senintencaj. En Esperanto, laŭ mia iom hezitema opinio, multaj infanoj povus verki poemetojn, kiuj, Kensr-an tre malofte artverkojn, sufiĉe ofte enhavas ian freŝecan sinceron, iom da homa vereco aŭ junokula observado. La kutima metriko de Esperanto multe pli nature sonas al nuntempa orelo, kvankam en Esperanto oni povas ankaŭ tre bele imiti la klasikajn metrikojn; kaj Esperanto disponigas vortprovizon adekvatan por la moderna mondo, malsimile al la klasikaj lingvoj, kiuj, por tiaj temoj, necesigas pezajn parafrazojn.

Do, se iu volas havi klasikstilan edu-

‘ kon, kiu ne estos aur ornamaĵo iom ne-

realisma de reganta klaso; se iu vere amas tiajn disciplinojn, ne pro prestiĝemo kaj tradiciemo, sed pro vera mensa ekzercado kaj respekto al la digno de vortoj, moderna ekvivalento, kultura sed ne snoba, nepre eblas,

— página 6 del PDF —

04 ESPERANTO KAJ KULTURO

Atanas D Atanasov — Ada

LERNU KAJ INSTRUU xe

MIAJ AMIKOJ

Nun, dum ni preskaŭ kuras tra la strato, permesu, ke mi konigu al vi ankaŭ tiel rapide miajn du amikojn.

Ili estas miaj amikoj jam de mia infana aĝo. Ni estas samaĝuloj kaj kreskis en la sama kvartalo. La infanaj ludoj proksimigis nin. Poste en la lernejo kaj en la gimnazio ni estis ĉiam en la sama klaso. Nun kiel junuloj ni restas intimaj amikoj, kvankam ni studas en diversaj kai hom, de la universitato. Mi studas juron, Nikolao — matematikon, Marko — filozofion.

Jen al vi Nikolao : junulo forta, ne tre alta, iom diketa, rondvizaĝa, bruna. Lia tuta figuro elmontras sanon kaj ĝojon.

Kontraŭe Marko estas alteta, malgrasa, blonda, iom pala, kun brila rigardo.

Nikolao estas babilema. Li preskaŭ senjese parolas, gestas. Kaj li deziras, ke la aliaj aŭskultu nur lian parolon. Marko estas silentema kaj pensema.

Nikolao amas plej multe la sporton ; li estas pasia futbalisto. Marko emas pli al la scienco kaj la artoj ; li estas tre legema.

Nun tra la strato Nikolao ne ĉesas paroli kaj demandi pri Esperanto. Li estas entuziasmulo kaj rapide komencas flami. Jam la ideo pri internacia lingvo plaĉas al li. Li decidas lerni esperanton kaj en sia fantazio li jam estas esperantisto, li veturas en fremdaj landoj…

Marko estas skeptikulo. Li ne alprenas tiel rapide la novon. Li silente aŭskustas la babilojn de Nikolao kaj atendas, ĝis tiu ĉesos paroli, por doni kelkajn konkretajn demandojn. Liaj demandoj elmontras dubemon. Li deziras ke oni montru. al li la esencon de la afero, Li deziras unue vidi propraokule, kion prezentas la internacia helpa lingvo, antaŭ ol formi al si definitivan opinion. Li estas videma kaj sciema.

Nu, en la kurso ili ambaŭ povos vidi kaj konvinkiĝi pri la esenco kaj la kvalitoj de Esperanto.

Oka Leciono

Proverboj. — Babilema amiko estas pli danĝera ol malamiko. Ne helpas spegulo al malbelulo. Por saĝulo – leciono, por malsaĝulo – bastono.

VERBO Mi volas veni.

Verbo en infinitiva formo komplementas alian verbon, kiam la du verboj havas saman subjekton :

Mi volas veni = Mi volas ke mi venu. Vi volas kanti = Vi volas ke vi kantu. Mi volas ke vi venu. Vi volas ke mi kantu. Mi volas ke ĉiuj kantu.

En la lastaj propozicioj la subjekto de la ĉefa verbo estas unu, kaj la subjekto de la komplementa verba — alia. En tiu kazo la dua verbo ne povas esti en infinitivo, sed estas en volitiva formo (u-modo); oni ligas ĝin kun la ĉefa verbo per la konjunkcio ke : ke vi venu, ke mi kantu ktp. La konstruo ke…-u respondas al la subjunktivo en la latina kaj aliaj lingvoj.

RIMARKO I. — Atentu pri la speciala uzo de infinitivo en frazoj kiel : Mi aŭdis lun krii (vidu lec. 7).

RIMARKO IL. — La esperanta volitivo respondas jen al la imperativo, jen al la subjunktivo de la eŭropaj lingvoj, laŭ tio, se ĝi estas en ĉefa aŭ dependa propozicio. (BV:

=

— página 7 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO 65

SUFIKSOJ

EM signifas : kiu estas inklina al tio, kion esprimas la radiko, aŭ kiu amas fari tion, kion esprimas la radiko (respektive la radikalo) (1) de la vorto. Laborema — kiu estas inklina al laboro, kiu amas labori. Legema — kiu amas legi. Sportema — inklina al sporto. Kantema knabino. Parolema homo. Manĝema infano, Dancema. Videma. Sciema.

UL signifas. personon, individuon pri kiu estas karaktera tio, kion esprimas la radiko (resp. la radikalo) de la vorto. Junulo — juna homo. Blindulo —

blinda homo. Riĉulo. Belulino. Babilemulo — babilema homo, homo kiu amas babili. Samtempulo — homo de la sama tempo. Antaŭulo — homo, kiu vivis antaŭe. Posteuloj — homoj, kiuj vivos post la nuna generacio. Subulo — homo

kiu servas, laboras, oficas sub la ordonoj de iu alia persono,

RIMARKO. — Kiel escepto oni uzas tiun sufikson pli larĝe por esprimi en zoologio animalajn specojn : vertebrulo-besto, kiu havas vertebron; rampulo-besto, de la klaso de vertebruloj kun malvarma sango (serpento, lacerto k.a.». Ankaŭ por. esprimi ekzem-. ple nomojn de ŝipoj : trimastulo-ŝipo, kiu havas tri mastojn, ktp…

NOTINDAJ VORTUZOJ.

Konigi : Mi konigas al vi mian amikon.

Sciigi : Mi sciigas al vi tion = Mi sciigas vin pri tio.

EKZERCOJ

1. Nia instruisto volas, ke ni ĉiuj parol… esperante. Mi insistis, ke ŝi nepre skrib… al li leteron.

En sia letero li petis, ke mi vizit… lin.

Li proponis, ke ŝi lud… je la piano.

2 Homo, kiu amas la ekskursojn, estas…….. MIADDIS rad bo EEE, EUPRODISICOTUS o, 311 sm 9 75 o subon. PALO puso, VIR EES keble NEECOJNIITA o e VAIN o, LULL vr SR o si kritiki, Pr NEOS o

3 Malriĉa homo estas ‘……..

INKO Vr deo E NN A Sea NAO ĉilo PEEN Os EENS IK Mulgaŭlas~v oo; museo soy ko pikib eeo roa FENCATUNSPE IK BDINOBL 235 BEEDOIDA 21 rarrlui 25 uipkotemt BIKIEMAZ?O =P: DAS Ko LIS,

4. Homo, kiu anstataŭas iun, estas/i=lii oĉ 2a 57 INUNSOSAN 9 9 8 a mma Eee penas = ur amol sz ĝt estas kontraŭ ni MAS, el ss»

(1) Leg estas radiko ; legem estas radikalo ; pur, radiko ; malpur, radikalo.

— página 8 del PDF —

66 : ESPERANTO KAJ KUUTURO

Vidpunkto de KIMIL pri

La Antinomioj de la Edukado

Ni respondas al la artikolo de F. Cadenel sub la sama titolo, laŭ la samaj ciferoj. Ni deziras ke ĝenerala diskutado sekvu, insistante pri la fakto ke ĝi ne povas resti pure teoria, sed bazita sur edukadaj faktoj kaj eksperimentoj.

1. — La lernantoj estas infanoj. Ni ne diru « kiujn la lernejo virigos… » Ĉar la trafo de edukado estas plej efika laŭ la unuaj momentoj de la vivo, do en la familio. La tuta medio natura kaj socia edukas la infanon kaj sen la lernejo ĝi ja (ofte eĉ plej bone) fiziologie virĝus ! Infano estas nek besto (aŭ ne nur besto), nek racia estaĵo. Sed tuj ĝi estas sentanta estaĵo. La fakto ke infano estas infano ne estas antinomio. La infano ne estas kreita por la edukado, sed la edukado por helpi la infanon adaptiĝi al sia medio.

2. — La lernantoj estas infanoj ; plenkreskuloj estas la edukistoj. « Ilia psikologio ne estas la sama… » Ĉu la virina psikologio estas la sama kiel la vira ? Ĉu tamen viro kaj virino ne estas tiaj, precipe por kunvivi kaj eĉ reciproke edukiĝi ? La aŭtoro parolas kvazaŭ la plenkreskulo-edukisto devus trudi sian pensaron kaj agmanieron al la lernanto! La edukisto NE povas kompreni infanojn se li ne organizas la lernejan societon tiel ke la lernantoj trovu tie eblecon krei, labori, esprimiĉi libere por la komuna deziro de ĉiuj : estas afero de praktikado de demokratio. Tiel, maljuna homo komprenas infanojn (kaj sin

mem edukas !); tiel, viro komprenas knabinojn. 3. — La hodiaŭaj lernantoj estas la

morgaŭaj plenkreskuloj. Ja la socio evoluas. La morgaŭa idealo ne estos precize la hodiaŭa. Sed historio havas orienta-

tadon. Certe ni ne iras al plia persona

diktaturo, sed al plia demokratio. La sciencan morgaŭon ni malfacile povas imagi. Sed kiu diris ke, por eduki la infanon por la morgaŭa mondo, ni devas instrui la morgaŭan vivon 99? Ĉu la industriaj teknikistoj ne tre rapide adaptiĝas al nova praktika eltrovo por gia plej rapida aplikado ? Kial do la edukistoj vidus tie « antinomion » ? a) Ne lemas pri la instruado de la morgaŭa vivo, sed temas pri dono al infanoj de la rimedoj adaptiĝi kaj daŭre instruiĝi. Tia estas la vera edukado. Ni nur donas minimumajn bazojn, kaj precipe : la soifo al laboro, ŝerĉado kaj kreado; b) por tiu celo, kiel por rekte prepari la lernanton al la morgaŭa vivo, ni devas orienti lin al demokrata vivo. Kaj tion nur ni povas fari se en la lernejo, li vere ekpraktikas

demokratan vivon. Nunaj homoj ja ne estas sufiĉe maturaj por la nepra demokratio (nepra pro multaj soci-ekonomiaj kaŭzoj). Ni do kutimigu la nunajn infanojn al komuna demokratia mastrumado de la tuta lerneja laboro. Ni lasu flanke de la lerneja edukado la « ĉielan aŭ teran estontecon » ĉar la komuna ŝtata lernejo estas por ĉiuj, kredantoj aŭ ne ; tio estas afero por la familio. Tamen se F. Cadenel volas precize diskuti pri tio (familia religia aŭ nereligia edukado), ni akceptas.

4. — Al kiu el ambaŭ, individuo aŭ socio, oni donos la antaŭecon ? En tiu (kaj multaj sekvantaj) demandoj, la aŭtoro starigas multajn « antinomiojn » nli delikate solveblaj. Sed li konsideras la individuon kontraŭ socion, la patrujon kontraŭ la homaron ktp… tia estas ‘a vidpunkto de la neevitebla diktaturo de socio kontraŭ homo, de familio kontraŭ infano, de patrujo kontraŭ civitano, de homaro kontraŭ patrujo! Sed la demokrata vidpunkto estas : organizado de la familio por la infano, de la socio por Ja homo, de la patrujo por la civitano (memoru pri la naskiĝo de la vorto « patrujo » !) kaj de la homaro por la patrujo. Jen la orientado, la emo de la pro-

“preso : libereco pli granda de la homo

dank’al la- socio, de la patrujo dank’al homaro, de la infano dank’al familio, lernejo, kaj socio ! Kaj tia (kiel ni diris sub la antaŭa n” 3) devas esti la orgnnizado de la lernejo, tiel ke ju pli la demokrata stato estas reala, des pli libera (por la vera vivo kaj kreado) estas la infano, kaj des pli natura, trafa, estas la disciplino.

5. — Edukado uzas eksteran devigon, eĉ trudon kontraŭ aŭtonomion de la lernanto… ĉar estas ne vera edukado, Ekzistas eksteraj neeviteblaj trudoj tute naturaj pro la ekzisto mem de la medio (ni ne estas solaj !!!). Ne malbona estas tiu ekzisto kaj la infano, jam tre juna, ege laboras por adaptiĝi al la ekstera « stato », kiun li vere konkeras. Edukado helpu la pluan konkeradon. Kun la

– etuloj, la edukisto ja mem organizas hel-

pan medion, ĉirkaŭaĵon. Iom post iom la infanoj mem partoprenos tiun organizon de la vivo por ke la lernejo helpu al ili por la konkero de la socio.

6. — Rapideco de ritmo de edukado kaj rapideco de akirpovo de la infano, En la komenco, oni ja volas tro rapidigi la tiel diritajn « akirojn », t.e. konojn. Oni ĉiam pensas pri « konoj » kaj ne pri « povoj », te kapabloj mem poste

— página 9 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO 87

instruiĝi. Oni ne helpas la infanon instruiĝi, sed oni « instruas » al li konojn laŭ tieldirite « racia » ordo, sed kies racieco ne priokupiĝas pri infana kapablo, anstataŭ ol helpi la infanon konkeri la tiel kuriozajn konojn ! Fakte, oni naŭzigas la infanon pri studo. Da la rapida ritmo estas nur ekstera, videbla : oni fieras pri ripetado de ne vere komprenitaj konoj. Tial oni devas rekomenci lerni la samajn studojn de la 8-a ĝis la 20-a aĝjaroj ! Sekvante la naturan ritmon de la infanaj tre viglaj interesoj (laŭkondiĉe ke ili lernu, serĉu, sed ne estu lernigataj) estas fakto ke la lernantoj studas iomete pli malfrue, sed multe pli profunde.

Z. Samaj lecionoj al diversaj infanoj. Estus tre longe praktike pritrakti tion, Oni devas lerni komune la komunajn interesojn ; sed kiam, en komuna diskuto. kie la instruisto estas helpan!odirektanto, oni devas dispartigi la serĉlaboron inter grupoj aŭ lernantoj, oni donas ul ĉiu la parton kiun li kapablas plenumi. En la grupoj mem ekzistas interhelpo, kiu permesas al ĉiu fari pli, ol li sole kapablus. Tio estas demokratio !

8. — Por savi la infanon de la « medio-influo »… la politika celo estus unue krei bonan medion. La eduka tasko ĉiam, pere de la familia, lerneja, asocia medio, estas doni sufiĉe da rezistopovo al la infano, Mi nun, se estus loko, povus rakonti pri mia propra zorgato, Ĵus mergita (sed ne droninta) en la danĝeran parizan vivon. Sed por tio estas nepra la edukado favora al persona iniciato (demokratia !) kaje ne la « edukado » kie ĉiam la infano devas obei.

9. — Ĉu edukado devas prezentiĝi kiel ludo ? Ĉu oni devas postuli de la infano senpaŭzan kaj penigan streĉon ? Tio dependas de la maniero laŭ kiu la infano agadas !! Ni ofte vidas etan infanon tre arde okupiĝi, tiom, ke por li tio estas vera laborado… kaj tiu laboro daŭras plenan duontagon sen peniga streĉo nek laceco.

Multaj eksperimentoj kaj observadoj ruvis ke la laboro estas pli ŝatata -de a infano ol la sencela ludo. Rigardu nur viajn infanojn libere ludi : ili tiam vere laboras (per iloj, sablo akvo ktp.) aŭ imitas plenkreskulan laboron (panjo kun infaneto ktp.). Ili plej ŝatas konstruludilojn. Ili poste muntas elektrajn aparatojn, faras modeletojn laŭ ŝipoj, trajnoj, aviadiloj… ;

Ni nur utiligu tian laborpovon! La vera krea, funkcia laboro ne estas streĉe laciga kaj oni poste bone dormas ! Eĉ se tio “estis studlaboro. Okazas, ke dum horoj 6-jaraj infanetoj pentras! La instruanto. nur. vidas lacecon, kiam la juna-

pentristo komencas fuŝeti. Li eĉ ne konscias pri tia laceco, kaj tiam sufiĉas, ke la instruisto al li diru : « Vidu : nun vi estas laca, haltu, kaj estu tute trankvila, morgaŭ vi rajtos denove pentri ! »

Edukado ne devas prezentiĝi kiel ludaĵo : tiam okazas ke la infano baldaŭ streĉiĝas kaj naŭzas, tute kiel ĝi forŝiras belan pupon per kiu li nun ne scias kian laboron fari. Edukado nur devas permesi kaj helpi la naturan egan laboremon de la infano. Por tio estas necesaj naturaj teknikoj kaj ties materialo (ilaro) per kiuj la infanoj povu fari memlaboradon per kiu ili kreas ion.

Konkludo ? — Se stariĝas antinomioj en la edukada tasko, ni povas konstati ke ili fakte ne ekzistas pro la vivo mem, sed pro netrafa edukado, kiu precize ne okupiĝis pri la nesenigeblaj leĝoj de la vivo! Le scienculoj neniam diras ke ekzistas « antinomioj » en sia adaptado de scienco al la praktiko ! Ili konkludas tiel : « Ni ankoraŭ ne trovis la ĝustan rektan naturan solvon ; ni ankoraŭ miskomprenis ion pri la naturaj leĝoj. Novaj eksperimentoj ankoraŭ estas necesaj ». Tamen iaj pedagogoj diras : Ekzistas antinomioj inter tiu aŭ alia aspekto de la vivo ». Aliaj, pli apudaj al la vivo, aldonas « Ni devas diskuti pri tio por trovi ». Sed se tiu diskutado restadas pura teorio, aŭ sekve de nur ĉambra ekzperimentaro, ĝi rondiras laŭ la ĉiam sama cirklo. Nur kolektiva komparo de travivaĵoj en popol-lernejoj povas solvi, kaj solvas la aferon,

Roger LALLEMAND.

Informoj u

Esperanto-Festivalo estas titolo de bone prezentita roneotipita bulteno eldonita okaze de la 6-a Festivalo de la Junularo kaj Gestudentoj por Paco kaj Amikeco (Moskvo 1957). La unua numero donas ĝeneralajn informojn sed mankas facile troveblaj indikoj ; adresoj ? datoj ?

Tiu manifestacio organizata de la Internacia Federacio de la Demokrata Junularo atendas 30.000 gejunulojn krom el Sovetio. Esperanto-kunvenoj okazos.

42-a Universala Kongreso de Esperanto Marsejlo (3-10 Aŭg. 57).

Ni’ memorigas ke la lasta limdato por enskribiĉo estas la 30-a de Junio. Nunaj kotizoj : Kongresano : 3.000 fr. la edzino 1.500 fr., gejunuloj 1.000 fr. Adreso : 32, Cours d”Estienne-d’Orves, Marseille.

Estos ludata teatraĵo de “Moliere Georgo Dandin, danK’al niaj Barcelonaj S-anoj. Nepre aliĝu kaj ĉeestu la kunvenojn de nia Internacia Ligo de Espe-

rantistaj Instruistoj (IL.L.E.I.).

— página 10 del PDF —

68 ESPERANTO KAJ KULTURO

Herbert Schuler A Malfacilaĵoj en

En la IPR 1-57 GROENDIJK raportas, ke en Usono « Eĉ post multjara lernado multe da infanoj ne kapablis rekoni simplajn vortojn… »

Tiu problemo ne nurekzistas en Usono — estas grandega en landoj, en kiuj jam la 6-jaraj infanoj devas komenci la legolernadon.

En Danujo ekzemple estas multe da infanoj legasteniaj’. Oni instruas ilin en specialaj klasoj kun nur 15 infanoj 2-3 jarojn, ĝis ili estos « sanaj ». (3)

Profesero PROBsT en Bazelo, Svislando raportas, ke hodiaŭ multaj infanoj bezonas por la legado de trisilabaj vortoj tri jarojn anstataŭ du. (1)

Universitata profesoro germana skribas, ke la malfacilaĵoj en la lego- kaj skribo-lernado rapide pligrandiĝas. (1)

En Hamburgo oni aranĝis simile kiel en Danujo specialajn klasojn por la skribo- aŭ lego-asteniaj infanoj. (1)

Eble la kaŭzo por kelkaj kazoj estas maltaŭga metodiko aŭ mankoj de la instruisto. Sed ĉu tio estas la solaj kaŭzoj ? Oni diras ŝercante : « Ne ekzistas metodo kiu povus malebligi, ke normala infano lernus legi ! » La historio de la legolernado pruvas tion.

Ĉi tia ŝercvorto parolas pri normala infano. Oni do povus diri : « Eĉ per la plej bona metodo la nenormala infano ne lernas legi fen la ordinara tempo) ! « La problemo nun estas, kia infano estas « nenormala » rilate al la legolernado.

Pluraj kaŭzoj troviĝas por tio. Devus esti memkompreneble, ke infano malinteligenta havos gravajn malfacilojn en la legolernado kaj ke tiaj infanoj eĉ post multjara lernado ne kapablos rekoni simplajn vortojn.

Sed ekzistas ankaŭ inteligentaj infanoj kiuj lernas tre malfacile kaj malfrue legi. Multaj gepatroj aŭ instruistoj kredas, ke tiaj inteligentaj infanoj nur estas nediligentaj aŭ neatentaj kaj ili traktas ilin nejuste. « Ili povus, se ili nur volus! » plendas gepatroj kaj instruistoj. Ili ne scias, ke tiaj infanoj estas legasteniaj, kiuj per tio devas ofte grave suferi.

La svisa kuracisto kaj pedagogo M. TRAMER skribas, ke oni ne rare trovas infanojn legasteniajn, kiuj estas bone aŭ eĉ bonege talentitaj! « Eĉ en la superaj klasoj oni trovas, kvankvam rare, lernejanoj kun tia astenio.. La kaŭzo de la legastenio aŭ legonekapableco (aleksio) estas en la konstitucio… Aŭ estas malsanoj de la cerbo… » (5)

LANGE-COSACK kaj WISSEL (4) raportas pri tre interesaj kazoj de inteligentaj iegasteniaj personoj : Brita oficiro devis

A la legolernado

kiel infano legastenia pli suferi en la lernejo ol dum sia trijara frontoservo en la dua mondmilito !

Kaj la. generalkuracisto DRENKHAHN povis dank’al sia tre alta inteligenteco sukcese plenumi la lernejojn, sed li havis per sia legastenio grandegajn malfacila- Ĵojn kaj ne rare fatalajn spertojn. Ekzemple anstataŭ « Corvus alba rara avis est » (Korvo blanka rara birdo estas) li legis kaj tradukis « Corvus alba rana aeris est » (Korvo blanka rano de la aero estas), Li mem diris : « Mi ne povis legi! »

Alia kaŭzo estas ke multaj infanoj devas iri en lernejon kaj komenci la la O- lernadon sen esti maturaj por tio. Multe da instruistoj kaj gepatroj ne scias aŭ pripensas, ke antaŭ 50 jaroj la plej multaj sesjaraj infanoj estis lernejomaturaj, dum hodiaŭ nur 10 procentoj de la sesjaraj infanoj estas lernejomaturaj (laŭ ra porto de la Medicina Informoservo en Miŭnster).

Tiaj infanoj ne povas legolerni en la sama tempo kiel la maturaj infanoj. Ja ekzistas la danĝero, ke per la tro frua lernokomenco ini suferos « korpajn difektojn kaj psikajn perturbojn ». (2)

« La ludo en la sablo estas por tiaj infanoj multege pli grava kaj ĝusta ol la sidado dum horoj en lernejobenkoj. » (3)

Oni do devas atendi ĝis la infano estos matura. Eĉ la plej bona metodiko havas ĉe nematuraj infantoj malmultan sŭ tute nenian sukceson, ĉar mankas la antaŭkondiĉo por la kompreno kaj lernado.

La legolernado povas esti malfaciligita aŭ malebligita de (senkonscia) sinteno kontraŭ ĉiu spirita laboro, de lernejotimo, aŭ de tro severa instruisto (laŭ raporto de la eduko-konsilejo Essen). (1)

FROMMBERGER atentigas ke la legolernadaj malfacilaĵoj pligrandiĝas, se la ‘instruisto severe postulas lernoprogresojn kaj se gepatroj kaj instruistoj estas neprudentaj, neraciaj.

Resume ni povas konstati : Ekzistas hodiaŭ pli da legolernadaj malfacilaĵoj ol antaŭe. Bedaŭrinde oni alkalkulas tion al la « novaj metodoj » kaj al la instruisto, kiel ankaŭ faris la artikolo en Colliers Weekly citata de GROENDIJK. Tia neĝusta kaj nejusta opinio perturbas tiajn instruistojn, kiuj ne scias la verajn kaŭzojn kaj nun komencas dubi pri sia metodo aŭ eĉ pri siaj propraj instruadokapablecoj. Sed ankaŭ plej malbonaj estas la nejustaj akuzoj de la gepatroj, kiuj ĝenas la bonan kaj necesan kunlaboradon inter instruisto, infano kaj gepatroj.

(Fino sur paĝo 69)

— página 11 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO 88

Esperanto en la Lernejo

x

La jena artikolo aperis en marta kaĵero de la gazeto « Franca Esperantisto » en la jaro 1909. Represis ĝin « Internacia Pedagogia Revuo » en sia maja n-ro 1909. Ni

publikigas ĝin, ĉar ankaŭ ĝi estas aktuala. Krome mni

aldonu ke tiu republikigo

ŝuldiĝas al duobla iniciato de Lilleano kaj de Jugoslavo. — Red.

Oni scias, ke Lilo (Lille) estas fokuso de propagando, sed oni ne scias, kiel tio fariĝis.

Antaŭ kvin jaroj, kvazaŭ okaze, mi sendis al mia inspektoro, S-ro MINET, noton pri la taŭgeco de Esperanto por konigi ĉefverkojn. La noto estis apogita per fakto : dank’al Esperanto pola kolego ĵus malkovris « La Fontaine ».

Surprizo ! Sekvantan monaton, mi trovis mian raporteton en « Le Nord Pedagogique ». Fide mi daŭrigis informi la estron ; fidele, li publikigis la informojn.

Dume, mi senbrue instruis Esperanton al miaj knaboj per eksterklasa kurso.

Iam venis Inspektoro. Pro kutimo lernantoj ellasis esperantajn vortetojn. Tio plaĉis al la vizitanto. Li gratulis la edukatojn, pravigis la edukiston, kaj favore raportis al akademia inspektoro.

Dum jaro 1905, laŭ peto de S-ro MINET, mi publikyis priesperantan kurson en « Le Nord Pegagogique ». La kurso rekomenciĝas ĉiujare. Ankaŭ kaj ankoraŭ daŭras artikoloj, en kiuj mi ofte insistas pri la pedagogia valoro de Esperanto.

Iom post iom fariĝis pli plema kaj praktika mia instruado. Baldaŭ mi sendis al mia realigema Inspektoro eksterlandajn poŝtkartojn ricevitajn de miaj lernantoj. Fine li pensis : kio estas farata ĉe la lernejo « Montesquieu » tio estas farebla en mia tuta distrikto.

Dum marto 1907, post konsento kun sia estro, S-ro MINET sciigis al sia personaro, ke post aŭgust-septembra libertempo, oni devige instruos Esperanton ĉe la superaj kursoj de la elementaj lernejoj kaj ankaŭ ĉe la komercaj sekcioj de la superaj lernejoj. Ĉiu aranĝis sian tempuzadon por doni ĉiusemajne du tridekminutajn lecionojn, kaj de Pmonato oktobro 1907 ĉirkaŭ 1200 gelernantoj konstante lernas Esperarton en niaj lernejoj.

Por sin prepari al la nova instruado, geinstruistoj laŭvole de aprilo ĝis ĵulio sekvis specialan kurson.

Por kroni tiun organizadon, oni starigis ĉiujaran ekzamenon kun diplomo. Unua ekzameno okazis dum iulio 1908. Kvarcent geknaboj plenumis la provojn (tradukoj al- kaj el-esperanta, legado klarigata): Tricent-tridek-naŭ ricevis diplomon solene disdonitan kun la premioj.

Vi scias, kiom babilema estas la gazetaro esperanta. La Lila organizado rapide diskoniĝis, El multaj landoj mi ricevis

kaj ricevas detalpetojn, ĉiam kompleze respondatajn.

Jen estas kiel Lilo fariĝis fukuso.

Mi rakontas tion ne E fieriĝi, ĉar mi estas pli ŝancema ol lerta, sed por instigi kolegaron kaj estraron. Modesta instruisto povas nur provi laj pruvi; aliaj decidos. Mi provis. La semo falis sur bonan teron. Ne semante, kiel koni teron ? Kiel plibonigi, se oni ne uzas kulturadon ?

Ni ŝajnas senpovaj. Tamen nia rolo estas potenca : amigi sube, ŝatigi supre. Do, ni instruistoj, komencu, Ni montru per faktoj, ke Esperanto estas ilo de pedagogia kaj socia progreso. Respondaj estroj senpruva; ŝanceliĝas, atendas kaj ne decidas. Ĉiumonate, mi raportos pri tutmonda lerneja agado. Sed ne timu, mi ne plu donos konsilojn.

F. DURIEUX,

Direktoro de la « Montesquieu Lernejo » en Lille (1909).

MALFACILAĴOJ en la LEGOLERNADO Fino de la paĝo 68.

La veraj kaŭzoj en la plej multaj kazoj ne estas maltaŭga metodiko aŭ mankoj de la instruisto, sed malinteligenteco de la infano, nelernomatureco, legastenio kaj aliaj supre anoncitaj kaŭzoj.

Espereble donas tiu artikolo la respondon al la « drameca » demando en Colliers Weekly, kiu estas same la demando de multaj gepatroj en la tuta mondo « Kial oni ne sukcese instruas legi al mia infano ? »

BIBLIOGRAFIO :

(1) FROMBERGER H., Das Sitzenbleiberproblem: Dortmund 1955.

(2) Huru A., Seelische Speyer 1955.

(3) KERN A., Sitzenbleiberelend und Schulreife. Freiburg 1951.

(4) LANGE-COSACK und WissEL, Verhal tensstorungen bei Kindern mit Lese- Rechtschreibeschwŝiche (Legasthenie). Praxis der Kinderpsychologie und Kinderpsychiatrie. GOttingen 1956.

(5) TRAMER M., Schŭlernĉte, Basel 1951.

Lebenshilfen.

GLOSO :

; Astenio : Senforteco (medicina termino internacia).

— página 12 del PDF —

70 : ESPERANTO KAJ KULFURO

B. SWARSENSKI

La

Histori-Leciono

(Prof. Historikus aperas en la klaso «aj supreniras la katedron.) Sidiĝu! — Vi tie! Vi! — Jes, Vi! en la unua, dua tria (Ŝulce, vi devas tiel sidi, ke mi povas vidi ankaŭ la malantaŭulojn ! —) kvara, kvina, sesa, sepa benko, dekstre ĉe la angulo ! — Kiel vi do nomiĝas ? Kolbasoj ? — Jam sufiĉas ! Neniun respondon ! Vi devas silenti parolante kun mi! — Sidiĝu ! Kiu forestas 2?! — Jes, jes, mi ree vidas tre multajn, kiuj ne estas ĉi tie. Ĝenerale forestas lastatempe tiel multaj, ke mi baldaŭ devos starigi apartan benkon por la forestantoj. Do ! — La lastan fojon ni haltis ĉe — Rozembaŭm, fermu la fenestron ! — ŝe la ekzemplo de herokuraĝa defendo de la patrujo — sen bruego, Rozembaŭm, tute fermi — tiel! — de la Termopiloj per la Spartana princo — Hazeman, mi ree aŭdis vin murmuri — per la Spartana princo Leonidas, Skribu nun : La vorto Termopiloj — Ha, bone, ke mi rememoras : Alvenis du novaj lernantoj. lli leviĝu. Kiel vi nomiĝas ? Kiel? Fric Felkerlink ? Kaj vi? Felkerlink Kuno ? Ĉu vi do estas fratoj? Tiel! — Felkerlink, Fric, kiam vi naskiĝis ? — La 15-an de Aprilo 1902. Kaj vi, Felkerlink, Kuno? — Ankaŭ la 1b-an de Aprilo 1902. — Tiam vi eble estas ĝemeloj ?! — Felkerlink, Fric, kaj kie vi naskiĝis ? — En Lukenvalde! — Kaj vi, Kuno ? — Ankaŭ em Lukenvalde. Sidiĝu ! Kaj mi esperas, ke la pliaĝa frato antaŭiru la malpliaĝan per bona ekzemplo. — Mi daŭrigas : La vorto « Termopiloj », skribu ! signifas, kiel vi verdire jam devus scii, Fiknabaĵojn, mia kara Bretŝnejder, mi ne toleras, konate, en mia leciono ! — signifas la pordego de la varmaj — Kolbasoj ! se mi surprizos vin ankoraŭ unu fojon gratante, mi forpelos vin tra la pordo — fontoj. La pordego de la varmaj fontoj’ ! Kserkses, la reĝo de la Persoj, sendis al la Lakedajmonioj kurieron kun la postulo : Donu al mi fine la ŝnureton, vi infana homo tie malantaŭe, mi ne povas plu rigardi la ludaĵojn — kun la postulo elliveri la Pluvombrelojn, mia kara ! Kolbasoj ! oni metas belete en ‘a angulon, kie ili ne renversiĝas ĉiun momenton. — Naŭze ! — Elliveri la armilojn, La fiera respondo de la Greka princo estis : Vi, Hibner, ne kuŝu el la fenestro. Kion vi pensus «kiel diligenta lernanto, se vi preterpasus malsupre, kaj vi vidus vin tie supre maldiligentumi ? — Mi volis diri, la respondo estis : Venu kaj prenu ilin ! Kaj kiam la Persoj res-

„.«kun la fiera nomo.. — Vi! Kolbasoj…

pondis – Ilia nombro estas tiel granda, ke iliaj sagoj. malheligas la sunon, Leonidas respondis malestime Kolbasoj, ne rikanu tiel impertinente, vi stulta kreitaĵo — respondis Leonidas : Des pli bone ni batalos en la ombro. Kvar lagojn pli poste ĵetis sin la elito de la Persa armeo kun la fiera nomo : Hirzemejer, Leman, Kaliĉke, Piĉ kaj Kolbasoj raportu sin post la leciono. Impertinenteco! Mi instruos vin balanciĝi ‘ dum la instruo —- Kun la fiera nomo « La senmortaj » sur la malvastan trairejon, sed vane, Tiam fine montris perfida Greko kun la nomo — Kohn II, ĉu vi do ne havas naztukon ?! Vi tro multe arogas ! — montris Efialtes al la Persoj sekretan vojeton kaj subite disvastiĝis inter la Spartanoj la terurkrio : — Kiu ĵetas tie per papergloboj ? — La krio : Oni atakas nin de malantaŭe ! — Sekve de tiu ĉi sciigo Leonidas forsendis siajn alianctrupojn“; li mem kaj siaj 300 — ŝafkapoj, kiel vi, Kolbasoj, apartenas je Dio al infanĝardeno — 300 Spartanoj daŭrigis batali kaj mortis tiun glorplenan kaj memorindan morton por la patrujo, je kies eterna memoro oni konstruis pli poste monumenton kun surskribo, kiu en preciza melrika traduko tekstas jene : Ĉielfulmotondro ! Nun troiĝas al mi. Por kio vi ĉiuj devas paroli tiel laŭte ? Kio ? Se junuloj volas paroli pri sia instruisto, ili devas esti aŭ tre maljunaj aŭ tute silenti pri tio. Mi ne komprenas mian propran vorton ! Kolbasoj ! Ne kriegu ! Kolbasoj, ekstaru, kiam mi parolas kun vi ! Prenu ĉapelon kaj ĉapon kaj forlasu momente la klason, kaj se vi ĝis la venonta histori leciono ne scios parkere la enhavon de la hodiaŭa, tute precize tiel, kiel mi nun

. paroladis ĝin, vi ekkonu min. Sekunda-

noj vi volas esti ?! — Indianoj vi estas ! — Hordo! Fino! :

(La sinjoro historiprofesoro eliras furioze je solena sonorilado).

— página 13 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO Ti

INFORMOJ

ANONCETOJ

28-jara hungara mezlerneja instruisto deziras korespondi pri eduko, pedagogio, historio de eduko : Otto Vag, Budapest XI, Lagymanyosi u. 12, Hungario.

Geinstrustoj ekster Francujo en kaj ekster Eŭropo, rilatu kun F-ino Delbart, 124, bd Victor-Hugo, Calais, Fancujo, por kontaktigi geknabojn 12-14-jarajn jam lernantaj Esperanton. Celo krei vivantan kurson pri tutmonda goegrafio.

S-ro Jehezkel Dorn, c/o Pinchas Na-

sich, Rishon Le’zion, Lubman St. 17, Is-.

raelo, deziras kontaktojn por kreo de Vegetara Internacia Kolonio, yerŝajne en Brazilo, bazita sur Internaciismo, Vegetarismo, Koopera laborsistemo kaj agrikulturo, Materialo estas nun kolektata por la unua numero de bulteno dediĉita al Vegetara Internacia Kolonizo : ĝi entenos la projekton kaj artikolojn, sugestojn kaj proponojn de korespondantoj.

Konstantan Esperantan Altlernejon celas krei la Karlskoga E-Societo (c/o E. Bonander, Kungsvagen 5, Karlskoga, Svedio). Por tio ili petas vian helpon jene : sendu artaĵojn bonkvalitajn (oleaj, pentraĵoj, akvareloj, paŝteloj, desegnoj, ĉio originala) Ekspozicio kaj posta vendo utilos par kreskigi fonduson de jam 10.000 sv.kr. akiritan per simila procedo. La Altlernejo ekfunkcios en aŭtono- 1958, komence en pruntita ejo,

Kiu franco deziras reciprokan gastigadon Marseille-Bulgario tuj skribu al la redakcio por plua informo.

Libron pri la vivo de Zamenhof deziras verki, S-ro Norman WAILLIAMs estro de Egerton Park County Secondary School, Denton, Manchester. Kolektas por tiu celo informojn eĉ plej detalajn. Deziras interkonatiĝi kun personoj kiuj konis Zamenhofon, lian familion, liajn domojn; ankaŭ kun personoj kompetentaj serĉi informojn en la arĥivoj kaj bibliotekoj de la urboj konitaj de Zamenhof.

Por afranko kaj kromaj elspezoj donacis :

S-ano Skopalik 2 -kĉs. S-ano dir. J, Krĉa 2 kĉs. S-ano Bl. Ŝtefek 2 kĉs. S-ano O. Vyhnal 1 kĉs.

ĉiuj el Ĉeĥoslovakio. 41 la donacintoj, dankas. La Administracio:

ESPERANTISTA SEMAJNO

Ĉe Mediteraneo-bordo, sub tendo, de la 25-a de Julio ĝis la 2-a de aŭgusto. Informos Lentaigne, 3, avenue de la Gaillarde, Montpellier, Francio.

x k-o

Kongreso de T.E.J.O. (Junularo), Nilleneuve-lĉs-Avignon (27 Jul.-2 Aŭg. 57). Adreso por informoj S-ro R. Motto, Rond-Point de la Gare, Avignon (Vaucluse), Francio.

Foiro de Bolonjo, Italio (8-22 Maj 57) kiu oficiale uzas la internacian lingvon eldonis belan prospekton en Esperanto. Bedaŭrinde ĝi alvenis tra malfrue por anoncado.

BONVOLU NOTI KE LA JANUARA KAJ FEBRUARA NUMEROJ ESTAS TUTE ELĈER- PITAJ.

ESPERANTO INSTRUATA EN ĈINAJ UNIVERSITATOJ

Pekino, aprilo. En la Universitatoj de Pekino kaj Tienzin formiĝis kursoj de Esperanto, grandnombre vizitataj de la ĉinaj studentoj. La Internacia Lingvo estas instruata ankaŭ en Chungking, Shanhaj kaj en multaj urboj de Ĉinujo, En Pekino okazis, inter aliaj manifestacioj, malgranda ekspozicio kun 400 diversaj libroj en Esperanto. La intereso por la Internacia Lingvo senĉese kreskas en Ĉinujo kaj en la tuta Azio. (I.G.S.).

PLI BONA ESTONTECO POR LA MENSE NENORMALAJ INFANOJ

Mense nenormala infano havas hodiaŭ pli bonan ŝancon esti edukita por vivi utilan vivon ol estis eble antaŭ 50 jaroj. Tamen eĉ hodiaŭ tio verŝajne estas escepto pli ol ordinaraĵo, ke subnorma infano ricevas okazon plene utiligi siajn eblecojn. Ĉe internacia semajno en Oslo oni klopodos kunigi siajn spertojn pri modernaj metodoj rilate neevoluintajn infanojn, kaj pli ĝenerale disvastigi tiajn informojn. Partoprenantoj sin okupos pri ĝeneralaj pozitivaj rimedoj por plibonigi mensan sanon, tiel ke .la infanoj kiel eble plej multe ricevos helpon de la edukado, kaj iam prenos sian lokon en lea socio.

(Laŭ Unesco-Features formservo).

kaj U.E.A.-In-

— página 14 del PDF —

T2

ESPERANTO KAJ KULTURO

DISTRA PAĜO

KONKURSO N” 6

S-ro Couwenberg, F-ino Hanson, S-ino Lavallĉe, S-ino Pallard, S-ino Reyneau, F-ino Texier gajnis 2 poentojn, S-ro Genuit gajnis 1 poenton.

Ni gratulas ĉiujn.

Gajnintoj

KONKURSO N” 7 Jen !a solvo Horizontale. — 1. Koloraturo ; 2. Olem,

Irab; 3. Meĉ, La, Ons; 4. Pŝ, Kino, Ot; ». Altaro ; 6. Neolit; 7. Es, Otit, Or ; 8. Nia, Oz, Uni ; 9. Temo, Krik ; 10. Ombroplena (inverse).

Vertikale. — 1. Kompetenta ; 2. Oleŝ, Sien; 3. Leĉ, An, Ame; 4. Om, Kleo, Ol ; 5. Litoto ; 6. Analiz ; 7. Ti, Orit, KR; 8. Uro, Ot, Urb; 9. Rano, Onim; 10. Obstetriko.

Gajnintoj : S-ro Bourry, S-ro Couwenberg, S-ro Genuit, Ges-roj Lanz, S-ino Lavallĉe, S-ino Pallard, S-ino Reyneau, F-ino Rubin, F-ino Texier, S-ino Villette gajnis 2 poeptojn.

F-ino Arnould gajnis 1 poenton.

Post tiu korkurso S-ino Reyneau gajnis 345-frankan libron.

Ni gratulas ĉiujn gajnintojn.

KONKURSO N” 9 Vertikale : 1. Butiko, 2. Eliĝas,

3. Prefikso ; inverse ĝoj ; prepozicio.

: kolekto da le-

kzson 3 «lo 5e1697 75/85970 tek era ds e Ld = 2| IM | | | i | IMi 3| | IMI |! | / IMi | 4| LI IM | IMi | | 5 kdo E NIS 97-9] ado kon do = MI okso]: A 7| ‘( €Mi | IMi | | s| | IM | | | IMi | „| IM | | | | i INN 19 1. «Treadzao “3 Too]

4. Ekstrema flanko de konstruo ; sufikso ; ligna glitilo (r).

5. Pasante tuŝeti ; inverse aro «a feraj stangoj. 6. Elemento de formulo; inverse

trinkaĵo. 7. Kvalito; fonetike laŭ la literoj magazeno ; inverse : filo. 8. Inverse sufikso ; to (r) ; flava metalo (r). 9. Rajdantino (r). 10. Prezentas rezonajn pruvojn,

Afrika loĝan-

Horizontale :

1. Dependanta de superulo.

2. Enhavanta oleon.

3. Dependiga konjunkcio; farbo ; produkti ian efikon (r).

4. Inklino al io; inverse : pronomo ; ŝatu kare.

5. Ĝojbrila aspekto (r) ; inverse

6. Elektrodo ; parto de lakto (r).

7. Vira vesto (r); konjunkcio; afabla (r).

8. Inverse bonfarto ; fonetike laŭ la literoj resumo.

9. Saltinsekto.

10. Iras laŭ kliniĝanta direkto.

kus

dependiga konjunkcio ; : skriba

Bonvolu sendi viajn solvojn ĝis la 25-a de la venonto monato al S-ro Guillot, Cours de la 4 -Republique, Gaillard (Haute-Savoie), Francujo.

————————E—«—— INFORMOJ

JURNALISTOJ KAJ VERKISTOJ ESPERANTISTAJ!

Anoncu vin al la « Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio », sekretario redaktoro G.N. Jepsen, Skovvangen 17, Silkeboxg, Danujo. La jarkotizo estas nur 1 dolaro (aŭ 12 internaciaj resp.-kuponoj aŭ 14 steloj) sendota al la kasisto s-ano A. Ribot, 11, rue Paul-Vergnes, Marmande, Francujo. Regule vi ricevos nian bultenon !

sk NIA VIVO

Paulo Amorin Kardozo Ido naskiĝis ĉe gesamideanoj Paulo Amorin Cardoso kaj Mires Meireles Cardoso en Fortaleza- Ceara (Brazilo). Gratulojn.

— página 15 del PDF —

PERANTOJ DE i. P.R.

AUSTRA : O. St. R., Dr. E.J. GOERLICA, Wien, IX. Waehringerstrasse 59. (Poŝtĉeka konto : 30.461).

Jarabono : 32 aŭstraj ŝilingoj. BRITA : = The British Esperanto Association », 140, Holland Park Avenue, London,

Jarabono : 8 ŝilingoj.

BULGARA : Bulgara Esperantista Asocio, Sofia, Bul. Stalin ne 40. Jarabono : 8 levoj. ‘

DANA : « Dansk Esperanto-Forlag », Ingemannsvej 9, Aabyhof. (Cek-konto :16.295). Jarabono : 8 kronoj.

GERMANA : Helmut ROSSLER, 22 b, Hechtsheim bei Mainz, Friedensstr. 15. Cekkonto : 43 357 Ludwigshafen/Rhein.

Jarabono : 48.germanaj markoj.

HISPANA : E. CALVET, Pl. Gral Sanjurjo, 7, Tarragona. (Konto mo 956-293 ĉe « Banco Espanol de Credito »).

Jarabono : 44 pesetoj.

TTALA : Eduardo ZUMBO, Casella postale 226, Torino. Jarabono : 700 liroj.

JUGOSLAVA : Josip VAJDLIH, Podolje 15, Zagreb. (Ĉekkonto : Gradska ŝtedionica Zagreb, 40-KB-6 n» 4653.

Jarabono : 330 dinaroj.

NORVEGA : Erling HOLTEN, Leangen i Strinda. Jarabono : 8,50 kronoj.

NEDERLANDA : S-ro VERBRUGGE N, Oosterhesselenstraat 560, Den Haag.

=

POLA : « Asocio de Esperantistoj en Pollundo », ul. kozia, 3, Varsovio.

SOVET-UNIA : Roberto DVORKIN, Esperanto-Sekcio de Kulturdomo, Leningrad, 22. Kirovskij 42.

SUOMA : Joel VILKKI, Somero, poŝtkonto : Tu 60 253. Jarabono : 300 suomaj markoj.

SVEDA : « Eldona Societo Esperanto », Box 19071, Stockholm (Poŝtĉeka Konto : 578) Jarabono : 6 kronoj.

USONA : Jarvis E. BUSH, 3.700 North 75-th Street, Milwaukee 16, Wisconsin.

kaj xi

ALIAJ LANDOJ : Sin turni al nia administranto : E. BIDOIT, 6 rue de la Paix, Bauge (M.-et-L.) Francio. (Poŝtĉeka konto :143-867 Nantes). Provizore la landaj perantoj = ĉefdelegitoj de U.E.A. peras la abonojn. Jarabono : 400 francaj frankoj aŭ egalvaloro.

Ni daŭre serĉas rerantojn.

— página 16 del PDF —

QI

TII [I ([((/( (III III TII ZIIIIIII III I III III III PII IIZO

laf La Esperantista Kulturdomo

Kastelo « GRESILLON »

BAUGE (M.-et-L.) Francio Tel. 34

FRANCA KULTURDOMO

Restadoj dum someno 1653

La Kastelo Gresillon estos malfermita de la 1-a de Junio ĝis la 14-a de Septembro 1957.

1-a Periodo : I-an de Junio. — l4 an de Julio Kursoj de Esperanto por pr PAVANo — Instruado de. amatora bindarto Turismaj karavanoj 2-a Periodo : 14-an de Julio — 24-an de Julio ”

Sensacia Manifestacio :

Kulturaj Internaciaj Ferioj

Kun Profesoroj AULD, LAPENNA, WARINGHIEN, Dro ALBAULT kaj Inĝ. WATIER

3a Periedo : 25-an de Julio = 10-an de Aŭgusto

La Franca Lingvo

por alilandaj samideanoj

Eksterordinare bona metodo por instrui rapide la francan lingvon pere de Esperanto, kursoj por komencantoj kaj por perefktiĝemuloj, Necesas uzi sufiĉe bone Esperanton.

4-a Periodo : IO-an de Aŭgusto — 3l-an de Aŭgusto Somera Lernejo = Tri kursoj de Esperanto 5-a Periodo : l-an de Septembro ~ 14-an de Septembro

Fakaj Renkontigoj “T iheraj Wer]

v

N[[/[[[[[[/[/[[[[[/[/[/[/[ [[[[[[/[/[[[[/[ [[[[[[[[[ [[([ [/[/ [[[[([(Ŭ((//((Ŭ/Ŭ/ŬP/Ŭ ( (ŬI Ŭ((I (SM PII [I MI [(/(/ [| [[[ [/ [[ [IL PPIPIPIDPIPTLPLPPPIITIPILTUP LLP LPLTID ITI TPLPITPVPIVIVI LIII ITDIPIPITPLPIIPDILIFPILILDLTLILDILILPILLPIPITIPPIIDIPIIPILILIIIIIITITI

TIU Ŭ[/([( (ĤI Ŭ [/M(I()(1 (M(Ŝ(8W(Ŭ(M (284 Ŭŭ Ŭ/(Ŭ((()/(/[(///[/[/[2 Sableĉ. — Imp. E. COCONNIER Le Gerant : H. MICARD

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

KULTURO Mnternacia Pedagogie Revuo Aperas monate sub la a lspicio de la FRANCA ASOCIO DE ESPERANTISTAJ EDUKISTOJ (G. E. E.) lakto – Sekretario Andreo ALBAULT rue des Feuillants louse (Francio)

Eldono – Direktoro MICARD, Emerita Instruisto E p – neux – le – Séguin (Mayenne)

Francio

No 7 JULIO 1957

Jara abono : 400 fr, fr., pagenda en Francio al Edmond BIDOIT, 6, rue de la Paix, Baugé (M.-et-L.), Francio. Post-éek-konto : 1438-67 Nantes ; aŭ al la landaj perantoj de I.P.R. (vidu 2-an kovrilpaĝon) au al la landaj perantoj kaj delegitoj de U.E.A.

— página 2 del PDF —

informoj el niaj Asocioj Ni opiniis ke la aperigo de la jenaj informoj utilos al niaj legantoj. I.L.E.I. Funkciuloj por la periodo 1955-58 : Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, 70, Av. Victor-Ségoffin, Toulouse, Francio. Sekretario, Kasisto, Gvidanto de Centra Oficejo : F-ino Violet C. NIXON, 183, Woodlands Park Road. Bournville, Birmingham, 30, Anglio. Konsilantoj : S-roj HEITMI LLER, SVANTESSON, TACCANI. Membro-Asocioj : Aŭstrix, Britio, Francio, Germanio, Italio, Suomio, Svedio. Aktivaj reprezentantoj en aliaj landoj : Aŭsb alio, Belgio, Danlando, Irlando, Izraelo, Japanio, Jugoslavio, Kana• ria Insularo, Maroko, Norvegio, Portugalio, Urugvajo, Usono. G.E.E. (800 anoj) (franca asocio) Prezidanto : F-ino J. DEDIEU, Licea Lingvo-instruisto (adreso supre). Cenerala Sekretario : S-ro F. TIIÉaAUD, C.C. Jeunes files, Caudry (Nord) Kasisto : S-ro E. BIDGIT. 6, rue de la Pais, Rouge (M.-et-L.). S.B.E.T. (192 anoj) Prezidanto : S-ro A.J. Hicxs °l Parkstone. Sekretario-Kasisto : F-ino Violet C. NIXON (adreso supre). LANDA SEKCIO HESSEN de « Esperanto-Unuiĝo de Germanaj Instruistoj » (42 anoj) Sekciestro : Kurt SelISNRIcIi, Hallgarter Str. 10, Wiesbaden. INSTRUISTA SEKCIO ĉe « Slovenia Esperanto-Ligo » (… anoj). Prezidantino • Sonjo TAVĈAR. Sin turni al Sek. de Sl.E.L. : Marinko ciIvoJE, Poŝtfako 275, Ljubljana. E.U.G.I. (135 anój) (germana asocio) Prezidanto, Sekretario kaj Kasisto : S-ro Heino HEITD LLER, (23) Bremen 8, Waller Heerstrasse 134. AiSTRALIA ESPERANTO-SOCIETO DE INSTRUISTOJ. Prezidantino : D-roSuMMERs Sekretariino : Gertrude POLLAM. « GRAJNOJ EN VENTO », la Tutmondaj Interlernejaj Randoj Marcel ERBETTA, rue des Pins, 66, Bienne-Biel 7, Svislando. INFORMOJN pri aliaj landaj edukistaj asocioj ni volonte publikigos.

ATENTU Post Montevideo, ni devas repensi niajn metodojn. Nedubeble ni devas penetri en ĉiujn kulturajn mediojn aŭ perei. Unu el la rimedoj penetri en tiujn mediojn estas en viaj manoj, karaj legantoj, kaj plie vi mem rikoltos la frukton de via laboro : traduku el la esperantaj gazetoj ĉiujn artikolojn, kiujn vi opinias interesaj por iu gazeto nacilingva… ĝuste elektita. Tiel vi konigos nian lingvon en larĝaj tavoloj kaj certe vi ricevos nur helpon de koncernaj redakcioj, ĉar vi servos ilin per interesaj artikoloj de alilandaj aŭtoroj. *

**

Traduko kaj Publikigo, en la pedagogia gazetaro, de la artikoloj de I.P.R. estas permesata. Nepre estu indikataj : 1° la aŭtoro (se eble lia logloko) 2° la `onto (lasante la titolon en Esperanto kaj jene : « Internacia Pedagogia Revuo », jaro, numero, paĝoj). Ni petas vin sendi 2 pruvekzemplerojn al la redakcio (ni transsendos unu al la aŭtoro).

— página 3 del PDF —

2-a Jaro, N° 7

•JULIO 1957

F S ID L F, J T C V 1 I°iJ LT IJ I C Internacia Pedagogia Revuo Redaktejo : D-ro ALBAULT. 8, avenue Et.-Billières, Toulouse, Francio. Administrejo (abonoj, ktp.) : E. BIDOIT, 6. rue de la Paix, Baugé Francio. Eldonejo : H. MICARD• Emerita Instruisto. Epineux-lé-Séguin (Mayenne), Francio.

PEDAGOGIA PANORAMO

a Sub tiu titolo, I.P.R. intencas aperigi artikolserion pri la diversaj pedagogiaj skoloj kaj doktrinoj, kaj alvokas la legantojn al kora partopreno en tiu plano. La iniciato apartenas al S-no A.D. ATANASOV el Sofio, kiu skribis al la Redakcio : « …Trovu inter niaj samideanoj didaktistoj kunlaborantojn, kiuj prezentu en apartaj artikoloj koncize, sed sisteme, la principajn ideojn de la grandaj pedagogoj de 1a epoko de KOMENSKI ĝis nun. Ekz-e unu skribos pri la edukprincipoj de Jan Amos KOMENSKI (COMMENIus) en lia verkaro, alia pri la principoj de PESTALOZZI, iu rusa samideano pri la ideoj de HERBART, ktp… Se vi povos doni serion da tiaj artikoloj, la jarkolektoj de I.P.R. formos tre valoran « vade-mecum » por la pedagogoj. »

Nu ! Tiu programo jam elvokis plurajn favorajn reagojn kaj ni esperas ke multaj sin anoncos por kunlabori en ĝia efektivigo.

La redakcio starigos la definitivan pla non de la serio post ricevo de la komentoj de ĉiuj partoprenontoj.

Se tiu entrepreno montrigos sukcesa, ni povos poste entrepreni aliajn internaciajn enketojn. Ni povus ekzemple alpreni, tiam, la duan parton de la plano de S-ano A.D. Atanasov : « Plue, se aliaj spertaj samideanoj prilaboros kaj prezentos sisteme, en ordo, alian serion de artikoloj pri jenaj temoj : rolo de la instruanto en la edukado — laŭ la komprenoj de KOMENSKI, de PESTALOZZI, ktp…, la roZo de la rekompencoj, de Za punoj, la diversaj ĝis nun rekomenditaj metodoj por aktivigi Za lernantojn, la principoj de la laboredukado, respegulitaj en la verkoj de Za nomitaj elstaraj pedagogoj, ktp, — certe el tio la gazeto gajnos ankorais pli multe. »

*

**

Jam Sinjoro la Supera Studa Konsilisto D-ro E.J. GOERLICH el Wien’o anoncis ŝatatan kunlaboron : li verkon pri la ailstra pedagogo Otto WILLMANN kaj pri la germana pedagogo Friedrich Wilhelm FOERSTER. Kiu anoncos sin plue ? Neniu valora pedagogia skolo restu neprezentita 1

Se tia entrepreno estas farebla, ni ja devas ĝin realigi ! Por igi nian revuon interesa en la koncerto de la ĉiunaciaj pedagogiaj revuoj ! Ankati por honorigi nian movadon kaj nian lingvon 1

I. P. R.

— página 4 del PDF —

74

ESPERENTO KAJ KULTURO

F. Cadenel

PRI LA URNEJA DISCIPLINO Laii la « Plena Vortaro » la disciplino estas la reguloj rekomendindaj por certigi la bonan funkciadon de la homaj kapabloj ; oni parolas pri intelekta, pri scienca disciplinoj. iga regularo kaj lerGi estas ankaii dev nita obeo necesaj por la bonordo de iu anaro ; en ĉi tiu senco oni povas aludi la militistan aŭ la monahan disciplinon. Disciplini infanaron estas kutimigi ĝin al konformigo al reglamento. Oni disciplinas lernantojn kaj tiucele oni penas por ĝeni an helpi iliajn instinktojn, impulsojn, inklinojn. En la lernejoj, disciplino ‘estas la necesega kondiĉo de efika edukado kaj per la korpa disciplino oni preparas la intelektan. Car edukado estas filozofio, socia sistemo, oni povas disigi disciplinon nek de ĝenerala koncepto pri la homo, kaj ties naturo, funkcio kaj destino, nek de kono de biologio, sociologio kaj psikologio. Socio konstruas la sistemon pedagogian, do disciplinan, kiu pli bone tangas por giaj bezonoj kaj genio, sistemon kiu pli ankoran ol por giaj materiaj bezonoj taŭgas por giaj ideoj pri la homeco kaj ĝia volo por konservi ilin. Oni povas aserti, ke disciplino estas nedisigebla de la moralo, ke danrigante en la estonteco la moralagadon de la nuna tempo ĝi pretigas la moralagadon de la futuro. Same kiel edukado, disciplino estas agado de la socio sur la korpo kaj spirito de la individuoj por prepari ilin al socia vivo. Se iafoje la disciplino ne ĝenas la individuan naturon, ofte gi kontrrŭas ĝin por la bono de la individuo, sed ankaii kaj precipe por la bono de la socio. La greka urbo Sparto, militema civito, bezonis fortajn militistojn povantajn senplende rezisti la doloron ; ĝi ne kompatis la kriplulojn, la feblulojn kiujn ĝi mortigis ; ĝi trejnis la gejunulojn por la defendo de la civito kaj la atako de la rivalaj gentoj per senĉesa ekzercado kaj stnkompata hardado. Por la Spartanoj, la korpoj estis iloj, precipe iloj, kaj fcirĝante la korpojn, ili forĝis armilojn. Ateno ankaii estis militema civito, sed ĝi ŝatis la belajn artaĵojn ; ĝi zorgis la korpojn, ĉar ĝi bezonis fortikajn civitanojn sed ankaii ĉar ĝi admiris belajn formojn. Probable ke sparta tribunalo estus kondamninta la malĉastulinon Frine ; sed areopago senkulpigis ŝin pro ŝia beleco. Dum parto de Mezepoko, ofte, asketoj konsideris la korpon kiel pekofonton, kiel malpuran ujon de la spirito ; vole, ili ne zorgis ĝin, ĝin ne purigante kaj apenaŭ •nutrante ; la korpo suferadis ri-

goraĵojn ; en la lernejoj oni batis la infanojn, ne por hardi, sed por puni ilian korpon kaj forigi de gi la demonaĵojn. Nun, nia korpo estas konsiderata same kiel valoraĵo, preskaŭ diaĵo ; ĉiutage homoj, precipe virinoj, uzas variajn plibeligilojn. En la lernejoj la korpaj punoj ofte estas malpermesitaj kaj la administrantoj zorgas pri la bona higieno de la laborejoj. Lan la epokoj kaj voloj de la sociestroj (pastroj, reĝoj, k.t.p.) la edukistoj penadis por akiri dresitajn subulojn ĉiam obeantaj senplende al la ricevita ordonoj, eĉ danĝeraj por la vivo – obeantai1 sendiskute, eĉ senpripense, la autorif ton de la Biblio au de Aristotelo ; au; male, en demokratio la- edukistoj penadis por ekzerci la kritikemon de la civitanoj, por ke ili plenumu sian devon, sciante la kialon de libere konsentita disciplino. La katehismo per deman•ioj kaj respondoj, kiun oni devas parkere reciti elvokás la unuan edukmanieron ; la praktito de la sinregado, kiun rekomendas la « novaj lernejoj » elvokas la duan edukmanieron. Inter ĉi tiuj du konceptoj ekzistas ĉiugradaj disciplinoj, de obeopostulo, kiun la subuloj ne rajtas diskuti, ĝis la preskaua individuaŭtonomio, eĉ la kvazaŭa anarkio, pasante tra speco de dogmigo, kiun ni nomos la patrecismo (*). La patrecismo estas aristokratia politika sistemo, lan kiu la direktantoj konas pli bone ol la subuloj tion, kio taŭgas al ili ; ĝi trudas, sed pli volonte penas, pdi persvadi kaj ofte uzas sofismon ; ekzemple, gi asertas, ke la regatoj ne havas ĝenojn same kiel la estroj ; sufiĉas por ili, ke ili fidu la regantojn ; ĉu ni ne konas riĉulojn, kiuj certigas, ke la m riĉuloj estas bonŝancaj, ĉar ili ne r. kas perdi sian monon ? ĉu la nova testamento ne instruas, ke kamelo pli facile trapasas kudriltruon ol riĉulo eniras paradizon ? Plej ofte, ĉiuj sistemoj intermiksigas : nediskutebla leĝaro trudas konduton, propagando persvadas ; iafoje, en demokratio la estroj provas demonstri kaj donas pruvojn pri siaj asertoj. Tiel estas en la lernejoj. La regularo, kiu ebligas efikan instruon variis laŭ la epokoj kaj landoj. En Sparto, dum konkursoj, infanojn oni ĝismorte batis. Dum Mezepoko ‘oni batis ilin por puni la demonon kaŝitan en ilia korpo, demonon responsan (*) pri iliaj stultaĵoj aŭ memormanko ; oni batis ilin, ankaii, ĉar ili naskigis makulitaj pro la « origina peko » ; eĉ nun en Britio oni batas, ĉar estas kutime de longa tempo. Hodiaŭ, en la francaj publikaj lernejoj,

— página 5 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

la disciplino estas adaptita je la aĝo, la temperamento, la responso kaj la kulpograveco de la lernantoj. Ofte oni parolas pri la « Infano » ; sed « Infano » estas ento. Ekzistas nur infanoj. Kiom da infanoj, tiom da apartaj individuoj. Ciu homo estas herede fiksita, tuj post la fekundigo de la ovolo ; la gepatraj genoj donas al la estonta homo gian temperamenton, sekve gian karakteron. Kaj ci tiu konstato eble malkuraĝigus la edukistojn ; sed homo posedas esencan econ : la eblecon parte ŝanĝiĝi.per ekstera agado. Ni ankaii rimarku, ke infaneto ne estas hometo. « Lia spiritostato dif erencas de tiu de la plenkreskulo ne nur kvante, se dankaii kvalite ; li ne nur ,- tas pli malgranda, sed alia » (CLAPADE) ;. kaj prave, J.J. RoussEAU skribis, K e la infano « havas siajn proprajn vidkaj pens-manierojn ». Sed tamen, ni neniam forgesu, ke pro sia esenco, per la edukado li fariĝas homo. Ne nur la temperamentoj kaj karakteroj diferencigas Ia infanon, sed ankaia la farto. La nesufiĉa au nehigiena nutrado, la alkohola heredo, la trinkado de alkoholo, la kaŝita evoluo de malsanoj, la kreskoperiodoj, la seksmaturiĝo influas la konduton de la infanoj kaj geadoltiĝantoj. Ofte pigreco devenas de laceco, de malbonfarto. Oni devas aludi la emocistatojn, kiuj ,.generas kompleksojn de malplivaloro ce infanoj edukitaj en medioj pli aŭ malpli nenormalaj ; familioj en kiuj mankas la patro aŭ la patrino, en kiuj unu el la gepatroj reedziĝas post vidveco aŭ eksedziĝo, neleĝaj familioj, tro ofte, sendas al la lernejoj senekvilibrajn infanojn. Do, en sama klasoĉambro ni trovos sociamajn kaj ribelantajn, obeemajn kaj ordonemajn, facile impresemajn, intelektajn kaj imagemajn,. viglajn kaj dorme»ajn, bonkorajn, malicajn kaj perverjn Iernantojn. Ni devas ankaŭ kalkuli kun la momento de la jaro, la sezonoj, la festoperiodoj, la semajntago, la horo, kun la temperaturo kaj la aerumo de la ĉambrego, kun la varioj de la aerpremo, la alproksicniĝo de neĝofalo au ekscita vento, ,pri la dimensioj de la ejoj (Ia novaj laureglamentaj francaj klasoĉambroj, bedaŭrinde, estas nesufiĉe vastaj por permesi manovrojn de la amasigitaj infanoj), kun la farbokoloro de la muroj kaj dekoraĵoj, kaj ni ne aludos la anoncon de filmoprojekcio aŭ alvenon de cirko, aii pason de aviadilo… aŭ muŝo. La instruisto devas adapti sian disciplinsistemon laŭ ĉi tiuj faktoroj, kaj li ne forgesos, ke li mem influas la lernantojner sia voĉtono atakema aŭ ironia, kuragiganta aŭ patreca, ke li mem reagas la influon de siaj propraj lernantoj. Kaj li devas ankaii leĝustigi sian regularon laŭ la kulpoj de la infanoj. Cu

75

moviĝoj, ideinterŝanĝoj estas kulpoj aŭ naturbezonoj aŭ instrunecesaĵoj ? Laii la momento oni devas instigi aŭ toi ri aŭ malpermesi ilin. — Infano ne aiiskultas lecionon, li enuas ; kiu, li aŭ la instruisto, estas kulpa ? Alia estas distriĝenia, forgesas sian krajonon, ne akordigas verbojn kun subjektoj, kaj rigardas la nubojn anstataii la nigran tabulon ; ĉu estas grave ? Eble li ne havas memoron aŭ inteligenton ; eble li estas impulsiĝema ; eble li ne sufiĉe aŭ ne higiene manĝas. Sed, tamen, se la instruisto ne reagas, eble neniam la lernanto pensdos por scii sian lecionon, neniam li provos por estri siajn impulsojn ; sankcio povas instigi lin longe pripensi, anstataii tuj k’aj stulte respondi. Cu ne estas vere, ke tiino antaii ĝendarmo estas prudentokomenco ? » Plie, puno malsame efikas, laŭ tio kiel la klasestro kolere aŭ kviete agas ; ĉiam instruisto devas konservi serenan sintenadon ; ĉiam edukisto devas montri la bonan ekzemplon, nepran kondiĉon de efika aŭtoritato. Fine la klasestro devas respekti la leĝon. La franca modela regularo de la unuagradaj publikaj lernejoj permesas nur la mallaiidojn, la mallaitdajn biletojn, la partan senigon de la paiizo, la devigrestadon post Ia klastempo sub la gardo de la instruisto, la tempan eligon de la klaso dum tri tagoj pleje ; ĉi tiu lasta sankcio estas trudata de la instruistarkonsilo prezidata de la lernejestro. La sama regularo precizigas, ke la korpaj punoj estas malpermesataj. Oni rimarku, ke la punskribo hejme farotaj ne estas permesitaj. Sed la regularo konigas nur la punojn; ĝi ne aludas la rekompencojn, kiuj multe pli taŭge, efike, inhibas la malbonajn instinktojn kaj kreas bonajn kutimojn ; la rekompencoj estas stimulajoj, kiuj pli bone ol la punoj incitas la infanojn labori kaj respekti la regularon. Estas rekompencoj la laŭdoj, la donaco de bildoj, la poentoj. La punoj kuntiras la lernantojn, hipokritigas ilin ; la rekompencoj plifaciligas ilian evoluon ĝojigante ilin. Ofte la deziro al la landoj kreas konkuremon, per kiu la infanoj pliintensigas sian penadon ; konkuremo estas transformigo de la batalinstinkto ; lerta edukisto devas uzi ĝin, singardeme sed ofte. Certe estus preferinde, ke la infanoj laborus nur pro laboramo ; sed, ĉu ni povas akirigi al la infanoj, kvalitojn malofte trovatajn ĉe la plenkreskuloj ? La knaboj laboras por eviti punon, kaj pli volonte por gajni premiojn ; iom post iom la leĝotransmeto efikos : same kiel la avarulo unue ŝparas monon pro la plezuro, kiun ĝi povas havigi al li, kaj poste nur pro la amo al la mono, same la infanoj, iam laboros nur pro Ia sukcesplezuro kaj la kontenteco de labornlenumo ; sed ni devas konfesi, ke la plena-

— página 6 del PDF —

76

ESPERANTO KAJ KULTURO

ĝuloj laboras precipe por gajni sian vivri- petas helpon por la lernejlaboro, ,matemedon kaj ni ne miru, car la infanoj rialon, dokumentojn ; pluraj semajnoj tute same laboras por sukcesi ekzamenojn antaŭe, li konigas al la geknaboj la tasaŭ konkursojn, kiuj permesos al ili pli kotemojn, la leciontitolojn, kaj la infanoj havas tempon por pripensi kaj prepari la facile akiri vivrimedojn. La rekompencoj estas tre preferindaj laboron. Iafoje, la lernantaro dividiĝas ol la punoj, ne nur ĉar ili ĝole stimulas en plurajn aretojn ; al ĉiu el ili la klala lernantaron, donas al ĝi la deziron sestro distribuas ĝian rulon, kaj ĉiu inklopodi por sukcesi, sed ankaii ĉar ili fangrupo pretigas laborparton, esploras ĝin atentigas pri la bonaj agadoj, la bonaj la temon ricevitan aŭ, iafoje elektitan. ekzemploj. Male per punoj, la edukisto Plie, ĉiutage, ofte, en la klasoĉambro, la lernantoj provas helpi la instruiston, montras precipe la malbonaĵojn. Do, racia edukado uzas malofte la pu- responsante pri materialaj laboretoj. Per non, sed ofte la rekompencon ; prefere ĉi tiu faro, ili pli interesiĝas pri la lerol la ŝtonigantajn sankciojn ĝi elektas nejlaboro, pli atentas la lecionojn, do pli bone komprenas kaj memoras. la vieliaanta• Nenion neglektas la kompetenta insOfte la klasestro donos kolektivajn rekompencojn, sed neniam opajn punojn ; `. truisto por akiri kaj firmigi stimulantan estas sendangere nerekte laudi senpri- disciplinon. Li pensas pri la inteligento pensuleton ; estas maljuste puni senpe- kaj esplikas, demonstras ; li pensas pri kan infanon ; per la kolektivaj punoj la la sentokapablo kaj emocias, kortuŝa^\ edukisto konfesas sian senpovecon, per- li pensas pri la imago, fantazio kaj e.,_ das sian aŭtoritaton, naskas ribelon ; tuziasmigas ; li pensas pri la karaktero, per la 4paj rekompencoj li streĉas la provas modifi ĝin kaj kanalizas la korpajn kaj psikajn fortojn. volon, vigligas la entuziasmon. Li uzas ĉiun memorformojn, vidajn, Kompreneble la sankcioj devas esti nuancigitaj. Ofte, ne severa admono, mil- aŭdajn, muskolajn, ĉar neniám li forgeda mallaŭdo, eĉ rigardo sufiĉas por pu- sas, kiom diversaj estas la anoj de lia klaso. Varia instruado, neniam infanon neti infanojn pekantajn senintence ; sed estas geknaboj, kiujn oni devas malmilde, forlasas. Pro tio la klasestro uzos ĉiujn eĉ minace alparoli. Oni devas eviti of- esprimilojn : ne nur la parolon aŭ la tan laŭdon al la orgojluloj, sed laiidegi la skribon, sed ankaŭ la desegnon, la modtitnemulojn, eĉ kiam ili nur duone suk- ladon, la manlaboron, sed ankaŭ la mnicesas. La sankciojn oni devas dozi laŭ m i kon kaj la dancon. Cu necesas akcenti, ke ili neglektas la temperamento, la karaktero, la eblenek la korpajn ekzercojn, nek la kanton coj de la lernantoj, ne laŭ nehumana ununura • tarifo, ĉar ili devas malofte kaj muzikon, nek la « silentminuton x, kiu kvietigas la moviĝemulojn ? bremsi, sed ofte eksciti. Jes ja, necesas kaj mi insistas ; ĉar Gravas, ke la edukisto senkolere punas ; sed li devas varme, eĉ emocie l:lasestroj, kiuj opinias utili la kanditagratuli, ĉar li devas kortuŝi la junulojn. tojn, instruante nur la konkursaĵojn ; ili Sed sankcioj estas nur la ekstera par- plenigas la infancerbojn per problemoj, to de la disciplino. La kompetenta ins- dikta•lol, resumoj kaj ignoras la aliajn truisto malofte bezonas punojn, eĉ re- instruaĵojn. Ili estas spiritblindaj kaj kompencojn. Per sia instruado zorgege danĝeraj uloj, ĉar ne nur ili enuigas kaj pretigita, meditita, asimilita, li kaptas brutigas la infanojn, sed ili misformas, la atenton d e la lernantaro. Li elektas ili mutilas ilin ; ili ne konas sian metip& temojn adaptitajn al ĝi ; kaj post racia aŭ ne posedas la kvalitojn, kiujn ĝi p ordigo eksponas ilin klare kaj detale, tulas kaj oni povas aserti, ke ili ne suuzante simplan vortprovizon, elparolan- perregas ĝin. Lerneja disciplino, do ne estas nur dete sufiĉe laŭte, malrapide, nete ; li proponas ekzercojn, variajn, nek tro facilajn, viga regularo, lernita obeo. Gi, ja, estas nek tro malfacilajn. Li konkretigas sian ankaŭ rimedaro, metodo por lerte evoinstruadon, vorte aŭ bilde ilustras ĝin. luigi ĉiujn eblecojn, kapablojn korpajn Per demandoj li vigligas la geknabojn, kaj psikajn de la infanoj, estontaj homoj, kaj prepari en ili la necesajn kvalitojn, ofte postulas opajn respondojn, jen buŝe, jen skribe kaj tuj kontrolatajn (procedo por ilia feliĉo en la sino de la socioj en de la Martiniere per la ardezaĵol). Infa- kiuj ili vivos. Car ĝi estas kunligita al la instruado noj, kiuj laboras ne kulpan ; bruo dum ordigita laboro ne estas mallaŭdinda : kaj nedisigebla de la edukado, ankaŭ disciplinsistemo estas filozofio, kiu sintezas ĝi estas la promesanta zumado de la abelaro. Vigla, adaptita instruado tre fa- la sciencojn pri la deveno, la formado, la estonteco kaj la iĝeco de la homoj. ciligas la disciplinon. F. CADENEL, Alia rimedo estas la kunlaborado de la Marseille. instruisto kun la infanoj. Kompreneble, ĝi estas direktita de la klasestro ; anstaGLOSOJ. — Patrecismo : sinteno, laŭ taŭ resti sur la katedro same kiel pastro kiu oni kondutas patrece al siaj subuloj antaŭ la altaro, li iras, laŭlonge kaj laŭ- (oficistoj, laboristoj, ktp…, aŭ infanoj, larĝe en la ĉambro, al la lernantoj, same lernantoj, ktp…) (F. paternalisme). kiel patro iras al siaj infanoj ; kaj li Responsa aŭ respondeco (P.V. 4-a eld.)

— página 7 del PDF —

77 •

ESPERANTO KAJ KULTURO Marjorie Boulton

Lernej oj Unif ormoj Geknaboj, kiuj dece estimas sin kaj vivas en demokrata socio, kie ĉiuj havas kelkajn homrajtojn, kutime kondutas almenaŭ tolereble. Inter la celoj de lerneja uniformo, helpo al memestimo nepre troviĝas. La ĉefaj argumentoj, kiujn oni publike uzas por pravigi tiun ĉi kutimon, estas ja tiaj, kiajn hberamaj edukistoj povas forte aprobi. Se ĉiuj geknaboj portas uniformon, la vestaj malsimilajoj inter „ixtfanoj el riĉaj kaj malriĉaj hejmoj estos nimumaj ; tio ĉi helpos al demokrateca sinteno kaj evitos multajn humiligojn al malriĉu1etoj. Bone ja ; ĉar ofta humiligo estas eble la plej danĝera kaŭzo de kontraiisociemo kaj neurozemo. Fakte, vestaj malsimilaĵ oj restos ; malriĉaj geknaboj malpli ofte ricevos novajn vestaĵojn ; kaj, (kiel mi scias per amara sperto), kiam oni transvestas sin por gimnastiki k.t.p., la lernejan(in)o (‘) kies subvestaĵoj estas malbonkvalitaj aŭ groteske eksmodaj ankoraii humiliĝos ! Sed la similigaj uniformoj almenaŭ iom helpas. Alia inda celo estas : starigi fieron pri la lernejo kaj komunuma spirito. Nu, ĉiu lerneja, loka, eĉ landa patriotismo devus cedi antaŭ la idealo de la tuthoma gefrataro ; sed ĉar, por nematuraj homoj, kolektiva spirito en malgrando komunumo estas la unua paŝo for el besta egoismo, tiu ĉi lerneja fiero povas esti morale valora. Kaj ne ĉiuj sentas, ke iu ajn kolektivemo povas iomete mitdigi tiun esencan solecon kiu estas, ŝajne, parto de la homa situacio surtera. i.a fiero pri la lernejo povas ja emfazi senton de klasa supereco ; sed pri tio oni povas troigi ; la uniformo estas simptomo pli ol kaŭzo. Tiu ĉi klaskonscio efikas dudirekte : multaj liceanoj parolas malestime pri senuniformaj geknaboj, sed, kiam mi portis lernejan uniformon, stratbubaj plurfoje ĉasis min (jam etan socialistinon !), kriaĉante riproĉojn kies motivo estis videble klasa. Lerneja uniformo havas diversajn realajn praktikajn utilojn. Gi ĉesigas argumentojn en trajnoj, aŭtobusoj, kinejoj k.t.p. kie la prezoj por lernejanoj estas malpli altaj. Mi povas kredi, ke lernejano eble hezitus fari ion malmonan por ne maldignigi sian uniformon. Kiam ler-• nejanoj ekskursas, la instruisto povas pli facile retrovi, arigi kaj kalkuli se ili portas uniformon. Laste, oni povus eble ŝati lernejajn uniformojn pro estetikaj motivoj. Tia si-

mileco, en granda halo aŭ eĉ en klasĉambro, ja aspektas iom plaĉa kaj kvazaŭ simetria. Oni evitas kriajn kolormalharmoniojn kaj strangajn malbongustaĵojn. Nu, jen kelkaj avantagoj de lernejaj uniformoj. La ĉefa malavantago laŭ la gepatra vidpunkto estas la kosto, Jfte draste plialtigita per loka akaparo. Sed ekonomiaj problemoj estas kutime solveblaj, se nur oni vere volas solvi ilin ; la embarasitaj gepatroj brue protestu kaj kree sugestu 1 Laŭ la geknaba vidpunkto, uniformoj havas unu grandan malavantagon, kiun oni sentas ĉefe post la dektria aŭ dekkvaraaro : ĝi ĉenas ilin al infaneco kiam ili jam maturigas. Kiam maturuloj videble deziras, ke gejunuloj restu K infanoj » kiel eble plej longe, mi, (studinte Freŭdon, kvankam ne ortodoksa freŭdanino), ĉiam suspektas pri tiuj seksaj envioj kaj ,aluzoj kiujn oni vidas ankaŭ ĉe la simioj. La plej feliĉa infaneco estas nur preparado al la vivo ; kaj infaneco estas ofte, eble plej ofte, . la plej malfeliĉa vivoparto ; kial, kial, kial, jé Minervo kaj Afrodito, resti infano dum unu plua sekundo se oni povas eskapi? Sed, junuloj eĉ deknaŭjaraj ofte devas porti ĉapojn kiuj indikas al ĉiuj ke estas nur lernejanoj ; kaj por junulinoj la celo de lerneja uniformo ofte estas, ŝajne, kiel eble plej multe saboti la virinecon. Almenaŭ en Britujo, jam virinigintaj knabinoj ofte devas porti nekredeble malbelan specon de tuniko. Oni noman ĝin « gym-slip » — « gimnastika vestaĵo » ĉar antaŭ multaj jaroj knabinoj portis tiun senkonturan vestaĵon por gimnastiki. Nun ili transvestas sin por gimnastiki, sed la tuniko ankoraŭ — travestias ilin ! La plimulto de britaj 11ceaninoj devas porti uniformajn ĉapelojn tre eksmodajn, kiuj malbeligas preskaŭ ĉiun normalan knabinan vizaĝon. Oni ankaŭ ofte malpermesas al liceaninoj porti juvelojn kaj ŝminki sin ; tiel oni kvazau montras al studemaj, inteligentaj knabinoj, ke normala nuntempa virineco estas privilegio de stultulinoj. Mi dubas ĉu la psikaj rezultoj, ĉu inter profesiemaj virinoj, ĉu en la familia vivo, estas tre dezirindaj. Tiel, precipe por knabinoj, sed ankaŭ (Fino sur paĝo 79)

— página 8 del PDF —

iS

ESPERANTO KAJ KULTURO

Jean Charvet

G12gMp~IKp1 DIFINOI Estas ja kverelo pri la difinoj ; kaj ĝi kverko, kaj rekonas abion nur per tio, estas tiel malnova kiel la mondo, aŭ pli ke li iam vidis tian en kristnaska elĝuste ĝi ekzistas de kiam oni instruas montraĵo. Lernigi nur difinojn al la lergramatikon. Iam — sed ĉu tiu tempo nantoj estas instrui senenhavajn formujam vere forpasis ? — oni konceptis ins- lojn, anstataiigi per abstrakta kaj teoria truadon nur kiel dogmecan kaj kaj teorian. scienco la ekkonon de la konkretaĵoj. Sed, oni diros, lingvo estas mekanisde Oni enverŝis la sciencon en la la lernantoj per formuloj. Estis la tempo mo kun siaj rad-aroj, el kiuj • ĉiu ludas kiam oni instruis -kemion sen aparatoj, propran rolon. En profesia kurso al mesen kemiaĵoj kaj sen eksperimentoj. E n . tilernanto oni instruas teknologion ; oni tiu tempo, kiun ni konis, gramatika ler- klarigas al li el kio konsistas la maĉino, nolibro konsistis nur el difinaro kun sor- »kiun li devos konduki kaj kiel ĝi funktimenta da ekzemploj. La lernanto devis cias ; oni ĝin malmuntas, oni enmanigas al li ĉiun gian parton, ĝin nomant- , nur lerni kaj parkeri. kaj klarigante gian utilecon kaj rolm Gramatiko kiel observoscienco. — Pos- Cu gramatiko ne estas la teknologio de te okazis reago. Oni ekkonsciis, ke gra- la lingvo ? Se oni celas, ke la infano matiko same kiel kemio estas observo- komprenu la mekanismon de la lingvo, scienco, ke, en la sama tempo kiam en ĉu ne necesas instrui lin pri ĝiaj eleniaj liceoj kaj kolegioj laboratorioj estis mentoj, t.e. la vortoj, al kio ili utilas, do provizitaj, kiam en la plej modesta vila- ilian funkcion ? Por ilin konigi al li ĉu ne necesas difini kaj tiujn vortojn kaj ĝa lernejo aperadis sur la instruista ka- tiujn funkciojn tedro ai’ en angulo de la klasĉambro, sur Tiu komparo nur parte gustas. Unue tablo tro ofte polvokovrita, rudimentaj sciencaj aparatoj, eldonigis gramatikaj ler- la metilernanto nenion konas pri la manolibroj, kie apud bildoj af’ desegnoj ĝoji- ŝino, kies mekanismon oni klarigas al li ; gantaj la okulojn, kiujn oni instigis mal- li ne konas ne nur gian funkciadon, sed fermi, ĉiu leciono estis de nun antaf’ita ankaf’ ne gian manovron. Tute male la de teksto destinita provizi gian materia- infano, se li scias nenion pri la lingvo, kiun li ekstudas, tamen 1j t in jam praklon. Ne plu temis instrui per formuloj, sed ja per observo de la gramatikaj fak- tikas, ĝin parolante. Aliflanke ĉu 9ni toj. Ve ! ŝajnas, ke jam venis la tempo kredu, ke estas teknologio, kiu lernigas de la seniluziiĝoj. Oni ĉuflanke prokla- al la lernanto lian metion ? Se li ne mas la fiaskon de la observa metodo kaj praktikas ĝin en la laborejo li sendube oni facilpaŝe revenas al la antaf’aj me- scios la nomon kaj la utilon de la iloj, todoj. Oni ne demandas sin, ĉu la ekspe- kiujn li uzas, sed li neniam scios, kiel rimenton oni efektive provis kaj ĉu. mal- ilin manovri. Same pri gramatiko. Evigrait la oficialaj instrukcioj, vere ekzis- dentas, ke la infano por koncepti la tas klasoj, kie oni provis instrui grama- lingvan mekanismon bezonas koni la pa., tikon per tekstoj. Oni deklaras, ke obser- rolelementojn kaj ties funkciojn. Sed ĉp vado ne estas en atingopovo de la infa- fas scii, ĉu la difinoj, kiujn oni kapabi no kaj ke oni denove lernigu al ili difi- doni al li; sufiĉas por ke li rekonu ilin: nojn : tiam, oni diras, ili almenaf’ ion Diru al li, ke substantivo estas vorto, kiu noman estulon aŭ estaĵon ; por nomi hunscios. don aŭ tablon, li jam scias, ke oni diru Kiel koncepti difinojn. — Ni do en« hundo, tablo » kaj tion li ja diris, vi miksigu en la kverelon kaj partiiĝu. Gis- nur lernigis al li,kaj tiuj vortoj estas mortan malamon ni ne havas kontraii la substantivoj. Sed se en teksto li renkondifinoj, per kio ni elmontras ál la ler- tas abtrakton nomon, kiun li ne konas, nantoj, ke ni scias pli multe ol ili, sed ĉu la liverita difino sufiĉos, por ke li starigas du demandoj. Por kio servu la rekonu tiun abstraktan nomon ? Klarigu gramatikaj difinoj ? Sekve kiel ilin kon- al li kio estas objekta komplemento, donu al 13 la plej eble ĝustan difinon ; cepti ? ĉar laf’ nia opinio difino estas rimedo, ne celo. La instruado de la gra- poste vidu, ĉu li povos rekoni objektan matiko celas konduki la infanon konsciikomplemnton en frazo. Cio, kion li scios estos parkeri la difinon kaj la ekzemĝi kiel li parolas, t.e. kiel li esprimas plon, kiujn vi jam donis al li. Tie halsian penson por ĝin komuniki. Se oni lernigas al li nur difinojn kiel ajn preci- tos lia scienco (1). Cu tio estas la celo zajn kaj kompletajn, li trovigos kiel ho- de la instruado de gramatiko Tamen ne kredu, ke la difinoj estas mo lerninta botanikon en libroj kiu, promenante iun belan tagon sur la kamparo, nur balasto kaj ke oni ilin foratentu. Gramatiko estas scienco pri lingvo, kaj rekonas nek vegetaĵon nek floron, aŭ kiu, ne estas scienco sen klasifiko, ĉar, scienen la arbaro ne distingas fagon disde

— página 9 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

79

co estas ĝeneralajo. Klasigi faktojn estas vicigi ilin lan kategorioj, kiujn oni noI.P.R. ne aperos en Aágusto kaj mas per specialaj terminoj. Al kio resSeptembro. Venonta numero en pondus tiuj terminoj, se oni ne difinus ilin ? t.e. se oni ne resumus en formulon Oktobro. la komunajn karakterojn, kiujn oni rekonis en la faktoj arigitaj sub la sama termino ? Sed tio tange indikas al ni tion, kio estu gramatikaj difinoj. Tie ĉi ni ne noj, kaj ke ne estas eble en la dua klastaras en la matematika kampo, kie la so pluiri tiel malproksime, kiel en la difino antantempas la faktojn kaj kie postaj klasoj, se oni povas en la dua klagi estras ilin. En la naturo estas never- so paroli pri la subjekta predikativo dum sajne, ke ekzistas perfekta cirklo, kaj cir- estus antantempe paroli pri la objekta klo estas koncepto de la spirito. Tial predikativo, se unuvorte devas esti propost starigo de la difino de la cirklo, ne gresado en la instruado, devas esti anekzistas figuro, kiu estas cirklo, se ĝi ne kan progresado en la difino, por ke tiu perfekte respondas al tiu difino. Ci tie difino posttempa je la faktoj neniam ilin ni estas en la kampo de la observoscien- antielpu. ekzistas substantivoj, objektaj kom(El « L’Ecole Libératrice »). entoj, kies difino ne antantempas 8 Feb. 57 …n ; sed estas la rezulto de observado. Tradukis F. BARONNET. Ci nur formuligas ilin, resumante la kun la afabla permeso de la konstatojn, kiujn oni finatingis. redakcio kaj de la Moro. • Scienco kaj instruado de gramatiko. — De nun ni klare distingu la gramatikan (1) Noto de la Trad. — Niaj kursgvisciencon kaj la gramatikan instruadon. dantoj certe tion spertis en Ia instruado La gramatika scienco, same kiel ĉiuj de Esperanto. La difino de akuzativo essciencoj ne konceptiĝas sen la plej eble tas simpla afero facile parkerebla ; sed kompletaj, la plej eble adekvataj difinoj, ĉu pro tio ĝia instruo pruviĝis same. kiuj estu la finatingoj, t.e. kiuj signu la facila plej malproksiman punkton, kien kondukis la observado kaj okaze la eksperi(Fino de la paĝo 77) mentado. Sed la infano al kiu oni instruas gramatikon, paŝon post paŝo, iel reiras la longan vojon jam antau li iri- iom por knaboj, tiuj lernejaj uniformoj, tan de la gramatikistoj. Gvidate de sia kiuj ja povas helpi al la sinestimo, povas instruisto, ĉe ĉiu leciono, ili iras iom malhelpi kaj povas esti subpremilo en pli antanen en la labirinto de la faktoj. tiu •tragika klasbatalo inter la junaj kaj Nur iom post iom li rekonas inter tiuj la maljunaj — tiu konflikto en kiu « pafaktoj la komunajn karakterojn, kiuj per- ca kunekzistado » devus esti nia celo. Kiel kutime, mi tute ne volas proponi mesas al li ilin klasigi. Tion li povas nur langrade en la mezuro kiel lia obser- solvojn ; mi ne rajtus ; mi celas nur penuniformoj ne estas kiel vopovo etendiĝas kaj lia prijuĝo akri- sigi. Lernejaj uniformoj ; ili ne havas neprajn gas. Proponu al li ekde la komenco la di- soldataj finojn, kiujn la gramatikistoj finatingis. asociojn kun malfeliĉo, malbono kaj malal homaj personecoj ; sed lern signifon ili havas por li, ĉar ili respekto konsekvencas el la de li jam faritaj nejestr(in)oj eble devus ofte repripensi la aferon lan la kutimoj kaj kriterioj de onservoj ? ĉar ili ne posttempas la fak- la nuntempo. tojn. Marjorie Boulton. Jen en • lernolibro por la dua klaso difino de tio, kion oni nomas « predikatiLernejan(in)o. Mi konfesas, ke mi ne vo » ; tiun difinon oni celis, ke ĝi estu lantlegi tiun algebran formulon. Gi kiel eble plej ĝenerala kaj ke ĝi tangu scias lan mi, nur por aliĝiloj, k.s., kie same bone por la subjekta kaj la objekta tangas, la uzanto ja devas forstreki unu el la predikativo. Kion ĝi povas signifi por alternativoj. Tamen, idee, la formulo eslernantoj, kiuj ankorau ne asdis pri la pli ol komprenebla : ĝi estas klara ; objekta komplemento ? Al kio ĝi respon- tas nur ne prononcebla. Tia ekzemplo tre das, se ĝi antanas la observadon ? pravigas la proponon de S-ro .HAMMING, Ni precizigu nian penson. Unue la di- kiu okaze de tre scienca artikolo en fino, anstatan antani la lecionon, devas Scienca Revuo 8/2, p. 47, proponas uzon ĝin sekvi. La leciono konsistas en la ob- de la singaluro de la ambanseksaj vortoj. servado kaj interpretado de la faktoj ; Do : gelernejano. — Red. la difino estas nur resumo, envortigo de la rezultoj de lá observado. Estas kvazan NI KONDOLAS bilanco, kiun fari oni povas nur en la fino de la financa jaro. Konsekvence se al nia samideano Krestanof, kiu estis nia evidentan, ke oni ne povas elstudi gra- provizora bulgara peranto, kies patrino matikaĵon en la danro (te unu sola le- kaj inspirantino Rada H. Krestanova ciono eĉ ofte de pluraj sinsekvaj lecio- mortis 94-jara en Sofio.

— página 10 del PDF —

80

ESPERANTO

KAJ KULTURO

NI LERNU PER BILDOL

SUR LA M A RBORDO 1. la ondoj 2. la strando 3. la banantoj 4. la ŝipo 5. la suno

6. la haveno 7. la lumturo 8’la digo 9. la dunoj 10. la nubo

1. Homoj sin banas en la maro : ili estas banantoj. 2. La ondoj sin ĵetas sur la digon. 3. Geknaboj ludas sur la strando per sablo. 4. La ŝipo eniras la havenon (iras en la havenon). 5. La ondoj estas tiel altaj, kiel la banantoj. 6. La geknaboj ne banas sin ĉar la ondoj estas tro altaj. 7. La digo estas farita el ŝtonoj. 8. La maro ne estas tiel blua, kiel la ĉielo. DEMANDOJ

Per kio la knaboj ludas ? Ili ludas per sablo. Kial la geknaboj ne banas sin ? ĉar la ondoj estas tro altaj. El kio estas farita la digo ? Gi estas farita el ŝtonoj. Kion la ŝipo eniras ? Gi eniras la havenon.

— página 11 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

81

Cu la ondoj estas altaj ? El kio estas farita la digo ? Sur kion la ondoj frakasigas ? Kial la ondoj estas altaj ?

Kion faras la banantoj ? En kio ili sin banas ? El kio konsistas la strando ? Per kio ludas la geknaboj ?

Kio estas en la haveno ? Kio eniras la havenon Kio staras sur la digo ? Cu estas ondoj en la haveno

l «»

Kio estas en la blua ĉielo ? Cu estas multaj nuboj ? Cu la maro estas tiel blua, kiel la ĉielo ? Cu frostas ? Kial ?

BONVOLE NOTU LA NOVAN ADRESON de via redaktoro : D-ro A. ALBAULT, 8, avenue Et. Billières, Toulouse.

Bedaizrinde nur en Oktobro povos aperi diversaj informoj tro malfrue alenintaj. SERCATA : I.P.R. : kompleta jaro 56 kaj n-ro 2 de. 57. Rekompenco lan interkonsento. S-ro Eduard V. Tvarozek, Hviezdoslavova ul. 2/111, Martin. Ceho-

slovakio.

— página 12 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

82 Atanas D. Atanasov — Ada

LERNU KAJ INSTRUU Naŭa Leciono

Leciono de Esperanto Feliĉe ni alvenis en la kursejon ĝustatempe — sen malfruiĝo. Unu minuton post nia alveno eniris la ĉambron ankan la instruisto. Mi sciigis al li pri la ceesto’ de miaj du amikoj kiel gastoj. Li volonte konsentis, ke ili restu kaj anskultu la lecionon. — Nun, gesinjoroj — li diris — ni komencu nian laboron. Unue ni ripeti koncize la materialon, kiun ni lernis en la lasta leciono. Kiam ni havis la lastan lecionon ? S-ro Aleksandro, diru, mi petas. Aleksandrov. — La lastan lecionon ni havis vendrede la okan de marto. La instruisto. — Kaj kion ni lernis tiam ? Aleksandrov. — Ni lernis pri la sufikso EM kaj UL. La instruisto. — Cu la tutan horon ni okupis nin nur pri la du sufiksoj ? Respondu vi, F-ino Spasova. Spasova. — Ni lernis ankan pri la uzo de volitivo en la kazoj, kiam oni ne povas uzi infinitivon. La instruisto. — Bone. S-ro Stoev, donu ekzemplon pri la sufikso EM. Stoev. — « Babilema >. La instruisto. — Kaj mi petas F-inon Nikolova doni ekzemplon pri la sufikso UL. Nikolova. — « Belulo >. Petrov. — « Babilemulo >. La instruisto. — Jen trafa ekzemplo, kiu entenas amb’an sufiksojn. Sed mi preferus, ke alian fojon S-ro Petrov ne •andigu sin antan ol mi donas al li demandon. Petrov. — Mi kulpas. Mi petas pardonon… La instruisto. — Hodian ni legos la artikoleton « Pri la egiptaj piramidoj >. Malfermu la librojn je la paĝo 58. Kiu deziras legi ? (Ciuj levas la manojn). M~ vidas, ke ĉiuj estas legemaj, sed ne estas eble, ke Ciuj legos. Hodian mi prefera. ke Lazarov legu. Lazarov legas kelkajn minutojn. La artikoleto estas mallonga . La ceteraj kursanoj sekvas la tekston en siaj li broj. Post tio la instruisto donis kelkajn demandojn kaj klarigis novan regulon de la gramatiko. Ciu el ni devis verki ekzemplojn kun apliko de la nova regulo. Poste, lan invito d~ la instruisto, la kursanino a Kostov rakontis libere (per propraj vortoj) la enhavon de la artikoleto. Si povis senerare ripeti la dimensiojn de la piramido de la egipta faraono Heopso : alta 140 metrojn, longa kaj larga ĉe la fundamento 232 metrojn ; kaj tiun piramidon oni konstruis 3.700 jarojn antan Kristo ! Fine la instruisto turnis sin al ni per la jenaj vortoj : — Gesinjoroj, jam du monatojn vi lernas la internacian lingvon. Cu vi ne sentas, ke vi havas jam sufiĉe da konoj, por eniri en rilatojn kun la mondo ? Jen mi disdonos al vi adresojn de korespondemaj esperantistoj el diversaj landoj. Mi deziras, ke ĉiu el vi korespondu kaj trovu amikojn en la vasta mondo. La instruisto donis ankoran kelkajn gvidkonsilojn pri la verko de leteroj kaj disdonis adresojn. Mi ricevis tri adresojn de esperantistoj el tri landoj. Venis la fino de la leciono. Kiel kutime ĝi danris 45 minutojn. Dum la kursanoj disiris, mi amiko Marko proksimigis al la instruisto kaj

— página 13 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

$3

donis al li kelkajn kelkajn demandojn. Laŭ la vizago de Marko mi komprenis kiom impresis lin tio, li vidis kaj aŭdis dum tiu ĉi horo. Ni eliras sur la straton. Nikolao estas ekster si pro entuziasmo. Marko marŝas silente kaj meditas. Proverbo. — Pro guto post guto disfalas granito. UZO DE AKUZATIVO KIEL ADVERBA ESPRIMO (por esprimi cirkonstancon, tempon, mezuron). Tutan horon (dum tuta horo) mi legis la ĵurnalon. Kiun tagon (en kiu tago) vi vizitos nin ? Iun tagon (en iu tago) li renkontis sian onklon sur la strato. La dekan de junio (en la deka tago de junio) li venos. Kilogramo da pomoj kostas 150 frankojn. La katedrala pregejo en nia urbo estas alta kvindek metrojn. La vojo inter la du vilaĝoj estas longa dekdu kilometrojn ; oni devas marŝi tri horojn, por iri de la unu en la alian. EN ESPERANTO LA AKUZATIVO SERVAS : ’11. ii) por montri la objekton de ago (rekta komplemento) — vidu lecionon 1. ‘ b) por esprimi la celon de almovo (konkretan a* abstraktan) — vidu lecionon 7. c) por formi mallongajn esprimojn kun adverbeca senco, kiaj estas la supraj ekzemploj. NOTO. – Nun la instruanto povas fari pli detalan rekapitalucian trarigardon pri la uzo de la akuzativo, donante plurajn ekzercojn pri ĝiaj funkcioj kiel rekta komplemento ktp. PREFIKSO DIS montras, ke la ago estas farata al diversaj flankoj, en plurajn direktojn : disĵeti — ĵeti al diversaj flankoj, en diversajn direktojn ; disdoni — doni al multaj homoj, kiuj estas cirkaŭe ; dissendi la gazeton ; dissemi ; ni disiris (ni iris en diversajn direktojn).

egg

NOTINDAJ VORTUZOJ KAJ ESPRIMOJ Vi haval sufiĉe da konojn = vi havas sufiĉajn konojn. Mi veturas al Parizo. Mi veturas en Parizon. Mi veturas Parizon. (En la lasta propozicio la akuzativo esprimas sufiĉe la direkton kaj oni povas ne uzi prepozicion). Eniri la ĉambron = eniri en la ĉambron. -Enhavi = havi en si. La tibro enhavas rakontojn kaj versaĵojn. Enhavo de libro : tabelo de enhavo. Enteni — teni en si, havi en si. La akvo entenas hidrogenon. Aŭdigi sin : Li atiidigas sin = li faras, ke oni andu lin. EKZERCOJ 1. Kompletigu Tut… tag… ni pasigis en la vilaĝo. Li atendis ant4 ŝia pordo tri hor… Unu jar… li loĝis en Parizo. Mi ne povas viziti lin ĉi… tag… Nur unu foj… li legis tiun libron kaj ĉion li memoras Ali… foj… ne mangu tian panon Ki… tag… vi estos libera ? La sep… de oktobro ni povos jam forveturi. La libro kostas nur ducent frank… 2. En la sekvantaj aldonu al la verboj la sufikson DIS kaj uzu, kie necese, la subslantivojn en pluralo. Li sendis libron al sia amiko. (Li dissendis librojn al siaj amikoj). Georgo perdis sian kajeron. La instruisto metis la kajeron sur la benkon. Mia onklo portis pomojn al la parencoj. La laboristo batis la ŝtonon per granda martelo. Pecoj de la ŝtono saltis ĉirkaŭe. Ni ĵetos tiujn ĉi paperojn. La vento blovas liajn harojn.

— página 14 del PDF —

ESPERANTO KAJ KULTURO

84

DISTRA PAGO KONKURSO N° 7 Gajnintoj : F-ino Caubel, F-ino Deygas, S-ro B. Fischer, S-ino Le Goff, S-ino Lemoine, Ges-roj Lenel, S-ro F. Micoud, F-ino Gudula Thénés gajnis 2 poentojn. D-ro Jaromir Jermar gajnis 1 poenton. Post tiu konkurso, S-ino Le Goff gajnis 345-frankan libron ; kaj S-ino Gulula Thénée gajnis 315-frankan libron. Ni gratulas ĉiujn.

KONKURSO N° 8 Jen la solvo : Horizontale : 1. Kvodlibeto ; 2. Brodas; 3. Ag, akor, ke ; 4. Tek, al, sur ; 5. Enua, okula ; 6. Rigli, olec ; 7. Nal, mi, kri ; 8. Aj, suko, oa 9. Tenilo ; 10. Apokalipso. Vertikale : 1. Kvaternara ; 2. Geniaj ; 3. Ob, kugl, to ; 4. Dra, al, sek ; 5. loka, imuna ; 6. Idolo, ikil, 7. Bar, ko, oli ; 8. Es, sulk, op ; 9. Kulero ; 10. Operaciato. Gajnintoj : S-ro Bourry, F-ino Caubel, F-ino Deygas, S-ro Génuit, Ges-roj Lanz, Ges-roj Lenel, F-ino Robin, F-ino Teder gajnis 2 poentojn. S-ino Lavallée gajnis 1 poenton ; F-ino Hauson gajnis neniun poenton. Post tiu konkurso S-ino Lavallée gajnas 315-frankan libron. Ni gratulas ĉiujn.

KONKURSO N° 10

Horizontale : 1. Scienco, kiu fiksas la daton de la historiaj okazoj. 2. Ejo, kie oni vendas podetale. 3. Cifero ; nearala ; litero. 4. Inverse : el kio, io elreliefigas (r) ; komenco de rivero ; konforma al la reguloj de la beleco (r). 5. Inverse : strio da tero tuŝanta etendaĵon da akvo ; longkvadrata peil el bakita argilo (r). 6. Turka greno (r) ; eligu harmoniajn sonojn. 7. Prefikso ; moviĝi al (r) ; inverse : supernatura estaĵo. 8. Litero ; religia kaj politika suvereno (r) ; fonetike laŭ la literoj : klara ideo pri io.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5 6 7

8 9 10

11111111 1 I ;■I ■I 11 I III11 1 1 111 I I■I 1 I I 11 i■I 11 11 1 1 ■I 1 11 i i 1 i■1 1

■I

■I

1

I I 11 1 1I 1

I 1 1

II Í IUI 11 1

9. Inklina akceptigi ion al iu .(r). 10. Inverse : romkatolika monaho.

Vertikale : 1. Tre preciza horloĝo.

2. Portebla fotoaparato. 3. Inverse : prefikso ; arkitektura ornamaĵo (r) ; inverse : participa finaĵo (r). 4. Ne alie ol ; inverse : litero ; moviĝi al. 5. Inverse : horizontala tabulo ; inverse : aŭdigi obtuzan bruin. 6. Rokkolombo (r) ; provizu per forta

barilo.

7. Numerala adjektivo ; interjekcio esprimanta surprizon ; transigo en difinitan lokon (r). 8. Litero ; itala riverego ; fonetike lan la literoj : ĝenerala vivmaniero de iu popolo. 9. Greno (r).

10. Inverse : kondukisto. Bonvolu sendi viajn solvojn antan la 25-an de la venonta monato al S-ro Guillot, Professeur, 1, rue de la Paix, Gaillard, (Hte-Savoie). ZAMENHOF-MONUMENTO (starigota en Wien en 1958) Zamenhof vivis en Vieno de 1888 al 1897 kaj tie studis oftalmologion S-ro Kortega Konsilisto Hugo Steiner, direktoro de la Internacia Esperanto-Muzeo en Wien iniciatis kreon de ZamenhofMonumento starigota en Vieno. Necesas sumo de 40.000 ŝilingoj. La kolektado komencas kun 6.000 S. Sendu vian obolon al I.E.M. Wien, I, Hofburg, Aastrio.

— página 15 del PDF —

PERANTOI DE

I. P. R.

AUSTRA : O. St. R., Dr. E.J. Gommen, Wien, IX. Waehringerstrasse 59. (Poŝtĉeka :ponto : 30.461). Jarabono : 32 aŭstraj ŝilingoj. BRITA : « The British Esperanto Association », 140, Holland Park Avenue, London, W 11. Jarabono : 8 ŝilingoj. BULGARA : Bulgara Esperantista Asocio, Sofia, Bul. Stalin n° 40. Jarabono : 8 levoj. DANA : « Dansk Esperanto-Forlag », Ingemánnsvej 9, Aabyhof. (Cek-konto :16.295). Jarabono : 8 kronoj. JERMANA : Helmut ROSSLER, 22 b, Hechtsheim bei Mainz,

Friedensstr. 15. Cek-

konto : 43 357 Ludwigshafen/Rhein. Jarabono : 4.8 germanaj markoj.

HISPANA : E. CALVET, Pl. Gral Sanjurjo, 7, Tarragona. (Konto no 956-293 ée « Banco Espanol de Credito »). Jarabono : 44 pesetoj. ITALA : Eduard() ZUMBo. Casella postale 226, Torino. Jarabono : 700 liroj. JUGOSLAVA : Josip VAJDLIH, Podolje 15, Zagreb. (Cekkonto : Gradska Zagreb. 40-KB-6 n° 4653. Jarabono : 330 dinaroj.

ŝtediomra

NORVEGA : Erling HOLTEN, Leangen i Strinda. Jarabono : 8,50 kronoj. NEDERLANDA : S-ro VERBRUGGE N, Oosterhesselenstraat 560, Den Haag. POLA : « Asocio de Esperantistoj en Pollando », ul. kozia, 3, Varsovio. Jarabono : 40 zlotoj. ,SOVET-UNIA : Roberto Dvoixrx, Esperanto-Sekcio de Kulturdomo, Leningrad, 22 Kirovskij 42. SUOMA : Joel Vn,xxl, Somero, poŝtkonto : Tu 60 253. Jarabono : 300 suomaj markoj. SVEDA : « Eldona Societo Esperanto », Box 19071, Stockholm (Poŝtĉeka Konto : 578k Jarabono : 6 kronoj. USONA : Jarvis E. BUSH, 3.700 North 75-th Street, Milwaukee 16, Wisconsin.

: Sin turni al nia administranto : E. BIDOIT, 6 rue de la Paix, Baugé (M: et-L.) Francio. (Poŝtĉeka konto : 143-867 Nantes). Provizore la landaj pe• gantoj kaj ĉefdelegitoj de U.E.A. peras la abonojn. Jarabono : 400 francaj frannoj aŭ egalvaloro.

ALIAJ LANDOJ

Ni davre serĉas perantojn.

— página 16 del PDF —

,»./7# ` i!!!r!!i!!/!/!/!!i/ii!7117 17»7ii ./)7/llioi/!!y.f.AW/40rif ~A«»

«A

,

„

‘f ogti W13:

.1

-9ó

®rt Et 9D D

La FiwriiiIkh é I( u I kr uuu 1 BAUG- (M.-et-L.) Francio

— ,3

__

Té1.34

G RANCA XUI.ÏURDOMO i estad o 1′ duw so new iq sw3

k

La Kastelo Grésillon estos malfermita de la 1-a de Junio ĝis la 14 -a de Septembro 1957.

\

1-a Periodo : 1-an de Junio — 14-an de Julio Kursoj de Esperanto por komencantoj — Instruado de amatora bindarto Turismaj karavanoj

e

2-a Periodo : 14-an de Julio – 24 an de Julio

Sensacia Manifestacio : Ku lturaj In ternac ia j Fer ioj

é

_

Kun Profesoroj AULD, LAPENNA, WARINGHIEN, Dro ALBAULT kaj Inft. WATIER

\\

3 a Periodo : 25-an de Julio — 1 0-an de Aŭgusto

LaFranca Lingvo

.

por aliiandaj sam d anoj Eksterordinare bona metodo por instrui rapide la francan lingvon pere

0

de Esperanto, kursoj por komencantoj kaj por perefkligemuloj. Necesas uzi sufiĉe bone Esperanton. k

4-a Periodo : I 0-an de Aŭgusto — 31-an de Aŭgusto S omera

L ernejo – Tri kursoj de Esperanto

5-a Periodo : 1-an de Septembro — 14-cn de Septembro

Faka, Renkontigoj

o

i O

– Liberaj Ferioj

!//!!/!!!®/!/\ /////////!///!////!/!!/!/!!///!/!/!!!!!/!!///O!/!!!/!///!/!!!!!!!!!/ Le Gérant : H. MICARD Sablé. — Imp. E. COCONNIER

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

— página 2 del PDF —

3-a Jaro. . anuaro-Februaro 1958. sla Jnleznacia ;

pedagogia zevue

(eks ESPERANTO kaj KULTURO; Internacia Pedagogia Revuo)

Aperas dumonate sub la aŭspicioj de la franca asocio de esp-edukistoj (GEE)

NIA KOVRILO | LA HODIAUA FOTO

Ni havas la plezuron danki ĉi-tie S-inon | Honduraso Pierre JULLIEN el Parizo, kiu desegnis « La lecionon de la malsato neniu insla kovrilon de nia revuo, kiu nun aperas | truisto povas forviŝi el la mensoj de siaj kiel moderna kaj inda reprezantanto de nia lernantoj… kaj infanoj ne povas atendi kun -ado malplenaj stomakoj ĝis planoj pri ekono- MOXAŭo. mia evoluigo maturiĝas. La Unuiĝintaj Nacioj estas povigitaj doni krizan helpon per UNICEF (lnternacia Infan-Fondaĵo de Unuiĝintaj Nacioj), kiu alportas lakton, medicinan prizorgon kaj aliajn necesaĵojn . UNA OE al tiuj, kiuj plej urĝe bezonas ilin. Sen tia en. Esperanto eldonitaj de UNESKO kun | helpo, la ĝermoj de edukado estus en mulhelpo de Universala Esperanto Asocio, kiu | taj landoj dissemitaj sur neproduktivan, ilin disdonas. malfekundan grundon ».

En tiu eleganta kadro ni havas despli da plezuro aperigi serion da fotoj, kiujn afable sendis al ni UNESKO. Tiuj fotoj apartenas al serio de foto-afiŝoj kun teksto

Mi ? ENHAVO Paĝo 1. — Omaĝo ai Comenius (G. Cal0). ) — 9. — Dana Edukado (P. Thorsen). ) — 7. — Instruado en Hungarujo (A. Gauder). —- 9. — « Dek-Unu Plus » (G. Stanford). – o 12. — Ho, tiu-ĉi Junularo (P. Balkanyi). 3 – 14. — Libroj por infanoj. ( – 15. — Infana Pentroarto (C. Dejoux).

Ĉion por la redakcio: artikoloj, informoj, | Anoncetoj, reklamoj, oni sendu al: F-ino recenzotaj libroj, oni sendu al la Redaktoro: G. JOUBERT, 21, rue Regnault, SAINT- A. ALBAULT, 8, avenue Et. Billiĉres | QUENTIN (Aisne) – Francio. P.C.K.

SU ; LILLE 3041-30. TOULOUSE (Francio).

TARIFO: Anoncetoj; 6 fr.F. = 0,20 stelo Ĉion pri administrado: abonoj, provsen- | po vorto aŭ mallongigo.

doj, specimenoj, oni sendu al la Adminis- | Reklamoj: 1/1 paĝo 5.000 fr.F.

tranto: | NN | 1/2 paĝo 3.000 fr.F. DELAGNEAU, Avrolles 1/4 paĝo 1.600 fr.F. par ST-FLORENTIN (Yonne) – Francio. 1/8 paĝo 900 tr.F. 1/16 paĝo 500 fr.F. ABONO: 500 fr.F. pojare: vidu 3-an kov- | Rabato 10 9/, por sama teksto en 2 numeroj. rilpaĝon. | 20 94 por sama teksto en 3 numeroj.

Ciu materialo por difinita numero devas atingi la koncernan adreson antaŭ la 202 de la antaŭa monato. La revuo aperos fine de marto, majo, julio, septembro, novembro.

— página 3 del PDF —

Giovanni CAL o

Comenius (Jan Amos Komensky 28 Mar. 1592-15 Nov. 1670), kiun Michelet nomis « Galileo de l’edukado », kiel ĝia, protagonisto, per jubilea Jaro 1957/8 — (la tricenta datreveno de l’eldono de lia peda- ( gogia verkaro « Opera didactica omnia » en Amsterdam) —- solene ( estas memorigata de Unesko. Ĉar Comenius per la raciigo de pedago- ( giaj metodoj planis alirebligi al ĉiu homo certan kulturnivelon kaj fakprofesian kapablecon por tiel humanigi la antagonismojn en la 4 Socio. Bedaurinde li ne plu sukcesis mem redakti la verkojn « pan-

sofiajn » kaj « Konsulton pri amendo de homaj aferoj », kiuj eĉ

perdiĝis en forgeso. Nur en jaro 1935 oni retrovis ilin en la orfeja biblioteko en Halle (Saale, GDR) kaj la Ĉekoslovaka akademio de

) sciencoj en Praha nun preparas eldonon kompletan. La artikolon de la mondkonata komeniologo profesoro Giovanni ( Calo el « ‘Chronique de I”Unesco » N? 7/1957 esperantigis kun permeso

k~ ve STO A o A im ] Jana Cichova /Praha/

La ĝenerala Konferenco de Unesko en la naŭa Kunsido en New-Delhi decidis, ke

en Amsterdam — de la « Opera didactica omnia » de Coieiias. Unesko ĉi-okaze ankaŭ eldonas unu volumon da elektita tekstaro el liaj verkoj.

Comenius certe meritas tian rekonon kaj tute legitima estas la speciala omaĝesprimo de Unesko. Pri tio mi estas tiom pli firme korvinkita, ĉar mi tradukis en italian lingvon kaj komentis gravaja tekstojn el lia « Didactica magna ». Tial mi povas esti prave dankema al tiu ĉi glorfama ĉeha pedagogo, ĝojante ke mi kontribuis al diskonigo .de liaj pensoj en seminariaj lernejoj kaj universitatoj en nia lando.

GRANDA SPIRITO

Eminenta edukanto — unu el la plej grandaj, kiun la homaro kon-spertis ĝis la nuntempo — Comenius antaŭ ĉio estis granda spirito, « anima candida » ekzemple nobla. Entuziasme li partoprenis en la komunio de Moraviaj fratoj. Por li la kristanismo submasonis ĉiun vivsencon kaj donis al edukado la karakteron de religia misio.

— página 4 del PDF —

——

Lia arda kredo faris lian mentalecon neskuebla kaj lian apostolecon neniam laciĝema. Dank’al ĝi li estis kapabla superi tiom da malfaciloj kaj persekutoj, trompiĝoj kaj suferoj, de kiuj lia koro estis afliktita. Ĉiam esperema li neniel ĉesis finlabori pri siaj prempensoj.

Tridekjara milito gravege suferigis, eĉ dispeligis membraron de la Komunio, kiu estis al li tiom kara. La milito forrabis liberon de lia patrolando, kiun li adoris. Post perdo de Pedzino kaj infanoj, post ruinigo de liaj loĝejo, biblioteko kaj manuskriptoj, li devis elmigri. Li tramigris plurajn landojn serĉtrovante rifuĝejon. Sed malgraŭ tio Comenius ne perdis la kredon al humaneco, kies palingenezo devos plenumiĝi, kiel li opiniis, per edukado de sinsekvaj generacioj.

Apartenante al asocio religia, kiu alteniĝis al- Jan Hus movado de la dekkvina jarcento, Comenius zorgis fidele daŭrigi tion, kio ŝajnis al li bazfundamenta kai esenca en la kristanismo. Tial li devis kondamni reformantojn,. kiuj kontestis la liberon de homvolo kaj subtenis teorion de la «.servum arbitrium ». Ĉiam li kredo-konfesis Kriston la Savinton, kiu helpis al homo retrovi la originan liberon. Comenius neniam dubis pri la bonvolemo de primitiva homnaturo — vidante en infananimo la ŝprucfonton de tiu ĉi bonkoreco. Profundege li amis infanojn kaj ĉiam traktis ilin kun respekto. Konvinkita, ke ili estas la nemortema promeso de la humaneco renovigita de Kristo, kies redesceridon sur teron li atendis laŭ sia kredo hiliasma. Arda adepto de lidealo porpaca, en kontakto kun kelkaj plej noblaj kaj plej antaŭvidantaj grupoj de sia epoko, l’aŭtoro de la « Didactica magna » dum sia tuta vivo predikis toleremon, pacon, fratecon inter popoloj revante pri la homaro spirite unuigita dank” al religio, scienco kaj edukado. ;

Fortika per sia konvinkiteco, mirige aktiva, Comenius kvindek jarojn dediĉis al favor-skribo por la religio, paco, patrolando. Li per la admonoj al toleremo kaj akordiĝo plurfoje eĉ kontribuis al solvo en politikaj konfliktoj disŝirantaj tiaman Eŭropon. Li postulis radikalan reformon de lernej-sistemo kaj pedagogiaj metodoj. Mem instruante li uzis novajn edukilojn kaj preparis novajn kompendiojn por la lernantoj. Lia verkaro estis grandnombra. Kiel pedagogo li infiluis decidige la kulturvivon. en Eŭropo, en siaj landoj kaj poste en Pollando, Hungario, Germanio, Svedio, ĝis en Anglio kaj Nederlando. :

LA PIONIRO

Sur ĉi-tiu kampo Comenius fariĝis pioniro en teorio samkiel en la praktiko. Fakte li estas la unua, kiu penis ekipi la pedagogion per karakterizoj de efektiva scienco; sub la influo de Bacon kaj Campanella — admirante ilin — li aniĝas favore al naturalismo. Fiksante la leĝojn de Pedukado li sekvis tiujn de la vivo. Por arŭstataŭigi verbalismon per realismo, li postulas praktikan lernigon de lingvoj. Li antaŭzorgas pri aranĝo de infanvartejoj. Comenius estis ankaŭ favora al metodo intuicia — al « aŭtopsio » — kiel li ĝin nomis pro senpera observado de konkretaj objektoj; hodiaŭ ĝi estas nomata la « didaktika aktiveco ». Li asertas, ke la edukado devas esti la frukto de bone organizata kunlaborado de instruisto kun lernantoj: instruado en la lernejo — konceptita kiel « offlicina humanitatis » — fariĝos des pli utila, ju pli multnombrajn praktikajn lecionojn ĝi implicos, ju pli multe da infanoj ĝi kuraĝigos al meminiciato. :

Comenius ne malatentis insisti — kun klarvido tute moderna — pri socia aspekto de l’edukado konsiderante, ke ĉiuj devus profitpovi el ĝi sen iu ajn diskrimino. Li ja opiniis, ke elspezo de tiu ĉi edukado utile revenos al la Socio.

Oni facile komprenas la admiron de la juna Leibnitz al Comenius kaj entuziasmon manifestatan de Herder, kiam fine de la dekoka jarcento li malkovris la ideojn de la granda ĉeha pedagogo. Tiu ĉi ankoraŭ hodiaŭ restas por ni la majstro de la moderna edukado. Kaj la ardo, kun kiu li ne ĉesis lukti por la rekono de la homrajtoj, por

“ evoluigo de mutualismo tuthomara kaj por firmigo de la paco per helpo de ledukado, scienco kaj kulturo envicigis lin en la avangardon de Unesko.

En Amsterdam Comenius trovis finfine necesan trankvilon por mediti kaj labori. Tie li mortis en 1670, post kiam en jaro 1657 aperis lia verkaro « Opera didactica omnia », antaŭ ĉio la « Didactica magna ». Tiu ĉi evento estas grava tempolimo en la historio de la pensado. Unesko, partoprenante la rememoron al Comenius esprimas omaĝon al aŭtoro, kies ideoj samtempe estas celebrataj kiel ĝiaj propraj.

— página 5 del PDF —

Poul THORSEN

DANA EDUKADO

Poul Thorsen, dana instruisto kaj aŭtoro de « Rozoj kaj Urtikoj » ne bezonas presenton antaŭ esperantista publiko. Ni publikigas ĉi tie tekston de prelego, kiun li diris en kunveno de la gratulinde agema « Komuna Konversacia Klubo ». Ni ĝojas ke la nuna amplekso de IPR ebligis al ni fine aperigi tiun tekston, kiu atendis de longaj monatoj.

En Danlando ĉiuj normaluloj scias legi kaj skribi. Ekde 1814 ni havas instrudevon por ĉiuj infanoj inter 7 kaj 14 jaioj. Ni ne havas lernej-devon, do gepatroj rajtas zorgi pri instruo al la infanoj per privataj lernejoj aŭ tute private. Oni nur unufoje jare prezentu la infanojn antaŭ pedagoga fakulo, kiu kontrolu, ĉu la infanoj estas edukataj. — Tamen malpli ol 894 vizitas privatlernejojn, kaj dum 1951 nur 254 infanoj estis tute private instruataj. La granda amaso de Vinfanoj, ĉu de riĉaj ĉu de malriĉaj hejmoj, vizitas senpage la komunumajn lernejojn. Tiel estas, ĉar la kvalito de la publika lernejo konstante kreskis, sekve ankaŭ la estimo al ĝi.

Antaŭ 100 jaroj estis alie. Tiam oni parolis pri la « nigra » lernejo, kie oni tre celis la komprenon, sed plie la kopiadon kaj parkeradon. Kontraŭ tio opoziciis Grundtvig kaj Kold, la solaj danaj kontribuantoj al la mondpedagogio. Ili estis kontraŭ parkerumo kaj troa legado de nekomprenataj kaj nekompreneblaj libroj.. Ili volis veki, vivigi antaŭ ol klerigi, instrui. Ili ne bezonis multajn instruilojn. Por ili rakontado de la instruisto estis la ĉefaĵo, la t.n. vivanta vorto. La infanoj entuziasmiĝu pri la lernado. La instruisto infektu ilin per sia iniciato kaj «ekzemplo, tiel ke ili neniam haltos, post kiam li startigis ilin. — Kold nomis sian lernejon libera lernejo. Tamen ĝi estis pli libera por la instruisto ol por la lernantoj. Iam tiaj lernejoj estis tre oftaj en nia lando, sed nun ili malaperas, ĉefe ĉar la ideoj de Kold grandparte penetris en la publikan lernejon. Kvankam la ŝtato subtenas per 80 96 el la elspezoj, en la jaro 1951 restis nur 372 privataj lernejoj, el kiuj eĉ multaj ne havas rilaton al la ideoj de Kold, ekz. 16 estas germanaj.

3-ĵara gimnazio

. | 1-jara reallernejo 2-3-jara mezlernejo senekzamena

N 4-ĵara mezlernejo ekzamena

5-jara fundamenta lernejo

Diagramo de la dana lernejo

Car nur estas 7-jara deviga instruo, foje okazas, ke infanoj volas eksiĝi post 2-a au 3-a ŝtupo de la ekzamena linio, sed tio nur povas okazi, se la lerneja direktoro kaj la gepatra komitato konsentas.

— página 6 del PDF —

PJ e

Ankaŭ alie la gepratroj havas influon. La gepatraj komitatoj, elektitaj plej ofte laŭ politikaj listoj, inspektas -nezorgatajn kaj nezorgemajn infanojn. Ili havas socialajn kaj higienajn taskojn, planas kunsidojn por gepatroj, fiksas datojn kaj formojn de. jarfinaj aranĝoj, k.s. — lIli ne rajtas inspekti la instruadon, sed gaste ĉeesti. lli povas plendi pri instruisto, sed ne rekte, nur al ties ĉefo.

La ekzamena linio estas tre populara. En 1951 troviĝis en ĝi ĉ.1794 de ĉiuj instrudevaj infanoj. Por eniri oni trapasu skriban ekzamenon pri dana lingvo kaj kalkulado, krome la instruistoj de la koncernaj infanoj havas gravan influon pri la allaso. Danaj mezlernejoj ekzistas ekde 1903, kaj en Danio ili malpli estas perilo por gimnazio-universitato ol memstara lerneja formo kun finita temaro.

La reallernejo estas pli ekskluziva. En ĝi troviĝis en la jaro 1951 2,1 94 (kalkulita el la lernejdevaj infanoj, malpli ol 14-jaraj). La disciplinoj estas kompreneble pli realaj, tuŝantaj la praktikan vivon, administracion, komercon kaj ĝeneralan klerigon sufiĉe vastan.

En gimnazioj troviĝis en la jaro 1951 1,994. En reallernejo la seksoj estas egale reprezentataj, sed en gimnazioj iom superas knaboj. La gimnazio havas tri liniojn: modernlingvan-humanan, matematikan-sciencan kaj klasiklingvan (grekolatinan); ĝi preparas por la universitato, sed tamen havas propran, finitan temaron.

En 1950 estis en ĉiuj lernejoj 511.000 lernantoj. El ili 93.000 aŭ 18,2 95 troviĝis en la ekzamena linio : mezlernejo, reallernejo, gimnazio. Tamen la ceteraj 82 94 preskaŭ ĉiuj ricevas sub iu formo pluan instruadon ol donas la popola lernejo. Metilernantoj vizitas teknikajn lernejojn, aliaj vizitas junullernejojn por senfakuloj. Krome ekzistas popolaj altlernejoj, agrikulturaj kaj dommastrumaj lernejoj, vesperkursoj tre variaj (senpaga instruado) kaj preparaj kursoj, kiuj ebligas realekzamenon post dujara studo. Fine oni povas nomi vesperajn gimnaziojn kaj vesperajn seminariojn „por estontaj instruistoj.

La vesperkursoj aŭ vesperlernejoj estas tre ampleksa kaj varia institucio. Vintre 1950/51 vizitis ilin 261.000 gejunuloj. Preskaŭ ĉiu temo estas instruata tie, ofte sub tre liberaj formoj, kaj la tuta instruado estas senpaga. Se minimume 15 personoj volas studi temon, egale kiun ajn, ili povas disponi ejon kaj salajron de instruisto, eĉ se ili instruas sin reciproke en studrondoj. Kompreneble ankaŭ la Esperantomovado estas favorata de tiu ĉi sistemo. :

Aparta fenomeno de la dana demokratio estas la eblo transiri al pli alta studo post kelkaj jaroj en la praktika vivo. Oni allasas al instruistaj seminarioj junulojn tute sen ekzameno nur post prepara kurso. Tiuj estas nomataj « Viroj de la plugiloj », . sed nuntempe pli trafe estus la esprimo « viroj de fabrikoj » aŭ « virinoj de domservo aŭ industrio ».

Ankaŭ la establo de vespergimnazioj kaj vesperseminarioj en multaj lokoj estas, kvankam tre peniga formo de studado, pruvo de demokratigo de la instruado.

Oni ankaŭ enkondukis la saman « transsaltan » principon en la infanlernejon mem. Ekde 1951 infanoj povas pasi la 3-an ŝtupon de la senekzamena mezlernejo al la 3-a ŝtupo de la ekzamena mezlernejo en urboj, kiuj aranĝas specialajn klasojn tiucele.

Kompreneble ankoraŭ ekzistas en nia lando problemo pri inteligentaj infanoj en la izolita kamparo. Sed oni klopodas per lunlaboro inter provincaj komunumoj krei pli da centraj mezlernejoj, kaj la komunumo kontribuas al transport-elspezoj. Kelkloke oni praktikas apartajn kursojn por pli kapablaj lernantoj, kiuj do povas resti en sia medio kaj tie sin prepari por ekzamenoj. ;

Laste eĉ la severa universitato malfermetis pordon al la popolo donante eblon por tiaj instruistoj, kiuj ne trapasis la gimnazion kaj ne estas akademiuloj, aliĝi almenaŭ al la universitata studo de psikologio.

Kiel oni konstatas, en Danio ne estas unueca lernejo, sed dubranĉa lernejo. Venas nuntempe multaj proponoj pri unueca lernejo ĝis la 15-a jaro. La dividon. anstataŭu apartaj kursoj pri lingvoj kaj matematiko. La venontaj jaroj apenaŭ montros efektivigon de tiuj ĉi planoj, sed kredeble plua-“disbranĉiĝo.

Momente la klasinstruo estas plej ofta. Oni instruas la samajn temojn al ĉiuj samtempe. Tamen ekzistas, speciale sur kamparo, natura grupdivido kaj sporade eĉ individua instruado.

Teminstruo foje okazas. Oni ignoras la hortabelon kaj elektas anstataŭ : historio, geografio, sociologio, gepatra lingvo, skribado, desegnado ktp., instrui per ĉiuj samtempe, specialajn temojn, ekz. la dana tero, okupoj de la dana popolo, la dana erikejo (reale kaj poezie!) nia urbo, nia pratempo ktp. Teminstruo estas ĉefe aplikata en la senekzamena linio, sed certe ĝi estus eĉ pli bone aplikebla inter la ekzamenuloj.

— página 7 del PDF —

Ea ==

Unufoje dum sia lerneja vivo infanoj de pli grandaj urboj venas al kampara aŭ tendara lernejo por dum du semajnoj studi naturon, ekonomion kaj kulturon de la koncerna regiono. Ili vivas kune kaj laboras kune, verkante ilustritajn raportojn.

Ekzistas du tendencoj rilate nian infanlernejon. Unu klopodas mildigi la premon de la ekzamenoj en la ekzamena linio, alia volas- reformi la senekzamenan linion, valorigi ĝin tiel, ke ĝi fariĝos alloga, konkurencpova kompare kun la ekzamena linio. Pri tio la instruministro promesis larĝan esploron, kiu sendube post nemultaj jaroj

kos tute novan instruprogramon kun eĉ pli praktike akcentita perspektivo.

En lernejoj, kie la komunum-estraro decidis por tio, ĉiuj infanoj povas -sen formalaĵoj havi senpagan, speciale nutran, vitaminriĉan lunĉon. Tamen pro ĝenerala ŝparo oni limigis en 1951 la manĝosezonon ĝis 6- monatoj, kaj nur la 6 unuaj klasŝtupoj povas ĝin partopreni.

En ĉiuj urboj funkcias psikologoj en esploro de pli malfacilaj infanoj kaj eventuala lokigo en apartaj klasoj au kursoj.

Ĉe ĉiuj kopenhagaj lernejoj deĵoras plurfoje semajne kuracisto, kaj minimume unufoje jare dentisto esploras ĉiujn infanojn. Ankaŭ estas banejo en ĉiuj kopenhagaj lernejoj.

La granda plimulto de danaj lernejoj havas instruon komunan por ambaŭ seksoj. La knaboj lernas slojdon (“), la knabinoj mastrumon kaj kuiron. En la senekzamena linio dum. duona jaro oni interŝanĝas lecionojn, tiel ke la knabinoj lernas slojdon kaj la knaboj la inajn okupojn. Por knabinoj certe bonutilas manumi ilojn, kaj por knaboj en skolta vivo (aŭ kiel fraŭloj kaj edzoj) sendube utilas mastruma kaj flika konoj.

Oni instruas korpan higienon, inkluzive la seksvivon. Ĉiam la geinstruistoj prizorgas tiun ĉi disciplinon, tamen ne en difinitaj lecionoj aŭ laŭ instruplano, sed kiam estas okazo, ekz. en natursciencaj aŭ prihigienaj lecionoj.

Religio estas instruata en ĉiuj lernejoj, kaj eĉ rajtas inspekti la parokaj pastroj, sed malofte okazas, kaj ĉiu infano povas liberiĝi de la religi-instruo per simpla peto de la gepatroj. Tamen tre malmultaj petas liberigon.

Danio estas lando ĉe la maro, kaj la plimulto scias naĝi. Ĉe tre multaj lernejoj „, kadre de gimnastiko, instruas tiun arton.

Multaj urbaj lernejoj disponas pri ĝardenetoj, kie la infanoj povas en la lecionoj aŭ post lerneja tago kulturi peceton da tero sub zorga gvido. La infanoj posedas, la produktojn, sed pli gravas, ke ili akiras estimon kaj konon al korpa, praktika laboro kaj amon al la naturo.

Plej multaj lernejoj havas bibliotekon, ofte kun legejo, kie sperta asistanto instruas kiel elekti, uzi kaj trakti librojn kaj revuojn.

En ĉiuj ĉefurbaj lernejoj ekzistas filmaparatoj (en kelkaj eĉ sonaj), per kiuj eblas regule montri instruajn filmetojn el kampoj geografia, botanika, scienca, etnografia ktp.

Oni sendas per radio apartan programon tre bone ellaboritan por la lernejoj. Fakte ekzistas tri diversaj programoj laŭ aĝo de la infanoj. Temas pri tre trafaj kaj vivaj elsendoj, kiuj bone ilustras la instruplanojn. Specialaj presaĵoj aperas por en infano kaj instruistoj. Per ili la instruisto preparas la temon kaj post la elsendo ĝin diskutigas. Oni komencis en kelkaj lernejoj surbendigi la elsendojn, unue por konservi ilin entute, due por utiligi en pli konvenaj lecionoj. Car kvankam la programo ĉiam estas almenaŭ unufoje ripetata en alia tempo, ofte estas malfacile trafi la ĝustan elsendon je la ĝusta tempo kun la ĝusta klaso, — Teknike oni aranĝas unu radioaparaton en ĉiu lernejo kaj kelkajn specialajn parolilojn facile munteblajn en, la diversaj klasĉambroj.

Rilate al instruplanoj: Tiaj ekzistas, sed ĉefe kiel konsilaro por la instruistoj, kiuj ne estas ligitaj al difinitaj metodoj, sed povas libere procedi, se ili nur atingas adekvatajn rezultojn. Tial multaj instruistoj eksperimentas pri novaj metodoj. Precipe la individua instruformo kaptis multajn. Oni iom malhelpas la eksperimentadon, ke ofte troviĝas 36-38 infanoj en la klasoj, kompreneble tro multaj por individuigi.

Momente estas kreskeganta nombro da infanoj kaj konsekvenca manko da instruistoj kaj klasĉambroj. Dum la germana okupado devis tute ĉesi konstruado de lernejoj, kaj nur ege malrapide oni ekkonstruas en postmilitaj jaroj. La landa organizo de instruistoj deklaris, ke necesas konstrui lernejojn je minimuma kosto de 1400 milionoj da kronoj, sed efektive dum 1951 oni konstruis je kosto de 46 milionoj da kronoj.

(Y) Slojdo, alilande simple nomata manlaboro, manekzerco aŭ simile. Red,

— página 8 del PDF —

„Tiel post la unua mondmilito ekestis la

ĝi =

En ĉiuj urboj mankas klasĉambroj por doni altnivelan instruon. La lernantoj devas moviĝi de ejo al ejo dum la tuta tago por trovi ĉambron momente vakan. Ekz. en mia lernejo estas 29 klasoi, sed nur 20 ejoj. Tial oni devas vastigi la restadon de la instruistoj ofte de la 8-a ĝis la 16-a horo, kaj tre multaj deĵoras ĝis 40 horoj semajne.

En multaj lernejoj oni starigis lignajn barakojn (heredaĵo de la germanoj), kie oni gimnastikas aŭ estas alie instruataj

La nomitaj malfacilaĵoj kompreneble igas la infanojn malpli facile trakteblaj. Kontribuas al tio perioda timo je milito. Sur multaj lernejoj oni starigis kontraŭaviadilan sirenon, kiun. oni diligente ekzercas! Kontribuas ankaŭ al konfuzo la fluo de tro ekscitaj filmoj kaj « koloritaj » kajeroj, kiuj evoluigas la plej primitivajn ecojn en la infanoj. ;

Tamen ne mortis la optimismo. Postmilite la ŝtato ekfavoris la progreseman pedagogion disponigante al modernaj instruistoj propran eksperimentan lernejon, t.e. la kolosa lernej-palaco, kiun konstruigis la germanoj en Kopenhago por siaj infanoj post la venko. Ironio de la sorto estas, ke ĝi nun servas kiel esplorejo pri plej liberaj formoj de dana pedagogio.

Ŝajne ĉiam post grandaj militoj sekvas ; pedagogia eksperimentemo. Prave-malprave oni sentas, ke pli bona edukado eble povas La instru-problemoj savi la homaron de pluaj kataklismoj — lre diversns tira sla mondo internacia altlernejo ĉe Elsinoro, kie gejunuloj el plej diversaj landoj kune laboras|“ En la sekvaj numeroj de IPR vi lespirite kaj fizike. Ideo de tiu altlernejo i. a. gos :

estas eduki per komuna fizika laboro alme- A, oj = naŭ unu horon tage. E La teknikaj mezlernejoj en Aŭstrujo,

de D-ro Ernesto Jozefo Geerlich,

Post la dua mondmilito ekestis en Kopen- Supera Studa Konsilisto:

hago internacia infan-lernejo, La Bernadotte-Lernejo, privata, sed subtenata de la| 8 Kelkaj karakterizaĵoj de la Franca

ŝtato; ĝi arigas diversnaciajn infanojn, ŝtata instruado, malfeliĉe ankoraŭ nur per naciaj lingvoj, de F. Cadenel, inspektoro de la sed ĝi praktikas internacian komunecon unuagrada instruado.

sub tre liberaj, individuaj formoj. Eble tio povas prezenti perspektivon pri estontaj formoj de infanlernejoj, perspektivon pri kunlaboro tutmonda inter instruistoj kaj infanoj en nia tro dividita mondo.

Mi Socia administrado de la lernejoj en Jugoslavio, de F. Novljan, emerita profesoro.

Esperantista Podisliia Semajno subtenda en Svislando

De la 21-a ĝis la 31-a de julio 1958 okazos en Broc, Gruyĉre-Greyerzlando, belega montara regiono de Svislando, internacia pedagogia semajno esperantista por geinstruistoj kaj iliaj infanoj. Aliaj gesamideanoj estas kore invitataj. La Esperantista Pedagogia Semajno okazos sub persona tendo. (Ebleco dormi sur pajlo en tute primitiva kamparana domo). :

Organizantoj: L. Lentaigne, instruisto, Montpellier, gvidanto de Esperanto-fako de KIMIL, (Freinet-metodoj), kaj. M. Erbetta, instruisto -gvidanto de Grajnoj en Vento.

Informojn kontraŭ internacia respondkupono aŭ UL-stelo sendas :

Grajnoj en Vento, Marcel Erbetta, rue des Pins 66, Bienne Biel 7, Svislando — Suisse

; Ni RICEVIS PIONIR: infangazeto el ZAGREB: n-oj 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 16, 17, entenas unuajn lecionojn de Esperanto-kurso ilustrita.

KISALFOLD: taggazeto el GYOR, Hungario, entenas Esperanto-lecionojn redaktatajn de Ladislao Kulcsar.

GRAJNOJ en VENTO: interlerneja gazeto: Unua Rondo, ne 6; Dua Rondo n? 3.

— página 9 del PDF —

Andreo GAUDER

Kelkaj datoj pri la instruado en Mangarujo

Hungarujo havas proksimume dek milionojn da loĝantoj nuntempe. Jen la nombra kresko de la lernantoj : 97.894

Nombro de la unuagradaj lernantoj: ————s- za

1938 1955

‘ La instruado ekkomencas en la sesa jaro de la lernantoj kaj ĝi estas deviga, kaj senpaga. Oni havas 8 klasojn en la unuagradaj lernejoj. 155.264

Nombro de la mezlernejaj lernantoj : —-

2.349

1937/38 1955/56

La instruado ekkomencas en la 14-a jaro de la lernantoj, post fino de la unuagradaj studoj, ĝi ne estas deviga. La mezlernejo konsistas el 4 klasoj kaj se = per. abiturienta ekzameno.

3 Jen la dispartiĝo de la lernantoj laŭ popoltavoloj : 38.7X haĉita: laborista deveno nigra: kamparana deveno

„blanka: alia deveno 1937 :38 1955-56

En la mezlernejoj (gimnazioj) oni havas du sekciojn: la humanan kaj la realan. : Nli diferenciĝas nur en kelkaj studobjektoj kaj en la nombro de la lecionhoroj. Depost la I-a de septembro oni instruas la sekvajn studobjektojn en la hungaraj mezlernejoj :

studobjektoj sekcio : humana reala klasoj : I TI” “PEEV 55 IN NI IV 1. Hungara lingvo kaj literaturo 5 4 2 Dara 4 4 4 oerblistolli se i te eren 3 o 4 a 3 3 4 de Rasa lingvo sme de nr ro stoj 3a To sapo zoj 3 3 4. Dua fremdlingvo …….. 4 Sasso o 3 3 3 3 boMatematiko = ss =se a 5 lj 4 9 — viiia, 5 4 4 6. Geometrio . —— — — = | = 2 2 Gu kizikb sm se o p se tto — 2 3 DD o uo I ADO S Kemio – Ze 3 2 2 — 13 vlaj 30 — E io] PlO e c= rare so i = 2 2 2 ES 2 2 Di WIQEDEOZiaĥO= = = sss 2 Bo 0 e = o 2 — 11. Historio de la arto . : = s GI poe.) — sas — — 12. Kulo se… “=e=sss-t=»… 1 = —PepEo] — -— — 13. Korpedukado . . .:.. .-.. = 2 E mij Eo = 2 2 posemajnaj lecionhoroj === = 30 EIF 31 30

— página 10 del PDF —

43.64

Nombro de la universitataj kaj altlernjaj lernantoj :

11.747

1937/38 1955/56

La instruado ekkomencas post la abiturienta ekzameno, ĝi ne estas deviga, ĝi daŭras laŭ fakultatoj 4-6 jarojn.

22,27

Jen la dispartiĝo de la lernantoj laŭ popoltavoloj :

1957-3g – 1955-56. Prof. Andreo GAUDER.

La unua artikolo de Prof. A. Gauder, pri instruado al minoritatoj en Hungario (I.P.R. n9 5 – majo 1957, paĝo 58) elvokis certan intereson. Ni do opinias ke la jena artikolo bone kompletigas la bildon pri la instruado en tiu lando. – Red.

1998.4

Via redaktoro ricevis, fine de l’pasinta kaj komence de l’nova jaro, tiom. da bondeziroj, ke materiale ne eblas respondi al ĉiu des pli ke la normala kuriero estas jam tre ampleksa. Al tio aldoniĝis la plia zorgado pro la nova I.P.R. Ni do devas respondi kolektive !

Estas vere ĝojige vidi, kiel niaj legantoj jam ŝatis sian I.P.R., malgraŭ ĝia neperfekta formo! Ili ja sentis, ke temas pri evoluanta entrepreno, pri gazeto en kreado

kaj ili kore nin subtenis por ke ni povu progresigi ĝin! Ni tre kore dankas vin, karaj

legantoj! Ni esperas ke la hodiaŭa I.P.R. portos al vi almenaŭ partan kontentigon, rekompencon pro via kora subteno; ĝi ja ne estas perfekta, sed kune kun vi, ĉiuj per unu movo, ni certe povos atingi pli altan nivelon.

Kun firmaj esperoj al pluaj progresoj, ni do eniras en la 3-a jaro de I.P.R., 3-a periodo.

Kaj al ĉiuj niaj legantoj ni kore deziras

BONAN NOVAN JARON.

— página 11 del PDF —

ĝ

La estinto, estanto kaj estonto de “Dek-unu plus”

Artikolo el la angla semajna gazeto « News of the World » de la 1-a de septembro 1957.

Speciala artikolo de Graham Stanford, enketo sub la aŭspicio

de « News of the World ».

Cu vi deziras argumentadon? Se jes, nur menciu « Dek-unu Plus » en kiu ajn hejmo en Anglujo kaj en Kimrujo kaj nepre vi aŭdos ĝin.

« Dek-unu Plus » estas la nomo donita al la ekzameno, kiu decidas ĉu infano estas pli taŭga por eduko donata en liceo aŭ en alia tipo de lernejo. En Anglujo kaj en Kimrujo ĝi estas abomenata de la plimulto de la 6.500.000 geknaboj, kiuj lernas en la lernejoj administrataj de la ŝtato, ankaŭ de la plimulto de iliaj gepatroj.

Dum jaroj edukistoj kaj gepatroj argumentadas pri la justoj kaj la maljustoj de tiu ĉi metodo de elekto. Kaj milionoj da geknaboj vivis kaj vivas en granda timo “pri ekzameno, kiu, kiel oni diras al ili, faros aŭ baros ilian. estontan karieron.

Kuracistoj jam prezentis pruvon, ke tiu timego produktis ulcerojn kaj iajn nervajn malsanojn, kiuj antaŭe apenaŭ estis konataj ĉe geknaboj.

Ĝi ja disrompis la pacon en milionoj da hejmoj. Nuntempe la malakordo pri la « Dek-unu Plus » estas same pasia kiel iam antaŭe. Iuj lokaj edukaj aŭtoritatoj decidis iom aliigi la formon de tiu ekza- „meno. Unu eĉ ĵuris nuligi ĝin kaj aliaj konsideras anstataŭi ĝin per aliaj skemoj.

Intertempe ĉiuj edukistoj atendas la publikigon frue en tiu ĉi monato (Septembro 1957) de la raporto sur tiu ĉi temo de la Nacia Fondaĵo por Eduka Esplorado (National Foundation for Educational Research).

Akcepto en liceo laŭ merito ne laŭ mono

Ni pristudu la pasinton de tiu speco de ekzameno kaj provu antaŭvidi ĝian estonton.

Iuj diras, ke ĝi nepre mortos; aliaj insistas, ke ĝi devas resti netuŝata almenaŭ dum kelke da jaroj.

Estis la Akto pri Edukado de 1944, kiu unue ŝarĝis la lokajn aŭtoritatojn provizi duagradan edukon al ĉiu lernanto en sia regiono.

Antaŭ la lasta milito 80 lernantoj el cent estis edukataj en unuagradaj lernejoj kaj 20 el cent en liceoj. El tiuj 20 el cent prok-

simume duono gajnis stipendion; la aliaj pagis por sia eduko.

Hodiaŭ 20 e! cent iras al liceo, sed neniu el ili pagas, ĉiuj estas akceptataj pro merito. La restantaj 80 el cent estas. dividataj inter duagradaj modernaj lernejoj kaj duagradaj teknikaj lernejoj je la proporcio de proksimume 70 el cent en la moderna kaj 30 el cent en la teknika.

Post la milito la naskiĝo de infanoj multe pliiĝis, sed ankoraŭ restas proksimume la sama malfacileco trovi lokojn en lerneĵoj por lernantoj.

Nenia formulo

Lastan jaron en Anglujo kaj en Kimrujo 6.500.000 geknaboj estis instruataj en lernejoj ekipataj de la ŝtato — 1.000.000 pli ol en la jaro 1950. Edukistoj kalkulas, ke en la jaro 1961, kiu estos kulmina jaro, jam estos plimultiĝo de pli ol 250.000.

La Akto de 1944 lasis al la 146 lokaj edukadaj aŭtoritatoj ellabori siajn proprajn skemojn por loki studentojn, post la fino

“de ilia unuagrada edukado ĝis la aĝo de

dekunu jaroj, en taŭgajn liceojn aŭ duagradajn lernejojn.

Nenia rigida « Dek-unu Plus » ekzameno estis sugestata. Ĉiu loka aŭtoritato estas libera ellabori sian propran ekzamenon. La ekzameno en unu regiono malmulte similas al tiu en alia regiono.

Ankaŭ ne ĉie estas egala la nombro da lokoj en liceoj; ekzemple, en Merionethshire (provinco de Merioneth, Norda Kimrujo) estas lokoj en liceoj por 63 lernantoj el ĉiu cent, sed en West Bromwich (Okcidenta Bromwich) kaj en Nottingham la nombro da lokoj estas nur dek-unu el ĉiu cent kaj en Liverpool dek-kvar el cent.

Milionoj da gepatroj kaj multaj edukistoj kontraŭparolis la skemon de la Pre kaj daŭre tion faras. Ili asertas, ke tiu « faru aŭ mortu » testo tiel frue en la vivo malebligas al miloj da geknaboj trovi lokon en liceo al kiu ili meritas iri.

Ĉu inkvizicio ? : La Prezo de Malsukceso

Pluraj edukistoj diras, ke jam ekzistas danĝera inkvizicio al geknaboj, kies gepatroj senĉese admonas pri la sekvoj, se ili malsukcesos atingi la normojn. de liceoj.

— página 12 del PDF —

=—iĝ ==

Milionoj da geknaboj sentas, ke malsukceso « hundos » ilin (sekvados ilin, kiel hundo sekvas sian mastron) dum la resto de iliaj vivoj.

Gepatroj jam tamburadis al ili, se ili ne sukcesos… « eniri liceon, ke estos dubinde, ĉu ili povos akiri la ateston « Ĝenerala Atesto de Edukado » (General Certificate of Education = G.C.E.) (ekvivalenta al la antaŭ-milita abiturienta atesto), kiun preskaŭ ĉiu laborestro postulas.

Alia grava punkto, kaj de gepatroj kaj de edukistoj, estas, ke tia decidiga .testo je la aĝo de dek-unu jaroj ne estas ĵusta kontraŭ infanoj, kies cerboj evoluas nera-

pide.

Illi ne akceptas la respondon de lokaj aŭtoritatoj, ke, se iu infano montras veran kaj specialan talenton, li aŭ ŝi, ĝis la aĝo de dektri jaroj, eble, estos aŭtomate sendata al iu liceo. Tiaj transsendoj, ili asertas, malofte okazas. ;

Unu elstaranta edukisto diris al mi, ke la nuna metodo estas plene malfermita al misfaroj kaj al anomalioj.

Skribista Eraro

Li citis, ke knabo en la nordo de Anglujo faris ne brile sian « Dek-unu Plus » on. Tamen, pro eraro de skribisto, li estis asignita al liceo. Baldaŭ la eraro estis eltrovata. La loka eduka komitato atente konsideris la dilemon; ĝi decidis silenti pri la eraro kaj lasis la knabon en la liceo. La knabo prenis ĉian avantaĝon de la eraro; li energie studis kaj sukcesis en ĉiu ekzameno tiel, ke li boris sian vojon al la universitato en Kembriĝo.

Se tiu eraro ne estus okazinta, neniam li estus enirinta en liceon.

20 El Cent

Alia, egale kompetenta kaj sperta, edukisto deklaris, ke nur 20 el cent de niaj geknaboj estas kapablaj profiti de la akademia instruado donata en liceoj.

« Ne ĉiuj gepatroj deziras, ke iliaj infanoj estu laboristoj en blanka kolumo », li diris, « precipe atentante la nuntempan direkton de salajroj. Duono de la gepatroj en Anglujo kaj en Kimrujo estas kontentaj pri la eduko donata en duagradaj modernaj kaj teknikaj lernejoj ».

Cefoficisto de la Nacia Fondaĵo de Edukada Esploro, kiu partoprenis en la enketo pri la skemo, diris al mi: « Tro da eraroj okazas ĉe « Dek-unu Plus » por lasi nin trankvilaj malgraŭ tio, ke ĝi estas bona ilo por sia celo ».

Klare ja estas, ke pluraj lokaj edukadaj aŭtoritatoj jam perdis fidon en ĝi, kaj ili ĉirkaŭrigardas por novaj rimedoj anstataŭi ĝin.

Leicestershire (provinco de Leicester – elp. Lester) enkondukas skemon, kiu eble faros ĝin superflua: Anstataŭ la nuna divido de duagradaj modernaj lernejoj en teknikan kaj modernan, estos komunaj altlernejoj, kien ĉiu infano iros je la aĝo de 11 jaroj post la fino de la unuagrada lernejo.

Ĉe la aĝo de 14 jaroj la eniro en liceojn estos certigata al ĉiuj geknaboj, kies Lj = troj konsentos subtenadi lin aŭ ŝin en lernejo ĝis la aĝo de 16 jaroj aŭ pli. Tiel la fina decido, ĉu la infano iros al liceo aŭ ne, estos lasata al la gepatroj en tiu ĉi lando.

La edukada aŭtoritato de Leicestershire rezonas, ke tio eliminos ĉe unuagradaj lernejoj la danĝerojn de cerbo-remburado por la ekzameno « Dek-unu Plus », kaj, pro la plialtigo de la aĝo de lernantoj, la instruado en liceoj estos pli efika.

Super ĉio, ĝi forigos timon ĉe la publiko pri la « Dek-unu Plus ».

La instruista vidpunkto

Pli kaj pli da aŭtoritatoj penas rompi

la diferencojn inter tipoj de lernejoj.

Unu skemo estas provizi grandajn lernejojn en kiuj geknaboj povas aliĝi al licea, teknika, aŭ duagrada sekcio.

Londono kaj pluraj urbegoj en la provincoj jam havas tiajn lernejojn, kaj aliaj estas konstruataj.

Kia estas la opinio de Geinstruistoj ?

Ĉefoficisto de la Nacia Unuiĝo de Instrunstoj (National Union of Teachers = N.U.T.) diris al mi, ke lia membraro opinias, ke la « Dek-unu Plus » elektoj estas ĝustaj je 95 el cent, kaj kvankam la ebleco erari estas malgranda, tamen, ĉia eraro estas ege grava. Pro tio ili bonvenigas ĉiajn eksperimentojn, kiujn lokaj edukaj aŭtoritatoj faras por eviti ilin.

La speco de elekto estas nepre necesa, diris la parolanto de la N.U.T. La problemo estas ĉu la elekto estu farata ekster la lernejo, kiel nuntempe, aŭ interne, kiel estas farata ĉe plurfakaj lernejoj.

« Ni bonvenigas la eksperimentojn en plurfakaj lernejoj » li aldonis. «Kelkaj estas bonegaj, sed ĉu ili estas taŭgaj por ĉiuj regiono, ankoraŭ devas esti pruvata ».

— página 13 del PDF —

===:

Trovi Ĝobojn =

Ĉu rezulto de ekzameno estas grava?

. Ĉu gepatroj estas pravaj pensi, ke estos preskaŭ neeble al iliaj gefiloj trovi « blankkolumajn » ĝobojn, se ili ne “posedas la ateston G.C.E.?

Jen kelkaj respondoj de reprezenta grupo de laborestroj. Londona Transporto: Por posteno ĉe la administra stabo ni postulas la G.C.E. por kvar objektoj, du el ili devas esti la angla lingvo kaj matematiko.

Nacia Departemento pri Karbo: Ni postulas edukan normon de G.C.E. de knaboj aliĝantaj al la oficeja stabo. Se iu knabo el duagrada moderna lernejo ne posedas ĝin, tio ne forŝlosos lin, ĉio dependas de la knabo.

Imperiaj Kemiaj. Industrioj (Imperial Chemical Industries): Ni nepre postulas la plej altajn kvalifikojn en kelkaj fakoj, ‘ sed ni havas tian vastan amplekson da ĝoboj, ke G.C.E. ne estas necesega por kelkaj specoj de laboroj.

« Unilever » (Ĉefoficejo en Londono): la ĝenerala regulo estas, ke G.C.E. estas postulata, minimume la matematiko kaj angla lingvo de tiu normo.

Intertempe lokaj edukaj aŭtoritatoj ĉie en nia lando ellaboras sian apartan specon de « Dek-unu Plus ». Dum ili tion faras la karieroj de milionoj da niaj geknaboj restas sur pesilo.

Tradukis el angla lingvo, E. E. VELLAND, laŭ permeso de la aŭtoro.

(“) ĝobo : Angle : ĵob (prononcu : ĝob (France : Boulot) Eble de gobe (el E. gober)

kun la senco « buŝpleno » malgranda kvanto). — Angle oni diras :

Kia estas via ĝobo,

« job » (ĝobo) estas kuranta vorto jen por aparta laboro, jen por dumtempa laboro, kaj kun la signifo « aparta laboto », « nelonge daŭra laboro ». Nuntempe en angla lingvo

ĝi ofte anstataŭas la vorton work (laboro).

Mi esperantigis la uzatan anglan vorton el la originala teksto. — E. E. V.

NI LEGIS POR VI

INSTRUISTOJ KAJ LA LINGVO INTERNACIA tre bona artikolo: de J. P. BEAU, agregacia profesoro kaj instruisto de angla lingvo.

La kunvenoj en Marseille; I.P.R.; la aktivecoj en Gresillon; la instruistaj fakdelegitoj de U.E.A.; du bonegaj alineoj pri la pedagogia valoro de Esperanto; homara kontakto (germana E-revuo, ne 12, dec. 1957).

JOHANNES KOIVU 75 jara, multjara gvidinto de la instruista suoma esperanto ligo. Artikolo de Kajo en INFORMILO. (roneotipita periodaĵo el Suomio).

PEKINA POPOLA UNIVERSITATO enkondukis Esperanton. Esperantaj grupoj

fondiĝis en diversaj ĉinaj universitatoj. En PENGPU, Anhuej-provinco, grupeto de 14 gimnazianaj instruistoj entuziasme lernas Esperanton. (El Popola ĉinio n9 1, 1957, “Ĵus aperis).

— página 14 del PDF —

=

Pil BALKANYI

Ho, tiu ĉi nuna junularo… !

Sub tiu titolo aperis artikolo en hungara ĵurnalo, kiu certe montras la demandon de la nuna junularo kaj de ties edukado ankaŭ por aliaj landoj. Tiu ĉi demando devas egale interesi edukistojn, instruistojn, gepatrojn kaj eĉ la junularon.

Jen sekvas la ĉefaj partoj de la artikolo kaj la plej gravaj ideoj kaj spertoj resumitaj.

En nia lando oni kelkfoje trompiĝis pri la nuna junularo. Kvazaŭ multjara instruado, edukado — almenaŭ en lernejoj, en junularaj organizoj: — ne havus efikon aŭ havus nesufiĉan efikon. Oni kutimas jam diri « tia estas la nuna junularo» kaj ke « oni ne indas okupiĝi kun ili ». Kaj en nia lando, en la popoldemokratio oni zorgis, ke la junularo laŭeble ne havu malbonajn influojn: oni ne allasis la tro sovaĝajn modernajn dancojn, oni ne povis aĉeti la multajn kriminalromanojn kaj la — ankaŭ en okcidentaj landoj de edukistoj, de gepatroj kondamnatajn « Comics » kaj similajn ne altnivelajn legaĵojn, kiuj vekas la pli malaltajn instinktojn. Tiutemajn teatraĵojn kaj filmojn oni aŭ tute ne aŭ nur tre malofte montras en niaj filmteatroj. Ni ja ofte legis, ke en kelkaj landoj tiaĵoj tion ruinigas la animon de la infanoj, de la junuloj kaj eĉ la nuna usona televida prezentado per oftaj murdoj kaj similaj scenoj infektas kaj malbone influas.

Sed ŝajne tio ne estas ĉio! Ni interesiĝus scii la opinion de alilandaj edukistoj, gepatroj, eĉ de junuloj! Ĉar la junularo — kompreneble ne la tuto! — perdis iom la senton de braveco, de ĝentileco, de ĝusta prijuĝo de la okazintaĵoj kaj ankaŭ de sia propra sintenado! Tio montriĝis ne nur en tumulta- tempo, kia. estis la 1956-jaraj oktobraj okazintaĵoj, kiam multaj ne povis prijuĝi, kio estas por ili vere utila, kio estas socia progreso nepre defendenda, kio estas falsa « libero », do forĵetinda. Ankaŭ en la ĉiutaga vivo montriĝas difektoj! Tio jam havas rilaton al la karaktero! La edukistoj devas atenti tion ! ;

k

Jen la gazeto rakontas kelkajn tiajn okazintaĵojn. Ekzemple junulo, kiu estis neinstruita, vaganta malriĉulo, estis zorge instruata. Razisto prenis lin apud si kaj provis eduki lin, kvazaŭ propran filon. Li fariĝis lerta, sperta fakulo kaj eĉ jam akiris postenon kun bona salajro, pli multa, ol la mezkutima. Tamen li unufoje sen vorto malaperis, eĉ dankon ne diris al sia flegpatro, li nur sciigis per iu, ke li serĉas ion alian, ne venos plu en la laborejon. Eĉ vorton ne skribis. Alia okazintaĵo: Iu rakontas, ke li estus devinta renkonti talentan, sed helpon bezonantan ĵunulon. .Sed li ne aperis je la difinita tempo. Nur sekvan tagon telefonis kaj ridetante, kvazaŭ por ne gravaĵo, rakontis, ke li simple « forgesis » la priparolitan, en lia intereso gravan renkonton. Eĉ li aldonis, ke li ne telefonis, ĉar de lia loĝejo la telefonbudeto estas « nur 500 metrojn » malproksime. Li ne pensis pri tio ke tio, kion li faris, ne estis honesta afero.

Tria okazo — nur okaze rakontita — « Je la naskotago de mia fileto — diris patro — oni invitis kelkajn kamaradojn liajn. Kiam ili foriris, eĉ ne unu pensis pri tio: danki la gastigon. Ankaŭ tiuj, kiuj loĝas pli malproksime kaj mi hejmenkundukis ilin, ne pensis pri tio, ke ili danku la akompanon. En la pordego ni eĉ per kelkaj vortoj ne menciis al la cetere saĝaj, amindaj knabetoj, kiuj pli multe lernas, scias, ol ni sciis en ilia aĝo, ke ne estas honesta afero tiel disiĝi. Mi ne kredas, ke mi faris bonan servon per mia silentado ».

Menciinde estas, ke la pli antaŭaj rakontantoj la samon diris: ili ne riproĉis la ĵunulojn, kiuj montris nedankemon, malĝentilecon — pro amo, certe pro falsa amo, pro falsa indulgo!

Profesoro rakontis pri disĉiplo: ke mankas la dankema sento. Tute junan instruiston — kiel multajn aliajn — la ŝtato sendis eksterlanden al studvojaĝo. Li hejmvenis kun tie aĉetitaj multaj objektoj (vestaĵo,

— página 15 del PDF —

—— =

foto-aparato, skribmaŝino, ktp). Liaj gepatroj estas vilaĝanoj, kiuj eble eĉ ĝis la ĉefurbo ne povis siatempe vojaĝi. Kaj la junulo ne parolis pri la ebleco, ke li povis el la vojaĝhelpo eĉ tiaaĵojn akiri por si, ke oni elligis fari belan studvojaĝon, li parolis nur pri la multega laboro, kiu lin atendis alilande. Kiel tiu edukos la pli junajn? Kiel lia profesoro diris « la pli junajn animojn »!

Nun tiel daŭrigas la artikolo: « Ĉar sub la « eduko de la animoj » oni komprenu kaj unuavice komprenu la energian sintenadon! ». Kion la plenaĝuloj en la supraj okazoj ne aplikis! « Sed — unuavice la interparolon kun la gejunuloj, kun la infanoj ».

En laborista kunsido ekstaris maljuna laboristo kaj jene parolis: « Kaj mi ne estos kontenta, ĝis mi ne povos regule konstante paroli kun la junularo pri la multmila mizero de nia malnova laborista VIVO ».

Jes, oni devas ankaŭ tion instrui, kia estis la vivo de la gepatroj, kiel penis, luktis kaj progresis la antaŭuloj, kio estas nun — verŝajne en ĉiu lando — je ilia dispono : pli multe, pli valore, pli facile, pli da komforto, pli da ebleco, ol por la antaŭ ili vivintoj. lu rakontis, kiel malaltan postenon li tiam havis — relative malaltan — por eta.salajro li devis balai la ejon, portadi la varojn. Ĉu li hontis tion rakonti al sia filo? Ne, simple li « pro oportuneco,

komforto neniam parolis pri ĝi ». Kiel ofte okazas, ke ni aĉetas ian malkaran ludilon, sukeraĵon al la infanoj, nur ili lasu nin nun senĝene, iom ripozi, iom legi. Efektive oni ja devas ankaŭ ripozi. Sed mi prokrastas de tago al tago la kelkminutan priparolon kun la infanoj: pri la aferoj de la mondo, pri la arto, pri la muziko kaj ekzemple ankaŭ pri tiuj tiom « abstraktaj » kaj tamen vivantaj problemoj, kiel la honesteco, la honoro, la ĝentileco, ktp. Kaj ja ni estas la mastroj, la posedantoj de la plej granda valoro de la lando: de la infanoj! Tamen ofte ni diras nur kun rezignagesto: « Ho tiuj junuloj ».

Estus interese kaj utile, se oni daŭrigus tiun ĉi temon kaj el kelkaj aliaj ) landoj venus opinioj, ekzemple spertoj, konsiloj. Antaŭ nelonge mi legis ke oni plendas pri la sveda junularo pro ne sufiĉe serioza vivado, troa uzado de alkoholaj trinkaĵoj, memmortigoj ! ) En ĉiu lando estas similaj aŭ aliaj mal-

ĝojaj spertoj pri la junularo. Devo ) estas de la pedagogoj, de ĉiuj seriozaj Ĵ homoj, kiuj preparas la estonton kaj volas iom influi la junularon — kaj certe tion certagrade faras la esperantistoj! — ke ili priparolu tiun por la

tuta homaro gravan demandon, antaŭ internacia forumo, kia estu I.P.R.

Pal BALKANYI, el Budapeŝto.

la temo!

LA EDUKADO DE LA POSTMILITA GENERACIO frontas al gravaj problemoj en tre diversaj landoj.

I.P.R. publikigos en sekva numero artikolon ĉerpitan el angla gazeto, kiu prezentas la problemon kaj sugestas solvon.

Ĉu en VIA lando, ekzistas simila problemo? Verku aŭ traduku pri

NI FUNEBRAS KAJ KONDOLENCAS

THEODOR ĈEJKA instruisto, verkisto, kultura kaj socia agado, pioniro de Esperanto en Cehoslovakio, la unua redaktoro de I.P.R., (vidu I.P.R. no 10, 1956 kaj n? 6, 1957) mortis la 26-an de novembro 1957 en Bystrice sub Hostyn en Ĉeĥoslovakio, 79-jara. Al funebrantaj vidvino Dobroslava kaj filo prof. M. ĈEJKA ni kondolencas kore.

Redakcio de I.P.R.

— página 16 del PDF —

bk a

Subtenenda Entrepreno de

Samideano Rŭdigier EICHHOLZ estas apenaŭ ekkonata kiel la oficiala zorganto de la nove fondita « Magnetofona Servo » de UEA kaj nun ni ekkonas lian alian entreprenon « Esperanto-Press » (Oakville, Ont., Kanado). Tiu presejo aparte konvenos por laboraĵoj, kiuj ne estus tiom ampleksaj, ke ili pravigus kostojn de ordinara presado. Mallonge ĝi funkcias per varitajpilo kaj ofseta tekniko. Petu informojn de Esperanto-Press.

S-ano R. EICHHOLZ ne nur proponas la servojn de sia presejo sed iritencas mem

eldoni. Lia unua eldonado ŝuldiĝas al la fakto ke li apartenas al tiuj „malmultaj centoj da kuraĝuloj, kiuj volas heredigi

Esperanton al siaj infanoj ek de la. plej junaj jaroj. Li certe mem tre bone sukcesis ; li ankaŭ vidis la malfacilaĵojn kaj nun li volas helpi la gepatrojn per praktikaj hel-

piloj. Pri tiu lasta entrepreno mi volas diri kelkajn vortojn.

En la diversaj naciaj lingvoj ekzistas plej malsamaj serioj da belaj kolorlibroj

por infanoj el diversaj aĝoj. Presado de tiaj libroj kostas multon. Tio eblas nur ĉe granda klientaro. Oni eble povos repensi la problemon, se la plimulto de la nunaj esperantistoj edukos siajn infanojn ankaŭ esperantlingve. Sed ni ne estas ĉe tia stadio. Alia solvo estas peti de specialigita firmao, ke ĝi lasu al ni siajn kliŝojn kaj permesu al ni esperantan eldonon. Tion oni provis, ekzemple en Francio. Vane. Tio ne interesas la firmaojn. De Kanado venas alia solvo.

Esperanto-Press aĉetis certan kvanton da anglalingvaj infanlibroj; ĝi. pretigis kaj presis la tradukon sur aparta; folioj. Fine ĝi detondis kaj gluis la tekstojn en la ĝustaj lokoj. La afero komplikiĝas per tio ke ankaŭ la kovrilon necesas tiel aranĝi.

Sufiĉe da manlaboro necesas kaj tute preta libro devas esti vendata po unu dolaro. Tamen « por ke ankaŭ neriĉaj gepatroj povu aĉeti tiujn librojn, ni vendas ilin ankaŭ kiel « faru-vi-mem-librojn » ne tute pretigitajn laŭ du gradoj:

a) Anglalingva libreto kun sur folioj presita esperanta teksto, kun ĉiu materialo necesa por la bindo kaj kun detalaj indikoj kiel bindi kaj surglui la tekston. Po libro 0,45 dol. (ĉirkaŭ 2-3 horojn da laboro).

b) Same kiel a) sed kun jam bindita kovrilo kaj kun jam distranĉita, sed ankoraŭ ne engluita esperanta teksto. Po libro 0,70 dol. (Ĉirkaŭ 1 horon da laboro).

Krome la speco a) estas rekomendata nur al personoj kun iom da sperto pri librobindado. La pretigo laŭ b) estas facile farebla.

Ek de nun estas haveblaj kvar libroj kaj la intenco estas eldoni ankoraŭ aliajn, se tiuj estigas sufiĉan reehon. Ni diros kelkajn vortojn pri ĉiuj el ili.

Mia frateto (Precipe por 2-b-jaraj infanoj).

Pli granda knabineto prizorgas la etan frateton de la mateno ĝis la vespero. Sim-

„pla lingvaĵo laŭ la infana stilo.

Domoj (Precipe por b-9-jaraj infanoj).

Ĉiuj homoj havas domojn, sed ili tre malsamas tra la mondo laŭ la bezonoj kaj la eblecoj. Tion ilustras la bildoj kiuj kondukas nin de unu ekstremo al la alia sur la tuta terglobo. ;

Lanjo: montras 6-10-jaraj infanoj).

La hundo Lanjo estas rabita sed sukcesas eskapi kaj retrovi sian etan mastron. Ambaŭ. sekvas vojon kaj trovas la kaŝejon de la rabisto. Tre streĉa rakonto, tre bone komprenebla eĉ por pli junaj infanoj, kiuj vigle interesiĝas.

Psnjo kaj ŝiaj amikoj (lllustrita per kolorfotoj de Walt-Disney filmo) precipe por – jaraj infanoj).

La eta sciuro Penjo travivas jaron en la granda arbaro meze de la naturaj embuskoj. Belegaj fotoj kiuj nur per si mem igas dezirinda la libron. Bona infanteksto.

La kvar libroj aperas sub lavebla kovrilo. Ili ja ne estas perfektaj en tiu senco, ke regluado de la bindaĵo kaj surgluo de la tekstoj, eĉ kiel eble plej bone faritaj, ne povas valori originalan prezenton. Sed estas la sola ebleco, kiun ni havas nuntempe por infanlibroj. Kaj tiu solvo estas bonega!

La tradukojn ni devas juĝi nur laŭ jena kriterio: Ĉu la lingvaĵo taŭgas por infanoj, por denaskaj esperantistoj? Fakte nova .tereno por multaj. Eble niaj konceptoj evoluos. Sed ĉi-rilate mi opinias, ke tiu unua provo estas plene sukcesa, kaj ke oni nepre plezurigos esperantoparolantan infanon, kiu ja senpene komprenos. Aliparte tiuj libroj povas utili al iom pli aĝaj infanoj instruataj pri Esperanto, kiel unuaj legaĵoj.

Mi tre vigle rekomendas al esperantistaj gepatroj aĉeti tiujn librojn por instigi siajn Junajn infanojn al interesiĝo pri nia lingvo.

AA;

la vojon (Precipe por

— página 17 del PDF —

E

INFANA PENTROARTO

k

Ekspozicio de infandesegnoj prezentita en Bourbon-l’Archambault kaj en Bessay (Allier, Francio) okaze de la Kantonaj Festoj estas kreo de lernantoj 8-11-jaraj, kiuj kutimas libere sin esprimi per linioj kaj koloroj.

Tie ekvidis lumon stranga mondo, konsterniga por plenkreskulo, mondo, kiu sub ŝajna burleskeco, sin rigardas kiel tre serioza.

Pejzaĵoj, tre dense konstruitaj, prezentas ĉielojn saturitajn per ultramaro, kobalto, karmino, cinabro, blanko kaj nigro, grundojn cindrokovritajn kiel fornaj parioj aŭ florriĉajn kiel en neebla printempo. La pentristo ne provis kopii, kion ni konvencie nomas la realon, sed li provis solvi plastikan problemon: harmoniigi kolorojn kaj valorojn. Li transponis. Li rekreis.

La homa vizaĝo, sufiĉe ofte reduktita al geometria, foje estas reknedita kiel mola tero, kvazaŭ per ĝia deformigo, la infano volus venĝi sin kontraŭ oni ne scias kiu.

Jena kliŝita desegno havas propran historion : | « Foje kulinartisto invitis sian pli junan fraton tagmanĝi kaj li | |

| | surtabligis bele dekoritan fiŝon. La infano neniam estis vidinta ion tiel | belan. Sub la impreso li pentris ĝin. Alloga plado! ĉu ne?

Jen batalo kiu tordas la armaĵojn, jen kosma sunsubiro, jen vilaĝoj altesidaj al kiuj grimpas neniu vojo, jen ŝtonigita arbo en glacia pejzaĝo, jen silueto de malliberulo post la kadra kruco, jen florplenaj ruinoj, ĉielo en plena helo kie ankoraŭ brilas la nokta stelaro, jen pendumito superflugata de aviadilo. Al kiu universo ili apartenas ?

Memoroj, revoj, observoj, deziroj, timoj: ĉiam sin mem la infano projekcias en sian pentraĵon kun pasia konvinko.

En la ĝojo de la kreo, li foje prenas liberecon rilate la teknikojn: li farbas per la tubo aŭ per io ajn, kiun li havas sub la mano; sed, ĝenerale, li preferas uzi « seriozajn » materialojn, ĉi kiujn uzas la « veraj artistoj ».

Guaŝo superregas : tiu farbo plaĉas al infanoj. Multaj ŝatas la belajn pastojn kun netaj kolornuancoj, kiujn oni ŝmiras sur la paperon, sen antaŭa desegno, per vastaj platigoj. Foje blankoj sen kontrasto, grizoj, helaj aŭ malhelaj ĉirkaŭaĵoj izolas fortajn tonojn, kreante ripozzonojn, kiuj igas ke tre laŭte kantas la cinabroj, ultramaroj, violezoj “, flavoj, oranĝezoj “, verdoj pli malpli acidaj, apudmetitaj kun ega aŭdaco. Ol pura koloro iuj infanoj preferas rompitajn tonojn kun obtuzaj kaj profundaj resonoj ; aliaj, la delikatajn harmoniojn surbaze de nuancitaj grizoj.

(Y) ezo :-sufisko por formi nomojn de kolornuancoj kaj koloraspektoj.

— página 18 del PDF —

c=

Akvarelo havas siajn fidelulojn. Iliaj provoj, malpli spektaklodonaj, agrable freŝas kun siaj tre teneraj rozkoloroj kaj bluoj.

Grasaj krajonoj sur malhela fono, inka farbo kunportas apartajn notojn.

La tranĉitaj paperoj devigas la infanojn konstrui la formon per koloro kaj stilizi. Kaj tio, de temp” al tempo estas bonega.

Desegno per plumo trempita en inko aŭ en kloreca akvo kun konturo fer-drateska, enpremante spacoparton en linioludo, kreas formojn, el de la ekstero; ĝi estas la necesa komplemento de la per-makula pentrado. ;

Diversi en la teknikoj, fakte estas nepre necesa. Kio kalkulas, finfine, ne estas tiel multe pentri per tio aŭ tio ĉi, sed esprimi sin sincere kaj libere. Ĉiu tekniko estas valida se ĝi alportas al la homo rimedon de internaj liberigo kaj riĉigo.

Ch. DEJOUX,

el « Jeunesse » (Allier) n9 16-julio 1957. kun permeso tradukis A. A.

ZAMENHOF MONUMENTO EN WIEN

La 27-an de julio 1958 okazos en WIEN- la inaŭguro de inda ZAMENHOF- MONUMENTO, la unua tia en la ĉefurbo de iu ŝtato. La necesa mono alfluas bone kaj ĉiu, kiu deziras kontribui sian obolon, povos tion fari sendante aŭ resp. kuponojn aŭ bankbiletojn (dolaroj, funtoj, guldenoj, svis. kaj fr. frankoj, Dmarkoj, liroj, danaj, norvegaj kaj svedaj Kronoj) en letero, aŭ per ĉeko, kio estas pli multekosta. Multaj sendis la obolon en leteroj. Kiu sendos almenaŭ 5 r. k. aŭ egalvaloron ricevos monument-foton kun la okaza Esperanto-poŝtstampo. Kiu donacos pli, estos ankaŭ eternigita sur la dokumento, enmurigota en la soklo de la monumento.

-Niaj samideanoj la urbestro de Wien Franz JONAS kaj em.ministro kaj nuna prezidento de Kalkulkontrolejo Inĝ.Dro, doc. Hans FRENZEL eniris la Honor-Komitaton. –

Adreso: Internacia Esperanto-Muzeo en Wien (Monumenta Komitato), WIEN I. Hofburg.

ke

KATALOGO DE IEMW

La 1-a parto pri la kolektoj de Esperanto-presaĵoj, 461-paĝa, kun afranko 38 resp. kup. (46 steloj), por ne-membroj de IEMW 41 r.k. (49 steloj).

La 2-a parto pri la « Sistemoj kaj provoj de Internacia Lingvo » (Volapuk, Ido, Interlingue, Interlingua, ktp.) fine de februaro je via dispono. Proksimume 50-paĝa. Prezo ne ankoraŭ fiksita. Ambaŭ mendeblaj ĉe IEMW.

— página 19 del PDF —

— x

NIAJ PERANTOJ

AUSTRA: O. St. R., Dr E. J. Goerlich, Wien, IX, Waehringerstrasse 59. Poŝtĉeka konto : 30 461. Jarabono: 32 aŭstraj Ŝilingoj.

BRAZILA: Cooperativa Cultural dos esperantistas, Caixa postal 3 881 Rio de Janeiro D.F. Jarabono: 90 Kruzeroj.

BRITA: The Britisn Esperanto Association, 140 Hollanl Park Ave., London, W 11. Jarabono : 9 ŝilingoj.

BULGARA: Buigara Esperantista Asocio, Bul. Stalin 40, Sofia. Jarabono: 9 levoj.

DANA: Dansk Esperanto-Ferlag, Ingemannsvej 9, Aabyhoj. Poŝtĉeka konto: 16 295. Jarabono : 9 kronoj.

GERMANA: Helmut Rossler, 22b, St-Martin. Poŝtĉeka konto: 43 357 Ludwigshafen / Rhein. Jarabono: $b markoj.

HISPANA: E. Caivet, Pl. Gral. Sanjurjo, 7, Tarragona. Konto N» 956 293 ĉe Banco

Espanol de Credito. Jarabono : b5 pesetoj. HUNGARA: Martin Lajos, Esperanto, Bors-u-2, Budapest XII. Jarabono : 24 forintoj. ITALA: Eduardo Zumbo, Casella Postale 226, Torino. Jarabono: 750 liroj.

JUGOSLAVA: Josip Vajdlih, Podolje 15, Zagreb. Poŝtĉeka Konto : Gradska ŝtedionica, Zagreb, 40 KB 6, N9 4 653. Jarabono: 410 dinaroj.

KANADA: Riŭdiger Eichholz, Esperanto Press, Oakville, Ont. Jarabono : 1,25 dolaroj. NORVEGA: Erling Holten, Leangen i Strinda. Jarabono: kronoj. 9.

NEDERLANDA: Verbruggen, Oosterhesselenstraat 5609, Den Haag. Jarabono: 83,5 guldenoj.

POLA: Asocio de Esperantistoj en Pollando, ul. Kozia 3, Varsovio. Jarabono : 50 zlotoj.

SOVET-UNIA: Roberto Dvorkin, Esperanto-Sekcio de Kulturdomo, Leningrad 22, Kirovskij 42.

SUOMA: Joel Vilkki, Somero. Poŝtĉeka konto: Tu 60 253. Jarabono. 400 markoj.

SVEDA: Eldona Societo Esperanto, Box 7 043, Malmo 7. Poŝtĉeka konto: 578. Jarabono: 6 kronoj.

SVISA: Grajnoj en Vento, IV-a 9 4859, Marcel Erbetta, 66, rue des Pins, Bienne-Biel 7. Jarabono: 5 svisaj frankoj.

USONA: Jarvis E. Bush, 3 700 North 75-th Street, Milwaukee 16, Wisconsin. Jarabono : 1,» dolaroj.

ALIAJ LANDOJ: Sin turni al nia administranto: R. Delagneau, Avrolles, par Saint- Florentin (Yonne), Francio, Poŝtĉeka konto: Dijon, No 1448 87. Provizore la landaj perantoj kaj ĉefdelegitoj de U.E.A. peras la abonojn: Jarabono : 500 francaj frankoj, aŭ 17 steloj, aŭ 12 internaciaj respondkuponoj. Ni daŭre serĉas perantojn.

= = = 3 =

— página 20 del PDF —

| NOVA LERNOLIBRO

duagrada

“POR LA PRAKTIKANTOJ”

multaj ilustraĵoj 20 lecionoj verkis S-ro P. BABIN

Profesoro pri angla lingvo

450 F. aŭ 15 steloj – afrankite |

E. BIDOIT, 6, rue de la Paix, BAUGE (M.-et-L.) C. C. NANTES : 1438-67 |

ATENTU

Anoncoj, reklamoj por FRANCIO, vi l. P.R. – PROVSENDOJ aperigu en « Esperanto et Culture », eldonnombro 1000 — Skribu al: Fino G. JOU- BERT, 21, rue Regnault — ST-QUENTIN

Aisne) FRANCIO Samaj kondiĉoj kiel ] h as l anoncoj en LP.R. — PĈK: LILLE ne Sro DELAGNEAU — Avrolles par 8041-30. ST-FLORENTIN (Yonne) FRANCIO

Sendu adresojn de interesotaj personoj (geinstruistoj) ne abonantoj cele al provsendaĵoj al:

ANONCETOJ

« LA FARAONO » « POR ĈIU MALSANO » de BOLESLAW PRUS | Herbteon — Recepton, sendas tradukis KABE | Inĝ – B. MOLNAR

83 volumoj: 296-358 kaj 307 paĝoj Naprstkova, 9, PRAHA, 1

14, x20,5 cm, binditaj

2600 F aŭ 87 steloj — afrankite | Aldonu 2 respondkuponojn Sro – E. BIDOIT, 6, rue de la Paix | — BAUGE (M.-et-L.) INTERLINGVISTIKA INFORMA SERVO = Uj UA = — Organo de la Societo por Internacia Ling- « VEGETARANO » vo. Jam aperis du numeroj kun tre gravaj Aperis « Vegetarano », eldono de Tut- artikoloj – Interesuloj sin turnu al: Dro monda E — Vegetara Asocio. A. BORMANN Blŭcherstrasse 17. FLENS-

Havebla ĉe: Betty Larsen Gl. Strandvej BURG-MURWIK. (Germanujo). 288 HUMLEBACK (Danlando) (2 rpk po

kajero).

l. R.A. M.

preparas por 1958 tutmondan kampajnon de opinio kontraŭ malsato. Ni invitas niajn

Post 4-jara silentado « El Popola Cinio » | legantojn, kiuj havas amikojn aŭ rilatojn reaperas per M2 ilustritaj paĝoj sub belega | en Azio, Afriko, Sudameriko kaj Oceanio kolora kovrilo ; ĝi estas eldonata de Ĉina | povanta’n kunlabori por preparado de tiu E-Ligo mem kaj ne plu de la Fremdlingva | kampanjo konigi al la sekretario de IRAM Eldonejo; ĝi lasos pli da spaco al ĉinaj kz rue des Bourdonnais, PARIS (197) – literaturo kaj E-movado. Ĉina E-Ligo: P.O. | Francio, la nomojn kaj adresojn de tiuj per- Kesto 77-Pekino-Ĉinio. sonoj. Ni antaŭdankas ilin.

« EL POPOLA ĈINIO »

IMPRIMERIE A. POTTIER et Cie — MOULINS. Depot lĉgal : n9 12, 19″ trimestre 1958.

uj

Le Directeur-Gĉrant: G. MUSSIER.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

Photo

U.N.E.S.C:O.

— página 2 del PDF —

3-a Jaro. Marto-Aprilo 1958.

Jnleznacia pedagogia zevuo (eks ESPERANTO kaj KULTURO; Internacia Pedagogia Revuo)

Aperas dumonate sub la aŭspicioj de G.E.E., franca asocio de esperantistoj -edukistoj

NIA KOVRILFOTO

Edukado en Hindujo. Neniam estas tro malfrue por lerni. Instruado pri iegokapablo, kiel ĝi jen estas aplikata al vilaĝanoj en Mysore, Hindujo, estas nur unu parto de ia edukprogramo de UNESKO, kiu celas havigi senpagan kaj devigan edukon al ĉiuj.

(El la serio de esperantaj fcto-afiŝoj eldonitaj de Unesko)

) ENHAVO Paĝo 17. — Problemoj pri talenta infano l» Pedagogia problemo (M. Boulton). 18. — Pupoj (E. Perseke). — 20. Esperanto kiel bazo (E. Malmgren). 22. Komunikoj de I.L.E.l. — 24. — Teknikaj mezlernejoj (E. (Gxerlich). ( sz PG Fruaj maturaĝuloj. $ — 26. — Televido iras ai lernejo (B. Buckingham). Y?. — Nia diskutejo. ( ( 2N. Internacia Lernejo. ( — 80. — Sur vian librobreton. – 832. — 3-a infana kongreseto. Cion por la redakcio: artikoloj, informoj, | Anoncetoj, reklamoj, oni sendu al: F-ino recenzotaj libroj, oni sendu al la Redaktoro: | G. JOUBERT, 21, rue Regnault, SAINT- QUENTIN (Aisne) – Francio. P.C.K.

A. ALBAULT, 8, avenue Et. Billiĉres TOULOUSE (Francio).

LILLE 3041-30.

TARIFO: Anoncetoj; 6 fr.F. = 0,20 stelo ĉion pri administrado: abonoj, provsen- | po vorto aŭ mallongigo.

doj, specimenoj, oni sendu al la Adminis- Reklamoj : 1/1 paĝo 5.000 fr.F. tranto: – 1/2 paĝo 3.000 fr.F. paĝo 1.600 fr.F. paĝo 900 fr.F. 1/16 paĝo 500 fr.F.

ABONO: 500 fr.F. pojare: vidu 3-an kov- | Rabato 10 90, por sama teksto en 2 numeroj.

rilpaĝon. 20 94, por sama teksto en 3 numeroj.

1/ par ST-FLORENTIN (Yonne) – Francio. | l

o k~?

ĉ

Ciu materialo por difinita numero devas atingi la koncernan adreson antaŭ la ROe de la antaŭa monato.

La revuo aperos fine de Januaro marto, majo, julio, septembro, novembro. J J J I

— página 3 del PDF —

Eo =

Marjorie BOULTON

Problemoj pri la talenta infano

/” – LA PEDAGOGIA PROBLEMO

Oni povus facile plenigi longan breton per libroj pri stultaj infanoj kaj la rilataj pedagogiaj problemoj; multaj brilaj intelektoj sin koncernas pri la bezonoj de la plej mallumaj mensoj. Prave; milfoje prave, kaj honore al la homa .raso; stultuloj ja plej bezonas helpon. ; :

Tamen, ĉu ni sufiĉe atentis la problemojn, kiuj vere ekzistas, pri niaj plej talentaj infanoj? Tiuj gravas, ne nur al si mem, sed al la socio; intelekto estas altvalora krudmaterialo. Ni ĉiuj povus facile pripensi kazon, kie iom pli da inteligenteco estus evitinta katastrofon.

La vere talenta infano estas ankoraŭ pli ofte bremsita ol helpita en la lernejo — ne pro iu ajn malkompetenteco de la instruistoj, sed simple pro la tuta lerneja situacio. Li ne povas studi, en la klasĉambro-kadro, preter la studado de la gekamaradoj. Li devas sidadi kaj enui dum la instruisto reklarigas ion, kion li komprenis je la unua klarigo; li ĉiam devas atendi ĝis ĉiuj gekamaradoj ellernis tion, kion li fulmrapide ellernis. Mi memoras lecionojn, dum kiuj mi devis sidadi kaj virte, disciplinite, rigardadi la paĝon kiun mi jam parkerigis, ekzemple psalmon aŭ poemon, dum la plej stultaj klaskamaradoj trastumbladis la lernadon… kaj la plej terura klasĉambra peko estis ekrigardi alian paĝon! Nuntempe, baraktante en lingvostudoj kiuj postulus la mirindan memorkapablon de infano, mi ofte tre bedaŭras la horojn perditajn en klasĉambroj dum mi… atendadis! Kio okazas do al vere brila intelekto? La mia estas finfine nur meznivela; kiom da tempoperdo okazas en la lernejo por alttalenta infano, por geniuleto ?

En multaj lernejoj oni nun iom klasifikas la infanojn laŭ inteligenteco; kaj tia sistemo bonfaras kaj al inteligentaj kaj al malpli inteligentaj infanoj, kiuj povas ambaŭ iom pli labori laŭ la persone taŭga rapideco. Tia sistemo ne solvas la problemon de la infano kiu, ekzemple (same kiel mi) estas supermeze inteligenta pri lingvaj fakoj, historio, geografio, sed submeze malinteligenta pri matematiko kaj metioj! sed normala lernejo ja ne povas solvi ĉiujn problemojn; la hejmo kaj la infano mem havas siajn devojn por ke la juna menso evoluu.

Tamen, la problemo estas pripensinda. Mi proponus provizore la jenajn demandojn.

1. Kiel ni evitu la veran tragedion, ke la plej inteligentaj infanoj ofte sentas

grandan antipation kontraŭ lernado kaj lernejoj, ĉar ili devas konstante halti dum natura mensa evoluo, kaj enui mizere ?

. Je kia grado ni povus permesi al talentaj infanoj studi. sen instruistoj, nur kun okazoj por fari demandojn kaj kontroliĝi? Car iasence Ĉiu inteligenta persono estas nature aŭtodidakta.

3. Ĉu ni povus pli ofte aranĝi ke la talenta infano havu la okazon studi alian fakon dum la alie perdotaj horoj? Aŭ mi eĉ kuraĝus diri, ĉu eble ne estus pli utile, ke tia infano libere promenu ol ke li sidadu. kaj enuu ?

4. Cu ni eble, eĉ nuntempe, tro emas timi ke infano « tro sciu por sia aĝo? » Pri kelkaj temoj — medicino, teologio, politiko — ja eblas; nematura menso devus eviti timigajn ideojn se eble. Sed se la infano povas fari siajn ekzamenojn neordinare frue, kaj tiel frue formeti tiujn aferojn, kial ne? Ŝajnas al mi, ke la malamikoj de cerba ekvilibro estas nek scio nek penado, sed: timo; troa streĉo; enuo; kaj konstanta sento ke gepatroj”aŭ geinstruistoj kvazaŭ malhelpas nian progreson.

5. Ĉu ni sufiĉe helpas talentajn infanojn senti ke talento estas beno (ne merito,

ĉar merito ĝi en si mem ja ne estas!) kaj ke uzi talentojn estas ĝoja laboro ? Ĉu ni vere stimulas en tiaj infanoj la deziron plenuzi siajn talentojn kaj uzi ilin por indaj celoj ?

Kiel plej kutime, mi proponas nur demandojn; sed demandoj estas la komenco de scio.

tw

En la sekva numero aperos la dua parto de tiu artikolo : Socia kaj psikologia problemo

— página 4 del PDF —

Unua kurso por la trafikpolicistoj de Nordrejna Vestfalio pri la manpupa ludado. Prelego de la aŭtoro pri la vivigo de la pupoj

En mia 12-a jaro mi unue konstruis pupojn el ŝtrumpoj aŭ terpomoj kaj ludis pli malpli bone, sed kun granda entuziasmo. Jam tiam mi rimarkis, ke la ludantaj manpupoj faris profundan por mi nekompreneblan impreson sur infanoj. Kiam mi estis instruisto, mi uzis pupteatron, kiel rimedon por rekompenci aŭ puni, kaj estis por ili distingo, kiam la infanoj ricevis rajton ludi mem. Dum la prezentado infanoj estas tre atentemaj, tial ili ĉion, kion

la pupoj faras aŭ parolas, bone memoras.

Mi konvinkiĝis, ke « Kasperle » (ĉefpupo de germana pupteatro) estas

pli granda aŭtoritato ol la instruisto, ol patro aŭ patrino: Tion, kion

« Kasperle » diras, konsilas, ordonas, la infanoj kun ĝojo akceptas. Ili amas ĝin, helpas ĝin, obeas ĝin kaj per li mi povis sugesti ilin fari tion, lasi

tion.

— Grava, malserena afero, Patrinoj kaj trafikpolicistoj kiel gastoj

— página 5 del PDF —

E e

kiel

instruistoi

edukistoi

En plena streĉiteco. Ĉe la unua tablo la genepoj de la autoro

Nun mi estas emeritulo, sed mi laboras ankoraŭ por la ŝparkaso vizitante lernejojn kaj propagadante ŝparemecon. Ankaŭ nun mia pupteatro estas bona helpanto por mi.

La granda efiko de pupoj sur la infana menso donis la kaŭzon ke la registaro de nia lando Nordrejna Vestfalio ek de 1956 organizis por la trafikpolicistoj kursojn pri la pupludado. Estis honoro kaj ĝojo por mi instrui kaj demonstri manipulon de la pupoj en tiuj kursoj.

Dum la Internacia Polic-Ekspozicio en Essen (aŭtuno 56) la unuaj grupoj (2-3 policistoj) montris prezentadojn, en kiuj la pupoj instruis pri la trafikreguloj. Ankaŭ la alilandaj policdelegitoj aprobis tiun helprimedon kontraŭ la trafikdanĝero.

Unu jam en ĉiu distrikto bonege ekipita polica pupteatro vizitas minimume unufoje dum la jaro la popollernejojn, kaj tiel la 6-10-jaraj infanoj tre facile lernas la plej gravajn trafikregulojn. La statistiko de trafikakcidentoj pruvis, ke la « Trafik- Kasperle » jam savis ne nur unu infanon.

Edgar PERSEKE

A el Aheno

« Kasperle » takontas = ES Miro

— página 6 del PDF —

og

ESPERANTO KIEL BAZO POR LERNADO de fremdaj naciaj lingvoj

Raporto pri la jaro 1957 de E. MALMGREN

(Adreso : Heleneborgsgatan 6, Stockholm)

La celo de la Lerneja kampanjo estas utiligi Esperanton kiel devigan bazan lingvon por ĝenerala fremdlingva instruado – por tiel enigi Esperanton inter la lernejajn temojn.

Kiam mi nun faras raporton pri la agado dum la jaro 1957, mi tuj devas konstati, ke nur kelkaj landoj montris kuraĝan aktivecon. En la plej multaj landoj la geinstruistoj staras flanke de la afero kiel indiferentaj rigardantoj, montrante nenian emon kunlabori laŭ la internacie starigita plano. Kvankam la instruistoj scias, laŭ ĉiuj ĝisnunaj spertoj, ke agado en propra lando, inter la propra kolegaro, estas tute vana, se samtempe ne okazas simila agado en aliaj landoj, la plej multaj ankoraŭ atendas iun miraklon aŭ ne kapablas forlasi siajn proprajn individuajn preferojn kaj sekve ne estas pretaj lojale kunlabori por realigi planon pretigitan laŭ internacia perspektivo. Feliĉe estas kelkaj esceptoj, eĉ brilaj esceptoj.

En la unua vico troviĝas Jugoslavio. Jugoslavia Esperanto-Federacio aranĝis, sub la aŭspicio de Jugoslavia Nacia Uneskokomisiono, en la fino de julio pedagogian semajnon en Kranjska Gora apud Jesenice. Partoprenis 90 geinstruistoj, kio montras la grandan intereson por la afero. Certe tiu pedagogia kurso donis la fundamenton por la posta aktiveco en la jugoslaviaj lernejoj.

Laŭ la raporto de prof. Rudolf Rakuŝa, kiu brile gvidas la kampanjon en Jugoslavio, okazas dum la studjaro 1957/1958 oficialaj provkursoj (deviga E-instruado 8 horojn posemajne) en 7 klasoj. Krome okazas nur en Slovenio ne malpli ol 44 nedevigaj kursoj (kun 2-hora instruado ĉiusemajne). Fine okazas nedevigaj kursoj en Ljubljana, Maribor kaj Celje (2 lecionojn posemajne) por 58 geinstruistoj.

Car ankoraŭ restas pluraj monatoj antaŭ ol finiĝos la koncernaj kursoj, nun estas tro frue prezenti iajn konkludojn pri la rezultoj.

Sed ĉar la E-instruado en Jugoslavio nun atingis vere grandiozan amplekson, estas nepre necese, ke la apudaj landoj tuj komencu plej energiajn klopodojn por veki intereson por nia lingvo inter sia instruistaro kaj inter la lernantaro. Se tio ne okazos, mi timas katastrofan regreson en Jugoslavio. Oni ja ne lernas Esperanton por paroli kun samlandanoj, sed por havi translimajn kontaktojn. Sekve mi apelacias, mi apelaciegas al la gvidantoj de la E-movado kaj al ĉiuj unuopaj esperantistoj aparte en Aŭstrujo, Bulgarujo, Greklando, Hungaruio, Italujo, Rumanujo kaj Svislando tuj komenci la lernejan kampanjon.

Alia lando, kiu kuraĝe spitis la malfacilaĵojn, estas Danujo. La lernejan kampanjon tie gvidas la energia triopo s-roj Ole Nederland, Hans H. Frey kaj Stig Hansen, Post interrilato kun la dana instruministro, la tutlanda ĉefo de la elementaj lernejoj kaj la prezidanto de la tutlanda instruista asocio oni proponis al la dana Heinstraro” taro kolekti spertojn pri la E-instruado per provkursoj neoficialaj laŭ tri manieroj, kiuj estas eblaj en Danujo: 1) en mezlernejoj kiel laŭvola fako anstataŭ la franca; 2) en elementaj lernejoj deviga E-instruado post permeso de la lokaj aŭtoritatuloj ; 3) en lernejaj libertempaj kluboj. Dum la aŭtuno komenciĝis E-instruado en unu klaso laŭ la unua maniero, unu laŭ la dua maniero kaj 4 laŭ la tria. La kursoj finiĝos en junio.

— página 7 del PDF —

— 21 —

Dana Instruista E-Asocio aranĝis en oktobro instrukcian kurson en Vejle. Partoprenis 12 geinstruistoj. Sekve oni esperas dum la venonta studjaro pliampleksigi la lernejan kampanjon.

Ankaŭ la danaj gvidantoj akcentas, ke estas nepre dezirinde, se oni volas pligrandigi kaj sukcesigi la lernejan kampanjon, ke la lernantoj havu eblecon utiligi la lingvon ekz. per reciprokaj vizitoj ĉe eksterlandaj gejunuloj. La danoj aparte turnas sin al la germanaj, nederlandaj kaj belgaj geinstruistoj.

En decembro la Dana Instruista E-Asocio turnis sin al la instruministro kun la propono, ke Esperanto estu instruata en la du lastaj klasoj de la elementa lernejo por tiuj lernantoj, kiuj montris nekapablon enkapigi la anglan aŭ la germanan lingvon. (En Danujo oni devige instruas la anglan lingvon ankaŭ en la elementaj lernejoj, sed oni rajtas anstataŭigi ĝin per la germana). La ministro ankoraŭ ne respondis.

En Norvegujo proks. 70 geinstruistoj apartenas al la -landa ligo. Ĉar tiuj instruistoj troviĝas en preskaŭ same multaj lokoj, estas malfacile starigi efektivan kunlaboron por sinturno al lokaj lernejestroj. Dum la aŭtuno komenciĝis kelkaj neoficialaj kursoj en la kadro de la lerneja programo kiel « liberhora instruado ». Raportoj pri tiuj kursoj venos en la fino de la studjaro.

La norvegoj, sub gvido de s-ro Johan Matland, daŭrigas siajn penadojn atingi aprobon de la sekcio pri eksperimenta instruado ĉe la tutlanda lerneja direkcio. Cetere la norvegoj, aparte la norvegaj aŭtoritatuloj kun scivolo demandas kiel decidas la svedaj aŭtoritatuloj kaj reciproke. Evidente neniu kuraĝas fari mem la unuan paŝon.

La evoluo en Svedlando, mia propra laborkampo, estis por mi granda disreviĝo. Jam en la pasintjara raporto mi informis, ke la Stokholma lerneja direkcio malaprobis nian proponon pri provkursoj. Mi turnis min al la E-instruistoj tra la tuta lando (proks. 200), sed mia alvoko estis preskaŭ tute vana. Nur 2 aŭ 3 geinstruistoj nuntempe gvidas E-kurson. En cirkulero mi ĵus admonis miajn svedajn kolegojn, ke ĉiu en sia loko plenumu almenaŭ tiujn ĉi proponojn : 1) En sia klaso rakonti pri Esperanto, ĝia celo kaj ĝia strukturo (ĉar tiuj E-instruistoj ja estas spertuloj pri nia afero, kaj ili ne devas permesi, ke nekompetentaj personoj influu la lernantojn per sia nescio kaj per misprezento de nia lingvo); 2) Kolekti laŭeble malgrandan rondon de kolegoj kaj instrui ilin en Esperanto. – Sekve ni havas ankoraŭ longan vojon irotan en Svedujo.

En decembro Sveda Esperanto-Instituto faris proponon skriban al la tutlanda lerneja direkcio, ke Esperanto estu permesata kiel temo dum la t.n. « libera instruado » (2 horojn posemajne) en la 2 lastaj klasoj de la elementa lernejo. Pro fatala miskompreno inter rektoro S6derberg kaj mi, kiuj fidis unu la alian, neniu el ni persone vizitis la koncernan ĉefon de la direkcio por buŝe priparoli kaj klarigi nian proponon. Sekve… mi volas diri eĉ: tute nature la direkcio malaprobis la proponon. Sed la malaproba decido enhavas i.a. la frazon « La instruplano permesas kiel temojn en la « libera instruado » foretradesvis (= prefere, antaŭ ĉio) maŝinskribadon (tajpadon)… k.t.p. ». Konsekvence la pli granda parto de la 72 lecionoj (2 horojn posemajne oble 86 semajnoj) devas enhavi instruadon laŭ la lerneja plano, sed ekz. 35 horoj povas esti uzataj por E-instruado. Ni nun esploras tiun eblecon.

El Nederlando mi ne povis ricevi raporton pri la agado pro la forvojaĝo de s-ino C. M. Burger, direktorino de « Esperanto ĉe la instruado », la gvidantino de la nederlanda sekcio por la lerneja kampanjo.

En Bulgarujo instruisto Nikolaj Porvanov en Kolarovgrad komencis provinstruadon post aprobo de la lerneja direkcio.

En Novzelando oni devis prokrasti la oficialan sinturnon al la registaro pro la atendita kaj poste okazinta ŝanĝo de la registaro. Tamen sen la scio de s-ro MacGill, la gvidanto de la lerneja kampanjo en Novzelando, parlamentano Gotz, nova Esperantisto, proprainiciate faris en la parlamento la demandon al la tiama instruministro, ĉu oni povas enkonduki Esperanton en la mezlernejojn. La ministro neis la eblecojn. Nun oni preparas novan proponon, kiu harmonios kun nia internacia plano, por prezenti ĝin al la nova instruministro. :

En Finnlando s-roj Vilho Setala kaj Joel Vilkki dum la aŭtuno turnis sin al la instruministro kun la propono pri provinstruado de Esperanto kiel baza lingvo. Ĝis nun ne venis respondo.

En kelkaj landoj, aparte en Ĝehoslovakio, mi trovis grandan intereson por la

lerneja kampanjo, sed bedaurinde la cirkonstancoj ankoraŭ ne. ebligas realigon de la plano.

— página 8 del PDF —

POE, Ia

Kun pluraj aliaj geinstruistoj en diversaj landoj mi. interrilatis pri la lerneja kampanjo, sed mi ne ricevis sciigojn pri konkretaj rezultoj. Mi scias, ke tio ofte dependas de la fakto, ke la koncernaj personoj tiel energie dediĉas sin por plenumi sian instrulaboron, ke ili ne vidas eblecon trovi tempon por leterskribado kaj raportado. Tio estas bedaŭrinda fakto, ĉar sukcesa laboro sen konkluda raporto estas kiel gajnita batalo sen favora packontrakto. [

Jam je la komenco de la lerneja kampanjo mi antaŭvidis, ke ni vidos la konkretajn rezultojn nur iom post iom. La preparoj en kelkaj landoj tamen nun evoluis tiel bone, ke ili estas fundamento por la ekago ankaŭ de aliaj landoj. Kiam ni havos la unuajn raportojn pri la rezultoj en la provlasoj, en Jugoslavio, Danujo, Norvegujo kaj Bulgarujo, la diverslandaj fakaj instruistaj revuoj certe volonte publikigos artikolojn pri la spertoj. Estas mia espero, ke E-instruistoj en la diversaj landoj tiam ne preterlasos. tiun eblecon informi la kolegojn pri nia afero.

GEINSTRUISTOJ, kiuj deziras ricevi detalajn informojn pri la « lerneja kampajno. », bonvolu skribi al S-ro MALMGREN, Heleneborgsgatan 6, STOCKHOLM.

e NG / KOMUNIKOJ de I. L. E. I.

~u» —

Internacia Ligo de Esperantistaj

Instruistoj x

La Ligo, kiu fondiĝis en 1949, konsistas el instruistaj asocioj (aŭ sekcioj). Ĉiuj anoj de la membro-asocioj estas anoj de I.L.E.I. En landoj, kie ne estas membro-asocio, instruisto povas esti individua membro de I.L.E.I. per abono al la oficiala organo « Instruista Letero ». –

isdate la membro-asocioj estas: – Aŭstralio, Aŭstrujo, Britujo, Francujo, Germanujo, Italujo, Japanujo, Nederlando, Svedujo. ;

Ĉiu membro-asocio elektas sian reprezentanton, kiu estas Komitatano de I.L.E.I. La Komitato elektas la Estraron.

En landoj, kie ne estas membro-asocio, I.L.E.I. havas representanton, kiu kolektas kaj disdonas informojn, kaj kiam la cirkonstancoj taŭgas, starigas instrmistan grupon.

La oficiala organo de I.L.E.I. estas « Instruista Letero », redaktata de S-ro Oskar Svantesson, Goteborg, Skonertgatan I, Svedujo.

« L.L. » aperas neregule sed sufiĉe ofte, kaj estas la aktuala kunligilo de nia instruista komunumo. Por 10 sinsekvaj numeroj oni pagas po 4 sv.kr. pageblaj per internacia poŝtmandato, aŭ per steloj aŭ per internaciaj respondkuponoj.

Ĉe la Centra Oficejo, 183, Woodlands Park Road, Birmingham, 30, Anglujo, funkcias Koresponda Servo Internacia por lermejanoj kaj profesiaj instruistoj. La Sekretario registras lernejojn kie oni instruas Esperanton kaj klopodas — tiujn, kiuj deziras interkonatiĝi. La celo estas formi mondkomunumon de lernejoj kaj instruistoj por interŝanĝi spertojn kaj interkonatiĝi. Respondkupono estas necesa.

La Ligo estas kunlaboranta asocio kun U.E.A. kaj estas agnoskita de UNESKO, kiel organizaĵo, kun kiu ĝi havas neoficialajn rilatojn pri aferoj komune interesaj.

Ĉiujare, en la kadro de la Universala Kongreso de U.E.A. la Ligo okazigas sian aferkunvenon, kie estas pritraktataj la aktualaj aferoj de la organizaĵo, kaj la diversaj spertoj kaj opinioj de la membroj. Samtempe estas aranĝita Pedagogia Diskutado, kiu donas okazon por libera interŝanĝo de opinioj diversspecaj kaj diversnaciaj pri temo profesia, ne-Esperantista, kun celo al pli bona scio kaj interkompreniĝo.

V. C. Nixon, Sekretariino.

— página 9 del PDF —

og.

INTERNACIA LIGO DE ESPERANTISTAJ INSTRUISTOJ k

eMhtuala Disto de la “Reprezentantoj :

ALGERIO: S-ro F. Micoud, B. P. 88 Nemours (Tiemcen). ‘

“ AUSTRALIO: F-ino G. Pollard, Second Avenue, Riverton, West Australia (Komitatano).

= AUSTRUJO: S-ro L. Gschanes, Pelzgasse 7-11-17, Wien XV (Komitatano). . BELGUJO: S-ro Luc de Marr6, Oudaen, 28, Antverpeno.

“ BRITUJO: F-ino V.C. Nixon, 183, Woodlands Park Road, Birmingham, 30 (Sekretariino).

BULGARUJO: S-ro Simeon Hesapĉiev, « Izdatelstvo Narodna prosveta », str. Vasil Drumev 5, Sofio.

DANUJO: S-ro Soren Andresen, Friggsvej 10, st. tv. Fredericia. FINNLANDO: atendata. x FRANCUJO: F-ino J. Dedieu, 70, avenue Victor-Sĉgoffin, Toulouse. (Prezidantino). “ GERMANUJO: S-ro Ernst Bepperling, Grosse Promenade 2a, Wetzlar. (Estrarano). HISPANUJO: S-ro E. Calvet Prats, Plaza General Sanjurjo 7, Tarragona. = ITALUJO: D-ro Leandro Taccani, str. F. Vigano, 4, Milano. (Estrarano). IZRAELO: Prof. Kohen-Cedek, P.O.B. 7015, Jerusalem.

x JAPANUJO: S-ro Suzuki Kiyosi, 816, Higasi-Oizumi, Nerimaku, Tokio. (Komitatano).

JUGOSLAVIO: S-ro Vladimir Muzie, Gunduliceva 35, Zagreb. MAROKO: S-ro B.S. Ohanas, Immeuble Alliance, Arset-el-Ma4ch, Marrakech.

“ NEDERLANDO: S-ro P. Korte, Prins Bernhard 1.19, Veendam. (Komitatano). Dua: S-ro J. Verbruggen, Oosterhesselenstraat 560, Hago.

NORVEGUJO: S-ro Erling Holten, Trondhjem, Leangen i.Strinda. POLLANDO: Prof. J. Toczyski, Gdansk-Wrseszcz, ul. Grunwaldzka, 6 m. 3. PORTUGALUJO: D-ro Pedro Serra, R. Marques Gomes 22, Aveiro.

“ SVEDUJO: S-ro Oskar Svantesson, Skonertgatan I, Gŭoteborg. (Estrarano kaj Redaktoro).

SVISLANDO: S-ro Claude Gacond, Crĉt 78, La Sagne, Neuchatel.

URUGVAJO: Prof. M. Fernandez Menendez, 21, de Setiembre 2405, Ap 8 Montevideo.

(

»» La asteriskoj signas la membro-asociojn de I.L.E.I.

k

— página 10 del PDF —

moj bolt

D-ro Ernesto Jozefo GCERLICH

TEKNIKAJ MEZLERNEJOJ EN AŬSTRUJO

Supera Studa Konsilisto, Profesoro, Doktoro E. J.

GGERLICH, nakiĝis en 1905. Li

estis profesoro pri lingvoj, historio kaj geografio en seminario por edukado de instruis.

tinoj.

En 1938, li perdis sian oficon kiam la Germanoj okupis Aŭstrujon. Post la mondmilito

li fariĝis profesoro en viena teknika mezle

meĵo. Jam kiel 14-jara knabo li esperantistiĝis

en 1918 kaj estis instruata de la fama pioniro Franz ZWACH, tradukinto de multaj espe-

rantaĵoj. Nun D-ro Goerlich krome estas le

ktoro pri Esperanto em la ŝtataj altlernejoj

(universitatoj) de mondtrafiko kaj mondkomerco en Wiemn’o.

La instruado en Aŭstrujo enhavas ankaŭ la grandan sektoron de la profesia instruado: la teknikajn mezlernejojn. La fondinto de ĉi tiu speco de lernejo estis la famkonata profesoro Wilhelm Exner, kiu konatiĝis kun ili en Franclando. Vere, la plej malnova lernejo en Vieno de ĉi tiu fako, la «“Technologisches Gewerbemuseum ); estas nomita rigarde al alia lernejo de la sama speco en Parizo.

Hodiaŭ, Ja sektoro de la profesiaj mezlernejoj kompleksas apartenan sektoron en la federacia instru-ministrejo de Aŭstrujo : ilia ĉefo estas la ĝeneraldirektoro inĝeniero Franz Cech, tre vigla, lerta kaj laborema pedagogia homo de grandformato. Li transprenis la gvidadon de sia sektoro post la dua mondmilito, dum la jaroj de la rekonstruado de la politika kaj ekonomia vivado en la aŭstruja respubliko, kaj li gvidadis la sektoron ĝis hodiaŭ kun grandegaj sukcesoj.

La teknikaj mezlernejoj en Aŭstrujo havas la celon perfektigi la gelernantojn je la praktika kaj teoria bazoj por iliaj venontaj profesioj. La gelernantoj. faras enir-ekzamenon. lli estas 14-jaraj kaj venos el la diversaj „aliaj lernejoj, ekzemple el popollernejoj, gimnazioj k.t.p. La instruado estas kvinjara. La unuaj du jaroj estas jaroj de la tielnomata « faklernejo ». En’la dua jaro oni elektas per, certa sistemo de psikologiaj. testoj la plej bonajn gelernantojn, kaj ili eniras en la tiel nomatan « superan kurson » de la teknika mezlernejo. La supera kurso daŭras tri jarojn. Post la fino la gelernantoj faras finkonkurson en la formo de ŝtata ekzameno. La sukceso en ĉi tiu konkurso ebligas al la gelernantoj la eniron en la profesiajn universitatojn de teknika kaj simila fakoj, sed ankaŭ la eniron en la ĉiutagan profesian vivon. La

La instru-problemoj tre diversas tra la mondo

vizitintoj de la dujara « faklernejo », kiuj ne estas taŭgaj por la supera kurso, faras trian finjaron, kaj eniras en la industrion kiel « faklaboristoj ». Tiamaniere ankaŭ ili ne perdas la du lernjarojn.

La teknikaj lernejoj havas multajn fakgrupojn, en kiuj la gelernontoj estas enskribataj; ekzemple per maŝinkonstruado, per elektra tekniko, per komerca tekniko, per arĥitekturo, per radio- kaj telefon-konstruado, per aŭtomobilkonstruado k.t.p. La instruado de la teoriaj fakoj estas gvidata de profesoroj, kiuj studadis en universitatoj. La instruado en la praktikaj fakoj estas en la manoj de faklaboristoj kaj majstroj de koncerna fako. La gelernantoj havas 44-46 lernhorojn semajne, inter ili estas 16 « horlecionoj » en la praktika instruado. Pli multaj ol en la aliaj mezlernejoj de Aŭstrujo. Malgraŭ tio ĉiujare multaj kaj multaj knaboj kaj knabinoj volas fari la enirekzamenojn en la teknikajn mezlernejojn. Bedaŭrinde ne- havas sufiĉajn eblojn por la instruado de tiel multaj gelernantoj. Kelkaj el ili ne povas eniri la deziratan lernejon, ne pro malsukceso en la ekzameno, sed pro tro-pleniĝo de la lernejo.

La famo de la aŭstrujaj teknikaj mezlernejoj transiris jam multajn landojn de la mondo. Multaj gevizitantoj de la aŭstruja respubliko vizitas ankaŭ, precipe en la ĉefurbo Vieno, la teknikajn lernejojn. La direktoroj kaj la profesoroj de ĉi tiuj lernejoj tre volonte akceptas la vizitojn de geamikoj al la tuta mondo, Iu ajn, kiu volas viziti iun aŭ la alian lernejon dum sia “vojaĝo trans Aŭstrujo skribu al la General direktion fiir das berufsbildende Schulwesen in Oesterreich, Wien, I. Minoritenplatz 5, Bundesministerium fir Unterricht.

Sekvos la artikolo de Inspektoro F. CADENEL pri:

Kelkaj karakterizaĵoj de la franca ŝtata instruado

— página 11 del PDF —

LANE

Fruaj maturaguloj kaj

malfruaj « post-dekjar-uloj »

10;

Antaŭ kelkaj tagoj mi aŭdis la plendojn de plenkreskuloj kelkafoje instruantaj geknabojn, pri la nuntempa malfacileco akceptigi de la gejunuloj ordinaran disciplinon, kiu precipe koncernas la « post-dekjar-uloj ». Kompreneble iu ajn instruisto povus diri, ke tio estas neniel nova, sed tiuj personoj asertas, ke la problemo estas pli grava ol antaŭ kelkaj jaroj.

Verŝajne ili pravas. Per centoj da rimarkoj ni povas konstati pli kaj pli grandan mankon de socia disciplino ĉe la post-dekjar-uloj. Vandalfaroj kontraŭ novkonstruitaj domoj kaj lernejoj estas sufiĉe kutimaj, kaj, en pli malalta grado, multaj el ni ne povas ĝui bonan filmon pro la malĝentilega konduto de gejunuloj, kiuj verŝajne trovas feliĉon nur en bruo, preteratentante la komforton kaj la plezuron de la aliaj personoj.

Eble la respondo kuŝas en la fakto, ke la nunaj post-dekjar-uloj ĝuas sendependon pri movoj kaj mono, kiu antaŭ 20 aŭ 30 jaroj estis tute neimagebla.

La rezulto estas, ke, antaŭ ol esti sufiĉe maturaj korpe kaj mense kaj tial esti lernintaj la neceson de respondeco kai mem-regeco, ili « forĵetas la ŝarĝon », kiel la plenkreskuloj; kaj kompreneble ilia koncepto pri plenkreskeco estas « plenlibera agado ».

Ili devus paŭzi kaj pripensi la fakton, ke la plenkreskuloj, kiuj agas laŭplaĉe preteratentante la kutimajn sociajn decregulojn, ĝenerale fine sin trovas (aŭ almenaŭ devus sin trovi) en malliberejo.

Pro tio estas logike, ke ankaŭ al kelkaj el tiuj gejunuloj tio okazos, kiam ili pliaĝiĝos. Ĉar kio rezultas se oni posedas ĉion, kion oni deziras, kaj ĝuas plenkreskulan staton, kiam oni estas ankoraŭ juna ? Tute simple oni dum jaroj restas junulo kaj, kiam oni atingis la kutime « spertan aĝon », regas la sama manko de respondeco.

Ĉu ne estas plensignifa la fakto, ke la nunaj idoloj de multaj el la post-dekjar-uloj estas pli ol 20-jaraj sed vestiĝas kaj kondutas, multe pli junece.

James Dean, kiu estis rigardata, kiel la « simbolo » de la « torturita junularo », estis 24-jara, kiam li malfeliĉe mortis en aŭto-akcidento. Nun, mi estas nur apenaŭ mezaĝa, sed, kiam mi estis 18-jara, miaj 24-25-jaraj amikoj estis terure maturaj kompare al mi, superuloj kaj gvidantoj.

Ni revenu do al iu speco de disciplino kiu restarigos la kapablon ĝuste taksi la valorajn aĵojn kaj ecojn ĉe la post-dekjar-uloj kaj evitigos al ni la spektaklon de tiuj multaj infanecaj plenkreskuloj kaj maljunecaj infanoj.

El The Socialist Leader (28 sept. 57). Trad. P.B.

»x

— página 12 del PDF —

— o

Bryan BUCKINGHAM

TELEVIDO iras al LIEIRN EJO

En la klasĉambroj de lernejoj en Britujo dum la nuna semajno (de 23-a de Septembro 1957) okazos revolucio, ĉar eksperimento en edukado per Televido serioze komenciĝos. Kaj la B.B.C. (British Broadcasting Corporation = Brita Radio Korporacio) kaj la Independant Television (I.T.V.) (Sendependa Televido) ĉiutage dissendos programojn por lernejoj.

Knaboj kaj knabinoj inter la aĝoj de 11 kaj 16 jaroj estas atendataj en proksimume mil lernejoj rigardi la programojn de la B.B.C. de la venonta mardo posttagmeze.

Tiuj programoj daŭros 25 minutoj.

Kaj ek de morgaŭ (23 Septembro 1957) en la regionoj ĉirkaŭ Londono, la mezlandaj provincoj kaj Skotlando, kovrataj de I.T.V., geknaboj en 300 ĝis 500 lernejoj verŝajne rigardos al la retaro de edukadaj prezentadoj dum labortagoj de la kontraktintoj I.T.V.

KUNLABORADO DE RADIO DISSENDOJ

La du organizajoj jam petis, ke Lokaj Edukadaj Autoritatoj tra la lando kunlaboradu en la eksperimento. Ĝi estas, kaj devas resti, dum longa tempo, eksperimento, malgraŭ tio, ke I.T.V. komencis dissendi programojn -por lernejoj en Majo de la nuna jaro antaŭ ol B.B.C., kaj tiel ĝi gajnis valoran sperton.

TRI CELOJ

Sole en la regiono de Londono, la London County Council (L.C.C. = Konsilantaro de Londona Regiono) jam instalis televidajn aparatojn en 20 lernejojn por ke gelernantoj rigardu la programojn de B.B.C.

Estos lasata al la bontrovo de lernejestroj decidi ĉu gelernantoj ankaŭ rigardu la programojn de I.T.V. diris oficisto de L.C.C.

La celoj de la B.B.C. kaj de I.T.V. en tiuj ĉi programoj estas samspecaj.

Ambaŭ penos provizi vivantan vidan helpilon al ekzistantaj metodoj de instruado kaj samtempe ekzameni kaj testi ĉiajn edukajn eblecojn de televidilo.

Fraulino Enid Love, estro de la televida departemento de la B.B.C. por lernejoj, diras, ke estas tri ĉefaj celoj :

— Unue, utiligi la ege grandajn eblecojn de televido en la klasĉambro kiel aldono al normalaj metodoj de instruado.

— Due, stimuli la intereson de la gelernantoj tiel, ke instruistoj povu konstrui sur tio, kaj.

— «Trie, akcenti punktojn, kiujn la instruisto jam faris dum la rutinaj lecionoj.

F-ino Love respondas al la kritikadoj, ke knaboj kaj knabinoj, kiuj jam en siaj hejmoj rigardas troe al la televido de nun vidos ankoraŭ pli da ĝi en la klasĉambroj, jene:

TREJNADO PRI GUSTO

Ni esperas, ke, kun la tempopaso, televido en lernejoj instigos al pli kritikema vidado kaj al speciala trejnado en gusto, ŝi diras. En kiu ajn okazo, neniu lernanto rigardos pli ol unu aŭ eble du programojn po duon-horo dum unu semajno.

La programoj de B.B.C. kaj de I.T.V., kiuj komenciĝos dum la nuna semajno, ĉefe celas lernantojn en duagradaj modernaj lernejoj, sed iam estonte programoj estos provizataj por preskaŭ ĉiaj specoj de lernejoj.

La du televidaj organizaĵoj strete (“) kunlaborados kun lernejoj por ke iliaj programoj povu esti muldataj laŭ la formo, kiun instruistoj konsideros pli efika kaj helpema. La B.B.C. kaj la I.T.V. jam petis lernejestrojn sendi raportojn pri reagoj al iliaj programoj kaj fari konstruajn proponojn: por plibonigo.

(Y) Slireta : Itale: stretlo, stretta; Angle: closely; France: serr€, ĉiroit. Sir : Titolo angla. — E.-E. Y.

— página 13 del PDF —

im EE, KES

Tamen, inter edukistoj estas diversaj vidpunktoj pri la uzado de televido, kiel helpilo por instruado. Unu sinjoro Sir Eric James (“), ĉef-estro de liceo de Manĉestro ĵuris antaŭ nelonge, ke televidilo eniros lian lernejon nur trans lia kadavro.

Malgraŭ tio, la okuloj de ĉiu patro, patrino kaj instruisto tra la lando kritike sekvados la iradon de tiu ĉi eksperimento dum la venontaj kelkaj monatoj. Tradukis el angla lingvo el « News of the World ». (22 Septembro 1957). E.-E. YELLAND.

NIA DISKUTEJO

pri la estinteco, estanteco kaj estonteco de « Dek-Unu-Plus » (LPR p:9)

k

Tradukante la artikolon pri la ekzameno « Dek-unu-Plus » el la dimanĉa azeto « News of the World », mia malnova amiko E.-E. Velland faris utilan kaj laŭdindan laboron. Bedaŭrinde mankas la tradukista komentaĵo, miaopinie Ĉiam necesa por interpreti nacilingvan artikolon aŭ libron por legantaro tutmonda. Aliflanke, ĉar jam de jaroj sinjoro Yelland ne loĝis en Britujo, mankis al li la ebleco, bone juĝi la verecon de la priskribo.

Fakte la artikolo estas pli bona, ol oni atendus de tia sensacia ĵurnalo. Mi volus tamen precipe bedaŭri la troigon pri la abomeno kontraŭ la ekza.

meno kaj la timego pri ĝi, ĉe la ĝenerala popolo.

En mia lando la troa premo al la gelernejana menso estas multe neobservebla kompare kun Francujo, kie mi havis okazon diskuti la aferon kun pluraj personoj diversrangaj. Aparte .tio estas observebla ĉe la liceoj de ambaŭ landoj.

Ce ni ekzistas infanoj premataj kaj gepatroj tro ambiciaj. Sed pri 95 el cent mi certas, ke la ekzameno estas trankvile akceptata kiel normala prov-enda malfacilaĵo de la vivo.

Oni povus pli multe akcenti, ke la allogo de ofico « blankkoluma » estas malplia ol iam, tiom bone estas pagataj multaj metiistoj.

K.R.C. STURMER.

Kun intereso mi legis la sugeston de mia malnova kolego S-ro K.R.C. Sturmer.

En mia „opinio : ‘

1. Mi faris fidelan tradakon de la artikolo. ;

2. S-ro Graham Stanford, jurnalisto, intervjuis diversajn edukistojn, , eminentajn pesrerojn kaj gvidantojn de industriaj entreprenoj, ĉiuj, kiuj bone scias la « por kaj kontraŭ » pri la ekzameno.

3. Miaparte ne estus pruderite komenti nefavore pri afero pri kio aŭtoritatoj de edukado me estas ankoraŭ de la sama opinio.

4. PER mia traduko kaj PRO la presigo de la artikolo en I.P.R. NI, sendube, AKIRIS LA SIMPATION de S-ro Graham Stanford al nia lingvo kaj, eble, nefavora komento farus S-ron Graham Stanford kontraŭulo al nia lingvo.

5. Mi persone ne scias la opinion de geknaboj, kiujn la « Dek-unu-Plus » ekzameno tuŝas. Efektive, mia opinio ne partoprenas en la artikolo.

6. Se amiko Sturmer ne estas en akordo kun detaloj donitaj en la artikolo kaj, se li

SCIAS ion alian, kio estas malsimila al io esprimita en la artikolo, estas okazo por li esprimi sian opImon, scion aŭ kritikon en aparta artikolo.

E.-E. YELLAND.

— página 14 del PDF —

A dami

LA INTERNACIA LERNEJO “de la S.H.A.P.E.- vilaĝo

k

Jen resumita artikolo pri internacia lernejo. La originalo aperis en « L”Education Nationale » (12/22, 14 Jumio 56, p. 4-5). Ni opinias ke interesos niajn legantojn la lingva instrumetodo. Per ĝi infanoj laŭdire ellernas la francan em ses monatoj. Oni ricevas la konvinkon ke se en simila lernejo oni aplikus Esperanton kiel ĉeflingvon, oni atingus grandiozan rezullon. Oni ne lernus malpli longe, sed oni trafus pli altan nivelon. Sed kiu registaro elspezus por lingvo, alia o! la propra ? ;

En 1952 la franca ministerio pri edukado malfermis lernejon por la infanoj, kies familioj, francaj aŭ alilandaj, venis en la regiono de Louveciennes kaj Saint-Germain pro aparteno al la internacia organismo 5. HLASP.E.

Ja necesis surloke eduki tiujn infanojn kiuj foriris, pro neceso, de siaj hejmregionoj.

Post kvar jaroj da funkciado la nova kreaĵo potence evoluis. La direktoro de la internacia lernejo de ‘S.H.A.P.E.-vilaĝo, S-ro TALLARD, universitata agregaciulo, bonvolis en intervjuo skizi ties principojn.

– Tre multaj, eĉ ĉe la universitato, ne konas la ekziston de la Internacia Lernejo aŭ opinias ĝin gvidata de S.H.A.P.E. mem. ĉu vi bonvolas precizigi tiun punkton, sinjoro direktoro?

– Nia rekrutado estas internacia, sed nia lernejo estas franca establaĵo, filio de la liceo Marcel Roby en Saint-Germain.

La ejoj apartenas al diversaj ministerioj aŭ servoj sed la franca personaro dependas de la Ministerio de la Franca Edukado. La programoj necese estas pli flekseblaj ol tiuj de kutima franca liceo sed larĝtrajte ili estas la samaj. La instruado estas submetita al la kontrolo de la kvalifitaj aŭtoritatoj laŭ la niveloj: ĝeneralaj inspektoroj de la Nacia Edukado kaj inspektoroj de la unuagrada instruado.

– Kio estas la graveco kaj varieco de via lerneja kiomo?

– Ĉe la komenco estis 18 enskribiĝintoj. Nun la kiomo estas 650 lernantoj. ĉi egalvaloras la lernantaron de mezgranda franca establaĵo sed ĉi tie ĉio komplikiĝas pro la naciara mozaiko. Niaj lernantoj ja apartenas al 15 nacioj. Ili edukiĝas de la

11-a klaso al la 3-a klaso de la duagrada instruado. La dua klaso dividiĝas proksimume egale inter knaboj kaj knabinoj, inter francoj kaj alilandanoj, sed dum la klasoj de la unua ciklo (6-a ĝis 3-a klaso) arigas proksimume la trionon de la kiomo, la bubaj kaj elementaj klasoj arigas proksimume la du trionojn.

– La nombro de la francaj lernantoj iom surprizas. ĉu en la servo de S.H.A.P.E. estas tiom grava franca oficistaro?

– Sed ni akceptas ne nur la infanojn de S.H.A.P,E.-oficistaro! 45 94 el niaj lernantoj apartenas al familioj el plej diversaj medioj. Ili tien venas pro oportuno aŭ prefero. Same venas infanoj de alilandanoj loĝantaj en Parizo: diplomatoj, administrantoj, komercistoj… Ili ĝojas pro instruado disdonata kaj en la franca kaj en la gepatra lingvoj. Naŭ lingvoj “estas parolataj ĉi tie kaj niaj junuloj alvenas ĉe la optimuma aĝo por lingvo-alkutimiĝo.

– Vi parolis pri la neceso de fleksebla programo. Al kiuj apartaĵoj ili devas adaptiĝi kaj laŭ kiuj principoj?

– Temas pri tri principoj: unue en franca ‘ lernejo, la instruado estu franclingva. Due, dum la infanoj devas alkutimiĝi al pli bona internacia kompreno, ili tamen gardu la naciajn fidelecon kaj kutimojn. Trie nepre ne eblas, ke alilandaj lernantoj post studo en la lernejo ne povu obteni la saman titolon, kiel en sia lando.

Tial la ĝeneralaj instruoj estas franclingvaj. La programoj sekvas la francajn programojn. Tamen la profesora konsilantaro kelke rajtas ĝin modifi. El kiu ajn nacio, la lernantoj facile sekvas tiujn komunajn kursojn.

— página 15 del PDF —

Ŝ — 29 —

– Sed vi certe akceptas lernantojn kun supraĵa kono de la franca?

– La pliparto el la alilandanoj tute ne konas la francan ĉe sia alveno. Komence oni instruas ilin sialingve, krome ili lernas la francan tri horojn po-tage. La instruistoj establas la progresadon de la lecionoj sur la laboraĵoj de la komisiono pri la elementa franca lingvo. En la posttagmezo ili aŭdas la ĝeneralajn kursojn en la franca. Post tri monatoj de tiu trejnado, ili senpene sekvas kaj post ses monatoj ili ne plu sentas malfacilon en la kompreno aŭ esprimado.

– Ĉu vi facile varbas viajn instruistojn ?.

– La intelektaj disciplinoj postulas ĉe vi pli da tempo ol aliloke. ĉu vi tamen povas atenti la korpajn, manajn, k.s., aktivaĵojn?

– La edukiva valoro neniel estas oferita!

Ciuj lernantoj regule sekvas la korpedukajn lecionojn kaj ĉiuj ankaŭ praktikas unu aŭ plurajn manlaborojn: pentrado, ligno- Sravuro, modlado, bindado, muzikil-farado. Por la knabinoj kursoj pri mastrumado kaj kulinado.

La aĉeto de la materialoj kaj inter ili de la aŭdo-vidaj aparatoj eblas dank’al jara subvencio de S.H.A.P.E.: temas pri la

de tiuj aktivaĵoj

ununura interveno de tiu organismo. = Nepre! La francaj edukistoj estas tie Tiuj aktivaĵoj tre valoras: per komuna nomumitaj de la koncernaj kompetentaj | iaboro kreiĝas firmaj ligiloj inter indivi- Instancoj, kiel por iu ajn alia posteno. | duoj de malsamaj nacioj aŭ rasoj. Iom ĉie Rilate la alilandanoj, ili posedas la SaMajn | tra la mondo konstruiĝas similaj liceoj. diplomojn. kiel en siaj landoj kaj ili estas Multaj jam funkcias en Kanado, Svisio,

pagataj de la koncernaj „registaroj. Tiu Luksemburgo, en Bonn, en Hago, ktp… diverseco necesas por certigi la dulingvan : instruadon. AS~A.

A KN ERE SKEJ kom o GRAJNOJ EN VENTO

Klasoj kaj Esperanto-Junulgrupoj el ĉiuj landoj, nia lernejo nun organizas la 12-an tutmondan. interlernejan rondon « GRAJNOJ EN VENTO » por 6- ĝis 16-jaraj gelernantoj !

RisuMis

La pruvo jam estas farita, ke partopreno en multnacia rondo kun propra eldono de gazeto estas bonega solvo por alproksimigi tutmondan junularon. Tuj skribu al ni!

OSMOGODIŜSNJA ŜKOLA «NEVEN KIRAC », PULA, POŜT-FAH 24, JUGOS- LAVIO.

x

La Centra Oficejo de « GRAJNOJ EN VENTO », 66, rue des Pins, BIENNE. BIEL, Svislando/Suisse, daŭre akceptas aliĝojn por siaj 12 internaciaj rondoj (rondoj por 4-8, 8-15, 15-20 jaraj gelernantoj). Petu informojn!

k

Administra Angulo

Okazis diversaj ŝanĝoj en la I.P.R.-organizado. Ĉar multaj perantoj ne sufiĉe frue sciis la novan prezon de abono, okazis iaj miskomprenoj. Kelkaj abonantoj tro pagis, aliaj ne sufiĉe. Bonvolu senkulpigi nin, mi petas. .

Kion fari? Al tiuj kiuj ne sufiĉe sendis (almenaŭ 10 9;): se ne tro kostos al vi, bonvolu kompletigi. Al tiuj kiuj tro pagis: ni konsideras, ke vi donacis la suplementon al I.P.R., kaj ni tre dankas vin; se vi ne deziras, bonvolu skribi al la peranto, 19 ke li resendu al vi; aŭ 29 ke li konservu kiel antaŭpago por 1959a.

k

I.P.R. tre kore dankas samideanon Josef SKOPALIK, el Brno (ĉekoslovakio) kiu donace pagis 5 kĉs.

— página 16 del PDF —

LA VIVO DE LA PLANTOJ

de Paul NEERGAARD

Originale verkita en Esperanto – Desegnoj de Made Stage. STAFETO, Serio Popularscienca mo 1 – 1957 – 128 p. – 16,5×24 – Prezo : 2 usonaj dolaroj, 12 danaj kronoj aŭ egalvaloro :

La eldonejo STAFETO jus atingas sian 10-an numeron en sia belliteratura serio kaj jen ĝi impetas en novan serion: la popularscienca, per tiu nova verko eldonata en eĉ 2.000 ekzempleroj! Estas ankoraŭ tro frue paroli pri tiu nova serio mem ; necesas antaŭe vidi almenaŭ kelkajn el ties numeroj, sed mi havas bonajn motivojn opinii, ke tiu serio en nia moderna mondo on estos sukcesa kaj ke la eldonnombro rapide montriĝos tro modesta.

La unua volumo estas verko de Dro Paul Neergaard, mondkonata plantpatologo kaj samtempe unu el niaj plej eminentaj esperantologoj kaj aŭtoroj. « La Vivo de la Plantoj » enkondukas nin en la sekreton de la vivo, sekreto parte malkaŝita de la nuna scienco. En agrabla rakonto P. Neergaard gvidas nin manenmane en la plantan regnon. Kun li la plej komplikaj klarigoj aperas kiel simplaj memkompreneblaĵoj. Li ne eksponas seke kiel en lernolibro, sed ne malplaĉas al li prezenta ĉirkaŭvojo, kiu, taŭge elektita, igas nin rekte penetri en la koron de la demando. Rezultas simple por ni; por la aŭtoro des pli granda la merito. Kun li, ni iniciĝas en la planta kreskado, ni ekkomprenas kiel ŝajne dormanta arbo preskaŭ subite revenas al vivo ĉe Punua tuŝo de l’ printempaj sunradioj; ni vidas la senfinan variecon de la Ĥoraj moroj: unuj bezonas multe da lumo, aliaj minimumon por dispetaliĝi ; aŭ la kialon de sennombra varieco de la semoj: multiĝi por ne malaperi. Ni ankaŭ lernas ke en la vegetala socio envere ne estas morto sed nur kontinua renaskiĝo : Kaj tiu unika « baleto » de la kromosomoj, fenomeno maljuna kiel la vivo mem, jam de longe tre konata kaj studata, sed kiom june kaj klare esplikatai

Jen verko, kiun klera aŭ instruiĝema esperantisto havos plezuron legi. Al la spirita plezuro kaj al la nova por li kompreno pri la naturo de la hormonoj, tiuj universalaj ordigantoj de ĉia vivo, vegetala aŭ animala, li povos aldoni la plezuron de la okuloj: la libro estas bonege — kaj abundege — illustrita: bildoj plaĉaj kaj instruaj, kiel la tuta verko mem. Jen ni certe tenas la plej belan el la ĝisnunaj eldonaĵoj de STAFETO. — Plezuron ankaŭ de la esperantista koro: plian bonegan kaj montrindan verkon la movado sukcesis eldoni. Kaj tiu originala verko nepre meritas tradukon al aliaj lingvoj.

Mi ne dubas ke aliaj popularsciencaj verkoj eldoniĝos. Publiko, laŭ mi, ekzistas por ili: la tuta esperanta publiko estas relative pli klera, pli sciavida ol ordinara publiko. Kaj ĝi jam pruvis ke ĝi scias montri sian ŝaton al vere bonaj kaj konvene belaj verkoj. Unuakvalita varo ne longe restas en deponejoj.

Kelkaj vortoj pri la lingvaĵo; ĝi estas memkompreneble bonega: memkompreneble ĉar STAFET-eldono, ĉar D-ro P. Neergaard; ankaŭ ĉar lingve konsilis aliaj eminentuloj kiel W.E. Collinson, G. Waringhien kaj J. Regulo Perez mem.

Tamen mi ne povas ne doni mian opi pri kelkaj detaloj, pri kiuj efektive eblas diverĝi : nia lingvo ja ne fiksiĝis en ĉiuj detaloj. La aŭtoro uzas (teknikajn do antaŭe akceptitajn !- ?) neologismojn karakterizatajn per mal-

— página 17 del PDF —

— 31 —

LIBROBRETON

longeco : stomo, metabolo… kio estas tre bonvena antaŭ la “alternativoj . stomato, metabolismo… sed li lasis influi sin de nuna emo al lonzigo ekz-e en « specifika », laŭ klasifiko, kvalifiko… hiuj ŝajnas al mi nekonformaj ĉar Esperanto ne diras modifiko, edifiko.. sed modifo, edifo… Li propone (?) uzas inferno (36 5) sed konstante uzas anstataŭ procezo la vorton proceso, Au ĉu nur plumglitoj ? Mi aplaŭdas pro la formo ovolo nepre pli bona ol tiu de la P.V. aŭ de la Medicina Vortaro, sed kial « konikoj el helruĝaj floroj » (74-77). Ĉu ne temas simple pri « konusoj » ? Koniko estas alia (matematika) nocio, genra.

Tre interese, P. Neergaard enkondukas uzon de « popolaromaj nomoj » anstataŭ la tro science botanikaj, aŭ pli ĝuste paralele al ili kaj almenaŭ por kelkaj. Ekz-e « neforgesumino », « Hailtrua malsano » k.a. Tamen la esprimo « Tongo d’oro » ŝajne ne estas sukceso. La « popolo » ne uzus tian esprimon,

ar ĝi ne emus nekorekte difekti prepozicion, sed certe ĉar audante tiun vorton ĝi skribus ĝin tute alimaniere : nekompreneble ! Kial ne : Orvergo, ora vergo, aŭ ankaŭ verg’el oro ?

Kvazaŭ ne estas preseraroj. Tamen legu: « sed se pluraj hormonoj » (35 -1); forigu akuzativon en : surfluas hormonaj kaskadoj (36 13).

Resume: unu el la plej bonaj verkoj de la lastaj 10 jaroj. A. A.

kx DEKKINGA FUĜAS

de Tjeerd ADEMA

Tradukis el la nederlanda F. FAULHABER. Eldonis Dansk E-o-Forlag. Aabyhoj. 1957. 220 2. 13,5×21,5.

Bonulo pro troa ekscitiĝo mortigas sian guvernistinon. Li fuĝas por « konservi sian liberon » kaj eĉ sukcesas transpreni personecon de mortinto kaj lin plene anstataŭigi! Li devas daŭrigi lian vivon: ne nur supraĵe sed en ĉiuj manieroj: profesio, amataj ideoj kaj ankaŭ… amataj virinoj. Cu li estos malkovrita? Li sukcesas venki ĉiujn barojn unu post la alia sed du virinoj suspektas la aferon: la « realista » serĉas, trovas kaj volas elprofiti; la amanta, kiu trovis en la bonulo « sian idealon », simple fidas la amaton kaj atendas ĝis li mem konfesas! Kiel finiĝos tiu komplika situacio ?

Tion mi lasos vin legi, sed ankoraŭ pli ol interesa pro siaj peripetioj, tiu romano estas streĉa pro la psikologia flanko. Jen homo kiu scias nenion, aŭ preskaŭ, de vivo kaj tamen devas rekonstrui ĝin ĝis en la detaloj, samtempe subpremante la proprajn impulsojn.

Eble la kanvaso. de la rakonto estas iom fantazia sed tre simila studo povus esti farita konsiderante homon kiu perdus memoron kaj devus ĉion retrovi. –

La verkon tradukis el la nederlanda F. Faulhaber, membro de la akademio. La traduko estas tre flua kaj agrable legebla. Vi ne bedaŭros la aĉeton de tiu streĉa romano.

A.A.

— página 18 del PDF —

E Oj

43-a

Semelo 3-A INTERNACIA INFANA KONGRESETO

LI

GERMANUJO 2.-9. 8. 1958

CELO:

La Infana Kongreseto estas konstanta institucio en la sino de la Universalaj Kongresoj. Ĝi celas kunigi diverslandajn infanojn sur la bazo de komuna neŭtrala lingvo, Esperanto, kaj per tio eduki ilin al internacia amikeco, plivastigante ilian estontan vivhorizonton. La Kongreseto helpas la tiucelajn klopodojn de la gepatroj kai montras la eblecojn de dulingva edukado kaj de praktikado de Esperanto en la familia medio.

KONGRESEJO:

La 3-a Infana Kongreseto okazos en la Feria Domo de Gonsenheim, atingebla per kvaronhora tramveturado de la stacidomo. Tramoj: 10 aŭ 11 de la Stacidomo ĝis la. haltejo « Mombacher Strasse ».

ĜENERALAJ INFORMOJ:

La Kongreseto estas rezervita al infanoj de 6 ĝis 13 jaroj, kiuj povas kompreni kaj paroli Esperanton kun samaĝuloj. Ĝi okupos la etulojn dum la tago per varia programo. La infanoj povas loĝi en la Feria Domo, kie ili estos prizorgataj de specialistaj komisiitoj. Nur la gepatroj povos viziti la gefiletojn, vespere inter la 18-a kaj la 19-a h., escepte dum. la tuttaga ekskurso. Dum aliaj horoj kaj dum la ekskursoj oni ne akceptos vizitantojn.

KOMUNA VIZITO:

Ĉiuj gepatroj, pedagogoj kaj amikoj de infanoj, esperantistaj kaj neesperantista, estos akceptataj merkredon posttagmeze, la 5-an de aŭgusto, por amika kunesto kun la infanoj.

DATOJ:

La Kongreseto malfermiĝos sabaton la 2-a de aŭgusto je la 8-a h. kaj fermiĝos sabaton la 9-a de aŭgusto je la 12-a h.

KONDIĈOJ:

La aliĝkotizo estas fiksita je 25 germanaj markoj. Ĝi inkluzivas ĉiujn servojn kaj programojn de la Infana Kongreseto, nome matenmanĝon, du ĉefmanĝojn, posttagmezan manĝeton, ekskursojn, amuzaĵojn, festojn, dumnoktan restadon, prizorgadon kaj asekurojn. La Kongreseto akceptos senpage ĝis du esperantistaj infanoj el familioj en nebonstataj cirkonstancoj. La Infana Kongreseto okazas dank’al financa subteno de la Universala Kongreso. ;

PROGRAMO: h. 7,30 vekiĝo; h. 8,15 matenmanĝo; h. 9 promenadoj aŭ ekskursoj; h. 13 tagmanĝo; h. 14 ripozo (dormeto); h. 15 ludoj; h. 16,15 manĝeto, refresaĵoj; h. 16,30 amuzaĵoj, prezentadoj; h. 19 vespermanĝo; h. 20/21 enlitiĝo.

EKSKURSOJ k.t.p.

Okazos diversaj ekskursoj kaj filmomontrado.

— página 19 del PDF —

o «I ; TĴ7ĤĴy„yĴy~ĴyĴ yyyĴyĴwyyĴĴĴTĴTTTITV“

NIAJ PERANTOJ

AUSTRA: O. Sit. R., Dr E. J. Goerlich, Wicn, IN, Wat hringerstrasse 59. PoŜtĉeka

konto; 30 461. Jarabono : 32 aŭstraj ŝilingoj.

BRAZILA: Cooperativa Cultural dos esperantistas, Caixa postal 3 881 Rio de Janeiro D.F. Jarabono: 90 Kruzeroj.

BRITA: The British Esperanto Association, 140 Ilolland Park Ave., London, W 11.

Jarabono : 9 ŝilingoj. BULGARA: Bulgara Esperantista Asocio, Bul. Stalin 40, Sofia. Jarabono: 9. levoj.

DANA: Dansk Esperanto-Feriag, Ingemannsvej 9, Aabyhoj. Poŝtĉeka konto: 16 295. Jarabono : 9 kronoj.

GERMANA: Helmut Rossler, 22», St-Martin. Poŝtĉeka konto; 43 357 Ludwigshafen /t Rhein. Jarabono: 5 markoj.

HISPANA: E. Calvet, Pl. Gral. Sanjurjo, 7, Tarragona. Konto N» 956 293 ĉe Banco

Espanol de Credito. Jarabono : 55 pesetoj. HUNGARA: Martin Lajos, Esperanto, Bors-u-2, Budapest XII. Jarabono : 24 forintoj. ITALA: Eduardo Zumbo, Casella Postale 226, Torino. Jarabono: 750 liroj.

JUGOSLAVA: Josip Vajdiih, Podolje 15, Zagreb. Poŝiĉeka Konto: Gradska Ŝtedionica, Zagreb, 40 KB 6, N» 4 653. Jarabono: 410 dinaroj.

KANADA: Riidiger Eichholz, Esperanto Press, Oakville, Ont. Jarabono : 125 dolaroj. NORVEGA: Erling Holten, Lcangen i Strinda. Jarabono: kronoj. 9.

NEDERLANDA: Verbruggen, Oosterhesselenstraat 560, Den Haag. Jarabono: 3,5

guldenoj. POLA: Asocio de Esperantistoj en Pollando, ul. Kozia 3, Varsovio. Jarabono : 50 zlotoj. SOVET-UNIA: Roberte Dvorkin, Esperanto-Sekcio de Kulturdomo, Leningrad 22, Kirovskij 42. SUOMA: Joel Vilkki, Somero. Poŝtĉeka konto: Tu 60 253. Jarabono. 400 markoj.

SVEDA: Eldona Societo Esperanto, Box 7 043, MalmO 7. Poŝtĉeka konto: 578. Jarabono : 6 kronoj.

SVISA: Grajnoj en Vento, IV-a 9 485, Marcel Erbetta, 656, rue des Pins, Bienne-Biel 7. Jarabono : 5 svisaj frankoj.

USONA: Jarvis E. Bush, 3 700 North 75-th Street, Milwaukce 16, Wisconsin. Jarabono : 1,5 dolaroj

ALIAJ LANDOJ: Sin turni al nia administranto: R. Delagneau, Avrolles, par Saint- Florentin (Yonne), Francio, Poŝtĉeka konto: Dijon, No 1448 87. Provizore la landaj perantoj kaj ĉefdelegitoj de U.E.A. peras la abonojn: Jarabono : 500 francaj frankoj, aŭ 17 steloj, aŭ 12 internaciaj respondkuponoj. Ni daŭre

serĉas perantojn.

— página 20 del PDF —

PT ppr j pr prxeuuuuiuuduiurve€r o I iauieverurrrrnrn Tm Vin

“ INTERNACIA KULTURA FERIO ” de G. E.E.

BESANCON (Doubs) FRANCIO de la 10a ĝis la 31a de aŭgusto 1958 (

k

Informojn sendas :

Sro E. BIDOIT – 6, rue de la Paix – BAUGE (Maine-et-Loire) Francio

) Aldonu respondkuponon / ) (

ATENTU

Anoncoj, reklamoj por FRANCIO, vi aperigu | IL.P.R. – PROVSENDOJ en « Esperanto et Culture », eldonnombro Sendu adresojn de interesotaj personoj 1.000 – Skribu al: Fino G. JOUBERT, 21, rue (geinstruistoj) me abonantoj cele al prov Regnault, SAINT-QUENTIN (Aisne), FRANCIO – sendaĵoj al: Samaj kondiĉoj kiel por anoncoj en I.P.R. | Sro DELAGNEAU – Ayrolles par Sr-FLORENTIN – Pĉk: LILLE n9 3041-30. | (Yonne), FRANCIO,

ANONCETOJ

LA ESPERANTISTA STUDENTO | LA VOLO POPOLA

jus kreita gazeto, kun abono de nur 150 l. (franclingve « La Volonte Populaire »)

(6 int. rkp.) petas vian subtenan abonon, eĉ rki ———— ma ] ‘ se vi ne piu estas studento. Ĝi aperigos – | pacista, esperantista kaj socia, enhavas dunur en Esperanto – ankaŭ felietonojn, anek- | lingvajn artikolojn, Peti specimenon kontraŭ dotojn, konkursojn, filmorecenzojn, k.t.p. I rpk al : Simo LAIDAIN, ĉe Mme JAUZIN 25, Kotizu al « La Esperantista Studento », 34, | rue Marbeuf, PARIS (89), Francio. rue de Chabrol, PARIS 109; p.ĉ.k. 16466-58 Nuu N

Paris. INTERNACIAJ FERIAJ KURSOJ

ANTAU LA INFANKONGRESO Helsingor. – Elsinoro, Danlando 19 – 26 julio 1958

– Terglobanoj serĉas korespondantojn in- ] ter infanoj, kiuj partoprenos la kongreseton Internaciaj kursoj kun pli ol 100 partoeŭ MAINZ 1938. Oni sin turnu al Karen | premantoj okazos en «la Internacia Altlernejo». BJORNSBY, Ludo-ĉambro, Hartmannsvej 23, Instruado nur antaŭtagmeze em 5 malsamaj HELLERUP, Danujo. kursoj : daŭriga, konversacia, rapida, prepara, porinfana.

Petu belan prospekton de L. FRIIS, Ingemaunsvej 9, AABYHOJ, Danlando.

deziras kontaktiĝi kun geinfanoj tutmondaj „er bildkartoj. Bernd KiESSLER, Kieler Str 28, DRESDEN-KLOTZCHE, Orienta Germanujo,

– 10-jaraĝa knabo, vizitonto de Malxz, |

DDR. INFANA PENTROARTO (L.P.R. ne 1-

—— | p. 15-16). Departementa sekcio U.F.O.L.E.A

Deziras korespondi pri literaturo, lingvis- | (arta edukado) deziras starigi ekspozicion

uko, pedagogio, vivo de popoloj, moroj, kuti- | tinteman. Bezonos infanpentraĵojn ekster-

moj. Interŝanĝos librojn, albumojn, k.t.p. landajn. Skribu aŭ sendu al: Sro MUSSIER,

R. RALCEVSKI, instruisto, Valĉi Dol – Varn- Ecole du Jeu-de-Paume, MOULINS (Allier), ensko (Bulgario), Francio.

IMPRIMERIE A. POTTIER et Ci — MOULINS. PGbliaollon. Dĉpot lĉgal : ne 12, 19″ trimestre 1958. =

Le Directeur-Gerant: G. MUSSIER.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

no 13.118..

— página 2 del PDF —

3-a Jaro. Majo-Junio 1958.

Jnteznacia pedagogia zevue

(eks ESPERANTO kaj KULTURO; Internacia Pedagogia Revuo)

Aperas dumonate sub la aŭspicioj de G.E.E., franca asocio de esperantistoj -edukistoj

NIA KOVRILFOTO Disvastigo de Scioj

Sciencaj ekspozicioj pretigitaj de (INESKO estas sendataj al Membro-Ŝtatoj, kie ili alportas praktikajn sciojn al miloj. Sur nia foto, ekspozicio pri « Energio kaj ĝia Transformado ».

(El la serio de foto-afiŝoj eldonitaj en Esperanto de UNESKO).

ENHAVO

Paĝo 33. — Ideoj pri instruistoj (Comenius). — 86. — Problemoj pri talenta infano, 2» Socia kaj ) psikologia problemo (M. Boulton). — 38. — Vizito al Hungara Infanurbo (P. Palkanyi). —. 40. — Esperanto en la lernejoj. ĝ — 42. — Otto Willmann (E. Goerlich). — 43. — La floroj de l’malbono (J.-P. Beau). — 46. — Amika pliproksimiĝo de instruistoj. i ĉ Ĉion por la redakcio: artikoloj, informoj, | Anoncetoj, reklamoj, oni sendu al: F-ino recenzotaj libroj, oni sendu al la Redaktoro: | G. JOUBERT, 21, rue Regnault, SAINT- A. ALBAULT, 8; avenue Et. Billiĉres | QUENTIN (Aisne) – Francio. P.C.K.

Lo EE | LILLE 3041-30. TOULOUSE (Francio). | | TARIFO: Anoncetoj; 6 fr.F. = 0,20 stelo Ĉion pri administrado: abonoj, provsen- | po vorto aŭ mallongigo. doj, specimenoj, oni sendu al la Adminis- Reklamoj : 1/1 paĝo 5.000 fr.F. tranto: | 1/2 paĝo 8.000 fr.F. DELAGNEAU, Avrolles | 1/4 paĝo 1.600 fr.F. par ST-FLORENTIN (Yonne) – Francio. | 1/8 paĝo 900 fr.F. 1/16 paĝo 500 fr.F. ABONO: 500 fr.F. pojare: vidu 3-an kov- | Rabato 10 94 por sama teksto en 2 numeroj. rilpaĝon. | 20 9/, por sama teksto en 3 numeroj.

Ĉiu materialo por difinita numero devas atingi la koncernan adreson antaŭ la 202 de la antaŭa monato.

La revuo aperos fine de Januaro marto, majo, julio, septembro, novembro.

— página 3 del PDF —

KELKE DA IDEOJ

PRI INSTRUISTOJ KALO “ILIA

LABORO

adOvarNavis andenddoredes Sihufs En siaj didaktikaj verkaĵoj la fon- E ——— pb Lar no em dinto de l’pedagogio novepoka JAN | = KKPRETTIA a 4, “Jviet ange Tm AMOS KOMENSKY ofte dediĉas = his Zila, Sn atenton al instruistoj kaj lernej-di- i rektoroj, el multaj vidpunktoj kri- ~ es pr EP tike pritaksante instruistan postenon, ; ; ; ; edukan kaj didaktikan laboron per- .

fektan aŭ eĉ negativan. =

En 1958, la jaro jubilea de Komensky, la tuta civilizita mondo rememoras, ke jam forpasis ‘300 jaroj de post la origina eldono de lia eminenta libro LA MONDO EN BILDOJ (Orbis pictus), la unua ilustrita lernolibro, presita en Niirnberg, kaj de tiam ofte reeldonata kiel unu el plej disvastigitaj libroj en la mondo.

La 28-an de marto, en naskiĝtago de Komensky, oni en Ĉehoslovakio celebris la Tagon de instruistoj, memorante la kortuŝan vivon kaj ampleksan verkaron de la granda pedagogo. Ĉi tiu okazo pensigas pri tio, kiel Komensky ŝatjuĝis instruistojn kaj ilian laboron.

Kiel Komensky ĝenerale prijuĝis instruistojn

Instruistoj devas esti viroj honestaj, agemaj kaj diligentaj, vervoplenaj ekzemploj de virtoj, al kiuj ili devas klerigi ankaŭ aliajn, kaj tio ne hipokrite sed efektive. (Nenia hipokritaĵo daŭras ja longe). Ili estu konvinkitaj pri sia altagrade digna ofico, la majesta posteno, kiun nenio superstaras sub la suno…

LEGES SCHOLAE BENE ORDINATAE – 1653, ĉapitro XII (Leĝoj de lernejo bone ordigita)

Instruistoj malbonaj

1. Despotema estas la instruisto, kiu donas al lernantoj taskon sen sufiĉa klarigo de la temo, ne montrante kiel procedi, nek helpante en iliaj spertprovoj, lasante ilin mem penlaciĝi kaj ŝviti; kaj se la lernantoj faras ion malpi bone, furioziĝas ! Ĉu tio estas io alia ol turmentado de junularo ? Tial .: a) nenia punbato pro lernado, ĉar ne lernanto, sed la instruisto kulpas ne scipovante aŭ neglektante volontigi la lernanton por ke li fariĝu lernema; b) ĉio ellernenda estu prezentata kaj klarigita tiel solide, ke la lernanto povu ekposedi la taskon kvazaŭ palpante sur siaj kvin fingroj; c) por ke ĉio pli facile memorfiksiĝu, oni uzu kiel eble plej multe da sensoj.

DIDACTICA MAGNA, 1633-1638, ĉapitro XVII ; (Granda didaktiko)

— página 4 del PDF —

= p

2. Laŭnatura homa karaktero estas libera, amas spontanecon, konsterniĝas pro perforto. Kaj tial ĝi volontas esti gvidata tien, kien ĝi alcelas, sed ĝi ne emas esti tiregata, puŝata, devigata. El tio do rezultas, ke instruistoj malafablaj, despotemaj kaj punbatantaj estas la malamikoj de la homa gento -kaj ke ili taŭgas nur al batmortigo de talentoj, sed ne ai ilia edifo kaj nobligado. Ĉi tien apartenas ankaŭ la enu-sekaj kaj senfruktaj pedantoj, kiuj instruas nur kun helpo de kaduka regularo ne povosciante ardigi kaj fleksebligi la spiriton. Ili formas el lernantoj kreaĵojn apatiajn, kiuj strebas prevariki (1), aŭ kreaĵojn similajn al si mem, marionetajn figurojn. Do : la posteno instruista devas malhavi ĉiam koleremon, ĉio devas esti farata kun patra favorkoreco. Le lernanto sentu, ke li estas amata kaj ne havas kaŭzon malkonfidi : amligilo devas esti la reciproka simpatio, instigilo al diligenteco — la interesiĝo pri objektoj kaj personoj.

LINGUARUM METHODUS NOVISSIMA, 1644-1647, ĉapitro X (Plej nova metodo de lingvoj)

Direktoro de lernejo

1. Li memoru esti la lumo kaj ĉefkolono de tuta lernejo. Tial per virto kaj diligenteco li fariĝu la modelo, vivanta regularo (laŭ kiu ĉio nebona facile ordiĝas), por gardi la aŭtoritatecon super ceteruloj per siaj moroj, humaneco al ĉiuj kaj per senlaca persistemo en plenumado de siaj devoj. Ne havante propran instruklason, li estu konvinkita, ke ĉiuj klasoj estas liaj (tiaj ili ja estas), kaj ĉiutage li rigardu ilin ĉiujn kaj lumigu ĉiaflanke tiel, kiel la suno lumigas ĉielon…

2. Ĉiumonate la direktoro eniru ĉiujn klasojn por esplori per severa ekzameno, ĉu estis elstuditaj ĉiuj taskoj de la monato kaj kun kia diligento.

3. Li estu historiografo de la lernejo kaj skribu en la kroniko pri ĉiuj gravaj eventoj. Sed se la temo estas pli grava, ne faru ion propra-arbitre, sed prefere kunvoku ĉiujn instruistojn kaj informiĝu pri ilia opinio. :

4, Precipe li memoru kaj memorigu al siaj kolegoj, ke neniu fariĝas klera per iliaj nuraj receptordonoj, sed per ilia modela konduto por konstanta imitado de ilia ekzemplo : ili do deziru esti kaj prezentiĝi kiel vigligantoj de la spirito prefere ol nur kiel ĝiaj observantoj, kaj prefere gvidantoj ol diktatoroj, ĉar ĉi tio ne estas la

lasta sekretaĵo de la didaktiko pli bona…..

LEGES SCHOLAE BENE ORDINATAE – ĉapitro XXII (Leĝoj de lernejo bone ordigita)

Akomodo de instru-materialo al lernantoj

1. Instruisto devas instrui ne tiom, kiom li mem scipovas, sed nur tiom, kiom lernanto kapablas kompreni laŭ mezuro de sia aperceptemo… La mezurilo de l’instruado devas direktiĝi ne laŭ tiu, kiu instruas, sed laŭ tiu, kiu lernas. Konvena bazo kleriga estas la adaptiĝo de |’instruado al talento de la lernanto.

LINGUARUM METHODUS NOVISSIMA, 1644-1647, ĉapitro X „

(Plej nova metodo de lingvoj)

2. Se iu en vazeton kun mallarĝa kolo plenforte preferus verŝi ol gutige plenverŝeti, kiom li sukcesos ? Certe la pliparto da likvaĵo preterfluos kaj en la ujon venos pli malmulte, ol se oni verŝus gutrapide. Tute malracie agas tiu, kiu strebas instrui lernantojn ne kiom ili komprenas, sed kiom arbitre deziras li mem, ĉar la kapabloj volontas esti subtenataj, ne subpremitaj.

DIDACTICA MAGNA, 1633-1638, ĉapitro XVII (Granda didaktiko)

(1) Prevariki : Neplenumi, pro intereso aŭ trompemo, la devojn de sia ofico.

— página 5 del PDF —

—

3. Lernantoj neniam estu troŝarĝataj per amaso da lernomaterialo : tiakaze ili kunportus nenion alian ol apation kaj spiritan indiferentiĝon. Ĉar same kiel tiuj, kiuj multon englutas, ne estas pli sanaj ol tiuj, kiuj manĝas nur tiom, kiom ili kapablas digesti, same tiel ne fariĝas kleraj tiuj, kiuj multe legas, aŭdas kaj memorfiksas, sed tiuj, kiuj legante, aŭdante kaj fiksmemorante, samtempe laŭorde kompreneme perceptas, konsumas, asimilas kaj ĝuste konvenigas al ĉia uzado. La instruisto neniam prenu do pli da lernomaterialo, ol eblas instrui en unu lekcio, klarigi kaj per koncerna ekzerco fiksmemorigi…

DIDACTICA DISSERTATIO, 1637, ĉapitroj 156, 164 (Didaktika disertaĵo) EX

Jen -estas nur kelke da pensoj pri instruistoj kaj ilia laboro el la verkaro de KOMENSKY, kiu kreis la sciencan pedagogion antaŭ pli ol 300 jaroj, migrante en ekzilo. Ni nun pripensu, ĉu ĝi ne konvenas tutplene al profituzo por instruistoj de nia kaj eĉ de estontaj generacioj.

El la revuo « KOMENSKY » 3/1958 tradukis Jana Cichova (Praha).

Al la Venko, de Joze KOZLEVĈAR. Historiaj eventoj dum 35 jaroj de esperanto-movado en Lĵubljana. Eldonis Esperanta Societo Ljubljana 1956. 30 p. 14×18,5.

Kun siaj sukcesoj kaj atingoj, malgraŭ la diversaj “batoj de l’sorto, la ljubljanaj esperantistoj konstante evoluigis la movadon en sia urbo, ĉian celante al perfektigo organiza, lingva aj kultura. Ilia societo prezentiĝis kiel unu el la fajrujoj de esperantismo tra la mondo.

Jen broŝuro, kiun ĉiu gvidanto de E-Societo, devus legi kaj mediti. El ĝi li trovos inspiron kaj ekhavos novajn ideojn pri kion fari kaj kion eviti.

Lingve bona. (« direkta » devas esti « rekta » kurso; « firmao » estas ĉrare uzata por « ŝildo », « emblemo », « aŭspicio ») Bona prezento; tri fotoj.

Kiu

Ni Legas kaj Lernas. Legolibreto por komencantoj kunmetita el la verkaro de D-ro LI,. ZAMENHOF. Kompilis Julie Supichova. Eldonis Kroatia Esperanto-Servo. 39 p, 14xX19,5.

Jen zorge elektita specimenaro el la diversaj verkoj de Zamenhof, frazoj el la Fundamento, kelkaj ~= anekdotoj el la Fundamenta Krestomatio; la « Knabineto kun Alumetoj » Andersen, la « Komenca monologo de Ifigenio de Taŭrido », fama eco el Hamleto le Ĉu esti aŭ ne esti – ….. kaj ĉio restas penso, sed ne faro), «kelkaj ingvaj respondoj kaj fine « Vortoj de Zamenhof », t.e. kolekto de pensoj eltiritaj precipe el la « Paroladoj » kaj el la studo « Esenco kaj evoluo de la ideo pri internacia lingvo ». Krome « la Espero » kaj listo de la verkoj de Zamenhof; tiu ĉi ne estas kompleta, mankas « La Leteroj » por citi nur la plej gravan.

Nuntempe tiu broŝuro povas tre utili kiel unua kontakto kun la verkaro de Zamenhof. La lernanton ĝi incitos plu legi tiun aŭ alian verkon : pli ol unu traduko estas malfacile havela; pri la originalaj verkoj ankoraŭ mankas en niaj bibliotekoj gvidilo kiu ordigus tiujn verkojn en sisteman, didaktikan tuton.

Jen broŝuro, kiun devus ricevi Ĉiu lernanto de Esperanto almenaŭ ĉe la fino de elementa. kurso meze de la dokumentaro, kiun ĉiu Societo devus liveri al li.

AA (Sekvo paĝo 37).

— página 6 del PDF —

——-=e ==

Marjorie BOULTON

Problemoj pri la talenta infano

Il. – SOCIA KAJ PSIKOLOGIA PROBLEMO

La ĉina poeto Su Tung-p’o, antaŭ preskaŭ mil jaroj, verkis poemeton pri la naskiĝo de sia filo. Ĝi tekstis proksimume tiel:

« Kiam infano naskiĝas, la familio esperas ke ĝi estos inteligenta. Mi detruinte mian tutan vivon per inteligenteco, esperas ke mia infano montros sin senscia kaj stulta. Tiam li kronos trankvilan vivon, iĝante ĉefministro ».

La ĉarmo de tiu ĉi poemeto kaŝiĝas sendube en la kontraŭpolitikista ironio; sed bedaŭrinde iom da pli profunda signifo troviĝis kaj ankoraŭ troviĝas en la versoj.

La talenta infano, pardoneble kvankam naive, iomete atendas ke la ekstera mondo ŝatos kaj utiligos lian talenton. Kio ofte okazos? La lernejaj gekamaradoj konstante mokas lin, forpelas lin, sufiĉe ofte turmentas lin fizike, ĉar ili ne Ŝatas talentulojn! Ĉu pro simpla envio? ĉu pro iu pli tragika sindefendemo? mi ne scias. Sed mi legis ke dum la mezepoko multaj senkulpaj homoj mortis per flamoj kiel « sorĉistoj » nur ĉar ili estis pli inteligentaj ol siaj najbaroj.

Mi korŝire ofte vidis, en lernejoj, ke la talenta infano estas malŝatata kaj persekutita.

Ju pli stultaj, krudaj aŭ sensciaj estas la klaskamaradoj, des pli konstante kaj kruelintence ili turmentas la plej inteligentajn infanojn. Sed mi plurfoje vidis ke eĉ ŝi stabanoj malŝatis talentajn infanojn — se la infanoj suspektigis sin pri tro da talento, eble supera al tiu de la instruisto…

Eĉ en seminarioj mi plurfoje vidis similan sintenon, kvankam seminarianinoj kutime ne montras inklinon al korpa torturado. (Pri junaj viroj mi ne tiel certus…). Mi vidis multajn kazojn de kamarada kaj eĉ stabana antipatio al vere talenta junulino ; kaj unufoje mi vidis studentinojn grave humiligi, publike, ĝentilan kaj ĉarman junulinon kies sola krimo estis, ŝajne, ke ŝiaj kapabloj iom elstaris.

Similaj reagoj sufiĉe abundas inter ni, tielnomite « maturaj » homoj. Kiom ofte, se iu diras pri alia, « Li estas tre talenta, li kapablas… k.t.p. » la alparolito respondas : « Jes, sed… k.t.p. »! Mi konas plurajn homojn kiuj havas la duban benon de elstaraj intelektaj kapabloj, kiuj ne havas gravajn aŭ al aliaj malbonfarantajn malvirtojn, sed kiujn kelkaj stultuloj konstante pikas, kritikas, ĝenas, eĉ foje vere persekutas.

Mi, kiu ŝatas talenton, ofte miris pri tiu ĉi stranga, paradoksa fenomeno. « Ĉu la talentuloj mem kulpas? » mi demandis al mi. « Ĉu eble ili estas arogantaj aŭ iel tre malagrablaj? » — Sed laŭ miaj ĝisnunaj observoj, talentaj homoj, eĉ talentaj infanoj, estas kutime malpli dogmemaj kaj fieraĉaj ol stultuloj (ĉar ili komprenas ke ili malmulton scias , kaj la vera stultulo neniam atingas tiun scion); ili estas kutime pli ĝentilaj, ĉar pli edukeblaj ; pli respondecaj kaj fidindaj; kaj, plej ofte, pli toleremaj kaj grandanimaj. lli kutime servas siajn najbarojn pli ofte — ĉar ili havas la necesajn kapablojn — kaj plej kutime montras tiun afablecon kaj mildecon, kiuj fontas el abundo da psika potenco.

Kial, do, tiom da homoj malŝatas, eĉ malamas, talentulojn? Kial la plej bonaj intelektoj, kiujn la homaro urĝe bezonas, tiel ofte renkontas, ĉe la lernejo kaj en la matura vivo, nur malkuraĝigon, malŝaton kaj rektan malhelpon? Mi devas sincere konfesi, ke mi ne scias. Ĉu eble pro envio? — pro ia malsupera komplekso, tro ofta homa malsano? — pro ia praa perverseco en la homa menso ?

Sed inter la problemoj de la edukisto, tiu ĉi problemo troviĝas. Se ni rekte defendas talentan infanon kontraŭ la malico de stultuloj, ili venĝos poste. Ni devas laŭ niaj ebloj ne nur eduki niajn gelernantojn ai la sama konscio ke stulteco estas biologia hazardo kaj tial ne hontinda, sed al la same sana konscio ke talento, kvankam same hazarddonita, ne merita en si mem, estas bela beno kiun oni povas uzi por plifeliĉigi sin, la najbarojn kaj la homaron.

Kiel ni faru tion ? Grandparte per nia propra sinteno. Parte per hero-adoro direktita al indaj herooj — grandaj sciencistoj, artistoj, reformantoj, por kontraŭbatali la

— página 7 del PDF —

p”

gg:

komercmotive stimulitan hero-adoron al la dudimensiaj herooj de kinejo aŭ televido! Ne per tro ofta laŭdo al talenta infano: tiel ni eble nur viktimigos lin! pli efike, per niaj postuloj al tia infano. Ni povas iomete kontraŭbatali la stereotipajn bildojn de trianivelaj romanistoj, tiuj ŝatataj sed profunde malveraj bildoj de la « distriĝema profesoro », « freneza artisto », « potencavida sciencisto » k.t.p. Ni povas kapti okazojn por montri ke inteligento kaj scio havas praktikan valoron. (Kelkaj porknabaj aventur-rakontoj fakte helpos nin tie). Se miaj kolegoj havas aliajn praktikajn metodojn por valorigi talenton, en mondo kie poetoj povus eĉ nun ankoraŭ deziri stultajn infanojn, ili partoprenigu sian scion!

SUIR WIR ILUNBIROIBIRIETI ORI

Jozefo. Drama poemo en kvar aktoj kaj epilogo, bazita sur la biblia rakonto. Prezento de Reto Rossetti. – La Laguna, ]. Regulo eldonisto, 1957. – 120 p. 16×22,5. – STAFETO, Bel-literatura Eldon-serio, 10. Prezo : 1 us. dol. aŭ egalv. :

J. D. Applebaum, unu el la plej konataj piomiroj de nia movado, pioniris ĉifoje versan dramon. ;

Por tio li elektis bone konatan temon el la Biblio : Jozef, filo de Jakob estis vendita de siaj dekunu fratoj al sklavkomercisto. Sed en Egiptio li iĝas vicreĝo kaj tie akceptas la patron kaj la fratojn. Meze de la gloro, li ne hezitas reporti la korpon de sia patro en Sanktan Teron, obeante ties lastan volon kaj definitive forlasante ĉion.

Ni legas en la diversaj prezentoj, ke. J. D. Applebaum sorbis la spiriton de la rakonto en la originala teksto mem. Ĉiuokaze nepre estas sentata, ke la personoj de la dramo estas ĝuste la malo de konvenciaj figuroj : ili reagas ja kiel homoj en la ĉiutago povus reagi depende de sia deveno, kulturo, ktp, kun siaj celoj, pasioj kaj malfortaĵoj.

En la epilogo la aŭtoro igas Jakobon paroli pri la malfeliĉo de la hebrea gento. Neniu pli bone ol J. D. Applebaum povis senti kaj verki ion tiel vibrantan kaj emociplenan pri la Abraham-posteulo :

..la hebreo ĉiam laboras por fremdaj popoloj. Saĝajn leĝojn elpensas, mem suferas maljuston; Fortajn pontojn konstruas, kiujn li me transpasas…

“Ni tre certe devas saluti tiun dramon, kiu plene honorigas nian literaturon. Mi tre tama la legon sed kiel aludas Reto Rossetti en sia prezento, mi havas la impreson ke tiu ramo kun tiel vivecaj figuroj multon gajnus sur scenejo. Jen tasko por miaj Kongresoj.

xXxX

La verkon mem sekvas Babilo pri Stafeto. Tie la eldonanto J. Regulo Perez prezentas sian jam ses-jaran laboron, kiu tiel grandioze debutis per « Kvaropo » kaj jam donis al ni tiajn valoraĵojn kiel Kontralte, La Infana Raso kaj la Eseoj de Waringhien, kiuj nepre estu konataj de la ŝatantoj de la propra Esperanto-Literaturo. Jen do Jozef la 10-a volumo

de tiu brila. serio. –

Al tio aldoniĝas jam la 1-a numero de la popularscienca serio : La Vivo de la Plantoj. Krome jam anonciĝas 20 novaj titoloj ! Konkludo : Stafeto faris kaj faros utilegan laboron. Kvankam ĝi ne estas sola, ĝi tamen estas gratulinda ĉar ĝi surprenis me nur altnivelajn verkojn sed ankaŭ iom riskajn eldonaĵojn. Sed la publiko respondis : la unuaj verkoj elĉerpiĝis. La esperanta publiko kiel ĉiu alia, bonvolas eĉ sin ĝeni, kiam oni proponas al ĝi bonajn verkojn.

ATAJ

— página 8 del PDF —

==

La Raportadoj de I. P. R.

Vizito al la Hungara Infanurbo

Laŭ invito de la direktoro de ia nova Infanurbo hungara, prof. Lajos Barna mi veturis al vilaĝo F 6 t por viziti tiun belan instituton, kiel kunlaboranto de Internacia Pedagogia Revuo. La direktoro kaj kelkaj pedagogoj-gvidantoj tre afable akceptis min kaj mi povis vidi dum mia kelkhora ĉeesto la plej interesajn partojn de la a abla de infanoj senhejmaj.

Similaj institutoj, precipe hejmoj por orfoj jam funkciis en la lando, sed tiun oni instalis speciale antaŭ unu jaro. La komenco estas interesa: en la redaktejo de Budapeŝta sindikata ĵurnalo Nepakarat aperis foje printempe virino kaj donis 590 forintojn por la celo, ke oni fondu hejmon taŭgan por tiaj infanoj, kiuj kreskas sen gepatra zorgo, inter netaŭgaj cirkonstancoj, por ricevi instruadon, edukon, eblecojn lerni diversajn laborojn akiri spertojn por la vivsubteno kaj trovi amuzadon, trankvilon, harmonion. La unua donaco egalis proksimume du dolarojn. Sinsekve aperis la alvokoj, proponoj kaj alfluis la mono por la « infanurbo ». Dekmiloj da leteroj, regulaj donacoj, laboroferoj, memvolaj monkolektoj de infanoj – eble el mono destinita por kino, somerumado – multaj bonaj konsiloj sekvis unu la alian. La solidareco de plej diversaj homoj, la bona volo kaj la amo kun ofero kaj laboro fariĝis realo. La ŝtato disponigis iaman ‘grafan kastelon kun granda parko kaj kelkcent-akrea grundo por terkulturado. La infanoj povas promeni kaj ludi en granda parko kun lagetoj, herbejoj. La unuaj geloĝantoj alvenis en novembro 1957 kaj solene transprenis la ŝlosilon de la kastelo. Okaze de mia vizito jam 240 infanoj 6-14-jaraj loĝis tie; por ili funkcias jam 30 lernej- . klasoj.

Mi demandis, kio estis la ĉefa celo? La respondo estis klara: « La socio ne povas toleri, ke senhejmaj infanoj kresku kaj vagadu en senama atmosfero, ke ili ne povu esti indaj membroj de la estonta socio, ĉar la varman homecon por la tuta vivo frostigis en ilia animo la krudeco de la infanjaroj. Ili havu komunan hejmon, kiu anstataŭu la familion, kiu ame zorgu pri ili, eĉ kiam ili jam forlasos la instituton. Tli. lernu la estimon de la homo, de la laboro, de la scio, de la vivo. li lernu la solidarecon, la socian kunlaboron, la amon de la progreso, la estimon de la aliaj popoloj, la benon de la paco 5».

Mi faris pluajn demandojn al ‘la vere bonvola, klarrigarda direktoro :

Kio ebligis la efektiviĝon? — Grandparte la ŝtato mem, kiu donis 56 milionojn da forintoj kaj en la buĝeto estas pluaj 10 certigataj. La instituto apartenas rekte al la Kulturafera Ministerio. :

Kiuj fariĝis la gvidantoj kaj kunlaborantoj? — Oni elektis el 300 sinproponoj, precipe tiujn, kiuj jam laboris en similaj institutoj kaj ĉiujn, kiuj pruvas veran amon al la infanoj. El la 28 pedagogoj estas 2 gvidantoj, 10 instruas en la lernejo, 12 edukas kaj gvidas en la hejmoj, 4 estas infanvartistoj. La cetera, ankaŭ bonvola kunlaborantaro por la diversaj domaj laboroj estas 44, do entute 72 plenaĝuloj.

Ĉu la nombro de la enloĝantoj kreskos? — Oni celas atingi dum 5 jaroj, ke 200 estu. en la infanĝardenoj kaj 480 en la ĝenerala lernejo. Por pliaj 14-18 jaraj estos studenta hejmo. Kiam ili vizitos superajn lernejojn, ili restos memoroj de la Instituto, kiu zorge sekvos ilian vivon kaj laŭ neceso prizorgos ilin.

ĉu ili portas ian uniformon? — Ne! ili portas bongustan tiel nomitan burĝan ‘ infanveston, similan por ĉiuj. La infanoj de la kunlaborantaro — la plimulto estas geedzoj! — partoprenas en la komuna instruado.

Kion ili faras post la lernado? — Ili jam havas 18 fakrondojn por amuziĝi kaj akiri spertojn en diversaj metioj, por studi arton, lingvojn. Grave estas, ke la infanoj travivu tion, kion ili lernas, studas kaj kun kio ili okupiĝas.

ĉu ili povas lerni ian profesion? — Jes, jam estas kelkaj laborejoj por tiuj. celoj. lli ricevas preparon por sia plua vivo. Kelkaj povos eĉ resti en la instituto kaj tie daŭrigi sian laboron. Oni kondukis min tra la ĉambroj, ĉambregoj, lernejo, manĝejo, nokto- kaj dormo-ĉambroj. En ĉambrego — iama kavalira — mi povis al du klasoj fari paroladon pri Esperanto, pri ties “utilo por amikiĝo, korespondado inter infanoj

— página 9 del PDF —

=

kaj pri fortigo de la paco. Mi montris kunportitan materialon — ankaŭ IPR. Kelkaj infanoj interesiĝis kaj deziris lerni. Domaĝe MISI tie por tio instruisto kaj — lernolibroj.

Kiel heipis la socio krom mono? . Opaj personoj kaj institutoj sendis meblojn, vestojn, necesajn objektojn, ENETETSAO eĉ radio — kaj televido-aparaton, ludilojn. — Oni montris al mi flegoĉambron, kie la infanoj ricevas

kuracistan esploron kaj sanigon. La tutan, ekipaĵon donacis la Germana Demokrata Respubliko, simile la instrumentojn por tuta ĵazorkestro kaj kvanton da violonoj kun ujoj. El Aŭstrio venis ekzemple kakao, ĉokolado, figoj k.t.p., en valoro de pli, ol dekmil forintoj por la junaj civitanoj.

Proksimiĝis la tempo, kiam ekiros mia vagonaro. Mi ne povis jam pli multon rigardi kaj noti. Sed mi devas tamen mencii la —— Koridoron kaj tie Murgazettabulon. « Por kio servas tio? as la edukadon al spirito pli larĝvida, al ekkono de aliaj popoloj, al sisŭkiĝo kan tiuj. Eduko al solidareco kaj paca kunvivado! — Kiam mi tie estis, oni povis vidi bildojn, fotojn kaj popolartajn objektojn el Ĉinio kaj Pollando.

Espereble venos baldaŭ el aliaj landoj. Espereble el kelkaj landoj sendos ankaŭ Esperantistoj! (Y) Plenaĝuloj kaj infanoj povas sendi ion ajn por montri sian solidarecon kaj amikecon. Ĉio, kio venas al adreso de la Infanurbo, estas sendogana. Oni povas sendi salutojn, bildkartojn, korespond-dezirojn kaj infandesegnaĵojn. Montru al tiuj progresemaj infanoj, kiujn mi tiel amike rigardis, ke la popoloj formas grandan familion !

Sed adiaŭinte la direktoro diris: Nin multe interesus sciigoj, bildoj el similaj Infanurboj, institutoj alilandaj. Volonte ni sendos reciproke pri nia! — Kaj al mi reehas en koro lia resuma frazo pri ilia celado: « Mi volas, ke ĉi tie ĉiuj infanoj havu ĉiam ridetantajn vizaĝojn ».

P. BALKANYI, Budapest.

(Y) Adresu ĉion al : la Direktoro, Gyermekvĝros, Fot, Hungarlando.

ANOJ KOMUNIKOJ

de Internacia Ligo de Esperantistaj

Instruistoj o

Ĉiujare en sia programo dum la Kongreso de U.E.A. la Ligo aranĝas diskutadon pri profesia temo por domi okazon al la gekolegoj el multaj landoj „kompari spertojn kaj reciproke informiĝi. La nunjara temo estas : – « Instruistaj ferioj- ĉu tro longaj- ĉu oportunaj laŭ datoj- kiel uzataj ? »

La Centra Oficejo- 183, Woodlands Park Road, Birmingham, 30, Anglujo bonvenigos Ja nomojn de gekolegoj partoprenontaj.

La Esperanto-Unuiĝo de Germanaj Instruistoj (Membro-asocio de 1. L.E.I.) proponas du seminariojn dum la semajno 25-31 Julio, dum kiuj gekolegoj povos renkontiĝi en agrablaj ĉirkaŭaĵoj.

Unu estos en Hustedt bei Celle (Hannover) por nordanoj, kaj la alia en Hasselborn (Taunus) por sudanoj (en kaj ekster Germanujo). Tiu en Hustedt okazos en Popolaltlernejo- pago proksimume 5.50 DM tage; tiu en Hasselborn aŭ sub tendo aŭ em najbara vilaĝo (proks. 6.50 DM tage). Ĉe Hasselborn estas projekto okazigi samtempe programon de la Internacia Geografia Asocio. Ĉar oni devas baldaŭ konfirmi aranĝojn, bonvolu skribi, kun r.k., pri aliĝo al Heinrich Mŭller, Hannover, Mommsenstr. 51, aŭ (por Hasselborn). al S-ino ‘Bepperling, Wetzlar, Gr. Promenade, 2a.Germenujo.

Listo de Reprezentantoj de I. L. E. I.

Bonvolu noli sanĝojn :

JAPANUJO : S-ro Suzuki Kiyosi, ĉe numero 820 (anstatau 816), Higaŝi-Ocizumi, k.t.p. JUGOSLAVIO : S-ro Borivoj Mihajloviĉ, Panĉevo, Dimitrija Tucoviĉa 6.

— página 10 del PDF —

3

N 3 : = „= 29 e

ESPERANTO en

JUGOSLAVIO

Pri esperanto kiel bazo por lernado de fremdaj lingvoj

En Jugoslavio oni eksperimentas en kvin kvaraj klasoj de diversaj popollernejoj. Mi vizitis tiun en Butoracstrato, Zagreb, kie instruas profesorino Antonia Albert. Pro diversaj kaŭzoj la instruado ne povis komenciĝi tuj en la komenco de la lernjaro. Tial estis absolvitaj 28 lecionoj (45 – minutaj instruhoroj).

En la komenco la profesorino demandis esperante : -« Infanoj, kion mi faros hodiaŭ ? » Ili donis diversajn proponojn, sed la plejmulto estis por vendoplaco. Tuj estis starigita vendo-tablo kun fruktoj kaj troviĝis ankaŭ vendistino. Alsvarmis aĉetantoj, kiuj marĉandis kaj aĉetis. La dua decido estis labori per aŭtomobilo. La aŭtomobilisto tuj eklaboris ĉe sia aŭtomobilo (ludilo) kaj demandis, kion li faras. La gekologoj vigle respondadis. — La tria temo estis voĉoj de bestoj. Knabino faris demandoj kaj vokis. la respondonton. Se iu me respondis tuj, ŝi vokis alian. Post la respondo keikaj infanoj hore imitis la blekadon de la koncerna besto aŭ pepado de birdo. – Kvara temo : tuŝado de diversaj objektoj en la klaso, La demandantino vigle demandis « Kion mi faras ? » La demanditoj same vigle respondis. Se la objekto estis nova, respondis a profesorino, post ŝi kelkaj infanoj kaj fine la tuta klaso hore. Tiel la infanoj mem plilarĝigis sian scion. Kvina temo: pre-

pozicioj. Lernanto prenis diversajn poziciojn rilate al diversaj objektoj kaj demandis : « Kie mi staras ? — Tre interesa estis la

laboro per flanelografo (Y). La infanoj kunmetadis frazojn. La eventualajn erarojn korektis la infanoj iem. — Fine grupo da gelernantoj dancis kaj kantis. tuta klaso.

De la komenco ĝis la fino oni parolis nur esperante. Ĉion faris la infanoj mem. La instruantino nur de tempo al tempo « enĵetis » iun demandon por atentigi pri io. „La tuta klaso estis unu labora kolektivo, ĉiuj partoprenis. La meriton havas ne nur la instruantino sed ankaŭ la klasestrino, sinjorino Ljubica Levak, kiu partoprenas la laboron kaj ankaŭ lernas mem.

Post la fino de la instruhoro mi prenis la parolon kroate kaj laŭdis la infanojn pro ilia bonega laboro kaj sukceso. Poste mi rakontis al ili pri la libraro en 15 volumoj, kiu eperis en Japanujo kaj verkis ĝin la infanoj de ia tuta mondo. (La profesorino jam pli frue montris al ili la volumon, en kiu aperis la kontibuaĵoj de jugoslaviaj infanoj). Fine mi dankis al sinjorinoj Albert kaj “Levak pro ilia modela kaj sukcesplena laboro.

F. NOVLJAN.

Kunkantis la

(Y Vidu I.P.R. 1956, p. 23 kaj 41.

Xx

POLLANDO

Sinteno de la Pola

Demandita pri la sinteno de la Pola Ministerio de Klerigo al la afero « Esperanto en la Lernejojn », la Ministro, S-ro Vladislav Bienjkowski respondis : « Ekzistas tute reala ebleco organizadi esperantajn kursojn en la lernejoj por la junularo, kiu volas lerni tiun lingvon. La lernejaj aŭtoritatoj certe ne malhelpados. Iniciato troviĝas en la manoj de lernejestroj kaj esperantistoj ». En

Ministerio de Klerigo

la sekvo de la konversado, la Ministra Moŝto povis diri, ke krom morala helpo la Ministerio povas pagi esperantajn instruistajn se-

| minariojn kaj eldonadon de esperantaj ler-

nejlibroj. Tamen organizo- kaj verkado-taskoj estu zorgo de la esperantistoj mem. Niaj polaj amikoj do agu. (Laŭ « La Verda Vojo »).

— página 11 del PDF —

=— e

la LERNEJOJ

DANLANDO

Oficiala permeso pri eksperimenta instruo de Esperanto en Danlando

Lerneja Direkcio por la komunumaj lernejoj en Kopenhago donis permeson pri eksperimenta instruo en Esperanto en Vibenshus lernejo ekde venonta jaro em la deviga lecionaro,

4-a unuagrada klaso daŭrigos la instruadon dum 2 jaroj, tiamaniere ke la studado de Esperanto fariĝos preparo por la instruado de aliaj fremdaj lingvoj, simile al eksperimentoj en Skotlando kaj Jugoslavio.

La instruistino, Roma Thorsen, jam dum jaroj uzas Esperanton por praktikaj celoj en sia ordinara instruado, speciale en la geograĥinstruado per interŝanĝo de diversa materialo por vigligi la instruadon. Ankaŭ

k

nun la Esperantoinstruado estos kombinita kun praktika instruo de geografio, ĉar ĉiusemajne oni disponigis geografilecionon por Esperantoinstruo kaj -praktikado. Krome oni permesis aldoni kromhoron al la deviga lecionplano por rekta esperantoinstruado. Dum 3 jaroj Roma Thorsen jam instruas Esperanton en tiel momata hobiklubo ekster la ordinaraj lecionoj.

Eble la partopreno em la internaciaj rondoj de lefiejoj gazetoj, Grajnoj en Vento, preparis la grundon por la akcepto de tiu ĉi eksperimento, ĉar tiu laboro multe imponis al lernejaj instancoj kaj la gepatroj, kiuj en informa kunsido unuvoĉe aprobis la eksperimenton.

HUNGARUJO El dekreto de la Kultursekcio de la hungara urbo SZEGED N» 1398/1957

Al la Direktoro de ĉiuj mezlernejoj, al la gvidanta Direktoro de la I.II.kaj I1I.distriktaj instruaj institutoj.

Szeged.

La CsongrAd-departamenta Komitato de la Landa Esperanto-Konsilantaro petis de mi la enkondukon de la lingvo Esperanto en la mezlernejoj kaj en la du supraj klasoj de la ĝeneralaj lernejoj, kiel eksterordinara studfako.

(Sekvanta parto klarigas, ke tio nunjare ne estas ebla pro manko de koncerna ministra ordono).

Sed mi konsentas, ke en tiuj lernejoj, kie krom la interesiĝo de la iernantoj ekzistas ankaŭ la necesaj personaj kondiĉoj (7), oni organizu grupon lernantan la lingvon Esperanton. La salajro de la profesoro instruanta la lingvon okazu el la pohota mono el la sumo, kion pagos la sinanoncantaj lernantoj.

Se estus pli vasta interesiĝo pri la lernado

de la lingvo Esperanto, mi faros proponon al la Soe lbnzitano Ministerio por permesi la

enkondukon de la lingvo, kiel eksterordi-

nara studfako.

Pro la facila lernebleco de la lingvo Esperanto ĝi ebligas por la lernanto la korespondadon kun ĉiuj ŝtatoj de la kvin mondpartoj. Ĝi obligas la kreon de interrilatoj, la interŝanĝon de poŝtkartoj, poŝtmarkoj, florsemoj, insektoj, k.t.p. kaj ĝustavoje gvidas la naturajn romantikajn klopodojn de la junularo.

La instruado de la lingvo estas do dezirinda ankaŭ laŭ kultura kaj pedagogia vidpunktoj ĉie, kie la necesaj kondiĉoj ekzistas.

(Fine li rn la distriktajn. gvidantajn direktorojn fari la necesajn paŝojn em la lernejoj sub ilia direkto kaj sendi raporton pri la instruado).

la 20-an de septembro 1957. D’ Andras KUNFALVI, mezlerneja referanto.

Szeged,

(€) Tio signifas, kie estas pedagogo povanta instrui la lingvon. (En nuna jaro nur en kvar lernejoj komenciĝis kurso !).

— página 12 del PDF —

[=

Dro. E.J. GOERLICH

OHo WILLMANN

Fundamentoj de lia pedagogia doktrino x

Inter la nomoj de la plej grandaj pedagogoj de la lasta-jarcento ankaŭ la nomo de Otto Willmann (1839-1920) daŭros. Li fariĝis jam en sia juneco profesoro en la pedagogia seminario en Wien’o (1868). Post kvar jaroj la germanlingva universitato en Praha (tiama ĉefurbo de la aŭstra lando Bohemujo) elektis lin kiel profesoron de pedagogio kaj de filozofio. Post 31 jaroj de instruado li rezignis kaj vivadis de 1903 ĝis 1910 en Salzburg’o. Ĉi tie li interesiĝis treege pri la projekto de katolika universitato. En 1920-a jaro li mortis en la bohema urbo Leitmeritz. La aŭstra instruistaro honorigis lin en la 1957-a jaro per fondiĝo de memorŝtono en la pedagogia seminario en Wien’o, kie Otto Willmann estis profesoro. La ĉefverko de la mortinta pedagogo estas « Didaktik als Bildungslehre » (didaktiko kiel doktrino de la sci-formo), publi-. kita en 1882-a jaro en unua, 1886 en dua kaj 1909 en kvara eldono (en la eldonejo Vieweg en Braunschweig). Li skribis ankaŭ la grandan trivoluman verkon « Geschichte des Idealismus » (historio de la idealistaj filozofiaj sistemoj) kaj la libron « Aus Hoersaal und Schulstube » (El universitataj prelegoj kaj el la lernejoj), publikita en dua eldono en 1912 (en la eldonejo Herder e Co., Freiburg, Germanujo). La gloro de la aŭstra pedagogia instruisto disvastiĝis en la jaroj post lia morto: per la laboro de la Wien’a universitata profesoro dr.o Wenzel Pohl (mortis en 1949-a jaro), kiu nomis Willmann la plej grandan pedagogon de nia jarcento.

La centra ideo de la pedagogiko de Otto Willmann estas la interkomunikaĵoj inter la individuo “kaj la societo. La edukisto ne estu la ano de iu ajn doktrino, laŭ kiu la homo estas sola kaj unika sen bezono de aliaj gehomoj. La fundamento de la gehomare estas — ĉiam laŭ la doktrino de Willmann la familio. Li skribis: « La lasta elemento de la socia korpo ne. estas la homo mem, sed la pli malgranda societo, la familio. La familio estas la plej malnova el ĉiuj sociaj societoj kaj samtempe la ekzemplo por ĉiuj aliaj » (v. Didaktik, p. 611). La gehomara komunumo aŭ la gehomara societo estas la interligilo inter la familio kaj la ŝtato. La eklezio estas la administranto de la supernaturaj aferoj de la gehomaro. La ŝtato estas la simbolo de la gehomara kolektiva volo. Willmann skribas en sia libro « Didaktik » (p. 614): « La ŝtato estas forta faktoro en la gehomara vivo; ĝi posedas grandajn taskojn kaj la plej grandajn ilojn, li influas la individuan vivon kaj formas la societan vivadon; nur nacioj, kiuj fondis ŝtatojn, eniras la mondan historion kaj la nacioj, kiuj estas politikemaj, estas ankaŭ la gvidantoj ».

Sed la societo ne povas labori kaj funkcii laŭ Willmann, se ĝi ne garantias la vivadon de la individua homo. « La sci-forma laboro havas la taskon » — li opinias en « Didaktik » (p. 663) — « kunligi la valorojn de la kulturo en la prava maniero, por ke ili estu la liberaj elementoj de la individua spirita vivo kaj por ke ili tiel garantiu la daŭron de la kulturo ». Willmann volas, ke la instruisto uzu la individuan pedagogikon, sed ke li ne forgesu, ke la individua pedagogiko ne estas la fino de la pedagogiko, sed nur la ilo, per kiu oni venos al la socia tasko de la gehomara vivo. « Oni rimarkas » — li skibas en « Didaktik » (p. 50) — « ke en kazo, en kiu la prava interkomuniko de la socia kaj de la individua koncepto de la edukado kaj de la sciformo estas malĝusta, ankaŭ unu el la du taskoj de la pedagogiko estos malprava ». Se oni preferos la socian taskon, oni forgesos la edukon; se oni preferos la individuan taskon, oni forgesos la didaktikon.

Otto Willmann opinias, ke la socio ne estas maŝino, sed organismo. Ĉiu ajn societo ekzistas nur pro iu ajn valoro. Sen gehomaj valoroj ne eblas esti pedagogo. Nur la prava interrilato inter la individuo kaj societo ebligos la pravan funkcion de nia kultura kaj ŝtata vivadoj. Pro tio ankaŭ la laboro de edukisto estas plej necesa kaj plej valora en la gehomara societo.

— Pedagogia Panoramo

Ni komencas aperigi artikolojn por tiu serio. Ni rezignas publiki ilin lau kronika ordo: mankantaj eroj tro prokrastigus. Tiel ni daŭre povos kompletigi.

Sevka artikolo: Maria Montessori de D-ro Prof. Vincenzo Musella.

—

— página 13 del PDF —

E——

LA FLOROJ DE L’MALBONO

de Charles BAUDELAIRE

»—

Kompleta eldono, rearanĝata, sekvata de la « Defalaĵoj », kaj de fragmentoj. STAFETO, Belliteratura Eldonejo, ne 8-9. J. REGULO, eldonisto, La Laguna (Tenerife),

Kanariaj Insuloj, 1957.

398 p. 16×22,5 cm. Prezo : 2,40 us. dolaroj (35 steloj).

Esperantigis : Kalman KALOCSAY kaj Gaston

WARINGHIEN, kun la helpo de Roger BER-

NARD, Magda CARLSSON, Hilda DRESEN, Lajos TARKONY, Henri VATRE. Illustrita per plenpaĝa portreto kaj foto de la aŭtoro.

Atta kovrilo de John HARTLEY.

La 15-an de Julio 1857, Brusela gazeto anoncis : « Tiu hida romano de Madame Bovary estas pieca legaĵo, kompare kun poemaro ĵus aperinta sub, la titolo Floroj de l Malbono ». Efektive, dum tiu jaro 1857, sin aĉe glorigis la etburĝa reĝimo de MNapoleono III, kondamnante du. geniojn de la franca literaturo : sep monatoj post la proceso de Gustave FLAUBERT, BAUDELAIRE ricevis monpunon, kaj la juĝo postulis la forigon de ses poemoj el la libro. La tiama ekzilita Juvenalo, Victor Huco, skribis al la aŭtoro : « Unu el la malmultaj honoroj, kiujn la numa reĝimo “kapablas donaci, vi ĵus ricevis : tio, kion ĝi nomas sia justico, kondamnis vin en la nomo de tio, kion ĝi nomas sia moralo ».

La proceso estis reviziita en 1949, kaj tiel rehonorigita la nomo de BAUDELAIRE. Sed ne tiel longe atendis la poeziamantoj; tiuj, ĝenerale, ne serĉas siajn motivojn ĉe la tribunaloj. Kvazaŭ tiuj montoj, kiuj malproksimiĝante kreskas, tiu-ĉi libro, kiu aperanta vekis ne grandan intereson, superstaras la modernajn tempojn. La Simbolistoj, MaL- LARME, RIMBAUD, ĈLAUDEL,- VALERY, RILKE, aliaj alilande, kaj antaŭnelonge la Superrealistoj, ĉiuj trinkis el ĝia fonto; preskaŭ ne estas poezia tendenco moderna, kiu ne havas en Ĝi siam radikon.

Kvankam ekflorintaj antaŭ jarcento, timige aktualaj estas la Floroj de l’Malbono. BAu- DELAIRE, laŭ la vortoj de Thĉodore de BAN- VILLE, « akceptis la modernan homon tutan, kun ties defaletoj, gracio morbida, kaj sopiroj senpotencaj ». Tiu-ĉi analizo tute ne kadukiĝis. Vere, ke de tiam kompleksiĝis kaj ampleksiĝis la monda sceno, sed la teatra dekoracio, de la homoj plantita dum la vivo de BAUDELAIRE, ankoraŭ staras sama, kaj ne estas finita la komedio. Sur fomo de grandurbego bruanta, de. artefarita konstruaĵo monstra, svarmas, rapidas, enuas, maltrankvilas la estaĵoj. Tiun modernan maltrankvilon, Stafeto trafe difinas jene: « mekapablo resti en sia loko, deziro pri la nekonata, la malproksima, la meebla, ĉio miksita kun profunda, mordanta konsciencriproĉo pro la

malprospereco, la senefikeco, la forvaporiĝo

de la vivenergio ». Kiu en: tiu pentraĵo ne rekonos la angoron de la nuna homa. generacio ? Ĝi kreskas en mondo, kie ŝanceliĝis aŭ forfalis la antaŭaj agnoskitaj kredoj kaj normoj, kaj ĝi strebe, iafoje freneze, serĉas sian novan vizaĝon inter la steloj kaj la polveroj. Abomeno al la mondo samtempa, obsedo pri ekzilo kaj orfeco, obsedo pri tempofuĝo, sopiro al sinforgeso : « Necesas, ĉiam ebrii.. Vi ne iĝu la martiraj sklavoj de la tempo, ebriiĝu, senĉese ! per vino, per poezio, aŭ per virto, laŭplaĉe “» (BAUDELAIRE, Prozaj Poemetoj). Soifo pri pureco, revo pri beleco. Unuafoje BAUDELAIRE esploris senkompate, kaj esprimis malkaŝe, tiujn emojn profundajn, de la Romantikuloj nur surface altuŝitajn. Tiel en la Floroj eksonoris la voĉo de la homo moderna, kaj nenie pli perfekte. Foje tiu voĉo ŝajnas skandala, maldeca, senespera. Ĝin ne aŭskulti tamen vi ne povas, la voĉon angoran de nia epoko, kaj de tre granda poeto, ho vi

« Leganto hipokrita, – al mi simila – frata ! »

Dek jarojn laboris la tradukintoj. La du ĉeftradukintojn kaj redaktintojn oni ne rajtas prezenti en Esperantujo. Iliaj nuraj momoj signas kaj garantias la nivelon de la entrepreno. Entrepreno grandioza, sed timinda : « La traduko de BAUDELAIRE », ili skribas en sia enkonduko (p. 43), « estas» certe unu el tiuj malfacilaj taskoj, kiujn Zamenhof ĉiam insiste rekomendis al miaj tradukistoj: la klasika koncizo kaj romantika brilo de Vesprimo; la kompaktaj, pezaj sonoraj versoj; la mirinde arta kundensigo de pensoj kaj sentoj en la prizonon de Vformo; la preskaŭ muzika kompono, kie la sonpentro per vokaloj kaj konsonantoj ludas tiel gravan rolon; la romantikaj riĉaj rimoj; la aparta gravo de la rimelekto por la emfazo de VPenhavo – ĉio ĉi povas esti adekvate reproduktita mur per ekstrema klopodo kaj nur cn poezie matura lingvo. Sajnis do al ni utilega, elmeti nian lingvon al ĉi-tiu severa provo ». Laŭdinda ambicio, kiu deziras, pli alten kaj pli foren porti la povojn de mia lingvo, kaj modeste ĝojas pri ĝiaj venkoj.

Ĉar komunikon pri venko omi povas aĥŝi. En multaj okazoj, kiam la lingvo, sin pre-

— página 14 del PDF —

—qZr =:

parante al grava provo, kolektis kaj streĉis siajn fortojn, kvazaŭ kavaliro antaŭ la turniro, mia maltrankvilo akompanis ĝin ĉe la sojlo de la batalejo. Ĉu sukcesos la amato ? Ĉu la ĉampiono ne tro memfidas ? Tiun timon mi sentis unu pluan fojon, malfermante la verdeflavan kovrilon de tiu ĉi libro. Poste venis ĝojo, kaj emocio, Tian emocion povos ja senti ĉiu amanto de BAUDELAIRE, sed kiu pli akre ol franco maturaĝa, kiu dum siaj universitataj studjaroj malkovris, ŝatis, amis la poeton ? Post tiom da jaroj, jen la silaboj, la rimoj, aperantaj en sia ĝusta loko :

« En mia cerbo jen promenas Kiel en sia ĉambro varma, Kat” bela, forta, dolĉa, ĉarma… »

La poemaro, en sia verda vesto, elvokas la bildajn fantomojn de la studenta junaĝo, jen graciajn :

« Mi ne forgesis nian dometon blanke brilan Najbaran al la urbo, malgrandan sed’ trank- [vilan… »

jen korpreme malhelajn,

« Nun saĝu, ho doloro, vin tenu pli trank- = -[vila, Vi volis la Vesperon; ĵem vidu, ĝi descemn- [das… »

kaj BAUDELAIRE meperfidata, per versoj neforgesitaj, eksonoras aŭtentike :

« La veksignal’ ekkantis sur korto de Vka- [zernoj, Kaj vent’ matena blovis la flamon de Vlan- [ternoj.

L”aŭroro frostotrema, en robo roza-verda, Alpaŝis malrapide sur Sejna ond” dezerta, Kaj jam Pariz’ malhela sin frotis ĉe Vokulo Kaj kaptis siajn ilojn, maljuna laborulo ».

Al tiu ĝuo beletra aldoniĝas ĝoja fido al la estonto de la lingvo, kaj dankemo al la talentaj, laboremaj, amemaj homoj, kiuj sukcesigis la provon, kaj tiel lerte donacis al ni ĉiuj « en sia integra beleco la monumenton revitan de BAUDELAIRE, kaj interrompitan de lia tragika sorto » (p. 40).

Talenton kaj laboremon postulis la revizio de K. Kalocsay, rilate al la formo : la rezulto estas mirinde homogena. Povas esti, ke inter la pli perfektaj pecoj troviĝas malnovaj tradukoj, iam faritaj post elekto fervora de tre amata poemo: des pli laŭdinda estas la unueco de la tuto. Kvankam sep kunlaboris, oni konstatas, ke eĉ alilandeco kaj alilingveco (vidu ekzemple « La Etaj Maljunulinoj », tradukitan de Magda Carlsson, p. 205) ne malhelpas kiel cetere Kalocsay jam abunde pruvis – kiam sub la voĉo de la lingvo Esperanto flustras alia voĉeto sennacia, la poeziema inspiro. La vortaro estas riĉa, kaj pripemsite aŭdaca. Estas rimarkinde, ke inter la 87 neologismoj nur

19 ŝprucas el neniu antaŭa fonto. Sciante, ke BAUDELAIRE ne malŝatis maloftaĵojn, strangajn aŭ ekzotikajn vortojn, eĉ slangerojn, oni konsentos, ke la leksikoneto modestadas. Nenia kaprico en la enkonduko de tiuj novaj vortoj. La kverelo pri neologismoj iom kvietiĝis; ne tiu libro ĝin revekos, ĉar ĉiu sincerulo konfesos, ke ĉefverko, kia la Floroj, ne estas same konkerebla kiel la materialo de iu ajn gazetartikolo.

Gaston WARINGHIEN reviziis la tuton rilate al la senca fideleco. La kolegoj ne francaj, kiuj eventuale utiligos nacilinvajn tradukojn de la Floroj por sia instruado, certe trovos profiton em komparo, kion jam. faris W. Auld pri angla traduko. Tiu-ĉi perfekte fidela kaj fidinda bildo de la penso de BAu- DELAIRE certe helpos ilin dum kontrolo. Eĉ la majusklado de la linikomencoj, kritikita de recenzisto en Norda Prismo, estas, laŭ mi, fidelaĵo. Oni ne rajtas modernigi la aspekton de poemo : la manko de interpunkcio je la fino de la verso sufiĉe bone indikas, ke la senco ne haltas tie.

Pri poetiko mi ne estas spertulo. Nur mian laikan plezuron mi povas esprimi, kaj ĝin mi proklamas. La aleksandron, nun tute elpruvitan, mi Ŝatas; sed ĉu estas hereze, senti bedaŭron pri la maloftiĝo de la vira rimo ? Tute certe, kiel la tradukintoj konstatas en la enkonduko, « al la karaktero de nia lingvo pli konformas la virinaj rimoj ». Konfesante, ke banala kaj kvazaŭ mekanike kripliga estus konstanta apostrofigo de la finoj, mi ne povas ne admiri la « tondran batadon » de la vira rimo en la « Horloĝo » :

« Horloĝ’ ! Fatala dio, terura, senkompata !

Per fingro ĝi minacas: « Jen tempo por [memor !

Vibrante la doloroj en via tima kor!

Sin plantos baldaŭ kiel en disko arkpafata ! »

Kaj mmi devas opinii, ke tie-ĉi, dank” al la foresto de la fina -o, kiu « lantigus », kaj obtuzigus la finon de la verso, la traduko de la sono kaj intenco fidelas ankoraŭ pli streĉe.

Recenzisto nekritikanta ne estus vera recenzisto. Sed nur etajn detalojn oni tie-ĉi povas kritiki, ekzemple la fomajn ciferojn, malfacile legeblajn. Eble alia fidelaĵo ? Oni perdas tempon, kalkulante la ĝustan nombron, por trovi la noton. Eĉ la preskorektiston eskapis eraro sur paĝoj 119-120. Kom-

“patu do la rome nelertan leganton ! Flik-

vorioj ja ne tute forestas, sed estas maloftaj (vidu : ornami, p. 230; em oreloj, p. 68). Kaj cetere mi bonvole konfesas kun Hugo, ke « La belaj versoj, kiel la belulinoj, rajtas neglekteme malkaŝi siajn flikojn -». “Tiel prezentante. alian malfacilan problemon al tradukonto, ĉar ĉi tie Hugo ludas” per la franca vorto « cheville », maleolo ĉe la belulino, kaj: por la verso ŝtopaĵo !

La longa enkonduko (36 paĝoj) prezentas elvokivan biografion de la poeto, kaj

— página 15 del PDF —

—,

la antaŭajn eldonojn de la verko. Du eldonoj aperis dum la vivo de BAUDELAIRE. Kvankam en la tria (1868) la amikoj de la mortinta poeto provis aranĝi la poemojn laŭ lia deziro, estas fakto, ke ili ne tute sukcesis. Ĉu oni povus retrovi kaj prezenti la veran ordon, de la poeto revitan ? Allogitaj de tiu bela tasko, kaj neignorante la kritikeblecon de iu ajn propono, la redaktintoj aŭdacis ĝin entrepreni. En detala analizo ili studas la arhitekturon de la verko, kaj pravigas siajn elektojn. Estas esperinde, ke specialistoj de BAUDELAIRE pridiskutos tiun laboron. Tie-ci oni nur akcentu, ke ĝi liveras al la Esperantista publiko veran eldonon kritikan, kompletan verkaron de tre granda poeto, kun fragmentoj, kaj notoj.

Sinjoro Juan Rĉgulo Pĉrez, la eldonisto, ne ŝparis sian penon por inda prezentado.

ĝenoj, la plenpaĝa aŭtorportreto de Deroy, lerte fotita, estas agrablaj al la leganto. Kuraĝa dankinda Stafeto ! Ĉu li pravas, fidante la klerecon de la esperantistaro ? Tion mi deziras kredi : jam elĉerpiĝis pluraj antaŭaj numeroj de la kolekto, kaj mi mem bedaŭras, ke mi me decidiĝis sufiĉe frue, kiam Kvaropo, nun elĉerpita, aperis. Mia bondeziro estas, ke ne ĉiuj mendontoj ricevu ekzempleron de la unua eldono, kaj ke baldaŭ alia sekvu. Granda pri la elekto, granda pri la realigo kaj la kritika aparato, tiu-ĉi libro prenas sian lokon sur miaj bretoj apud la ĉefverkoj de nia traduka literaturo. La publiko bone komprenu, ke la apero de tiu-ĉi eldono de la Floroj de l’Malbono, je la centjara datreveno de la unua, estas prestiĝa beletra evento, kaj unu el la plej altrangaj ĝisnunaj atingoj de nia lingvo.

La senerara klara presado, la larĝaj mar- J.-P. BEAU. De la Redakcio NPE»RICGEVIS Chronique de I’Unesco, Avril 58. — Entenas interalie: Deklaro de granda graveco

pri la reciproka aprecado de la kulturaj valoroj de Oriento kaj Okcidento p. 119-128. Instruado pri U.N, p. 129-134. Sur p. 135 informoj pri la XXI-a internacia Konferenco de Publika Instruado (Genevo, 7-16 julio 58); en la tagordo: programoj de la unuagrada instruado; eblecoj de edukado en kamparaj zonoj; ktp. Sur p. 144-147 informoj kaj komentoj pri nova publikaĵo pri la negra problemo. ktp…

NI AŬDIS :

Radio Roma en sia elsendo de la 5-a de Marto (Kuriero de Esperanto) diris kelkajn laŭdajn vortojn pri IPR. Koran dankon. Akurate aŭskultu tiujn interesajn kaj variajn elsendojn kiuj okazas marde, merkrede, vendrede de h. 18-a 55 ĝis 19-a 10 (M.E.T.) sur ondlongoj 30,90 – 41,24 kaj 50,34 m. Skribu al Radio Roma Esperanto-Fako, Casella Postale 320. Roma (Italio).

x

Oni Sciigis

La fondo de INTERNACIA VEGETARA KOLONIO

bazita sur: 1. laŭnatura terkulturado; 2. vegetarismo; 3. sennaciismo, kaj; 4. Esperanto uzata kiel oficiala kaj komuna lingvo estas realigebla, se organizos sin « pioni- = en grupoj laŭ la manieroj de la Israelaj « pioniroj», kiuj fondis la « Kibucim » (Eaboristaj Kolektivoj).

Interesuloj skribu al la sekretario I. Dorn, Tel Aviv, P.O.B. 2460, Israel, aŭ kontaktu Gilbert Ledon, Avenida Patria 1377, Apt. 2, Porto Alegre, Brazilo.

Printempa E-restado en Perlora, Asturio (Hisp.), (1-14 Jun. 58). — Agrabla ferirestado ne tro kosta dank”al helpo de la hispanaj sindikatoj. Urĝe skkribu al: Esperantista Klubo Nordo de « Educacion y Descanso », 10 Str. San Juan, Oviedo.

— página 16 del PDF —

POR AMIKA PLIPROKSIMIĜO DE INSTRUISTOJ TUTMONDE

(En Praha kunsidis Administra komitato de FISE)

xe

Fine de decembro pasintjara kunsidis en Praha, Administra komitato de FISE (Federation Internationale Syndicale d”Enseignement), la federacio de edukistaj sindikatoj, kiu traktis pri taskoj de instruista movado sindikata depost la konferenco en Varsovio. Paul DELANOUE, sekretario de FISE, konfirmis laŭ la prosperado de instruistaj sindikatoj, ke nur la kunlaboro de instruistoj kun laborista klaso kapablas sekurigi novan evoluadon de lernejaro kaj plibonigi la situacion de instruistaro. Por ĉi tiu vidpunkto pledas ne sole la naciaj sindikatoj de instruistoj, kiuj estas membroj de la Mondfederacio de sindikatoj, “sed eĉ muitaj aŭtonomaj organizaĵoj, ekzemple en pluraj landoj en Afriko, en Cilio, Japanujo, Brazilio.

Celkonforma ekzemplo de la kunlaboro de lernejo kun familio estas la zorgoplene preparita kunveno de dekmil instruistoj kaj gepatraj delegitoj, fine de januaro en Tokio, pritraktanta edukajn problemojn de japana lernejo kaj subtenanta la reziston de japana instruistaro kontraŭ diversaj malprogresemaj aranĝoj de registaro en la eduksistemo kaj en aliaj fakoj de la publika vivo.

FISE jam ekde sia fondiĝo kiel sian ĉeftaskon konsideris organizi la partoprenemon de instruistaro favore al laboristaro, la plej progresema socia klaso — prospere al junularo kaj al la instruistaro mem. En kapitalistaj ŝtatoj ne estas facile volontigi ĉiujn instruistojn por kunlaborado kun laborista klaso, ĉar la instruistoj pro sia kleriĝo kaj vivmaniero apartenas al tiuj tavoloj de la socio, kiuj Ŝanceliĝas inter la mondkonceptoj de la laborista kaj burĝa klasoj. Tiu: ĉi fakto faras la porsindikatan laboron inter instruistoj tre komplika, postulante diversajn formojn de procedo, organizado kaj de agmanieroj en landoj socialistaj, kapitalistaj, kolonihavaj kaj en tiuj, kiuj liberiĝis el fremda superregno. Al tio devas akomodiĝi FISE kaj serĉtrovadi tiajn labormetodojn, kiuj kondukas aŭ kondukos al fortikigo de la instruista unuiĝo tutmonde dum la ofensivo por demokrata lernejo.

En multaj kapitalistaj landoj la instruistaro penas pri postulatoj, kiujn entenas la programo de FISE. Kun ĉi-tiuj organizaĵoj nia internacia sindikata asocio rilatas en ĉiam pli larĝa kunlaboro, sed firmigas kontakton eĉ kun la organizoj, kun kiuj nin ligas nur konforma opinio pri demandoj akcesoraj.

Dum la kvartaga traktado la Administra komitato de FISE ankaŭ diskutis pri la laboro-metodoj de instruistoj kaj de ilia fakorganizo en landoj, kiuj liberiĝis el kolonia regado. La tasko de instruistaro en tiuj landoj havas siajn apartaĵojn kaj ne estas facila. Unuflanke oni subtenas politikon de la registaro kontraŭ ekonomiaj pozicioj de fremda imperialismo kaj la disvolvigon de nacia Jernejaro, sed samtempe oni devas interveni por siaj justaj pretendoj, kiujn la novaj registaroj, plejparte kombinitaj de nacia burĝaro, kutimas ignori. La instruistaj organizaĵoj de landoj akirintaj sendependecon plej ofte rilatas kun FISE subteninta ilin kontraŭ kolonia subpremado.

La plej obstina antagonisto de la internaciaj instruistaj unuiĝo kaj solidareco estas « Tutmonda konfederacio de instruistaj organizaĵoj », iniciatita de Usonaj monopoloj. Tiu ĉi organizo posedas riĉajn financrimedojn kaj eluzas ilin por unu el siaj ĉefceloj, por la detruo de la konkordo ekzistanta inter FISE kaj ceteraj internaciaj organizoj de )instruistaro. Samtempe ĝi strebas spritigi la progreseman instruistaron de Latina Ameriko kaj kun helpo de koruptitaj instruistestroj fondi spitorganizaĵon. La procedo de la Administra komitato konvinkigas, ke FISE sukcesos malebligi ĉitiujn planojn monsubtenatajn de la menciitaj monopoloj.

La Administra komitato de FISE detale pridiskutis samtempan situacion en la internacia sindikat-instruista asocio kaj proponis, per kiuj taskoj FISE devus okupiĝi en plej proksima estonteco. Antaŭ ĉio estas ellaborenda por la Mondfederacio de sin-. dikatoj la vidpunkto de FISE pri la samtempaj lernejaj problemoj, kiu estus adekvata al vidpunkto de laboristoj, ĉu membroj aŭ nemembroj de la Mondfederacio de sindikatoj. Ĉi tiu vidpunkto povus fariĝi la fundamento por komuna intervenado de laboristoj kaj instruistoj dum klopodado pri progresigo de lernejaro kaj por la defendo de instruistaj interesoj.

— página 17 del PDF —

ge

—

En la konferenco de la Administra komitato en Praha estis akceptitaj kelkaj gravaj rezolucioj kiel direktivo por plua agado de FISE: « La Administra komitato de FISE, konvinkita, ke la evoluo de lernejaro interesas ne sole instruistojn, sed ankaŭ ĉiujn gepatrojn kaj precipe laboristan klason », diras la ĉefrezolucio, « bonvenigas la iniciaton manifestiĝintan en Ĉilio, Japanujo kaj en aliaj landoj, kie laboristaj organizaĵoj okupiĝas pri lernejaj problemoj. Ĝi opinias, ke per la kunlaboro de la Mondfederacio de sindikatoj plifaciliĝus la interŝanĝado de spertoj jam akiritaj samkiel de tiuj, kiuj disvolviĝos dum la kunlaboro de instruistoj, gepatroj kaj laboristoj ».

Post favora pasintjara sperto la rezolucio proponas celebri la dudekan de novembro 1958 kiel la Tagon de instruista ĉarto. Tiu ĉi tago, aŭspiciata sub egido de la interrilata komitato, por ĉiuj internaciaj organizaĵoj instruistaj devus fariĝi manifestaĵo de unueco kaj komuna procedo tutmonde.

Ĉar FISE per ĉiu sia agado subtenas kunlaboron de instruistaro, ĝi konsentas ke okazu renkontiĝo inter ĝiaj delegitoj kaj la reprezentantoj de Tutmonda konfederacio de instruistaj organizaĵoj. FISE daŭrigos la interŝarĝon de instruistaj delegacioj el diversaj landoj kaj subtenos kontraktojn inter naciaj centrejoj de instruistoj. Similajn kontraktojn jam faris ekzemple la instruistaj fakorganizoj el Sovetunio, kaj Anglujo. FISE subtenos ĉiun iniciaton akcelantan la evoluon de liberaj kontaktoj regionaj, kiuj disvolviĝas ekzemple en Latina Ameriko, inter Arabaj landoj, en Azio kai Afriko. Ankoraŭ pli zorgeme ĝi atentos la porinstruistan edukon, celtrafe konceptitan al demokrata edukado de junularo. Estus dezirende al unu el ĝiaj kunvenoj inviti reprezentantojn de pedagogia scienco kaj detale okupiĝi per la metodoj akcelontaj la edukadon de demokrata junularo.

La Administra komitato plue akceptis la rezolucion helpe al Movado de junaj instruistoj, en kiu oni ankaŭ proponas ebligi partoprenon en Tutmonda konferenco de laborista junularo en Praha en julio 1958 kaj la rezolucion pri garantiigo de la paco.

La minaco de neimageble neniiga atommilito alarmas la konsciencon de la homaro kaj unuigas ĉiam pli kaj pli multe da decidiĝemaj batalantoj kontraŭ la iniciatantoj de nova milito. Inter ĉi tiuj batalantoj, konfirmitaj de la Manifesto de la paco, kiun subskribis komunistaj kaj laboristaj partioj el la tuta mondo, senĉese ariĝas pli multe da instruistoj. La instruistoj kaj ĉiuj edukistoj en nuntempo serĉas ankoraŭ pli efikajn rimedojn, per kiuj ili povus je siaj postenoj kontribui al senarmigo kaj al firmigo de la paco en la mondo.

FISE mobilizos la instruistojn tutmonde, por ke ili kunhelpu al sukceso de la Kongreso por senarmigo kaj internacia kunlaboro, kiu estos kunvokita de Tutmonda packonsilantaro ĉe fino de la unua duonjaro 1958. En la kongreso ankaŭ la voĉo de instruistoj laŭtiĝos por defendo de la paco kaj estos prezentitaj konkretaj proponoj, kiel pli efik» edukadi junularon en spirito de internacia kunlaboro por la paco.

El « Uĉitelskĉ noviny » 2/1958 tradukis Jama Cichovd (Praha 9).

1.P.R. estas libera tribuno. Aperigo de iu ajn artikolo ne donas indikon

pri nia sinteno : nur la aŭtoroj respondecas pri la enhavo.

LA INSTRU-PROBLEMOJ TRA LA MONDO

La abundo de materioj devigis nin prokrastigi la daŭrigon de tiu serio kun la artikolo de F. CADENEL pri franca instruado.

— página 18 del PDF —

8 =

R La montevideaj ĵurnaloj raportis ke la amerika kongreso de blinduloj enmetis por diskuto en sian tagordon la temon « Enkonduko de Esperanto kiel familia lingvo inter la blinduloj », Kompre- Ĵ nu : « kiel lingvo de la blindula familio ».

Sekve la Urugvaja Esperanto-Societo delegis Prof. Manuel Fernandez Menendez kiel sian reprezentanton en la kongreso. Ii partoprenis en la laboroj de la dua Komisiono (pri Kultura Disvastigo) en kies temaro troviĝis la punkto pri Esperanto. Ekzistis favora sinteno al la internacia lingvo kaj estis decidite trakti ĝin unua. Raportistino legis la eksponon de la motivoj verkitaj de la aŭtoro de la propono S-ro Byron L. Eguiguren Ordonez (el Ekvadoro), kiu me povis vojaĝi al la kongreso kaj kies propono resumiĝas jene :

a) organizi kursojn de Esperanto en la blindulaj institucioj;

b) kiam eble, fondi grupojn inter la blinduloj esperantistaj;

c) starigi rilatojn kun la Ligo Internacia de Blindaj E-estoj;

d) stimuli publikigon en Brajla skribo de libroj en E-o;

Post pritrakto de ĉiu punkto, unu post la alia, kaj post fruktodoma opini-interŝanĝo, la Komisiono redaktis kaj unuanime aprobis rezolucion, kiu estis pritraktita la 6-an de la asembleo de la kongreso. Ĝi estis unuanime aprobita. Jen la „5 putktoj de tiu rezolucio :

1) organizi kursojn de E. ĉe la blindulinstitucioj en ĉiuj amerikaj landoj, invitante neblindajn studentojn al tiuj kursoj por stimuli la plej fortajn sociajn interrilatojn inter la blinduloj kaj vidantoj.

2) faciligi la fondiĝon de blindulaj grupoj E-istaj ĉe la blindul-institucioj de ĉiu lando; ili subtenu daŭrajn kulturajn interŝanĝojn kun la E-istaj centroj de la tuta mondo.

3) rekomendi, ke, kiam la kreskado de la blindulaj grupoj E-istaj permesos, La Amerika Konsilantaro por Blinduloj estigu efektivan interligon kun la Ligo Internacia de Blindaj E-istoj, por atingi inter aliaj bonaĵoj, la uzon de la E-ista kupona pagoservo, kiu faciligos la akiron de didaktika kulturmaterialo el aliaj landoj.

4) interesigi ĉiujn Brajl-gazetojn de Ameriko, por ke ili diskonigu la avantaĝojn de

ESPERANTO ĈE LA DUA AMERIKA KONGRESO DE BLINDULOJ

(Montevideo, 3-8 mar 58)

E-o; kaj same ankaŭ, laŭeble, ke ili enkalkulu en siajn eldonistajn planojn la presadon de tekstoj kaj broŝuroj en la nomita lingvo.

5) rekomendi al ĉiuj registaroj en Ameriko la enkondukon de la kompleta lernado de moderna fremda lingvo, krom Esperanto, en ĉiuj oficialaj blindul-institucioj

(Laŭ raporto de Prof. Manuel Fernandez. Menendez, reprezentanto de I.L.E.I. en Urugvaĵo).

Internacia Kurso de

“LATINIDA FILOLOGIO kaj PIRENEA KULTURO

(Andora Princlando, 24 Aŭg. – 8 Sep. 58)

Sub la alta patronado de la Ĝenerala Konsilio de la Andoraj Valoj okazos, denove en 1958, internacia kurso kun jena programo :

1) Latinida Filologio : a) pralestaj kursoj de la kataluna, okcitana, franca kaj hispana; b) SUTITA c) literaturo; d) teksto-komentado.

2) Pirenea kulturo : a) etnografio; b) historio; c) institucioj; d) art-historio.

3) Aktualaĵoj : a) ideologio; b) politiko kaj ekonomio; c) aplikata scienco.

Krome : Muzikologio, Kino-Forumo, Festoj, Vizitoj, Ekskursoj.

La klasoj okazos ĉiutage de la 9-a ĝis la 12-a matene kaj de la 6-a ĝis la 9-a vespere. La posttagmezoj estos do liberaj por ekskursoj en tiu alloga montara pejzaĝo de tiu unika katalunlingva teritorio.

La lecionoj estos gvidataj en la lingvoj kataluna, okcitana, franca kaj hispana. Plena programo kun nomo de la profesoroj, detalitaj materioj, ktp… estu petata de la sekretariejo.

Eblos loĝi sub tendoj, en apartaj domoj aŭ en hoteloj.

Enskribiĝo : 200 pesetoj.

Sin turni al: Secretaria del Curs Internacional, Casa de la Vall, Andorra la Vella, Andoro.

RETORIKO de Ivo Lapenna EN DUA ELDONO!

La unua eldono de tiu bona verko rapide elĉerpiĝis. Nun aperas dua eldono tute reviziita kaj ampleksigita (320p. anstataŭ 211p.; pli granda formato). Nepre antaŭmendu : ĉe

la aŭtoro : 77 Grasmere Avenue, Wembley, Middlesex. Britujo. (Bindita : 18 ŝil.,, broŝurita : 15 Ŝil.).

— página 19 del PDF —

Xx

Muelejo de la Metilernantoj

ĈALEDO ESPERANTO

La Internacia laborkampo starigota, kiel ĉiujare en la Muelejo de Piot apud Cheniers (Creuse) Francio — unue, komencos konstruadon de ĉaledo « Esperanto ».

Jam volontuloj ei 12 landoj enskribiĝis : de Pollando ĝis Hispanujo tra Jugoslavio.

Kion ni kavas por konstrui la ĉaledon ?

Unue 200 malnovajn elektrajn stangojn malfacile veturigitajn tien kaj pordojn kaj fenestrojn portitajn el ĉiuj anguloj de la departemento.

Due… ———————-——————— do al ĉiuj nenion… | kiuj tra la eĉ unu | mondo sin centimon. serĉas kaj La ĉale- reciproke do devos etendas la esti kons- manojn. truita kaj ĝi estos. Vi povas Ni lan- doni tagon ĉas alvo- da laboro kon por aŭ pagi helpi, por nutraĵon ke estu pli por volonbela la do- tulo aŭ mo de tiu A : X lilon eĉ kupola malnovan pea Malĉcekstre : frontparto de la grandega fest-salono. ĉar, bepepo. l: a!l ~a wle Nu S 1 a. “iri klaran kaj Oo OS == rekonstruita “daŭrinde, simplan » kstre : la mii a manĝejo. | LAGI MOCIKIo eblecon Funde : tendoj dum restado. kas iloj por de inter- ĉiuj brakomprena- — —— ——

Se vi povas fari nenion almenaŭ venu kaj rigardu surloke tiujn gejunulojn kiuj transsaltis la barilon de la paroloj kaj bonintencoj por ekagi.

Venu kaj vidu kiel de post 6 jaroj kaj per 50.000 horoj da libervola laboro gejunuloj pruvis ke « konstrui estas unuigi ».

C. CHAREILLES.

Ni alvokas speciale la esperantistojn el ĉiuj landoj, ili venu por helpi, por ke dum la konstruado ĉiam aŭdiĝu nia lingvo por ke la laborkampo fariĝu vere internacia kaj esperantista. Tiuj kiuj ne povos veni por labori sendu ion (monon, objektojn por dekoracii, librojn…) ke ekde la komenco la ĉaledo vivu.

Kondiĉojn pri la restado kaj pliajn informojn sendos : G. MUSSIER, Ecole du Jeu-de-Paume, Moulins (Allier) Francio.

— página 20 del PDF —

SOMERAJ ESPERANTISTAJ LERNEJOJ | DE G.E.E.

La konata franca « Grupo de Esperantistaj Edukistoj » (G.E.E.) organizas dum tiu-ĉi somero du esperantistajn renkontojn.

Unu okazos en LA TRANCHE-SUR-MER (Vendĉe) de la 4-a ĝis la 25-a de aŭgusto, kaj entenos kursojn por komencantoj kaj progresantoj.

La dua okazos en BESANCON (Doubs) de la 10-a ĝis la 31-a de aŭgusto. Tiu-ĉi estos Internacia Kultura Ferio por jam spertaj esperantistoj, kaj entenos superan kaj perfektigan kursojn.

Aliĝkotizoj: 1.800 F. por unu persono, 3.000 F. por du samfamilianoj. ) Informojn petu, kaj aliĝkotizojn sendu al:

S-o BIDOIT, 6, rue de la Paix – BAUGE (Mainc-et-Loire). Turismajn informojn pri BESANCON, vi povas ricevi pere de: ) S-ino TRESORIER, 2, rue des Lilas – BESANCON (Doubs).

ATENTU

Anoncoj, reklamoj por FRANCIO, vi

| l. P. R. – PROVSENDOJ aperigu en « Esperanto et Culture », eldon- | |

Sendu adresojn de interesotaj personoj (geinstruistoj) ne abonantoj cele al provsendaĵoj al: :

nombro 1000 — Skribu al: Fino G. JOU- BERT, 21, rue Regnault — ST-QUENTIN (Aisne) FRANCIO — Samaj kondiĉoj kiel ; ‘ Pie mf por anoncoj en I.P.R. — PĈK: LILLE n9 | Sro DELAGNEAŬ — Avrolles par

3041-30. ST-FLORENTIN (Yonne) FRANCIO

ANONCETOJ

PREMI-DONA INTERNACIA INTERNACIA REGISTRO EKSPOZICIO DE INFANDESEGNOJ DE LA MONDCIVITANOJ Nur unu adreso por esperantistoj kiuj deziras ricevi unufojon por ĉiam la legiticion de desegnoj por infanoj ĝis-15-jaraj. milon de Mondcivitano : F-no Gaby Trĉan- La ekspozicio okazos de ia l-a de Junio ton, Ecole Publique de Filles, Lanvellec ĝis la 27-a de julio 58. Estos premioj por (Cote s-du-Nord), Francio. De Ŝi vi ricevos la diversaj aĝo-grupoj. Urĝe petu la regu- informfolion. Eblas interŝanĝi malnovan laron. kaj partoprenigu viajn lernantojn ! nacilingvan legitimilon kontraŭ nova espe- Turnu vin al: IEID, Znojmo, Ĉeĥoslovakio. rantlingva. Demando al IEID: kion vi nomas « nor- | o €ee€zeo migita formato »? Prefere indiku la dimensiojn per centimetroj: nur tio estas GEOGRAFIA LERNILO

konata de ĉiuj.

Esperanto-klubo ĉe Kleriga Domo en Znojmo, Cehoslovakio, organizas ekspozi-

Nia samideano Branimir PIPINIĈ okklasa lernejestro en Hraŝcina-Trgoviŝce, Jugoslavio, imagis geografian lernilon.

« ESPERANTO KAJ GEONISMO » | Konsiderante, ke psika nivelo ne estas

PIJN = – rena ~ tia ĉe gelernantoj, ke ili povas el diversko- Internaciaj Feriaj Kursoj (10-17 Aŭg. 58) loraj mapoj perko al si reliefon, li pro-

En la ekstreme plaĉa regiono de Miŭn- | ponas tiun lernilon. Ĝi konsistas el verda chenwiler ree okazos sub direktado de | tabuleto (ebenaĵoj) kaj el brunaj reliefaj D-ro Willliam Perrenoud la internacia ferio (elementoj por montaroj. dum kiu estos pritraktata la Oran Meto- La lernanto mem aranĝas sur „la verda don, metodo instrui Esperanton surbaze de | tabuleto montar-erojn, bluajn laĉojn (riveĝiaj 300 bazaj elementoj, kaj la proble- | roj), nigrajn laĉojn (fervojoj) ktp. moj de Geonismo kiu klarigas la idean Studado aktiva kaj efika kiun la gelerenhavon de Esperantismo. Petu la belegan | nantoj Satas.

prospekton kun programo de: Svisa Es- S-ro PIPINIC respondos al ĉiuj demanperanto-Instituto, Breitenrainstrasse 12, | doj. Skribu al: ŝkolski gervis Ilica 28. ZA Bern. GREB. Jugoslavio.

IMPRIMERIE A. POTTIER et Cie — MOULINS. — ĜE iz – E Le Directeur-Gerant: G. MUSSIER. Dĉpot lĉgal : n9 12, 2e trimestre 1958. imestcen

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

ifttemAciA peaiAsosiot ~to Photo U.N.E.S.C.O.

Eric SCHWAB n° 4.930

— página 2 del PDF —

3-a Jaro.

Tlnleznaeia pedagogia remu°

1958.

(eks ESPERANTO kaf KULTURO; Internacia Pedagogia Revuo) Aperas dumonate sub la aŭspicioj de G.E.E., franca asocio de esperantistoj -edukistoj

NIA KOVRILFOTO Lernanto kaj instruisto en lernejo de franca Togolando (1952)

ENHAVO Pago 50. — Maria Montessori (Prof. Musella). — 52. — Franca ŝtata instruado (F. Cadenel). — 54. — Neologismoj (R. Rakuŝa). — 57. — Esperanto en la lernejoj. — 59. — Ĉu enkonduki esperanton ? (F. Novljan). —- 60. — I.L.E.1. — 6i. — Nia diskutejo. — 62. — Sur vian librobreton. — 64. — Somera Esperanto-seminario (Prof. Kondor).

Cion por la redakcio: artikoloj, informoj, recenzotaj libroj, oni sendu al la Redaktoro: A. ALBAULT, 8, avenue Et. Billières TOULOUSE (Francio). Cion pri administrado: abonoj, provsendoj, specimenoj, oni sendu al la Administranto :

DELAGNEAU, Avrolles par ST-FLORENTIN (Yonne) – Francio. ABONO : 500 fr.F. poj are : vidu 3-an kov-

rilpagon.

Anoncetoj, reklamoj, oni sendu al: F-ino G. JOUBERT, 21, rue Regnault, SALNTQUENTIN (Aisne) – Francio. P.Ĉ.K. LILLE 3041-30. TARIFO: Anoncetoj ; 6 fr.F. = 0,20 stelo po vorto aŭ mallongigo. Reklamoj : 1/1 pago 5.000 fr.F. 1/2 pago 3.000 fr.F. 1/4 pago 1.600 fr.F. 1/8 pago 900 fr.F. 1/16 paĝo 500 fr.F. Rabato 10 % por sama teksto en 2 numeroj. 20 % por sama teksto en 3 numeroj .

Ciu materialo por difinita numero devas atingi la koncernan adreson antaŭ la 20a de la antaŭa monato. La revuo aperos fine de Januaro, aprilo, julio, novembro.

— página 3 del PDF —

49 —

Al la legantoj

de Internacia Pedagogia Revuo

Vi bone scias ke tiu revuo aperas de tri jatoj . kaj vi sendube rimarkis ke, dum la lasta jaro, la aspekto de la revuo multesanĝiĝïs. Mi deziras memorigi al vi la etapojn de tiu evoluo, kiu estis al vi klarigita iom post iom, sed kies resumo estas necesa same kiel konsciencekzameno. Principe, internacia revuo por instruistoj estas necesa en la esperantista mondo, kie la instruistoj estas tre multnombraj, kaj kie ekzistas jam aliaj fakaj revuoj. Sed pro financaj malfacilaĵoj, la efektivigo de tiu racia projekto estas malfacila. Tial la faka asocio de francaj instruistoj, unue prezentis tiun internacian revuon kiel parton de sia propra interna revuo : c: Esperanto et . Culture ». La elspezoj por la eldonado de tiu internacio revuo, por internacia publiko, estis pagitaj grandparte, de la francaj esperantistaj edukistoj. Nia celo estis konigi la kernon de nia revuo, ĝian enhavon, ĉar la prezentado estis tiam malperfekta. Lastan faron, de januaro 1958, ni provis vere naski la revuon kiu ricevis pli belan aspekton, kaj fariĝis sendependa. Vi bone scias ke la aspekto ludas gravan rolon por la uzo de la revuo kiel propagandilo, kaj la sendependo devis iam esti provita. Teknike, la rezulto estis bona, sed finance ne. GEE pagis la eldonon, sed la abonoj ne estis sufiĉe nombraj, kaj, el iuj landoj, la mono ne povas veni. Tial la deficito estas nun tia-ke GEE ne povas pagi la ses numerojn antaŭviditajn ; tiu kvara numero estos la lasta por la jaro 1958. Tamen, ni daŭre opinias ke internacia pedagogia revuo devas ekzisti. Por 1959, ni projektas la eldonon de kvar numeroj je la risko ankoraŭfoje de GEE ; ni bone scias ke tio estas malmulta, tial ni petas vin por 1ielpddo. Kiel ? 1) Per pligrandigo de la nombro de abonoj. Propagandu senĉese apud la esperantistaj instruistoj, klarigu al ili ke kiel esperantistoj ili devas vivigi esperantistan literaturon, kaj ke kiel fakuloj, ili devas vivigi la publikaĵon de sia fako. Pagu propagandajn abonojn por personoj kies adresojn vi sendos al ni. 2) Per faciligo de mona migrado. Pagu abonojn por viaj korespondantoj kiuj loĝas en landoj el kiuj la mono ne povas atingi Francion. 3) Helpu finance, per donacoj aŭ pli alta kotizo. Niafianke, ni daŭre serĉos rimedojn por utiligi nian monon blokitan en pluraj landoj kaj por eldoni la revuon Plej malmultekoste. Ni deziras ne nur pluan vivadon de la revuo, sed ĝian revenon al pli ampleksaj kaj pli oftaj bultenoj, sed por atingi tiun celon, kiu estas la nia kaj kiu devas esti

ankaŭ la via, ni bezonas vian helpon, laŭ konsilitaj formoj. Sincerajn antaŭdankojn. La prezidanto de GEE F. BOYET.

— página 4 del PDF —

Pedagogia Panoramo

MARIA MONTESSORI KAJ SIA DI DAKTI KA METODO (dissendita el Radio Roma la 12an de novembro 1957a)

Antaŭ kvindek jaroj la mondfama itala pedagogiistino Maria Montessori, tiam 37-jara, fondis en Romo la unuan porinfanan hejmon (« Casa dei bambini »), organizitan laŭ ŝia nova didaktika metodo. Naskiĝinta en Chiaravalle (provinco de Ancona) la 31 an de aŭgusto 1870a, Maria Montessori doktoriĝis en Romo Cu pri medicino, l;u pri natursciencoj, êu pri filozofio. Si estis la unua itala kuracistino, kaj, kiel, socia kuracistino, ŝi alportis tiun misian spiriton, kiu karakterizas ŝian tutan personecon. En 1897a ŝi partoprenis medicinan kongreson en Torino, kaj tie ŝi emfazis la teruran respondecon de la socio ĝenerale kaj de la kuracista klaso speciale en la lukto kontraŭ la kaŭzoj de la krimeco. Siaopinie, unu el ĉi tiuj kaŭzoj konsistis en la manko de taŭga prozorgado al psike subnormalaj infanoj, ofte estontaj krimuloj. Si konvinkiĝis pri la graveco de tia misio, kaj, en la jaroj 1899a kaj 1900a, ŝi sin dedilris al la studado de la psike subnormalaj infanoj, tra sia instruado kaj sia kuracista praktikado kaj sperto tre la jus fondita instituto por mense malfortaj infanoj (« Istituto per bambini frenastenici ») en Romo. Tiam ŝi fiksis la fundamentojn por sia metodo de klasifiko de la malinteligentuloj (a metodo di classificazione dei deficienti ») kiel startopunkton por ilia pedagogia kuracado. Tiu ĉi sperto ŝia estas speciale signifoplena, êar, laborante por la subnormaluloj, ŝi sukcesis plivastigi ‘kaj pliprofundigi siajn pedagogiajn esplorojn. Si kreis « ex novo » sian didaktikan materialon por la edukado de la sentumoj, kaj la mirindaj sukcesoj atingitaj malkaŝis al ŝi la senfinajn edukajn eblecojn donitajn de la subnormalaj al la normalaj infanoj. Estas oportune klarigi iom pli detale tiun ĉi punkton. Por renovigi sur firmaj fundamentoj la edukadon de la normaluloj, estas necese preni kiel bazon la edukadon de la subnormaluloj : jen la principo de la didaktika metodo de Maria Montessori. Ci-sence, la edukado de la subnormaluloj havas ne nur fakan, sed ankati ĝeneralan intereson, ear, ĝi koncernas ne nur la subnormalulojn, al kiuj ĝi estas destinita, sed ĝenerale la tutan socion. Tio pruvas, ankoraŭfoje, ke la vera fonto de la progreso estas la doloro : la edukado de la normaluloj progresus tre pli rapide, se oni bazus ĝian progreson, laŭ la genia intuicio de Maria Montessori, sur la edukado de la subnormaluloj. Sia kuracista evoluo komenciĝis tra la studo de antropologio : en 1904a ŝi estis nomita asistantino Ce la katedro de antropologio de la Roma universitato, kaj en 1910a ŝi publikigis sian « Antropologia pedagogica » (= pedagogia antropologio). Tri jarojn antaŭe, ŝi estis fondinta, en unu el la plej popolaj Romaj kvartaloj (San Lorenzo fuori le mura) sian unuan porinfanan hejmon, kie unuafoje trovis praktikan aplikon la metodo tiam ellaborita de Maria Montessori, kaj en 1909a ŝi ilustris sian terorion kaj siajn spertojn en sia rapide famiĝinta 8eifverko : « 11 metodo della

— página 5 del PDF —

— 51 — pedagogia scientifica » (la metodo de la scienca pedagogio), kiu vekis vastan intereson ne nur en Eŭropo kaj Ameriko, sed eC en Afriko kaj Azio tiagrade, ke ĝi estis tradukita en 15 lingvojn kaj signis la komencon de la disvastigo de la metodo Montessori en tiuj civilizitaj landoj. Tuj poste, jen en Italujo, jen en tuta•Eitropo stariĝis kaj multpbliĝis lernejoj laŭ la modelo de la Roma lernejo. Samtempe ŝi iniciatis la disvastigon de siaj teorioj, kunigante sian aktivecon kiel sciencistino kaj verkistino kun sia praktika aktiveco celanta krei lernejojn, studocentrojn kaj kursojn por la preparado de geinstruistoj. En 1909a estis organizita en Cittii di Castello (provinco de Perugia) Ce vilao Montesca de baronino Alice Franchetti, la unua nacia kurso Montessori. En 1912a ŝi verkis la libron « L’autoeducazione nelle scuole elementari » (la memedukado en la elementaj lernejoj) kaj ellaboris la « Didattica delle scuole elementari » (didaktiko de la elementaj lernejoj), bazitan sur la samaf..•pri.ncipoj kiel la « memedukado ». En 1913a estis inaitgurita en Romo la unua internacia kurso por la formado de la geinstruistoj, kurso vizitita de cento de la geinstruistoj el pluraj Eŭropaj kaj eksterEŭropaj landoj. Entute ekde 1913a ĝis 1954a la internaciaj kursoj Montessori organizitaj tra la mondo estis tridek. La metodo Montessori, disvastiĝante tiel rapide en Ciuj kontinentoj, evidentigis pli kaj pli tiun universalan karakteron devenantan de la ekzisto de principoj komunaj al tutmondaj popoloj unuigitaj en la aspiro al la granda socia celo ennaskita en la metodo mem: « liberigi la infanon de la miljara spirita subpremo ». Tiu Ci postulo puŝis ŝin en 1939a fondi en Kopenhago (Danlando) socian partion de la infanoj, celantan defendi la rajtojn de la infanoj. Cetere de 1906a ĝis 1952a (jaro de ŝia morto) ŝi pilgrimis de unu al alia angulo de la terglobo, kaj Cie §i lasis la postsignojn de sia genio. Dum la unua mondmilito ŝi transloĝiĝis de Italujo al Ameriko, kie ŝie starigis porinstruistan kolegion ; poste, ŝi estis en Barcelono (Hispanujo), kie ŝi fondis pedagogian seminarion, kiun ŝi direktis dum la tuta militperiodo. Post la milito ŝi transloĝiĝis al Britujo kie ŝi starigis viglan studmovadon. Si revenis al Italujo en I11922a, kaj en 1926a §i• starigis en Rome la metodan lernejon (« scuola di metodo ») Montessori. Poste, el Italujo ŝi denove iris al Hispanujo kaj, de tie, en 1936a al Britujo, kie ŝi restadis ĝis la dua mondmilito organizante internaciajn kursojn kaj kongresojn. En 1939a ŝi transloĝiĝis al Nederlando kaj de tie al malproksima Hindujo, kie ŝi restadis ĝis 1949a, kreante rimarkindan studmovadon. Reveninte al Eŭropo, kie ŝia movado estis intertempe daŭrigita de ŝiaj disêiploj (en Francujo, Nederlando, ltalujo, Danujo kaj Germanujo), ŝi revigligis rapide siajn Instituciojn, kies signifon kaj gravecon la milito estis montrinta pli kaj pli klare. Kaj ŝia metodo estas kompletigita kaj etendita de la infanĝardeno kaj de la elementa lernejo al la mezgrada kaj supera lernejo kaj al la universitato; kaj en Nederlando ekfunkciis kvin liceoj Montessori, kaj en Hindujo oni ekparolis pri Universitato Montessori. La « Internacia Societo Montessori » havas sian sidejon en Amsterdam (Nederlando): kaj ĝuste apud Amsterdam, en Noorwijk am See, Maria Montessori 81-jara mortis la 6an de majo 1.952a. Sed Cu ŝi vere mortis? Ne, tute ne: ŝia vivo daŭrigos sian iradon ĝis novaj infanoj malfermos siajn okulojn sur tiu §i mondo, por kies lerneja edukado kaj socia plibonigo ŝi laboris kaj luktis senripoze dum sia tuta vivo. D-ro Prof Vincenzo MUSELLA.

— página 6 del PDF —

La instru-problemoj tra la mondo … F. CADENEL KELKAJ KARAKTERIZAJOJ DE LA FRANCA STATA INSTRUADO

En antaí aj numeroj de I.P.R * mi akcen:. La III-a Respubliko, malfacile kreita de tis pri la streĉeco de la ligoj, kiuj kunigas ,. 1870 ĝis 1877 estis- savita dum , ĝia komenco la socian staton al la edukado kaj instruado, de fervoraj respublikanoj, kiuj deziris likvidi pri la influo de la filozofia, politika kaj relila malnovan kaj diktatoran imperiestran gia sistemo, kin inspiras la konstitucion de reĝimon ; pro tio ili zorgegis pri la disvatigo lando, sur la lernejan sistmmn, kin, , en ki, de la instruado kaj edukado, precipe unuafunkcias. Proksimume, la lernejaj metodoj grada : ili ne deziris analfabetojn kaj provis kaj progamoj de nacio spegulas ties politikajn formi klerajn balotontojn. Post pasiaj poliinstituciojn, ĉar la lernejoj preparas la indi- tikaj luktoj, la respublikanoj sukcesis balotigi en 1881 kaj 1882 la leĝojn, kiuj igis la viduojn por konservi ĉi tiujn instituciojn. Sed la socioj evoluas — kaj, nun, iafoje tre unuagradan lernadon devigá, kaj pro tio, rapide — la lernejaj institncioj, sufiĉe ofte, senpaga kaj laika. malfruas la politikan sistemon, kaj okazas, La unua karakterizaĵo de la publika franca ke la individuoj vivas en socio por kiu ili ne instruado — unuagrada, duagrada, teknika estas pretigitáj. kaj supera — do estas la laikeco, tio estas Ci tiu artikolo temos pri la ŝtataj, la publi- la sendependeco pri la religioj. En la francaj kaj francaj lernejoj. Preskaá ĉiuj privataj lernejoj estas fermitaj porke la familioj povu unnagradaj lernejoj, en Francio, estas reli- religia dogmo, por ke estu respektataj ĉiuj giaj, katolikaj kaj ricevas sian edukan siste- filozofiaj opinioj de ĉiuj gepatroj ; do ĝi estas mon de klerikaro snbmetita al la ordono de tolera, ĝi respektas ĉiujn kredojn ne atala papo an al la regulo de la kongregacioj, kante, ne kritikante ilin por ne kontraŭi la kiuj posedas ilin. religian instruadon, kiun infanoj povas ricevi La helpo, donita de jam dekses jaroj, de en siaj familioj : la ĵaitdojn, la unuagradaj la franca ŝtato al la privata religia edukado lernejoj estas fermitaj por ke la familioj povu de ĉiuj gradoj per diversaj, malkaŝaj an sendi siajn infanojn al la katekismo, se ili kaŝaj, ministeriaj snbvencioj pruvas, ke en deziras tion. Plie, la ŝtato ignoras la opiniojn Francio la klerikaro retrovas efikan viglecon de la instruistoj ; inter ili estas katolikoj, kaj influon. Kaj la senĉesa malfermo de pri- protestantoj, islamanoj, racionalistoj, ateistoj, vataj lernejoj pri teknika instruado precipe, k. t. p. ; aliaj alikas politikajn organizaĵojn, sed ankait por submezulaj infanoj, lernejoj,, precipe marksistajn. Kelkaj eble, vole aŭ kies nedirata sed ĉefa celo estas havigi gran- nevole, enŝovas siajn ideojn en sian lernigadajn monajn profitoj n al siaj posedantoj, kiuj don ; neeviteble, senmanka filozofia nei traricevas oficialajn subvenciojn krom la pago leco malfacile povas esti repektata ; ĉiu insde la familioj, montras ke la francaj politi- truafito, pli an malpli, estas regata de siaj kistoj de la IV-a Respubliko rezignas, alme- opinioj same kiel li estas de sia temperana$ parte, la edukdirektadón de multaj fran- mento. Sed preskan ĉiam, la ofendoj kontraíz caj junuloj kaj aĉetas ]a helpon Be la ekle- ]a laikeco estas nekonsciaj ka) la koafiktoj ziuloj kaj aferistoj. Necesas rimarkigi, ke kun 1a gepatroj estas esceptaj, ĉar ĉi tiuj la kontrolo de la ŝtato pri la ĉiugradaj priva- se ili deziras tion, povas sendi siajn infanojn taj lernejoj estas kvazaŭ nula; se ĝi aplikiĝas, en religian lernejon. nerekte, per la oficialaj ekzamenoj, pri la La dua karakterizaĵo de la franca instruanivelo de la studoj, fakte ĝi neniel influas, do estas ties respublikaneco kaj demokrateco. modifas la edukan, moralan, kaj politikan Ciu registaro deziras plifortigi la reĝimon, karakteron de ĝia instruado. kiun ĝi reprezentas ; la ŝtataj lernejoj fonditaj de la III-a Respubliko, restarigitaj de (*) Vd. IPR 1956 p. 34 kaj 29 ; 1957 p. 17, 74. la IV-a en 1944, kutimigas la infanojn al la

— página 7 del PDF —

-53— respekto kaj amo de la demokratiaj institucioj per la historia, morala kaj civitana instruadoj ; sed, se la instruo-programoj rapide estis demokratigitaj, la metodoj evoluis malrapide. Eĉ hodiaŭ, la klasoj ne estas malmultaj en kiuj, kun kredo, varmo kaj konvinko la instruisto] penadas por ŝatigi de siaj lernantoj la respublikanan reĝimon, kaj samtempe, kondutante kiel tiranoj, ili ne lasas al siaj lernantoj iun ajn liberon, iun ajn iniciaton ; tamen en 1923 la oficialaj instrukcioj konsilis la malrigidigon de la rilatoj inter instruistoj kaj lernantoj per la enkondukado de la « selfgovernment » kaj la sugestoj, kiaj je ĉi tiu dato provis la enkondukadon en nian eduksistemon de la principoj de la « novaj » lernejoj, principoj jam nete klarigitaj en la fino de la XIX-a jarcento, sed ankoraŭ ne komprenitaj kaj, precipe, ne aplikataj de ĉiaj geinstruistoj ; kaj la civitana formado de la infanoj malprófitas pro tio. La tria karakterizaĵo de la ŝtataj francaj lernejoj estas la liberala spirito, kiu inspiras la oficialajn instrukciojn, kies celo estas konsili la instruistojn. La libero lasata al la instruistaro klarigas la diversecon de la uzitaj procedoj kaj metodoj, kaj la diferencoj, kiujn oni povas konstati pri la gvidado de la klasoj. En estonta artikolo mi provos pli longe pritrakti ĉi tiun trajton. La lasta karakterizaĵo de la franca instruado estas — aŭ pli ĝuste estis ĝis 1914 ties ŝovinismon ; nun ĉi tiu aspekto multe mildiĝis en la ŝtataj lernejoj. La III-a Respubliko naskiĝis en la malvenko kaj la sufero. Mailgraŭ solenaj protestoj de siaj deputitoj, Alzaco kaj Loreno estis, de Bismark, ligitaj al la Germana Imperio. Post 1871, plurfoje, la germanaj regantoj humiligis la Francojn ; plie, la rimarkinda ekono-

mia kreskado de Germanio malkvietigis la francajn industriistojn. La ideo de venĝo, la espero de reveno al Francio de la perditaj provincoj donis al la instruado de la historio akcentan ŝovinismon kaj kontraitprusan karakteron per kiu la franca generacio de la jaroj antaŭ 1914 estis neforviŝeble markita. Eble, almenaŭ parte, oni povas ekspliki_per ĉi tiu spirita stato la heroismon de la francaj batalantoj de 1914-1918. Post 1920, pro la agado de pli vigla kaj klarvida sindikatismo, pro pli konscia kaj fortika klasospirito, la geinstruistoj, aŭ almenaik iliaj gvidantoj defendis kontraŭŝovinistajn’ kaj internaciajn tezojn, pli ofte bazitajn sur sincera kaj nobla deziro de larĝa internacia interkompreniĝo. Plie, post 1914, same kiel antaŭ, la junaj Francoj estis instruataj en la’admirado de sia kolonia imperio ; kaj la civiliza agado, cetere neneadebla plenumita en ĉi tiu imperio de malprofitemaj Francoj, konstante estis ekzaltata. Nun, la historiinstruado iompostiome evoluas. Al la historio de la reĝoj de Parizo, al la detala rememorigo de la militoj subtituiĝas instruado donanta pli kaj pli vastan gravecon al la loka historio kaj al la grandaj okazaĵoj. La plivastiĝanta kono de la ĝenerala historio de la popoloj, la multigo de la informiloj, la libera informado, kiu publikas ĉiujn tezojn, la volo senĉese pli akcentita de la historiistoj pór doni al sia fako objektivan karakteron, por prezenti senpartie la historiajn okazaĵojn igas ĉi tiun instruadon pli tolerema, pli komprenema kaj, al la ekscesoj de naciismo naskiĝanta kaj ekscitegata (ĉu nuntempe ni ne konstatas en orientaj landoj, floradon de ĉi tiuj danĝeraj naciismoj ?) al la ekscesoj de naciismo, malrapide sekvas la sereneco de la matura aĝo. F. CADENEL – Marseille.

INSTRUADO pri NENORMALAJ INFANOJ La gekolegoj kiuj. instruas en specialaj klasoj por nenormalaj infanoj estas petataj sendi sian adreson kun informetojn pri sia klaso. Gekolegoj kiuj pcvas sendi informojn pri similaj klasoj en siaj lernejoj aŭ urboj faru same. Sendu ĉiujn informojn kaj adresojn al: +R – Ecole du Jeu-de-Paume, Moulins (Alhier) Francujo SrO Gabriel MUSSII♦ (Nuntempe mi restadas en la Nacia Centro pri Speciala Pedagogio) (en Beaumont-surOise (S.-et-O.) Francujo)

f

10-an de decembro 1958 = 10-a Datreveno de la Universala Deklaracio de la Homaj Rajtoj

— página 8 del PDF —

-54-n

Rudolf RAKUSA

Neologismoj kaj la instruistaro

Pri neologismoj oni jam ofte kaj multe parolis, lastfoje dum la publika kunveno de la Akademio de Esperanto en Marseille. La rezulto estis modesta: averto pri troa uzo de neologismoj kaj ripetado de la frazo pri normala kresko de la esperanta vorttrezoro. Ci tiu sintenado sufitis ĝis nun, sed komplikiĝis kun la seriozigo -ae la instruado de Esperanto. La neatento de kelkaj neoficialaj vortoj, kiuj apartenas al la kategorio de sufiĉe oftaj vortoj, kokmencas endanĝerigi la normalan transiron el la fazo de lernado al la tazo de legado de gazetoj kaj libroj, do al la praktika aplikado de Esperanto. La aserton mi devas pli detale klarigi. La metodiko de Esperanto-instruado evoluiĝis jam ĝis tia grado, ke por tin instruanto estas memkompreneble, ke al la elementa kurso apartenas la plej oftaj radikoj, ni diru proksimume 600, kaj ke la daŭriga kurso pliampleksigas la kvanton por novaj 1005 ĝis 1400, (komp. R. Rakusa, Instrumetodo por E.). La lernanto disponas min pri proksime du mil vortradikoj, kio signifas kune kun la derivaĵoj konsideriudan vorttrezoron. I,a mankantaj radikoj estas maloftaj. Ilia senco sekvas aŭ el la frazo mem aŭ oni konsultas laŭ neceso la vortaron. Mallonge dirite, nia lernanto povas malrapide tamen kun ĝuo kaj kompreno legi klasikan Esperanton. Sed legante nuntempan gazeton, revuon aŭ.-eĉ nur protokolon, li estas surprizita de esprimoj. kiel agnoski, aitidaci, eskapi, evento, kontesti, mesaĝo, neglekti, obstaalo, omaĝi, persvadi k. s (1). Ci tiuj vortoj havas du strangajn ecojn. Unue ili kvazaŭ persekutas kelkajn verkantojn, kiuj uzas ilin pro tio tiel ofte, ke iliaj artikoloj svarmas de ili.. Due la kunteksto neniel povas klarigi la signifon de ĉi tiuj vortoj. Nia bedaŭrinda leganto kun surprizo rigardas ilin, miregante, ke li ilin renkontis nek en la elementa nek en la daŭriga kurso. Li scias, ke liaj 2000 radikoj ne ampleksas la tutan esperantan vortaron, sed lin konfusas la fakto, ke li ne povas kompreni tiujn oftecajn vortojn ĉagrenita, ke la instruanto lin trompis, li eksentas suspekton pri Esperanton. entute. La kerno de la problemo kuŝas en tio, ke temas pri « oftecaj vortoj ». Nin in4struistojn de Esperanto (mi parolas kiel instruisto kaj ne kiel akademiano) tute ne interesas neologismoj kiel fajra, falto, fanto, farbo, fascini, febla, fendro k. s. Íli aperas tiel malofte ke nia lernanto preskaŭ ne renkontas ilin. Ili do ne rezultigas problemon por la instruado. Ankaŭ la neoficialaj vortoj (kvankam sufiĉe oftaj – komp. Scienca Revuo 1954/3) kiel aslto, blufi, cirklo, demonstri, distribui, ekspedicio, filmo, ĝangalo, kino, komenti, kulmino, mistifiki, obsedi, prelego, surfaco, ŝoki, tereno, trajno, vilao k. s. ne kaiizas problemon, ĉar ili estas parte internaciaj vortoj kaj parte la signifon oni povas facile diveni el la kunteksto. Sed la pli supre cititaj kaj similaj apartenas al tute alia kategorio.

(1) Krom « mesaĝo n ĉiuj vortoj estas en « Plena Vortaro », 1934. — Red.

‘

i

— página 9 del PDF —

— 55 — Ni prenu la vorton « evento_ ». Nia lernanto derivis la ideon jam en la elementa kurso el la radiko « okaz- », kiel tion faras ĉiuj slavaj kaj germanaj lingvoj, kaj la nova esprimo « okazaĵo » (eble ankaŭ « okazintajo ») ricevis klaran signifon kaj pro sufiĉe ofta uzado ankaŭ altan gradon de aŭtomatismo (2). Trovinte nun en la gazeto la esprimon « evento » nek ia idea asociado (kontraŭe al tiuj, kiuj konas la latinan « eventum », aŭ la francan « événement », aŭ la anglan « event »), nek la kuntesko donas klaran bildon. La vortaro? « Evento » estas neoficiala vorto kaj ne troviĝas en vortaretoj. Eĉ por tiu, kiu finfine solvas la enigmon, restas subkonscie malagrabla sento pri la instruanto, lernolibro kaj Esperanto. La instruantoj kaj instruistoj de Esperanto ne povas plu toleri tiun staton. Se la aŭtoroj kaj redaktoroj, la parolantoj kaj gvidantoj respondecas morale pri la normala evoluo de la lingvo, respondecas ni instruantoj d: Esperanto pri niaj lernantoj kaj pri ilia lingvoscio., La vivo mem postulas la saman lingvon por la praktika uzado, por la lernolibroj kaj por la instruado. En la listo de oftaj vortoj devas regi absoluta klareco. Neniu kontraiistaras al sinonimoj, la strukturo de Esperanto mem ja ebligas abundan rikolton; Sed se en konkreta proza traduko oni legas « trista bovo », ĉar « malĝoja bovo » aŭ « malgaja bovo » verŝajne ne efikas sufiĉe emocie, tiam io ne estas en ordo eĉ por la plej tolerema esperantisto.

En kelkaj landoj la instruado de Esperanto transpaŝis la fazon de hazardaj kursoj kaj komenciĝis jam la stadio de oficiala aŭ almenaŭ duonoficiala lerneja instruado. Se Esperanto estas planlingvo devas inter la lerneja vorttrezoro kaj la ĝenerala vortuzo en la esperantajoj regi identeco. Tiurilate nun Esperanto postlamas eĉ ál la naturaj lingvoj. Temas do ne pri bagatela demando, sed pri grava metodika problemo. I,a instruantoj de Esperanto kaj ankaŭ la aŭtoroj de lernolibroj limigas la vorttrezoron severe al la oficiala radikaro. Sed nun aspektas, kvazaŭ ili barus la evoluon de nia lingvo, kvazaŭ ili estus la kulpuloj, kiuj malenvias al la lernantoj la nuntempajn vortojn, kiuj sonas al la lastaj tiel mistere kaj pro tio ankaŭ senenhave. Estas interese, ke tiujn vortojn ŝatas ankaŭ slavaj verkantoj kaj parolantoj. Mi dubas, ke tion kaŭzas la sopiro al pli granda precizeco. I,a demando estas studinda. Mi aŭdis ekz. plurfoje el la buŝo de bona sed nur clemente klerigita maljuna esperantisto la frazon « tio estas nekontestebla pruvo (fakto)». Cu li havas ĝin el P.V.? Cu li ripetas aŭditan aŭ skribitan neologismon? Kial ĝuste tiu formo de la radiko « kontest- » enkapiĝis? Cu regas iuj leĝoj pri pli facila alproprigo de novaj radikoj ol pri lernado de derivaĵoj ? Nur detala studo de tiu ĉi fenomeno (regionoj, gazetoj, ofteco, uzantoj laŭ nacieco kaj instruiteco, komparo kun samtempe uzitaj sinonimoj ktp.) povas klarigi la plivastiĝon de neologismoj. Sendube kaŭzas la regionan uzon de neologismoj plej ofte la imitado. En in esperanta oficejo mi ripete aŭdis là vorton « molesti ». Gi ne apartenas al oftaj vortoj, tamen la nova vorto pro ofta uzado de unu persono ŝajne infektis la aliajn esperantistojn, kiuj pli facile memoris la novan radikon ol la priskribon « daŭre ĝeni », « malkomfortigi ». Se min persono tiel rapide influas la ĉirkaŭaĵon, ne estas malfacile diveni, kian efikon havus la lernolibroj, se la aŭtoroj senpripense uzus neologismojn. Nur la disciplino kaj la respekto al la decidoj de la Akademio de E. detenis ilin de tio. Ankaŭ la aliaj asertas la samon, sed inter ilia diro kaj faro estas maro. ‘ I,a neologismoj por la malvortoj ne estas tiel danĝeraj, ĉar escepte de du, tri (trista, obskura, povra…) ili limiĝis al la poezio. Tamen ankaŭ la limigo al poezio devas meditigi tiujn instruistojn, kiuj postulas por ĉiu lernanto de Esperanto post la elementa kurso ankaŭ daŭrigan kaj se nur eble ankoraŭ superan kurson. I,a lastaj pritraktu nepre la esperantan poezion kaj altan literaturon, kiel tio okazas ĉe instruado de aliaj lingvoj. Nun almarŝas la

(2) Cu « evento » signifas, ekzakte: « okazaĵo » ? Pli ĝenerale, laŭ mi, kulpas ne tiuj, kiuj uzas maloftajn vortojn, sed tiuj kiuj snobisme uzas ilin anstataŭ la kutimaj vortoj. Ekz-e uzi « kontinui » anstataŭ « daŭri » estas tipa eraro. — Red.

— página 10 del PDF —

– 56 dudek sinonimgj por la malvortoj, tute neatendite, kvazaŭ a dio el la maŝino ». Cu ne estus pli oportune, konigi ilin al la lernantoj jam pli frue en formo de belaj kaj valoraj versaĵoj originalaj, sed absolute ne pli frue, ol la koncernaj fundamentaj malvortoj jam aŭtomatiĝis.. Ciu natura lingvo estas instruata tiamaniere. La infanoj ekkonas la nekutimajn, elvokivajn vortojn hejme haj en la lernejo, lernante poeziaĵojn parkere. Ci tiu natura vojo forviŝus ankaŭ en Esperanto la artefaritan diferencon inter ambaŭ grupoj da vortoj. La nuna situacio estas artifika kaj kontraŭ la lernantoj nesincera, eĉ malhonesta. Por konservi la falsan aserton pri senpena akiro de Esperanto (3) ni kaŝas antaŭ la lernantoj la ofte uzatajn neoficialajn vortojn, kiujn aliflanke aplikas esperantistoj, por dokumenti aserton, ke Esperanto estas samnivela kun aliaj lingvoj. Du kontraŭstarantaj konceptoj, tamen ambaŭ konstruitaj sur falsaj premisoj. Unue la oficialigo de kelkdekoj de neologismoj ne influus senteble la ellernon de Esperanto, kaj due konataj lingvistoj kaj recenzistoj de grandaj nacioj jam avertas la antorojn afitaŭ la ĉiam pli granda kompliko, preskaŭ konfuzo en ilia lingvaĵo, celante atingi lingvan efikon je kosto de klara enhavo. Sajnas al mi, ke eblas kunigi ambaŭ tendencojn. Mi donu ekzemplon. Kvankam Churchill estas ne nur granda ŝtatestro sed ankaŭ granda verkisto, li tamen subtenis per ĉiaj fortoj la simpligon de la angla lingvo en la formo de Basic English. La projekto fiaskis, ĉar nur planlingvo povas esti simpla kaj tamen perfekta, nur ĝin oni povas faciligi aŭ riĉigi laŭdezire. La lastan aserton pruvas niaj verkantoj abunde. Oni povas nur bedaŭri, ke la principo de simpligo estas min preskaŭ malatentata, kvankam la evoluo montras tiurilate interesajn faktojn. Simile al la principoj de neceso kaj sufiĉo en la vortfarado oni povus eble starigi paralelan principon rilate la esperantan vorttrezoron. La sekvantaj postuloj ne estas io nova. Grava estas nur la samtempa akcento de riĉigo kaj simpligo. Principo de riĉigo de Esperanto. — En la vortaron de Esperanto oni povas enkonduki novan radikon, se tion nepre postulas la ideo reprezentota kaj se la nova radiko signifas necesan pliriĉigon de la lingvo faka aŭ literatura. Principo de simpligo de Esperanto. — Oni ne uzu radikojn, kiujn oni povas sufiĉe klare esprimi per derivitaj aŭ kunmetitaj vortoj. Inter ambaŭ principoj devas regi ekvilibro. Pri sana limigo de riĉigo zorgas la Akademio de Esperanto, pri konstanta plisimpligo la organizitaj instruantoj de Esperanto, kiaj samtempe klopodu, ke la instrumetodo ebligu vivipovan lingvoscion. Per tia aŭ simila solvo mildiĝus ĉiuj problemoj alnditaj en la artikolo. La Akademio de Esperanto fariĝu iomete pli larĝanima ĉe oficialigo de sufiĉe ofte uzataj radikoj, la ĝeneralaj organizoj dediĉu pli da mono kaj papero al la esploro de vortuzado kaj entute al la uzo de la lingvo, la instruantaro pene ne nur gardi la aplikon de simpla Esperanto sed ankaŭ zorgi pri natura transiro el la lerneja lingvo al la lingvouzo en la vivo. Ce boxra interkonsento Esperanto ebligas pacan kunvivon de vort-artistoj apud la defendantoj de plej simpla Esperanto. Kiel ĉiuj lingvoj, apartenas ankaŭ la Lingvo Internacia al du mondoj, al la mondo de libero kaj al la mondo de bezono. La arto kaj la vivo formu egalrajte Esperanton, ke ĝi fariĝu taŭga esprimilo por iu ajn celo. RIMARKO DE LA REDAKCIO. — Ni publikigas ĉi tiun artikolon, kiu priluntas interesan flankon ĝis nun ne tre atentitan de la tiel-nomata problemo pri neologismoj. Certe legantoj deziros respondi. Tarnen ni afterigos nur la objektivajn, nep.ilemikajn tekstojn; kaj en la limo de niaj eblecoj, ĉar verŝajne multaj emos diri sian vidpunkton kaj ni ja ne povos ĉion Publikigi.

(3) Cu la simpla akiro de E-o ne ŝuldiĝas unualoke al ĝia strukuro ? — Red.

— página 11 del PDF —

— 5ï —

ES1PE PN ‘T ® en la IL]N;IRNEJOJ NOVA GRAVA PROGRESO por la kampanjo » Esperanto Kiel Baza Lingoo La lerneja direkcio de SUOMIO decidis en junio 1958 aprobi novan studplanon por la mezlernejo de la urbo SOMERO. Tiu stffidplano fiksas, ke la gelernantoj de la unua klaso (11 ĝis 13-jaruloj) estu deviditaj en.tri grupojn. Unu el tiuj grupoj havu kiel devigan temon Esperanton (kiel solan fremdan lingvon dum 6 lecionoj en ĉiu semajno, dum la tuta studjaro. Esperanto estas instruata en tiu klaso, por ke tiu lingvo poste servu kiel bason por la german-kaj angla-lingva lernado. Sekve la postaj klasoj ne havos instruadon pri esperanto. Sed por ke la lernantoj ne forgesu sian scion de esperanto, la studplano antanvidas, ke en la dua kaj tria klasoj unu temo, ekzemple geografio, estu instruata per esperanto. La supra decido de la finna lerneja direkcio estas la rezulto de tutjaraj skribaj kaj buŝaj traktadoj de niaj gratulindaj s-roj Setálá kaj Vikki kun pluraj ĉefoj kaj subĉefoj de la direkcio. La fundamento de la sinturno al la antoritatuloj estas la principoj esprimitaj en la kampanjo « Esperanto kiel baza lingvo ». El tin ĉi sukceso en Suomio montriĝas, ke tiu kampanjo — se ĝi estas lerte kaj diplomate adoptita al la enlandaj cirkonstancoj — povas konduki al tre konkretaj rezultoj. La plej interesa parto de la studplano fiksita de la direkcio, estas laŭ mi, ke la finnaj antoritatuloj — akceptinte esperanton kiel bazan lingvon — ne hezitas tuj aranĝi la studplanon tiel, ke la lernantoj ne forgesu la jam lernitan esperanton (per la instrnado de geografio pere de esperanto). Instruistoj, kiuj volas informiĝi pri la maniero, laŭ kiu niaj finnaj amikoj kondukis la proponon.al sukcesa aprobo (inkluzive petskribo, atestoj pri la pedagogia valoro de esperanto, k.t.p.), povas ricevi la kompletan materialon de mi. E. MAIMGREN, Heleneborgogatan, 6, Stockolm. Eksperimento pri instruado de fremdaj lingvoj, inkluzive de Esperanto, al infanoj de unuagradaj lernejoj en Arnhem (Nederlando). Je la 22a de septembro oui komencis en Arnhem (Nederlando) en 7 unuagradaj lernejoj eksperimenton pri instruo de modernaj lingvoj al 8-jaraj infanoj (el la tria klaso). La eksperimenton iniciatis la Fondaĵo « Arnhem-Eŭropp », kiu okazigis en 1956 kongreson pri la lingva problemo en Eŭropo. Temas pri 4 lingvoj : angla, franca, germana kaj Esperanto. La instruado okazas per la t.n. rekta metodo. Oni ne instruas gramatikon kaj la bildon de la skribita vorto. Dum kvin tagoj ĉiusemajne oni donas lecionojn no unu kvaronhoro. La geinstruistoj devenas el la landoj kies lingvojn ili instruas al la gelernantoj. La Esperanto-instruistino estas la denaska Hungarino, S-ino Burgier. Oni formis kiom eble plej malgrandajn klasojn: ne pli ol 15 infanoj samtempe. Por —ke oni akiru kiom eble plej bonan opinion pri la kapableco de la infanoj lerni fremdan lingvon, oni instruas samtempe en du lernejoj kun gelernantoj el diversaj sociaj medioj. Estas ja supozeble ke infanoj el pli malpli intelektulaj medioj hejme pli kontaktiĝas kun fremdaj lingvoj ol infanoj el ekz. laboristaj medioj. Esperanto estas instruata en lernejo situanta en urboparto, plejgrandparte loĝata de laboristoj (1). La dua lernejo, kie oni komence intencis krome instrui Esperanton, bedaŭrinde elviciĝis, ĉar la gepatroj rifuzis kunlaboron, kiam ili eksciis ke temas pri Esperanto ! Oni min klopodas trovi anstataŭontan lernejon. (1) Adreso : Unuagrada lernejo n-ro 6, Bonte Wetering, Arnhem-Nederlando.

— página 12 del PDF —

_58—

RAPORTO PRI LA ESPERANTO-PROVKLASOJ (sub auspicioj de INSTITUCIO ESPERANTO CE LA INSTRUADO ») HAARLEM

Beatrix-Lernejo- 4a Lerno-Jaro

Kursgvidant (i n) 0: S-ino C.J. Staritsky-Sevenhuisen. Lerno-Libro: « Sub la verda standardo » progresiva metodo. Nombro da Kursanoj: 16 gelernantoj (9-10 jaraj). — Rezultato : bonaj gelernantoj ; la meznombra poento estis 7. La klaso kunlaboris kun « Grajnoj en vento ». La klasinstruisto kaj la antaŭa klasinstruitino ĉeestjs la lecionojn kaj komencas fariĝi bonaj Esperantistoj ! La ekspoziciitaj esperantaĵoj de « Grajnoj en vento » altiras la intereson de la aliaj infanoj kaj de la instruistoj. La lecionoj estis dufoje semajne. Van `Zeggelen-Lernejo – 4a lerno-jaro

Kursgvidant(in)o: S-ino L.J. S’taritsky-Sevenhuisen ĝis la mezo de aprilo ; anstataŭantino: S-ino A.H.C. KwantesMunnik. Lerno-Libro: « Sub la verda standardo » – laborilo 1. Nombro da Kursanoj: 52; dividitaj en 2 grupoj, kiuj ricevis po 1 horon da instruado semajne. — Post Pasko restis 44 gelernantoj kaj je la fino de la kurso 28. Rezultatoj sufiĉe bonaj. La du kursoj estos daŭrigataj. La infanoj komencis korespondi. DEN HAAG

EDE

‘s-HERTOGENBOSCH

Montesori-Popollernejo – 3a, 4a kaj 5a klasoj

Kursgvidant(in)o: S-ro J. Verbruggen (instruisto de la lernejo) . Lerno-Libro: Sub la verda standardo -laborilo 1 kaj parto 2. Nombro da Kursanoj: en oktobro 29 (8-11 jaraj). — Je la kursfino en julio restis ankoraŭ 19 gelernantoj. Rezultatoj: 9 bonegaj; 3 bonaj kaj 7 sufiĉaj. La kurson daŭrigos 13 infanoj. Kelkaj jam korespondas kun infanoj el Danlando kaj Germanujo. Prot. Kristana Popollernejo – 4a kaj 5a klasoj Kursgvidant(in)o: F-ino J. L. Putto, instsruistino de Ia lernej o. Lerno-Libro: Sub la verda standardo – laborilo 1. Nombro da Kursanoj: 22 en septembro (9-11 jaraj). — Je la fino de la kurso réstis ankoraŭ 15 gelernantoj. Verŝajne 13 infanoj daŭrigos la kurson. La infanoj komencis korespondi. Katolika Knabina Lernejo – 5a klaso

Kursgvidant(in)o: F’-ino L. Gloudeinans. L.crnolibro: Sud la verda standardo – laborilo 1. Nombro da Kursanoj: en septembro 15 (11-12 jaraj). — Je la fino de la kurso restis 12 infanoj. La kurso estas daŭrigata en septembro. EMEUWARDEN

Komuna Popollernejo – 5a klaso

Kursgvidant(in)o: S-ro G. de Vries. Lerno-Libro: La ned. traduko de la dana « Nia Mondo ». Nombro da Kursanoj: en oktobro 42 (10-12 jaraj). — Entute 15 lecionoj estas pristuditaj. Pro malsaneco de la gvidanto la kurso ne povis funkcii regule. Je la fino restis 18. Rezulto: 2 bonegaj; 8 bonaj, 8 mezbonaj. Oni intencas daŭrigi. VELP

Póppollernejo – 6a klaso

Kursgvidant(in)o: S-ro J.N. Benink. Lerno-Libro: Sub la verda standardo – laborilo 1. Nombro da Kursanoj: 10 gelernantoj (11-12 jaraj). — La infanoj ricevis po 2 lecionojn semajne. La kurso komencis en oktobro 1957 kaj finis en junio 1958. En 5 familioj la gepatroj studis hejme kun. Ia infanoj. La Iernejestro estis interesita. La kurso ne estos daŭrigata ĉar la infanoj vizitos alian lernejon. HAARLEM, aug 1958 _ INSTITUCIO ESPERANTO CE LA INSTRUADO Verspronckweg 92 dra C.M. Burger, Direktorino

— página 13 del PDF —

— 59 –

C U ONI BEZONAS ENKOND UKI ESPERANTON EN LA LERNEJOJN Kaŭze de la skribado pri Esperanto en taga preso kaj rilate la radiodissendojn en Esperanto, la gepatroj kaj la lernantoj ofte donas al mi la demandon: Kial oni ne enkondukas Esperanton ankaŭ en la lernejojn? Car tiaj demandoj estas donataj ĉiam pli kaj pli ofte, mi opinias, ke estus necese en rondo de pedagogoj kaj fakaj sekcioj de la societoj de instruistoj, instruantoj kaj profesoroj serioze pritrakti la jenon: Cu Esperanto kiel ankaii la aliaj fremdaj lingvoj havas sian edukan kaj instruan valoron? Se Esperanto havas la bezonatan edukan kaj instruan• valoron, eu oni povas ĝin enkonduki en la lernejojn kiel novan lernejan objekton aŭ oni povus dum transira periodo enkonduki ĝin kiel liberan aktivecon de la lernantoj? Cu Esperanto ne povus servi kiel bazo kaj enkonduka lingvo por kompreno kaj pliprofundigo de la gramatiko kaj preparo por la lernado de fremdaj lingvoj? Oni devus postuli de la fakuloj, kiuj funde konas Esperanton tiun bezonatan dokumentadon, el kiu oni povus vidi, kiaj estas en tiu rigardo faritaj eksperimentoj te ni kaj en la cetera mondo kaj kiaj sukcesoj estis atingitaj. Se te ni Esperanto estas instruata jam en 50 lernejoj, kiel asertas la esperantistoj, oni devus esplori la valoron de tiu .1abo’ro kaj taksi ĝin el pedagogia kaj faka flankoj. Oni devus esplori ankaii tion, kiom da instruistoj ekzistas, kiaj plene regas Esperanton kaj por kiu ŝtupo de la lernejo estas kvalifikitaj tiuj instruistoj. Se oni trovos ke Esperanto havas pozitivan kaj vere valoran soci-politikan , kulturan kaj instruan karakteron kaj ke estus bone enkonduki ĝin en niajn’ lernejojn en iu ajn maniero, oni devus rilate al tio pritrakti ankaŭ la demandon pri plua formado de instruistaj staboj por regula instruado de tiu lingvo. Ciuj menciitaj demandoj estas tre aktualaj, tar post akcepto de la nova Leĝo pri la lernejoj oni devos en la limo de unu jaro krei la bazan instruplanon kaj programon por la popollernejoj, kaj en harmonio kun- ti tiu plano kaj programo la unuopaj respublikoj faros siajn planojn kaj programojn, en kiuj devus trovis sian lokon ankaŭ ‘Esperanto Tial mi proponas, ke la klerigaj agantoj dum siaj kunvenoj en fakaj societoj, en instruistaj kunsidoj, lernejaj komitatoj k.t.p. kune kun aliaj demandoj serioze pritraktu ankaŭ ti tiun demandon de enkonduko de Esperanto en niajn lernejojn kaj ke ili en u Skolske novine » kaj cetera gazetaro publikigu siajn opiniojn, decidojn aŭ proponojn pri tiu demando, tar tiel ni ricevos novan dokumentaron pri Esperanto, kiu en nia socia realo tiam pli evidentigas kiel elstara aperaĵo, kiun ni ne povas nur tiel supraje preteriri, tar ankaŭ Esperanto povus eble ludi tre pozitivan rolon en la edukado de niaj infanoj kaj junularo. F. F. Elkroatigis F. Novtjan. Ci tiun artikolon publikigis « Skolske novine » (n-ro 23), of iciala organo de la instruistoj, instruantoj kaj profesoroj en Nacia Respubliko Kroatujo (Jugoslavio) kiel iniciaton al publika diskuto. Ni ĝin aperigas pro ĝia graveco kaj la diskuton plilarĝigas al la tuta mondo. Temas pri la fina venko de Esperanto en Jugoslavio. Dum unu ,jaro la decido devos estis farita. Tial ni insiste petas ĉiujn kompetentajn esperantistojn nepre partopreni la diskuton kaj siajn kontribuaĵojn al ĝi publikigi en nacilingvaj gazetoj ĉu pedagogiaj ĉu ĝeneralaj. La koncernajn publikigajojn bonvolu sendi al ni en du ekzempleroj. Pro la sukceso tio estas tre bezona. Ni antaiidankas kore. La redakcio.

— página 14 del PDF —

— 60 —

INTERNACIA LIGO DE ESPERANTISTAJ INSTRUISTOJ Universala deklaro pri Homrajtoj

La simpligita teksto de la Deklaro, en Esperanto, eldonita de I.L.E.I. estas havebla, po 12 ekzempleroj, kontraŭ 1 internacia respondkupono, de la Sekretario de I.L.E.I. 183, Woodlands Park Road, Birmingham, 30, Anglujo aŭ de la Prezidanto de 1’I.L.E.I., F-ino Jeanne Dedieu, 70, Avenue Victor Ségoffin, Toulouse, Francujo. La celo estas helpi al geinstruistoj, kiuj volas pritrakti la Deklaron ĉe lernejanoj. Geonkloj Esperantistaj

Sub la aŭspicio de la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (I.L.E.I.) startgis projekto por kuragigi kaj helpi al junaj gelernantoj de Esperanto. S-ro J. H. Sullivan, 3, Berwick Avenue, Urmston, Manchester, Anglujo, akceptis la administradon. La devoj de la geonkldj estas jene : a) Korespondi kun la geinfanoj kaj aniilcigi kun ili ; b) Gvidi ilin lingve korektante iliajn erarojn laubezone ; c) Teni ilian intereson pri Esperanto kaj « eduki » ilin pri la « Esperanto Komunumo » ; d) Memori Kristnaskon kaj /aŭ la naskigtagon, sendante taŭgan donaceton je tiu okazo. Invito al Ciuj Gesainideanoj 1) Al Plenaguloj. a) Proponu vin kiel onkl(in)o, sendante vian nomon kaj adreson

al S-ro Sullivan. Diru kiom da ‘ genevoj vi volas akcepti. b) Se vi estas patr(in)o aŭ instruist(in)o, instigu viajn infanojn skribi kaj peti onkl (in) on. 2) Al Geinfanoj. Skribu letereton al S-ro Sullivan, kun, se eble, respondkupono, kaj petu onkl(in)on. Diru vian agon. 3) Al Ciuj, kiuj subtenas la ideon de la skemo. Via financa subteno multe helpos. Tabelo de instruistaj ferioj

laŭ Centra Oficejo por Vizitoj kaj Interŝanĝoj Edukaj Britujo, nov. 1956 Kristnasko 1 Lando Pasko Somero • 1 semajno. de ĉ 15 julio ĝis 10 sept. Austrujo 1 semajno. 10 tagoj. 2 semajnoj. de ĉ 15 julio- gis 1 sept. Belgujo Danlando 10 tagoj gis 2 semaj- 1 semajno. de ĉ 20 junio gis 15 aug. noj. Finnlando 1 monato. 1 semajno gis 10 ta- de 1 junio gis 1 sept. goj. Francujo ĉ 23 decembro gis 2 2 semajnoj. de frua julio gis fino de sept. januaro. Germanujo 2 semajnoj inter 19 2 semajnoj Pentekos- 4 ĝis 5 sernanojn. inter to 10 tagoj. 26 junio kaj 4 sept. dec. kaj 8 jan de ĉ 15 junio gis 31 a Italujo 1 semajno. 10 tagoj. augusto. Nederlando 10 tagoj gis 2 semaj- 10 tagoj. de 15 julio ĉis unua mardo, sept. noj. Norvegujo de ĉ 23 junio gis 19 aude ĉ 20 dec. gis 12 10 tagoj. gusto. jan. Hispanujo de ĉ 20 dec. gis 8 10 tagoj gir 2 sem. de ĉ 15 junio gis 30 sept janv. Svedujo de ĉ 24 dec. gis 10 1 semajno gis 10 ta- de ĉ 1 junio bis 25 aujan. goj. gusto. Syislando 2 semajnoj. 2 semajnoj. 6 semajnoj inter 1 julio kaj 31 aug. 1 gis 2 semajnoj en oktobro. 6 á semajnoj de la fino Krome : 2 semajnoj. 2 2 semajnoj. Anglujo 1 semajnoj ĉe Pentede julio. kosto. • (En Skotlando estas ferioj iom maleimilaj). Bulgarujo. Estas 3 lernejaj periodoj : – 15 sept. gis 30 déc. (12 taga vintra ferio) ; 13 jan. gis 31 marto (?) 10 taga ferio ; 2 aprilo gis 31 majo por klasoj I-IV, VII kaj XI – 10 junio por aliaj klasoj. (Laŭ verketo « Grajnoj en Vento »).. Ukrajno. La lernejjaro havas 4 kvaronojn : – la 1.IX ĝis 6.XI 2-a 9.XI dis 30.XII (vintra ferio 31.XII gis 8.1) 3 à 9.I gis 24.I11 (printempa ferio 25.11I gis 31.III) 4a 1. IV gis 28.V (somera , ferio komencas post ekzamenoj en junio kaj dauras gis sep•tembro). (Laŭ verketo en « Grajnoj en Vento).

— página 15 del PDF —

NIA DISKUTEJO pri HO, TIU ĈI NUNA JUNULARO Unue, mi opinias ke neniu geueracio havas dankemon aŭ respekton por la antaŭa, Junaj dommastrinoj volonte diras : « Panjo ! faru tion por mi.. dum mi promenos » sed ili ne diras : « Montru al mi, konsilu min… » Cu vi konis multajn junajn instruistojn, kiuj petas informojn ,de pliaĝuloj ? pli ofte; ili mokas pri tiuj antikvuloj kiuj ne konas novajn metodojn kaj uzas tiel malnovajn librojn – kaj, mi mem, antaŭ tri dek jaroj… Kiam maljuna kulturisto donis sian bienon al sia filo, li ne plu rajtas okupiĝi pri ĝi, neniam oni aŭskultás de li konsilojn aŭ avertojn, kaj li malgaje atendas morton, bedaŭrante li:e lia sako kaj sperto utilas al nenio… « Mi Satas mian metion kaj ankoraŭ povas fari bonan laboron. Kial vi volas kondamni min al enuo en senokupeco ? » diras la maljuna lignaĵisto. Car, je in aĝo oni devas rezigni » kolere respondas la filo, kin deziras mastri -la laborejon. Cirkaŭ mi, mi vidas multajn similajn faktojn. Tiu malbona spirito min trafas la junularon kiu ankoraŭ- bezonas gepatran helpon kaj gvidadon, laŭ uia vidpunkto. Ili opinias, ke ili ne bezonas nin, aŭ ke nia devo postulas de ni plenan sindonon al ili. Ne parolu pri via malfacila juna aĝo. Tin ne interesas ilin. « Mi pli ofte manĝis ajlon kun pano ol viandon — kial vi toleris tion ? — Kiam, mi, la unuan Bojon, aĉetis pudron, mia patrino jetis la skatoleton en la rivereton, dirante: Cu vi volas senhonorigi nin ? — Ridindaĵo ! — Mi, ĉiumatene kaj ĉiuvespere, piediris ok kilometrojn trans la riveregon, ĝis mia• laborejo — kompreneble, ĉar vi havis nek biciklon, nek publikan veturilon, sed nun, ni havas, kial ne uzi ? » Ne parolu pri . tiaj strangaj vivmanieroj. Estas por niaj junuloj kvazaŭ vi dirus : « Kiam ili malsatis, ili bezonis preni siajn ŝton-hakilojn kaj ĉasi urson. ». Cu vi deziras, ke ili vivu . tiamaniere ? Cu vi forgesas progreson ? Ili nur forgesas ke la aritaŭulyj, ne ili, faris tiun progreson. Mi ne scias kiel igi ilin pripensi. Mi mem, kiam la maljuna vicurbestro rifuzis al mi lokon por la knabinaj bicikloj, dirante :-« kiam mi estis knabo, mi iris piede al la lernejo » mi kolere respondis : « kaj, en tin tempo, ankan la urbestraranoj iris piede al ia nrbodomo, – kaj eĉ kun lignoŝuoj ! » Li ridis! Cu ni rifuzos al niaj junuloj la nuntempajn faciligojn, dirante : « gajnu ilin ? » Ne, sed ni postulas respekton kaj dankemon. Saĵnas al mi ke, se tio mankas al ni, estas nia• kulpo. La nova edukado postulas por la infanoj kiel eble plej da libereco, sed oni ne igas ilin zorgi pri respondeco. Kiam miaj fratoj, htdante, difektis ĝardenon, rompis vitron aŭ ‘trafis per ŝtono la kapon de vojiranto, ili sciis kio artendas ilin post .reveno hejmen ! Sed, nun, ŝajnas, ke tin libereco estigis rajton fari tion, kion oni volas. Geknaboj ne akceptas riproĉojn, kaj ofte, la gepatroj_kverelas kontraŭ la riproĉintoj, kiu; plendas pro domaĝo aŭ insultoj. Plie la gejunuloj, en publikaj veturiloj, en teatroj aŭ sur vojo biciklante tri- aŭ kvar-ope age proklamas : « La mondo estas nia ». Policano diris al mi timi siajn deĵorhorojn ĉe « porjunula spektaklo » « Mi preferas diri nenion kaj ke ili forgesu min! » Tentas kelkfoje pri grava afero : ŝtelo por vendi kaj elspezi, aŭ nokta promenado kaj akcidento en « pruntita » aŭtomobilo. Ciu,j, la morgaŭon, parolas pri tio. « Ili estas tro liberaj, ili havas tro facilan vivon » estas la komuna opinio. Kaj, certe tio ĉi estas la bero. La junuloj havas devojn, kiel ni. Ni devas paroli al ili pri tio. Ni devas diri : « vi ne rajtas fari tion, aŭ tion. Ne ĝenu la aliajn sur vojo ati en teatro. Mankas mono al mi por via nova robo aŭ por tin voĵago. Cu vi deziras, ke al ni manku manĝaĵo, aíi necesaĵo al via juna frato? Jes, mi estas maljuna, do, mi ne povos ĉiam labori por vi. De nun, vi devas helpi min… liaj peni por prepari vin estontecon. » Sajnas ke kelkaj familioj sukcesas bone eduki siajn gefilojn. Eĉ en modestaj familioj estas ĝentilaj, laboremaj, dankemaj infanoj — Hejme — kaj en lernejo, ni bezonas sciigi; libereco postulas respondecon — pli da progreso an feliĉo postulas pli da Peno kaj laboro. Certe ili komprenos. Ili ne estas pli malbonaj ol ni R. COSSON

— página 16 del PDF —

Wu CENT GOJKANTOJ •

de Marjorie Bovi,TON

Eldonita 1957 de la aŭtoro (1 Inglejield Avenue, High Lane, Surslen, Stokeon-Trent, Staf fs.) 48 p. 18 x 12,5. Antaŭbildo de Reto Rossetti. Temas pri miniaturoj, pri etaj poemoj kiuj ĝojas pri la mil kaj unu nenioj de la ĉiutago. La kato de Marjorie Boulton, kompreneble, sed ankaxi multaj aliaj estaĵoj survoje renkontitaj : bufido kaj lacerto, libelo kaj Brilo rajtas kelkajn versojn kompense por la Bojo kiun ili donis al nia poetino. Same por diversaj momentoj de la tago kaj jaro, por pensoj – ankaii eĉ por la plej rutinaj kaj filistraj aferoj kiel mangaĵoj : salato, spicoj… aŭ ankal kiel tajpado kaj telefono… En unu vorto, cio estas motivo de ĝojo por Marjorie Boulton kaj ŝi volas komuniki tion al ni per amindaj poemetoj en lingvo kristale pura, juvele- klara. Signifoplena estas la enkonduko de la antorino : ĝi nepre montras al ni sufiĉe gravan faceton de la pensosfero, de la filozofio de nia granda verkistino : « Eble nia unua ert- ro povas esti, ke ni ne sufiĉe amas nian mondon, ne sufiĉe perceptas ĝojon, kaj tial ne sufiĉe respektas la vivon. Eble ni devas lerni, kiel ami la mondon, por ne detrui alt sangkovri ĝin. » Tre ofte ŝi « verkas pri malgajaj temoj kaj pri problemoj doloraj » kaj legantoj de IPR jam ofte havis la avantaĝon ŝin legi kaj a.preci. Mi ja povas diri, ke ĉiufoje mi rekonis, mi sentis tra la supraĵa malgajo de ŝiaj artikoloj, ion pozitivan, ion multe pli profundan: potencan ĝojon ; la ĝo,j on al la bono, la n ĝojo al la kreo ; la nesubpremeblan ĝojon al la kreo de l’bono 1 Kaj iasence ĝojo kaj kreo estas ja la sama. Legu la « Cent Gojojn »: ĉiupaŝe vi renkontos la ideon de kreado; de kreado miksita kun tiu de ĝojo : krea ĝojo kaj ĝoja kreado! Kaj certe per tiu nova verko, ŝi helpos al siaj « homaj gefratoj pli konscii pri siaj grandaj kaj malgtbndaj ĝojoj, pli serĉi tiujn floretojn en la rokfendajoj z. A. A.

MEDALIONOJ de Zofia NALKowsKA

Tradukis Tadeusz HODAKOWSKI ; enkonduko de Henryk Bereza tradukita de Isaj Dratwer. 11 paĝoj 11,5 x 17. Prezo 350 jr. Eldonejo « Polonia » Warszawa Pollando. « Medalionoj », titolo, kin revigas pri juveloj, pri bareliefoj, pri belegaj arkitekturaĵoj. Sed en la ovalo de tiuj medahonoj estas ĉizitaj monstraj figuroj. Ciu medaliono montras aspekton de raciigita krimego. Kaj korpremiga estas la frazo : « Homoj al homoj preparis tion ĉi sorton. n Tiu libreto estas dokumento altvalora pri la kruelaĵoj faritaj de homoj blinde servantaj la teruran o- ŝtatan racion » de la nazi-reĝimo sur la pola teritorio. Milionoj da homoj mortis ĉar ili « malutilis » al la ŝtato. Ili mortis amase, sufokitaj, bruligitaj; kaj multajn el ili, kies vivo malutilis, oni utiligis mortantajn aii mortintajn. Ili estis « transformataj al krudmaterialo kaj komercaĵo ». Malgraii ke, dum la legado, la koro rapide batas pro kompato kaj malespero oni neniam sentas malamon ai3 revenĝdeziron. Tin libreto estas seupatosa kaj objektiva. El inter la kruelaĵoj elkreskas floroj : la bonkora « malamiko », la

— página 17 del PDF —

kuraĝa kuracisto kiu riskas Sian vivon por savi infanon. Tiuj, kiuj, legiute tiun dokumenton iĝus malesperemaj, komprenos, ke tiuj floroj ebligas grandan esperon, ke malgrafl la kolektiva frenezo, homoj konservis sanan menson • kaj, ke dank’al ik ĉio estas savebla. La traduko estas bona malgraŭ kelkaj preseratoj. Tiu verketo estas rekomendinda ĉar ĝi pensigas pri la necesego unuigi la homojn. Tiaj krimegoj malaperos nur kiam malaperos la kialo: homa obeemo al fanatikaj estroj pro manko de monda edukado.

P. BABIN.

Manuel pour l’enseignement des Sciences (Lernolibro por instruado de la sciencoj) eldonis U.N.E.S.C.O., 19, avenue Kléber, Paris XVI°, 600 fr. Ni legis en a L’Ecole Liberatrice » pri apero de tiu libro, kiu donas konsilojn al la klasestroj — kiuj scipovàs la francan — kiel konstrui kaj uzi simplajn aparatojn por la instruado de la fizikaj kaj naturaj sciencoj. Verŝajne tiu indiko utilos al niaj legantoj.

INFAN-LI TERA TURO ALKO KAJ SUNA EN SIAJ DU DOMETOJ de Verna Hills – 1958 – Eldonita de Esperanto Press, Oakville, Ontario, Kanado -‘Tradukita el la angla de Riidiger Eichhoiz – 78 p. 14 x 21 – ilustrita. Jen nova libreto intence tradukita por denaskaj esperantittoj. Gi krome prezentas provon de nova stilo de porinfana literaturo. Kial prezenti kruelaĵojn kaj fantaziajojn, eble tre streĉaj por la infanoj animoj: veran edukon ili bezonas, kaj ekzemple 3- kaj 4-jaruloj bezonas konatiĝi kun la ĉirkaila mondo. Ia etaj okazaĵoj de la ĉiutago bezonas esti klarigitaj iom post iom kaj per simpla lingvaĵo. La naturaj fortoj same kie la homaj rilatc$j, fiziko kaj moralo, aevas esti atentitaj. Por tin celo; 22 rakontoj pri du geknaboj, kun po unu ilustraĵo efektive kapablas teni la atenton de junaj .infanoj. Tre rekomendinda al ĉiuj edukistoj kal al gepatroj de denaskas esperantistoj. BIENBESTAJ AMIKOJ. Rakonto kaj bildoj de W.P. Gottlieb. La etaj oraj libroj. La esperanton tekston eldonis Esperanto-Press, Oakville, Ontario, Kanado, 24 paĝoj 17 x 20,5 Prezo: Jen Esperanton-Press daárigas sian laudindan entreprenon vestante anglajn libretojn per esperanta] tekstoj intence por niaj denaskaj esperantistoj kaj aliaj junaj esperantistoj. e_i tiu prezentas al ni bonan serion da belaj kolofortoj pri ĉiuj bestoj de farmbieno. Akompanas tre simpla teksto tre tabga por junaj infanoj kaj diklitere presita. Nepre r .komendinda. (I’or pli da detaloj pri la entrepreno, vidu I.P.R. 1958, no 1 p. 14). Ĉiuj recenzitaj libroj estas mendeblaj ĉe la libro» rvo de G.E.B.

— página 18 del PDF —

–(i4

IMITINDA

Somera Esperanto-Seminario ! Broc, Svislando, 21-31 Jul. 58 Sub la aaspicio de a KIMIL » kaj p Graj- kultis lian eminentan kornblovadon, kies voĉo basa vaste plenigis la silentan, majesnoj en Vento » okazis en tiu ĉi jaro tre tan valon… sukcesa Esperanto-Seminario kun 44 partoBonege sukcesis ankan la tuttaĝa grimprenintoj el 5 landoj (Svisio, Francio, Gerpado sur la pinton de Dent de Bourgnz kiu manio, Jugoslavio kaj Hungario) en la belega estas pr 1800 m. alta. Akompanis nin an.kaa svisa montarregiono Gruyères. La organizan laboron faris s-anoj Marcel s-ro G. ERBETTA kaj survoje kaj sur la pinto .ERBETTA, instruisto en Bienne-Biel kaj Leo de la monto plurfoje ĝojigis nin per sia arta LENTAIGNE, franca pedagogo, kun granda lerkornblovado. Agrablan viziton ni faris ankaŭ ..al la somerdomo de la belgaj gejunuloj en teco kaj entuziasmo. La celo de la dektaga seminario estis Broc, kie ni reciproke prezentis unu al la alia belajn naciajn kantojn kaj. dancojn. pritrakti gravajn pedagogiajn problemojn Pripensiga estis la vizito al la severreekzerci la lingvon, fari ekskursojn kaj ĉie propagandi Esperanton per ĝia praktika apli- gulaj kartanzianoj en ‘ Valsainte, kien nur la viroj rajtis eniri. Strange estis por ni kado. vidi, ke ilia tombejo éstas en la interna Ciutage antaatagmeze okazis prelegoj kaj lingvaj ekzercoj, dum kiuj kelkfoje evoluis gardeno kaj nur simplaj, nigraj lignokrucoj tre -vigLa, viva diskutado. Speciale kontri- signas la.mortinton, sen nomo… Non kovris sovaĝ a, libere kreskanta herbaro. Ni eksciis, buis al la sukceso de la seminario s-anoj ke la entombigo okazas sen ĉerko, nur en Rudolf LIKAR el Ljubljana, Leo LENTAIGNE sako. el Montpellier, G. MUSSIBR el Moulins kaj Willy BRANDENBURG el Munster. La superan Lunde, la 28.7 tute hazarde vizitis nin kurson de Esperanto gvidis s-anoj Leo LEN- s-ano d-ro BAUR el Bern, kin samtage akomTAnINE kaj D-ro J. KONDOR el Hungario. panis nin dum ekskurso al Charmey kaj survoje afable parolis al ni pri la svisa mallonKun la infanoj diverslandaj okupiĝis ĉefe gonda radiostacio kaj Esperanto. la familioj BRANDEBURG kaj GENTE. Dum la vesperoj ni gaje kantis kaj danInter la diversaj vizitoj, kiuj estis jam antaafiksitaj en la programo, menciinda es- cis kaj ĉi tie mi aparte devas mencii la geedtas la vizito al la mondfama ĉokoladfabriko. zojn GENTE, kiuj senlace instruis al ni belajn Nestlé en Broc, kie ni povis ne uur rigardi provencajn dancojn kaj kantojn. Generale la procedon de la ĉokoladfabrikado sed eĉ s-ano Erbetta akompanis ilin per sia vioabunde gustumi là plej diversajn kaj plej lono. delikatajn produktojn de la fabriko, ĉe riĉe Okazis dum nia restado en Broc ankan provizita tablo. Fine, ĉe la eliro ĉiu vizi- interesaj lumbildparoladoj pri vojaĝo al Martanto ricevis memore skatolon da pralinoj sejfo, tra Jugoslavio, Germanio, Hungario kaj belan, ilustritan pk-on pri la fabriko. kaj pri belegaj, koloraj infandesegnaĵoj. TrE interese estis por ni ĉiuj vidi la faradon En la lasta tago de la seminario mi de la fama svisa fromaĝo en iu proksima intervjuis la gvidantajn personojn kaj kelĉaledo (granda, montara, primitiva bovinejo, kajn aliajn anojn por mia magnetofono. kiu ĉie en la svisaj alpoj estas videbla, kun Sufiĉe bone sukcesis ankan la sonbendigo sia karakteriza fumtubo 1) de la amika kunveno en la domo de la belMirinde bela estis la promenado en la gaj gejunuloj. Entute mi novas konstati, ke valo de la kristalpara rivereto Jogne apud la seminario bonege sukcesis. ĉar ni multe Charmey kaj vekis nian admiron la profun- lernis. snertis• eminente amuziĝis kaj amida, verde brilanta artefarita lago en Charmey. ki•is. a aranso estis m.dela kiun so us Ege instrua kaj interesa estis por ni la sekvi ankan aliaj kurafruloj, kiuj ŝatas Esvizito al la fama kastelo de Gruyères, kiu peranton kaj volas tian disvastiĝon. iam ludis gravan rolon en la historio de la En la nomo de Ta phmulto mi esprimas ĉi-loke mian tutkoran dankon al niaj karaj regiono. Neforgeseble belega estis la ekskurso al francaj samideanoj, kiuj per siaj aŭtomobiloj la montoselo Tzermont, kin estas proksi- ofte liveris Ilin al la diversaj ekskurslokoj. mume 1756 m. alta, kaj de kie ni povis ĝui Por la venonta somero la saman seminaadmirindan panoramon sur ambaa flankojn rion, en pli larĝaj kadroj, intencas aranĝi de la monto. Ni vidis de tie eĉ la faman la jugoslavaj s-anoj en Pula, ĉe la bela, suuMont Blanc ! Tie ĉi en iu ĉaledo, ni povis plena adriatika maro. Detaloj pri ĝi sekvos gustumi bonegan, freŝan kaprinlakton ! Re- pli poste 1 veninte atendis nin duonvoje sur la deklivo Dr J. KONDOR, la grizbarba frato de nia s-ano M. ERBETTA, gimn. prof. ĉe la Hungara s-ro Gaston ERBETTA, la fama svisa alpkorGimnazio en Kastl, Gernisto. Kun kortuŝo kaj melankolio ni ansmanio.

— página 19 del PDF —

ADMINISTREJA ANGULO Vi jam ricevis 3 numerojn de nia revuo « 1PR » Car vi nenion resendis certe vi deziras pagi vian ŝuldon. Mi permesas al mi insisti : tion faru tuj. Je la ricevo de tiu-ĉi 4a n°. Ni ege bezonas la monon, kaj la nepagintoj multe penis la regulan aperadon. Bonvolu, mi petas, tuj pagi. — ĉu al via peranto — ĉu rekte al mi per internacia mandato (Vidu N-on 1-a) — ĉu tra U.E.A. (menciante la kialon) Mi jam sendis similan cirkuleron al multaj nepagintoj. Certe okazis kelkai eraroj kaj mi tre pardonpetas. Ke ĉiu alportu novan abonanton por 1959 a kaj IPR estos savita! Bonan kuraĝon tiurelen! La I PR-admn istran to R. DELAGNEAU

NIAJ GAZETOJ Vegetarano jaro 22, n° 2 (vintro 57-58). Organo de Tutntonda Esperanta Vegetara Asocio. Eldoras kaj redaktas A. Andrieu, Salusses par Motsalès (Aveyron). Jen bele prezentita revueto dediĉita al vegetarismo kaj ankaii al fakoj al ĝi iel rilataj kiel etiko, higieno kaj ekonomio. En tiu numero du interesaj artikoloj pri moralo: morala progreso estas la plej grava afero; ĉiu ajn homo konstante estas infanedukanto… bon — ad malbon-influa !! Bona artikolo pri naturkuracado. Respondoj pri vegetaraj demandoj. Pluraj nekrologoj pri N. S. Havkin, fondinto de a Vegetarano » kaj pioniro des k -o en Israelo, ktp… Nedubeble estas, ke se ĉiuj esperantistaj vegetaranoj abonos, tiu utila entrepreno tre disvolviĝos. La lingvaĵo estas mezbona. Esperanto estas nur ilo. Tute prave. Ankau falĉilo estas nur ilo, sed necesas ĝm akrigi, se oni deziras bonan servon. La Verda Vojo (Marto-Aprilo 58) pola dulingva periodaĵo kun altnivelaj artikoloj pri Esperanto, represo de la dua premio de Belarta Konkurso UEA 1957, la 4-lingvan rezolucion de UNESKO, ktp. Ciuj artikoloj aperas ambaiilingve bedanrinde krom la etimologia skizo pri esperanta gramatiko, kiu meritus esti pli vaste legita. Interesa eksperimento estas la sensupersigna skribo kun uzo de la zamenhofaj surogatoj sed ni forte Protestas kontrad la rifuzo de inanuskriptoi, kiuj enhavus supersignojn, t. e. estus, korekte skribitaj. Jen demando : kion poloj opinius se ni skribus sen s’rpersignoj : miesiencznik poshwiencony jenzykowi miendzynarodowemu. Pola Esperantisto mJ 2, organo de la Asocio de Esperantistoj en Pollando. Kongresraportoj (Gdansk kaj Marsejlo) Biografia artikolo pri Profesoro Doktoro Odo Bujwid (1857-1942) poezia paĝo kun du aliaj poemoj de Julian Tuwim.

Alvoko el Koreujo. – La Prezidanto de Korea Studenta Esperanto-Federacio bezonas lernolibrojn. Li gvidas 26 fundamentajn kursojn de Esperanto kaj spertas grandajn malfacilajojn. Semanto Taekeng Kim c/o Kyoung Pook Oil Co. Unhydeon, Kim/20, Su Changdong; Taegu, Koreujo. Ne estas dirite ĉu oni komprenas alian lingvon, aŭ ĉu la libroj estu nur en Esperanto.

— página 20 del PDF —

N IAJ PERANTOJ AUSTRA: O. St. R., Dr E. J. Goerlich, Wien, IX, Waehringerstrasse 59. Poŝtĉeka

konto: 30 461. Jarabono: 32 ailstraj ŝilingoj. BRAZILA: Cooperativa Cultural dos esperantistas, Caixa postal 3881 Rio de Janeiro

D.F. Jarabono : 90 Kruzeroj. B R ITA : The British Esperanto Association, 140 Holland Park Ave., London, W 11.

Jarabono : 9 ŝilingoj. B U LGARA : Bulgara Esperantista Asocio, Bul. Stalin 40, Sofia. Jarabono : 9 levoj. DANA: Dansk Esperanto-Ferlag, ingemannsvej 9, Aabyhoj. Poŝtĉeka konto: 16295.

Jarabono : 9 kronoj. GER MANA: Helmut Rbssler, 22b, St-Martin. Poŝtĉeka konto: 43 357 Ludwigshafen/5

Rhein. Jarabono : 5 markoj. HISPANA: E. Calvet, Pl. Gral. Sanjurjo, 7, Tarragona. Konto Na 956293 ĉe Banco

Espanol de Credito. Jarabono : 55 pesetoj.

H UNGARA: Martin Lajos, Esperanto, Bors-u-2, Budapest XII. Jarabono: 24 forintoj. ITALA: Eduardo Zumbo, Casella Postale 226, Torino. Jarabono: 750 liroj.

J UGOSLAVA: Josip Vajdlih, Podolje 15, Zagreb. Poŝtĉeka Konto: Gradska ŝtedionica, Zagreb, 40 KB 6, No 4 653. Jarabono : 410 dinaroj. KANADA: Rbdiger Eichholz, Esperanto Press, Oakville, Ont. Jarabono: 1,25 dolaroj. NORVEGA: Erling Holten, Leangen i Strinda. Jarabono: kronoj. 9. NEDER LA N DA : Verbruggen, Oosterhesselenstraat 560, Den Haag. Jarabono : 3,5

guldenoj. POLA: Asocio de Esperantisto] en Pollando, ul. Kozia 3, Varsovio. Jarabono: 50 zlotoj. SOVET-UNIA: Robert° Dvorkin, Esperanto-Sekcio de Kulturdomo, Leningrad 22,

Kirovskij 42. SUOMA: Joel Vilkki, Somero. Poŝtĉeka konto: Tu 60253. Jarabono. 400 markoj. SVEDA: Eldona Societo Esperanto, Box 7 043, Malmö 7. Poŝtĉeka konto: 578. Jara-

bono : 6 kronoj. SVISA: Grajnoj en Vento, IV-a 9 485, Marcel Erbetta, 66, rue des Pins, Bienne-Biel 7.

Jarabono : 5 svisaj frankoj. USONA: Jarvis E. Bush, 3700 North 75-th Street, Milwaukee 16, Wisconsin. Jarabono:

1,5 dolaroj . ALIAJ LANDOJ: Sin turni al nia administranto: R. Delagneau, Avrolles, par Saint-

Florentin (Yonne), Francio, Poŝtĉeka konto: Dijon, Nia 144887. Provizore la landaj perantoj kaj ĉefdelegitoj de U.E.A. peras la abonojn : Jarabono : 500 francaj frankoj, aii 17 steloj, aŭ 12 internaciaj respondkuponoj. Ni daŭre serĉas perantojn.

IMPRIMERIE A. POTTIER et C1e — MOUI,ISS.Publieation

Dép8t légal: no 13, 3o trimestre 1958.

Ibimesfrielle

Le Directeur-Gérant : G. MUSSIER.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

ifttemblea

tedAsosiA ›evto

Eric SCH II’.-IB n° 3.341

4-a Jaro

N° 1

— página 2 del PDF —

4-a Jaro.

Jrdeznada pedagagia zeaua

1959.

Aperas sub la anspicioj de G.E.E., franca asocio de esperantistoj edukistoj

NIA

KOVRILFOTO

Homoj kontrati nescio. Malsato, malpuro kaj malsano estas malamikoj de la civilizo, kiuj iras man-en-mane kun nescio. En komunumaj centroj kaj en plenaeraj klasejoj, kiel ekzemple la jena ĉe Mvsore, Hindio, Unesko, per helpo de veturanta kinejo kaj de la radio, celas levi la vivnivelojn per fundamenta edukado.

EN HAVO Paĝo 65. 67. 69. 70.

La nekvieta adoleacanteco (D-ro Ch. Penz). Pedagogoj kaj gepatroj (PM Balkanyi). La Bublernejo (F-ino Gallet). Por Internacia Jaro Pri Edukado

(C. Freinet . Teatro por la junularo (C. Nicolaï). arto de la edukprincipoj demokrataj. Manskribo (E. E. Telland). Esperanto en finna lernejo (Vilkki-Setalà). 77. 80. — Sur vian librobreton.

71. 73. ;5 .

Cion por la redakcio: artikoloj, informoj, recenzotaj libroj, oni sendu al la Redaktoro: A. ALBAULT, 8, avenue Et. Billières TOULOUSE (Francio). Cion pri administrado: abonoj, provsendoj, ppecimenoj, oni sendu al la Administranto:

DELAGNEAU, Avrolles par ST-FLORENTIN (Yonne) – Francio. ABONO : 500 fr.F. pojare: vidu 3-an kovrilp4on.

Anoncetoj, reklamoj, oni sendu al: F-ino G. JOU BERT, 21, rue Regnault, SAINTQUENTIN (Aisne) – Francio. P.C.R. LILLE 3041-30. TARIFO: Anoncetoj ; 6 fr.F. = 0,20 stelo po vorto aŭ mallongigo. Reklamoj : 1/1 paĝo 5.000 fr.F. 1/2 pago 3.000 fr.F. 1/4 paĝo 1.600 fr.F. 1/8 pago 900 fr.F. 1/16 paĝo 500 fr.F. Rabato 10 % por sama teksto en 2 numeroj. 20 % por sama teksto en 3 numeroj .

Ciu materialo por difinita numero devas atingi la koncernan adreson antaii la 20a de la antaŭa monato. La revuo aperos fine de Januaro, aprilo, julio, novembro.

— página 3 del PDF —

MORALO EN AGADO:

La nekvieta adolescanteco de Charles PENZ Doktoro pri Beletro B».»1vwY

La afero komenciĝis per telefona komuniko laŭ indigna tono. « Halo! Tie ĉi la direktoro de la lernejo Vaugelas… Mi petas la permeson definitive eskludi el mia lernejo lernanton, kies konduto ne plu estas elportebla. — Pri kio li kulpas? Li estas 15-jara’ knabo, fortike konstruita, kiu pasigas la tempon boksante siajn kamaradojn; hodiaŭ matene li aiidacis frapi ekstran klasestron. — Mi komprenas vian reagon, sed se ni definitive forĵetas lin, ni ne plu povos iel ajn helpi lin. Ni do punos lin per tempo de eskludo, kiam vi estos sendinta al mi skribitan raporton. Sed mi tre deziras koni tiun kulpulon. Bonvole igu konduki lin ĉe mia oficejo. » Kelkajn momèntojn poste, mi vidas en mia oficejo la plej belan kapon de brutulo, kiun eblas imagi. Sultrolarĝa burŝo, kun kolo de taŭro, malalta frunto, fuĝanta rigardo. Mi ironie gratulis lin, tiel bone ludi sian rolon kaj neniel penis trovi la vortojn, kiuj montris mian malkontenton. Anoncinte al li, ke li estos eskludita el la lernejo dum unu semajno, mi aldonis : « Se ne ĉio estas tute malbona en vi, (mi opinias, ke mi eĉ diris: putrita), mi tuj proponos ion al vi. Vi estas forta, vi havas solidajn pugnojn, vi ŝatas esti venkanto. » Ce tiuj vortoj, la brutulo ŝajne reagis: videble, li aŭskultis min. « Cu vi scias, kio estus neatendita? Tio, ke Ce via reveno en la lernejon, vi kondutu trankvile. Ciuj viaj kamaradoj kaj eĉ viaj klasestroj estus surprizitaj. Ciuj imagas, ke vi ne kapablos pliboniĝi kaj ke baldaŭ vi estos forĵetita por ĉiam. Nu! Se vi estas sufiĉe forta por sŭperregi vin, por boksi la propajn difektojn, vi restos en la lernejo, vi daŭrigos viajn studojn, kaj la hodiaŭa incidento estos komplete forgesita… Mi petas de vi neniun promeson. Ne respondu al mi. Sed, post unu semajno, kiam vi retroviĝos inter viaj kamaradoj, ni vidos ĉu vi estas vere forta aŭ Cu vi estas nur senkuraĝulo… » Mi parolis kun konvinko, sed mi estis certa pri nenio. La tagoj pasis kaj mi forgesis la incidenton. Proksimis la lerneja jarfino. Dum la ekzamenperiodo, ne plu estas tempo por pensi pri la individuaj fatoj. Poste alvenis la tago de la granda lerneja Festo, kiu okazis en la plej bela parko de 1’urbo. Post la fino de la festo, mi foriris de la oficiala tribuno kaj aliris al unu el la elirejoj. Ce ĉiu pordo ordoservo estis organizita. Unu el la junaj « gardistoj » salutis min, skizante rideton iom ĝenomontran. Mi rekonis la boksulon, la brutulon, kiun mi estis taŭzinta kaj kiu estis pliboniĝinta en tia grado, ke ne nur eĉ ne unu parolis al mi pri li, sed ankaŭ ke oni komisiis lin pri konfida posteno. Mi premis lian manon gratulante lin mallonge, ŝajnigante trovi tute natura tian transformiĝon, kiu restis unu el la plej bonaj memoraĵoj de mia kariero.

— página 4 del PDF —

— 66 — Ofte mi rakontis tiun anekdoton al edukistoj, kiuj opiniis sin pravaj malesperi. Miafianke, mi opinias, ke oni neniam rajtas malesperi pri homo kaj precipe pri adolescanto*). Kio necesas, tio estas juste puni lin, ĉar ĉiu malforto kuntrenas katastrofojn. Kio ankaŭ necesas, tio estas etendi al li la savostangon, aŭ pli ĝuste montri al li, ke la savostango ekzistas kaj estas trafebla de li : se li volas ĝin kapti, li savos sin mem. Adolescanto estas pli sovaĝa, ol la arbaraj bestoj: li fidas sin mem kaj sian junan povon, sed li ne scias kiel ĝin uzi. Necesas do montri al li la vojon, sed ne substitui niajn strebojn al la liaj. De la 15a ĝis la 20a jaro, adolescanto diras « ne rr al sia familio. Li vivas en kvazaŭ konstanta stato de ribelo kontraŭ la tro amemaj adoltoj,kiuj jam de lia naskiĝo lin ĉirkaŭas per zorgoj kaj konsiloj. Senpacience, li kalcitras inter la timonoj, kie liaopinie ni volas lin trude teni; nezorgante pri liaj veraj interesoj, kiujn li eĉ• ne imagas nete. Adolescanto ankoraŭ ne konas la Socion, en la senco, kiun la homoj donas’ al tiu vorto. I1 ne scias, kion li jam ŝuldas al ĝi nek kion li ŝuldos, laŭlonge de l’vivo. Sed kiel al sia familio, li diras « ne r, al la Socio, esperante esti libera, plene evolui sen trudo. Adolescanto estas el la aĝo de la absolutaj sentoj. Li malfidas la adoltojn. li timas la konsilojn, en kiuj li antaiisentas ĉiajn malpermesojn. Li ne volas lerni konduton. Car li scias nenion kaj far oni mallerte memorigas tion al li, li opinias ĉion scii. Li ankoraŭ ne eraris, ĉar li ankorat ne komencis ludi. Tial li estas certa gáini. Al kio taŭgas sekvi la konsilojn de spertuloj kiuj ofte estas nur mallertuloj laŭ lia vidpunko. Li kapablos sukcesi ĉie kie ili fiaskis. Tiu impertinenteco kaj tiu simpleca kuraĝo estas, entute, pli simpatiaj ol la konformismo kaj la rezignacio, pri kiuj certenaj adoltoj ege lacigitaj de 1′ vivo volus ekzempli al la junularo. Ne estas facile, sed estas necese helpi la adolescantojn transiri tiun malfacilan pasejon. La veraj edukistoj scias kiel kuraĝiga kaj rezultodona estas tiu tasko. Atentu ne « pontifiki », sed diru al la junuloj: « Mi ne estas el alia materio ol vi ; ne opiniu ke mi bezonas solvi neniun problemon, venki neniun malfacilaĵon. Sed mi povas helpi vin transgrimpi la obstaklojn, ĉar mi jam vivis iom pli longe ol vi. En realo ni estas asociitoj. » Maloftas, ke tia parolmaniero renkontas verajn surdulojn. Sed necesas, ke la adolto konsciu pri sia povo kaj ne nur pri sia devo. Kiam okaze mi dubas pri tio, memorado pri mia boksulo sufiĉas « re-surseligi n min. • Charles PENZ, Inspektoro de la Unuagrada Instruado. Doktoro pri Beletro. (fi « Education :Vationale «. 21 nov. 57, tradukita kun permeso).

*) Adolescanto: pli bona torero por adoleskulo.

De la Redakcio De niaj legantoj el ĉiuj landoj, ni ricevis tiom da bondeziroj, kiel personaj, tiel ankaŭ por la prospero de nia revuo, ke ne eblas respondi al ĉiu aparte. Niaj karaj legantoj trovu ĉi tie niajn plej bonajn dezirojn por la nova jaro: sano kaj feliĉo kaj super ĉio sekurigo de la tutmonda paco al •kiu ja kontrihuas per siaj proraj rimedoj nia movado!

— página 5 del PDF —

h,

RILATO DE LA PEDAGOGO KUN LA GEPATROJ EI spertoj de hungara kiasgvidanta instruistino

En Hungarlando – simile, kiel en aliaj socialistaj, popoldemokrataj ŝtatoj – oni bone scias, ke la lerneja instruado ne povas esti ia aparta agado Gin devas kompletigi la hejmo, la vivo kaj okupiĝo en la familio, la konduto de la gepatroj al ,la infanoj. Pro tio jam delonge funkcias la gepatraj komunumoj, kiujn vokas al kunsidoj la lernejoj, por tie kune kun la instruistoj, ĉefe kun la kiasgvidanta instruisto en Hungarujo oni nomas ilin ankaŭ en la mezlernejoj « Profesoroj » ili priparolu la lernejajn kaj lernadajn demandojn, la kondutojn kaj malfacilaĵojn de la lernantoj. Membroj de la gepatra komunumo, plej ofte virinoj – kiuj eble pli multe taugas por tio, ol viroj aŭ havas pli da tempo? – regule vizitas la gepatrojn, sed laŭeble vizitas ilin la kiasgvidanta instruisto. Pri tia vizito raportis hungara, ĵurnalo « Nepakarat » kaj ties ĉefajn partojn mi konigas nun. Estus interese kaj spertodone se ankaŭ el aliaj landoj oni konigus tiajn okazojn. Ci pruvu, kiel •grava estas la rekta rilato inter la pedagogo kaj la gepatroj, kiel bona estas reciproke scii por geinstruistoj kaj por gepatroj, parenboj, kiel lernas, vivas, progresas la lernantoj, kie necesas helpo aŭ ŝanĝo! La raporto skribas pri instruistino (profesorino), kiu vizitas la hejmon de sia lernanto, Johaĉjo. Post la lernejaj horoj ne estis facile por ŝi supreniri piede tri etaĝojn – kaj eble neniu estos hejme. Si konis sinjorinon Kerekes; ŝi neniam forestis de la gepatra kunveno, sed kelkfoje eĉ aparte venis en la lernejon « por malgranda interparolo. » Oni konis ŝin, kiel bonitencan patrinon, kiu eĉ sian laborlokon forlasis, por povi pli multe okupĝĝi kun sia infano. Kvankam kvarope ili vivis el la salajro de la edzo. Tiel la instruistaro, kiel ŝi mem nun estis embarasita ĉar ili ne komprenis, ke infano, kiu ĉion ricevas hejme, el tri studobjektoj staras ĉe la malsukceso. Sinjorino Kerekes mem malfermis la pordon: « Cu estas denove io malbona ĉe Johaĉjo? » ŝi demandis zorgeme. « Mi vidis en la « avertiio » (kion la infanoj hejmenportas), ke li el hungara lingvo kaj matematiko staras je malsukceso. Sed bonvolu diri, kion mi faru? Mi eĉ donas mian koron, ke li lernu. Si parolis rapide, rapsode, eĉ kelkefoje haltis ŝia voĉo. Bonvolu aŭskulti min. Mi ne povas bridi la infanon. Mi ne povas kontroli lin. Ja bonvolu kredi al mi, ke mi laŭvorte lernas kun li la lecionon, se mi scias, kio estas la tasko. Gis tiam li ne rajtas ludi, ĝis la tasko ne estas farita. Nun, mi tamen ne scias, kiel li staras el historio, el geometrio? Pri kio li devas pretigi sin dum la ferio (estis dum la novjara kelksemajna feriotempo), kvankam mi vizitis eĉ gesiniorojn Balla en la unua etaĝo por demandi ĝin? Lastfoje, kiam li denove hejmenportis avertilon, mi tiel batis lin kun la polvofrapilo, ke oni povis vidi sur li eĉ post du semajnoj… Bonvolu do diri, kion mi faru? Iel oni ja devas disciplinigi lin. » En la malgranda notkajero apud la nomo de Johaĉ jo Kerekes aldoniĝas naŭ vortoj : « Malfortkaraktera infano, oni devas pli bone kontroli lin. » Si inter-

— página 6 del PDF —

—ó8— konsentas kun la patrino, ke kun subskribo de la fakinstruisto de gun en la « lecionkajero » éiutage estos enskribita, kio estas la aktuala lernotaĵo. « Cu helpas al vi tiu iri infano? » La demando estis neatendita, ne kutima. La panjo estas en embaraso. « Li kutimas helpi viŝi la potojn, telerojn, kekfoje suprenportas ankaŭ hejtilon, sed li estas malforta fizike. Do mi pli volonte men faras ĝin, mi kompatas lin por laborigi. « La instruistino parolas ankoraŭ pri la ĝusta tempodivido – oni ne devigu la infanon, ke li lernu la tutan posttagmezon, li havu tempon ankaŭ ludi, sed li ankaŭ helpu al sia patrino – kaj pri tio, ke sinjorino Kerekes•ne tiom dorlotu lin, ke ŝi eĉ « kvazaŭ la manĝaĵon maĉas por li antaŭe. » Alia vizito: Ce familio Halàsz ŝi trovas hejme nur la avinon. Loĝejo aranĝita per burĝa komforto. Tri grandaj ĉambroj kun kameno en la angulo. Elegantaj kusenigitaj hrakseĝoj, agrablaj tapiŝoj. Tie vivas .Petro el la sesa klaso, la « forto de la klaso ». Kaj tie li estas tiel malfeliĉu?…-Car li estas! Estis ĝuste dum la geometria leciono. La rigardo de Petro Halàsz ne estis direktita al ŝi, kiel alifoje, sed tra la fenestro ien en la malproksimon. Tiu nekutima afero tiel embarasis ŝin, ke ŝi alvokis lin. La infano ruĝiĝis kaj ektremis. Poste ŝi rimarkis, ke grandaj, grasaj plorgutoj rulas sur lia vizaĝo kaj falas en la geometrian kajeron, ĝuste tien, kie oni estus devinta desegni la ortangulan triangulon. Baldaŭ oni sdnoris. La leciono finiĝis. Ili restis nur duope en la klaso. « Cu estas io en neordo hejme ? » ŝi demandis. La infano nun jam klinis sin sur la tablon kaj tiel ploris. « Jes,- – li respondis plorĝeme – miaj gepatroj volas eksedziĝi… Mia panjo ne venis hejmen iam `de kvar tagoj kaj mi vane serĉis ŝin en Ia oficejo, kie ŝi laboras, ĉar ankaŭ tien ŝi ne iras. » – Spontane venis el mia buŝo la demando: «+ Vi dezirus prefere resti kun panjo? » Tre serioze kaj maljunece li respondis: « Kune kun paĉjo kaj panjo. Mi dezirus, ke ili repaciĝu ! » De tiu tempo ŝi observis Petron. Si vidis, hejme ankoraŭ ĉiam estas ordo. Pri tio ŝi deziris paroli kun la gepatroj. En intereso de la infano. Sed nun ne sukcesis. La avino nur malfacile varmiĝis, sed poste – verŝajne la zorge sekretigita amareco – trabatis la kluzon de la retenemo. « Mia filo estas tre pacienca homo. Ne pro tio, èar li estas mia filo, sed la tuta domo miras, ke ili ankoraŭ vivas kune… » Si daŭrigas mallaŭte: « Sed pro Dio! Ne diru tion al iu… Si ne devus iri labori, mia filo estas inĝeniero kun bona salajro. Sed « por ŝi » la mono estas ĉiam ne sufiĉa. Mi ĉiam diras al ili, ke ili konsideru almenaŭ la infanon. »… Si bedaŭris, ke ŝi ne trovis hejme la gepatrojn, kaj ke ĝis nun ŝi neniam sukcesis renkonti ilin Al la gepatra kunveno venis la avino kaj eble dufoje ŝi vidis sinjoron inĝenieron Halàsz, sed kiam ŝi eliĝis el la ringo de la patrinoj, kiuj ŝin ĉirkaŭis. ŝi iam ne povis trovi lin. En la notlibreton ŝi enskribas: « Denove viziti gesinjorojn Halàsz. Urĝa ». Dufoje snbstrekis tion. Oni nepre devas diri al ili, ke Petro regresis el pluraj studobjektoj. Ke ilia familia kverelo havas tre malbonan efikon al la infano. Ke ili pripensu ĉiun vorton, kiun ili elparolas antaŭ li, ĉar li ĉion ensorbas terure seriozan… Kaj ankoraŭ ion: oni ne povas subaĉeti la infanon per donacoj. Hazarde ŝi aŭdis interparolon de Petro kun ia samklasano : « Kion vi ricevis je Kristnasko? » demandis la alia. « Glitilon kun ŝuoj. » – Vi havas ancon. Diru, kion vi ne ricevas hejme? » – « Nu tion, kion mi ne petas » respondis Petra kun tono de infanoj tro frue maljuniimtaj. Vesperiĝas. La profesorino devas ankoraŭ iri aĉeti kaj kuiri vespermanĝon. Sia edzo, distrikta kuracisto, certe jam estas hejme kaj atendas ŝin senpacience, ankaŭ ŝia trijara filineto. Jen ankaŭ tiu ĉi tago pasis kaj ŝi iris nur ĉe du familioj. Kaj en la klaso estas sesdekkvar infanoj… Rerakonto de Pal Balkànyi, Budapest.

— página 7 del PDF —

— 69 —

La Bublernejo Ties celo : « Fiksi la faton » de la juna infano, harmonie disvolvante ĝin laŭ principoj de ordemo, tio en sereniga kaj bonefika ametoso. Ce la bublernejo, la infano devas sanflori fizike kaj morale ; en forto, gracio, kondutospirito. Jen kuŝas nia celo kaj tuta programo. Kiel sukcesi ? Cu sekvi metodon , (MONTESSORI) aŭ sistemon (DECROLY) ? Ne, sed ĉiu instruistino ekspluatu laŭplaĉe ties influojn. La Franca bublernejo celas gustan ekvilibron inter tiuj diversaj tendencoj kaj influoj. Gi provas akordigi : 4. la liberecon de instruistinoj, kun ties submetigo al oficiale komunaj reguloj, 4. la ekflorigon de spontanemo ĉe la infanoj, kun ties akcepto de necesa disciplino. +*. la respekton al la natura ritmo de ilia disvolvigado, kun instruo pri la nepraj konoj, 4 la malsamecon inter la bublernejaj metodoj, kaj tiuj de la unuagrada lernejo, kaj tamen la preparadon al la infanoj, por transiro de bublernejo al unuagrada lernejo. La bublerneja instruistina profesio enhavas ion apartan, ĉar biologoj, fiziologoj, infankuracistoj, psikiatroj agnoskis ke la infaneca periodo, ek de la 2-a gis la 7-a agjaro nome : la ago de frekventado en la bublernejo, estas tiu kiam la sentokapablo, imago, karaktero, estas tiom impresatajJ, ke la tuta vivo de la iama infano, kiu fáriáis plenkreskulo, ne forviŝos tiun stampon; la konsisto de la interna vivo, fiksita je la sepjara ago, jam ŝangigos nemulte. Sekve, la instruistino scias, ke ŝia agado devas celi kreadon de « etoso » kiu tuŝas la lokojn, aferojn, ritmon de la vivo, la bonefikon de kunesto, la esencon de la elvokataj bildoj, la tonon de la diritaj paroloj, la kvaliton de silentoj, la agadintensecon, la senteman interŝangon per amemo, kio ebligas al la infano disvolvigi en konfido kaj gojo. La instruistinoj ankaŭ eksciis de la biologoj kaj fiziologoj, ke la vivo de la

infanoj estas submetata al la procezo de ilia kreskado kaj de ili cetere lernis, kiel sekvi ties diversajn stadiojn. La kuracistoj indikis la favorajn kondiĉojn por tio : nutrado, ripozo, aerumado, korpa ekzercado, kaj la psikologoj rekonis la interrespondecon de fizika kreskado kaj mensa evoluo ĉe infano, kun ties anomalioj. Iliaj plej valoraj konstatoj koncernas la kreskadon pristuditan, en evoluo de la nervaro, de la cerbo, sur tiu katnpo, kie diferencigo inter fizikaj kaj mensaj fenomenoj estas ankoraŭ tiom nedeterminita. La intelektaj kapabloj sinsekve ekaperas laŭmezure kiel la nervaro iras pli kompleksa, plimultigas kaj diferencigas la ĉeletoj. Sekve, ni disponas pri neniu efika rimedo, kapabla momente akceli la maturigon de la nervosistemo kaj sekve de la spiritaj fortoj. Tial la instruistino devas montrigi pli pacienca, pli konformigi al la naturlegoj, pli atente percepti tiujn « sentoplenajn periodojn » kiam la sinteno de la infanoj, iliaj gustoj, inklinoj elmontras ke ili momente disponas pri energio dediĉotaj por iu aparta okupokampo ; ili laŭvice trovas facilan aliron pór la parolaĵo, skribado, legado, kalkulado, sinesprimo per vortoj kaj desegnaĵoj. Tiu saga submetigo al la naturo havigas al la bublernejo ties efektivigitan ritmon kaj malrigidan karakteron. La bublernejo gvidas la infanon al memforgado de ties personeco, faciligante la naturan disvolvigon de tio, kio en li èstas kreiva libero. Nepras akceli per meminiciata aktivaĵo ekaperon de tiu aliro al memkonscio, de kiu gojo estas la signo, kiu memkonscio serĉas esprimon sian en ĉiaj provoj de infana kreado, de la parolaĵo gis la mantaskoj, de skribado gis legado kaj liberaj verkoj, de fabelo gis la dramaj ludoj, de la skribaĵaĉo gis libera desegno, de la bela individua desegno gis la opa. Tiu loko dediĉata al libereco, meminiciata okupateco de la rnfanoj varias laŭ ties ,aĝo, laŭ la ekzercoj al ili proponataj aŭ de ili elektitaj ; de la dujara gis la kvarjara ago, iliaj ludoj kaj ekzercoj estu liberaj ; sed, laŭmezure kiel la infano kreskas, kiam egoismo ĝia fariĝas tirana, nepras tiun ĉi regi kaj iom post iom sociemigi; gi libere kreu per modlopasto, krajonoj aŭ peniko,

— página 8 del PDF —

— 70 — verkojn per kiuj gi imagas la mondobildon, gi serĉu mem la takton kiu akordigos giajn piedojn, brakojn, brakojn, imagojn, pensojn, kun la muziko kiun aŭskultas, sed gi akceptu la al gi konfiditan rolon -en drama ludo, gi submetigu al la ripetado, kiu fiksos en ĝi la memoron pri la poemoj, kantoj, gi kapablo silenti por aŭskulti fabelon, ĝi respektu la aktivaĵojn de siaj kamaradoj. Resume : ĉio estas ludo en nia regno de l’infanoj, ĉio estas ĝojo ; sed tiu ludo, tiu Bojo devas penetri la misterajn fontojn de

la estonta vivo de la infano, veki en gia sentokápablo inklinon al feliĉo, vero, amo, havigi al lia imagpovo vojprovizojn, doti ĝian aktivecon per la manieroj de lojala laboranto.

Verkis : F-ino GALLET. el la frafnca, esperantigis la TRIOPO: Lucien BOURGOIS, Marcel LESOIN, Sro- DUFLOT.

POR INTERNACIA JARO PRI EDUKADO rejartikolisto dc grava monata ,revuo, « La infanaĝo restas enigmo », skribas koanentante la konkluojn de la Internacia Senrivario pri Karakterologio… Nede ĉifrebla infanaĝo… La vero estas, ke la infan. cicnco ankorak estas en la vindoj. Inaŭgurante, en Sorbono, la dekkvaran Internacian Kongreson de la Moderna Lernejo (Pasko 1958) C. FREINET, la iniciatinto de la movado, diris: « La scienca progreso nekontesteble, gravege antaiien saltis en ra lastaj jaroj: Ia homoj ĉiam pli rapide veturas, ĉiam pli foren vidas, kun mekanika kaj elektrona precizo ĉiam pli mirveka laboras. Ili estas pretaj por ektransformi la mondon. « La « sputnikoj » kaj Ia « eksploreroj », estas la simboloj de tiu grimpado al la kulminoj de l’revado. La ŝtatoj jam dispartigas inter si la interstelan spacon kaj ruzoplena komercisto provis vendi koncestojn en la luno! « Kaj tenten, granda malkvieto hantas la sipritojn kaj .korojn ĉar tin teknika progreso estas sen komuna mezuro kun la homa progreso, kin lasta ŝajne prefere regresas. La homo pii ol jam ajn antaŭe staras sub la tnortminaco de la energioj, kiujn li elkatenigis. « Kaj tie kuŝas la dramo: « La scienculoj konas ĉiujn sekretojn de la nuklea energio, sed ili ne eklevis la vualon antais la elententa mistero de la homa sinteno. Ili lanĉas juzaĵojn, kies falpunktoja+ kalkulas kun precizo de kelkaj metroj. Ili forŝvebigas satelitoj a, kies trajektorion ili antaèikalkulas kun impresa precizeco. Sed et ne unu faut kapablas mezuri la trajektorion de la- infanoj kiuj enviviĝas, kaj ni lasas la jrtĝistojn m ortkondamni junulojn, preskaŭ infanojn, kiuj certe nur estus krimuloj, se la familio, la socio kaj la lernejo ne estus kulpintaj gravajn erarojn ĉe ilia formiĝo kaj orientiĝo; se oni estus kapablinta ĝustatempe kompreni kaj helpi ilin; se oni estus povinta iliir religi al la vivo kaj klerigi ilin dc homa penso kaj idealo. « Ni ne troigas asertante ka la psikologia scienco kaj sekve la pedagogia scienco, la scienco pri edukado, ankorak estas en la vindoj. Estas kvazak, apud la vasta uzino inundata de lumo kaj trastriata de fulmoj, ankoraŭ vivus en groto, kun ilia prahistoria lumilo kaj iliaj rudinnentaj iloj, malfruiĝintaj kaj malkvietaj komoj, kies spirito restas mistero kaj kies vivo restas bremso aŭ minaco ĉe la ariergardo de progreso. « Reatingi tiun progreson estus la plej granda venko, pri kin povus fieriĝi nia jarcento. » Kaj rem.emorigante, ke la scienculoi de la tuta mondo estis ntobilizitaj en 1958 pot la geofizika jaro, kies rezultoj certe estas tre spektaklodonaj,.FREINET konkludis petante ke la jaro 1959 estu deklarita « Internacia Jaro de la Edukado », kaj dum ĝi psikologoj, pedagogoj, psikanalizistoj, psikiatroj, gepatroj, politikaj kaj sindikataj organizoj metode studos, en granda internacia konknrado, la urĝan problemon de la infanaĝo kaj de ĝia onteco. Dume ia novembra monato, okdek naciaj delegacioj de Unesko kunvenos en Parizo por. la Internacia Konferenco de Unesko. Ni deziras ke post propono de kelkaj naciaj delegacioj, la principo de « Internacia Jaro de Edukado » estu adoptita kaj ke senprokraste organiziĝu en ĉiuj landoj, preter la landlintoj, tiu universala konknrado por pli bona formiĝo, en la infano, de la morgaŭa homo. La konkurado povas komenci. Sub la signo de « Internacia Jaro de Edukado » povas tuj komenciĝi la mobilizo de la homoj, de la asocioj kaj de la organizoj. Marŝante oni pruvas la movadon. Kin ekestriĝos fronte de la nepre necesa ofenaivo? C. FREINET. Materialo par !a venonta numero nepre atingu la redakcion en Tuluzo

antaŭ la 20a de marto.

— página 9 del PDF —

– – 71 —

C. Nicolaï (Nederlando) :

ĈU PORLERNEJA PREZENTADO AŬ PORJUNULARA TEATRO ?

De post la milito la jam longe ekzistanta sistemo de porjunularaj koncertoj ege disvastiĝis en Nederlando, kaj flanke de tio oni ankaŭ pli kaj pli atentis pri teatro kaj baleto en la formo de porlernejaj prezentadoj. Bonega institucio, kiun iom nun la instruitaro ja spertis kiel altvalora. Tiuj « porlernejaj prezentadoj » havas du diversajn formojn. La pli malnova, aplikata por la pli junaj lernantoj kaj en malpliiĝanta nombro de mezgradaj lernejoj, estas tiu, en kiu la junularo venas klase al la teatro, kaj tie ankaŭ sidas laŭklase sub kondukado de la instruisto. Flanke de tio ekzistas la formo, en kiu la lernantoj – librere, kaj do laŭelekte povas iri al speciala por ili aranĝita prezentado. Tiam ili venas individue kaj se iliaj instruistoj ĉeestas, ili NE sidas inter siaj lernantoj. Tiu dua formo, kiun la aktoroj kaj dancistoj kutime ne nomas porlerneja prezentado sed porjunulara teatro, montriĝas havi tiom pli da avantaĝoj, laŭ opinio de la artistoj, ol la prezentadoj kie la publiko sidas laŭklase, ke, de artista flanko, oni verdire dezirus forlasi la malnovan formon. La argumentojn por tio oni precipe ĉerpas el la plej pura formo de porjunulara teatro, kiel ĝi nuntempe ekzistas en Amsterdamo kaj Hago kaj baldaŭ estos sekvata en Roterdamo.

La argumentoj ŝajnas psikologie tre akcepteblaj: Oni rezonas jene: se infanoj poklase venas al prezentado, tiu prezentado estas kvazaŭ plilongiĝo de la lernejo. Tio kaŭzas tute alian pozicion ĉe la junaj vizitantoj, ol kiam ili « vere » iras al la teatro. Unualoke ĉar klase ili venas kiel konfidinda kolektivo, dualoke ĉar nun ilia sinteno, ja eĉ ilia anticipa sento koncerne al la plenkreskuloj, estas iu kiu estas, bazita sur la disciplina rilato inter instruisto kaj lernanto. Ankaŭ laŭ la multjara sperto de teatraj societoj kiel Puck, Scapino kaj Arena, « klasa » publiko estas multe pli bruema. En sia konfidinda kolektivo ĉiu el la infanoj sentas sin sekura kontraŭ sia ĉirkaŭaĵo (kaj la pliaĝuloj). Do kiam mallumiĝas, agitisto, de el tiu kolektiva unuanimeco pli facile decidos « turmenteti la instruiston » per bruado aŭ rimarkoj, ol kiam li venus individue kaj havus lokon kiel samvalorulo en salono tute plena je samvaloruloj. Sed ne nur la aŭtoritata rilato inter instruisto kaj (en la mallumo ne videbla) lernanto efikas incite, ankaŭ la pozicio de tiu lernanto kontraŭ la vivanta teatro (Cu teatro, ĉu baleto) pro tio estas alia, malpli libera. Prezentado ankaŭ klasa publiko postulas pli da streĉado de la artistoj. En ilia pro-

— página 10 del PDF —

— 72 — pra eldiro : postulas de ni multe da tempo por ludi la salonon silenta, kaj venos multe pli da interrompaĵoj de « ŝercemuloj ». X

x x

pli facile, individue asimiliĝi en la tutan kolektivon, ol kiam nombro da kolektivoj (klasoj) devas kunfandiĝi en publiko. La atendo ankaŭ estas alia, pli direktas • sin de el la infano mem al tio kion oni prezentos, ol de el la « komuna ĝojo kaj malĝojo » de la klaso.

Kontraŭ ĉi tio oni metas la praktikon, kiel oni nun spertis ĝin nome dum kvin Kiam do la kurteno leviĝas, la infano, jaroj en la « Sabata Porjunulara Teatro » de el sia pli granda kaj pli persona antien Amsterdamo. Tie lá infanoj venas indi- cipo, pli facile submetas sin al tio, kio vidue. Ili ne venas por ion lerni, sed pol’. okazas sur la scenejo. Tio ja fariĝas nun iri al la teatro, kaj ankaŭ oni pritraktas rekta rilato kun la infano, ne distrita de ilin kiel normalajn vizitantojn. Tio do si- la reagoj de plenkreskuloj, (ĉu gepatroj, Cu gnifas : neniuj gardistoj por priatenti rom- instruistoj), al kiuj ĝi kutime ege direktpiĝeblajn spegulojn kaj aliajn aferojn, ne- iĝas. Cetere oni pli rapide kaj pli profunde niun avertan vorton de pliaĝuloj, nur atingas la junan publikon de « porjunulara maksimume, se necese la rimarko: « tion teatro » pere de la prezentaĵo. Sed, kio oni ne faras en teatro… » La akcento do estas ankoraŭ pli grava por la teatraj artisfalas sur la specialajn regulojn de la teatro toj : ;i estas atingata laŭ la « trafa », la kaj ne sur la pedagogian disciplinon. sole ĝusta maniero, en kiu la vivanta arto La praktiko pruvis ke eĉ ses- aŭ sep- atingu la publikon, en la persona interinjaraj infanoj povas esti perfekte mem- fluo inter prezentantoj kaj ĉeestantoj. staraj en ĉi tiu medio. La plenaĝuloj liveSajnas do avantaĝe, anstataiii la sisteras ilin en la vestiblo, la infanoj mem mon de la porlernejaj prezentadoj per liveras sian vestaron, serĉas kun helpo de u porjunulara teatro ». Multaj plenaĝuloj la gardistoj sian lokon kaj estas « vizitan- tamen montriĝas timi, ke la junularo sen toj » kvazaŭ ili estus plenkreskuloj. En kontrolo ne dece kondutos. Rilate al tio, kvin jaroj da Sabata Porjunulara Teatro opi invitis antaŭ kvin jaroj unu el la plej neniam io malbona okazis. Eĉ ne pro la malfacilaj kaj maldelikataj lernejoj de « malgrandaj necesaĵoj », kiujn ili dece Amsterdamo laŭ individua bazo al la tute retenas ĝis la paŭzo, ĉar ili estas « ‘asis- nova teatro « de la Mar ». En la aŭtobuso tantoj » en la ludo, nomata teatra vizibruegis kaj fariĝis pecoj, sed ek de la tado. momento kiam ili, kune kun aliaj infanoj, Tiun asistadon oni ankaŭ klare sentas estis en la teatro, kaj intence ne estis sur la scenejo. La infanoj venas kiel in- lokataj kune, ili kondutis kvazaŭ « sinjodividuoj, sed jam antaŭ la komenco de la roj ». La instruistoj malantaŭe en la saloprezentado partoprenas en la mistika ko- no ne kredis siajn okulojn. Nun ili trovas lektivo, nomata « publiko ». Montriĝas do tion ordinara. Tradukis F-ino B. Leopold el: «’Opvxding nu » (u Edukado nun »).

ĈU VI JAM SENDIS VIAN KOTIZON AL VIA LANDA PERANTO

— página 11 del PDF —

73 —

ĈARTO DE LA EDU KPRI NCI POJ DEMOKRATAJ

De la 28-a de julio ĝis 3-a de aŭgusto en Moskva kunsidis Administra kominato de l’Internacia sindikata federacio de instruistoj'(FISE) kun eeesto de delegitoj el 25 landoj La eeestintoj juĝtaksis instruistan aktivecon kaj emfazis la grandan respondecon en hodiaŭa interpusiĝo de la progres- kaj reakciemaj fortoj. Unuanime akceptita propono de la CARTO de l’edukprincipoj demokrataj en la kunsido ellaborita kaj prezentota al plua diskuto de instruistoj kaj pedagogiaj laborantoj en unuopaj landoj, samkiel 1’unuanima akcepto de la ALVOKO al ĉiuj instruistoj kaj instruistaj organizaĵoj de la mondo al strebado pri konservo kaj firmigo de la tutmonda paco, signifas elstaran kontribuaĵon al amikeca kunvivo internacia. Samtempe la kunsido aprobis proponon de Kontrakto pri kunlaboro kun Tutmonda konfederacio de instruistaj organizoj (WCOTP) • kaj vicon da politik-organizaj aranĝoj pri pli intensa aktiveco internacia de l’instruistoj. Eduko kaj instruiteco estas sociaj komponantoj, kies historia progresado havas senmezuran signifon. Demokrata eduko kaj kleriĝo kreas parton de nacia heredaĵo kultura. Ili devas disponigi novajn servojn, ĉar ĝenerala progreso en la eduko kaj klerigo estas grava faktoro liberiganta la homon el prema dependo al pli racia, materia kaj socia prosperado. En samtempaj evolu-kondiĉoj de sciencoj, tekniko, produktado kaj de homara kulturo cetera, ĉiu nacio devas al siaj apartenantoj certigi plenan kaj harmonian edukon, kiu enhavu ĉiujn plej gravajn fakojn de homa aktiveco. Akcentigo de la signifo kaj aŭtoritato de la lernejo estas inter unuaj devoj de la socio kaj ŝtato. La eduko kaj kulturo en ĉiu lando estas propaĵoj kaj kreitaĵoj de tuta popolo disponigendaj en ĝiajn servojn. En tiu • ĉi punkto la instruistoj havas precipe elstaran taskon, kiu firme ligas ilin kun la nacia strebado al efektiva demokratio kaj progreso. -La demokrata eduko estas decidiga faktoro en reciproka kompreniĝo kaj amikeco inter la nacioj. Ci devas efike kontribui al kreado kaj konservo de la paco tutmonde, antaŭ ĉio malfermi esperigan perspektivon de feliĉa estonteco, kiam la homo per sia laboro fariĝinta « mastro kaj proprumanto de la naturo », uzados ĉi tiun miregindan potencon en la servo por justeco kaj komuna bonfarto de ĉiuj popoloj. LA PRINCIPOJ 1. Demokrata eduko devas kontribui al kreo de harmonie disvolviĝanta homo, edukata en la spirito de l’demokratio, paco kaj amikeco internacia. 2. La eduko devas esti ĉiufianka. Ciu homo de kia ajn raso, nacieco, religio, sekso, socia kaj materia posteno, rajtas èdukiĝi kaj kleriĝi responde al samtempaj vivbezonoj ĉiugrade. La kleriĝo estu deviga kaj senpaga, prezentata en la gepatra lingvo de la lernantoj, por ebligi al ĉiu nacio evoluigi la propran kulturon,

— página 12 del PDF —

— 74 — 3. La eduko devas ekipi junularon per amasordigitaj sciaĵoj. Surbaze de ĉi tiuj konaĵoj formiĝas en la homo scienca mondokoncepto kaj ĝusta vidpunkto al realeco, kiuj ebligas al junularo kompreni la leĝojn de natura kaj socia evoluado. Necesas disigi lernejon de eklezio, 4. La demokrata eduko devas al ĉiu certigi la disvolvon de ilia racia, morala, estetika kaj korpa kapablecoj, doni. eblecon por libera elekto de profesio kaj de ĝia ŝanĝo laŭ pli malfrua deziro kaj individueco de unuopulo kaj laŭ bezono de la socio. La lernejo ne devas limiĝi je konstato pri kapablecoj de infanoj kaj junularo sed evoluigi ilin en la eduk-kaj instru-procedo ĉe geknaboj. 5. La demokrata eduko devas fiksn .emorigi al junularo profundan estimon al homo sen ia ajn diskrimino de sekso, -Taso kaj nacieco, profundan malamon al ekspluatado kaj milito, amon al paco kaj firman volon plej intense strebadi pri disvolviĝo de amikeco internacia. Lernejo ne devas esti ilo de militismo, fokuso de propagando militista. 6. La edukado devas konsciigi junularon, ke laboro estas la fonto de ĉiuj materiaj kaj kulturaj progresaĵoj, akiritaj de homa socio; ĝi devas fiksmemorigi estimon kaj amon al laboro kaj al homo laboranta, lernigi ĝin aktive eluzadi ĉiujn sciencinventaĵojn por la bonfarto de la popolo. 7. Le demokrata eduko, baziĝanta sur respekto al. homa personeco, postulas ke la instruisto rilate al lernanto estu tre pretendema. Sed samtempe ĝi malpermesas tiajn praktikon kaj aranĝojn, kiuj humiligas homdignon, kiel ekzemple korppunado. 8. En lernejo la eduko devas efektivigi harmonian koneksecon de personaj kaj kolektivaj interesoj: de lernantoj. La kolektivo de lernantoj en konstanta kontakto kun la naturo kaj socio devas krei konscian rilaton de junularo al ĝia estonta tasko en la vivo, por ke la organizo de homa socio servu al interesoj kolektivaj de la nacio. Tia kolektiva eduko kreas kondiĉojn por konscia disciplino, disvolvas amon al komuna laboro, edifas la senton por respondeco en kaj ankaŭ ekster la lernejo. 9. Junularo devas esti edukata en la spirito de patriotismo kaj amikeco internacia. La eduko devas direkti la kreoforton kaj kapablecojn de junularo al strebado pri la paco, kunvivo kaj kunlaboro inter landoj de diversaj sociaj reĝimoj, por progreso de ĉiuj nacioj kaj por feliĉo de tuta homaro. 10. La demokrata eduko de junularo en la spirito de ĉi tiu Carto devas fariĝi Ia komunafero de lernejo, socio kaj familio, kiuj devas kunlabori kaj certigi harmonian formiĝon de l’infana personeco. 11. La demokrata eduko necesigas edukistojn demokratajn, kiuj estas elkore sindonaj al la tasko kaj al tuthomaraj interesoj kaj posedas adekvatan eruditecon. Nur tiaj edukistoj povas respekti 1’infanan personecon, nur ili kapablas edukadi demokratajn civitanojn entuziasmigitajn per profunda sento de civitana respondeco. 12. Por ke ili plenumu sian noblan taskon, la instruiatoj• devas labori kun ĉiuj demokrataj organizoj de la socio, antaŭ ĉio kun la organizaĵoj de laboristoj. Ili devas lukti pri l’unueca movado sindikata nacia kaj same pri la internacia. Por sia laboro la instruisto rajtas pretendi salajron kaj tiajn viv- kaj laborkondiĉojn, kiuj respondas al lia misio en la socio. Li ne devas esti maltrankyiligata nek persekutata tial, ke li efektivigas. la principojn de 1’edukado demokrata, kiujn enhavas ĉi tiu ĉarto, aŭ pro tio, ke laŭ ĝiaj principoj li laboras en forumo publika. Laá « Uĉitelské not’iny n 3-3 1958 tradukis JANA CICHOVA (Praha 91.

— página 13 del PDF —

— 75 —

MANSKPIBO De pluraj jaroj dormetadis en mia cerbo la intenco verki plendon kaj sugeston pri manskribo. Antaŭ pli ol kvindek jaroj, kiam mi komencis korespondadi kun gesamideanoi de nacioj al mi fremdaj, mi rimarkis, ke ili sk’ribis preskaŭ ĉiun literon de la latina alfabeto aliforme ol mi krom la litero 0, kiun ĉiu skribis samforme. Pro tiu diferenco de literoj estis al mi ĝeno legi kelkajn vortojn de miaj korespondantoj. La litero N estis simila al II kaj inverse. La M povis esti jegata ankaŭ kiel IU aŭ UI ; la litero A estis kiel EI aŭ OI. Kun tempo mi pli aŭ malpli sukcesis deĉifri la, al mi, strangajn literojn. Eĉ nuntempe post multjara sperto pri skriboj de diversaj nacianoj, mi perdas multe da tempo por legi kelkajn manskribojn de personoj mezaĝaj: Anstataŭ klare skribi sian nomon Ce la fino de sia letero la korespondanto metas ian strekon, kio devas reprezenti lian nomon; tiuj strekoj neniel reprezentas eĉ unu literon de la latina alfabeto. Tiuj strekoj ne estas metataj por esti legataj aŭ komprenataj, kaj por meti ilin kaŭzas nur malŝparon de tempo, de energio kaj de inko. Tiaj hieroglifoj, evidente, celas sugesti al la leganto de la letero pri ia eduka supereco’de la strekinto. Ne estas ia senco en tiu faro. Kelkfoje oni povas legi en ĵurnaloj ĉe la fino de kopio de iu oficiala dokumento aŭ dekreto la vortojn « subskribo nelegebla. » Tio igas min demandi aI mi, Cu tiu oficisto ne kapablas skribi sian nomon? Se ne, kiel estas, ke li okupas postenon kiel direktoro aŭ ĉefo de registara aŭ urba departemento. Antaŭ mi estas kopio de oficiala urba dekreto, presita en ĵurnalo, kies dato estas Ia 27-a de februaro 1956, do, ne tre malnova kaj anstataŭ la nomoj de du altrangaj respondecaj oficistoj, estas presita « subskribo nelegebla ». Meti hieroglifojn, anstataŭ subskribon ĉe oficiala komunikaĵo, estas ofendo al la ĝenerala publiko, al la ricevinto, al la interesato kaj al la legantoj. Se iu oficisto ne kapablas, aŭ ne kuraĝan. klare skribi sian nomon Ce oficialaj dok.gmentoj, li neniel rajtas okupi gravan postenon en iu departemento de iu ajn organizaĵo. •Direktoroj de oficejoj, ja, ĉiuj oficejistoj devas esti sufiĉe kleraj por almenaŭ skribi sian nomon legeble. Jam de longe mi volis protesti kontraŭ ĉiuj hieroglifaj substrekoj, kaj mi estis obsedata de la bezono, ke en ĉiuj lernejoj de civilizitaj landoj la geinstruistoj faru specialajn penojn por insisti, ke iliaj lernantoj akiru la arton de legebla skribado. Mi diru, ke nuntempe la lernantoj multe pli klare kaj bele skribas ol iliaj geavoj, multaj el kiuj ne povis fini elementan lernejon pro la neceso labori por gajni sian vivrimedon je frua aĝo. Kio vekis mian cerbon kaj donis al ĝi la necesan energion verki kaj skribi pri la temo de manskribo? Estis artikolo, kiu aperis en la angla semajna gazeto « News of the World » (Novaĵoj el la’ Mondo) kun dato de la 9-a de marto 1958, en kiu mi legis en angla lingvo la sekvantan artikolon de S-ro Victor Wyeth, ĵurnalisto, kiu skribis:. « Sajnas, ke mia kolego S-ro A. Noyes Thomas (Nojz Tomas), (alia ĵurnalisto Ce la sama gazeto) iome tro ŝovis sian kolon lastan dimanĉon, kiam en tiu ĉi el kolono li metis postskribon al la rakonto pri la speciale bela manskribo, kiun li ricevis de 81- jara londonano, S-ro E. J. Hammond.

— página 14 del PDF —

— 76 — Eble vi ankoraŭ memoras, ke S-ro Noyes Thomas ŝerce skribis: — Rigardante tra la resto de miaj poŝtaĵoj mi povas nur diri: u pli junaj legantoj imitu lin. » Rapide venis brikpeco, ĵetita de dekunu-jara Jennifer Kinnis (Jenifer Kinis) en St. Leonards-on-Sea, Anglio. JEN KION SI SKRIBIS « Mi petas, ke vi ne kulpigu nur gejunulojn pri iliaj manskriboj, » skribis Jenifero en tre legebla skribo. « Iom da riproĉo oni adresu al la sistema de edukado. » Por klarigi, Jenifero aldonas: « Ce la junula lernejo, kiun mi ĉeestadis, oni instruis al mi tiun ĉi stilon de skribo. Lastan septembron mi transiris al duagrada lernejo, kie mi ne estas permesata skribi.-tiel, kiel mi nun skribas al vi, sed de nun mi devas skribi kursive. » JENIFERO AMASIGAS POENTOJN El enketoj, kiujn mi faris ŝajnas, ke Jenifero trafis la punkton. Iu oficisto ĉe la Ministerio de Edukado diris al mi, ke pri edukaj aferoj kiel stilo de manskribo, instruata en lernejoj, estas la koncerno de la aŭtoritatoj de loka edukado. Kaj la vicdirektoro de la edukada aŭtoritato de la urbo en kiu vivas Jenifero, diris, ke u la stilo de manskribo, instruata en lernejoj, estas làsata al la decido de la ĉefinstruistoj. Ni konceptas lernejojn esti unuaĵo simila al ŝipo, kies direktoro okupas postenon kiel kapitano de ŝipo. » MIA LORDINO SKRIBAS KURSIVE Antaŭ nemultaj jaroj Lordino Cholmondeley, (prononcata Chumley – en Esperanto Cumli), edzino de la Markizo de Cholmondeley, prezidanto de la societo por kursiva manskribo, preskaŭ persvadis min adopti tiun skribon. Si diris al mi, ke, se oni persistas dum tri au kvar semajnojn, oni povos skribi kursive rapide. Persone mi ŝatas la kursivan skribon. Malfeliĉe por ..niaj amikoj, (mi ne menciu la linotipistojn, kiuj devas komposti tiun ĉi presaĵon), mi ne persistis kun ĝi. Do, kiam estas necese, ke mi skribu gravan leteron, kiun la ricevonto povos legi kaj kompreni tuj, mi barakte frapadas la klavojn de mia skribmaŝino. Ne restas al mi ia dubo, ke la plimulto da geknaboj, kiuj devas ŝanĝi al la kursiva skribo, faros tion sen iu ajn kontraŭstaro, kaj ke Jenifero trovos konsolon en la fakto, ke multaj publikaj lernejoj, inter ili u Eton n kaj u Harrów » kaj centoj da ŝtataj lernejoj, jam uzadas ĝin. » En mia opinio, se la PRESLITERA skribo, uzata de miaj korespondantoj el Germanio, estus instruata en ĉiuj lernejoj, baldaŭ la manskribo de ĉiuj estus multe pli bela, facile legebla, kaj pli rapide skribata ol la nuna kunligita skribmaniero kun fantaziaj literoj. Se iuj urbaj kaj registaraj oficistoj, kaj aliaj en oficialaj postenoj, ankoraŭ ne kapablas legeble skribi sian nomon en skribo kursiva, mi rekomendas, ke ili iomete ekzercu skribi preslitere, kaj ili estos mirigataj, ke post kelke da semajnoj, ili povos rapide kaj bele skribi, kaj ke iliaj amikoj senĝene povos legi iliajn leterojn kun plezuro kaj sen perdo de valora tempo. « Tempo estas mono » diras la malnova proverbo. E. E. YELLAND ASPREMONT A.M. 25-an de marto 1958.

— página 15 del PDF —

Esperanto en finna lernejo Ni ntallongc raportis (IPR p. 57) pri la enkonduko de Lsperanlo kiel eksperimenta fako en firma lernejo. Jen dokttrnentoj pri tio.

Instrua plano de la Geknaba lernejo de SOMERO (Finnlando) (ekstrakto el la mezlerneja parto) Sekcioj: r

Gepatra lingvo Biologio kaj geografio Sveda lingvo angla Unua fremda lingvo: , , germana esperanto

A B C ĉiuj I A t B+C A

B C C

Klasoj 1. 2. 3. 4. 5. S 5 3 4 3 4 19 5 5 4 3 4 21 3 4 4 3 4 18 5 4 4 4 4 21 4 2 3 3 3 15 – – 4 4 4 12 – 5 5 4 4 18 4 5 4 3 3 19 – 5 4 3 3 15 6 1 1 8

NOTOJ. — La ciferoj signifas lecionojn posemajne. 1. La leciono daŭras 45 min. 3. Unu semajna leciono de biologio pot as esti anstataŭata per 3-4 taga ekskurso dum ferio somera. . 4. En. la sekcio C de la meza lernejo estas inslruata, ek de la dua klaso itc fako (ekz. geografio) per esperanto; tiu fako ricevas po min semajnan lecionon en la klasoj 2. kaf 3. (Vidu la linion « Esperanto »). 6. En la liceaj klasoj la lernintoj de la angla lernas la germanan kiel duan lingvon, kaj inverse; 3 klasoj, 10 lecionoj sein., eventuale la francan aŭ latinan. 8. Transiro; 1958-59 sekvas la planon A (=ia kisnuna) la klasoj 3.-5; la sekcioj B kaj C same en la 2. klaso, kun la escepto ke la fremda lingvo estas germana. En sekvaj jaroj la antaŭenirantaj klasoj laboras simile. La supran instruan planon aprobis la Instrua Administilacio en sia hodiaŭa kunsido, kaj konfirmis por uzado dum 1958-63. Helsinki,_Instrua Administracio, la 2: an de Julio 1958 Cefdirektoro R.H. Oittinen Supera inspektoro 011i Sampola

En aneksita letero la Instrua Administracio devigis la direkcion de’ la Geknaba lernejo en Somero prezenti skriban studon pri la rezultoj de la eksperimentoj, eutenataj de la plano.

Argumentoj por la proponita instrua plano (prezentitaj kun la propono al la Instrua Administracio). Mia propono pri la plano enteuas plurajn punktojn, konsidereblajn kiel eksperimentoj. Gi tamen evitas devion de la nuna instrua leĝaro. Laŭ mia kompreno ĝi ne enhavas

ion, kio povus endanĝerigi al la lernantoj la atingon de la scioj kaj kapabloj, kiujn oni nuntempe atendas de la duagradaj lernejoj. Kontraŭe, mi atendas pozitivajn rezultojn el la eksperimentoj por kelkaj problemoj de nia instruo kaj eduko aktualaj. Jen la plej gravaj objektoj de eksperimem tado: 1) La instruo de fremdaj lingvoj estas tiom peza ŝarĝo al nia lernejo, ke oni nepre demandas, ĉu la instruo pro tio ne fariĝas mankhava rilate al la vere klerigaj fakoj. Verŝajne ne multe gravas la kapablo plimalpli kóntentige povi esprimi samajn ideojn

— página 16 del PDF —

— 78 — per pluraj lingvoj, precipe, kiam ĉe tro granda nombro da lingvoj la nombro de lecionoj por ĉiu el ili restas tiel malgranda, ke oni tre malmulte povas atenti la kulturajn trezorojn de ili. La tuta instruo restas enkapigo de formajoj kaj vortlistoj. Plej ofte estas dubinde, ĉu la lernanto post 7-8-jara lernado kapablas ĝui la belliteraturon de iu el la lernitaj lingvoj. Eble tio, estas ebla por 10 % de abiturientoj; el la finintoj de meza lernejo neniu. Car kelkaj el niaj plej eminentaj lingvaj pedagogoj (supera instr. L. Almila kaj prof. M. Biere) pretendas, ke angla lingvo estas tre malbone taŭga por enkonduko en la lingvolernadon (same kiel la sveda en la nurfinna kamparo), mi volas enkonduki kvar alternativojn: a) 1.k1. – sveda, 2 kl, angla (=gis nun en S’omero), sekcio A. b) 1.kl. sveda, 2.kl. germana (transira tempo), B kaj Cde2.k1. c) l.kl. germana, 3.k1. sveda, sekcio ‘Ii. d) l.kl. Esperanto, 2.k1. germana, 3.kl. sveda, samaj hornombroj kiel supre en c), sekcio C. Donitaj al simila lernantaro, la alternativoj a kaj b signifas komparon de la germana kaj la angla. La alternativo c) klarigus, ĉu la germana estas pli konvena kiel enkonduka lingvo ol la angla. Lan mia kompreno, la alternativo d) estas la plej grava kiel eksperimento. Tie la instruon de fremdaj lingvoj komencos facila kaj tute regula lingvo, kiun oni jam duin la unua lernojaro ekposedus kontentige en parolo kaj skribo, eĉ en tia grado, ke oni povus en la sekvaj jaroj instrui iun fakon per Esperanto (por certigi la rezultojn en la lernado de. tiu fako mi tamen aldonas por ĝi 1 semajnan lecionon en du klasoj). La tiel atingita kapablo uzi fremdan lingvon kuraĝigas la lernantojn kredi je tio, ke estas eble en la lernejo atingi uzkapablon de fremda lingvo, kaj ĉi tin fido subtenus la lernadon de fremdaj naciaj lingvoj – kiel oni konstatis per eksperimentoj en kelkaj landoj – en tia grado, ke la lernintoj de Esperanto eble ricevos eĉ pli bonajn rezultojn en la fremda nacia lingvo ol tiuj, kiuj lernis unu jaron pli longe. Samtempe la scio de Esperanto do estas ricevata kvazaŭ senpage. Kaj ankaŭ la kono de ĉi tin lingvo ne estas senvalora en la nuna tempo, konsiderante vojaĝadon kaj kontaktojn kun frenidlandanoj. Almenaŭ

la lernantoj, kiuj fluas je la meza lernejo, jam pósedus uzeblan kaj utilan lingvoscion. Estus grave ankaŭ esplori, kian utilon ĉi tiu internacia lingvo donus al la lernado de la gepatra lingvo, kaj en kia grado ĝi certigas la uzon de kulturvortoj. Por povi juĝi la rèzultojit estus necese danrigi la eksperimenton almenaŭ dum kvin jaroj. Somero, la 23-an de junio 1958. Joei Vilkki (subskribo) rektoro.

Antaŭlaboroj Antan la definitiva propono de rektoro Vilkki okasis Iri ioni longaj – pritaktojde la afero kun lerneja konsilanto (pri fremdaj lingvoj) doktoro Pennanen kaj supera inspektoro de lingvinstruo O. Sampola, pledantoj por Esperanto-rektoro Vilkki kaj mag. Set3lfi. Kanze de tiuj interkonsiliĝoj, kie la esperantistoj devis respondi al diversaj detalaj demandoj de la oficistoj, oni transdonis al ili dikan aktaron pri la temo, kies enhavon ni resumos poste. Montrig»is tanten, ke tiu aktaro ver ŝajne ne estis trastudata, sed ke la opinio ĉe la decido estis ĉefe dependa de la impresoj, kiujn donis ta interkonsiliĝoj.

Resumo de la donitaj dokumentoj : 1. Noto pri la internacia situacio lingva, tutmonda. — Kutime oni uzas unu an pluraĵn privilegiitajn lingvojn, eventuale kun samtempa traduko. Granda perdo de tempo kaj mono, la interkompreno dependas de tradukistoj, senpera kontakto mankas. Nur malmultaj povas diri kion ili volas, kaj devas kontentiĝi diri tion, kion ili povas; ili estas en nefavora situacio ĉe debatoj.

Nur kun uzo de Esperanto kiel sola lingvo (kiel faras ĉiujare 10-20 mil personoj) oni evitas la bezonon de interpretistoj, ŝparas tempon, certigas la komprenon, egaleco regas. Post enkonduko de Esp., tiu stato ĝeneraliĝos. Car oni ne povas atendi rekomendon de UNESKO an iniciaton de iu el la grandaj potencoj, estas necese ke la malgrandaj pioniru. La vojo povus esti jena : 1. eksperimenta instruo en pluraj landoj. 2. interkonsento inter kelkaj ŝtatoj pri enkonduko grada de Esperanto en la seminariojn kaj lernejojn. Tiurilate atentigo pri la iniciatoj de Aastrio Post tio , oni . povus atendi, ke la aliaj iom post ion-1 aliĝos.

— página 17 del PDF —

— 79 — 2. Noto pri !a nuna praktika valoro de Esperanto.. — La delegita reto de UEA. Inter-

nacia korespondo. En kuuvenoj, seminarioj, ktp , kie E estas la sala, lingvo, partoprenas ĉiujare pli ol 10.000 personoj. La vojaĝoj per E. kompreneble kiel tutaĵo estas kvante malgranda kompare kun la tuta turismo. Tamen, ekz. el Einnlando la plej multaj partoprenas societajn vojaĝojn, ĉe kiuj nur unu aii kelkaj estas lingvosciaj. La plejparto havas nenian kontakton kun la popolo krom per la interpretisto, Ian tiom kiom ĝi sekvas lin. Ni povis tamen konstati, ke la plej multaj eĉ ne havas intereson al kulturaj vidindaĵoj, sed;kuradas en magazenoj por aĉetaĵ oj. La esperantistoj renkontas Ieterkonatu• lojn, faras vizitojn, eĉ restadas en amikaj hejmoj, el kiuj ili .reciproke akceptas gastojn en sia hejmo, kaj tiel konatiĝas kun la vivo de la popolo nieni. Rimarkindaj estas ankaŭ studvojaĝoj, ekz. popollernejaj instruistoj,- sciantaj nur la gepatran kaj E=n, trovas vojon al samfakanoj en fremdaj landoj. 3. Spertoj pri instruo vtdpunkte de jinno. — Aldon• al la fonetika alfabeto de finna

lingvo (malriĉa je konsonantoj ni lernas elparoli kaj ekkoni distingi b, d, g, f,5, z, ĵ =t;’, ĝ =dj).

Ni lernas kompreni la idiotistnoju de nia propra lingvo, kaj tiajn de la fremdaj. Esperantisto pli bone lernas fremdajn loknomojn prononci kaj kompreni ekz. en radio. 4. Esperanto kiel testa lingvo. — Raporto de Richard Pfiitze el Biisum (Gerrcanio). 5. .-I — Diversaj presaĵoj: Raportoj de lingvistoj E. N. Setttla, B. Collinder, J. Stenstr6m. Ligo de Nacioj kaj E. Rapport sur la_ laugue internationale E. The international language and the contribution ..to .. UNESCO Seventy years of. I.L. Esperanta Fiirflaudo 4/1948. The educational value of E. How can colleges promote… Raportoj de Margaret Kennedy kaj Erika Linz. The chief obstacles to international understanding. (La plej muho estas konata al la .esperantistaro; la raporto de prof. E.N. Setillá aperis en franca lingvo en Journal de la Société – Einno-Ougrienne kaj estas ricevebla kontran 8 respondkuponoj de subkribinto Setáld. La raportoj de Collinder kaj Stënstróm estas svede eldonitaj de Sveda Esp. Federacio. La plejparto de la aliaj devenas aŭ de CDE aŭ de BEA).

Ni lernas amason da kulturvortoj kaj ekkoni aliajn laŭ etimologiaj konjektoj.

Helsinki, la 2o-an de julio 1958 Joel Vilkki

Vilho Setalá.

GRAJNOJ EN VENTO Estas lerneja organizo tutntonda, kies rondoj tri-foje en la varo – en marto, junio kaj novembro – eldonas en la nombro 20 ekzempleroj kaj en la normigita komerca formato 21 x29,7 centimetroj libere verkitajn tekstojn kaj desegnaĵojn. GRAJNOJ EN VENTO disvastigas Esperanton ĉe la infanoj kaj, kun la infanoj, kunlaboras al frateco kaj paco en la mondo : Skribu al ni, ĉu vi estas preta kunlabori aŭ ĉu, eble, vi konsentas farigi gvidanto de nova rondo. Aldonu int. resp. kuponon! Adreso : GRAJNOJ EN VENTO, Marcel Erbetta, rue des Pins, 66, Bienne-Biel, 7, Svislando- Suisse. –

AL VOKO La Dua Rondo « ĉiam .l ntailen! » de « Grajnoj en Vento » pro objektivaj kair:oj devi interrompi sian regulan aperigadou- de la infankajero. La nova reorganiziĝinta eldonkornilato certiyis la m-ateriaju rimedojn kaj nun ambainuane atendas vian ku. ulabor•on. Per la kontribuo helpu, por ke ui al niaj meccnatoj povu pruvi la praktikan valoron de E. por la lerneja] infanoj. Sub la devizo: « PER L.1 INFANOJ AL LA INTI RPACIGCY, DE LA _IIONDO! » ni dairrigu la laboron kaj montru la vojon por la Pit bela estonto. La koutribuajon en 20 ekzempleroj sendu, se iel eble ĝis la 15-a de marto 1959. 1 iltcipe danka:: Zvonko Rehorié, ITE.1 del. k instruisto, .Srebrnjak 47, Zagreb III Jugoslavio

— página 18 del PDF —

UIR WI RETORIKO D-ro ho LAPLSNA: Retoriko, kun aparta. konsidero al esperantiingva parolarto. Dua eldono Peverkita kaj kompletigita. Eldono de la aŭtoro, Rotterdam, 1958, 294 paĵ. Prezo: 11.- gld. bindita, 9. – gld. broŝurita. La dua eldono de Retoriko de d-ro Lapenna aperas en pli impona vestaĵo ol la unua, aperinta en Parizo en 1950. Gi estas bele bindita kaj enhavas portreton de ia aŭtoro, – nur la kvalito de la papero povus ankoraa esti pli bona. En la dua eldono troviĝas, krom la antaŭparolo al la unua eldono de Reto Rossetti, antaŭparolo al la dua eldono verkita de G. Waringhien. Ambaŭ eldonoj konsistas el du partoj, unua parto pri la lingvo kaj dua parto pri la retoriko, kun kelkaj paroladoj komentitaj. En la dua eldono troviĝas krome detala indekso. Komparo’ de la ampleksoj de la du partoj lingva kaj retorika en la du eldonoj montras ke la lingva parto preskaŭ duobliĝis (de 53 ĝis 93 paĝoj), duan ia retorika parto reduktiĝis per kvarono (de 167 ĝis 126 paĝoj). Se oni iam havis la plezuron aaskulti paroladon de d-io Lapenna, la Demosteno de la esp-a, retoriko, oni retrovas- en lia verko teoria pri lingvo kaj retoriko lian eminentan kapablon praktikan pri esp. kaj pri la parolarto. Per belaj frazoj li scias prezenti siajn ideojn tiel ,frape ke post la legado oni havas fortan konvinkon ke la ideoj de la aŭtoro estas ĝustaj kaj nekontesteblaj. D-ro Lapenna estas elokventa, la ii sia propra difino de la elokventeco (p. 119) kiel « natura talento paroli bele, tr..afe kaj konvinke ». Kaj kiun ne kovinkos lia prezento de la retoriko? Kiu estas pli sperta ol li pri tiu temo? Al ĉiu kiu deziras ekkoni la arton konvinki pri vero a pri malvero, estas rekomendata Retoriko de d-ro Lapenna. Kaj kono de tiu arto estas tre utila ne nur por oratoroj estantaj aa estontaj, sed ankaŭ por aaskul_ tantoj kiuj deziras esti konvinkataj ne per la elokventeco de la oratoro sed per liaj argumentoj. – Ne malpli elokvente ol la dua, `retorika parto de Retoriko estas verkita ĝia unua, lingva parto, en kiu la konata juristo prezentas siajn ideojn pri la ekesto de la lingvo, la lingvo kiel socia fenomeno, la faktoroj influantaj la lingvoevoluon, la fornuĝo de komunaj lingvoj (ekz. la greka kaj la latina lingvoj kaj esp.), kaj la rilatoj inter lingvo kaj penso. ±n la ĉapitro pri la ekesto de la lingvo d-ro Lapenna konkludas (p. 59) ke estas « senduba scienca konstato z ke « la lingvo evoluas de la iama tre granda diverseco al pli aa malpli baldaŭa unueca komuna lingvo », kiou instruas, iaa p. 49, la t. n. jafetida teorio de -la soveta lingvisto Marr (1864-1934). Kion diras pri tio la kompetentuloj ? Zorga prezento de la lingvistikaj teorioj de Marr estas la monograho de Lawrence L. Thomas, The Linguistic Theories oí N. Ja. Marr, University of California Publications in Linguistics, Vol. 14, Berkeley and Los Angeles, 1957, 176 p. Gin resumis kaj recenzis en la revuo Romance Philology, Vol. XII, n-ro 1, aug. 1958, p. 68-71, la norvega lingvisto Hans Vogt. Li skribas pri la• libroj de Thomas : « Konsiderante la naturon de la teorioj prikribitaj, mi eĉ demandis min ĉu la dediĉon de eble jaroj de pacienca laboro meritis la prezento kaj la rifuto de teorioj kiujn neniu homo. ne perdinta sian prudenton mia povus konsideri serioze, kaj kiuj nun estas pli mortaj ol in ajn teorio de scienca pensado de nia tempo. x La perzentoj kaj la juĝoj en tiu ĉapitro de d-ro Lapenna do estas titte eraraj. Tion kaŭzas i. a. la fakto ke li ne klare distingas inter la demando ĉu ĉiuj hodiaŭaj lingvoj havas komunan originon (pri kio ni scias nenion) kaj la tute alia demando ĉu lingvoj pruvitaj parencaj havas komunan originon (pri kio konsentas la fakuloj) Kaj tiun konfuzon ajn kaŭsas lia nescio pri la metodoj de la t. n. kompara lingvistiko (ne estas ĉi tie spaco por prezenti tiujn metodojn, interesatoj legu ekz. Languagc l’étude comparative des langŭes de Bloomfield (1933, cap. 18) aa»Introduction indo-européennes de Meillet (7. eld. 1934, ĉap. 1). Nu, la lingvistiko ja ne estas la fako de d-ro Lapenna, antaaa profesoro pri internacia juro en la universitato de Zagreb; – kiom da specialistoj konas la metodojn de aliaj sciencoj ol sia propra ?

— página 19 del PDF —

LI

e 1″11P

Neniam en la parto lingva d-ro Lapenna forgesas esp-on, kaj oni povas konsideri la tutan parton kiel pledon por laŭ li ĝusta takso de esp. kiel lingvo kiu diferencas de la naciaj lingvoj nur per tio ke ĝi estas internacia. Tute prave ii ne neas la fakton ke la strukturo de esp. estas artefarita aŭ eipensita de unu homo, sed nur la konkludon falsan sed bedanrinde oftan ke ĝi estus « tial sen eblecoj evolui, sen literaturo, sen karaktero de vivanteco… kun la una rezulto, ke gi entute ne estas lingvo » (p. 66), kaj por eviti tiun konfuzon li konsilas ne uzi la esprimon « lingvo artefarita », kiun li deziras anstataŭigi per la esprimo « lingvo internacia ». Lan d-ro Lapenna ekzistas’nur unu internacia lingvo, nome esp., kiun li tial preskaŭ konsekvence nomas « la Internacia Lingvo », dum la aliaj artefaritaj lingvoj laŭ li ne estas lingvoj sed nur « projekto] de internacia lingvo ». Nia eminenta propagandisto sendube pravas ke en propagando validas pli ia demando socia ĉu lingvo vivas a i ne, ol la demando lingvistika kia estas gia strukturo kaj kiel ekestis tiu strukturo. Kvankam oni ne legu sen kritiko la unuan, lingvan parton de Retoriko – oni neniam legu sen kritiko -, la libro de d-ro Lapenna meritas legadon pro sia prezento de la retoriko kaj pro sia bonega stilo. Povl SKARUP.

UNITARISMO – REALIGITA HOMARANISMO Kompilita kaj tradukita el la angla de Riidiger Eicxxoi,z, 1958, Esperanto Press, Oakville, Ontario, Kanado – 60 p. 14×21. Jen aro da tekstoj kaj paroladoj kiuj en agrabla kaj konkreta maniero, prezentas la pensovojojn de Unitarismo. Temas pri religia sistemo kiu deirinte de kristanismo volas, per studo de la instruoj de ĉiuj grandaj religioj kaj filozofoj, atingi la universalan kaj eble plej bonan iel akcepteblan tra la tuta mondo de la diversreligiaj kredantoj. Nobla celado sed ĉu realigebla ‘ La lasta parolado interese pritraktas la nunajn problemojn de paca kunekistado kaj mondpaco. Generale bona kaj simpla lingvaĵo. (P. 31: « Beringa strato » estas anglismo devas esti « B. markolo»).

FOLIOJ EL LA BILDOLIBRO DE DIO. PENTEKOSTA BRILO SUPER LA VIVO De MARTINUS. 6-a votunro de la Spirit-Scienca Instituto de Martinus. Kopenhago 1958. 96 paĝoj 12,5×19. Tole bindita. La unua verko prezentas simbolan komparon inter alveno, esto kaj forŝoviĝo de somera tago kaj la rilatoj kiujn havas perfektulo al siaj kunhomoj. La suno de l’somera tago formalaperigas la ombrojn de 1’nokto, vivigas ĉion kaj postlasas dolĉan varmon ; same la radianta simpatio, la viviga amo al la proksimulo alportas Relon kaj varmon en la korojn de ĉiuj kunestantoj. Tiaj sunoj de amo, Martinus invitas nin esti. La dua verko estas alia sinibola komparo inter la malhela vintro kaj la multpromesa brilo de la kristnaska nokto, inter la verdiĝanta printempo kaj la paska festo kaj inter la radianta somero kaj Pentekosto, la festo de la cionentena anio. Mirveka estas tiu prezento en kiu tiom edife edziĝas profunda poezieco kun altfluga filozofado, kiu lasta paradokse estas aplikenda en la ĉiutago, almenaŭ de homoj sufiĉe evoluintaj, sufiĉe larĝanimaj. Ni konfesu, ke ni ĉiuj devas multe progresi… Kiel kutime, per tiu libro Martinus turnas sin al homoj, kiujn povas kontentigi nek la varma sento de la religioj, nek la malvarma racio de la materiisma scienco. Ankaŭ kiel kutime la iingvaĵo guldiĝas al C. Graversen kaj estas bonega ; ĝi krome estas kontrolita de la daŭre anonima Literatura Komitato de SAT.

A. A.

— página 20 del PDF —

*

NIAJ PERANTOJ At1STRA: O. St. R., Dr E. J. Goerlich, Wien, IX, Waehringerstrasse 59. Poŝtĉeka konto: 30 461. Jarabono: 32 ailstraj ŝilingoj. B R AZ I LA : Cooperativa Cultural dos esperantistas, Caixa postal 3 881 Rio de Janeiro 1). I’ l arabono : 90 Kruzeroj. B R I TA : The British Esperanto Association, 140 Holland Park Ave., London, W 11. Jarabono: 9 ŝilingoj. BULGARA: Bulgara Esperantista Asocio,` Bu1. Stalin 40, Sofia. Jarabono: 9 levoj. DANA: Dansk Esperanto-Ferlag, I ngemannsvej 9, Aabyhoj. Poŝtĉeka konto : 16 295. Jarabono : 9 kronoj. GERMANA: Helmut Rbssler, 22b, St-Martin. Poŝtĉeka konto: 43 357 Ludwigshafen/` Rhein. Jarabono : 5 markoj. HISPANA: E. Calvet, Pl. Gral. Sanjurjo, 7, Tarragona. Konto No 956 293 ĉe Banco Espanol de Credito. Jarabono : 55 pesetoj. H U N GARA : Martin Lajos, Esperanto, Bors-u-2, Budapest XII. Jarabono : 24 forintoj. ITALA: Eduardo Zumbo, Casella Postale 226, Torino. Jarabono: 750 liroj. J U G OS LAVA: Josip Vajdlih, Podolje 15, Zagreb. Poŝtĉeka Konto : Gradska ŝtedionica, Zagreb, 40 KB 6, Na 4 653. Jarabono : 410 dinaroj. KANADA: Rbdiger Eichholz, Esperanto Press, Oakville, Ont. Jarabono: 1,25 dolaroj. NO R V E GA : Erling Holten, Leangen i Strinda. Jarabono : kronoj. 9. N ED ER LA N DA : Verbruggen, Oosterhesselenstraat 560, Den Haag. Jarabono : 3,5 guldenoj. POLA: Asocio de Esperantistoj en Pollando, ul. Kozia 3, Varsovio. Jarabono: 50 zlotoj. SOVET-UNIA: Roberto Dvorkin, Esperanto-Sekcio de Kulturdomo, Leningrad 22, Kirovskij 42. SUOMA: Joel Vilkki, Somero. Poŝtĉeka konto: Tu 60253. Jarabono. 400 markoj. SVEDA: Eldona Societo Esperanto, Box 7 043, Malmö 7. Poŝtĉeka konto: 578. Jarabono : 6 kronoj. SVISA: Grajnoj en Vento, IV-a 9485, Marcel Erbetta, 66, rue des Pins, Bienne-Biel 7. Jarabono : 5 svisaj frankoj. USONA: Jarvis E. Bush, 3 700 North 75-th Street, Milwaukee 16, Wisconsin. Jarabono: 1,5 dolaroj . ALIAJ LANDOJ: Sin turni al nia administranto : R. Delagneau, Avrolles, par SaintFlorentin (Yonne), Francio, Poŝtĉeka konto: Dijon, No 144887. Provizore la landaj perantoi kaj ĉefdelegitoj de U.E.A. peras la abonojn : Jarabono : 500 francaj frankój, aix 17 steloj, aii 12 internaciaj respondkuponoj. Ni daŭre serĉas perantojn.

IMPRIMERIE

A. POTTIER et Cie — MOPI,ISS.

Dép8t légal : n’ 13, ler trimestre 1959.

Publicafion bimesirielle

Le Directeur-Gérant : G. MuSSIER.

i

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA

PEDAGOGIA REVUO

Jarkolekto 1

N-o 1

N-ro 0 (Provnumero

)

— página 2 del PDF —

ENHAVO

Ĉu ni bezonas pedagogian revuon? (Rakuŝa)

O Sciigoj de la redaktoro

Pri la IPR (Sonnabend) .

A Teoriaj artikoloj el la pedagogia scienco

La didaktika loko de la Internacia Lingvo en la sistemo de lernejaj studobjektoj (Szerdahelyi)

Nova matematiko en la italaj elementaj lernejoj, pedagogiaj didaktikaj problemoj

(Bianco — Dazzini)

Instruado de matematiko por inĝenierstudentoj en Italujo (Minnaja) .

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj La modernigo de la matematik-instruado (Balacs). Lecionhoro por eduki al EKONOMIO (Dazzini) .

Plumamikeco — sugestoj por geinstruistoj (Osmotherly) .

C Informoj el la pedagogia vivo

Instruistaj konferencoj en Maribor (Prebil) . Ponto interkontinenta (Parker) .

Esperanto en instruado .

Sciigoj el Hungario .

Ĉ Opinio — propono — deziro — sciigo Koordinitaj Esperanto-kursoj (Peter-Ruetschi) . Pri la revuo (Pettyn)

Internaciaj ŝanĝoj per Esperanto (Humm) .

Paĝo

1

12 20

21

22 22 23

24

25 26

26

— página 3 del PDF —

Ĉu ni bezonas pedagogian revuon? 3 Rudoli Rakuŝa

La supra demando ŝajnas esti superflua. La decida rolo de la instruado de Esperanto estas ĝenerale rekonita kaj la prospero de la plej grava faka grupo en nia movado estas neimagebla sen celkonscia profesia organo.

Ni analizu tamen unue la kontraŭargumentojn! En Esperantujo abundas periodaĵoj. Tro multaj homoj sopiras fariĝi redaktoroj de iu nova revuo aŭ almenaŭ de iu efemera bulteno. En la jarlibro 1969 de UEA estas en la ĉapitro Esperanto-periodaĵoj menciitaj kvar gazetoj, kiuj estas destinitaj por la instruistoj de Esperanto: Edukado Internacia, De Esperantist, The Esperanto-Teacher kaj Lerneja Esperanto Revuo. Tri el ili estas multobligitaj. Ĉiuj kvar ne estas kompareblaj kun la iama meritplena Internacia Pedagogia Revuo (IPR), kiu travivis tri periodojn, La unuajn du ĉesigis la mondmilitoj, la trian finis la tro malgranda intereso de la instruantoj de Esperanto.

Ĉu la cirkonstancoj jam tiel pliboniĝis, ke nova pedagogia revuo (ni nomu ĝin tuj IPR) povus aperi kun riĉa kaj valora enhavo, en belaspekta formo kaj en tiom granda eldonnombro, ke ĝia ekzisto estos certigita? Kaj antaŭ ĉio, ĉu ĝi kapablos kunigi kaj abonigi la instruantojn de Esperanto el okcidento kaj oriento?

La konstatoj donas eble materialon por pesimismaj aŭguroj. En tiu dilemo devas venki la optimistoj, ĉar nur kuraĝuloj formas la morgaŭan mondon. La instruistoj de Esperanto bezonas bonan organizaĵon, fakan scion kaj memfidon, aŭ per aliaj vortoj celkonscian funkciadon de interrilatoj, serĉadon de pli bonaj rimedoj kaj batalemon. Ke ĉi tiuj tri elementoj gvidu al fruktodona laboro, ili devas esti ligitaj al bona gazeto aŭ revuo. Nur profesia organo povas plene efektivigi tiujn kaj multajn aliajn postulojn, kiuj estas ligitaj al la laboro de profesia instruisto de Esperanto aŭ de kursgvidanto. Pri la utileco de pedagogia revuo do neniu povas dubi.

La agado de la instruisto de Esperanto havas multajn facetojn. Lia ĉefa tasko estas kompreneble instrui Esperanton. Tiurilate li similas al aliaj instruistoj de fremdaj lingvoj, kiuj tamen havas je sia dispono la plej bonajn lernolibrojn, aliajn modernajn helpilojn, fakajn gazetojn kaj librojn. IPR povas, jam plenigi siajn paĝojn nur por plialtigi la nivelon de la metodiko, por publikigi tipajn provlecionojn, por konatigi la legantojn pri la plej nova stato de la laŭprograma instruado, por montri vojon al eksterlernejaj aktivecoj ktp.

Sed IPR estas necesa ankaŭ pro tio, ke la kutime izolita kolego ĉerpu el ĉiu numero novajn fortojn kaj instigojn por sia malfacila laboro. Li sentu sin ligita kun ĉiuj instruantoj de Esperanto en la najbareco kaj en foraj partoj de la tero. Konvenaj artikoletoj fortikigu lian sintenadon kontraŭ malrespekto, ofte eĉ malŝato flanke de kelkaj kolegoj kontraŭ la ideo de la Lingvo Internacia. La legantojn certe interesos ankaŭ prilingvaj temoj, precipe se ili estos ligitaj kun la instruado. Krom aliaj rubrikoj IPR havu ankaŭ angulon por demandoj kaj respondoj, kiuj povas fariĝi pro la persona kontakto inter la demandanto kaj la redaktoro intima ligilo por ĉiuj abonantoj.

Pro la dispartigo de la mondo en la okcidentan kaj orientan parton IPR devos venki du malfacilaĵojn, la ideologian kaj la valutan. La unuan majstros la takto de la redaktoro. Mi menciu ĉi tie pro la simileco de la situacio la vortojn de la nova prezidanto de PEN (internacia unuiĝo de literaturistoj), s-ro Pierre Emmanuel: „Mi estas plene konvinkita, ke ne ekzistas kontraŭeco inter la socialismo kaj libereco de kulturo. Ŝajnas al mi, ke en la socialismo, kiel en ĉiu alia reĝimo, kiu klopodas bazi sin sur la humaneco, reciproka kompreno ne eksigas diversecon de la opinioj. Mi pensas, ke la socialismo estas eĉ pli viva, se la homoj en ĝi povas kontraŭmeti siajn opiniojn kaj okupi diversajn starpunktojn.“ IPR povas multe kontribui al amikaj rilatoj inter landoj kun diversaj sociaj strukturoj. La homoj ĉie sopiras al paco, al humanismo kaj libereco. Ĉi tiuj strebadoj estas por la instruanto de Esperanto integra parto de lia laboro, ĉar ili estas, laŭ nia opinio, neimageblaj sen iu ĝenerala rimedo de interkompreniĝo, do de la Lingvo Internacia.

Pli malfacila estas la problemo, kiamaniere ricevi abonkotizojn el la nepagipovaj landoj. Ĉar en tiuj landoj lastatempe forte disvastiĝas la instruado de Esperanto en la lernejoj kaj ĝuste por la tieaj instruistoj IPR estas nepra bezono, la tikla problemo estas solvenda. Krome ni ne forgesu, ke bonan revuon abonos certe ankaŭ lernejaj bibliotekoj,

— página 4 del PDF —

4 O Sciigoj de la redaktoro

kio dependas kompreneble de la propaganda kapableco de la instruisto de Esperanto. La eldono de IPR estas do necesa kaj ebla. Se ankaŭ la eksteraj cirkonstancoj restos favoraj, oni povas al la revuo aljuĝi longan vivon. Ĝi helpu al la instruistaro en ĉiuj partoj de la mondo, sed precipe en tiu zono de Eŭropo, kiu etendiĝas de Grekujo kaj Italujo norden ĝis Norvegujo kaj Finnlando. En tiu regiono vivas preskaŭ 30 popoloj kun alta nacia kulturo. Ĉi tie estas sendube la plej fekunda grundo, en kiu la Lingvo Internacia post larĝa penetrado en la lernejojn povas rikolti decidajn venkojn. IPR estu grava helpilo por la venontaj sukcesoj.

Pri la IPR

La komitato de ILEI decidis dum la jarĉefa kunveno la 28-an de julio 1969 en Helsinki, aperigi novan pedagogian fakgazeton — oficiala organo de la Ligo. Per ĉi tiu paŝo ILEI montras sian volon, finfine atingi nian celon, t. e. ĝenerala enkonduko de la Internacia Lingvo en la lernejojn.

Sciante la malfacilaĵojn aperigi novan pedagogian revuon, sed sentante la altegan gravecon posedi propran organon oficialan, la komitato de ILEI unuanime aprobis la planon, eldoni la fakgazeton kiel proponita de la estraro. La plano signifas, ke IPR fariĝu la pedagogia forumo, sur kiu estu diskutotaj ĉiuj pedagogiaj demandoj de nia epoko. Senprecedence ĝi povas esti helpo por formi komunan pedagogian mondkoncepton, ĉar lastfine ĉiu edukado celu la homon. Tradicie la nova gazeto rericevis sian malnovan nomon

Internacia Pedagogia Revuo (IPR)

Estas antaŭvidite, ke ĝi teste aperu trifoje jare la 15-an de januaro, 15-an de majo kaj 15-an de septembro. Sinjoro Ludoviko Pickel, Nurnbergo, transprenis la taskon de la eldonisto, mi mem estas la redaktoro.

Por la unua fojo ĝi aperas en kvanto de 2000 ekzempleroj kiel provnumero. Por ke niaj geamikoj el orientaj landoj de Eŭropo havu la eblon page aboni ĝin, ni sondas la koncernajn leĝojn elstarigi bankan konton en iu de ĉi tiuj landoj.

Por certigi la regulan aperigon de IPR ĉiu landa filio de ILEI estas devigita, kolekti en la propra lando la artikolojn, ĉu internacie verkitaj, ĉu tradukitaj.

Mi sugestas nun, ke ĉiu landa filio fondu oficialan laborgrupon, kiu elektu la artikolojn kaj respondecu la kvaliton de la kontribuaĵoj. Kompreneble estos ĉiam akceptataj artikoloj de aŭtoroj, kiuj jam estas ĝenerale rekonitaj kiel kompetentaj fakuloj. Do, ni devas distingi inter tiuj kunlaborantoj, kiuj konstante sendos artikolojn kaj tiuj por kiuj estos respondecaj la landaj filioj.

Ni nun ĉiuj observu jenan regulon:

1) ĝis la 1a de marto bonvolu sendi 2 ĝis 3 artikolojn: Nederlando, Finnlando, Danlando, Jugoslavio, Sovetunio, Bulgarujo, Hungarujo, Belgujo, Japanujo kaj Kanado ĝis la 1a de julio bonvolu sendi 2 ĝis 3 artikolojn: Germanujo, Gronlando, Svisujo, Aŭstrujo, Pollando, Hispanujo, Ĉeĥoslovakujo, Rumanujo, Novzelando, Usono, Koreujo kaj Urugvajo 3) ĝis la 1a de novembro bonvolu sendi 2 ĝis 3 artikolojn: Britujo, Svedujo, Italujo, Irlando, Francujo, Argentino, Israelo, Brazilo, Aŭstralio kaj Hindujo Laŭeble ni sekvu ĉiam jenan planon: a) Teoriaj artikoloj el la pedagogia scienco b) Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj c) Informoj el la pedagogia vivo ĉ) Opinio — propono — deziro — sciigo La punktoj c) kaj ĉ) ne rilatas la artikolojn, kiujn vi devas sendi, ili kuŝas ekster la kadro kaj mi atendos regule je via fiksita dato pri ambaŭ punktoj materialon, minimume por ĉiu punkto unu kontribuaĵon.

2

~=

Helmut Sonnabend

— página 5 del PDF —

A Teoriaj artikoloj el la pedagogia scienco 3

La didaktika loko de la Internacia Lingvo en la sistemo de lernejaj studobjektoj

D-ro Istvan Szerdahelyi fakestro de „Esperanto lingvo kaj literaturo“ en la sciencuniversitato EOTVOS L., Budapest

Verŝajne ne ekzistas en la mondo ŝtato, en kies lernejsistemo ne okupus signifan lokon la instruado de iu fremda lingvo. Ju pli izolita estas la ŝtata – etna – lingvo, des pli grava estas la problemo. Ne estas do mirinde, ke la hungaroj ĉiam vigle interesiĝis pri la internacilingva ideo kaj okupas honoran lokon en la historio de Esperanto, se ni mencias nur la plej elstarajn: Kalocsay, Baghy, Szilagyi — la Budapeŝta Skolo kaj Literatura Mondo, Tarkony, Kokeny, Andreo Cseh k.a. La oficiala enkonduko de Esperanto en la universitatan instruadon, kiel profesora fako, ankaŭ estas grava iniciato. Eble la plej signifa evento en la lasta tempo estas la forta deklaro de akademiano Geza Bdrczi, laŭreato de Kossuth-premio, la katedro-estro de hungara lingvistiko en la sciencuniversitato de Budapest, la plej elstara vivanta hungara lingvisto, aperinta en la oficiala fakrevuo de Kleriga Ministerio „Kozneveles“ „Publika Edukado’, XXII. jaro, N-ro 23, 9/XII, 1966, pĝ. 891-892.!

Ni laŭvorte citas tiun parton de la intervjuo, kiu koncernas nian temon.

Demando: Ĉu kiu ajn povas alproprigi kiun ajn lingvon?

Respondo: Inter favoraj cirkonstancoj — eble jes. Sed la demando estas: ĉu proporcias la atendebla profito kun la investitaj tempo kaj energio? La ellernado de iu, tiel nomata „mondlingvo“ postulas de meze instruita homo seriozan fortostreĉon, persiston kaj absorbas dum longaj jaroj enorman tempon. Kvankam estus dezirinde, ke ĉiu homo, krom sia gepatra lingvo regu iun fremdan lingvon, kiu malfermus antaŭ li pordegon al la universala homa kulturo ekster la hungaraj lingvolimoj — estas nesupozeble, ke en la plej vastaj sociaj tavoloj ĝeneraliĝos iu el inter la franca, germana, angla aŭ rusa lingvoj. Tia iluzio, kvankam nobla kaj bela, estas tamen nur iluzio.

Demando: Ĉu, do, ne ekzistas maniero, laŭ kiu per relative malmulta penado kaj tempofero praktike ĉiu povu trapenetri la muron de la lingva izoliteco?

Respondo: Jes, ekzistas tia maniero. Ĝi estas Esperanto. Ĉi tiu lingvo, per sia eksterordinare simpla, senescepta, logika strukturo kaj ĝia genia vortafa-sistemo estas facile alproprigebla sen ia lingvokono kaj gramatika instruiteco. Esperanto estas vere por ĉiu alirebla kaj, se praktike ankaŭ ĝia alproprigo postulas iom da laboro kaj tempo, tiu estas nekompareble malpli, ol kiom postulas alia lingvo. Ĝia gramatika sistemo estas preskaŭ dum kelkaj horoj encerbigebla — eĉ oni ne devas ĝin konsideri sistemo — kaj dum kelkaj monatoj lernanto atingas praktike valoran konon de unu lingvo.

Demando: Kiel vi opinias pri la disvastigo de Esperanto, kiel internacia helplingvo?

Respondo: Estas superflue pruvadi kion signifus por la homaro, kiom da tempo kaj penado estus ŝparota de turisto, komercisto, fare de partoprenantoj de internaciaj konferencoj, de sciencisto, se ili ne devus barakti kun la lernado de malfacilaj lingvoj. Sed — povus iu diri — oni ne povas pretendi de homoj, de la vastaj tavoloj de laborula socio oferojn je la intereso de ia eventuala fora futuro. Estas bezonata la kono de tiu lingvo, kiu jam nun havas difinitan avantaĝon, fakte trarompas la baron de lingva izoliteco kaj ebligas la interrilaton kun fremdaj kulturoj. Nu, Esperanto — kvankam la lukto alportanta ĝis nun multajn sukcesojn tute ne estas ankoraŭ finita — jam abunde ofertas tiujn avantaĝojn, kiuj povus liveri la kono de iu alia dua lingvo. Oni povas diri, ke ĉie en la mondo estas esperantistoj kaj la esperantista mondorganizaĵo en ĉiu pli — malpli granda urbo havas siajn reprezentantojn, starantajn je la dispono de la eksterlandaj esperantistoj. Kiuj deziras informojn pri la historiaj kaj artmonumentoj de iu urbo aŭ regiono, pri iliaj naturaj, ekonomiaj, komercaj ktp. cirkonstancoj, tiuj pere de tiu ĉi organizaĵo ĉion povas facile, rapide kaj fidinde ricevi. Je la dispono de turistoj staras interpretisto, gvidisto, konsilanto. Oni povas facile krei korespondan interrilaton kun la kvin kontinentoj kaj tiu korespondado peras ne nur valorajn konojn sed ankaŭ per pli bona interkonatiĝo kaj interkompreniĝo servas ia plej noblajn aspirojn de la homaro:

— página 6 del PDF —

6 A Teoriaj artikoloj el la pedagogia scienco

la konstruon kaj defendon de la paco. Mi opinias, ke estas superflue paroli pri la konstante kreskanta riĉeco de la Esperanta literaturo. Ankaŭ la fakulojn efike helpas Esperanto: la sciencistojn, teknikistojn, medicinistojn ktp. — ĉar kreas personajn interrilatojn kun la multnombra eksterlanda esperantista fakularo. Pluraj aŭtoritataj sciencaj revuoj publikas Esperant-lingvajn resumojn, krome, ĉiam pli kaj pli disvolviĝas ankaŭ la originala Esperanta fakliteraturo. Fakte ĉi-rilate ni atendas multe de la estonteco, sed jam tio estas valora, kion jam nun liveras Esperanto. Multaj mond-firmaoj enkondukis la Esperant-lingvan korespondadon kaj instigas ĉi-direkte siajn klientojn. Ankaŭ la oficialaj rondoj ĉiam pli sentas la gravecon de tiu ci movado. En nia lando, ekzemple, oni povas akiri Esperanto-fakan profesoran diplomon en la filologia fakultato de la universitato kaj eble estas jam proksima la tempo, kiam la scienca esploro de Esperanto akiros sian lokon en la altlernejoj. Estas nediskuteble, ke ĝis la fina venko necesecas ankoraŭ longa lukto. Sed estas certe, ke esti simpla soldato de tiu ĉi batalo en si mem jam estas nobla tasko — aliflanke, la alproprigo de tiu ĉi lingvo ne plu estas nura ofero, sed facile sindonanta valora profito.

Demando: Kiun helpon donas Esperanto al la lernado de aliaj lingvoj?

Respondo: Estas konata fakto, ke ĝenerale la lernado de la unua fremda lingvo estas malfacila tasko, tiu de postaj, per la ĉiam kreskanta elasteco de la lingvokapablo, estas jam multe pli facile alirebla. Esperanto, kiu ĝisminimume reduktas la komencajn malfacilaĵojn estas eminenta enkonduko al la instruado de aliaj fremdaj lingvoj. Tion atestas nombraj interesaj kaj sukcesaj eksperimentoj kaj en eksterlando kaj en nia lando. Tiuj lernantoj, kiuj tute ne sukcesis en la lernado de rusa lingvo, kvankam ilin gvidis elstara instruisto, post kelkmonata Esperanto-lernado montris subitan progreson en la rusa lingvo. La samon oni povas konstati en la lernado de aliaj lingvoj. Sekve, se pro diversaj kaŭzoj estas dezirinde, ke ĉiu — krom sia gepatra lingvo — posedu iun duan lingvon, kiu ebligas la interrilaton kun la eksterlando, pli profundan ekkonon de homoj kaj intelektaj produktaĵoj — tiu lingvo por la vastaj tavoloj de la socio kaj por ĉiuj povas esti nur Esperanto.

Tiuj klaraj kaj aplombaj vortoj de la plej aŭtoritata hungara lingvisto aperis en la oficiala fakrevuo de la Kleriga Ministerio. Oni povus atendi post ĝi ian pozitivan rezulton rilate la Internacian Lingvon. Bedaŭrinde, tio ne okazis. La kaŭzoj estas diverskarakteraj. Ni reliefigu tiun, kiu koncernas nin: la Esperantista organizaĵo kaj ĝia instruista fako ne kapablis subteni la konstatojn de nia eminenta scienculo nek per sia aŭtoritato, nek per konkretaj indikoj. En la sekvaj vicoj mi provos aldoni kelkajn parametrojn, kiuj kondensiĝis post longa instru-praktika laboro kaj persistaj teoriaj esploroj.

l. Studinte la instruadon de fremdaj lingvoj en diversaj landoj mi devis konkludi, ke en ĉiu lando sendepende de la gepatra lingvo kaj la cellingvo la problemoj estas preskaŭ la samaj. Mia ĝenerala konkludo estas, ke en nenia lernejsistemo oni povas plemuni la celdifinon de la oficialo instruprogramo. Laŭ miaj mezuradoj la sukces-koeficiento, atingita en hungaraj lernejoj en la instruado de diversaj lingvoj proporcie montras la

suban skalon: | rusa lingvo — 309/o

germana lingvo — 40 9/o

angla lingvo — 609/o

Esperanto — 130/o Tiuj indikoj perfekte pruvas la unuajn konstatojn de profesoro Bdrczi: inter la cirkonstancoj de lerneja lingvo-instruado Esperanto estas la sola fremda lingvo, kies instrucelo estas efektivigebla.? o

La valoro de iu studobjekto en la sistemo de studobjektoj estas malfacile difinebla kaj mezurebla. Tamen, se la instruado de iu studobjekto jam potencie estas senrezulta, tiu fakto psike influas en negativan direkton la tutan instru- kaj lerno-procezon, troŝargas superflue la pedagogojn kaj la lernantaron, forrabas superflue valoran tempon kaj energion de la aliaj studobjektoj. Kontraŭe — la instruado de studobjekto, kiu horo post horo alportas sukces-ĝuon kaj praktikan efekton instigas ĝenerale la lernemon de la lernantoj, liberigas tempon kaj energion, kiun poste oni povas investi en la lernadon de aliaj objektoj.

— página 7 del PDF —

A Teoriaj artikoloj el la pedagogia scienco 7

Esperanto, per siaj specifaj ecoj alportas en la lernejon novan koloron, novajn eblecojn. La pedagogiaj elementoj, kiuj kaŝiĝas en ĝia karaktero — internacieco, neŭtraleco, pacamo ktp. — helpas la efektivigon de la plej noblaj kaj plej aktualaj edukaj celadoj. La ĝenerala enkonduko de Esperanto en la lernejojn povus senmanke interligi la lernejojn, la lernantojn kaj instruistojn, celo, kies efektivigon ĝis nun nur tre modeste suk-

cesis kaj sukcesas atingi UNESCO. .

La alproprigo de iu fremda lingvo lanĉas ne nur edukajn kaj psikajn problemojn sed ankaŭ lingvistikajn. La interferenco de du renkontiĝantaj lingvoj: la malsamaj, similaj respektive ekvivalentaj fenomenoj de la du lingvoj helpas respektive malhelpas la alproprigon de la fremda lingvo. La interferenco de du renkontiĝantaj lingvoj, laŭ la moderna koncepto kaj per modernaj rimedoj estas mezurebla, la metodologia tipologio de du kontrastantaj lingvoj estas konstruebla.

La plej obstina malhelpo ĉi-rilate estas la fakto, ke la lernanto eliras ĉiam al la pozicio de sia gepatra lingvo, pensas ĉiam en ĝiaj nocioj, la gepatra lingvo, kiel ia „metalingvo“ ĉeestas dum la tuta instruprocezo kaj ne ebligas la elformiĝon de klaraj nocioj en la cellingvo. Profesoro Barczi emfazas, kaj estas konata fenomeno, ke la lernado de dua kaj posta fremda lingvo estas ĝenerale kaj proporcie ĉiam pli facila, ol la unua. La kaŭzo estas, ke el la kombino de gepatra kaj unua fremda lingvo elformiĝas ia metalingva-sistemo, sur kies fundamento pli rapide konstruiĝas la nova sistemo. Tiu kombino estas des pli klara, ju pli klara estis la sistemo de la unua fremda lingvo. Esperanto kiel pontlingvo inter la gepatra kaj alia fremda lingvo estas la plej perfekta ĉar enhavas ĉiun bezonatan kategorion kaj strukturon ĝisminimume simpligitan kaj formaligitan. Esperanto — kontraŭe al la etnaj lingvoj, ekestis kiel „lingvo“ el kiu disvolviĝis en praktika uzado la „parolo“. Tiu fakto certigas ĝian regulecon. La reguleco kaj logikeco de Esperanto elformas klaran nociaron, facile transponeblan al la nociaro de alia sistemo.

Ni signu per X la gepatran lingvon, per Y — la fremdan lingvon, t. e. la cellingvo. Dum la instruado ekestas la opozicio: x—-V

El tiuj du valoroj X estas tre varia, Y estas relative konstanta: en la 909/o de ĉiuj kazoj ĝi estas unu el la „grandaj“ linvoj: angla, franca, germana, rusa, itala, hispana. Ĉiuj „grandaj“ lingvoj apartenas al la sama lingvofamilio: ĉiuj estas hind-eŭropaj lingvoj. Laŭ tio ni povas konsideri Y = hindeŭropa lingvo.

Esperanto — kiel „aŭtomato“ el ĉiuj lingvofamilioj estas plej proksime al hindeŭropaj lingvoj: Zamenhof konstruis sian lingvo-modelon sur la sintezo de tiuj „gandaj“ lingvoj. Tiu fakto altigas la valoron de Esperanto, kiel propedeŭtika lingvo: ĝi antaŭ-preparas la alproprigon de tiuj lingvoj: ju pli granda estas la distanco inter X kaj Y despli alta estas la valoro de intermetita Esperanto: X — E — Y. Sed ankaŭ en kazo de similaj lingvoj — ekz. X = angla, Y = franca — la intermeto de Esperanto, krom la psikolingvistikaj avantaĝoj, havas ankaŭ lingvistikan valoron, kiu povas esti aŭ fonetika, aŭ leksika aŭ gramatika. Estas ekzemple evidenta la pontrolo de Esperanto en tia kazof.

X= F: Le chat est le grand ennemi de la rat. E: La kato estas la granda malamiko de la rato. Y=A: The cat is the great enemy of the rat.

Ankaŭ en kazo de tute proksimaj lingvoj havas Esperanto sian. gravan rolon. Estas konate, ke la simileco de du lingvoj kaŭzas ne nur pozitivajn transferojn sed tre ofte negativajn, tio estas, ne helpas sed kontraŭe — malhelpas la alproprigon de la similanta lingvo. Tiu problemo estas detale ellaborita en la metodologio de rusa lingvo en slavlingvaj lernejoj: ĉehaj, slovakaj, polaj, bulgaraj ktp. La intermeto de Esperanto en tiuj kazoj kvazaŭ neŭtraligas la negativan transferon, kreas sintezan modelon kiu plifirmigas la ekkonon de la nova, kvankam simila, eĉ pro simileco ĝena fenomeno. Komparu la F, I, kaj hispanan frazojn kun la du variantoj de Esperanto:

F: J’ai mal a la tĉte. E | Doloras la kapo.

I: Ho mal di testa. Mi havas kapdoloron.

His: Me duele la cabeza.

— página 8 del PDF —

8 A Teoriaj artikoloj el la pedagogia scienco

Eksterordinaran valoron havas Esperanto, kiel pontlingvo en kazo de

X = ugrofinna lingvo

Y = hindeŭropa lingvo Komparante la materialon de la unua lernojaro de diversaj lingvoj kun Esperanto, iespektive hungara en la rilato:

hungara — Esperanto — hindeŭropa

ni konstatis la sekvajn koeficientojn, kiuj montras, kiomprocente plifaciligas Esperanto la ĝin sekvantan francan, anglan, germanan respektive rusan:

o enda franca — 50 ĉa = = angla — 40 9/0 hungara — Esperanto S———— yernena — 30 ?/o

rusa — 25 9/o

Jen staru nur unu ekzemplo el la sennombraj: la poseda pronomo. La hungara lingvo ĝin ne havas kaj esprimas ĝin aglutine. En ĉiu hindeŭropa lingvo ĝi ekzistas:

H E H R konyv libro livre kKHura konyvem mia libro mon livre konyved via libro ton livre EL ZT

TBOHJ KHHUTra Al postaglutina morfemo -EM / -ED ktp. / respondas:

MOH

MON MIA MA MOA MOE

(Al regula, unuforma E — respondas 2 F kaj 3 R formoj) Komplikiĝas la situacio, se antaŭ la poseda pronomo aperas prepozicio, kategorio fremda por la ugrofinnaj lingvoj:

E: sur mia libro

F: sur mon livre

R: Na MOel KHUTE

H: konyvemen (konyv-em-en)

Ĵen frazo: H: Ceruzad konyvemen van. E: Via krajono estas sur mia libro. F: Ton crayon est sur mon livre.

R: Tpoŭ kapaknmam nexur Ha MOGeĥ KHMUTE.

Se ni signas per ciferoj la opajn vortojn respektive la adekvataj al ili morfemojn ni ricevas la sekvajn strukturojn:

e [LIGI GI GI GI 6 e [LI] GI GI I 5) 9 8 | [1] [2] [31 [41 [5] [e] H: | [241] [64524] [5]

Ni pensas — ĉiu klarigo estas superflua. La komparo de la diversaj strukturoj en si mem demonstras kaj pruvas nian aserton!

— página 9 del PDF —

A Teoriaj artikoloj el la pedagogia scienco 9

Por la lingvoj uzantaj ne latinan grafikon Esperanto, kiel fonetika kaj fonemika lingvo plifaciligas la alproprigon de la latina grafiko. Ekzemple, surbaze de germana lingvo en ruslingvaj lernejoj oni instruas la grafikon dum 30 studhoroj“ kaj surbaze de angla lingvo preskaŭ dum la tuta unua lernojaro / cca. 60 studhoroj!” / Mi persone proponis dum preskonferenco eksperimente enkonduki antaŭ la angla, germana kaj franca lingvoj Esperanton en ruslingvajn lernejojn.“ La rezulto superus ĉiun imagon!

Konkludoj

La faktoj, priskribitaj en la jena artikolo estas vaste konataj por ĉiuj pedagogoj esperantistoj, sed estas tute nekonataj al neesperantistaj pedagogoj kaj instru-edukaj superaj ŝtataj instancoj. Nia tasko estas vaste disvastigi ilin verkante similajn artikolojn en la nacilingvaj fakrevuoj.

Due: ĉie en la mondo la landa esperantista fakorganizaĵo: la pedagoga sekcio de la landa organizaĵo klopodu varbi elstarajn, aŭtoritatajn gekolegojn kaj el inter ili elekti la gvidantojn. Estu ĉiu landa fakorganizaĵo serioza, diskutkapabla organo kun kiu de sur egala nivelo traktos la kompetentuloj.

Trie: ĉiu esperantista pedagogo instruu la Internacian lingvon en sia lernejo samtempe esplorante la rezultojn laŭ la vidpunktoj de tiu ĉi artikolo. Ni bezonas abundan pruvmaterialon, ĉar nur la konkretaj indikoj havas pruvo-forton kaj nur ilin povas konsideri la kompetentaj instancoj.

Referencoj

1 La detalan prezenton de la artikolo vidu en „Kajeroj“ N-ro 16, dec. 1968, D-ro D. Koncz: La problemoj de l’alproprigo de fremdaj lingvoj

? D-ro I. Szerdahelyi, Koeficiento DEL, „Universo“, N-ro 1, junio, 1964.

3 Dr. Szerdahelyi, Esperanto et propedĉutique linquistique, „Les langues modernes“, 60e annĉe, No 3, Mai-Juin, 1966, pg. 23-27

4 .J. H. Halloran, A Four Year Experiment in Esperanto as an Introduction to French, “The British Journal of Educational Psichology“, Vol. XXII, Part III., November, 1952, pg. 200-204.

5 D-ro I. Szerdahelyi: Reveninte… „Hungara Vivo“ No. 4, 1968.

6 V.M. Grigorjeva k. a., Deutsch fr die 5. Klasse, Moskvo, 1967

7 Z.M. Cvetkova, C. G. Spiegel: English 5tk Form, Moskvo, 1967

NOVA MATEMATIKO EN LA ITALAJ ELEMENTAJ LERNEJOJ PEDAGOGIAJ DIDAKTIKAJ PROBLEMOJ.

De kelkaj jaroj ankaŭ en la italaj lernejoj oni parolas pri nova matematiko kaj precipe pri la teorio de la „ensembloj“.

Antaŭe estis nur sporadaj klopodoj kaj eksperimentoj flanke de izolitaj grupoj, poste, aro ĉiam pli multenombra da estroj kaj docentoj interesiĝis en la moderna matematika instrumetodo.

Multe helpis, tiurilate, la prezentado fare de kelkaj eldonistoj pli sentemaj por la problemoj de moderna edukado, de projektoj kaj eksperimentoj en fremdaj lernejoj, precipe en Britujo, Belgujo kaj USONO. Jam de post du jaroj la Ministerio pri publika instruado donis novan impulson al la studo kaj aplikado de la didaktiko pri nova matematiko, organizante specialajn kursojn (= „residenziali“) por informi akurate la instruistaron pri la novaj didaktikaj pedagogiaj teorioj.

Tamen en la nuna situacio estas kelkaj malfacilaĵoj, kiuj ne faciligas kaj ne rapidigas la enkondukon de tiuj-ĉi novaj metodologioj. — La unua malfacilaĵo estas, laŭdire, profesia. En siaj studoj la instruistoj, precipe la elementaj instruistoj, neniam aŭdis paroli pri ĉitiuj novaj teorioj kaj des malpli pri la teorio de la „ensembloj“. Por ili do devas

— página 10 del PDF —

10 A Teoriaj artikoloj el la pedagogia scienco

esti ekstarto, kaj se estus nur tio, pacienco, sed temas ankaŭ, kaj tio estas la plej grava, pri ŝanĝo en la pensmaniero kaj en la studsistemo de matematiko kaj tio bezonas gravan, streĉan klopodon.

— La dua malfacilaĵo estas didaktika, pedagogia. La italaj programoj ankradas, prave, ĉe la unueca instruado. Oni do ne prezentas la diversajn fakojn kiel memstarajn partojn, sed kiel erojn de unueca scienco. Estas do nature, ke la didaktiko devas esti unueca. La nova instrumetodo de matematiko eble tro diferenciĝas de la metodo uzata en niaj lernejoj, aŭ pli bone prezentas matematikon laŭ nova konsidero. Laŭ mi, kaj eĉ pro sperto mi tion opinias, tiu nova konsidero estas pli bona, sed, bedaŭrinde, ĝi kreas dubojn kaj ŝanceliĝojn en la aro de la geinstruistoj.

Ekestas kelkaj demandoj, kiuj estas interesaj: Ĉu tiu-ĉi instrumetodo de matematiko antaŭvidas novan instrumetodon ankaŭ por aliaj fakoj? Aŭ la nova instrumetodo de matematiko povos krei novan logikon etendiĝeblan ankaŭ al aliaj scienc-branĉoj? Ĉu matematiko ne povos, en la estonteco, fariĝi trafpunkto kie alceliĝas la diversaj sciencbranĉoj? Oni ne flankenlasu la penson de Hilbert, kiu antaŭvidis kaj aŭspiciis por matematiko novajn kaj pli larĝajn horizontojn.

Nuntempe oni ne antaŭvidas, almenaŭ ĉe ni, tujajn respondojn, kiuj sendube sekvos, ĉar la itala baza lernejo estas tre vigla.

Verŝajne estas kaŭzo pro kiu ankoraŭ ne venis respondoj. Kiel estas laŭ logiko, la teorio de nova matematiko, nune, estas ĉefe en la manoj de la matematikistoj, kiuj, pacience, kaj pro tio ni ilin dankas, simpligas la novan sciencon. Bedaŭrinde, nek povus esti alimaniere, la matematikistoj parolas sian lingvon kaj vidas laŭ sia sistemo. Goethe rimarkis, ke la matematikistoj estas kiel la francoj: „kiam kun ili oni parolas, ili tuj tradukas ĉion en sian lingvon kaj tiam ĉio estas tute diversa.“

Nun do, ni estas ankoraŭ en teoria kaj formala kampo, ankoraŭ ne atingis la praktikan kampon. Ĝin ni atingos, kiam la nova teorio estos firma en la manoj de la pedagogoj, kiuj kapablos retraduki en vulgaran lingvon la onidirojn de la matematikistoj. Tiam la respondoj estos klaraj kaj precizaj.

Tria obstaklo estas la lernantoj mem aŭ pli bone la medio el kiu ili venas. La gepatroj pli zorgemaj en la laŭdinda intenco helpi al la filoj mem kaj al la lernejo, anticipas kelkajn fundamentajn elementojn pri matematiko, sed ili anticipas tion laŭ la tradicia sistemo ofte en kontrasto kun la nova sistemo, Bonŝance ke, kiel rimarkas Gabrielli, la infanoj estas riĉaj je adaptiĝ-spirito kaj facile formiĝeblaj, tial oni superas sufiĉe bone tian malfacilaĵon.

Konsiderinda estas la eldonado de lernolibroj.

Multaj eldonistoj ne povis aŭ ne kapablis sekvi la rapidajn ŝanĝojn de la metodologio. Ne temas nur pri bona volo, sed temas ankaŭ pri ekonomio: rezulte: la plej multo de lernolibroj uzataj en niaj lernejoj ankoraŭ ankriĝas al la malnova instrumetodo de matematiko, kaj labori laŭ nova sistemo per malnovaj libroj estas nek oportune, nek kontentige.

Estis kelkaj eldonistoj, kiuj por atingi la celon, aperigis du eldonojn de la sama libro, unu laŭ la tradicia matematiko, kaj la alian laŭ la nova sistemo.

Tio povus esti eĉ laŭdinda, se tamen, kelkaj eldonejoj ne estus prezentintaj kiel novan la malnovan eldonon (= libron) kun ŝanĝoj nur surface, estas novaj nomoj, kaj ĉapitrotitoloj, sed la enhavo estas, ĝenerale, la sama. Tiu estas eleganta sistemo por moktrompi la instruistojn de la elementa lernejo.

Tamen estas tuta serio da bone verkitaj lernolibroj laŭ la nova instrumetodo.

Tia estas la situacio de la nova teorio pri la elementa instruado de matematiko en Italujo, kiu tamen antaŭvidigas bonan evoluiĝon ankaŭ ĉar la italaj edukistoj estas ne nur kapablaj sen ankaŭ laboremaj kaj bonvolemaj.

Verkis: BIANCO Claudio (ALBENGA. – Italujo). Esperantigis: DAZZINI Catina (MASSA. Italujo).

— página 11 del PDF —

A Teoriaj artikoloj el la pedagogia scienco 11

INSTRUADO DE MATEMATIKO POR INĜENIERSTUDENTOJ EN ITALUJO

En Italujo post la mezgradaj studoj la teknikaj studobjektoj estas enkadrigitaj en universitataj fakultatoj; ne ekzistas teknikaj altlernejoj kiel en aliaj landoj, tial la studado ne kondukas al iu diplomo, sed rekte al doktoriĝo („doktoriĝo“ en Italujo signifas finon de ĉ. 35 ekzamenoj, kaj prilaboron de disertacio: ĝi okazas, por la inĝeniera fakultato, teorie post 5 jaroj, praktike post 6-8 jaroj ek de la enskribiĝo al la universitato). Tio kunportas kiel sekvon, ke la instruado estas je fakultata nivelo, kaj laŭ la teoria flanko kaj laŭ la profundeco de la studo.

Matematiko eble pli multe ol aliaj studobjektoj suferas ĉi-tiun situacion. Al tio estas aldoninda la fakto, ke ĝis antaŭ deko da jaroj oni instruis la saman bazan matematikon al la studentoj kiuj iĝos inĝenieroj, esploristoj pri fiziko, aŭ mezlernejaj instruistoj pri matematiko. Estis absolute egalaj la bazaj kursoj (analitiko kaj geometrio), dum ĉe la ekzamenoj oni apenaŭ distingis, pardonante al la inĝenierstudentoj la nescion pri kelkaj demonstroj. Nur en la lasta jardeko estis kreitaj memstaraj kursoj por inĝenierstudentoj kun memstaraj ekzamenoj; sed tiuj kursoj estis konfidataj preskaŭ ĉiam al la profesoroj de la scienca fakultato aŭ al iliaj asistentoj, kiuj do pluhavis la samajn konceptojn pri matematiko, pri ĝia uzebleco kaj ĝia instruado.

En la ĵus pasintaj jaroj oni ekkreis memstarajn katedrojn pri matematikaj fakoj en la inĝeniera fakultato, sed tio apenaŭ povis esti komenco de la solvo de la situacio. Fakte en la konkursoj por tiuj katedroj estis taksataj nur la meritoj pri abstrakta esplorado, tute same kiel por katedroj en la scienca fakultato. Nur kun la forpaso de la jaroj la bezonoj de la inĝenieraj studoj sukcesos influi ĉi-tiujn abstraktajn matematikistojn, kaj tiam ŝanĝiĝos kursoj, instrumetodoj kaj ekzamenoj.

Apartaj programoj, kun laŭcele preparitaj tekstoj, estas nuntempe ankoraŭ maloftaĵo en la italaj universitatoj. Tial sufiĉe granda parto de la matematiko, kiun la studentoj bone lernas en la unua jarduo, estas neniam utiligata en la postaj studoj nek en la profesio; male, pluraj temoj utilaj por la teknikistoj, kiel nombra kalkulo, nombra solvado de diferencialaj ekvacioj, kompleksa variaĵo, funkciaj serioj, variad-kalkulo, probablec-teorio, stokastaj procedoj, tute ne estas evoluigataj, aŭ eĉ estas komplete neglektataj en la programoj. La studentoj devas per si mem plenigi la truojn, kiam tio estas necesa por la postaj studoj. Tio estas kaŭzo de grava malkontento, ankaŭ ĉar matematiko okupas grandan parton de la unua jarduo, kaj la studentoj venantaj al la inĝeniera fakultato, ĉar ili ŝatas la teknikon, seniluziiĝas vidante nur abstraktaĵojn. La situacio en aliaj stud-branĉoj estas eĉ pli arkaika. Kemio, biologio, naturscienco, statistiko, ekonomiko tute ne posedas memstarajn katedrojn pri matematiko; tial la instruado de ĉi-tiu fako estas distingebla ne per programo aparte kaj laŭbezone prilaborita, sed per simpla supraĵeco.

La longtempe atendata reformo de la itala universitata strukturo espereble liveros la instrumentojn por solvi definitive kaj rapide ankaŭ ĉi-tiun problemon.

Carlo MINNAJA Instituto pri Aplikita Matematiko PADOVA — Italujo

— página 12 del PDF —

12 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

La modernigo de la matematik-instruado Ricsei Balacs (Hungarujo)

En la lastaj jaroj oni tre multe parolas pri la modernigo de la matematikinstruado ĉie en la mondo. La evoluo de la scienco kaj tiu de la tekniko ege akceliĝas. Pli kaj pli ofte ni renkontas taskojn kun matematika karaktero, kies solvo bezonus multjaran laboron de specialistaro. Ni menciu nur kelkajn el tiuj: projektado kaj direkto de la ŝtatmastrumado, funkciigo de opaj uzinkolosoj; oni bezonas tre rapidan kalkuladon en la teritorio de la spacveturado. La matematika pensado penetras en ĉiujn sciencbranĉojn, ankaŭ eĉ en la lingvistikon.

La malrapideco de la homa pensado malebligas la praktike utilan solvon de tiuj taskoj. Oni devis inventi la komputilojn, la elektrajn kalkulmaŝinojn de nia jarcento. Tiuj maŝinoj povas orientiĝi en nekredebla aro da indikoj per nekredebla rapideco. Ili povas fari milionojn da programitaj taskoj dum kelkaj sekundoj kaj prezenti la rezulton en laŭdezira formo. Ili revoluciigas la pluan evoluon de la tekniko, transformante ĝin en sciencan revolucion. Alvenis tempo, kiam la evolunivelon de iu ajn nacio, oni mezuras per la nombro kaj kvalito de ĝiaj kalkulmaŝinoj rilate al la popolnombro.

Por la funkciigo de la komputiloj multe da specialistoj estas bezonataj. Krome tio oni bezonas modernan matematikan instruitecon por trovi la problemojn, kiujn ni volas solvi helpe de maŝinoj. Ĉi tiu lasta tasko povas esti farendo ne nur por matematikistoj, sed ankaŭ por specialistoj laborantaj sur pli vasta faktereno. Tial estiĝas neevitebla postulo: la moderna lernejo donu tian matematikan instruitecon per helpo de noveca, matematika instruado, kiu konvenas al la epoko de la mekanikigita kalkulado.

Ĉi tiu noveca matematika instruado kaj instruiteco, la postuloj kaj ebloj de la modernigo de la matematika instruado estas serĉataj nun en la tuta mondo. Estus riska kaj duba aventuro forĵeti tute la nunan koncepcion kaj anstataŭigi ĝin per ne elprovitaj teorioj. Tial oni bezonas eksperimentan periodon por prepari estontan, modernan instruplanon.

Ni donas informon pri tiuj eksperimentoj, kiuj daŭras en Hungario, sub gvidado de la matematika katedro de la Landa Pedagogia Instituto.

La lernejo havos ĉiam malpli da ebleco transdoni tiun senĉese kreskantan matematikan aparaton, kiun oni bezonas en la praktiko. Tial, dum nia eksperimentado ni provas eduki ĉe niaj gelernantoj ne nur la kapablon por memstara utiligo de la bazkonoj akiritaj en la lernejo, sed ankaŭ tion, ke ili povu plumasoni, plularĝigi tiujn konojn.

El ĉio ĉi sekvas, ke la tradicia matematika materialo kaj la ĝisnuna metodo uzata en la matematika instruado ne sufiĉas plu. Pravas, ke la mezgrada matematika instruado iom post iom sanĝiĝis iomete en la lastaj jardekoj — ne nur ĉe ni, sed ankaŭ en aliaj landoj, tamen la fundamenta matematika materialo kaj la metodo ĉi tie aplikata restis delonge netuŝataj. La aritmetikaj —ne matematikaj — studhoroj en la elementaj lernejoj apenaŭ havis alian celon ol ekzerci la memorkapablon. Pro tio la evoluigo de la pensado estis eklipsita. Nun ni scias jam — la instrueksperimentoj kaj psikologiaj observoj, kiujn oni faris tutmonde, pravigis tion komplete, — ke la plenumkapablo de la infanoj estas multe pli bone ol ĝis nun oni kredis tion. La spiritaj fortoj de la elementlernejaj klasoj ne estas tute ekspluataj. Eble estas vekigi intereson por la matematiko kaj la infanoj povas racie alproprigi kernajn matematikajn nociojn. La nuna praktiko, laŭ kiu oni dividas la matematikinstruadon po 3 kvarjaraj cikloj sufiĉe apartigitaj unu de la aliaj, — tute ne helpas, kontraŭe ĝi eĉ bremsas la evoluon de la matematika pensmaniero, la pli bonan komprenon de la matematiko. Sekve nepra kondiĉo estas por la modernigo sur matematika tereno, ke ni konsideru la 12 jaran instruadon kiel kompletan unuon. Do la modernigo ne signifas tion, ke ni volas instrui pli ampleksan materialon elektitan el la pli modernaj ĉapitroj de la matematiko. Ne pri tio temas. Ni devas instrui ne plian, sed alian kaj alimaniere. Tiel ni povas antaŭeniri kune kun la kreskantaj pretendoj de la vivo.

Oni devas doni tian bazon, sur kiu estas masoneblaj kiel eble pli multaj ĉapitroj de la matematiko. Unu el la plej gravaj taskoj estas elmontri la interrilatojn, kunligojn, strukturajn kongruojn inter la diversaj, aŭ opiniitaj kiel diversaj, branĉoj de la matematiko.

— página 13 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 13

Atingi tion, ni devas preskaŭ plene ŝanĝigi nian vidmanieron, nian nervan fiksiĝon. Ni devas kompreni, ke tio, kiun ni kredis la plej facila, per kiu ni komencis la instruadon: la nombronocio tute ne estas simplaĵo. Oni devas konstati esplorante, kiu estu tiu pli simpla, samtempe pli ĝenerala nocio, sur kiu la matematika instruado povas esti bazata.

El la eksperimentoj tutmonde okazantaj, montriĝas, ke tia baza koncepto povas esti lanocio pri la ensemblo, amasigita aro da nombroj.

El la diversaj eksperimentaj instruplanoj la baza materialo de moderna instruplano komencas iom post iom disvolviĝi:

aritmetiko kaj algebro bazataj sur la nocioj de ensemblo kaj tiu de la rilato (relacio: kongruo, ekvivalento ktp.);

nombroteorio; kombinoteorio (kombinatorika), kalkulo pri probableco, statistiko; matematika logiko;

teorio pri funkcio kun la elementoj de la analitika geometrio, kiu organike kuniĝas kun ceteraj branĉoj de la matematiko.

Per la rezultoj de la eksperimentoj estos decidote, kiuj el la enhavo de la supre menciitaj ĉapitroj iĝos partoj de moderna instruplano, kion oni ankoraŭ bezonas krom la denombritaj; kiuj temoj kaj kiam povas esti enkondukotaj; kiel ili estos konstruotaj; kiel oni devas ilin prepari ktp. Sed el la ĝisnunaj rezultoj evidentiĝis, ke la studmaterialo de la malsuperaj klasoj ne povas esti limigita pri la instruo de la 4 ĉefoperacioj. La 6—10jaraj infanoj kapablas ellerni pli multe. Oni devas doni al ili veran matematikon ekde la unua studhoro. Krom la — varia, multspeca materialo, la bonelektitaj taskoj donas multe da ebleco por ke ankaŭ la kalkulkapablo de la lernantoj disvolviĝu pere de interesa ekzercado, sen enuiga ripetado de mekanikaj ekzercoj.

Rilate al la elformendaj metodoj kelkaj gravaj faktoroj estas rimarkindaj. Unue: oni nepre devas ŝanĝi la rilaton inter instruisto kaj lernanto, ankaŭ la rolon de la instruisto ĉe la gvidado de la studhoro. Oni turnu atenton al la lernado kaj malpli al la instruado. La instruisto estu ne „ĉefrolulo“ dum la studhoro, sed fariĝu „reĝisoro“, kiu kreas taŭgajn situaciojn por libera malfaldado de la infana kapablo. Pri la matematiko oni ne tiome prelegi devas, kiel prefere gvidi la lernantojn tiamaniere, por ke ili mem ekkonu ĉion, kion ili kapablas, ke la lernantoj mem faru ĉiam pli memstaran malkovron. La principo de la aktiva lernado konsistas el tio, ke la lernantoj malkovru tiel grandan parton de la lernenda studmaterialo, kiom estas eble. La bona instruisto similas al akuŝistino: li helpas ĉe la naskiĝo de la pensoj estiĝintaj en la infanaj kapoj, tiel, ke li direktas laŭcele ĉi tiun proceson. Tial oni devas eduki ĉe la lernantoj la kapablon por aŭtonoma lernado, por memstara laboro, por ke ĉiuj el ili progresu laŭ sia evoluritmo.

Tiu ĉi tasko estas malfacile realigebla en kadroj de la nuna frontala klasinstruado. (Frontala signifas, ke la instruisto sin turnas al la tuta klaso, kiel homogena unuo dum granda parto de la studhoro, kaj nur malofte al opaj lernantoj.) La frontala instruado havas du sekvojn: unuparte la talentaj lernantoj enuas kaj eble perdas intereson por matematiko. Aliparte la mense malfortaj infanoj ne eblas sekvi la klarigojn, bone kompreni kaj prilabori la aŭditajn; tial ili ĉiam pli postrestas kaj ankaŭ ili ekabomenas la matematikon. Solidajn konojn nur tiuj lernantoj povas atingi, kiuj amas la studobjekton Unu el la eksperimentaj celoj estas, pruvi, ke per konvena metodo ni povas amikigi la matematikon kun ĉiu lernanto de certa klaso. La lernantoj en la eksperimentaj klasoj pravigis tion komplete. Dank al tio, ke la lernantoj en ĉi tiuj klasoj ĝuas veran sendependecon, laboras memstare, serĉas la matematikajn interrilatojn, kaj opinias ĉion ĉi „tre bona ludo“ —, la rezultoj estas bonaj. Fakte, tio estas ludo ankaŭ koncerne tion, ke ili havas „ludiloj“-n; multspecajn laborilojn, kiuj helpas ilin alproksimiĝi al la matematika esenco, kerno, el multaj flankoj, el iom post iom kreskantnombraj konkretaj elirbazoj. La infanoj havas ankoraŭ kaŭzon ŝati la matematikon: dum ĉi tiuj lekcionoj oni rajtas erari, estas permesate ne scii ion. Ĝuste pro tio inter ili ne ekzistas „staroj“, „filmdivoj“ nek tiaj, kies memfido estas prirabita per oftaj riproĉoj, per publika hontigo. Permesate estas erari, ĉar la instruistoj ne havas intencon ricevi aron da bonaj

— página 14 del PDF —

14 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

respondoj de la lernantoj; „bonajn respondojn“ kiuj eble ne enhavas la komprenon, la klaran konon pri la nocioj kaj interrilatoj, ĉar nur la memorkapablo havis gravan rolon ĉe la akiro de la bona klasifiko. La kompreno estu, kiu antaŭas ĉion. Tial oni rajtas erari, ĉar mankhava respondo aŭ malkorektaĵo ofte prilumas la punkton, kie la kompreno mankas, kie la instruisto devas interveni.

Grava principo de la moderna matematikinstruado estas la siatempa preparo de la pliposta pogramo, la certigo de abunda maturiĝtempo por elformi la nociojn. Konsiderinde estas la ĝusta envicigo de la temoj laŭ kronologio. En nia nuna instrusistemo ĉe la instruado de pluraj temoj okazas malfacilaĵoj ĝuste pro tio, ĉar ili sekvas tiam, kiam la pensmaniero de la lernantoj jam stariĝis en ian ajn direkton kaj tiu bremsas la komprenon de la novaj problemoj kaj la pensado estas malfacile movebla de la alkutimita vojo. Pri la solvo de ĉi tiu kaj similaj problemoj la eksperimentoj devas doni ĝustan respondon.

Ankaŭ tiu problemo povas prezentiĝi: kia estu la korekta vico de la modernigo. Ĉu ni komencu ĝin per la studmaterialo, aŭ per la metodo? La respondo estas klara: ili ne estas disigeblaj, do ambaŭ estas samtempe solvendaj.

Tiuj eksperimentoj, el kiuj ni tiris la supremenciitajn principojn kaj spertojn, komenciĝis tutmonde proksimume antaŭ 10 jaroj. Komence oni faris eksperimentojn kun 10—12jaraj lernantoj pensante, ke ne estas necese ŝanĝi la fundamenton de la studado. Dum mallonga tempo evidentiĝis, ke tio ne estas prava, kaj nuntempe oni komencas la eksperimentojn ekde la unua jaro de la deviga instruado. Ni atingus pli bonan rezulton, kreskus la efiko de la metodo kaj la realeco de la eksperimentoj, se ni aplikus la denombritajn principojn sur pli vasta tereno, ne nur izolite en la instruado de la matematiko. Precipe oni bezonus daŭrigi eksperimentadon en strikta unueco kun tiuj lernobjektoj, kie matematiko estas aplikata.

En Hungario ekde 1963 estas daŭrigataj matematikinstruaj eksperimentoj laŭ supre menciita imago. Por ilustri la diritajn, ni prezentas kelkajn ekzemplojn el la prilaborita materialo de la kompleksa matematikinstrua eksperimento. Ĉar ni ankoraŭ ne havas sufiĉe da spertoj en la superaj klasoj, ni ĉerpas unue el la studmaterialo de la elementa lernejo.

Tie ni ekirigis multe de tiaj temoj, kiujn ni daŭrigos eĉ en la superaj klasoj de la mezlernejo. Tia temo estas konpreneble aritmetiko, la preskaŭ sola temo de la tradiciaj instruplanoj. Krome: geometrio, algebro, kombinoteorio, funkcioteorio, teorio de ensemblo ktp.

Ni observu kelkajn el ili!

La lernantoj renkontas funkciojn kvazaŭ ekde la unua lernotago, kvankam ĉi tiun vorton ili ne aŭdas en la malsuperaj klasoj. Ili serĉas funkcio-interrilatojn tiam, kiam ili eĉ la ciferojn ne konas. Ekzemple la instruisto desegnas la sekvontan sur la nigran tabulon:

La lernantoj devas daŭrigi la desegnon, plenigi la malplenajn lokojn, sed ne kiel ajn: laŭ la komencita reguleco. (Ĉi tie ni vidas tion, ke sur dekstra flanko de la vertikala linio en ĉiu vico troviĝas unu streketo malpli ol sur la maldekstra.) Ĉi tiun ludon oni povas ludi en tre gradnombraj variantoj; pli poste oni anstataŭos streketojn per ciferoj, kiuj esprimas ĉiam aliajn regulojn, respektive funkcio-rilatojn.

Ŝatata formo de la funkcio-ludo estas la jena, ankaŭ en la malsuperaj klasoj: ni nutras maŝinon per unu aŭ kelkaj ciferoj. El tiuj la maŝino konstruas nombron laŭ ia ajn

— página 15 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 15

regulo, kaj tiu elvenas la maŝinon. Ankaŭ ĉi tie okazas tio, ke la maŝino alordigas valoron al unu, aŭ al kelkaj ŝanĝantoj-nombroj, laŭ ia ajn funkcio-interrilato. La maŝinon la instruisto desegnas sur la nigran tabulon:

ekzemple

okaze de unu ŝanĝanto tiele:

| v/

Vy

okaze de 2 ŝanĝantoj

»

3

jene: Vv L— 4

137

1) No

poste li surskribos pluajn ekzemplojn ke la regulo estu ekkonebla:

boj 23 2 2 4 14

La lernantoj daŭrigas. Fine ili notas la regulon:

Vy I

3 4 10 5 10 18 6 6 15

a

komen = «— —

I» gy

a.a—2=b

y PF)

eHfH3=k

Tiu ĉi ludo estas taŭga ankaŭ por tio, ke la infanoj kun intereso ekzercu la ĉefoperaciojn sen ia mekanika, animmortiga ekzercado. Kompreneble oni devas apliki ĉiuokaze tian regulon, kiu estas adekvata al la ĉiama scio de la lernantoj. Oni devas atenti ankaŭ pri tio, ke la taskoj enhavu ĉiam ian novan, ke la infanoj cerbumadu pri tio: Kion faras la maŝino?

Tre utilaj estas tiuj funkcio-ludoj, kiujn la lernanto povas provizi ankaŭ per grafikaj ilustraĵoj. Ekzemple ili kunligas sur la numerlinio la kunordigitajn nombroparojn:

215 314 017 512 1/».| 6V»

Ĉi tie la regulo estas jena: la dekstra cifero kompletigas la maldekstran je 7. La figurado/ilustrado/povas estiĝi tiele:

N vi |«— «

— página 16 del PDF —

16 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

Sedlafunkcio estas figurebla ankaŭ en rektangula, koordinata sistemo, jene:

sr

—1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

=

ZAI ———————— ‘o

Sur nia desegnaĵo troviĝas ankaŭ negativaj nombroj. La lernantoj „malkovras“ ilin jam en la unua klaso. La skemo estos kompletigota laŭ konvena maniero per la infanoj.

—1|8 9|—

La spertoj montras, ke la kombinoteorio (kombinatorika) estas ankaŭ tre adaptebla al infanoj: la bazaj interrilatoj ja estas dedukteblaj el tiuj manipulaj agadserioj, kiujn la infanoj facile plenumas, kaj la kernon de tiuj interrilatoj ili tiomgrade komprenas, ke kapablas ĝeneraligi ilin.

En la elementa lernejo troviĝas nur la preparo de la kombinoteorio, ĝia pli detala malfaldo komenciĝas en la 5-a klaso. (Unua klaso de la tradicia mezlernejo.)

En la dua klaso ili solvas tiaspecajn taskojn: pretigu dukolorajn flagojn el ruĝa, flava kaj verda ŝtofoj. Aŭ: via pupo havas 3 mantelojn kaj 2 ĉapelojn. Kiomfoje vi povas vesti la pupon tiel, ke ĉiufoje ĝi estu alivestita? Ĉi tiu tasko iĝos pli komplika, se ni aldonas 3 parojn da ŝuoj diversspecaj. Aliaj taskoj: el la ciferoj 1 kaj 2 oni devas formi ĉiujn eblajn nombrojn; ili estu el 2 aŭ 3 ciferoj kunmetitaj/12, 21, 112, 121, 24 ktp./Simile ili povas kunmeti el donitaj literoj ĉiujn tiajn vortojn, kiuj konsistas el 2 aŭ 3 literoj. Ne estas postulo, ke la vortoj estu kompreneblaj. Komence ni ne postulas tion, ke la infanoj perfekte plenumu la taskon, sufiĉas por ili trovi kiel eble pli multe da kazoj. Post ne longa tempo ili mem divenos la manieron de la solvo. Certe ili trovos ĉiujn kaj ankaŭ tion, kiom estas ilia nombro.

Se ekzemple la tasko estas tio, ke ili devas kolekti ĉiujn tri-ciferojn nombrojn, kiuj konsistas el ciferoj 1, 2, 3, tiuokaze la sekvanta ilustra maniero, la t.n. arbo-diagramo, facile kondukas al ĝeneraligo. (Vidu p. 17)

Gravan parton de la nombroteorio, la diverselementajn nombrosistemojn, la lernantoj ekkonas ankoraŭ en la unua klaso. Por ekzercado ili ricevas tiajn specifajn laborilojn, kiuj klare komprenigas la esencajn trajtojn de tiuj nombrosistemoj, t.e. ke la pozicivaloroj kreskiĝas — de dekstre al maldekstre laŭ potencoj je entjera eksponento de la baznombro. Ekzemple nombro, kiu estas surskribita laŭ trinoma nombrosistemo, nome 1021 havas la sekvan strukturon: 1.3? 2.3! 0.3? 1.33.

La manipula alproksimigo estas pli facila, se temas pri nombrosistemoj entenantaj malmulte da elementoj, ĉar iliaj strukturoj estas pli travideblaj ol okaze de decimala sistemo, kaj ankaŭ la iloj estas pli facile manipuleblaj.

— página 17 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 17

La frua konatiĝo kun la diversaj nombro-sistemoj ebligas tion, ke la lernantoj kalkulu konscie kaj ĝuste ankaŭ en decimala sistemo, ĉar tiu ne estos la sola, kiun ili konas. Krome ili ekkonas ĝian strukturon, kaj ne faros tiujn malkorektaĵojn, kiuj devenas el malkompreno. Ĉi tiu avantaĝo montriĝas precipe tiam, kiam ili faras skribajn operaciojn, ekzemple trovi lokon por la detal-produtoj, ŝanĝi la 10-on ĉe subtraho. Ni ne menciu tion, ke la plej granda malfacilaĵo, kiu ofte prezentiĝas en la tradiciaj unuaj klasoj: transiri la 10-on, ĉi tie ne kaŭzas malhelpon.

11 o ——

121

122

(= —

132

211 p =—,

212

2413 221 o

222

11

TAN

AA 1)

Grave estas la konigo de diversaj nombro-sistemoj ankaŭ pro tio, ĉar la kalkulmaŝinoj laboras laŭ binoma, okona kaj aliaj sistemoj.

En la elementlernejaj klasoj la eksperimenta studmaterialo de la geometrio baziĝas entute sur la demonstrado kaj la manuala aktiveco. La lernantoj disponas je multspecaj geometriaj laboriloj. Ekzemple: ili kungluas simplajn korpojn: heksaedrojn, kvadratajn kolumojn, piramidojn per glurubando. La korpoj estas el plasto. Oni plenumas ilin, se estas ebla, je 1 cmS—aj heksaedroj/kuboj/. Tiel ili alvenas al la koncepto de la volumeno, kaj depost la prilaboro de pluraj taskoj, ili observas ankaŭ tion, kiel eblas elkalkuli volumenon per simpla metodo, el la indikoj de la sekvaj korpoj: heksaedro, kvadrata prismo, briko. La edroj estas el travidebla materio, do helpas elformi la koncepton pri la surfaco. Komence ili nombras la kvadratojn, kiuj kovras la surfacon de iu korpo, pli poste elkalkulas areon el la indikoj de la koncerna korpo.

Ili desegnas platformaĵojn sur kvadratumitajn kaj triangulumitajn paperfoliojn. Dume ili konatiĝas pri la nocio de la perimetrio kaj pri tiu de la surfaco. Ili faras pargetojn el tiuj formaĵoj tranĉitaj el kartono. Ĉi tiu “operacio, kondukas ilin al la nocioj de kelkaj surfacaj transformaĵoj.

— página 18 del PDF —

18 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

La plej ofte uzata ilo ĉe la konatiĝo kun la geometrio estas la tiel nomata „najla tabulo“. Tio estas 22.22 cm?-aj maldika tabulo el ligno, en kiu truoj estas boritaj kvadratumite en 11 vicoj kaj en 11 kolumnoj, do entute 121. En la truoj estas aluminiaj najletoj. Sur tiujn najlojn oni povas streĉi gumringojn kaj pretigi diversajn platformaĵojn. Helpe de tiu ilo la lernantoj konatiĝas pri multaj interesaj ecoj de la formaĵoj ekz. konveksaj, ne konveksaj formaĵoj, transformo de unuj formaĵoj en aliajn; aksliniaj kaj centraj simetrioecoj, observo de ŝanĝiĝoj de la areoj ktp. Kiam sufiĉe multaj spertoj estas jam kolektitaj, oni komencas sistemigi la akiritajn konojn helpe de taŭgaj taskfolioj.

En la tria klaso komencas la lernantoj amikiĝadi kun la tria branĉo de la geometrio, nome la topologio. Pere de desegnaĵoj, taskfolioj, mapoj ili ekkonas kelkajn bazajn nociojn, ekz. malferma kaj ferma kurboj, strukturo de simplaj grafoj, linioj desegneblaj per unu linio, la kondiĉoj de la desegnebleco per unu linio ktp.

Ankaŭ la bazojn de la pliposta prialgebra studado ni komencas fundamenti en la malsuperaj klasoj. Ekde la unua klaso ni solvas ekvaciojn kaj malegalaĵojn, kiujn ni nomas per pli ĝenerala esprimo malfermaj frazoj. La unuaj taskoj estas tiaj:

O«t10o []7w2=5 4FL]K«12 ktp.

Poste ili fariĝas ĉiam pli malsimplaj, ekzemple: 63A = O«J«o 3 XA 7F2x10 2« 2. FA K20 ktp.

La solvon, resp. la solvojn indikas la lernantoj sur la numerlinio, okaze de 2 ŝanĝantoj simbolas la taskon en rektangula koordinato-sistemo.

Memkompreneble kiel baza ensemblo de la solvoj servas la pozitivaj entjeraj nombroj kaj la nulo, ĉar komence la lernantoj ne konas ankoraŭ aliajn nombrojn. Sed okaze de diversaj ekzercoj, ludoj, figurado, ili sufiĉe frue malkovras tion, ĝenerale dum la dua periodo de la unua lernojaro, ke la numerlinio daŭras trans la nulo en tiun direkton, kiu kontraŭas la konatajn nombrojn. Ĉi tiu kono respondas al tiaj situacioj, kiel ekz. oni povas supreniri ne nur la unuan etaĝon desur la teretaĝo, sed ankaŭ malsupreniri la kelon. Helpe de tiu ĉi kono ili povas kapti esencan trajton de la nocio pri negativaj nombroj. En la dua klaso ili komencas ekkoni la frakciojn pere de simplaj laboriloj. Ekde ĉi tie inter la solvoj de la malegalaĵoj ĉiam pli ofte prezentiĝas negativaj nombroj kaj frakcioj.

Laŭ simpla teksto ili scias starigi ekvacion jam en la tria klaso, scias tion solvi, krome kompilas tekston al surskribita ekvacio. La tria-klasaj lernantoj facile trovas la radikojn de kvadrata ekvacio donita en formo de 2-faktora produto, ekz. (a-2). (a-H1) = 0. Ili konjektas baldaŭ la kunligon inter la radikoj kaj la koeficiantoj de la ekvacio: ili divenas la radikojn eĉ en tiu kazo, kiam la dekstra flanko de la kvadrata ekvacio reduktita je nulo, estas donita en polinoma formo. En la kvara klaso ili kapablas solvi sufiĉe komplikan, unuagradan ekvacion, kiu havas entjeran kaj frakcian koeficiantojn post konvena demonstrado: post mezurado per duvekta pesilo kaj helpe de desegnaĵoj.

En tiu ĉi klaso ili jam kapablas trovi komunan solvon, resp. solvojn, de 2 unuagradaj malegalaĵoj, kiuj entenas po unu nekonaton.

Tre grave estas, ke jam ekde la unuaj studhoroj ni konduku la infanojn sur la relojn de logika pensado kaj ĝusta konceptado. Tial ni donas en iliajn manojn eĉ tiajn ilojn, per kiuj ni povas esplori la infanan pensmanieron. Tiaj iloj estas la t.n. eco-korpoj, kiujn unuafoje soveta psikologo Vigotskij aplikis sisteme por tia celo. Nia simila garnituro konsistas el la sekvaj elementoj: trikoloraj kaj triformaj korpoj faritaj el ligno, aŭ el plastiko: ruĝaj, flavaj kaj bluaj kvadratoj, regulaj trianguloj, diskoj. El ĉiuj ni havas grandajn kaj malgrandajn, traboritajn kaj sentruajn ekzemplerojn. Laŭ tio la garnituro konsistas el 36 pecoj, kaj ĉiun pecon oni povas karakterizi laŭ 4 ecoj, koloro, formo, grandeco, trueco.

Per tiu ĉi garnituro la infanoj povas ludi tre multspece. Ekzemple: ili metas la korpojn unu post la alia tiel, ke la najbaroj diferencu unu de la alia laŭ ununura eco. Pli malsimpla varianto estas la jena: ili diferencu laŭ 2 ecoj. Oni povas komplikigi la ludon eĉ tiel, ke ni plimultigas la nombron de la diversaj ecoj; aŭ tiel, ke horizontale ni metas tiujn korpojn unu apud la alia, kiuj diferencas laŭ 1 eco, sed vertikale la diferencigaj ecoj estu 2.

— página 19 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 19

Helpe de la eco-korpoj ni povas pli facile komprenigi la operaciojn, kiujn ni faras pri la ensembloj. Ekz. Ni formas 2 ringojn el mallarĝaj rubandoj sur tablo. La lernantoj ricevas tiun instrukcion, ke ili metu en la unuan ringon ĉiujn bluajn figurojn, en la duan ĉiujn triangulojn. Kien ili metu la bluajn triangulojn? Ili ja devas enesti ambaŭ ringojn. La ĝusta kampigo estas la jena:

blua, ne blua, triangulo

triangulo | triangulo ne blua

Sin esprimante en matematika lingvo, ili devis formi komunan parton/segmenton/ de 2 ensembloj. Cetere ĉi tiu ludo estas ludebla per ciferoj, vortoj, aliaj ensembloj, kaj kompreneble per pliaj ringoj.

Okaze de aliaj ludoj la lernantoj povas ekkoni multajn signifajn, logikajn nociojn. Ekzemple: ni metas en skatolon tiujn elementojn de la garnituro, kiuj estas aŭ trianguloj, aŭ ruĝkoloraj. Ni elprenas unu el skatolo kaj kaŝas ĝin. Ilia devo estas diveni: kiaspecan ni elprenis; se ne ruĝan, tiuokaze triangulon; se ne triangulon, tiam nepre ruĝan. Tiuj korpoj, kiujn la skatolo ne entenas, estas nek trianguloj, nek ruĝaj.

Mi prezentas alian ludon pri uzo de logikaj nocioj: mi prenas el la garnituro tri pecojn, ekzemple grandan, bluan triangulon kun truo, grandan, ruĝan diskon kun truo, kaj grandan bluan kvadraton kun truo. Kion mi povas nun aserti pri ili? Ekzemple tion, ke el inter ili unu elemento estas triangulo tiuokaze, kaj nur tiam, se ĝi estas blua. La ludo konsistas el tio, ke oni devas almeti elementon al la elektitaj el la kromrestintaj korpoj, ke la antaŭa aserto ne estu plu vera. En la menciita kazo ekzemple mi almetas al la elektitaj tri korpoj ankoraŭ ruĝan triangulon kaj tiamaniere nuliĝas la vero de la antaŭa aserto.

Oni povus denombrigi la ekzemplojn longtempe, sed eble ĉio ĉi sufiĉas sentigi tion, kiel grava diferenco troviĝas inter la eksperimenta kaj tradicia instruado kaj laŭ materialo, kaj laŭmetode. Kvankam la prezentitaj ekzemploj rilatas unuavice al la studmaterialo, mi devis plurloke aludi ankaŭ al la aplikita metodo. Ni kompletigas ĉi tiujn aludojn kun kelkaj pensoj.

En plimulto de la eksperimentaj studhoroj oni ne okupiĝas en klaskadro, sed grupe, aŭ individue, ĉiu laŭ siaj kapablo kaj plano, pri diversaj problemoj. Dum studhoro oni pritraktas multajn temojn, por ke neniu neniam enuiĝu. La infanoj eĉ momenton ne restas sen laboro. La instruistoj tiel organizas la komunan okupiĝon, temas ĉu pri novaj konoj, ĉu pri ekzercado, ke ĉiu infano cerbumadu. Ĝuste pro tio la disciplinado tempon ne prirabas. La intensa kaj interesa laboro disciplinas en si mem. Esence estas, ke la saman nocion, matematikan koncepton la infanoj alproksimigu per plurspecaj iloj. Ili mem devas trovi la komunan matematikan kernon, — kompreneble helpe de ĝustmezura direktado de la instruisto. La studhoroj ne havas laŭtradician „celadon“, ĉar ni ĝenerale ne pretendas lernigi ion al ili dum studhoro. Ni disponas ja pri abunde da tempo por maturigi la nociojn. Ĉiu lernanto havas tiom da tempo, kiom li bezonas. La laboro po individuoj ja permesas, ke talentuloj okupiĝu jam pri malfacilaj problemoj, kiam la simpluloj luktas ankoraŭ por la akiro de la bazaj konoj. Sed profitante el ĉi tiu metodo ĉiu infano atingas ian rezulton, plenumas certajn minimumajn postulojn, sekve eĉ la plej senkapabla infano laboras kun tia ĝojo, kiel la eminentuloj. Kompreneble troviĝas tiaj studhoroj, kiam oni metas la kronon sur la maturiĝo de kelkaj nocioj, pri kiuj ni okupiĝis dum monatoj, aŭ dum jaroj. Tiam ni resumas, fiksas la maturiĝintajn konojn kaj ŝajnas al ni tiel, kvazaŭ ni lernigus ion, sed fakte nenio okazus sen antaŭaj, konvenaj premisoj.

La direktantoj de la eksperimento opinias, ke proksimiĝante al la fino de la kvina studjaro, estas ankoraŭ je la komenco de sia laboro. Kvankam ili eble rajtas diri sen fanfaronado, ke ili ne iras erarvojon, kaj helpas fondi pli modernan instruadon.

— página 20 del PDF —

20 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

Lecionhoro por eduki al la EKONOMIO

De tempo al tempo bedaŭrinde la patro en la familio deklaras: en tiu ĉi domo oni elspezas tro multe, oni devas ŝpari, elspezi malpli; kaj la virinoj malĝojiĝas, kaj la knaboj sentas ĝenon, kiam ili aŭdas paroli pri… ekonomio, sed temas pri ne ĝusta kono de la ekonomio kaj pri ĝiaj ĉefaj leĝoj.

Certe jam la antikvaj Grekoj klopodis por bone administri la domon, kiel diras la vorto „oikonomia“ kaj ni, la nepoj, la posteuloj, devas lerni tian racian metodon de bona administrado.

Unua devo de bona dommastrino estas inteligente elspezi, ĉar bone diras la proverbo „malpli elspezas, kiu pli elspezas“. Tio estas, la bona kvalito de la aĉetita varo kompensos per ĝia pli longa uzo la pli grandan elspezon; kaj la dommastrinoj, ĝenerale la patrinoj, ankaŭ se ne vizitis memstaran kurson pri „ekonomio“ ĉe la universitato, preskaŭ „flaras“ ĉe la merkato, ĉiun tagon, la plej trafan ekonomian „menuon“ por kontentigi la ventron, la guston, kaj la monujon!!. Ili svitas aĉeti la ekstersezonajn fruktojn, kiel la ĉerizojn en decembro, kaj preferas la oranĝojn, kiuj en Italio abundas dum tiu-ĉi sezono.

Due, devo de bona knabo estas ne elspezi la tutan ŝparitan monon por aĉeti motorbiciklon, kiu „suĉus“ ĉiujn monsumojn de lia poŝo, malpermesante al li aĉeti eĉ unu ylaciaĵon kun la geamikoj, sed kontentiĝi je biciklo, tiel li povos sporte bicikli, fortigi siajn muskolojn, koron, kaj pulmojn, kaj… gustumi frandaĵon, viziti kinejon laŭplaĉe kun la amikoj.

La homaj bezonoj estas pli malpli grandaj kaj bone diris Sankta Tommaso „Sapiens operator perficit opus breviore via qua potest“ tio estas homo saĝa atingas la celon per la plej mallonga vojo, kiu estas ankaŭ la plej logika. Do, oni devas simpligi la problemon kaj trovi la ilojn plej taŭgajn por solvi ĝin.

Kiuj estas la plej gravaj problemoj de la homaro? La provizo da energio por la industrioj: karbo-petrolo ne plu sufiĉas, oni ekspluatos aliajn energifontojn, sed estas kontraŭ la ekonomio, ĉar teknike estus oportune, sed la tro alta kosto ne konsilas tian solvon; jen, ke la ekonomia problemo kontraŭstaras la teknikan problemon.

Ofte la problemoj estas multaj, la homo ĉiam bezonas ion, sed la rimedoj por solvi ilin estas limigitaj, tiel la plej bona solvo estos nur kiam li kapablos elekti, uzante ekonomion. Ni devas aĉeti preskaŭ ĉion: nur la aero kaj la sunlumo estas senpagaj kaj ne limigitaj, male la mono, kiun ni havas, estas ĉiam tro limigita por ni; eĉ la tempo, almenaŭ al mi, kiam mi instruas, neniam sufiĉas, eble estas pro tio, ke oni diras mi „perdis“ tempon, mi „maluzis“ ĝin, kiel se oni povus elspezi ĝin: kaj oni devas trovi la sistemon por distribui la tempon oportune ĉu, en la klaso, ĉu hejme, jen, ke la knaboj devas inteligente dividi sian „tempmonon“ por la studhoroj, la sporthoroj kaj la ŝatokuphoroj. Ju pli-racie kaj inteligente li dividos sian tempon, des pli saĝa li estos en la solvo de la ekonomia problemo.

Konklude la ekonomia problemo estas problemo de elekto inter la plej gravaj deziroj plenumendaj kaj tiuj, kiuj devos atendi; kaj ekonomio estas scienco, kiu permesas trovi la solvon de la problemo de la „bezonoj“ konsilante la plej ĝustan racian metodon por utiligi la rimedojn kaj la tempon je dispono.

— klasika ekzemplo: La azeno de Buridano!

Buridano estas iu, kiu famiĝis dank’ al la azeneco de lia azeno. Tiu-ĉi azeno fakte, iun vesperon, revenis en la stalon malsata kaj soifa. Buridano, kiu vere en tiuj tagoj estis scivola ĉu en la vivantoj estas pli forta la stimulo de la malsato aŭ de la soifo, alprezentis al ĝi iom da fojno kaj ujon da freŝa akvo. Ĉu la besto estus antaŭe manĝanta aŭ trinkanta? Estis tio, kion Buridano volis scii. Sed ja vere ne eĉ la azeno sciis tion, ĝi fakte ne estis besto tro decidema, kaj restis dum kelkaj horoj en dubo rigardante avide ĉu la fojnon ĉu la akvon, ĉu la akvon, ĉu la fojnon… kaj, kaj neniam sin decidis. Pasis horoj … tagoj, kaj la azeno mortis pro malsato kaj soifo.

Buridano perdis azenon malsaĝa pli ol ĉiu alia azeno.

Kaj la ekonomio akiris faman ekzemplon, kiu montras, ke oni ne devas sin konduti kiel la azeno por solvi ekonomian problemon: la azeno estus devinta scii, ke ne ĉiu bezono

— página 21 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 21

havas la saman forton, ne ĉiu estas same urĝa kaj grava, ĝi estis malsata, do, antaŭe devis aŭ manĝi aŭ manĝeti, ĝi estis soifa, do antaŭe aŭ ankaŭ poste devis trinki, aŭ trinketi, nur tiamaniere ĝi estus ankoraŭ viva.

Instruis f-ino Catina Dazzini en klaso 2a Sek. A Ŝtata Mezgrada Lernejo „Vittorio Alfieri“ Massa, Italujo.

C Informoj el la pedagogia vivo

PLUMAMIKECO – SUGESTOJ POR GEINSTRUISTOJ

La rolo de internacia korespondado en la studado de fremda lingvo kaj la scio pri aliaj civilizoj estas tiel evidenta, ke ne estas necese emfazi ĝin.

Tamen la helpo ricevebla de tio por ĉiuj instruistoj de lingvoj povas multe varii pro diversaj faktoroj; ĉu lernantoj havas taŭgajn plumamikojn en taŭgaj lokoj, ĉu ili skribas sufiĉe ofte, aŭ ĉu ili scias, kiun informon peti, profunde ŝanĝos la efikon de plumamikeco. Tial ŝajnas logike, ke instruistoj organizu, kuraĝigu kaj direktu la interŝanĝon de leteroj dum la malmultaj jaroj, kiam knabo aŭ knabino estas en liceo, kun la espero, ke poste plumamikeco restos amikeco eĉ se oni lasos fali la plumon.

La entuziasmo vekita de la unua mencio pri Internacia Korespondado atingas kulminan punkton, kiam la lernantoj ricevas adresslipojn. Kun ekscito ĉiu laŭtlegas la ricevitan nomon kaj adreson kaj komparas ilin kun tiuj de aliaj lernantoj plene ĝuante la ideon de persona rilato kun lando, kiu ŝajnas tiel malproksima kaj kies nomo mem transdonas ekzotikan sorĉon.

Tamen baldaŭ ili devos fronti taskon, kiu estas al la plej multaj malfacila — la skribadon de la unua letero.

Estas plene akcepteble, do, ke instruistoj helpu siajn lernantojn tra ĉi tiu malfacila etapo per la sugesto de ĝenerala skizo de prezenta letero kaj per la instruado de diversaj adresoj, salutoj kaj ĝentilaj finaĵoj.

Nu, ĉe la praktika flanko, ĉiuj instruistoj memorigu al siaj lernantoj, ke ili devas skribi siajn proprajn adresojn sur la leteroj kaj kovertoj kaj tiujn de siaj plumamikoj sur la kovrilo de kajero.

Poste foriras la unuaj leteroj, envenas la respondoj, kaj estas ekscite malfermi la helekolorigitajn kovertojn kaj admiri la nefamiliarajn poŝtmarkojn. Kia vera plezuro ankaŭ, tuj trovi vortojn de sincera amikeco kaj bonvolo kun la unua interŝanĝo de leteroj!

Tamen, spite ĉi tiun unuan entuziasmon, venas tempo, kiam la intereso komencas velki, kaj pli kaj pli longaj iĝas la intervaloj inter la leteroj. Denove ŝajnas, ke la interveno de lingvoinstruistoj efikus kaj ke infanoj ŝatus ŝancon paroli pri siaj spertoj kaj ricevi nerektan helpon pri la skribado de estontaj leteroj.

Pro tio estas dezirinde, ke oni dediĉu certan periodon — kvaronhoron aŭ dudek minutojn ĉiumonate — al Internacia Korespondado; oni dividu tiun tempon en du partojn: en unu la lernantoj raportu tion, kion ili faris kaj la punktojn de aparta intereso trovitajn en la ricevitaj leteroj, kaj en la aliaj novaj temoj estu sugestataj de la instruisto aŭ de la lernantoj mem, kaj diskutataj de ĉiuj. Oni devas atentigi novajn korespondantojn pri la fakto, ke, ĉar la plej multaj aferoj en unu lando malsimilas al tiuj de alia, ekzistas vasta tereno por korespondado eĉ inter la plej bagatelaĵoj de la ĉiutaga vivo. Listo de trakteblaj temoj, do, estus iom longa. Eble estus al lingvoinstruistoj helpe kaj efike se ili konstruus liston koresponde al la diversaj eroj de la temaro, se tio ekzistas. Ili povus aŭ disdoni tian liston al la lernantoj, kiuj povus uzi ĝin kiel eble plej bone kaj kolekti tiun informon kiun donos la plumamikoj, aŭ ili povus prepari ian programon kaj decidi, ke okazos ĝenerala diskutado pri unu aparta temo (folkloro, industrio, edukado, aŭtomobiloj, ludoj, sportoj ktp….) post unŭ monato ekzemple. Dume la lernantoj provus akiri de siaj plumamikoj kiel eble plej multajn faktojn, kiujn ili komuniku al ĉiuj en la ĝenerala diskutado. Kvankam iom da ĉi tiu

— página 22 del PDF —

22 C Informoj el la pedagogia vivo

informo eble estos nur proksimume ekzakta, la kunlaborado de ĉiuj helpos al preciza scio, kaj tamen konservos tian econ de persona sinteno al temo tiel ŝatata de ekzamenistoj.

De tempo al tempo sed aparte kiam la intereso ŝajnas velki aŭ la malfacileco de la leterskribado pligrandiĝi, oni devas memorigi al la lernantoj kiel facile estas sendi poŝtkartojn, gazetojn, folietojn aŭ donacojn, kaj kiel ŝatataj estos tiuj. Donacoj estu karakterizaj de lando, ekzemple flagetoj, civitaj blazonoj, insignoj por aŭtomobiloj aŭ bicikloj, pupetoj en naciaj vestoj, kiuj estos altetaksitaj, kune kun pli modernaj inventaĵoj kiel mikrodiskoj sur poŝtkarto, tridimensiaj travideblaĵoj, kliŝoj, ktp … Multekostaj donacoj riskas altajn doganimpostojn.

Kompreneble la ideala kulmino de plumamikeco post kelkaj jaroj estas intervizitado. (Elĉerpita el artikolo de IYS News, tradukita de S-ino G. Osmotherly, Anglio)

Instruistaj konferencoj en Maribor

En MARIBOR, Jugoslavio (nord-orienta parto de Slovenio) okazos en la jaro 1970 jam I. LA 3-a REGIONA KUNORDIGA KONFERENCO POR ENKONDUKO DE ESPERANTO EN LA LERNEJOJN dum la Paskaj festotagoj de 27 ĝis 29 de marto 1970. Antauvidita estas jena tagordo de la konferenco: 1. Raportoj pri la ĝenerala stato de la agado kaj proponoj por komunaj aktivecoj, 2. Diskuto pri eblecoj por transiro al oficialaj kontaktoj inter la koncernaj altaj lernejaj instancoj, 3. Diskuto kaj kunordigo de proponoj — kaj 4. Konkludoj. Krom la reprezentantoj de la landaj E-Asocioj kaj de landaj Lernejaj Komisionoj de la landoj Austrio, Bulgario, Hungario, Italio kaj Jugoslavio — estos flanke de la Slovenia respublika sekretariato por kulturo kaj klerigo invitataj ankaŭ oficialaj reprezentantoj

de Instruministerioj kaj de aliaj altaj ŝtataj lernejaj instancoj el la nomitaj kvin landoj. Ili partoprenos la konferencon kiel observantoj.

Nl. INSTRUISTA INTERNACIA KONFERENCO (ILEI) dum la tagoj de la 28 ĝis la 31 de julio 1970.

En la tagordo de tiu konferenco estas interalie:

1. Gazetara konferenco,

2. Asembleo de I. L. E. 1.,

3. Konferenco kun la landa jugoslavia neesperantista instruista unuiĝo (sindikato)

kaj

4. Kunveno de verkistoj de Esperanto-lernolibroj.

Pli detalan programon preparos la ILEI estraro. Post tiu konferenco forveturos la partoprenontoj al la 55-a Universala Kongreso de Esperanto en Wien – Vieno. Ambaŭ konferencoj okazos en la kadro de internacia eduka jaro de UNESKO 1970. Por ambaŭ konferencoj estas jam rezervitaj tre belaj konferencejoj kaj por la partoprenontoj komfortaj ĉambroj en malmultekostaj modernaj hoteloj kaj en novaj studentaj domoj, ĉio en la centro de la urbo. Adreso: La Konstanta Organiza Komitato, Sekretario Ludoviko Prebil, Tomanova ul. 19, Maribor, Jugoslavio

Ponto interkontinenta

En „Esperanto“, Junio, 1968, oni legis pri „Ponto Inter-Kontinenta“. Temis pri Esperanto uzata kiel pontlingvo inter angla kaj japana elementaj lernejoj, per kiu geknaboj en ambaŭ landoj interŝanĝis leterojn. En la artikolo estis mencio de la helpo kiun donis lokaj samideanoj en la tradukado de la 40 leteroj ĉar „memevidente la sukceso de la entrepreno povus havi bonajn rezultojn“. — Nun vidu kiel la afero evoluiĝis.

— página 23 del PDF —

C Informoj el la pedagogia vivo 23

Kun la duaj leteroj el Japanujo venis skizoj kaj pentraĵoj faritaj de la geknaboj. La angla lernejo respondis kun programo de kantoj sur sonbendo, krom, kompreneble, leteroj. Kiam la sonbendo estis aŭdigita en la japana lernejo la ĉefa japana (brodkasta) radia korporacio poste disaŭdigis ĝin en programo por gelernantoj tra la tuta lando. Okazis ankaŭ interŝanĝo de fotografaĵoj de la lernejo kaj de instruistoj. Bedaŭrinde la angla lernejestro havis koratakon kaj mortis. Ŝajnis necese konvinki novan estron pri la valoro de la afero, sed kiam li vidis leterojn kaj bildojn el la japana lernejo li ne hezitis konsenti ke oni daŭrigu.

Venis de Japanujo sonbendo de kantoj, farita en la lernejo. Tiu estis aŭdigita en la angla lernejo al la tuta lernejanaro. La nova estro de la lernejo estis nun tiel konvinkita pri la eduka valoro de la interŝanĝoj, ke li petis la anglan instruiston komenci la instruadon de Esperanto, kiel regula parto de la lerneja programo al kvar klasoj — 140 — geknaboj — je aĝoj 8-11, kaj tion li faras.

La lasta informo estas, ke la japana lernejestro kaj unu el liaj instruistoj jam komencis studi Esperanton. Krom tio alia lernejo en Nagoya komencis ĝemeligon per korespondado laŭ la sama sistemo. Fred Parker, Anglujo

Esperanto en instruado Usono

Sinjoro Ware raportis pri la lasta stato de aktualaj Esperantoklasoj en Usono ĉi tiun aŭtunon, Lia indiko: „Entute estas raportitaj 20 Esperanto-klasoj kun 185 lernantoj. El la 20 klasoj 16 estas por plenkreskuloj (ĉefe dum vespero), 3 estas por infanoj, kaj 1 estas por universitataj junuloj kaj plenkreskuloj miksitaj. Tial ke nia organizajo nun nomiĝas „Amerika Asocio“ (American Asociation of Teachers of Esperanto) ankaŭ inkluzivata estas unu klaso en Kanado.“

Hindujo: S-ro Fr. Henry Josef CMI, Devagiri College sciigas, ke li instruas Esperanton al gejunu-

loj, ili estas 1520 jaraj. Bonajn skribajn kontaktojn ili havas kun Pollando, ĈSSR, Hungarujo, Sovetunio, Japanujo kaj Brazilo.

Bulgarujo

El Bulgara Esperantisto oni raportas: La nova 1969/70 lernojaro — — je pli alta nivelo kun pli bonaj rezultoj!

Jen la konkretaj rezultoj de la instruado de Esperanto en lernejoj: 1. Universitato kaj superaj institutoj — 17 kursoj kun 302 gestudentoj 2. Instruistaj institutoj — 2 kursoj kun 46 gestudentoj

3. Mezlernejoj — 65 kursoj kun 1437 gelernantoj (el ili 35 kursoj kun 803 gelernantoj en teknikumoj)

4. Fundamentaj lernejoj (V—VIII klasoj) 23 kursoj kun 378 gelernantoj 5. Elementaj lernejoj — 9 kun 143 gelernentoj.

Entute en lernejoj ĉe ni dum la pasinta lernojaro funkciis 116 kursoj de Esperanto kun 2306 gelernantoj. Kompreneble, la informoj ne estas kompletaj — tiaj mankas pri kelkaj lokoj. Mankas ĝustaj informoj ankaŭ pri la kursoj, organizitaj ekster lernejoj. Specialan atenton meritas la tute nova, originala iniciato de la Sofia DK. Por venki la ĝisnunan postrestadon de Esperanto-Movado en la distrikto, DK de BEA en Sofio — kun la morala kaj materiala helpo de Distrikta Popola Soveto (resp. fako „Popola Instruado“), de DK de Asocio de Bulgaraj Instruistoj kaj la Instruista Sekcio de BEA, organizis sisteman laboron kun pli ol 100 geinstruistoj — komence miksita kurso (foresta — ĉeesta), post, dum la somero — nur ĉeesta kurso. La celo estis: prepari Esperanto-instruistojn por Sofia Distrikto el profesiaj instruistoj.

Tiu ĉi nova formo de preparo de Esperanto-instruistoj montriĝis tre rezultodona kaj oportuna por ĉiuj instruistoj. La iniciato de DK — Sofia daŭros ankaŭ en la nova jaro kaj ĝi fariĝos konstanta kaj tutlanda. Tio estas certa vojo prepari Esperanto-instruistojn ĉe ni.

— página 24 del PDF —

24 C Informoj el la pedagogia vivo

Sciigoj el Hungario

Universitato Eŭtvos L. Budapest — La unuaj diplomitaj mezlernejaj instruistoj Esperanto-fakaj forlasis la universitaton en julio, 1968. El 8 studentinoj absolvis sukcese la ŝtat-ekzamenojn 6. Du prokrastis la ekzamenojn por la sekva lernojaro.

En la lernojaro 1969/70 la Esperanto-fako definitiviĝis. Ekde la sekva studjaro oni povos funkciigi ĉiujare novan kurson. En tiu ĉi lernojaro studas Esperanton: en la IV-a studjaro 6 gestudentoj, en la II-a jaro komencis la fakon 5 gestudentoj. Iliajn nomojn ni publikas ĉi-sube, petante la diversnaciajn gestudentojn interrilatiĝi kun ili:

S-to Balazs WACHA, hungara-rusa-E faka, Budapest XI., Menesi 11—13

S-tino Zsuzsanna VARGA-HASZONITS, hungara-hispana-E faka, Budapest XI., Bocskai ut 15.,

S-tino Judit BOTA, hungara-germana-E-faka, Budapest XVIII., Kossuth L. 136

S-tino Veronika CSOP, rusa-angla-E-faka, Budapest XIII., Vaci ut 14. S-tino Eva KISS, hungara-germana-E-faka, II/14-szem., Budapest V., Pesti B. 1., Tudomanyegyetem

Esperanto-fakaj lernejoj en Budapest — Post la unua lernejo, kien oni enkondukis Esperanton, kiel faka-studobjekto en la antaŭa lernojaro/Budapest VIL, Rottenbiller u. 42/45 / en la nuna lernojaro ekfunkciis la dua fakaklaso en la lernejo Budapest XIII, Tomori u. 2., sub la gvidado de la lernejestro JAnos INGUSZ. En la fakaj klasoj oni instruas Esperanton en la III. kaj IV klaso / 9—10 jaraj gelernantoj / po 3 semajnaj studhoroj, en la klasoj V. ĝis VIII. dum 5 semajnaj studhoroj.

Rezultoj kaj perspektivoj de la Internacia Pedagoga Esperanto Seminario.

En Segedo estis jam la sesan fojon aranĝita somera Pedagoga Seminario. En 1969

168 personoj partoprenis la aranĝaĵon el 12 landoj. Kvankam la nombro de la parto-

prenintoj/malaltiĝis/malkreskiĝis rilate al antaŭaj jaroj, tamen oni povas juĝi la Semi-

narion bonrezulta. Jen la plej gravaj indikoj:

1. Ni organizis 5 A grupojn por komencantoj, kiuj estis envicigitaj en diversaj grupoj laŭ konoj kaj parolkapablo per profesoraj komisionoj.

2. Ni havis infangrupeton.

3. La nombro de la B kursoj estis 2

4. Funkciis 1 C kurso.

Malaltnombraj grupoj / meze 17 gekursanoj / estis elformitaj. Tial ni povis plialtigi la efikon de la instruado.

La A-kursojn gvidis — unua foje en la mondo — novdiplomitaj, Esperanto-fakaj instruistoj, agregaciuloj.

Ankaŭ la B-kaj C-kursoj senmanke plenumis siajn programojn kaj la ekzamenoj pruvis, ke la kursanoj tre serioze klopodis alproprigi la studmaterialon.

Ĉi-jare ni plivastigis la dumkursan kontrolon per skribaj kontrollaboroj.

La instruistoj vaste uzis pririgardajn demonstrilojn kaj modernajn instruhelpilojn. Unuafoje ni sukcesis organizi C-kurson laŭ universitata materialo, proporcie mallongigita.

La labormoralo estis serioza. La vizitado de la studhoroj estis preskaŭ 100 /o-a.

Planoj kaj rezultoj:

1. La reprezentantoj de la Kleriga Ministerio promesis efikan helpon por la venontaj seminarioj, ĉefe fakan kaj moralan. Iliaj reprezentantoj partoprenos en la laboro de la estraro. La Ministerio certigos la partoprenon de lingvistaj kaj geografiaj inspektoroj. Tio bonefikas al la financa situacio, ĉar la klerigaj instancoj pagas partoprenkotizon por multaj pedagogoj, kiel premion por bonrezulta instrulaboro.

2. La direktoro de la loka Pedagogia Ĉeflernejo intencas enkonduki la instruadon de la

Internacia lingvo, kiel 3-an fakon de la kandidatoj kaj petis proponon ofice pri profesoro.

— página 25 del PDF —

Ĉ Opinio — propono — deziro — sciigo 25

w

. Unuafoje partoprenis la seminarion brita, franca, kaj okcidentgermanaj pedagogoj.

Honore al la reprezentantoj de la eksterlandanaj gastoj unuafoje okazis granda, laŭprotokola akcepto en la sidejo de la Patriota Popolfronto.

Las

5. Unuafoje ni povis certigi la tre favoran opinion kaj intereson de la gazetaro. Tre ampleksaj artikoloj konigis la legantojn pri nia aranĝaĵo.

6. Ni sukcesis certigi la plej bonajn rilatojn kun diversaj instancoj kaj entreprenoj. Por la venontjaro jam estas certigitaj permesoj por fabrik- kaj kooperativvizitado.

7.Jam estas fiksita la partopreno de 100-persona bulgara, pedagoga grupo, oficiale sendota.

8. Ni daŭrigas esperigajn pritraktadojn pri partopreno de alilandaj grupoj. Ni povas atendi multajn esperantistojn precipe el la frataj urboj: el Plovdivo, Odeso, kaj Uĵgorodo.

9. Oficiala reprezentinto de la Bulgara EA proponis postseminariajn tagojn ĉe la Nigra Maro, kie oni povus praktiki la konojn akiritajn dum nia Seminario.

10 Oni proponis starigi filiojn de la Seminario en aliaj socialismaj landoj, kie okazu A kursoj laŭ la Szerdahelyi-libro.

Koordinitaj ESPERANTO – Kursoj (KEK)

I. Celo

Por veki la favoron de la popoloj por internacia lingvo kaj samtempe certan solidarecon inter la Eŭropaj Popoloj, la Popolaj Altlernejoj kaj similaj institutoj de ĉefurboj kaj kelkaj aliaj konataj lokoj estis petitaj en 1951 starigi en komuna laboro la „Koordinitajn Esperanto-Kursojn“ (KEK) dum la vintra semestro 1952/53 kaj poste organizi novajn kursojn ĉiujare. Tiu kurso jam post mallonga instruado permesas la skriban kontakton de la kursanoj en ĉiuj ŝtatoj de Eŭropo.

9M=. Organizo

1. Bazo de KEK: La kursoj komenciĝu se iel eble samtempe kaj pritraktu la komunan tekstlibron (10 lecionoj), kiu estas havebla por 1 Sv. Fr. ĉe la eldonejo „Schulthess 8 Co. AG., Zwingliplatz 2, CH-8001 Zŭrich. La lecionoj, po vespero unu, estas jenaj: 1) ĉambro, familio, 2) domo kaj ĝardeno, 3) urbo kaj kamparo, 4) leteraj reguloj, tempaj indikoj, 5) vojaĝoj, ferioj, vetero, 6) restoracio, hotelo, amuzejo, 7) sporto, amuzaj laboroj, distro, 8) kono pri varoj, 9) profesioj, 10) korpo kaj sano.

2. Instruado: La maniero de la instruado estas afero de la loka kursgvidanto. Estas necese pritrakti la lecionojn laŭ la vico de la tekstlibro, por ke la kursanoj de la diversaj landoj posedu la saman vortaron por la korespondado. Kune kun la menciitaj temoj oni pritraktu la rilatan gramatikon.

3. Korespondado: La planita korespondado inter la kursanoj de ĉiuj urboj okazos sur

libervola bazo post la 4-a leciono (komence de Decembro). La organizo de tiu internacia

korespondado estas en la manoj de la loka kursgvidanto. Ekzistas speciala cirkulero pri la instrukcioj por la korespondado inter la kursanoj.

4. Administrado:

a) La Eŭropa Centro de KEK estas: Universita Popolare di Torino, S-ro E. Capurro, Segretario Generale, Via Cesare Battisti 15, I — 10 100 Torino, Italia; ĝi rilatas nur kun la landaj centroj. Vidu ankaŭ sub c).

b) La Landa Centro okupiĝas pri la diversaj kursoj en la sama lando.

c) La Instituto, kie okazas KEK, aŭ la kursgvidanto rekte rilatas kun la Eŭropa Centro, se ne ekzistas Landa Centro.

Ekzistas cirkulero pri la taskoj de la Eŭropa kaj de la Landaj Centroj. Por informoj skribu al S-ino Tina Peter — Ruetschi, Blŭmlisalpstraŝe 27, CH-8006 Zŭrich.

— página 26 del PDF —

26 Ĉ Opinio — propono — deziro — sciigo

Taskoj de la Landa Reprezentanto kaj Centro de la Koordinitaj E-Kursoj

1 Prizorgo por organizi KEK a) La rep. prizorgu, ke almenaŭ 1 KEK okazas dum la vintra semestro jare.

b) Li klopodas por pligrandigi la reton de KEK en sia lando. Se li vidas la eblecon organizi pli ol I KEK kun verŝajne pli ol lo kursanoj, li informas la Eŭropa-Centron kiel eble plej baldaŭ. La lastnomita tuje informos lin ĉu sufiĉe da alilandaj KEK okazas por garantii la korespondadon.

2. Forsendo de la diversaj listoj

a) Landa listo de la unuopaj KEK. La rep. sendu la liston de la organizitaj KEK kun la adresoj de la popoluniversitato aŭ simila instituto kie la KEK okazas, kaj tiuj de la kursgvidantoj al la Eŭropa-Centro ne pli malfrue ol la 25-a de Oktobro de ĉiu jaro.

b) Listo de ĉiuj partoprenantaj institutoj. Li forsendu al ĉiuj kursgvidantoj de sia lando la liston de ĉiuj partoprenantaj institutoj, kiuj estos senditaj al li de la Eŭropa-Centro meze de Novembro ĉiujare.

3. Kontrolo de KEK

La reprezentanto kontrolas la funkciadon de KEK en sia lando.

Li akceptas ĉiujn plendojn pro nefunkciado flanke siaj kursgvidantoj aŭ de alilandaj reprezentantoj koncerne KEK en sia lando, kaj aranĝas la aferon.

4. Raporto

La reprezentanto sendas post la ĉesigo de KEK, malgrandan raporton al la Eŭropa- Centro kun la jena enhavo: a) Nombro de kursanoj de la unuopaj kursoj, kiuj efektive partoprenis al la korespondado. b) KEK urbo(j) kiu(j) estis elektita(j) de la kursanoj por interkorespondado. c) Funkcionado de la korespondado. ĉ) Plendoj. d) Proponoj por la proksimaj KEK. Eventuale e) Nombro de kursanoj de ĉiuj kursoj kiuj deziras daŭrigi la studadon de E. f) Nombro kiu volas aliĝi al 1) loka grupo 2) nacia asocio 3) UEA.

Noto: ĉi tiuj taskoj estas akceptitaj de la nunaj reprezentantoj de la landaj centroj de

KEK. Tina Peter-Ruetschi

BlŭmlisalpstraBe 27, CH-8006 Zŭrich, Svislando.

Andrzej Pettyn (Pollando) proponas:

La Internacia Pedagogia Revuo devos esti tiel redaktata, ke ĝia enhavo ne tuj malaktualiĝu, sed prefere havu daŭran valoron, kiu ebligos vendi malnovajn ekzemplerojn al novaj Esperanto-instruistoj, ili volonte aĉetos tiajn numerojn se ili scios, ke troviĝos en Internacia Pedagogia Revuo artikoloj kun daŭraj kaj gravaj valoroj.

S-ino Humm (francujo) deziras: Geinstruistoj, kiuj uzis aŭ uzas Esperanton por ebligi internaciajn interŝanĝojn inter lernejoj, klasoj aŭ lernantoj, kaj tiel pliriĉigi la kulturon de viaj lernantoj, bonvolu sendi raporton pri viaj spertoj kaj rezultatoj al:

s-ino Humm, Chemin des Neuf Peyres

84 — Avignon, Francujo Ŝi deziras grupigi tiujn informojn por precize informi pedagogojn neesperantistajn kaj eventuale prezenti la rezultatojn de sia enketo en gazeto de ILEI „Pedagogia Revuo“

— página 27 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO (IPR)

Oficiala organo de la

Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj (ILEI) Jarkolekto 1, n-ro 0 (Provnumero)

Aperas trifoje pojare

en januaro, majo, septembro

Abonprezo 6-— GM, unuopa kajero 3— GM Prezo de ĉi tiu provnumero 2- GM

Redaktoro: Helmut Sonnabend, rektoro Im Eckerkampsfeld 11a, D-3161 Dollbergen, Germanujo

Eldonejo: Ludwig Pickel, Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 2, Germanujo Poŝtĉekkonto Nŭrnberg 819 56

Bankkontoj: Stadtsparkasse Nŭrnberg 90 157 Bayerische Vereinsbank Nŭrnberg 5 606 489

La abonprezon oni pagu al la eldonejo

Tarifo por anoncoj:

1paĝo 250— GM M2apaĝo 125— GM /4paĝo 809— GM 1s paĝo 409— GM Anoncetoj —,25 GM po vorto

Presejo: Frankische Verlagsanstalt und Buchdruckerei GmbH., 85 Nŭrnberg, Karl-Broger- Strabe 9.

— página 28 del PDF —

Subtenu la eldonadon de Internacia Pedagogia Revuo Aĉetu la librojn de la eldonejo LUDWIG PICKEL Aĉetu viajn Esperanto-librojn ĉe Libroservo LUDWIG PICKEL

LA MONDPERCEPTO DE LA MODERNAJ NATURSCIENCOJ Popularsciencaj kontribuaĵoj de

Boza Popoviĉ, Vasil Peevski, Ivo Lapenna, Adam Gula,

Wim De Smet, Andre Albault, Erkki Kaaridinen,

Klaus Wandelt, Hans Strassl

Formato 13,5×21 cm, 170 paĝoj, broŝurita, kun ilustraĵoj Prezo 9,60 GM

Reinhard Haupenthal ENKONDUKO EN LA LIBROSCIENCON DE ESPERANTO Bibliografia gvidilo kun komentario

Formato 13,5 x 21 cm, 44 paĝoj, broŝurita Prezo 3,50 GM

Klemenz Wieczorek Kiel aŭtodidakto al Pedagogia Scienco

Formato 14,5×21 cm, 38 paĝoj, broŝurita Prezo 1,80 GM

NIKO KAJ NINA de J. F. Berger Fostkursa legolibreto

Formato 12×19 cm, 70 paĝoj, broŝurita Prezo 2,40 GM

Sageoj kaj rakontoj laŭlonge la Rejno de Johanna Pagenstecher

Formato 12×19 cm, 47 paĝoj, broŝurita Prezo 2,85 GM

LA NEKONATINO Novelo de R. C. Muschler

Formato 12×19 cm, 65 paĝoj, Prezo broŝurita 2 GM bindita 3— GM

TRIFOJE AKURATE JE LA DEKDUA HORO Kriminalromano de Walter Galdert

Formato 12×18,5 cm, 160 paĝoj, broŝurita 4,909 GM

Mendu ĉe Libroservo Ludwig Pickel, Postfach 2113 D-85 Nŭrnberg 2, Germanujo, Poŝtĉekkonto Nŭrnberg 819 56

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Jarkolekto 1

Nr 4

Oktobro 1970 Nŭrnber

— página 2 del PDF —

ENHAVO

Paĝo O Sciigoj de la redaktoro 3 Forpasis Rudolf Rakuŝa 4 A Ĝeneralaj artikoloj La Lingvo Internacia en la establita mondo (Rakuŝa) 5 Ne oftaj jubileoj (Novobilsky) 8 B Metodikaj kaj didaktikaj traktaĵoj La Memlernado teorie kaj praktike (Wojciechowsky) 9 La instruado de Esperanto (Sonnabend) 13 C Informoj el la pedagogia vivo Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj 16 Konkludoj kaj Decidoj de la Internacia Instruista Konferenco de ILEI, Maribor 17 Protokolo de la intervjuo kun la reprezentantoj de la sindikatoj kaj de la komunista partio de Slovenio 18 Regularo de la Internacia Ekzameno por Instruistoj membriĝintaj en ILEI 20

Instruado de Esperanto en la fakultato de Beletroj en Clermont Ferrand (Janton) 22

Esperanto programita 23

Ĉ Opinio — propono — deziro — sciigo

Esperanto-elsendoj de POLA RADIO 23 Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV) 23 Bibliografiaj informoj 24 Albrecht Dŭrer kaj Esperanto 24 Pri eduka influo de turismo 24 12a Internacia Infana Kongreseto 25

D Dokumentoj, laŭ kiuj Esperanto estas instruata en la lernejoj

La programoj de Filologia Fakultato — Fako Esperanto Lingvo Kaj Literaturo Enkonduko en la Studadon de Esperanto 25

— página 3 del PDF —

O Sciigoj de la redaktoro 3

1. Generale

Post longa prokrasto denove aperas IPR. Iu sinjoro el Pollando skribis al mi: Grave por IPR estu la regula aperado. Tio estas vera vorto. Sed, kiu eldonisto riskus duan eldonon, se sur la abonlisto staras nur 189 abonantoj? Unuanima estas la opinio de la plimulto de la ILEI-anoj: Ni bezonas Pedagogian Revuon. Tamen, la eldonisto bezonas abonantojn kaj la redaktoro artikolojn. Dum la voko al IPR estis (estas) abunda, estis ĝis nun la fluo de abonantoj kaj artikoloj malabunda.

Por la redaktoro la plej grava evento de la ILEI-konferenco en Maribor estis la unuanimaj decidoj de la laborkomisiono, estraro, komitato (en Vieno) kaj asembleo, ke la abono de IPR estu deviga, t. e. la revuo nun apartenas al la membreco. Pri detalaĵoj legu en ĉi kajero la decidojn de la ILEI-konferenco.

La rezulto de ĉi tiuj decidoj estas la nova numero de IPR!

2. Pri la enhavo

Kiam ni staris ĉe tombo de prof, Rakuŝa — li estis enterigita en majo 1970 sur la tombejo de Maribor — ni pensis al la pedagogia semajno en Sonnenberg (1968), kie prof. Rakuŝa partoprenis kaj prelegis pri „La Lingvo Internacia en la establita mondo“. Tio estis lia lasta renkontiĝo en internacia rondo ekster Jugoslavio. Kelkajn monatojn antaŭ sia morto li reprilaboris la prelegon kiel artikolon por IPR.

Esperante, ke la estimataj gekolegoj aprobos la artikolon „Ne oftaj jubileoj …“, mi volonte prezentas ĝin, ĉar mi pensis al tiuj preskaŭ blindaj infanoj lernantaj Esperanton en speciala lernejo en Hannover (GFR).

Esenca vidpunkto de la hodiaŭa pedagogio estas, ke instruado ne plu havas memutilon, sed ĝi celas veki en la lernanto la kapablon per memlernado alproprigi la necesan scipovon. Apud teoriaj konsideroj prof, Wojciechowki aplikas en sia artikolo praktikajn konkludojn.

Vasta diskutado estas necesa pri la instruado de Esperanto, Jen estas la unua instiga kontribuaĵo.

Larĝan spacon pretendas la informoj, Por ke ĉiu membro kaj abonanto konu la estraron kaj sekciestrojn de ILEI, ni prezentas koncernan liston. Kvankam ankaŭ laŭ nombro la ILEI-konferenco estis kontentiga, tamen la plimulto de niaj membroj ne partoprenis.

Estas mia konvinko, ke laŭ nia membroforto tutfacile povus partopreni pli ol 1000 instruistoj. En ĉi tiu mondo nur grandaj nombroj konvinkas. Nun la konkludoj kaj decidoj donu malgrandan superrigardon pri la farita laboro. El la multaj protokoloj estu prezentata tiu, kiu raportas pri la kunveno kun la reprezentantoj de la sindikatoj kaj la komunista partio. Efektive la intereso al Esperanto en ĉi tiu lando estas granda!

Grava paŝo antaŭen estas interalie la ekzamenordo de ILEI, ĉar en multaj landoj ne ekzistas la ebleco fari ŝtatan ekzamenon. Grave estas nun, ke la landaj sekcioj baldaŭ fondu landajn ekzamenkomisionojn. Pliaj detalaĵoj sekvos en la venonta numero de IPR.

Nova estas en nia revuo la rubriko pri oficialaj ŝtataj dokumentoj. Jen ni intencas laŭbezone komuniki tiujn dokumentojn, laŭ kiuj oni instruas Esperanton oficiale kaj devige en diversaj ŝtatoj. Tiuj dokumentoj servu ankaŭ kiel ekzemplo por tiuj ŝtatoj, kie oni ankoraŭ ne atingis la oficialecon, samtempe ili kontribuu al la unuecigo de diverslandaj planoj kaj aspiroj.

La vicon ni komencas per la publikigo de la detala programo de Esperanto-fako enkondukita oficiale en la Universitaton Eŭtvos Lorand, Budapest (Hungario), definitivigita en 1969/70. Ĝin kaj la projekton ellaboris d-ro Istvan Szerdahelyi, la fakestro de la instruista fako „Esperanto lingvo kaj literaturo“ kaj estis akceptita fare de la Dekano de la Filologia Fakultato de Scienca Universitato Eŭtvos Lorand, Budapest.

— página 4 del PDF —

4 O Sciigoj de la redaktoro

Forpasis Rudolf Rakuŝa

La 25an de majo 1970 post mallongdaŭra malsano mortis prof. Rudolf Rakuŝa en Ljubljana.

Li naskiĝis la 22an de marto 1893 en la vilaĝo Tomaz apud Ormoz en nordorienta parto de Slovenio. Post finitaj studoj li aktivis kiel profesoro en komerca akademio, en ekonomia mezlernejo, en administra mezlernejo kaj fine en Pedagogia Akademio en Maribor. Esperanton li lernis en 1922 kaj diplomiĝis ankaŭ kiel Esperanto-instruisto antaŭ la ŝtata ekzamenkomisiono en Vieno 1925.

En la jaro 1926 li organizis kaj prezidis la 3-an jugoslavian Esperanto-kongreson en Maribor. Kiel afergvidanta vicprezidanto li gvidis la Jugoslavian Esperanto-Ligon de la jaro 1927 ĝis 1929. Pro meritoj li estis elektita honora membro de Esperanto societo Maribor kaj prezidanto de honora komitato.

Plejparte li aktivis kiel verkisto, preleganto kaj tradukanto. En la jaro 1937 li verkis sian unuan lernolibron „Esperanto“. Post la dua mondmilito li verkis novan en du partoj. De tiu aperis poste ankoraŭ la II-a kaj III-a eldono, ĉiam iom ŝanĝita kaj plilarĝigita de ŝtata eldonejo de SR Slovenio.

Dume li skribis multajn artikolojn pri Esperanto en enlandaj naciaj gazetoj kaj en pli gravaj Esperanto-revuoj, En 1957 aperis lia unua eldono de „Metodiko pri Esperantoinstruado“, ĝia dua eldono en la libro „Esperanto kaj lernejo“ en 1959. Nun estas en presejo multe pliamleksigita eldono de „Metodiko pri Esperanto-instruado“ (eldono UEA kaj Mladinska knjiga en Ljubljana).

La partoprenintoj de diversaj kongresoj, internaciaj pedagogiaj seminarioj kaj lernejaj konferencoj rememoras certe lin kiel humanece kaj science profundan preleganton kaj spritan diskutanton.

Aktiva estis lia kunlaboro en la Lingva Komitato kaj en la Akademio de Esperanto, kies membro li estis.

Lia kreado estis multflanka, ĉar li same verve kaj aktive kreadis kiel sciencisto ankaŭ sur kampoj de stenografio, grafologio kaj maŝinskribado. Li verkadis lernolibrojn el tiuj sciencaj fakoj ne nur por Slovenoj sed ankaŭ por la tuta Jugoslavio. Lia granda merito estas la unuecigo de multnombraj stenografi-sistemoj de kroata kaj serba naciaj regionoj kaj fine verko de komuna stenografia lernolibro por tiuj du lingvaj regionoj de Jugoslavio.

Neanstataŭebla li restos por gekolegoj, studentoj kaj ni esperantistoj, kiel mentoro kaj gvidanto, neniam forgesebla kiel ege modesta, ĉiam bonhumora, klera, kulturita kaj de ĉiuj ŝatata homo kaj sincera amiko.

Ludoviko Prebil

— página 5 del PDF —

A Ĝeneralaj artikoloj 5

Rudolf Rakuŝa

La Lingvo Internacia en la establita mondo“)

En nacilingvaj artikoloj oni trovas nun ofte la anglan esprimon „establishment“ (elp. istebliŝment). La vorto havas la saman signifon kiel la franca „ĉtablissement“ aŭ la esperanta substantivo „establ(aĵ)o“, derivita el la oficiala verba radiko „establi“. La signifo estas: daŭre funkcianta organizo. Oportuna estas la esprimo „establita mondo“. Ĝi karakterizas mondon aŭ ordon, en kiu ĉiu organizo kaj ĉiuj institucioj funkcias kaj daŭras, en kiu ekzistas reganta sistemo de politikaj kaj ekonomiaj formoj kaj ideoj.

Kontraŭ ĉi tiu establita mondo ribelas nun en preskaŭ ĉiuj partoj de la mondo la tiel nomata „kolera“ junularo, precipe en la universitatoj. Por ni esperantistoj tiu fenomeno estas tre interesa, ĉar la Esperanto-movado certagrade ankaŭ batalas kontraŭ la establita ordo kun la lingva superregado flanke de kelkaj mondlingvoj. Ĝis nun la penadoj de la esperantistaro restis en la kadro de modestaj argumentoj kaj sugestoj. Ni estis konvinkitaj, ke la vereco kaj utileco de niaj rezonoj rezultos la venkon de la ideo, alivorte, ke la reprezentantoj de la establitaj mondlingvoj cedos al niaj prudentaj argumentoj.

Kiaj estas la ĝisnunaj tiurilataj spertoj? Pro la lingva imperialismo Esperanto vane atendas subtenon de oficiala Anglujo, kvankam ĝi estas la patrolando de parlamentismo, de Usono, kvankam ĝi asertas esti lando de libereco kaj progreso, kaj de Soveta Unio, kvankam ĝi estas la centro de la socialismo. La politikaj reprezentantoj de mondlingvoj ĝis nun ĝenerale malatentis aŭ eĉ ignoris la disvastigon de Esperanto. Sed se nia movado komencus decide konkuri kun la mondlingvoj, tiam ili certe mobilizus siajn fortojn por montri, kiu estas pli potenca. Ĉi tiu konstato estas amara, sed ankaŭ por ni esperantistoj valoras la sperto, ke estas kontraŭ niaj interesoj malrekoni neagrablajn faktojn. Inter la regantaj mondlingvoj okazas pro prestiĝo sendube akraj, postkulisaj bataloj.

Okazas ankaŭ ŝanĝoj en la vicordo de ilia potenco, tamen la sola penso, ke en tiun establitan lingvan sistemon povus enpenetri tute nova, eble por ĉiuj danĝera membro, la Lingvo Internacia, estas por ili tute neimagebla. Ni devas la esperantan propagandon akordigi kun tiuj realaĵoj kaj aldoni al la ĝisnunaj rimedoj ankoraŭ novajn, pli modernajn kaj eble pli efikajn.

La esperantistoj certe ne volas detronigi la mondlingvojn. Kontraŭe, ĉiu lernanto de Esperanto ricevas kun sia scio gravan kapitalon por sukcese lerni ankoraŭ iun fremdan lingvon. Tamen ni estas revoluciaj en la senco, ke ni volas transformi la establitan lingvan sistemon. Tiurilate ni marŝas paralele kun la ribelanta junularo, kiu sentas sin katenita en la kadro de la reganta sistemo, kaj kun la progresemaj intelektuloj, kiuj tamen ĝuste rilate la lingvan diskriminacion montras grandan nedecidemon. Ili ja konsideras la multlingvecon neoportuna, sed en la praktika vivo ili lasas sin kateni per la reguloj de la establita lingva sistemo.

Por la esperantistaro estas interesa la unua grupo, do la junularo, ĉar ĝi formos la morgaŭan mondon, spite de tio, ke ĝi nun en la tuta mondo kaŭzas idean kaj socian maltrankvilon. Estas malfacile en ĉi tiu fenomeno diferencigi la revolucian kernon ekde la fanfarona frazaro kaj nereala ekstremismo. Utile estas koni la devenon de tiuj revoluciaj ideoj.

Post la dua mondmilito aperis en la maldekstraj partioj serio da malfidelaj grupoj, postulantaj novajn ideojn, ĉar la ĝisnunaj ne kontentigis ilin, La juna generacio kun simpatio akceptis tiun agadon kaj fervore studis la novajn teoriojn: la ekzistencialismon de Sartre, la humanan marksismon, la modernigitan kristanismon kaj antaŭ ĉio la ideojn de Herbert Marcuse.

Marcuse kritikis post sia reveno el Usono ne nur la kapitalismon sed ankaŭ la sovetan socialismon. Tion li faris surbaze de valoraĵoj, kiuj devus esti ankoraŭ starigitaj. Laŭ Marcuse la portantoj de la nova ideologio estas precipe la studentoj kaj la humanistaj intelektuloj, kiuj la propran ekzistadon ne ligas kun la destino de la socio, en kiu ili

“) De la aŭtoro mallongigita prelego dum la Sonnenberg-konferenco (20—29 sep 1968), kiun partoprenis 78 personoj, inter ili ĉ. 50 instruistoj el 14 landoj.

— página 6 del PDF —

6 A Ĝeneralaj artikoloj

vivas, Ili kontraŭbatalas ĉion, kio estas organizita, institucia. Ĉar kio estas avangarda, estas ekster la institucioj. Kio estas organizita, kio apartenas al la establita mondo, tio sklavigas la animon de la revolucio.

En la ideoj de Marcuse trovis la junularo la diagnozon de la situacio, la modelon de la progresema 20-a jarcento. Por siaj ideoj la junularo estas preta riski ĉion, ankaŭ batalon, liberon, eĉ la vivon. Sendube la maldekstra ideologio havas tiun pozitivan econ, ke ĝi enportas intelektualan kaj moralan maltrankvilon en la ekzistantajn sociajn strukturojn. Ĉie okazas fundamentaj kaj gravaj sociaj ŝanĝoj, en kiuj eĉ la plej ekstremaj kaj nematuriĝintaj ideoj trovas fekundan terenon. Ankaŭ en la socialismaj landoj forta grupo da intelektuloj, precipe da verkistoj, kontraŭas la burokratismon en la ŝtata aparato, la katenigon de la libereco kaj la neoportunan ekonomian kaj socian politikon. Aliflanke la hodiaŭa industriigita mondo estas pro sia establita strukturo ofte malfavora al la juna generacio. Certe oni konsideras la junularon kiel socian faktoron kaj konsumanton, sed ne donas al ĝi la eblecon tuj decide partopreni la evoluon kaj laŭ propraj ideoj modifi la socion.

Kontraŭ la establita mondo batalas ankaŭ la „kritikaj“, „liberaj“, „eksperimentaj“ universitatoj. Apartan rolon ludas la tielnomataj „kontraŭuniversitatoj“. La programo estas revolucia. En Usono ĝi ekz. tekstas: „La Libera Universitato de New York estis fondita kiel respondo al la intelekta bankroto kaj la spirita mizero de la amerika establita eduksistemo, kiu estas korupta kaj malebligas iun ajn emancipadon de la homo.“ La Londona Kontraŭuniversitato: „Ni batalas kontraŭ la malaktiveco kaj senhumanigo de la vivo en la okcidento.“ La postuloj de la Kritika Universitato en Berlin estas antaŭ ĉio la scienca analizo de la politikaj celoj kaj agadoj de la demokrata opozicio inter la studentaro. Aliaj universitatoj havas seminariojn pri Vjetnamio, pri la batalo kontraŭ la malsato kaj mizero, pri la rasaj bataloj en Usono, pri Ĉinio, pri la minoritatoj ktp.

Vane oni serĉas inter la abunda programo vorton pri la diskriminacio de malgrandaj lingvoj, do pri la problemo de la Lingvo Internacia. Tio estas por la esperantistoj des pli surpriziga, ĉar la fundamenta tasko de la kontraŭuniversitatoj estas akcepti ĉion novan, kio estas realigebla. Se ili aktivas en la formado de kontraŭlernejoj kaj kontraŭkomercejoj, ili devus pridiskuti ankaŭ la temon de kontraŭmondlingvoj, el kio sekvus la akcepto de Esperanto, do iu revolucia ŝanĝo en la interhomaj rilatoj.

Estas interese, ke la ribelanta junularo seniluziiĝis pri la laborista klaso, ĉar la lasta ne montris tian revoluciemon, kiun oni atendis. La maldekstra radikalismo asertas pro tio iom troigite, ke la potenco de la laborista klaso estas mito. Forĵetante unu miton, la junularo serĉas novan, same nepruvitan, Neigante la potencon de la laborista klaso, la junaj radikaloj tamen serĉas apogon en ĉi tiu tavolo, opiniante, ke ili povas same utile manipuli la laboristaron, kiel tion faras la partia burokratismo.

Ĉi tie altrudiĝas interesa komparo kun la spertoj, akiritaj pri la laboristaro en la esperantista movado. Konata estas la eldiro de Zamenhof pri la decida graveco de la laborista klaso por Esperanto. Sekve SAT devus esti giganta kolektejo de laborantaj amasoj, batalantaj por la ideo de la Lingvo Internacia. Jes, simpatioj ekzistas, en kelkaj landoj ankaŭ sukcesoj, sed ĝenerale oni devas konstati, ke la laboristaro estas firma parto de la establita mondo kaj mem ne trovas la forton, efike kontraŭi la regantan lingvan sistemon, kiu sekvigas la lingvan diskriminacion.

Tiu fakto valoras por la okcidento kaj oriento. Ke siatempe de Gaulle rifuzis la ideon de la Lingvo Internacia — pikanta ironio estas, ke li menciis nur volapuk — ne estas mirige, ĉar li pensis antaŭ ĉio al la gvidanta rolo de la franca lingvo, kvankam ĝuste Esperanto estas la rimedo malebligi, por ke la grava kultura funkcio de ĉi tiu lingvo ne perdiĝu inter la pli grandaj lingvaj konkurantoj. Nin konsolu la eldiro de Montagne: „Ĉiu parolas foje sensencaĵojn; la malfeliĉo estas, ke iuj elparolas ilin solene.“ Sed ĉi tiu konsolo ne povas vuali la seniluziiĝon de la esperantistoj, ke la franca laboristaro en la tuteco ne reagis, ĉar en la establita mondo apartenas ilia lingvo al la mondlingvoj.

Similan situacion oni havas en la Soveta Unio. La rusa lingvo regas, la malgrandaj nacioj vole-nevole akceptas ĝin apud la propra, la aliaj mondlingvoj rekonas ĝian potencon kaj valoron. Tiurilate ne ekzistas diferenco inter la kapitalismo kaj soveta socialismo. La sola forto, kiu gvidas la amasojn, estas la sopiro pri bonstato. Se en la oriento

— página 7 del PDF —

A Ĝeneralaj artikoloj 7

la ŝtato kontrolas la unuopulojn, en la okcidento la amasoj estas manipulataj pere de televido kaj ilustritaj gazetoj. Ne sammaniere, tamen ĉie la libereco estas endanĝerigita en tiu senco, ke la unuopulo ne konscias, ke li agas ne libere, sed en la tendenco de la establitaj institucioj.

Ni batalantoj por Esperanto luktas kontraŭ la ekzistanta lingva ordo en la establita mondo. Kompreneble al nia pacemo kaj temperamento ne decas grimpi sur la barikadojn. Tamen ni konfesu, ke sen pli decidaj agoj ni restos la eta lingva minoritato sen ŝancoj esence ŝanĝi la lingvan ordon. La Zamenhofa metaforo pri „guto malgranda, konstante frapanta traboras la monton granitan“ certe valoras kaj la sistema, larĝvida agado de UEA donis jam rimarkindajn sukcesojn, Estus do malsaĝe malhelpi ĉi tiujn kaj similajn paralelajn penadojn. Kontraŭe, oni devas ilin subteni per ĉiuj fortoj. Tamen tio ne signifas, ke analizo de la nuntempa situacio ne utilas kaj ke la sociaj fluoj kaj la junaj fortoj, kiuj atakas la establitan mondon — do la establitajn instituciojn, kiuj pro sia inerteco kontraŭas la ideon de la Lingvo Internacia — ne estus utiligeblaj por niaj celoj.

En la demokratio kreskas la aŭtoritato de malsupre supren. La prezidanto de Jugoslavio, marŝalo Tito, do pravas dirante, ke oni devus enkonduki Esperanton en ĉiujn lernejojn, sed ne per iu dekreto de supre, sed per la premo de la informita publika opinio de malsupre laŭ vera demokratia maniero. Estiĝas la demando, ĉu estas eble la amasojn de almenaŭ kelkaj nacioj informadi pri Esperanto tiel detale kaj profunde, ke la efiko rezultigus la enkondukon de Esperanto en ĉiujn lerneĵojn? UEA kaj la landaj esperantistaj organizaĵoj ja substrekas ĉiam denove la gravecon de informado, kelkaj nacilingvaj gazetoj donas al ni larĝanime iom da spaco, sed kompare kun la abundeco de la hodiaŭaj amaskomunikiloj, kiuj tage kaj nokte superŝutas la publikon kaj formas ĝian opinion, nia propagando nur por momento atentigas la amasojn pri la problemo, sed ne kaŭzas la situacion, el kiu naskiĝas revolucia ago aŭ almenaŭ forta premo.

Tio estas faktoj, konstateblaj el vidpunkto de objektiva observanto. Kvankam ni esperantistoj donas al la homaro idealan, facilan kaj neŭtralan ilon de interkompreniĝo kaj uzas kontraŭ la mondlingvoj konvinkigajn, honestajn kaj sincerajn argumentojn, tamen tio ne estas egalrajtaj konkurantoj aŭ eĉ helpantoj, sed tio estas lukto de malgrandulo kontraŭ giganto. Niaj argumentoj frakasiĝas antaŭ la alta muro de la establitaj mondlingvoj. Se temas en oficialaj rondoj pri la Lingvo Internacia, oni kutime ne estas rekte kontraŭ, sed nur zorgas, ke iu decido ne estu farita, ĉar oni ne toleras ŝanĝon de la reganta sistemo, La establitaj institucioj, al kiuj apartenas ankaŭ la Unuiĝintaj Nacioj, ne deziras esti ĝenataj de revoluciaj ideoj, ekz. de la Lingvo Internacia, kiu volas — laŭ ilia opinio — nur detrui la establitan sistemon de la regantaj mondlingvoj. Oni konfesas, ke la nuna sistemo estas nepraktika, multekosta kaj naskas ĉiam novajn aspirantojn por enviciĝi en la kategorion de la superuloj, sed akcepti Esperanton estus tiel revolucia ago, ke la sola penso povus ŝoki la defendantojn de la nun apenaŭ funkcianta sistemo.

Ke la kontenteco pri la nuna stato de la Esperanto-movado ne gvidu al rigidiĝo, ni devas ĉie serĉi kontaktojn kun la ribelanta junularo, Pro tio oni ne devas havi zorgojn pri la reputacio de nia movado. Por esti preparita por la estonta batalo inter la establita mondo kaj la Lingvo Internacia ni bezonas la tutan junularon, la paceman kaj la ribelantan. Ne ekzistas ĝustadire unueca generacio, sed diversaj tavoloj. La anoj de unu tavolo similas laŭ siaj ideoj kaj laŭ la konduto pli al siaj gepatroj ol al la samaĝuloj de la alia tavolo. Pro tio ankaŭ la diversa rezonado. La maldekstra tavolo asertas, ke ĝi alportas revolucian progreson. La alia tavolo samopinias kun la gepatroj, dirante: „Via revoluciemo estas tro radikala kaj nepripensita. Vi detruas, kio estis penege konstruita.“

Ĉar la Esperanto-movado estas samtempe pacema kaj revolucia, ĝi laboru kun ambaŭ tavoloj. Grava tasko de TEJO estas trovi kontaktojn ankaŭ al la ribelanta junularo kaj konvinki ĝin, ke valoras batali por niaj celoj, kiuj estas same kiel la iliaj direktitaj kontraŭ la establitaj institucioj.

La laŭprograma laboro de UEA devas kompreneble iri seninterompe antaŭen, interalie la propagando inter la instruistaro, Kiam la junularo amase akceptos la gvidideon, ke

— página 8 del PDF —

8 A Ĝeneralaj artikoloj

la venko de Esperanto dependas de venko kontraŭ la establitaj institucioj, kaj kiam en multaj landoj nia movado baziĝos en la lernejoj sur la ŝultroj de konsciencaj instruistojesperantistoj, tiam ni povos esperplene atendi la venkon. Nin helpos unuflanke la fajro de la junularo, aliflanke la serioza kaj fidinda stabileco de lingvaj kaj metodikaj fakuloj, kiuj pro sia profesio aŭtomate zorgos, ke Esperanto ne nur daŭre disvastiĝu, sed ke ĝi vere fariĝu „la latino de la demokratio“.

Ne oftaj jubileoj…

Antaŭ mi kuŝas dikfolia kajero kun reliefpunkta skribo. Ŝajne senorda punktaro transformiĝas sub sentemaj kaj trejnitaj fingroj de blinduloj-esperantistoj al vortoj, pensoj, informoj — al vera fenestro en la esperantistan vivon. La sekvantajn liniojn mi volas dediĉi al tiu ĉi brajle presata revuo, ĉar ĝi efektive meritas nian atenton. Ĝia simbole sonanta nomo estas „Aŭroro“, ĝia naskiĝlando – Ĉeĥoslovakio.

Se iu Esperanta gazeto vivas dek jarojn — ni aplaŭdas ĝin. Se la vivo-daŭro de ĝi esprimiĝas per kvindeko, ni nur mire enpensiĝas. Kaj vere tia mirige eksterordinara afero okazis en la esperantista mondo, ĉar la „Aŭroro“ atingis en la jaro 1970 sian kvindekjaran regulan aperadon kaj fariĝas tiel verŝajne la plej malnova Esperanta gazeto nun aperanta.

Ĉe la lulilo de la „Aŭroro“ staris la fama blinda muzikkomponisto Karel Emanuel Macan, la tiama muzikpedagogo de la Blindulinstituto de Kldr en Praha. Jam en la jaro 1904 li konatiĝis kun klopodoj de la juna sveda blindulo Harald Thilander, franca fraŭlino d’ Her kaj la pariza profesoro Theophile Cart, pri utiligo de Esperanto por blinduloj. Precipe la reliefe presata revuo „Esperanta Ligilo“, kiun fondis prof. Cart en 1904, forte impresis en la blindula medio kaj elvokis ĝeneralan intereson pri Esperanto. Oni komencis presigi lernolibrojn, vortarojn kaj alian stud-materialon por blinduloj. En pluraj urboj estis malfermitaj kursoj de Esperanto por blinduloj. Simila situacio regis ankaŭ en la ĉeĥaj landoj kaj la sukcesa instruado de Esperanto al blinduloj motivis fondon de „Aŭroro“. Komence ĝi aperadis kiel aldono al la ĉeĥa blindulgazeto „Zora“; en 1924 ĝi fariĝis memstara gazeto.

Post morto de Majstro Macan (1925) transprenis la redaktorecon profesoro Stanislav Stejskal kaj plenumis ĝin ĝis sia morto en 1929. Poste anstataŭis lin s-ano Vuk Echtner, kiu sub kondicoj favoraj kaj malfavoraj persiste redaktas la revuon ĝis nun. Pli ol kvardekjara redakta laboro! Jen dua eksterordinara jubileo, kiun festas homo ekstreme oferema por la aferoj Esperanta kaj blindula.

Interesan bildon prezentas komparo de ampleks-kresko de la revuo: komence aperadis 40 paĝoj da Esperanta teksto jare. En pli postaj jaroj la amplekso altiĝis al 80 paĝoj. Post la dua mondmilito fariĝis „Aŭroro“ denove aldono de la ĉeĥlingva blindulorgano Zora, sed ĝia amplekso fariĝis 40 paĝoj en ĉiu de ses ĉiujare aperantaj numeroj. En la jubilea jaro decidis la redakcio de Zora eldoni reprezentan literaturaĵon tradukitan el la ĉeĥa kaj dissendi ĝin donace al siaj 450 legantoj en eksterlando.

Legantoj de la „Aŭroro“, krom en Ĉeĥoslovakio, troviĝas en 38 landoj; pro malfacilaĵoj koncerne akceptadon de translimaj abonpagoj la ĉeĥoslovakaj blinduloj pagas mem la abonon por siaj eksterlandaj samsortanoj.

Ĉi tiun artikolon, kiu celis memorigi la Esperantan publikon pri la eksterordinaraj jubileoj de la blindul-revuo „Aŭroro“ kaj ties redaktoro s-ano Vuk Echtner, mi volas fini per trafaj vortoj de profesoro Macan:

„La reliefpunkta skribistemo de Braille kaj la internacia helplingvo Esperanto — jen du donacoj plej valoraj el ĉiuj donitaj iam ajn al la blindularo. La unua ebligis instrui blindulojn, la alia malfermis vojon al la mensoj kaj koroj de blinduloj tra la tuta mondo.“

D-ro V. Novobilsky

— página 9 del PDF —

B Metodikaj kaj didaktikaj traktaĵoj 9

Proi. D-ro Kazimierz Wojciechowsky

— la gvidanto de la Instituto Andragogia en Varsovia Universitato, la ĉefredaktoro de la scienca revuo „La Klerigo de Plenaĝuloj“, la konata pedagogo kaj sociaganto.

LA MEMLERNADO TEORIE KAJ PRAKTIKE

Kiel ni vidas memlernadon en la homa vivo kaj kleriga sistemo? Kio estas la memlernado? Kiel preparita por la memlernado devus esti la diplomito de lernejo aŭ kurso? — jen la demandoj gravaj, kiuj aperas antaŭ klerigistoj, kaj je kiuj ni, almenaŭ parte, klopodos respondi.

lom da historio

La memlernado estas fenomeno historia. Ĝi manifestiĝis pli amplekse en turnopunkto de la jarcentoj XVIII kaj XIX. Depost la tempo ĝi ĉiam evoluas. La kulturo de diversaj socigrupoj multon dankas al ĝi. La memlernadon aplikis instruistoj, metiistoj kaj terkulturistoj, la membroj de politikaj partioj, la arestitoj, eĉ la grandaj sciencistoj, inventistoj, artistoj kaj agantoj. Memlernuloj estis J. J. Rousseau (eĉ unu tagon li ne pasigis en lernejo), Faraday, la fama M-me Sans Gene (lavistino), R. Owen, M. Gorkij, M. Nexo. Per la memlernado atingis la grandan intelekton la famaj verkistoj Orzeszkowa kaj PRUS :s4

Per la memlernado iris ekde laboristo ĝis inĝeniero S. Sotdek. La granda plejparto de nuntempaj politikistoj svedaj spertis la bonon de la memlernaj rondoj. Al ili dankis multon ankaŭ, J. S. Mill — la eminenta angla filozofo kaj logikisto, kion li ja konfirmas en sia biografio.

Ankaŭ nuntempe okazas la mema klerigado de intelekto, de scipovo kaj de karaktero kaj ĝi eĉ estas pli ampleksa kaj pli riĉa en formoj. En la nuntempo oni observas la penon akiri mem la novan scion kaj scipovon inter la alte specialiĝintaj homoj per la diversforma memlernado.

La memlernado dum tuta vivo

En malnova tempo la vivo de la bonstataj homoj dividiĝis je tri periodoj: de la ludado, de la lernado kaj de la laborado. La homo lernis nur junaĝe. Poste la sociologio de edukado nomis tri ĉefajn procezojn influantajn la evoluon de la homo: la faktoj de la spontana evoluo, la klerigado fare de instruistoj kaj la memlernado. Se ni kunstarigus la dividojn, ni ricevus jenan bildon: dum la infanaĝo dank’ al aktiveco en propra medio la homo evoluas spontane, dum junaĝo li aŭ ŝi troviĝas en lernejo, dum la profesia laboro li aplikas la memlernadon. Skeme oni povas prezenti tion jene:

La periodo de La faktoroj klerigaj ludado la medio

lernado la lernejo

laborado la memlernado

Preterigante la malavantaĝojn de tia skema pritrakto kaj se ni eĉ aldonus, ke temas pri la influo de la medio kaj de la lernejo, hodiaŭ ni ne povus konsenti je tio, ke la memlernado aperas nur en la periodo de la profesia laboro. La esploroj de la pola psikologo Stefan BALEY pruvas, ke la homo aplikas memlernadon ekde la bebaĝo (la infano ja mem lernas iradi kaj paroli) — kvankam komence ĝi senpripense estas obea al la „interna memdirektado“. La procedo daŭras ekde infan- ĝis oldulaĝo.

— página 10 del PDF —

10 B Metodikaj kaj didaktikaj traktaĵoj

La terminologio kaj difinoj

Krom la vorto memlernado oni uzas ankaŭ la difinon memedukado. En la pli vasta senco ĝi signifas la samon, kion la memlernado, sed en la pli malvasta ĝi indikas formadon de propra karaktero morala kaj de la estetika sentemo.

Kiel la procedo estas malnova kaj historia atestas la fakto, ke la vorto memlernado ne troviĝas en la vortaroj de XIX jarcento. Komencis ĝin apliki nur la „pozitivistoj“, i. a. Dygasiŭski en la disertacio: „Kiel lerni kaj instrui“ /1889 j./

Kion do signifas la difino „memlernado“, kiel oni povas karakterizi la procedon, kio specifa estas en ĝi? La esploroj pruvis iun regulecon, nome tian, ke la persono lernanta ekster lernejo kaj sub sia propra kontrolo imitas ĉiam la modelon, al kiu li klopodas similiĝi per la memlernado. La modelon li trovas en sia viva medio aŭ en la tradicio familia aŭ pli vaste — en la romano, en la filmo. Malpli ofte la memlernanto konstruas la modelon el la elementoj, kiujn liveras la socia vivo. Laŭ F. Znaniecki: La propravolan klopodon, por similiĝi per propra streĉo kaj sub propra kontrolo al la elektita modelo ni nomas memlernado. Oni povas diri alivorte, ke la memlernado signifas: gvidi propran kulturan evoluon.

La motivoj kaj sintenoj

Oni povas distingi tri ĉefajn motivojn de la memlernado: la psikajn, la sociajn kaj la praktikajn, La motivoj psikaj aperas tiam, kiam la memlernanto strebas transformi sian personecon, kiam li ekzemple deziras pli profundigi la konscion, perfektigi la karakteron, riĉigi la intelekton, perfektigi siajn moralajn normojn ktp.

La motivoj sociaj akompanas la klopodojn akiri tiajn ŝanĝojn, por atingi pli bonan socipozicion aŭ kaŭzi la ŝanĝon de la propra funkciado en la socia grupo, ekzemple maturekzameniĝi, eniri la „pli altajn“ societajn sferojn ktp.

La motivoj praktikaj konsistas en la intenco atingi lertecon en iu aparta kultursistemo, ekzemple la estetika, la scienca, la teknika, la lingva ktp.

Oni povas ankaŭ distingi tri tipojn de memlernantoj laŭ iliaj sintenoj kaj farmanieroj. La unuan kaj la plej grandan grupon formas tiuj, kiuj manifestas la ĝeneralan deziron ŝanĝiĝi bonsence, sed sen iu ajn konkretigo. Ilin maltrankviligas la ĝisnuna stato, ili ne estas kontentaj pri si, ili sentas la bezonon ŝanĝiĝi, sed ne havante antaŭ si ian logan modelon imitindan ili erarserĉas kvazaŭ en nebulo.

Al la dua apartenas tiuj, kiuj, elektinte la modelon por similiĝi, havas klaran kaj videblan celon de sia memlernado, sed ili ne konas la metodojn por efektivigi ĝin, ĉar ili ne vidas la vojojn kondukantajn plej mallonge al la elektita celo. Tial ili ofte vagas vane. Ili scias kiu estiĝas aŭ kion ŝanĝi en si, pliperfektigi aŭ enigi, sed ili ne konas la manierojn realigi la ŝanĝojn. La grupo estas malpli granda ol la dua.

La tria grupo, distingata laŭ la sinteno kaj farmaniero estas plej malgranda kaj plej matura. Tiaj memlernantoj havas klaran konkretan celon kaj konas bone la vojojn kondukantajn al ĝi. Ili scias kiu estiĝas, kion lerni aŭ kion en si ŝanĝi kaj ankaŭ konas la manierojn aplikendajn en la farado. Pri tiaj oni povus diri, ke ili havas celon, programon kaj sistemon aŭtodidaktan.

Al tiuj tri situacioj kaj tri farmanieroj de memlernantoj konvenas iugrade la tri tipoj de parencaj legantoj aŭ eventuale radiaj kaj televidaj spektantoj.

La unua tipo — la leganto aŭ spektanto malkoncentriĝinta en interesiĝoj kaj erarvaganta en amaso de scifontoj.

La dua tipo — la leganto miregita pro malkovro de multeco da libroj pri la interesiĝanta lin temo kaj iom konsterniĝinta pro manko de la konvena metodo kiel elekti la bezonan libron, ĝustan por sia nivelo.

La trian tipon formas la leganto matura, scianta elekti la scifontojn por si, studanta ilin konforme kaj praktike, t. e. fortŝpareme kaj profitdone: dum mallonga tempo li scipovas multon tralegi kaj kolekti la konvenajn notaĵojn.

— página 11 del PDF —

B Metodikaj kaj didaktikaj traktaĵoj 11

Ni aldonu la observojn el la eduka psikologio, laŭ kiuj la grava faktoro de la memlernado estas la kritika pritakso de si mem, atingata per ĉiama komparado de la propra persono kun la aliaj. La konfrontado iĝas ofta kaj konscia laŭ la aĝokresko. Ju pli la edukiĝanto foriĝas de la infanaĝo, des pli la memanalizado kaj memkritikado (ĉe la normala stato de la inteligenteco) iĝas pli ofta kaj pli profunda. La memkritika pritakso permesas koni siajn proprajn mankojn.

La nuntempaj kaŭzoj de memlernado

Kvankam la memlernado kiel socia fenomeno ne havas ankoraŭ eĉ du jarcentojn, ĝi entute ne similas al sia trapaso,en XIX jarcento. Krom la sufiĉe universala nuntempa lernejoinstruiteco la ĉefa kaŭzo de tio estas la nuntempa maniero produktadi, la ŝanĝitaj produktaj fortoj. La „patrino“ de kleriĝado de plenaĝuloj kaj de memlernantoj estis la ŝanĝoj en produktmanieroj kaj en sociaj rilatoj, do en la kulturo dum XVIII kaj XIX jarcentoj. Tiam aperis la fabrikoj posedantaj la simplajn maŝinojn. Nuntempe la fabrikoj plene mekanikiĝas, eĉ pli — eniras la fazon de aŭtomatiĝo. La ŝanĝoj sekvas tre rapide kaj plirapidigas la progreson de industria civilizo, forte influante la novajn atingojn en diversaj sciencobranĉoj.

„La ritmo de progreso estas pli kaj pli rapida — la homaro estas atestanto de pli granda progreso dum lasta jarkvindeko ol dum antaŭaj dudek jarcentoj …“ — konstatis jam en la 1958-a jaro BOYD ORR — laŭreato de la nobelpremio.

La ŝanĝoj en la manieroj de produktado kaŭzas, ke la modernaj produktejoj fariĝas samtempe la sciencaj laborejoj. La konsekvenco de tiuj ŝanĝoj estas nepra laborigado de la homoj pli kaj pli bone instruitaj. Kiam ankoraŭ antaŭ nelonge la fizikaj laboroj konsistigis 809/o de ĉiuj laborantoj, nun ili formas jam nur 609/o kaj dum du aŭ tri jardekoj ili malmultiĝos ĝis 20 9/o.

Samtempe kreskos la nombro da teknikistoj mezinstruitaj kaj la nombro de alte kvalifikitaj inĝenieroj, administristoj kaj sciencistoj laborantaj en la industrio kaj terkulturado.

La situacio forte influas la memlernadon de la laborantaj homoj, kiuj devas akiradi pli kaj pli da scio, Due la uzino transirante el la produkta en la produkta-laboratoria starigas antaŭ la laboranto novajn taskojn por solvi, i. a. la taskojn inventajn kaj raciigajn. La fakto ankoraŭ pli devigas akiradi novan scion kaj scipovon.

Alia efiko de la rapidaj ŝanĝoj estas jam videbla nombro de tiuj, kiuj postulas alikvalifikon, Pli kaj pli urĝa afero komencis esti la neceso de humanisma kromklerigo por la kreskanta amaso da diplomitoj de teknikaj lernejoj: la teknikistoj, inĝenieroj, magistroj kaj doktoroj. Ambaŭ tiuj bezonoj estas senigataj per la memlernado. Ni aldonu, ke se antaŭe la memlernado estis kaj okazis tute laŭvole, nuntempe ĝi fariĝas deviga rilate al la plejparto de la laborantoj.

Sendube la menciitaj sociaj ambicioj estas grava kaj ĉiam funkcianta stimulo inkliniganta la homojn por memlernadi. Ŝajnas tamen, ke en la motivoj komencas superi la kaŭzoj ligitaj kun speciala klerigo kaj laboro.

La situacioj, kiuj instigas memlerni estas jenaj: 1. La profesia laboro pro ĝia konstanta kaj rapida perfektiĝo.

2. La unuflankeco de la instruiteco kaj streĉado dum la laboro vekas la bezonon kompletigi la lamantan scion — la scion mankantan (ekz. teknikisto deziras scion humanisman, kaj la humanisto serĉas scion politeknikan ktp).

3. La aktiveco socia, partopreno en la politikaj partioj, en la vivo de la societoj profesiaj, kulturaj, edukaj ktp.

4. La laboro utila neprofesia, ekz. renovigado de la loĝejo fare de nefakulo, la konservado de lia aŭtomobilo, kulturado de la propra parcelo.

5. La interesiĝo, do ekz. la muzikado, aktorado, kolektado, turismo, sciencaj esploroj, eksperimentado ktp.

— página 12 del PDF —

12 B Metodikaj kaj didaktikaj traktaĵoj

En ĉiuj menciitaj branĉoj la memlernado estas farado helpa kaj nepra. Tamen la pli larĝa ol antaŭe socia kondiĉo faras, ke oni devas adapti al ili la difinon. Ne ĉiam la memlernado estas efektivigata laŭvole, kiel skribis Znaniecki. Pli kaj pli ofte ĝi efikas el la labora devo. Ankaŭ ne ĉiam ni elektas mem la modelon por imiti, ĉar ni devas akcepti la modelon de la gvidaj instancoj, Same la kontrolo de nia memlernado ĉesas esti nur nia propra tasko, ekz. dum la studado koresponda. Prenante en konsideron tiujn kondiĉojn, pli ĝusta ŝajnas jena difino:

LA MEMLERNADO ESTAS LABORO POR SI MEM KUN CELO SIMILIĜI AL LA AG- NOSKITA MODELO LAU LA AKCEPTITA PLANO KAJ METODOJ KUN PARTOPRENO DE SIA KONTROLO.

Ĉu ni estas bone preparitaj?

Memorante pri la postuloj de la vivo, ni provu pritaksi la modelon de bone instruita homo, do bone preparita por memlernado. La homo:

— ekregis sufiĉe la fundamentojn de la ĝenerala scio kaj specialiĝis profesie, — scipovas logike pensi kaj estas kritikema,

— flegas viglajn interesemojn,

— ekregis la teknikon de la mensa laboro,

— havas ambicion plue perfektiĝi kulture kaj lertigi siajn kapablojn,

— havas ambicion kree peni laŭ la morala kaj socia devo.

La menciitajn kondiĉojn devas akompani pluaj kvalitoj de la personeco, sen kiuj la memlernado ne sukcesas, Ili estas: sincereco rilate al si mem, fantazio, sen kiu ja oni ne

povas imagi la modelon por si, persistemo kaj la kapablo kontroli sin mem.

Prof. d-ro Jozef PIETER, skribante pri psikologiaj problemoj de la memlernado, atentigas pri la malforta socia amplekso de memlernado en la mondo. Por plibonigi la situacion, li konsilas eduki la organizantojn de la memlernado, aranĝi la konvenajn studojn en diversaj altlernejoj kaj organizi multajn rondojn de memlernado en la societoj kaj asocioj. Liaopinie la memlernadon oni devas komenci ekde la memkono kaj poste iniciati la batalon kontraŭ tio, kio tiel grave malhelpas al la homoj leviĝi al la pli alta nivelo, do kontraŭ la alkoholismo, kaj nikotinismo …

El la metodiko de memlernado

Estas tempo transiri al kelkaj praktikaj pensoj, do al la rimarkoj el la metodiko ĉi-koncerna. La observoj de F. Znaniecki montris, ke inter la plenaĝuloj la pli bonaj memlernantoj estis tiuj, kiuj ekde la infanaĝo iris tra la vivo per propraj fortoj. Multe malpli bonaj estas tiuj, kiuj depost unuaj jaroj profitis la helpon de privataj instruistoj, guvernistoj ktp. Ĝenerale oni ankaŭ povas konstati, ke plej bone por memlernado prepariĝas tiuj, kiujn en la lernejo kaj dum kursoj oni instruas per la metodoj aktivigaj. Do pli efike estas, kiam instruisto ne donas la scion, sed inspiras la lernantojn kaj helpas ilin en la memfara akirado de scio. Estas ankaŭ bone, se la memlernanto komencas la procedon sufiĉe frue, jam en unuaj lernojaroj.

La metodikaj postuloj efikas ankaŭ el tri sintenoj karakterizaj por memlernantoj. Al tiuj, kiuj nur ĝenerale intencas ŝanĝiĝi plibonige ni devus antaŭ ĉio liveri la konvenajn modelojn de personeco, por helpi al ili en kristaligo de la decido kaj potencigi la volon de la similiĝo al la elektota modelo. La dua grupo, kiu jam havas modelon kaj vidas la celon, sed ĝi ne scias kiel al la modelo similiĝi, atendas de la klerigistoj la informojn pri la metodoj labori por sia bono. La trian grupon, tiun plej malgrandan, kiu konas bone celojn kaj metodojn, ni devus apogi en la perfektiĝo.

La devo de la klerigistoj rilate al memlernantoj estas liveri al ili la plej bonajn modelojn kaj ekzerci en la memfara tekniko de la menslaboro.

— página 13 del PDF —

B Metodikaj kaj didaktikaj traktaĵoj 13

La memlernantoj penadas solaj aŭ en grupoj. La grupon kelkpersonan, kiun gvidas la memlernanto pli iniciatema kaj pli kapabla, ni nomas memlerna rondo. La grupon pli nombran, kiu laboras komune kun protektanto-specialisto el la konkreta sciobranĉo, ni nomas la memlerna ensemblo. Plej bone agas tiaj rondoj kaj ensembloj, kiuj planas ne por pli longe ol nur kelkaj monatoj. Tia plano ebligas efektivigon de la intencoj kaj kontentigas la partoprenantojn. La rondoj kaj ensembloj ankaŭ edukas socie kaj — rilate al Esperanto — ankaŭ internacie.

La klerigado tre longe vivis per la vigliga diro de F. Bacon, ke scio estas potenco. La diro ankaŭ hodiaŭ havas sian sencon kaj estas utila. La nuntempa vivo postulas de la organizantoj de klerigado la novan sloganon, nome, ke la potenco de nia jarcento estas verkado, raciigo, inventemo. Oni ilin plenumas nur tiam, kiam oni ekzakte memlernas

sur diversaj niveloj. Elpoligis mag. Tyburcjusz Tyblewski

BIBLIOGRAFIO

Stefan BALEY: Psychologiczne podstawy samoksztalcenia / Psikologiaj bazoj de memlernado /. En la verko komuna: Pedagogika dorostych / Pedagogio de plenaĝuloj / sub red. de K. Wojciechowski, Warszawa 1965, PZWS, p. 651.

Czeslaw MAZIARZ: Proces samoksztalcenia / La procezo de memlernado /. Warszawa 1966, PZWS, p. 200.

Wladyslaw OKINSKI: Procesy samoksztalcenia / La procezoj de memlernado /. Poznan 1935, Polski Instytut Socjologiczny, p. 100.

Wiadyslaw SPASOWSKI: Zasady samoksztalcenia / La principoj de memlernado /. Warszawa 1959, Ksiazka i Wiedza, p. 232.

Kazimierz WOJCIECHOWSKI: Praca umysiowa, podrecznik samoksztalcenia / La menslaboro, lernolibro /. Warszawa 1947, „Ŝwiatowid“, p. 167.

Kazimierz WOJCIECHOWSKI: Wychowanie dorostych. Zagadnienia andragogiki / La edukado de plenaĝuloj. La problemoj de andragogio /. Wroclaw 1966, Ossolineum, p. 593.

La instruado de Esperanto

De Rektoro Helmut Sonnabend

Jam ekzistas multaj konsiderindaj vicoj da lernolibroj, sed mankas ĝis nun bazaj esploroj rilate al didaktikaj kriterioj, Mia intenco estas skizi kelkajn esencajn trajtojn de la problemo. Do pritraktata estas la didaktiko, kiun ni volas limigi al metodo kaj metodiko. Dum la metodo ĉiam estas la aplikata vojo de la koncerna instruisto — pli kaj malpli subjektive —, la metodiko signifas la tutan amplekson de ĉiuj eblecoj, kiuj povas esti menciindaj.

La termino didaktiko absolute nur rilatas al la objekto mem. Tiu fakto ne sole tuŝas la lingvon, sed validas ankaŭ por ĉiuj instrueblaj fakoj kaj objektoj. Ili, kiel historio, geografio, matematiko, aŭ kibernetiko, estas memleĝaj absolutaĵoj, kiuj mem vivas aŭ ekzistas sen instruado. Sed en la sama momento, kiam tiaj objektoj estas instruataj aŭ en lernejoj aŭ en universitatoj kaj el instrulibroj, ili fariĝas elementoj de la didaktiko. Ĝi do estas difinata unuavice de siaj regantaj leĝoj. Mi ne provas arbitre elekti aŭ konstati ilin, ĉar en ĉiu instruebla fako aŭ objekto loĝas propra leĝo, t. e. ĉiu instruobjekto posedas didaktikan leĝon en si mem, kaj ĝin mi nur trovas per esploro. Do, kontraŭe al la aliaj terminoj la didaktiko estas la instruleĝo.

Leviĝas la demando, kia estas la didaktiko de la Internacia Lingvo, laŭ kiuj leĝoj ni instruu nun? Mi povus simpligi la demandon kiel prof. Rakuŝa opiniante: „La ĉefa prin-

— página 14 del PDF —

14 B Metodikaj kaj didaktikaj traktaĵoj

cipo de la Esperantoinstruado estas, ke gvidas tiun instruadon la samaj leĝoj kiel la instruadon de iu ajn fremda lingvo.“ Ŝajnas al mi, ke tio ne sufiĉas, ĉefe pro tio, ĉar li ne sciigas kiamaniere, t. e. laŭ kiuj didaktikaj principoj, oni instruas fremdajn lingvojn.

Nun estas la demando al la didaktiko adekvata al la senco de la lingvo mem. Ĉikobara pravas, kiam li diras: „Lingvo estas socia fenomeno, tio signifas, ĝi ne estas natura aŭ biologa aperaĵo.“

Per la lingvo la homo esprimas sian penson, per la lingvo la homo komprenas aŭ akceptas la penson de la alia. Tamen la lingvo ne estas funkcio de la subjekto, kiu parolas, ĝi estas la rezulto de individua rolo kaj inteligenteco. Do lingvo ekestis tiam, kiam la homoj eksentis la bezonon, komuniki unuj kun la aliaj.

„Lingvo estas rezulto de sociaj kontaktoj“, diras ekzemple J. Vendryes, la franca lingvisto. Tial li opinias, ke nur esplorante la socian rolon de la lingvo eblas ricevi imagon, kio ĝi efektive estas, kaj ĉiuj modernaj esploroj gvidas al supre dirita difino: la lingvo estas socia fenomeno.

Kompreneble por la didaktiko gravegas nur la ekkono, kaj ni povas konkludi la unuan didaktikan leĝon:

La lingvo estas nur lernebla en la homa socio mem.

La pli ol nesufiĉaj rezultatoj de la multjara instruado en la diversaj lingvoj dum kursoj, en lernejoj kaj institutoj estas klarigeblaj pro pli aŭ malpli granda neatento de tiu leĝo. Ekzemple, kiam iu germana lernejklaso lernas la anglan lingvon, ĝi ja ne vivas en la adekvata socia medio, kaj la solvo de ĉi tiu problemo dependas de la metodo, kiun devas trovi la instruisto mem.

Konstatante la lingvon kiel socian fenomenon ni per partigo de la fenomeno trovas la duan didaktikan leĝon:

La homo estas la portanto kaj la uzanto de la lingvo. Vere ni povas diri, ke la lingvo kaj la homo troviĝas en plena unueco, ĉar la lingvo sen la homo ne ekzistus, sed inverse la homo sen lingvo ne povus ekzistadi. La psikologio detale esploris la lingvoevoluadon, kiu por la instruado estas de decida signifo por precize scii la unuajn etapojn de la lingvolernado.

La unuajn simplegajn komencojn de la malgranda infaneto — antaŭ la aĝo de du jaroj — ni devas konstati kiel konvergprodukton inter senĉese aŭdataj lingvosonoj kaj ĝiaj propraj bezonoj. La parollernanta infano ne estas nura ripetmaŝino, sed ankoraŭ ne lingvokreanto. La lingva evoluado de la infano estas destinata de imitado kaj spontaneeco.

La imitado diferencas al diversaj direktoj: baldaŭ ĝi estas nekonscia kaj neintensa, baldaŭ ĝi estas energia volaĵo. Sed ankaŭ la imitado ne estas daŭre konstanta, egala vojo. Ĉiu per imitado lernenda vorto devas esti aŭdata, atentata, parolata kaj memorata.

Ni nun povas konstati la trian didaktikan leĝon: La infano aŭ la homo lernas la lingvon per imitado.

La spontaneeco de la infano ne staras en absoluta kontrasto al la imitado. Kiu atente observas la lingvan evoluadon, povas konstati, kiamaniere la infano elektas la vortojn. El la amaso da vortoj, konstante trafantaj la orelojn, la infano unue utiligas nur iomete da vortoj, sed iom post iom ili pliiĝas laŭ la bezonoj de la infano. Kaj ĉi tie ni rekonas la unuajn signojn de la spontaneeco. La pokaze decidita vortelektado fariĝas efektive simptomo por la ĝistempe atingita maturecstato.

Nun fariĝas ankaŭ kompreneble, ke spite al grandaj individuaj diversecoj, ni trovas iun destinan regulecon en la sinsekvo de la lingvaj ŝtupoj. Ni povas ĝenerale distingi:

1. la ŝtupon de la nomfunkcio, 2. la ŝtupon de la agofunkcio, 3. la ŝtupon de la komunikfunkcio,

4. la ŝtupon de la socifunkcio.

— página 15 del PDF —

B Metodikaj kaj didaktikaj traktaĵoj 15

En la unua ŝtupo la infano bezonas la lingvon kiel nomfunkcion, ekzemple ĝi diras: seĝo, lampo, muro; en la dua ŝtupo ĝi komencas diri: hundo bojas, patro skribas, patrino kuiras; en la tria ŝtupo ĝi rakontas aŭ demandas travivaĵojn kaj bezonojn. La ekkono de la lingva rolo en ĝia socia funkcio estas la plej alta ŝtupo de lingvoscio. Tiam la homo ne nur estas perceptanto, sed ankaŭ vivanta ero de la lingva organismo.

Do ni nun povas formuli la kvaran didaktikan leĝon por la lingvo:

La spontaneeco (do la esprimkapableco) fariĝas videbla en 4 ŝtupoj: nomfunkcio, agofunkcio, komunikfunkcio kaj socifunkcio.

Tamen estas necese apartigi la imitadon pro la granda graveco por la lernado. Estas imageble, ke pluraj povus diri, ke la imitado ne taŭgas por plenkreskuloj, sed nur por infanoj. Tio ŝajnas al mi granda eraro, ĉar pripensante la jam menciitajn principojn, ni ja ĝenerale konkludis la validecon por la homo mem. Laŭ mia opinio kuŝas ĉi tie la ĉefa punkto de nia instruado.

Mi bone scias, ke ofte la lernolibroj kulpas, ĉar ili laŭ sia naturo partigas la lingvon laŭ lingvaj elementoj. Ili por si mem — kvankam ĝustaj — ne tuŝas niajn instruajn vidpunktojn. Nur pripensu: Ĉiu homo, kiu el diversaj kaŭzoj transloĝiĝas al fremdlingva lando, lernos la lingvon imitante ĝin, tute egale ĉu infano aŭ plenkreskulo.

Kompreneble mi ankaŭ devas konstati, ke estas necese distingi plenkreskulojn laŭ klera edukado, ĉar homoj regantaj fremdajn lingvojn multe pli rapide lernas plian lingvon ol homoj lernantaj Esperanton kiel unuan fremdlingvon, kvankam ankaŭ la spertulo daŭre imitas la lernotan lingvon per multlegado.

Por konkretigi la teoriajn aspketojn mi nun skize aplikos ilin kunlige kun la punkto 1 (ŝtupo de la nomfunkcio) en malgranda leciono. Antaŭe estas necesaj kelkaj rimarkoj: Ĉiu leciono havu iun ajn lingvotuton kiel elirpunkton! Neniam komencu nur per unuopaj vortoj, ĉar la lernanto ĉiam devas sperti la lingvon kiel vivantan tuton!

Kiamaniere vi nun povas prizorgi la aferon, por ke viaj lernantoj ekvivu tiun tutecon? Ni havas du eblecojn: 1. per aŭdado, 2. per legado.

Por la aŭdado mi distingas same du eblecojn: Aŭ oni uzu la voĉlegadon, aŭ oni uzu la sonbendon. Mi ĉiam preferas la lastan, ĉar unue mi povas bone prepari la lingvaĵon kaj due ĝi ebligas al mi samtempe la objektivan observon de la lernantoj.

lam mi aŭskultis Esperanto-instruadon de kursgvidanto, kies lernantoj nur voĉlegis el lernolibro. Tio estas netaŭga metodo, kaj tial mi emfazas, uzu unue la senperan lingvon. Kiel instruekzemplo servu naskiĝtago.

Leciono Elirpunkto: Naskiĝtago. Lingva celo: Substantivoj. Apliko: Imitado en la ŝtupo de la nomfunkcio.

1. Por ke la lernantoj spertu la lingvon ĉiam kiel tutecon, ili komence aŭdu surbendigitan lingvaĵon:

„Bonan tagon! Mi gratulas vin pro via naskiĝtago, kaj jen estas mia donaco por vi.“ — „Dankon, tio estas ja bela libro.“ — „Ho, maljuna knabo, ankaŭ mi gratulas vin pro via naskiĝtago. Mi havas same donacon por vi.“ — „Dankon, kara amiko. Sed maljuna knabo… ? Ho, tio estas ja belega kravato!“ — „Kara Horst, mi kore gratulas vin pro via naskiĝtago. Jen estas botelo da konjako. Ĉu vi ŝatas?“ — „Ho jes, ĝin mi ŝatas ĉiam. Konjako estas bela trinkaĵo. Sed nun, karaj amikoj, lasu nin trinki kafon!“ (Oni aŭdas ĝeneralan bruon, kaŭzata per seĝoj kaj eksido ktp.) „Tio estas belaj tortoj!“ — „Jes, tio estas nuksotorto kaj la alia ĉerizotorto.“ — „Mi petas, donu al mi vian tason!“ — „Jen estas mia taso.“ — „Ĉu vi ŝatas sukeron?“ — „Jes.“ — „Ĉu vi ŝatas ankaŭ lakton?” — „Ne, mi ŝatas kafon sen lakto.“ — „Sed mi ŝatas kafon kun sukero kaj kun lakto.“ — „Jes, vi estas ja dolĉa knabo.“ — „Kaj nun trinku kaj manĝu, en la kafopoto estas sufiĉe da kafo.”

2. Nur unufoja aŭdado ne sufiĉas. La lernantoj aŭdu la lingvon plurfoje. Dum la ripetadoj donu ankaŭ la tradukon, ĉar estas nature, ke la lernantoj volas scii la sencon. Plue, skribu dum la aŭskultado la imitotajn substantivojn al la tabulo.

— página 16 del PDF —

16 B Metodikaj kaj didaktikaj traktaĵoj

3. Sur la tabulo staras nun jenaj vortoj: naskiĝtago, donaco, libro, knabo, amiko, kravato, botelo, trinkaĵo, kafo, torto, nukso, ĉerizo, taso, sukero, lakto, kafopoto.

4. Nun estas la tempopunkto por imitado. Samtempe kun la voĉa legado montru la objektojn aŭ senpere aŭ per desegnaĵoj. En ĉi tiu kazo havigu nur verajn objektojn, por la vorto „naskiĝtago“ prenu bildkarton por la festa tago. La vorto „trinkaĵo“ estas bona „ar-vorto“ por lakto, kafo kaj konjako.

5. Forviŝu de la tabulo la alskribitajn vortojn! 6. Nomu ripete la vortojn kunlige kun la objektoj kaj samtempe lasu imiti vian parol-

manieron!

7. Distribuu antaŭpreparitajn kartojn, sur kiuj estas skribitaj la unuopaj vortoj. Do, kafopoto, torto, taso, ktp.!

8. Instigu viajn lernantojn, meti la kartojn antaŭ la ĝustaj objektoj (plurfoje kaj ĉiam parolante)!

9. Ankaŭ inverse faru tion, distribuante la objektojn mem!

Rimarko: Ju pli da aplikeblecoj vi trovas, des pli efika estas ĉi tiu instrua ŝtupo.

10. Ne malpli grava ol la komenco de la leciono estas la fino. Denove aŭdigu sonbende

la lingvaĵon, ĉar la komence difuza tuteco de la lingvaĵo nun jam reliefiĝas. Rekomendinda estas ankaŭ la disdono de la skriba teksto same utiligebla por pliaj lecionoj.

Postrimarko: Mi do konsideras la imitadon kiel tre gravan didaktikan paŝon, kiu estas metodigenda. El pluraj eblecoj, apliki la imitadon, mi finfine kaptas du: Uzu diligente kantolibrojn, studu zorgeme prelegojn kaj bonajn rakontojn!

C Informoj el la pedagogia vivo

INTERNACIA LIGO DE ESPERANTISTAJ INSTRUISTOJ

Estraro de la Ligo (1971—1973)

1. Prezidanto = S.ro Raif Markarian, 87 Sebastian Avenue, Shenfield, Essex (Britujo)

2. Vicprezidanto = Rektoro Helmut Sonnabend, Im Eckerkampsfeld 11a, 3161 Dollbergen (Okc. Germanujo)

3. Sekretario = D.ro Mario Dazzini, Casella Postale 22, 54 100 Massa c. (Italujo)

4. Vicsekretario = S.ro Gaston Turin, 43 Rue Emile Magnin Pontarlier (Francujo) 5. Kasisto = F.ino Dora Andersson, Klarbairsgatan 6 A Linkoping 58 246 (Svedujo)

Sekciestroj de la Ligo

Aŭstralio = Ivan Maddern, Box 411, Morwell 3840, Victoria.

Aŭstrio = Josef Wesian, RannachstraBe 3, 8046 Graz.

Britujo = Raif Markarian, 87 Sebastian Avenue, Shenfield, Essex. Bulgarujo = Vasil Bozarov, ulica Ljubotran 98, blok 4, vhod A, Sofio. Ĉeĥoslovakio = Vlastimil Novobilsky, Skolni 5, Usti nad Labem.

Danlando = Lis Thune, Brembĉrvanget 15, Hvidovre.

Francio = (provizore) Gaston Turin, 43 rue Emile Magnin, Pontarlier.

— página 17 del PDF —

C Informoj el la pedagogia vivo 17

Germanio = Helmut Sonnabend, Im Eckerkampsfeld 11a, 3161 Dollbergen.

Hispanujo = Felipe Gonzales Del Pino, Dona Maria de Molina 15c, Sevilla.

Hungarujo = Emilia Radvansky, Damyanich u. 21, Budapest XVII.

Italujo = Catina Giulia Dazzini, Casella Postale 22, 54 100 Massa C.

Jugoslavio = D.ro Miodrag Stojanoviĉ, Duruntorska ul. 2/IV, 32, Beograd.

Kanado = (George Du Temple, RR1, 814 Ardmore Drive, Sidney B. C.

Nederlando = (provizore) A. Bloemhard, hoefladlaan 58, Den Haag.

Novzelando = F. Fleming, P. O. Box 5042, Wellington.

Pollando = (provizore) Jozefo Toczyski, skr. Poert. 57 ul. Lejbuska 663 Gdansk,

Chetm

Suda Koreujo = Dae-Young-Rhie, 204-19, Sang-do-2-dong, Yong-dung-po ku Seoul.

Svedujo = Svennard Svennson, Ljungby.

Svisujo = Claude Gacond, Mieville 1333, La Sagne, Neuschatel.

Usono = Dorothy Holland, 1010 Crestwood Place, Santa Barbara, Calif. 93 105. Kunlaborantaj membroj aŭ izolitaj membroj

Belgujo = (G.Vanbreuse, Ma Campagne 319, Verviers.

Kubo = Pedro Pablo Lamas Diaz, Apartado 223, Ciego de Avila.

ll

Suda Afriko Felix Woolf, 1 Shaftesbury, Piccadilly Walk, Sea Point Cape Town.

Konkludoj kaj decidoj de la Internacia Instruista Konferenco de ILEI, Maribor 26 — 31 de julio 1970

1. Baza dokumentaro por uzo inter la neesperantistoj kaj oficialaj instancoj en ĉiuj landoj La estraro decidis uzi la disponeblajn dokumentojn de I.S.E.D. (Italio- Varese, Via

Sacco 14 3 Gaetano Caraffa) por prezenti ilin ĉe la politikaj kaj instruinstancoj en la diversaj landoj. Plie la estraro sugestas same uzi la dokumentojn de CED kiuj rilatas

al instruado.

2. Infangazetoj kaj literaturo

La estraro rekomendas abonon de la stencilita revuo „Nia Voĉeto“ eldonata de Sateb (S-rino E. Prent, 27 Argyle Road, Ilford, Essex, Britio).

La Estraro konsideras subteni eldonon de nova revueto por la aĝo-grupe 12 ĝis 15 jaraj infanoj.

La estraro emfazas nepre partopreni en „Grajnoj en vento“ (S-ro Marcel Erbetta, Rue des Pins 66, Bienne Biel, Svislando).

La estraro varme petas subteni la „Kastoran Klubon“ (S-ro Sullivan James H- 3 Berwick Avenue, Manchester, M 31 I PS-Britio) kaj aligi la infanojn al tiu klubo, ĉar ankaŭ ĝi eldonas taŭgan legmaterialon.

3. Feriaj centroj por gejunuloj

La estraro decidis akiri interkonsenton kun UEA transformi la Infankongreseton en veran Infankongreson nomante ĝin „Internacia Infankongreso de UEA“ tiel ke ankaŭ aĝogrupoj ĝis nun ne akcepteblaj (infanoj inter 13 ĝis 16 jaroj) povu partopreni la kongreson.

La estraro planas la starigon de feriaj centroj (i. a. en Gresillon kaj Montpellier (Francio), en Primoŝten kaj Rjeka (Jugoslavio), en Szeged kaj Balatonszemes (Hungario).

— página 18 del PDF —

18 C Informoj el la pedagogia vivo

4. Internacia Pedagogia Revuo

La estraro decidis

a) ke la landaj sekcioj respondecas pri deviga abono de ĉiu membro al IPR

b) ke la landaj sekcioj respondecas pri la kvanto de la artikoloj sendendaj al la redaktoro de IPR.

Krome la estraro rekomendas, ke ĉe ĉiu landa sekcio oni starigu komisionon, kiu prizorgu la elektadon kaj sendadon de la artikoloj.

c) ke la sekcioj akiru reklamojn porIPR.

5. Televida kurso de Esperanto

La estraro decidis subteni la klopodojn en Nederlando por la starigo de televida kurso de Esperanto kaj sugestas, ke la sekcioj siaflanke kontaktu la landajn televidinstancojn tiucele.

6. Normigo de superaj ekzamenoj por Esperanto-instruistoj

La estraro decidis akcepti la regularon proponita de rektoro Helmut Sonnabend kun la amendoj sugestitaj de la koncerna laborkomisiono.

7. Normigo de la lernejaj instruplanoj, lernolibroj, oficiala eksperimento pri la paralela instruado de Esperanto en la lernejoj La estraro decidis:

a) la landaj sekcioj, kiuj ne apartenas al la Kunordiga Konferenco (t. e. Austrio, Bulgario, Jugoslavio, Italio, kaj Hungario) studos la eblecojn en sama maniero, krei aliajn zonojn inter najbaraj landoj por starigi la kondiĉojn rilate al eksperimenta instruado; ĝis kiam ne ekzistos la eblecoj por eksperimenta instruado, la estraro instigas al daŭrigo de instruado en la ĝisnunaj, formoj,

b) starigi bazan instruplanon, kiu garantias la unuecon de la instruado dum la eksperimento,

c) uzi por la eksperimento en la supera ŝtupo de la lernejo ekde la dekjaraĝo, komunan lernolibron senescepte „Esperanto 1 kaj 2“ de d-ro Szerdahelyi,

ĉ) komisii la fakan gvidadon rilate al ĉiuj pedagogiaj studobjektoj al la Esperanto Fako de la Scienca Universitato Eŭtvos Lorand en Budapesto, kies fakestro estas Istvan Szerdahelyi.

8. Pedagogia vortaro

La estraro decidis starigi konstantan komisionon, kies tasko estu kompili ampleksan, taŭgan pedagogian vortaron sub la prezido de s-ro Josef Kŭhnel (Germanio, D 2000 Hamburg 72, Pferdekoppel 16).

PROTOKOLO

de la intervjuo kun la reprezentantoj de la sindikatoj kaj de la komunista partio de Slovenio, la 27/7/1970 — 11 h. en Hotelo Tourist en Maribor

ĉeestas:

1. S-ro Tomaj Tomaĵin — el la Centra Komitato de la Komunista Partio el Ljubljana.

2. Dipl. Ekon Silva Gauman — el la Sindikato de socipolitikaj laboristoj el Ljubljana (Instruistoj)

3. Prof. Kastelic — prezidanto de Respublika Sindikato pri publikaj servoj.

— página 19 del PDF —

C Informoj el la pedagogia vivo 19

4. S.ro Peter Winkler — memstara konsilanto de la Sekretariato por kulturo kaj klerigo, ĉeestas la prezidanto, la vicprezidanto, la sekretario kaj vicsekretario de ILEI. Protokolanto D-ro Mario Dazzini.

Al la Sindikato kaj al politikaj organizoj estis direktitaj skribe la jenaj demandoj: 1. Sistemo de edukado en Jugoslavio, pli detale en Slovenio.

2. Informo pri instruado de fremdaj lingvoj je ĉiuj ŝtupoj en la jugoslavaj lernejoj (deviga lernado de lingvoj);

3. Malfacilaĵoj kaj sukcesoj en la instruado de fremdaj lingvoj: prefere raportu persono, kiu ne estas preleganto pri fremdaj lingvoj, nur pedagogo, ekzemple inspektoro aŭ direktoro de lernejo k. s.

4. Rilato kaj sinteno de sindikato kaj politikaj organizoj al lernado de fremdaj lingvoj. en publikaj lernejoj.

5. Opinio de la sindikato kaj de politikaj organizoj pri celkonformeco (konveneco) de enkonduko kaj de regula instruado de Internacia Lingvo Esperanto en la lernejo. Ĉu estis pri tiu ĉi lingvo jam akceptitaj en la sindikato kaj en la politikaj organizoj ĝenerale iaj starpunktoj?

S-ro Vetrih, prezidanto de LKK, salutas la ĉeestantajn reprezentantojn de la Komunista Partio kaj de la Sindikatoj je nomo de la Organiza Komitato kaj de la Konferenco.

S-ro Markarian salutante je nomo de la estraro de ILEI dankas la ĉeestantojn pro la partopreno al la intervjuo kaj prezentas la unuopajn membrojn de la estraro de ILEI. Mallonge li klarigas la celon de la Konferenco, parolante pri la diversaj eroj kaj ĝenerale pri la statuto de ILEI kaj ĝiaj celoj.

Rektoro Sonnabend petas informojn pri la instruado ĝenerale en Jugoslavio.

Ĉiuj infanoj vizitas la infanĝardenon dum 3 jaroj, ĝis la 6a jaro. La elementa lernejo estas unueca kaj daŭras 8 jarojn; la lernantoj eniras la elementan lernejon je la 7a jaraĝo ĝis la 15a jaraĝo. Post la elementaj lernejoj la lernantoj, vizitas la fakajn lernejojn kiuj daŭras 2 aŭ 3 jarojn. La Universitatoj povas esti vizitataj post ekzamento.

La instruado okazas dum 6 tagoj; 26 horojn entute: estas antaŭvidite, ke oni mallongigos la instrusemajnon al 5 tagoj. En la klaso oni povas havi 15 lernantojn minimume kaj 35 maksimume.

Pri la instruado de fremdaj lingvoj: en la lastaj 4 jaroj de la elementaj lernejoj (12-15 jaraĝaj lernantoj) oni lernas la anglan lingvon kaj kiel duan, la germanan. En Slovenio oni studas anglan kaj serbokroatan lingvojn en la 6a klaso de la elementaj lernejoj; por la Slovenoj la angla lingvo estas pli malfacila ol la germana lingvo.

La reprezentanto de la sindikato klarigas, ke la sindikatoj ne okupiĝas pri sugestoj de ŝanĝoj de la instruprogramoj: aliaj organizoj zorgas pri fakaj kaj instruaj problemoj. La Instituto pri la lernejoj havas kontrolan funkcion kaj pri la laboro kaj la scienco. La lerneja konsilantaro zorgas precipe pri la financaj problemoj de la instruado.

La prezidanto Markarian demandas kian opinion havas la sindikatoj kaj la politikaj instancoj pri la propono de enkonduko de Esperanto en la lernejojn.

La sinteno de la sindikatoj rilate la problemon estas pozitiva, ĉar tia instruado estas interesa: tamen la sindikatoj oficiale ne okupiĝis pri la problemo.

La dipl.-ekonomisto Silva Bauman timas, ke instruado ĝenerale de alia fremda lingvo en la elementaj lernejoj estos ŝarĝo de la programo.

La problemo estas tasko, laŭ politika vidpunkto, de la ideologia komisiono de la Komunista Partio kiu okupiĝas pri ĝeneralaj problemoj de edukado, sed ankoraŭ oni ne pritraktis la problemon pri la instruado de Esperanto.

En aŭtuno oni pritraktos la problemon pri klerigado kaj S-ro Tomaj Tomaĵin promesas, ke la ideologia komisiono dediĉos kunsidon al la propono de instruado de Esperanto en Jugoslavio en rilato ankaŭ kun tio, kion oni faras en la najbaraj landoj. Se oni trovos

— página 20 del PDF —

20 C Informoj el la pedagogia vivo

ke tiu instruado povos esti utila, la ideologia komisiono apogos la proponon pri instruado de Esperanto en la lernejoj ĉe la kompetentaj instancoj kiuj devos fine decidi.

La proponata eksperimento certe renkontis bonvolemon sed tamen oni devas ankoraŭ decidi kaj la rezultoj de la eksperimento povos esti barometro pri la valoro de la instruado de Internacia Lingvo Esperanto en la lernejoj.

Regularo de la Internacia Ekzameno Por Instruistoj membriĝintaj en Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj

Decidita de la asembleo de la Ligo okaze de Instruista Internacia Konferenco de ILEI (2731 julio) 1970 Maribor-Jugoslavio.

Art. 1 Celo

La Internacia Ekzameno por Instruistoj estas orda institucio de ILEI kaj intencas du celojn:

(a) atingi egalan nivelon de instruado de la Internacia Lingvo Esperanto; (b) atesti surbaze de kutima ekzameno la kapablon, instrui Esperanton je ĉiuj lernejaj ŝtupoj. Art. 2 Kompetenteco

(1) Por la funkciado de la ekzamenoj kaj por la rekono de la instruista kapablo respondecas la Ekzamena Komisiono de ILEI, mallongite EKI.

(2) Ĝi komisias el la landaj sekcioj de ILEI landajn ekzamenkomisionojn. Nomo: Landaj Ekzamenkomisionoj (LEK).

(3) La prezidantoj de LEK destinas lokon kaj tempon de la ekzameno.

Art.3 Taskoj de la Ekzamenaj Komisionoj

(1) La LEK-oj ekzamenas la kandidatojn laŭ la regularo aprobita de Asembleo de ILEI kaj respondecas pri zorgema laŭregula plenumo.

(2) La ekzamenado devas esti protokolita. (3) La LEK decidas per la plimulto pri la rezultato de la ekzameno.

(4) La prezidanto de LEK sendas la ekzamenan protokolon multobligite al la prezidanto de EKI.

Art. 4 Taskoj de EKI

(1) Ĝi respondecas la unuecon de la ekzamenaj postuloj kaj havas la rajton, sugesti kaj kontroli la ekzamenajn tekstojn.

(2) Ĝi kreas plej eble objektivan mezurilon por la prijuĝo.

~—

Art. 5 Diplomo kaj juĝnoto

(1) Ĉiu sukcesinta kandidato ricevos diplomon, kies titolo estas: Internacia Diplomo De ILEI Pri Instrukapablo De La Internacia Lingvo Esperanto

(2) La diplomo indikas la juĝnoton laŭ jena skalo:

tre bona (1)

bona (2)

kontentiga (3) (3) La kandidato malsukcesas Kiam

(a) aŭ la tuta juĝnoto estas pli malbona ol 3, 49;

(b) aŭ la kandidato ricevas en du partoj de la ekzameno la juĝnoton malbona (4) (4) La diplomo entenas indikojn pri la nomo, naskiĝdato-loko, lerneja stato, lando kaj

loko de la diplomito.

— página 21 del PDF —

C Informoj el la pedagogia vivo 21

(5) La diplomo devas esti plenigita laŭ la ekzamenprotokolo kaj subskribita de prezidantoj de EKI kaj LEK.

(6) Diplomito rajtas uzi la titolon „Internacia Esperanto-Docento“.

Art.6 Ĝeneralaj kondiĉoj

Antaŭpremiso por la allaso estas:

(a) La kandidato jam devas posedi instruoficon en ia ajn lerneja tipo, aŭ intencas akiri ĝin (studentoj, en pedagogiaj altlernejoj).

(b) La anonco al la ekzameno, direktata al la LEK, devas esti skribata en Esperanto.

(c) La kandidato pagas post la aprobo de la anonco la ekzamenkotizojn en la konton de la landa organizaĵo. Ĝi siaflanke ĝiras la duonon de la kotizoj en la konton de ILEI.

Art.7 Enhavo de la ekzameno (1) La disertacio

(a

~—

La temon fiksas kaj skribe transdonas al la kandidato la prezidanto de LEK. Li konsideras de la kandidato deziritan kampon.

(aa) Por la prilaborado de la disertacio la kandidato havas tempon 3 monatojnkalkulite ekde la tago de poŝta transdono.

(b (c) Se la kandidato ne plenumas la limdaton la prezidanto de LEK deklaras la ekzamenon kiel malsukcesan. Nur en kaŭzoj de absoluta neebleco la limdato povas esti plilongita.

~

La kandidato verkas disertacion en Esperanto.

(ĉ) La prezidanto transdonas la verkitan disertacion por prijuĝo al la komisionanoj. La prijuĝo finas per jenaj juĝnotoj: Tre bona (1) kontentiga (3) bona (2) malbona (4)

La kandidato preparas la disertacion je la kutimoj de universitataj kondiĉoj. Lokoj de la disertacio, kiuj tuŝas laŭvorte aŭ laŭsence aliajn verkojn, devas esti en ĉiu unuopa kazo indikitaj kun aldono de la fonto.

(d

~—

(e) Se la disertacio estas malbone prijuĝita, la prezidanto en la nomo de LEK rifuzas la pluan ekzamenon.

(2) La lingva ekzameno (a) La lingva ekzameno postulas superan scion pri la Internacia Lingvo.

(b) Dum la skriba ekzameno la kandidato devas (aa) traduki antaŭmetitan sciencan tekston (aŭ beletran) en la nacian lingvon, (bb)) traduki inverse nacian tekston (sciencan, beletran) en Esperanton, (cc) prirespondi 15 frazojn el la gramatiko kaj vortfarado. El ili devas esti responditaj almenaŭ 10. (ĉĉ) korekti kaj plibonigi 10 frazojn el la gramatiko kaj vortfarado, en kiuj troviĝas eraroj.

Rimarkigo: La kandidato disponas por la tradukoj (esperante, nacilingve) po 2 horojn. Por (cc) kaj (ĉĉ) estas disponata po duonan horon.

(c) La buŝa ekzameno daŭras unu horon. Ĝi konsistas el (aa) laŭtlegado kaj klarigado de Esperanto-teksto (bb) ekzameno pri E-literaturo kaj pri la plej ĉefaj tradukaĵoj de famaj verkoj en Esperanton (cc) ekzameno pri la mondlingva problemo kaj pri la ĉefaj punktoj de la historio de Esperanto.

(3) La metodika-didaktika ekzameno

(a) La kandidato prezentas skribe ellaboritan instruobjekton. (aa) La instruobjekto enhavu aŭ enkonduken en gramatikan parton aŭ pritraktadon de ia literatura teksto (rakonto, poemo…)

— página 22 del PDF —

22 C Informoj el la pedagogia vivo

(b) En la aliĝa konversacio la kandidato ekspliku la didaktikajn kaj metodikajn principojn de la ellaborita instruobjekto.

(c) La kandidato devas koni surbaze de sciencaj verkoj la nunstatan metologian esploron pri lingva instruado.

Rimarkigo: La metodika-didaktika ekzameno daŭras 45 minutojn, kondiĉe la plano pri la instruobjekto estas antaŭe skribe ellaborita.

Art. 8 Ripetado

Kaze de malsukceso la ekzameno povas esti ripetata en tiuj punktoj, en kiuj la kandidato malsukcesis, La EKI decidas en interkonsento kun la kandidato pri la dato de tiu ripetota ekzameno.

Instruado de Esperanto en la fakultato de

Beletroj en Clermont Ferrand (Francujo)

— el artikolo de prof. Janton —

Esperanto estas nedeviga elektebla fako por la studentoj de la unua kaj dua studjaroj. Same kiel por la aliaj elekteblaj fakoj nedevigaj nur estas kalkulataj por la prijuĝo la poentoj situantaj super la meza noto. Komencinte la lernadon de Esperanto multaj studentoj konsciis, ke ĝi por ili povas fariĝi tre valora helplingvo. Pro tio la nombro de la lernantoj kreskis dum la unua trimestro. Komence enskribiĝis 40 studentoj, iom poste kreskis la nombro je 96. Du trionoj el tiuj studentoj apartenis al la lingvista sekcio kaj unu triono al la psikologia, franclingva, historia kaj geografia sekcioj.

Ekzistas du grupoj, kiuj lernas po tri horoj semajne. Du el tiuj stud-horoj gvidas profesoro, kiu instruas teoriaĵojn pere de kurslibro kaj originalaj Esperanto-verkoj. Tiu kurslibro ampleksas 10 lecionojn donantajn la gramatikan bazon, kiu sufiĉas por studi esperantlingvan verkon ankoraŭ en la sama jaro. La 3-a horo estas antaŭvididata por paroligi la lernantojn. Kapabla lernanto, komisiita pro tio estras la ekzercadon. Kompreneble li laboras sub la respondeco de la profesoro.

Krom la fakultataj kursoj ekzistas alia, dissendata de Radio-Auvergne en la programero „Instruado per radio kaj televido“. Tiu kurso celas la studentojn, kiuj ne povas viziti la fakultatajn kursojn. Dank’ al ĝi ni ricevis multajn leterojn, kiujn sendis tre diversa publiko. Tio pruvas, ke tiu dissendo ne nur atingis studentojn sed ankaŭ aliajn interesiĝantajn homojn, Plue la lernantoj ricevas helpon fare de Internacia Koresponda Servo, kies loko estas en nia urbo. Personoj, kiuj deziras korespondi, povas ricevi la adresojn de unu aŭ pluraj korespondantoj samaĝaj el universitatoj japanaj, polaj, ĉeĥaj, hungaraj kaj sovetuniaj. La nombro de la studentoj, partoprenintaj la kurson, ilia atingita bona nivelo, montras la pravecon de la fakultato, kiu iniciatis tiun kurson. Mi deziras publike danki ĉiujn miajn kolegojn, kiuj subtenis min, ĉiujn, kiuj helpis la realigon. Same mi dankas la Konstantan Delegitaron kaj la Dekanon de la Fakultato kaj la membrojn de la Esperantistagrupo. La ekzemplo de Clermont Ferrand ricevis eĥojn el aliaj fakultatoj: en Tours kaj Aix- en — Provence esperantistaj universitatanoj provos aldoni siajn klopodojn al la miaj por disvastigi la Internacian Lingvon.

tradukis Pierre Babin el la franca

Plialtigo de la infannombro en elementaj lernejoj kaj mezlernejoj, kie oni instruas Esperanton — en Hungario.

Tre bonegan kaj detalan statistikon sendis la prezidanto de la Instrua Komisiono de HEA, fraŭlino Emilia Radvansky. Laŭ la statistiko lernas en la lerneja jaro 1969/70 jenaj infanoj Esperanton:

1. elementa lernejo: 526 knaboj, 910 knabinoj; entute 1.436 2. mezgrada lernejo: 49 knaboj, 64 knabinoj; entute 113

— página 23 del PDF —

C Informoj el la pedagogia vivo 23

Esperanto programita

En diversaj Esperanto-revuoj oni legis lasttempe pri la testkampanjo „TESTO-5000“ de la pedagogia studento Hermann Behrmann (D-4972 Lohne 1). Li verkis programitan Esperantokurson (4 kajeroj kun 272 paĝoj — 4 EP-diskoj), kaj li jam trovis ĉ. 3550 personojn pretajn por testi tiun kursprogramon. La testantoj venas el 40 landoj. Interese kaj ĝojige estas, ke inter la testpersonoj troviĝas proks. 250 instruistoj kaj pli ol 300 studentoj pri pedagogio.

Ĝis nun la testmaterialo estas havebla nur en germana lingvo; sed baldaŭ aperos la angla eldono.

Lernado laŭ programo ĝenerale estas aŭtodidakta lernado (memlernado). Ĝi postulas energion kaj persiston fare de la lernanto. La programo estas konstruita jene, ke lernado funkcias sen instruista interveno. Per la testado oni volas ekscii, ĉu ĝi estas efika resp, kio ankoraŭ estas plibonigenda. La ĉefaj grandaj avantaĝoj kompare al la tradicia lernado estas: 1) ĉiu povas tuj komenci lerni, ĉar aparta instruisto ne necesas; 2) ĉiu lernas kiam li deziras, ĉu matene, tage, vespere aŭ eĉ nokte; 3) ĉiu lernas laŭ propra lernrapideco kaj kun aŭ sen multaj ripetadoj; 4) ĉiu lernas laŭ propra lernritmo.

Ĉ Opinio — propono — deziro — sciigo

Esperanto-elsendoj de POLA RADIO

La Esperanto-elsendoj de Pola Radio estas komuna. atingaĵo esperantista. De la esperantistoj do dependas la kvalito, kvanto kaj sukceso de la elsendoj.

La nova programo por la periodo novembro 1970 ĝis majo 1971 prezentas denove riĉan kaj varian enhavon:

Esperanto-ekspreso, koncerto kun bondeziroj, felietonoj „Pri kio oni parolas en Pollando“, „La semajno en Pollando“, „Panoramo de internaciaj eventoj“, Anguleto por komencantaj esperantistoj, Leterkesto, Literaturaj kaj kulturaj programoj ktp.

La Esperanto-elsendoj estas aŭskulteblaj ĉiutage:

6,000 h — ondolongoj 41 m, 49 m, 200 m 16,30 h — ondolongoj 19 m, 25 m, 31 m

La horoj estas indikitaj laŭ mezeŭropa tempo. „Polaj produktoj en la mondo“ estas la temo de nova konkurso de Pola Radio kaj Pola Ĉambro por la Eksterlanda Komerco.

Oni devas respondi al jenaj tri demandoj:

1. Kiuj polaj artikloj estas vendataj en via lando kaj kiel vi taksas ilin?

2. Kiuj produktoj de la pola industrio, laŭ via opinio, ĝuus sukceson en via lando?

3. En kiu urbo en Pollando okazas la ĉiujara internacia komerca soiro kaj kion vi scias pri tiu ĉi foiro,

La ĉefaj premioj de la konkurso estas 10-taga ekskurso tra Pollando. Respondojn oni

devas sendi ĝis la 31 dec 1970 al POLA RADIO, Esperanto-elsendoj, P. O. Box 46, Varsovio 1.

Esperanto-programojn elsendas ankaŭ la radiostacioj de Bern, Roma, Zagreb, Vieno, Pekino kaj aliaj!

PLENA ILUSTRITA VORTARO DE ESPERANTO (PIV)

En julio 1970 aperis la „Esperanto-libro“ de la jaro 1970, la Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, redaktita de prof. Gaston Waringhien kaj eldonita de SAT.

Bibliografiaj notoj: 1298–XXXVII paĝoj, formato 15 x 20 cm, kun multaj tabeloj kaj ilustraĵoj, bind., prezo 101,90 GM.

Havebla ĉe Ludwig Pickel, libroservo, Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 2.

— página 24 del PDF —

24 Ĉ Opinio — propono — deziro — sciigo

Bibliografiaj informoj

Antaŭ kelkaj monatoj aperis la dua eldono de „La Nobla Korano“, tradukita de d-ro Italo Chiussi (Prezo 42- GM). De la sama tradukinto aperis malgranda broŝuro „Kial mi kredas je l’islamo“, radioparolado de la 2a kalifo de la Ahmadiyya Movado. Tiu broŝuro estas senpage havebla. La germana sekcio de KELI eldonis ĵus broŝuron kun la titolo „Ĉiama Memor-kalendaro“ kun multaj kristanaj memordatoj. Ne mankas mencioj pri la Esperanto-movado. La broŝuro en formato DIN A 5 kostas 1,50 GM.

Ĝojige estas, ke haveblas pli kaj pli da taŭgaj diskokursoj. La diskokurso de A. Pettyn kun 4 mikrokanelaj diskoj kaj lernolibro havas specialan signifon el vidpunkto de prononcado. Profesiaj parolistoj de Pola Radio surparolis la diskojn kaj garantiis modelan prononcadon de Esperanto (Prezo de la kompleta kurso 48,50 GM). Jam de jaroj ekzistas la diskokurso „TRA LA MONDO“ de A. Ribot kun 6 diskoj kaj 6 franclingvaj lernolibroj. Baldaŭ aperos aldona germanlingva broŝuro, kiu ebligas la uzon de la diskokurso ankaŭ por germanlingvanoj. La vendorajton por la germanlingva eldono de la kurso havas Ludwig Pickel, Nŭrnberg, la eldonanto de IPR, La vendoprezo por la kompleta kurso, 6 diskoj, 6 lernolibroj kaj 1 germana broŝuro, estas 69 GM.

Inter la aliaj novaj diskoj menciindas la kantoj de MUZILO el Wroclaw (4 kantoj, 4,50 GM) kaj la kantoj de Ramona van Dalsem „Donu al mi vian manon“ (4 kantoj 6,50 GM). Dana Esperanto-Eldonejo daŭrigas sian diligentan eldonagadon. Lasttempe aperis: Ni, homoj de Zora Heide (6 rakontoj, 4,/90 GM); Somera Simfonio, sonetaro de A. Leenhard (4,/90 GM); Disko, Ciklo da skizoj, originala verko de J. H. Rosbach (6,60 GM).

Tradukita el la angla lingvo kaj eldonita de Eldonentrepreno LANTERNO estas la broŝuro „La besto-farmo“ de George Orwell. Tradukis ĝin Gerald Tucker, prezo 6 GM. Du interesaj novaĵoj venas el Hungarujo. Hungara Esperanto-Asocio eldonis la fabellibron kun ĉarmaj koloraj ilustraĵoj „La sep reĝidoj“ (Formato 25×34 cm), prezo 6,60 GM. Corvina, Budapest, prezentas nun elektitajn poemojn de Sandor Petofi sub la titolo „Libero kaj amo“ en la traduko de Kalman Kalocsay, prezo 9,20 GM, Tre laŭdinda estas la ĉarma, solida vestaĵo, formato 10×19 cm, 260 paĝoj, bind. Ĉiuj libroj kaj diskoj estas haveblaj ĉe Ludwig Pickel, libroservo, Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg, Germanujo.

NURNBERG 1971 Albrecht Dŭrer kaj Esperanto

ALBRECHT-DURERJARO La 21an de majo 1471 naskiĝis la genia germana pentristo, desegnisto kaj grafikisto Albrecht Dŭrer. Okaze de tiu 500a datreveno la naskiĝurbo de Dŭrer, Nŭrnberg, festos la jaron 1971 kiel la Albrecht Dŭrer-Jaron. Unu el la multaj aranĝoj de tiu jaro estos la 49a Germana Esperanto-Kongreso, Paskon de la 9a ĝis la 12a de aprilo 1971 en Nŭrnberg. Eksterlandaj gastoj estos tre bonvenaj, ili ne pagos kongreskotizon. Aliĝu ĉe Esperanto-Gruppe, sk Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 2, Germanujo. 49a GERMANA

ESPERANTO – KONGRESO Okaze de tiu aranĝo Libroservo Ludwig Pickel, Nŭrnberg, anoncas felietonan konkurson pri la temo „MIA RENKONTIĜO KUN ALBRECHT DURER». Dezirataj estas mallongaj noveletoj kaj eseoj en Esperanto pri rilatoj kaj renkontiĝoj kun Albrecht Dŭrer ĉie en la mondo.

Detalajn informojn donas Ludwig Pickel, Libroservo, Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 2.

Pri eduka influo de turismo

En Pedagogia Fakultato de Varsovia Universitato daŭras preparoj por doktoriĝi, prezentante la tezon pri eduka influo de turismo. Ĉi-problema literaturo — tre malabunda — sukcese apogus la disertacion. Tial, se en via lando troviĝas iu ajn libro aŭ broŝuro pri turismo laŭ eduka vidpunkto; se vi konas iun eldonaĵon traktantan rolon de ĉiĉerono, eksplikisto aŭ kondukisto, bonvolu tuj sendi la libron, eventuale la informon pri ĝi/kun traduko de la titolo/, Ĉiu ricevita sendaĵo estos rekompencita per ilustrita albumo kun multlingvaj komentarioj/kun Esperanto inkluzive/. Sendu aŭ skribu al: mag. Tyburcjusz Tyblewski, JELENIA GORA, str. Bartka Zwyciezcy 11/1, Pollando. La periga rolo de Esperanto kaj esperantistoj estos aparte emfazita en la disertacio.

— página 25 del PDF —

Ĉ Opinio — propono — deziro — sciigo 25

12a Internacia Infana Kongreseto

La Infana Kongreseto, kiel konstanta institucio de la Universala Kongreso, celas eduki infanojn al internacia amikeco per aplikado de la komuna lingvo Esperanto. La kongreseto daŭrigas la ekzemplon kaj etoson de esperantistaj familioj, kiuj en la ĉiutaga vivo uzadas la Internacian Lingvon. Sed la Infankongreseto bonvenigos ne nur denaskajn esperantistojn, sed ankaŭ lernejanojn, kiuj lingve bone progresis kaj kapablas partopreni en la kongreseto gvidata tute en Esperanto.

La 12a Infankongreseto okazos en feria centro St. Mary’s Bay School Holiday Centre, de 30 jul ĝis 6 aŭg kun aldona libervola restado de 6 ĝis 13 aŭg 1971, en Anglujo. Rajtas partopreni infanoj de 6 ĝis 16 jaroj. Limdato por aliĝo estas 30 apr 1971. Gvidanto de la kongreseto estas s-ro Raif Markarian, 87 Sebastian Avenue, Shenfield, Essex, Britujo. Diversnaciaj geinstruistoj estas petataj sin anonci, se ili estas pretaj deĵori dum unu aŭ ambaŭ semajnoj. Informoj kaj aliĝiloj estas riceveblaj ĉe UEA, Rotterdam, Nederlando.

D Dokumentoj, laŭ kiuj Esperanto estas instruata en la lernejoj

LA PROGRAMOJ DE FILOLOGIA FAKULTATO FAKO ESPERANTO LINGVO KAJ LITERATURO

ENKONDUKO EN LA STUDADON DE ESPERANTO

La instrutaskoj de la studobjekto

La celo de la studobjekto: la alproprigo de bazaj konoj de la lingvo Esperanto, elformado de scioj kaj kapabloj.

Je la fino de la kurso: la studento:

a) estu kapabla kompreni fluan Esperanto-parolon, entenantan kelkajn nekonatajn vortojn;

b) scipovu konversacii en Esperanto pri la temoj de la ĉiutaga vivo;

c) estu kapabla kompreni kaj ĝuste traduki perhelpe de vortaro mez-malfacilan Esperanto-tekston, entenantan nekonatajn vortojn;

d) kapablu mez-malfacilan hungarlingvan tekston traduki Esperanten; e) estu kapabla esprimi siajn pensojn Esperante, en skriba formo, simplastile.

La materialo de la instruado

1. Leksiko

a) La kvanto de alproprigeblaj leksikaj elementoj: 800 elementoj de la leksika minimumo, Krom la devige alproprigebla kvanto: internaciismoj kaj pli maloftaj vortoj kaj esprimoj, troviĝantaj en la lernolibro, kies kvanto ne povas superi la 159/o-on de la deviga kvanto.

b) Temaro

Universitato, universitataj studoj, instruhoro. Organiza, movada vivo, korespondado. La hejmo kaj la familio, aŭtobiografio. La homa korpo, sano-malsano, sporto. La urbo, la urba trafiko, industrio, komerco, profesioj kaj metioj. En restoracio, hotelo, aĉetado. La vilaĝo, naturo, vetero, sezonoj, tempo. Plantoj, bestoj. Kino, teatro, galerio, radio, televido. Vojaĝo eksterlanden, eksterlandaj interrilatoj. La signifo de Esperanto en internaciaj rilatoj.

Kelkaj versaĵoj, proverboj, anekdotoj, kantoj.

2. Gramatiko

La son- kaj litersistemo de Esperanto. La vortelementoj kaj la bazaj reguloj de vortfarado. La afiksara sistemo kaj la vortkunmeto.

— página 26 del PDF —

26 D Dokumentoj, laŭ kiuj Esperanto estas instruata en la lernejoj

Morfologio: substantivo, deklinacio. Adjektivo: akordiĝo, komparado. La artikolo. Pronomoj, numeraloj. La adverbo kaj ĝia komparado. La sistemo de tabelvortoj. Verbo: modoj, tempoj, participoj, Simpla kaj kompleksa” konjugacio. Prepozicioj, konjunkcioj, subjunkcioj. La demandado kaj neado. La vortordo.

La studobjekto estas instruata dum enkondukaj ekzercoj en la 2-a studjaro / 3 kaj 4 semestroj / — 2 studhoroj ĉiusemajne.

Ekzameno: Post la 4-a semestro — raporto.

ESPERANTO LINGVO 1. kaj II.

La instrutaskoj de la studobjekto

Dum la instruado de la studobjekto oni firmigu kaj pluevoluigu la kapablojn, sciojn kaj konojn, akiritajn dum la studado de la studobjekto: Enkonduko en la studadon de Esperanto.

Rezulte de tio, je la fino de la kurso la studento

a) scipovu flue kaj esprimplene laŭtlegi kaj kompreni neelaboritan Esperanto-tekston, kompreni aŭditan prelegon aŭ fluan parolon, normal-taktan.

b) Oni devas atingi tian gradon da leksikaj, fonetikaj kaj gramatikaj konoj, ke la studento, je la fino de la kurso sen signifaj gramatikaj eraroj kapablu konversacii, regu bonan kompil-kapablon kaj scipovu mez-malfacilan tekston traduki el- kaj en gepatran lingvon per minimuma uzo de la vortaroj.

c) La studento kapablu firme uzi la dulingvajn vortarojn de Esperanto, la Plenan Vortaron kaj la ceterajn specialajn vortarojn.

La materialo de la instruado

1. Leksiko La studento regu je la fino de la kurso ĉirkaŭ 3—4000 leksikajn elementojn produktive kaj la duoblon de tiu kvanto — receptive. La leksiko devas enteni precipe la vivan

materialon de la temaro de ĉiutaga vivo sed same ĝi devas enteni ankaŭ la plej gravajn leksikajn elementojn de la kultura, ideologia kaj scienca lingvo, Tiucele estas ellaborendaj krom la lernolibraj tekstoj facilaj beletristikaj fragmentoj kaj poemoj, popularsciencaj kaj ĵurnalistikaj tekstoj.

2. Gramatiko

a) La bazoj de Esperanto-gramatiko (vidu la studobjekton „Enkonduko en Esperantajn studojn“) estas pluevoluigendaj, firmigendaj kaj kompletigendaj.

b) Nova gramatika materialo: la bazaj konoj pri la sintakso de Esperanto laŭ la suba temaro:

La frazo. La fraztipoj. La simpla frazo. Subjekto, predikato, objekto, epiteto, adjekto. La kompleksa frazo: kunordigitaj kaj subordigitaj rilatoj. La tipoj de subordigitaj frazoj.

La studobjekto estas instruenda: Esperanto I. dum la 5-a, Esperanto II. dum la 6-a semestroj po 4 studhoroj ĉiusemajne.

Ekzamenoj: Kolokvioj post la 5-a, respektive 6-a semestroj.

SISTEMA GRAMATIKO DE ESPERANTO

Enkonduko: la proprecoj de formaligita lingvo kaj ĝiaj bazaj diferencoj kompare al naturaj lingvoj. La bazaj karakteriziloj de Esperanto.

La unua varianto de la Internacia lingvo, la elformado de la fina formo; la 16 reguloj. Fonetiko: La fonetika segmentado de la parolfluo. La artikulaciaj parametroj de

Esperanto-sonoj. La signifo de artikulacia bazo rilate al la sonsistemo de Internacia Lingvo.

? Nur receptive

— página 27 del PDF —

D Dokumentoj, laŭ kiuj Esperanto estas instruata en la lernejoj 27

La Esperanto vokalismo: klasifiko kaj formado de vokaloj. Paralelo inter la hungara kaj Esperanto vokalsistemo.

La konsonantoj de Esperanto: klasifiko kaj formado de vokaloj. La hungara kaj Esperanto vokalismo (paralelo).

Eksperimenta fonetiko: la akustikaj parametroj de Esperanto-sonoj kaj ilia mezurado.

Fonemiko: la fonemosistemo de Esperanto, La son-distordoj en la fonemoj de Esperanto sur diversaj artikulaciaj bazoj.

La diftongoj en Esperanto.

La silabo. Tipaj silabmodeloj kaj sonrilatoj surbaze de statistikaj indikoj. La silabstrukturoj de Esperanto-vortelementoj.

La akcento. La karakteriziloj de Esperanto-vortakcento. La influo de elizio. La kvanta kaj kvalita ŝanĝiĝo de sonoj en akcenta situacio.

La intonacio — la elformiĝintaj intonaciaj strukturoj en Esperanto.

Ortoepio: la elformiĝinta normativo de la „bela prononco“. La tipaj eraroj de hungaroj kaj la metodo de ilia evito.

La grafiko de Esperanto: grafemoj, literoj, supersignoj, interpunkcio. Fonemikeco kaj fonetikeco de Esperanto-grafiko. Ortografio: la uzo de interpunkciaj signoj. Majusklominusklo. Transliterigo kaj transskribo.

Leksiko: la inventaro de Esperanto-vortelementoj. Ilia valoro.

La origino de Esperanto-vortelementoj: la etimoj. La proporcio de la opaj elementoj laŭ ilia origino.

La interkombino de elementoj: la libereco de la kombino kaj ĝiaj limoj. La principo de neceso kaj sufiĉo / de Saussure /. La strukturo de Esperanto leksemoj. Generatoroj kaj generativaj modeloj. La semantika kaj morfologia valoroj de leksemoj: la principo de vortefiko / Kalocsay /. Vortigaj operacioj: finaĵŝanĝo, derivado, kunmeto. Pseŭdoafiksoj kaj amorfaj elementoj. La statistiko de vortelementoj: ilia frekvencio kaj kombinativa valento.

Morfologio / formologio / : La formologiaj kategorioj en Esperanto. La parolpartoj / vortspecoj /. La substantivo: komunaj-propraj; nombro; genro; deklinacio.

La adjektivo: ĝia formado kaj ĝiaj specoj. Deklinacio kaj komparado. Adjektivoj substantive uzataj.

La artikolo. Opozicio: difiniteco-nedifiniteco.

La pronomoj: klasifiko laŭforme kaj laŭfunkcie. Originalaj, derivitaj kaj tabel-pronomoj. Persona, senpersona, refleksiva pronomoj. La poseda pronomo, Demandaj, rilataj kaj montraj pronomoj. Ĝeneraligaj, neaj pronomoj. La emfaza kaj reciproka pronomoj.

La numeralo: baza, orda, multiplika, frakciiga, kolektiviga kaj divida numeraloj. Matematikaj operacioj kaj numeralaj sintagmoj.

La adverbo: klasifiko laŭforme kaj laŭfunkcie. Originalaj, — AU — adverboj, tabeladverboj, — E — adverboj. La gradigo de adverboj.

La verbo: voĉoj, modaloj, modoj. Simplaj kaj kompleksaj verboformoj. Verbonomoj: infinitivo, participoj. Aktivaj kaj pasivaj strukturoj.

La prepozicioj: simplaj kaj kunmetitaj. La partikuloj: subjunkcioj, konjunkcioj. La interjekcioj kaj onomatopeoj.

Sintagmatiko La tipoj de vortrilatoj en Esperanto. La sistemo de sintagmoj. La senperaj komponentoj. Transformaciaj modeloj.

— página 28 del PDF —

28 D Dokumentoj, laŭ kiuj Esperanto estas instruata en la lernejoj

Sintakso: La fraztipoj laŭ konstruo kaj paroltono. Tipaj frazmodeloj. Elipsaj frazoj. Frazelementoj. La subjekto. La predikato: simpla kaj kompleksa. La kopulo kaj la predikativo. La objekto: rekta kaj nerekta; infinitiva objekto, La adjekto: ĝia modelo kaj specoj, Epiteto. La kompleksa frazo. La suborditaj prepozicioj kaj iliaj specoj. La vortordo.

La studobjekto estas instruata en formo de prelego dum la 7 kaj 8-a semestroj.

Ekzameno: Kolokvioj post la 7-a kaj 8-a semestroj. Rigora ekzameno post la 8-a semestro / skriba kaj parola /.

ESPERANTO LITERATURO

Enkonduko: la karaktero de Esperanto-literaturo. Originala kaj tradukita verkaro. Lingvistikaj kaj poetikaj konceptoj. La influo de la literaturo sur al lingvoevoluon. La teritoria kaj tempa divido de la literaturaj periodoj. La karakteristikaj stiltendencoj de opaj periodoj.

La unua periodo

Literatura agado de Zamenhof. Originalaj verkoj: poemoj. Proverbaro. Kongresaj paroladoj, La Fundamenta Krestomatio: Grabowski, Belmont, Devjatnin, Kofman, Dambrauskas, Kabe. La slava skolo: primitiva romanticismo. La „lingvistika“ tendenco de franca skolo: Vallienne, Bourlet, Cart, Boirac, R. de Saussure. La unuaj poetoj: Privat, Hankel, Schulhof, Kozlowski, Kriss. La apreco de la unua periodo, precipe la literaturaj konceptoj de Grabowski kaj Kabe.

La dua periodo

La „Budapesta skolo“ kaj la rondo de „Literatura Mondo“: Kalocsay kaj Baghy. La naskiĝo de moderna Esperanto-literaturo. „Dekdu poetoj“ kaj „Naŭ poetoj“. Szilagyi, Bodo, Tarkony. La konservativa kaj progresiva tendencoj. La neologisma diskuto. La teorio de Esperanto literaturo: la „Parnasa Gvidlibro“. La naciaj „skoloj“: estonoj: Adamson kaj H. Dresen, britoj: Buttler, Newell, Sturmer, Luyken, katalunoj: J. Grau Casas, A.D. i Mas. La soveta skolo — socialisma realismo kaj partieco: Varankin, Mihalski, Hohlov, Erosenko. La proletaj verkistoj: Lanti kaj Emba. La nordanoj: Bulthuis, Nylen, M. Carlsson, S, Engholm — la realisma romano. La satira kaj fantastika prozo: R. Schwarz kaj Jean Forge. La antologioj: kataluna / 1925 /, bulgara / 1925 /, belga / 1928 /, estona / 1932 /, hungara / 1933 /, ĉeĥoslovaka / 1933 /, sveda / 1934 /. La plej signifaj tradukaĵoj de la periodo. La hungaraj klasikaj kaj siatempaj verkoj esperantlingve.

La tria periodo

La influo de la dua mondmilito: pacifismo kaj unversalismo. La skota skolo: W, Auld, R. Rossetti, J. S. Dinwoodie, J. I. Francis / „Kvaropo“ / . „Metafizika“ tendenco, La diasporo de moderna literaturo: Boulton, Szatmĉri, Rosbach, Mattos, Urbanova, E. de Kock, Ragnarsson, Nisimura Masao: formorompo, liberaj versoj. La popularscienca literaturo: T. Sekelj, P. Neergaard. La ese-literaturo: Waringhien, Regulo-Perez, Brandon Clark. Oratorarto: Lapenna. La plej gravaj tradukaĵoj el la monda kaj hungara literaturo, La beletraj ĵurnaloj kaj revuoj.

La studobjekton oni instruas dum prelegoj en la 7-a kaj 8-a semestroj kaj seminarioj dum la samaj semestroj po du, respektive 1 studhoro semajne.

Ekzameno: kolokvio post la 7-a semestro, rigora ekzameno / skriba kaj parola post la 8-a semestro.

DEVIGAJ LEGAĴOJ

Originala literaturo Unua periodo

Zamenhof, L. L.: Orignalaj poemoj, Esperanta Proverbaro, Kongresaj Paroladoj Fundamenta Krestomatio

— página 29 del PDF —

D Dokumentoj, laŭ kiuj Esperanto estas instruata en la lernejoj 29

Grabowski: Tagiĝo, Reveno de l’filo, Sur unu kordo Privat, E.: Tra l’silento, Ginevra, Historio de Esperanto Vallienne, H.: Kastelo de Prelongo

Dua periodo

Kalocsay, K.: Mondo kaj Koro, Streĉita Kordo, Rimportretoj Baghy, J.: Viktimoj, Sur Sanga Tero, Sonĝe sub Pomarbo Baghy/Kalocsay: Arĝenta Duopo, Ora Duopo

Tarkony, L.: De Paĝo al Paĝo, Soifo Kalocsay/Waringhien: Parnasa Gvidlibro

Szilagyi, F.: Mistero Minora

Adamson, H.: Vesperkanto

Schwarz R.: Kiel Akvo de l’Rivero

Luyken, H. A.: Pro Istar

Mihalski, E.: Fajro Kuracas

Hohlov, N.: La Tajdo

Engholm, S.: Homoj sur la Tero

Baranyai, E.: Ekzilo kaj Azilo

Tria periodo

Auld, W.: Infana Raso

Kvaropo / Stafeto, 1952 /

Rossetti, R.: Pinta Krajono

Boulton, M.: Eroj, Virino ĉe Landlimo Szathmari, S.: Vojaĝo al Kazohinio, Maŝinmondo Waringhien, G.: Lingvo kaj Vivo, Eseoj Sekelj, T.: Tempesto super Akonkagua Mattes, G.: Ivan VI

Urbanova, E.: Nur Tri Kolorojn

de Kock, E.: Ombroj de la kvara Dimensio Nisimura, M.: Edelvejso

Ragnarsson, B.: Ŝtupoj sen Nomo

Tradukaĵoj

Shakespeare/Zamenhof: Hamleto Mickiewicz/Grabowski: Sinjoro Tadeo Prus/Kabe: La Faraono

Ezopa saĝo / Kalocsay / MadachJKalocsay: La Tragedio de l’Homo Shakespeare/Rossetti: Otelo

Taglibro de Anne Frank / Degenkamp / Ibsen/Haugen: Peer Gynt Jeluŝiĉ/Rotkviĉ: Cezaro Puskin/Nekrasov: Eugeno Onegin Benavente/Inglada: Hispanaj Dramoj Tagore/Lakshmiswar: Malsata Ŝtono Kalevala / J. E. Leppĉkoski /

LA HISTORIO DE INTERNACIAJ HELPLINGVOJ

Enkonduko

La problemo de multlingveco kaj ĝia klarigo en la antikvaj mitologioj. La teorioj pri la origino de la lingvoj. La klasigo de lingvoj. La lingva kaoso kiel internaci-socia problemo. La unuaj perantaj lingvoj: la interlingvoj de la antikva diplomatio kaj komerco. La latino, kiel la interlingvo de la mezepoko. La koloniismo kaj la kreolaj lingvoj. Lingvomiksiĝo kaj miksitaj lingvoj.

— página 30 del PDF —

30 D Dokumentoj, laŭ kiuj Esperanto estas instruata en la lernejoj

La sciencistoj de la XVII—XVIII-a jc. Pri la ebleco de artefarita lingvo kaj iliaj lingvoplanoj: Descartes, Komensky, Leibniz, Newton. La problemo de interkomunika lingvo de la antikveco ĝis niaj tagoj.

La precibernetikaj lingvaj modeloj

Lingvaj kaj ne-lingvaj signo-sistemoj. La elformigo de skribsistemoj. La pazigrafioj. La tipologio de artefaritaj lingvoj: aprioraj kaj aposterioraj lingvo-planoj. La unua internacia lingvo: la Volapuko. La Volapuka Akademio kaj la reformoj. La postvolapŭkaj lingvoj: Idiom Neŭtral. Pruvoj revivigi mortintajn lingvojn. Minimum- / basic- / -lingvoj kaj kompromisaj lingvoj. La zonala teorio kaj la zono-lingvoj: interromana, inter-germana, inter-slava, inter-skandinava lingvoj. Peano: Latino sine flexione, Jaspersen: Novial, von Wahl: Occidental, Goode: Interlingva.

Esperanto

Zamenhof kaj lia lingvoplano: Lingvo Internacia. La unua lernolibro. La ekfunkciiĝo de la lingvo kaj ĝia disvastiĝo: presaĵoj, literaturo. La unuaj organizaĵoj. Lingvaj diskutoj: reformprojektoj, la delegitaro, IDO / Couturat, de Beaufront /. Esperanto dum la Unua Mondmilito kaj post ĝi. Sciencaj, kulturaj, fakaj internaciaj Esperanto-organizaĵoj.

La Akademio. La Universalaj Kongresoj kaj Internaciaj Someraj Universitatoj. Esperanto en la Societo de Nacioj kaj UNESKO.

Esperanto post la II-a Mondmilito. La nuna stato de la Movado. La laborista movado kaj SAT.

La Esperanto-Movado en Hungario: G. Balint kaj Giesswein. La neŭtrala kaj laborista movadoj. Esperanto dum la proleta diktaturo kaj en la nelegala laborista movada / K. Haman, S. Fŭrst, Gy. Kulich, Gy. Kilian, I. Kossa /.

La studobjekton oni instruas en la 9-a kaj 10-a semestroj po 1 prelego semajne kaj po 1 speciala seminario semajne.

Ekzameno: El speciala seminario: ekzerca klasifikaĵo, el Interlingvistiko ŝtatekzameno post absolvo de la 10-a semestro.

LA INSTRUADO DE ESPERANTO-LINGVO KAJ LITERATURO

La historio de la lerneja instruado de Esperanto. La loko de Esperanto en la sistemo de lernejaj studobjektoj; ĝiaj pedagogiaj kaj didaktikaj valoroj. Edukaj celadoj efektivigeblaj dum ĝia instruado. Ĝia transfera rolo en la sistemo de fremd-lingva instruado.

La faktoroj, determinantaj la instrumetoden de Esperanto.

La planado de la instrumaterialo: metodologia tipologio, la „minimumoj“, produktiva, reproduktiva kaj receptiva materialo. Metodologio de lernolibro.

La leksiko de Esperanto kaj la metodo de ĝia instruado. La Esperantogramatiko kaj ĝia instruado, Fonetiko, ortografio kaj intonacio. La elformado de skribkapablo. Legotekniko; analitika kaj sintetika legadoj; La legado, kiel informacia fonto. La evoluigo de parolkapablo: la frazocentra kaj vivproksimeca principoj de la instruado.

La ĝisnunaj instrumetodaj konceptoj. La Ĉseh-metodo. La moderna kompleksa-aktiva/ KA-/metodo. La eblecoj de programigo en la instruado de Esperanto, la instrumaŝinoj.

La planado kaj la antaŭpreparo de instru-eduka laboro. La demonstrado: teknikaj instruhelpiloj kaj tradiciaj demonstriloj. La antaŭpreparo de la studhoro, ĝia organizado kaj gvidado. La studhor-tipoj. La prezentado kaj ekzercado de nova materialo. La parola kaj skriba kontrolo kaj pritakso. La krominstruhora laboro: rondetoj, korespondado, renkontiĝoj. La studmaterialon la studentoj alproprigas dum la prelegoj en la 8-a kaj 9-a semestroj, dum la ekzercaj horoj en la 10-a semestro kaj dum iliaj lernejaj instruadekzercoj: 20 horojn rigardatajn kaj 12 devige instruatajn.

— página 31 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO (IPR)

Oficiala organo de la

Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj (ILEI) Jarkolekto 1, n-ro 1

Aperas trifoje pojare

Abonprezo 6- GM, unuopa kajero 3– GM

Redaktoro: Helmut Sonnabend, rektoro Im Eckerkampsfeld 11a, D-3161 Dollbergen, Germanujo Eldonejo: Ludwig Pickel, Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 2, Germanujo Poŝtĉekkonto Nŭrnberg 819 56 Bankkontoj: Stadtsparkasse Nŭrnberg 90 157 Bayerische Vereinsbank Nŭrnberg 5 606 489 Aŭstra bankkonto: Osterreichische Linderbank Bregenz 8 891 611 Svisa bankkonto: Schweizerische Volksbank St. Gallen 629 240

La abonprezon oni pagu al la eldonejo

Tarifo por anoncoj:

1 paĝo 250-— GM 1/» paĝo 125 GM /4 paĝo 809— GM 48 paĝo 409— GM Anoncetoj —,25 GM po vorto

Presejo: Frankische Verlagsanstalt und Buchdruckerei GmbH., 85 Nurnberg, Karl-Broger- StrabBe 9.

— página 32 del PDF —

Elektitaj Esperanto-libroj

FUNDAMENTO DE ESPERANTO de L. L. Zamenhof Naŭa eldono kun enkondukaj notoj kaj lingvaj rimarkoj

de d-ro A. Albault; 355 p., 15,5×21,5 cm bind. 14 GM broŝ. 10,50 GM

FUNDAMENTA KRESTOMATIO de la lingvo Esperanto de D-ro L. L. Zamenhof; 446, p., 13,5×20 cm bind. 13— GM

LINGVAJ RESPONDOJ, konsiloj kaj opinioj pri

Esperanto, de D-ro L. L. Zamenhof

130 p., 13×20 cm bind. 8,50 GM broŝ. 6,50 GM

ORIGINALA VERKARO de L. L. Zamenhof

Antaŭparoloj, gazetartikoloj, traktaĵoj,

paroladoj, leteroj, poemoj, kolektitaj kaj

ordigitaj de D-ro Joh. Dietterle 604 p., 14,5×22 cm bind. 16,80 GM

PLENA VORTARO DE ESPERANTO kun suplemento, verkita de prof. E. Grosjean-Maupin, A. Esselin, S. Grenkamp-Kornfeld, G

Waringhien, 7a eldono, 511 –63 p., 12×17 cm bind. 16 GM

PLENA ILUSTRITA VORTARO DE ESPERANTO (PIV) Formato 15×20 cm, 1298–XXXVII paĝoj bind. 101,90 GM

LA NOBLA KORANO, dua eldono Formato 15,5×21,5 cm, 654 paĝoj, lukse bind. 42,50 GM

ELEKTITAJ PAROLADOJ KAJ PRELEGOJ de Ivo Lapenna Formato 15×21 cm, 152 paĝoj, broŝ. 12 GM

ZAMENHOF, AUTORO DE ESPERANTO de marjorie Boulton, kun fotoj

265 p., 15,5×22 cm bind. 15,20 GM broŝ. 12 GM

unesteno Universala Esperanta Stenografio de J. J. Sturzenegger kaj H. Matzinger

285 p., 15,5×21,5 cm bind. 19,60 GM

ESPERANTO 1, lernolibro de Dr. I. Szerdahelyi 212 p. 17×24 cm bind. 6,60 GM

ESPERANTO A NEW APPROACH de William Auld Dua eldono, 100 p. 13×19 cm broŝ. 6 GM

ESPERANTO PROGRAMITA de Hermann Behrmann Germana eldono, 4 kajeroj kaj 4 diskoj 20-— GM

Mendu ĉe Ludwig Pickel, libroservo Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 2, Germanujo Pĉk Nŭrnberg 819 56

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA

PEDAGOGIA REVUO

Jarkolekto 1

[410

Marto 1971

— página 2 del PDF —

ENHAVO

Paĝo O Sciigoj I. Pri la enhavo 1 II. ILEI — aferoj 1 La 12a Internacia Infana kongreseto 1 Unua Kunordiga Konferenco por enkonduko de Esperanto en lernejojn 3 Ekzamenordo de ILEI 3 Lernolibro 4 A Ĝeneralaj artikoloj Omaĝe al Jan Amos Komensky — Comenius 5 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj Leglernado 9 Pedagogiaj Konsideroj pri la infan-desegno kaj infan-pentro 10 La Instruado de Esperanto (Dua sekvo) 12 C Informoj el la pedagogia vivo Kiel Instrui Instruistojn? 15 Profesiaj Komentoj pri la instruado de fremdaj lingvoj en Usono 16 La Asociiĝintaj Lernejoj — Projekto de Unesko 18 Recenzo: Lerta Leganto 19 Ĉ Opinio — propono — deziro — sciigo Pri Internacia Instruista Ekzameno 20 D Dokumentado Dekreto de la 23a de decembro 1964 pro aranĝo de la ekzameno. 20 por akiri ateston pri kapableco doni bazan instruadon en fako Esperanto Grava alvoko Parolas la eldonanto de IPR 25

Ĉu Udo Jŭrgens kantos en Esperanto? 26

— página 3 del PDF —

O Sciigoj 1

I. Pri la enhavo

Rubriko A: Iom malfrue ni publikigas omaĝon pri Comenius. Kulpas teknikaj cirkonstancoj. Tamen, ili ne forprenas ion de la granda signifo de ĉi tiu famega pedagogo.

Rubriko B: Ŝajne la evoluo de hodiaŭa pedagogio nur celas la teknikan kaj matematikan homon ne plu konsiderante la tuton. Kiamaniere estu vidata ekzemple la infandesegno, montras artikolo el Italujo. — El Francujo estas artikolo pri leglernado, kiu certe respegulas la tiean diskutadon. Estus interese scii la diversajn metodojn en aliaj landoj legigi la infanojn. — Daŭrigata estas „La Instruado de Esperanto“. La redaktoro esperas, ke ankaŭ aliaj gekolegoj sendos artikolojn pri spertoj faritaj dum la instruado.

Rubriko C: La diskutado pri taŭga instruisto-klerigado certe kreskas en ĉiuj landoj. La raporto el Francujo tuŝas gravan problemon. — El Usono venis komentoj pri la tieaj lingvo-instruadoj (la redaktoro de IPR petas pliajn komentojn). — Ofte diskutataj estas la kieleblaj rilatoj al la Asociiĝintaj Lernejoj de UNESKO. Estas konsilinde kontakti kun ĝi. Kiamaniere vi povas kontakti legu ĉi-kajere. — Nova parto estas „Recenzo“, ĉi tie estas recenzita „Lerta Leganto“. Mi sugestas la estimatajn gelegantojn, mem recenzi librojn — ne nur pedagogiajn, sed ankaŭ pri nova literaturo.

Rubriko Ĉ: Kontribuoj bedaŭrinde mankas. La rubriko devus esti la fundamento de nia mondvasta kontakto. Ĝenerale estu dirate, ke laŭvide la esenco de nia revuo ne estas klare ekkonita, aliflanke devus esti sur la skribtablo de la redaktoro amaso da kontribuaĵoj. Jen nur opinio de d-ro Szerdahelyi pri la ekzamenordo de ILEI.

Rubriko D: Ĉi tie vi trovas la dekreton de reĝino de Nederlando pri la ŝtata ekzamenordo por Esperanto-instruistoj.

INI. ILEI — aferoj

LA 12-A INTERNACIA INFANA KONGRESETO

Kongresejo: St. Mary’s Bay School Holiday Centre, Romney Marsh, Kent, Britujo.

Konstanta adreso: 12-a Internacia Infankongreseto, Nieuwe Binnenweg 176, Rotterdam- 3002, Nederlando.

Celo: La Infana Kongreseto, kiel konstanta institucio de la Universala Kongreso, celas eduki infanojn al internacia amikeco per aplikado de la komuna lingvo Esperanto. La kongreseto daŭrigas la ekzemplon kaj etoson de esperantistaj familioj, kiuj en la ĉiutaga vivo uzadas la Internacian Lingvon. Sed la Infankongreseto bonvenigos ne nur denaskajn esperantistojn, sed ankaŭ lernejanojn, kiuj lingve bone progresis kaj kapablas partopreni en la kongreseto gvidata tute en Esperanto.

La infankongreseto estas edukejo, kie esperantistaj infanoj spertas en atmosfero de festa, sed disciplinita libereco, internacian vivon kaj solidarecon, sen iaj rasaj, naciaj, religiaj aŭ aliaj apartigoj. Ĝi celas kuraĝigi esperantistajn familiojn kaj ankaŭ geinstruistojn instrui Esperanton al la infanoj, krei kontakton inter diverslandaj gejunuloj, kiuj jam konas la lingvon kaj montri al la ekstera publiko la servojn de Esperanto por pli bona internacia kompreniĝado.

Datoj: La Infankongreseto okazos en feria centro St. Mary’s Bay School Holiday Centre, de la vendredo la 30-a de julio ĝis vendredo la 6-a de aŭgusto 1971 kun aldona libervola restado de la 6-a ĝis 13-a de aŭgusto 1971. La geknaboj rajtas partopreni en la unua aŭ en ambaŭ semajnoj. La programo de ĉiu el la du semajnoj estos malsama. Pro kutimo de la centro oni devas komenci kaj fini la kongreseton je vendredo. La principa limdato por la aliĝo estas la 30-a de aprilo 1971.

Kondiĉoj: La Infana Kongreseto estas nepre rezervita al infanoj de 6 ĝis 16 jaraj, kun eventualaj esceptoj en specialaj kazoj. Infanojn kun nekompetenta lingvoscio oni ne akceptas. Lernejaj grupoj estas akceptataj. Pro la aĝodiferenco inter la partoprenontoj, la organizantoj kreos tri grupojn: infanoj 6—9 jaraj, geknaboj 10—13 jaraj kaj gejunuloj

— página 4 del PDF —

2 O Sciigoj

14—16 jaraj.Tamen en la praktiko tiuj grupoj ne estos ĉiam aparte, ĉar en multaj agadoj pli gravas persona matureco ol aĝo.

Gvidantoj: La infanoj estos prizorgataj de pedagogie spertaj komisiitoj el diversaj landoj sub la ĉefa gvidado de s-ro Raif Markarian, lernejestro kaj prezidanto de ILEI. Por akceli la praktikadon de la komuna lingvo, la infanoj estos kiel eble kunligitaj laŭ aĝoj kaj miksitaj laŭ nacieco. La infanoj estos asekuritaj kontraŭ malsano aŭ akcidento ĉe Asekura Kompanio.

Kostoj: La infanoj ne pagas kongreskotizon. Kontribuo al la restadkostoj estas fiksita en la suba tabelo. Ĝi inkluzivas loĝadon, manĝadon kaj tutan programon. Poŝmonon oni devas kunporti, sed la organizantoj estas pretaj respondeci pri la poŝmono de la geknaboj, se ili estos petitaj. Limigita nombro de infanoj estos invitita helpe de la fondaĵo „Adoptaj Gepatroj“, precipe infanoj el nepagipovaj landoj aŭ de nebonstataj familioj. Tiel la organizantoj ebligos al ĉiuj partoprenontoj agrablan feriorestadon.

Restado Kostoj ĝis 30/4 post 30/4″ individua infano 65,5 gld = £7,5| 70gld = £8 30/7—6/8 1971 gefratoj kiuj samtempe ĉeestas aŭ anoj

de lernejaj grupoj ĉiu po … 56,5 gld = £6,5| 61 gld = £7

individua infano 131 gld = £15 | 140 gld = £ 16 30/7—13/8

1971 gefratoj kiuj samtempe ĉeestas aŭ anoj de lernejaj grupoj ĉiu po…

113 gld = £13 | 122 gld = £ 14

Kongresejo: La feria centro St. Mary’s Bay School Holiday Centre, Romney Marsh, Kent, situas ĉe la suda marbordo de Anglujo, inter Folkestone kaj Dungerness, je 24 km de Dover. La centro disponas pri ĉio necesa por ludoj, studoj, naĝado, ekskursoj kaj por ebligi la restadon kaj okupon dum ĉia vetero. La naĝebleco en la maro estas tute proksime de la centro. Pro la proksimeco al Dover, multaj gepatroj, kiuj vojaĝas per aŭtomobilo, sendube venigos siajn infanojn rekte al la restadejo survoje al Londono iam dum vendredo la 30-a de julio 1971. Por la aliaj aŭtobuso forlasos la Oficejon de Brita Esperantista Asocio (140 Holland Park Avenue, London W. 11) je la 16-a horo. La stacio de la subtera fervojo „Holland Park“ estas ĉ. 150 metrojn for de Oficejo de BEA. Tiuj geknaboj, kiuj forlasos la kongreseton la 6-an de aŭgusto estos veturigitaj al Londono por alveni ĉirkaŭ la tagmezo al la Oficejo de BEA (adreso supre). La gepatroj rajtas mem veni por siaj infanoj en tiu tago. Tiuj geknaboj, kiuj forlasos la kongreseton la 13-an de aŭgusto estos ankaŭ veturigitaj al la Oficejo de BEA. La gepatroj rajtas mem veni por siaj infanoj, sed nepre antaŭ la tagmezo. Por la lernejaj grupoj estos disponebla aparta aŭtobuso veturonta al Dover aŭ Folkestone.

Programo: Detala programo ne estas ankoraŭ fiksita, sed ĝi antaŭvidas ekskursojn, ludojn, konversaciajn grupojn, banadon en la maro, vesperajn festojn k.a.

Vizito: Por difinita tago la kongreseto invitos la gepatrojn, pedagogojn, ĵurnalistojn kaj ĉiujn interesitajn kongresanojn. Ekster tiu tago nur la gepatroj, korespondantaj geonkloj kaj legitimitaj edukantoj rajtos viziti la infanojn.

Aliĝiloj: La aliĝilojn oni petu ĉe la konstanta adreso de la Kongreseto. Al la sama adreso oni direktu la pagojn kaj ankaŭ eventualajn proponojn por aliĝpagoj per fondaĵo „Adoptaj Gepatroj“. Oni bonvole notu, ke la nombro de akceptotaj infanoj estas limigita je 60 (sesdek).

Postrimarko:

Diversnaciaj geinstruistoj de Esperanto estas petataj sin anonci, se ili estas pretaj deĵori dum unu aŭ ambaŭ semajnoj. Deĵorantoj ricevos senpagan loĝadon kaj manĝadon, sed

«) akcepto de aliĝoj post la 30. 4. 71 okazas nur se restos liberaj lokoj.

— página 5 del PDF —

O Sciigoj 3

ne la vojaĝelspezojn. Geinstruistoj kun intereso pri la 12-a Internacia Infankongreseto skribu al s-ro Raif Markarian, 87 Sebastian Avenue, Shenfield, Essex, Britujo. Pliaj informiloj kaj aliĝiloj de la Infankongreseto 1971 estas riceveblaj ĉe UEA, Nieuwe Binnenweg 176, Rotterdam 3002, Nederlando.

(‘

Unua Kunordiga Konferenco

por enkonduko de Esperanto en lernejojn

(inter la ŝtatoj: Belgio, Francio, Federacia Respubliko Germanio, Nederlando kaj se eble Britio — dependas de la decido de la sekcio) en Antverpeno, Belgio, de la 5-a de aprilo 1971 ĝis la 7-a de aprilo 1971.

Ĉiuj ILEI-Instruistoj en la menciitaj landoj estas kore invitataj, partopreni kaj kunlabori en ĉi tiu konferenco. Dum la ILEI-konferenco en Maribor ni povis konstati la sukcesplenan laboron inter Jugoslavio, Italio, Bulgario, Hungario kaj Aŭstrio, montriĝantan en la komuna plano aranĝi samtempajn, egalnivelajn instrueksperimentojn. Trijara laboro ankaŭ atentigis la ŝtatajn instancojn nun montrantajn ekkoneblan interesiĝon pri la eksperimentoj. Necesas fondi novajn zonojn — pro tio la invito.

S-ro Haazen dankinde estas preta, transpreni kunlabore kun la lokaj grupoj ĉiujn organizajn aferojn.

El la provizora programo: Podiodiskutado kun diversaj reprezentantoj (instruista sindikato) kaj ĵurnalistoj —

precizaj raportoj pri la stato (nombro de la instruistoj disponeblaj por instrui Esperanton, nombroj de la instruistoj fakte instruantaj, nombro de la Esperanto-lernejoj, de la infanoj, nombro de la infanoj ĝislernintaj Esperanton, internaciaj interrilatoj de la gelernantoj) —

spertoj kaj metodoj gajni novajn instruistojn, metodoj esperantigi ilin, la ŝtata helpo, sinteno de instruistaj sindikatoj, opinio de la gepatroj, instruprogramoj laŭinstruataj, uzataj lernolibroj, propraj konkludoj kaj rezonoj —

diskutoj, ebloj de kunlaboro laŭ strategia kaj taktika plano, laborgrupoj, rezolucioj, — vizito de la urbo, vizito de unu lernejo.

Bonvolu anonci vin jam ĉe sinjoro Jo Haazen. Adreso: Groenstraat 12, 2510 Mortsel-Antverpeno, Belgio

Ekzamenordo de ILEI

IPR publikigis en n-ro 1 la novan ekzamenordon. Responde al la antaŭe jam dissenditaj ekzempleroj al la estroj de la ILEI-sekcioj pluraj gekolegoj nun interesiĝas, demandante la detalaĵojn.

Antaŭ ol ni povos pritrakti ekzamenojn, necesas plenumi jenajn punktojn:

1. Fondado de la landaj akzamen-komisionoj

En la regularo ne estas fiksita la nombro de la membroj. Ĉi tie oni atentu la naciajn kutimojn. Regule apartenas al ekzamen-komisiono 3 personoj. Tamen estas rekomendinde elekti 6 komisionanojn inkluzive prezidanton, por ke ĉiam tri membroj estu disponeblaj.

Artikolo 2 (2) diras, ke ILEI-komisiono komisiu la landajn ekzamen-komisionanojn. Tio signifas, ke la landaj sekcioj proponas la elektitajn membrojn al la ILEI- ekzamenkomi-

— página 6 del PDF —

4 O Sciigoj

sionoj. Certe ne estas ĉiam facile, trovi en ĉiu lando taŭgajn ekzamenantojn, ĉar la plimulto de la instruistoj simple lernis kaj iomete ekzameniĝis, sed kompare al postuloj de la nuna regularo restas pli-malpli granda distanco, eĉ estas sekcioj ne trovantaj eblajn kompetentulojn. Se la tezo estas ĝusta, ke la membroj de la komisionoj estu spertaj kaj bonegaj esperanstistoj, ili nepre devus esti ekzamenitaj laŭ nia regularo aŭ ili jam posedas samnivelan atestitan kvalifikon. Instruistoj jam farintaj superan lingvan ekzamenon, povas lasi rekoni ĝin; tiam por ili nur restus disertacio kaj la metodikadidaktika ekzameno. Ekzamenantoj por tiuj du partoj estu la ILEI-komisiono. Tia agado estus relative simpla: La disertacion la kandidato rekte sendas al EKI; dum iu ILEI-konferenco li plenumas metodikan-didaktikan parton.

Membriĝontoj de landaj komisionoj farintaj ŝtatan ekzamenon ekzameniĝu en tiu fako, kiu mankas. Por instruistoj, en kies lando ekzistas neniaj eblecoj, ILEI aranĝu internacian studsemajnon (universitato Budapeŝto).

2. Enhavo (materialo) de la ekzameno

En artikolo 4 (2) estas fiksita, ke EKI devas krei plej eble objektivan mezurilon por la prijuĝo. Do, la ankoraŭ fondota EKI devas ellabori unuecan ekzamenmaterialon kaj sendi kolektite al la landaj komisionoj. Ĉar pro ekzamenaj kaŭzoj la materialo ofte estu ŝanĝita, EKI konstante disponu novigitan materialon.

Lernolibro En Maribor ILEI decidis:

Koncerne al lernolibroj la komisiono opinias, ke en iu eksperimento devas esti uzataj la samaj lernolibroj por la akiro de pozitivaj rezultoj. Estu ankaŭ rekomenditaj diversaj aldonaj legaĵoj. Plue ĝi rekomendas la uzadon de la lernolibroj I kaj II de Szerdahelyi, kondiĉe ke la unua volumo estu esperantigita. La du libroj validas por infanoj ekde la aĝo de 10 jaroj.

Intertempe d-ro Szerdahelyi plenumis la kondiĉon plene esperantigi la lernolibron. Ĝi estas nun tre moderna lernolibro. Detala priskribo sekvos en IPR 1/71. Tamen mi estus tre danka, ke ĉiuj, kiuj pensas uzi la lernolibron, sciigus al mi la eble bezonatan kvanton.

— página 7 del PDF —

A Ĝeneralaj artikoloj 5

Omaĝe al Jan Amos Komensky – Comenius

D-ro Vlastimil Novobilsky CSc.

Unu el la plej signifoplenaj jubileoj, kiuj estas rememorataj de la tuta civilizita homaro en la jaro 1970, estas tiu de J. A. Komensky. La 15-an de novembro 1970 pasis 300 jaroj depost lia morto.

Jan Amos Komensky, ekster sia patrujo pli konata sub la nomo Comenius, naskiĝis en 1592 en malgranda sudmoravia vilaĝo Nivnice, /nuna Ĉeĥoslovakio/ kiel filo de simpla vilaĝa familio. Baldaŭ orfiĝinte li estis edukata de sia onklino. Relative malfrue li komencis studi latinan lernejon en Prerov /1608—1611/, post kies frekvento li studis kvar jarojn en Herborn kaj Heidelberg ligante tie siajn unuajn kontaktojn al renomaj sciencistoj. Post sia reveno hejmen li akceptis lokon de instruisto kaj en 1616 li estis konsekrita al eklezia pastro de la Frata Unuiĝo. En la moravia Fulnek, kie li pli malfrue akceptis postenon de la eklezia administranto kaj direktoro de la loka lernejo, li provas la unuan fojon sian novan instru-metodon kaj komencas verki /1618—1621/. En Fulnek travivis Komensky mallongan periodon de familia kaj patreca feliĉo; en la lernejo li estis amata de siaj lernantoj pro sia bonkora rilato al ili.

Sed nuboj de la tridekjara milito eligis la unuajn fulmojn: Fulnek estis draste bruligita de hispanaj soldatoj kaj pluraj valoraj manuskriptoj de Komensky transformiĝis al cindro. Estante persekutata pro sia religio li devas kaŝi sin en diversaj lokoj de Moravio kaj Bohemio; dume en Fulnek mortas pro pesto-epidemio lia edzino kaj du filoj, la dua nelonge post sia naskiĝo. Pro religiaj kaj politikaj motivoj li devas fine forlasi sian patrujon /1628/, foriras kun sia dua edzino al la pola Leŝno, kie li fariĝas instruisto kaj pli poste direktoro de la gimnazio. En Leŝno konceptis kaj skribis Komensky plurajn el siaj gravaj verkoj.

Ricevinte inviton de la angla parlamento li venas al Londono /1641—1642/ por prezenti tie siajn pansofiajn planojn (klarigo en la teksto), sed eksplodo de enlanda milito devigis lin forlasi Anglujon. Hezitante inter propono akcepti postenon de la direktoro de Harward kolegio en Ameriko aŭ reformi instru-programon de svedaj lernejoj li akceptas la duan eventualaĵon kaj ekloĝas en Elblag /1642—48/. De tie li revenas al Leŝno, kie li estas elektita episkopo de sia religia komunumo. En 1650 li foriras por kvar jaroj en la tiaman Hungarlandon /Sarospatak/, kie li estis reformonta tiean lernosistemon laŭ siaj planoj. Post reveno al Leŝno ekflamis milito inter Svedujo kaj Pollando; Leŝno estis bruldetruita, kaj samtempe forbrulis multaj valoregaj manuskriptoj de Komensky, inter ili granda ĉeĥa vortaro, por kiu li kolektis materialon dum tutaj 40 jaroj. Akceptinte inviton de sia longjara subtenanto kaj amiko sinjoro de Geer li foriras al Amsterdam, gvidas tie eldonadon de siaj kolektitaj verkoj kaj mortas tie en 1670. En la proksima Naarden li trovas lokon por sia eterna ripozo.

Ĝis nun estas konataj ĉ. 250 verkoj venintaj el la plumo de Komensky, sed en arkivoj de diversaj landoj estas trovataj novaj kaj novaj nekonataj manuskriptoj. Verkoj de Komensky respegulas lian enciklopedian spiriton, kiu sciis en miriga nivelo absorbi la tutan tiutempan sciencon kaj kulturon, Li estis fondinto de la moderna pedagogio, alte aprezata filologo, klarpensa filozofo, profunda humanisto, religia pensulo, natursciencisto, energia postulanto de la ĝenerala homa klerigo, esence demokratia, alirebla al ĉiu homo sen diferenco kaj senlaca heroldo de justa paco en la militanta Eŭropo.

La plej grandan aprezon rikoltis Komensky sur kampo de pedagogio. Lia „Didactica Magna“, konceptita en lia patrujo kaj eldonita 1657, certigis al li nepaseman lokon en la monda kulturhistorio. Ĝi estis tradukita en plurajn lingvojn kaj per siaj brilaj ideoj li iniciatis reformon de la eŭropa kleriga sistemo. La tiamaj lernejoj — malmulte progresinta heredaĵo de la mezepoko — praktikis mekanikan legadon, skribadon kaj tedan parkerumadon de latinaj tekstoj. Plie oni instruis iom da matematiko kaj muziko. Tiuj ĉi lernejoj — kun severa, ofte eĉ drasta disciplino — vekis neniun sopiron pri plua pli profunda klerigo. Kiel dirite, Komensky komencis studi iom malpli frue ol aliaj infanoj.

Eble pro tio li povis des pli klare konstati kaosan lerno-programon kaj timigan lernejatmosferon, en kiu la infanoj estis pasivaj objektoj de primitiva didaktiko, strebanta al

— página 8 del PDF —

6 A Ĝeneralaj artikoloj

formala informo anstataŭ reala ekkono. Sur la fono de tiuj ĉi cirkonstancoj oni povas facile kompreni senton de liberigo, kiu ekregis, kiam la saĝaj reform-proponoj de Komensky estis publikigitaj kaj kiam ili estis praktike enkondukataj en lernejojn. Li postulas plendecide, ke la homa klerigo estu publika, al ĉiu sen diferenco alirebla kaj senpaga. Ellaborante ĝeneralan sistemon de klerigo Komensky proponas enkondukon de kvar instru-periodoj po ses jaroj:

lernejo familia /la gepatroj donas al siaj infanoj elementan instruon pri la mondo/, lernejo ĝenerala /organizata en ĉiu homa komunumo sen escepto/, lernejo latina /instruanta fremdajn lingvojn kaj liberajn artojn, troviĝanta en ĉiu pli granda urbo/ kaj lernejo akademia /po unu en ĉiu lando, kies instru-programo estos kompletigita per vojaĝado en fremdaj landoj/. La lerneja klerigo finiĝas do en aĝo de 24 jaroj.

Jen ni citu kelkajn postulojn de Komensky koncerne la instruadon: ĝi devas esti antaŭ ĉio adekvata al la mens-kapabloj de lernanto, ĝi estu interesa, facila, konciza, rapida, sencotrafa, daŭre efika kaj praktike utila. Ĝi ekzercu paralele ne nur prudenton, sed ankaŭ senton kaj volon. La lernejoj estu laborejoj de homeco, kie instruistoj kaj lernantoj laboru en amika atmosfero, La lernejoj eduku homojn anime kaj morale perfektajn.

Por tiel konceptita lerno-sistemo Komensky skribis adekvatajn lernolibrojn. Ni rememoru nur lian gloran „Janua linguarum reserata” flernolibro de la latina lingvo verkita en lia originala metodo, siatempe post la Biblio la plej disvastigita libro en la mondo/.

La alia, ne malpli glora, estis „Orbis pictus“, kiu estis la unua ilustrita lernolibro en la mondo. Ambaŭ libroj aperis en sennombraj reeldonoj. Serĉante por siaj lernantoj la plej efikajn lerno-metodojn, li skribis por ili instru-cele lernejajn teatraĵojn, ekz. „Schola ludus“, praktike esprimante tiel sian konvinkon, ke la infan-klerigo povas procedi ludforme.

Preterlasante plurajn sciencajn aktivecojn de Komensky mi volas dediĉi ankoraŭ kelkajn liniojn al lia filologia laboro, ĉar ĝi estas por ni, esperantistaj instruistoj, tre interesa kaj inspir-dona. Mi volas iom detale tuŝi lian filologie plej gravan verkon, nome „Methodus linguarum novissima“ tee. La plej nova metodo de lingvoj. Kvankam tre ampleksa, ĉ. 400 paĝoj, ni legas ĝin tamen kun ĝuo, ne sentante ĝian maljunaĝon, ĉar ĝi estis konceptita kaj skribita kiel moderna libro de aŭtoro, ardanta por sia afero. Simile kiel ĉiuj verkoj de Komensky, ankaŭ tiu ĉi estis verkata en signo de la homa progreso, elimino de militoj, kvereloj kaj disputoj interhomaj kaj en sopiro pri la paca estonteco tralumita de beataj radioj de la ĝenerala klereco. La studo de lingvoj — laŭ Komensky — helpas al kompreno de aferoj kaj objektoj, Per tiu ĉi kompreno la homo evoluigas sian menson por ĝusta kompreno de lin ĉirkaŭbrakanta universo. Tiu ĉi kompreno, akompanata de la paralela morala evoluo, reprezentas premisojn por realigo de la feliĉa estonto.

Sed nun kelkajn vortojn pri la libro mem: ĝi enhavas 30 ĉapitrojn, kiuj traktas metodojn de la plej efika instruado kaj lernado. La kvintesenco de la libro estas la deka ĉapitro, ofte memstare represata sub titolo „Analiza Didaktiko“. Ĝi en koncentrita maniero sumas 187 gravajn regulojn, kiuj rilatas al la efika instruado. La ĉefan postulon esprimas Komensky per la konata devizo:

„Estas necese, ke lernanto lernu kaj instruisto gvidu.“ Bazo de la instru-procedo estu sincera amo al ekkono kaj al laboro ĝenerale. La instruisto estu specialisto pri sia fako, sed. ne nur tio, li estu ankaŭ de la instru-materialo bona interpretanto, kiu en sia laboro ne konas enuon kaj maldiligentecon. Li devas esti kompleza al lernantoj, krei por ili ĝojan lerno-medion, ĉiam atenti ilian mensan evolu-ŝtupon kaj senĉese kontroli, ĉu ĉiuj el ili komprenis la instruatan problemon. Komensky principe rekomendas instruadon kolektivan, ĉar ĝi alportas pli efikan rezulton ol la instruado individua. La instruado procedu de afero jam konata kaj de ĝi al afero nekonata. Ĉe la komenco oni instruu prefere nemultajn aferojn anstataŭ multaj, prefere simplajn ol komplikajn, proksimajn anstataŭ malproksimaj, ĝeneralajn anstataŭ specifaj, regulajn anstataŭ neregulaj.

Plurfoje akcentas Komensky paralelismon de vortoj kaj aferoj. Lernante vortojn oni devas unue lerni aferojn, ĉar per nura mekanika parkerlernado de vortoj oni eble bone trejnas

— página 9 del PDF —

A Ĝeneralaj artikoloj 7

memorkapablon, sed per lerno de aferoj mem oni kulturas sian menson kaj metas fundamentojn por la efektiva ekkompreno de la mondo.

La instruado plie okazu en la medio de libervola disciplino, kie lernantoj amike konkursas pri siaj scioj kaj mem avidas sian klerigon. Oni instruu, daŭrigas Komensky, surbaze de prezentitaj ekzemploj kaj reguloj, per la propra uzo kaj imito. Tio signifas, ke la instruatan fakton oni prezentu al lernanto, kiam ĝi estas prezentita oni klarigu ĝin kaj kiam la lernanto ekkomprenis ĝin, li provu mem tiel longe per propra maniero ekspliki ĝin, ĝis kiam li estos fine kapabla fari tion ĝuste kaj precize. La ĵus citita regulo apartenas al la plej gravaj reguloj de instruado laŭ Komensky. La ekzemplo antaŭiru kaj nur post ĝia prezento sekvu regulo. Ju pli multaj ekzemploj, des pli solida estos ekkompreno de la afero. La reguloj inverse estu mallongaj kaj sencotrafaj. Oni ne instruu al lernantoj novajn aferojn, se la ripetado ne montras klare, ke la malnova afero estis plene komprenita. Alikaze la instruado fariĝas nur formala.

Pri la disciplino de lernantoj diras Komensky: ĉe la instruado, ĉe la agado tiel sankteca, ne estu batoj kaj kolero! Li prezentas 10 diversajn ŝtupojn de disciplino. La plej alta kaj dezirata estas disciplino fontanta el estimo al aŭtoritateco de la estimata instruisto. Sed Komensky konscias, ke iam disciplino devas esti akirata per admono kaj riproĉo. Se lernanto plenkonscie pekas kontraŭ la disciplino, li estu forigita de la kolektivo por ne ĝeni la ceterajn.

Atentindajn opiniojn esprimis Komensky pri metodo kiel alproprigi al si la konon: Oni ne povas kompreni aferon, kiu antaŭe ne estis perceptita pere de sensoj, Juĝo pri afero nekomprenita estos falsa. Memorado de la nekomprenita kaj neprijuĝita afero estas nedaŭra kaj necerta. Koni kaŭzojn de la aferoj signifas koni la aferojn mem. Kiel moderne sonas ĉi tiuj principoj, eldiritaj antaŭ pli ol tri jarcentoj!

Parolante speciale pri instruado de lingvoj Komensky avertas: Instruisto ne instruu tiom, kiom li povas, sed tiom, kiom la lernanto estas kapabla kompreni. Oni instruu rekte, sen ĉirkaŭvojoj, ĉar alie povas entuziasmo de lernantoj forpasi. Tamen procedu sisteme per ŝtupoj ne per saltoj. Sed oni procedu konstante, ĉar nur tiam aperos fruktoj. Nesistema lernado kaj praktikado de lingvoj ne alportas deziratajn rezultojn.

Komensky postulas, ke la instruado estu agrabla. Estas necese eviti enuon, la plej danĝeran venenon de lernado. Devigo estas kondamninda. Oni instruu kun amo, ĉar malafableco kaj kolero ne estas kongruaj kun la nobla instruista posteno.

La stud-programo estu konciza kaj la celo estu klara dekomence. Dum instruado oni eluzu tion, kio allogas lernantojn. Estas necese instrui nur aferojn utilajn kaj uzeblajn, oni lernu por uzo kaj utilo. Nedisigebla de la instruado estas praktika ekzerco. Ĉio unua devas esti la plej bona: la unua ekzemplo, la regulo, la disciplino kaj la unua la instruisto mem. Ĉio, kion oni la unuan fojon instruas, estu prezentita malrapide kaj precize. Oni devas senĉese ekzerci kaj ripeti, ĉar ripetado estas medikamento kontraŭ forgesado.

Sen komento mi prezentis al vi la ĉefajn principojn el la libro „La plej nova metodo de lingvoj“. Sed eĉ tiel oni povas konstati, ke la plejparto el ili apartenas ĝis nun al la ora trezoro de la instru-arto. Kaj kiom da utilaj konsiloj kaj reguloj troviĝas en la libro por niaj instruistoj esperantistoj! Kiel ofte ni ekzemble pekas kontraŭ la regulo, ke instruisto devas esti mem alta specialisto pri sia fako por povi instrui la aliajn! „Eterna komencantismo“ kaj aliaj avertaj fenomenoj en la Esperanta lingvoscio senvole entrudas penson, ĉu niaj instru-procedoj estas vere sciencaj kaj kvalifikitaj? Ĉiukaze legado de la menciita klasika libro kaj speciale de ĝia deka ĉapitro estas ne nur interesa, sed eksterordinare utila por niaj Esperanto-instruistoj kaj mi rekomendus enkondukon de tiu ĉi deka ĉapitro en la materialojn, kiuj estas postulataj ĉe la instruistaj ekzamenoj.

Grandan atenton dediĉis Komensky, krom al instruado de naciaj lingvoj, al la problemo de internacia lingvo. Enkonduke estu menciite, ke la nomo de Komensky estas en interlingvistiko nur malmulte kontata /kaj tio estas nia ŝuldo rilate al tiu ĉi progresema pensulo/. Nur por ekzemplo mi citu el la libro de Drezen: „Historio de la mondolingvo“ aperinta en 1931. Al Komensky li dediĉis nur 7 liniojn konstatante, ke li en sia libro Via Lucis „… profetis la tempon, kiam la homaro ĝuos la uzadon de universala helpa lingvo, nekompareble pli facilan kaj akireblan, ol niaj lingvoj naturaj“. Jen ĉio pri Via Lucis.

— página 10 del PDF —

8 A Ĝeneralaj artikoloj

Drezen daŭrigas: „Pri la sama ideo li parolis ankaŭ pli malfrue en la V-a parto „Panglottia“ de sia verko „Panaugia“ /1662/. Tamen de tiŭ ĉi verko konserviĝis nur apartaj fragmentoj.“ Drezen ĉi tie erare citas nomon de la originala verko; „Panglottia“ li ne povis komenti, ĉar la manuskripto estis retrovita nur en 1935 en Halle/Saale, Germanio.

Mi opinias, ke la libro Via Lucis, meritas multe pli grandan atenton ol dediĉis al ĝi Drezen. Ĝin verkis Komensky dum sia restado en Londono /1641-42/ kaj ĝi fariĝis unu el fundamentaj ŝtonoj de lia monumenta verko „De rerum humanarum emendatione con- ‘sultatio catholica“ /Ĝenerala konsulto pri reformo de la homa socio/, En la libro esprimis Komensky konvinkon, ke la esenca kondiĉo por reformo de la homa socio estas ellaboro de „pansofio“ kaj ĝia ĝenerala disvastigo. „Pansofio“ estas harmonia sistemo de sciencoj, sumo de la ĝisdataj homaj scioj, logike ordigita, surbaze de kiu la homoj povus ekkompreni la mondon kaj ankaŭ sin mem. La disvastigo de la rezultoj de „pansofio“, de tiu ĉi „Universala saĝo“, estas plue kondiĉo por enkonduko de paco kaj feliĉo sur la tero. Por akiri tiun ĉi staton de la socio estas necese starigi internacian akademion de sciencistoj, kiuj zorgus pri ellaborado de „pansofio“. Universalaj lernejoj poste disvastigus rezultojn de la „pansofio“ pere de universalaj lernolibroj al ĉiuj membroj de la homa socio, Por ke la „universala saĝo“ aŭ „universala lumo“ povu facile penetri al ĉiuj nacioj de la mondo, eĉ al nacioj plej malproksimaj kaj ĝis nun nekulturaj, estu por tiu celo kreita universala lingvo.

Al problemo de la universala lingvo estas dediĉita la 19-a ĉapitro de la libro Via Lucis /vd. artikolon „Nekonataj opinioj de Komensky“, Esperanto, majo 1970, paĝo 72/.

En „Panglottia“ li traktas denove la problemon de universala lingvo, sed pli profunde. Enkonduke li studas tri manierojn, kiel pere de lingvoj povus esti vastigata la universala saĝo:

1/ Estus eble perfektigi lingvojn naciajn tiagrade, ke ili povu servi al tiu ĉi altpretenda tasko.

2/ Konvinki naciojn, ke ili akceptu kaj lernu nur lingvojn plej evoluintajn aŭ 3/ kompili novan lingvon a/ racie elektante elementojn el la vivaj lingvoj kaj logike ilin kunmetante,

b/ konstruante lingvon sendependan de la ekzistantaj lingvoj, kiu estus sumo de logiko, efektiva spegulo de aferoj kaj la plej rafinita perilo de saĝo.

Komensky post interesaj meditoj konkludas, ke la plej bona solvo estus konstruo de tute nova lingvo, en kiu ĉiu vorto jam per sia sono esprimus karakteron de la afero. Aldonaĵo al „Panglottia“ estas „Novae linguae harmonicae tentamen primum“ /Unua provo pri nova harmonia lingvo/. Ĝi efektive ne estas finforme ellaborita projekto de nova lingvo, sed prefere, ni diru, hazarde kompilitaj elementoj el la granda filologia fantazio de Komensky.

La granda merito de Komensky estas, ke jam antaŭ 300 jaroj li serioze prezentis problemon de la internacia lingvo al la mondo, ke li plie filologie montris kaj pruvis, ke homo povas mem konstrui lingvon kaj montris modelon kiel procedi tiurilate. Kvankam li estis renoma latinlingva verkisto li kuraĝis malkovri kaj publikigi esencajn malavantaĝojn de ĝi. Komensky aperas en ambaŭ libroj kiel larĝsenca demokrato pensante pri granda plimulto de nekulturaj tiutempaj nacioj, por kiuj la latina lingvo estas tro malfacila pro sia komplikeco kaj nereguleco kaj kiuj ĝuste pere de uzo de la internacia lingvo salte enviciĝus inter kulturajn naciojn. Inter liaj motivoj, per kiuj li pledas por enkonduko de internacia lingvo ne mankas nia nuntempa argumento, ke la komuna lingvo efike kontribuus al la tutmonda paco.

Legante ambaŭ menciitajn librojn ni admiras alte logikan pensmanieron de Komensky. Ĝi kondukis lin al pluraj konkludoj, kies esenca ĝusteco estis sendepende pruvita per laboroj de Zamenhof. La unua kompleta eldono de la libro „De rerum humanarum emendatione consultatio catholica“ fare de Ĉeĥoslovaka akademio de sciencoj /1966/ disponigis al lingvistoj, interesiĝantaj pri problemo de internaciaj lingvoj, okazon science studi precipe la kvinan parton „Panglottia“. Mi estas konvinkita, ke surbaze de tiuj ĉi studoj Komensky ekokupos en interlingvistiko althonoran lokon, kiun li sendube meritas.

— página 11 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 9

Leglernado

Tio ĉi estas grava problemo, pri kiu oni diskutas ankoraŭ en Francio.

Du ĉefaj metodoj de leglernado estas uzataj:

la silaba (aŭ alfabeta, aŭ sinteza) la plej ofte uzata; -la sensilaba (aŭ natura, aŭ analiza) malofte uzata, kaj la plej ofte kritikita.

Ne estas oficiala doktrino de leglernado, ĉar la oficialaj instrukcioj de 1923 deklaras:

„Ni rekomendas neniun metodon. Inter la fonetika kaj la silaba aŭ la sensilaba metodoj, ni faras neniun elekton. Spertoj daŭras, kiuj decidos.“ De 47 jaroj (preskaŭ unu duonjarcento!) la responduloj de la nacia instruado kontentiĝis per tiu respondo, evitante ĉiun diskuton. Plurfoje Ministro Fouchet kondamnis, nediskuteble, la sensilaban metodon, tiam, kiam evidente li ne sciis, pri kio li parolis.

Kion oni riproĉas al tiu lasta metodo?

-la infanoj scias legi multe pli malrapide ol kiam ili uzas la silaban metodon. Sed kio estas scii legi? ĉu fuŝlegi, hezitante aŭ ĉu kompreni tion, kion oni legas?

-la sensilaba metodo estas responda pri la malbona ortografio kiun oni konstatas pli kaj pli en ĉiuj lernejoj. Tiu lasta riproĉo estas iom stranga, ĉar preskaŭ ĉiuj geinstruistoj legigas infanojn laŭ la silaba metodo.

Efektive, kelkaj misuzas la sensilaban metodon, kaj pro tio ne atingas favoran rezultaton.

El kio konsistas, vere, tiu tre malkonata metodo? Ĝi baziĝas sur:

intereso de la infanoj por la legado. „Oni opinias fari gravajn aferojn, serĉante la plej bonajn metodojn de leglernado; oni inventas skribtablojn, kartojn; oni transformas la ĉambron de infano en preslaborejon. Locke deziras, ke li leglernas per ludkubetoj. Ĉu tio ne estas inventaĵo bone trovita? Kia kompatindaĵo! Rimedo pli certa ol tio ĉio, kaj tiu ĉi, kiun oni ĉiam forgesas, estas la lerndeziro. Donu al la infano tiun deziron, poste forlasu tie viajn skribtablojn kaj viajn ludkubetojn; ĉia metodo taŭgos por li.“ (Rousseau: Emile, Libro 2a)

-genetika psikologio. „En la kompleksa koncepto de la alkompreno, kiel en tiu de la perceptado, la tuta skemo kaj la detalo estas solidaraj. Unu povas esti antaŭ la alia, kaj tiam esti sendependa de tiu Ĉi, sed ĝi sekvigas la alian, kaj reciproke per nefinita iro kaj reiro. Tiu ritmo do efikas por analizi pli kaj pli detale kaj por sintezi pli kaj pli la tuton. Tiam, komence, nur la detaloj tre dikaj aŭ tre karakterizaj estas perceptitaj kaj nur la entutaj skemoj tre dikegaj estas konstruitaj. Komence, rezulte, la karakterizaj detaloj kaj la tuta figuro estas pli aŭ malpli intermiksitaj; poste per tiu komenca tuta alkompreno, analizo kaj sintezo plivastiĝas kune.“ (J. Piaget: Le langage et la pensĉe chez l’enfant — Lingvo kaj penso ĉe la infano.)

La infano perceptas ĝenerale tutajn skemojn, sed samtempe li kapablas fari analizajn perceptojn.

„Sturktura lingvistiko, „Estas granda iluzio konsideri terminon nur kiel unuiĝo de ia sono kun ia koncepto. Defini ĝin tiel, estus ĝin apartigi de la sistemo al kiu ĝi apartenas; tio estus kredi ke oni povas komenci per la terminoj kaj konstrui la sistemon sumiĝante la terminojn tiam, kiam male necesas komenci per la solidara entuto por havi, analize la terminojn, kiujn ĝi entenas.“ (F. de Saussure: Cours de linguistique generale: Kurso pri ĝenerala lingvistiko.)

„Resume, la sensilaba metodo estas, antaŭ ĉio, pedagogia agmaniero, kiu akceptas la spiriton de la infano kun ĝia originaleco kaj ĝiaj riĉecoj. Tia aktiveco de la spirito kiu entute ekkontaktas tekston, kiel ludante, sin turnas al konstanta pedagogio, kiu taŭgas por korpa edukado, por naĝado, por danco kaj kanto, primitivaj esprimoj kaj eminentaj entutoj“. (H. Wadier: la reforme de l’enseignement n’aura pas lieu: Reformo de instruado ne okazos.)

Por uzo de tiu natura metodo, necesas sekvi kelkajn simplajn regulojn: -Legigi al infanoj simplajn sed interesajn frazojn, kiujn ili povas facile kompreni; estas dezirinde legigi plej ofte mallongan rakontaĵon, se eble kreitan de la infanoj mem,

— página 12 del PDF —

10 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

-lernigi malrapide. „Fundamento de leglernada pedagogio estas ĉi tie: ne rapidigi la movadon kaj tute fidi al la nuna intereso … ceteraĵo koncernas nur pedagogiajn aranĝojn“ (H. Wadier: verko citita).

„ĉu mi riskus prezenti ĉi tie la plej grandan, la plej ĉefan, la plej utilan regulon de ĉia edukado? Tio ne estas ŝpari tempon, tio estas perdi ĝin (Rousseau).

Laŭ mi estas grava eraro, ke la infanoj devas scii legi post unu jaro de lernado (dum la prepara kurso, je la sesa jaro). Oni atingos pli bonan rezultaton, se oni daŭrigos la leglernadon almenaŭ dum du jaroj.

-Plenumi multajn ekzercojn de analizo aŭ malkompono kaj de sintezo aŭ rekompono per la silaboj. La plej lertaj el la infanoj faras senhelpe tiujn ekzercojn. Ekzemple, ili vidas ke pa troviĝas en patro, patrino, pano, k. t. p. kaj ke per tiu silabo oni povas formi novajn vortojn: paco, pagi, papero, k. t. p.

Sed estas necese helpi la plej mallertajn infanojn por fari tion.

Kial la silaba metodo estas pedagogie kaj science erara, kvankam ĝi estas la plej uzata en Francio?

-ĝi baziĝas sur malĝusta kartezio: malkomponi la malfacilaĵojn por atingi la plej malgrandan parteton, kiu estas la litero. Por la plenkreskuloj jes, sed ne por la infanoj, ĉar por ili nur la silabo estas la plej malgranda parteto kun senco.

-ĝi sekvas rigoran programon por lerni ĉiujn literojn, unu post la alia, kaj legigas ofte nur stultaĵojn, sen intereso por la infanoj.

«Tial ĝi ne kapablas veki spiriton de la junaj gelernantoj.

Oni kredas, ke ili lernas pli bone kaj pli rapide per tiu metodo. Sed plej ofte, ili fuŝlegas, pene deĉifras kaj ne fariĝas legemaj.

Tamen, multaj geinstruistoj plibonigis iomete tiun metodon, legigante sencajn frazojn, novajn vortojn sensilabe.

Ankaŭ kulpas, pri uzo de tiu metodo, aŭtoroj, kiuj verkas silabajn alfabetlibrojn. Konkludo: — Iu supera inspektoro diris: „neniu metodo kapablas malebligi infanon por leglerni.“

„Tamen la elekto estas farota inter la tradicia metodo, subtenita de malĝusta kartezio, forta pro sia estinteco, forta precipe pro helpo de ĉiuj konservativismoj, senescepte la sociala kaj la politika, kaj la nova metodo (sensilaba, natura, aktiva) bazita sur scienco.

Estas necese ekleglerni komencante per solidara entuto (frazo esprimanta penson) por atingi analize la elementojn kiujn ĝi entenas.

Procedi alie, tio estas fuŝegi la menson, kaj fondi lernejon bazitan sur artefarito, sur malvero, sur morto!“ (H. Wadier: verko citita).

J. BENISTANT

Pedagogiaj Konsideroj

pri la inian-desegno kaj infian-pentro

En la eduka kampo la infandesegno, la grafika arto de niaj infanoj havas valoron kaj signifon certe ne neglektendaj, eĉ laŭ mi, ne tro atente kaj efike zorgataj en nia lando, kie ofte la spontanea infanesprimo pli facile vekas entuziasmon aŭ admiron ol ĝi fariĝas objekto de atenta konsidero kaj studo, ĉiam riskante dilati la diskuton, por trafi la konstruajn elementojn per taŭga metodo al la didaktika formado de tiu, kiu devas agi en la instrumedio, por ke la kapabloj kaj bezonoj unue de la infano kaj poste de la junulo ne estu en disordo aŭ humiligataj aŭ pli malbone ne rekte sekvataj.

— página 13 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 11

Sendube grava afero okazis de post kelkaj jardekoj; la publiko ĉiam pli larĝa komencis ŝati la infangrafikan esprimon; la plenkreskulo komencas, eksenti instigita pere de pedagogoj kaj psikologoj, ke ekzistas kapabloj kaj instancoj, kiuj havas legitiman rajton al rekono kaj al estimo, ke la infana mondo (por sin esprimi per stereotipa dirmaniero) devas esti respektata kaj lokita en ĝiaj ĝustaj limoj, ke „la skribaĉaĵoj“ kaj la tiel diritaj „eraroj“ de la infanoj estis tro ofte konsiderataj kaj pli ofte submetataj al „la korektado“ aŭ pli malbone al la kondamno aŭ pli malbone vidataj aŭ konsiderataj per la plej indulga kaj „komprenema“ indiferento.

Mi povas citi pecon de enkonduko de Herbert Read al katalogo de British Council de la ekspozicio de la angla infandesegno (1941—42): „…kvankam la fundamenta funkcio de la arto en la edukaj sistemoj estas problemo tre malproksima de la kompleta solvo, ĝi tamen akiris pli vastan rekonon kiel studobjekto, precipe en la unuaj stadioj de evoluado; kaj tiun rekonon oni akiris kiel konsekvenco de la revolucia reformo, kiu okazis ĉu en Europo, ĉu en USONO en la sistemo de koncepto pri arta desegno. La historio pri ĉi tiu movado reiras al ĉirkaŭ antaŭ 50 jaroj kun pioniroj, kiuj nomiĝas Ebenezer Cooke kaj James Sully, Estis tamen la Viena profesoro Cizek, kiu antaŭ ĉiu alia evidentigis avantaĝojn ĉu psikologiajn ĉu estetikajn, kiuj devenas de la liberigo de tiu krea impulso estanta en ĉiuj infanoj; kiel estis lia, la malfacila tasko revenĝi la estetikan valoron de la desegnoj de la infanoj. Sed tamen en ĉi tiuj lastaj 40 jaroj, la kreskanta laboro de revenĝo de la primitiva arto kaj la novaj evoluoj de la moderna pentrarto profunde kontribuis alkonduki la infanarton en la kampon de la estetika valoro.“ Estas sistemo de enfokusigi la problemon, sed mi opinias, ke en tiu ĉi modo ĝi prezentas ankaŭ riskon, danĝeron, kiu ŝajnis, ke mi aŭdis en kelkaj vortoj skribitaj antaŭ 90 jaroj de Herbert Spencer: „… la problemo ne estas en la scio ĉu la infano bele desegnas; ĝi estas alia: tio estas scii ĉu li evoluigas aŭ ne siajn kapablojn…“ kaj laŭ tiu ĉi aspekto ŝajnas al mi, ke Spencer antaŭsentis tiun danĝeron pri kiu mi nun parolas.

Sur la eduka plano la funkcio de la lernejo ne estas ĉefe prepari artistojn, ĉar ne estas ĝia tasko, sed ne sufoki la krean eblecon de la knabo disponigante median etoson, kiu permesu kaj instigu la spontaneon. En tiu ĉi senco la desegno atingas profundan gravecon, kaj de tiu ĉi flanko la estetika koncepto limigus la efikon de la desegno, ĉar ĝi praktike forigus tiujn infanojn, kiuj ne havas artan talenton kaj samtempe ĝi ne kontribuus al la ekiĝo de la gusto, de la arta sentemo, al la kapablo sinrenovigi kaj ĝoje revivi tion, kion la artisto donacas al la homaro, ĝi forigus la infanojn malpli dotitajn kaj orientitajn. Kajtiel la psikologia vidpunkto permesas al ni agi tiel, ke oni kaptas per la esprimo la elementojn, kiuj kreas aŭ povas krei la kondiĉojn kaj la referencojn plej aŭtentikajn por sincera kunlaboro kun la infano kaj permesas ankaŭ „malbloki“, liberigi, kuraĝigi „lian-ŝian“ fantazian potencon.

Rememorigante ĉi tiujn motivojn kune kun ombroplena historia noto, mi mallerte min metis en problemon, kiun mi tute ne konsideras malpli grava kaj kontraŭ ĉiuj opinioj tute ne solvita; la fakto estas, ke sin meti antaŭ desegnaĵo, pentraĵo de iu nia infano estas jam sin meti survoje al serĉado de formigo kaj konstruo de konscienco de homa persono; estas enkonduki paroladon, kiu investas el profundo ĝis la radikoj tiun, kiu estas la ĉefa temo de la enketo, kiu vin devigas kaj alnajligas al la ĝenerala problemaro.

De la unuaj signoj, kiujn la infano skizas senkonscie kaj sendaŭre, al la unuaj koloroj, kiuj lin allogas, al la kromaj manifestacioj, kiujn la infano esprimas per krajono, kiel se ĉirkaŭ li ne estus mondo, sed estus nur lia ĉeesto en „lia“ aŭtogenetika mondo ĝis la peniga serĉado, kiun li ne povas ne altrudi en la frapigo, kiun li ricevas kun ĉio, kion li trovas antaŭ si kaj kontraŭ kiu li devas batali kaj lia fantazio devas fariĝi, por paroli per efika esprimo de la XIX jarcento, „korpdika“ ĉiam pli; ju pli la infano kreskas, des pli li daŭre spertas la tiel diritan „veron“ de la naturo kaj la preman mordadon de la memoro, ĝis li sentas sin perdita, dum malaperas tiu origina impulso aŭtogenetika, kiu promesis konstruanton, dum tiu, kiun ni povas difini „eksteran mondon“ celas igi lin maksimume lerta imitanto. Estas vere en tiu ĉi momento, ke la infano sentas la ne esprimitan impulson, eĉ ne petata, sed viva etike, aganta de iu estaĵo pli riĉa ol li je sperto, kiu lin helpu, kiu lin gvidu, kiu lin kuraĝigu, sed kiu ne anstataŭu lin, kiu precipe ne perfortu lin en la delikata momento de lia formiĝo kaj ekĝermo al la vivo de la „plenkreskuloj“; sed estas vere bedaŭrinde en ĉi tiu situacio kiel eble plej supersentema, ke ni, gepatroj kaj in-

— página 14 del PDF —

12 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

struistoj, „aldonas“ kaj aldonis en la pasinteco, kaj daŭras aldoni en la nuntempo, senŝanceliĝe kaj autoritate, (ĉiujn malbonaĵojn oni faras „aŭtoritate“) nian sperton kiel plenkreskuloj kaj „spertuloj“ kaj pigraj komformistoj kaj „skemistoj“.

La eduka fiaĵo estas farota kaj kiel rimarkis Ferriere en 1922a en fama libreto, ĉiu edukisto neniam devas forgesi, rediri akurate sian pentkonfeson: „… mi devas fari konfeson: multe antaŭ la milito de 1914—-18 mi sentis identan ektremon pro timo kaj kompato. Multe antaŭ la detruiĝo de la korpo mi ĉeestis alian detruiĝon, tiun de la animoj, la detruiĝon de la senkulpuloj, kiun de tago al tago okazigis la lernejo, kie iegadis la ĝojo de la vivo, ĝi alvokis turmenton, kie triladis gajeco, ĝi enmetis la gravecon, anstataŭ la spontanean movadon, ĝi pretendas la senmovon. Anstataŭ la voĉoj kaj la ridetoj estas la silento …“

Eble mi dilatigis mian prelegon preter la limojn, sed mi opinias, ke ĝi ne estas ekster la bazaj instancoj, kiujn ĉiu edukisto, kiu klopodas esti tia, ne povas serioze ne senti ilin kiel imperativajn.

Al tre juna Teeteto, kiu malkaŝadis al Sokrato sian deziregon al la kono kaj la ne kontentigitan sed vivan suferon de sia intima kapablo al la kono, sepdekjara Sokrato respondis: „Fidu je vi mem… tiuj, kiuj diras ke ili lernis el mi, vere el mi ili nenion lernis, sed tamen kaj nur el si mem multajn aferojn kaj belajn ili eltrovis kaj kreis; sed la merito de la helpo por la kreado, tiu, jes apartenas al Dio kaj al mi.“

Malantaŭ Teeteto „en nuco“ estas kiel eble viva kaj spontanea la signo de krajono revelacia kaj reviviga de ĉiu nia infano, kiel malantaŭ la tre homa mieno de la granda Atenano devas esti, ne povas ne esti, la inteligento kaj la pasio de la aŭtentika instruisto. Prof. Fidia Arata (Docento pri teoria filozofio — Pisa Universitato)

Esperantigis: Catina Dazzini

La Instruado de Esperanto (Dua sekvo) Rektoro Helmut Sonnabend

Ĉiam leviĝas la demando, kiamaniere devas esti konsiderata la metodo: Ĉu mi devas sekvi la gramatikan, ĉu la rektan aŭ la intermiksitan metodojn. Aliaj gravigas la strukturan metodon, aŭ festas kiel novaĵon la programitan. Tamen ekzistas tuta aro da bonaj esperantistoj, kiuj ignoras ĉiujn metodojn, ĉar en ia formo ili lernis la lingvon el la simpla kaŭzo — ili volis lerni. Nun, tio ne tuŝas nian problemon, — iam oni devus detale esplori la lernmanieron de tiuj homoj, kaj mi hipotezas la fakton, ke ankaŭ ili lernis laŭ certajn leĝojn lingvajn.

Revenante nun al la supre menciitaj metodoj mi asertas, ke ĉiuj al ni konataj metodoj, kiuj eĉ kontraŭas al la gramatika, tamen sekvas ĝin, se ankaŭ en kaŝita formo. Kion mi volas diri, estas jene: Nepre ni devas malligiĝi de la gramatika strukturo kaj nur sekvi la psikologian vojon destinatan de la homo mem. Kompreneble estas tute nature, ke ni ofte inklinas gramatigi la instruadon, tio devenas de la fakto, ke ni kutimiĝis al la gramatikaj vidpunktoj komence de nia infaneco. Rememoru vian lernejan tempon! Do, absolute erara estas la starpunkto, ke oni povas lerni lingvon laŭ la gramatiko. Lingvo estas ĉiam vivanta organismo, estas energio, La elirpunkto ne povas esti iaj gramatikaĵoj, sed nur la lingvo mem. Ni devas inversigi la vojon surbaze de la didaktikaj ekkonoj: La lingvo estu lernata el la lingvo mem, kaj per la lingvo oni lernu la gramatikon (cetere sufiĉe grava por ĉiuj lingvoj). Mi precizigas: Gramatikaĵoj estu nur tiam pritraktataj, kiam la lingvaĵoj estos sufiĉe parolataj, kiam la lingvo-povo mem ekzistigos la bezonon al klarigoj pri gramatikaĵoj, sed ankaŭ tiam ili ne estos instruataj, t. e. ne instruu la gramatikon, sed nur konsciigu ĝin el la lingva bezono. Jen ekzemplo: Jam delonge uzas viaj gelernantoj la formojn: purigi, blankigi, klarigi, sciigi en multaj diversaj frazoj tute nature kaj sen eraroj. Iutage surtabuligu la vortojn — bone laŭvice — kaj klarigu la sencon per malmultaj vortoj. La gelernantoj verŝajne diros: Aha, kaj la afero estas en ordo.

— página 15 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 13

Ni turnu nin denove al la praktika instruado. En mia lasta artikolo mi priskribis lecionon el la nomfunkcio per imitado, kaj mi emfazis la necesecon alporti la lingvon ĉiam kiel tuton. Por pli ampleksigi ĉi tiun ŝtupon, mi donos pluan ekzemplon. Nepre gravas la fakto, ke oni ne nur donu unu lecionon el la nomfunkcio, sed almenaŭ kvin.

Antaŭ ol mi nun priskribos la novan lecionon, mi devas averti antaŭ fatala eraro. Ne pensu post legado de la leciono, tia maniero ne taŭgas por plenkreskuloj aŭ junuloj. Ekzistas kompreneble diferenco inter infanoj kaj ili, sed ne en la lernprocezo, jen regas ĉiam la samaj kondiĉoj kaŭzitaj de la samaj instruleĝoj. Oni povas eĉ konstati ke plenkreskuloj pli malrapide lernas.

2a leciono:

Elirpunkto: La viroj kaj la kotletoj Lingva celo: Substantivoj Apliko: Imitado en la ŝtupo de la nomfunkcio

Cetere: Antaŭ ol vi komencos novan lecionon neniam forgesu ripetadi — kaj tio tre zorgeme — la antaŭan, ĉar ripetado estas la patrino de la saĝeco.

Instrurimedoj: terpomo, vinbero, citrono, tomato, karoto, salato, banano, butero, margarino, marmelado, pizoj, kotleto, asparago, kelo.

1. Aŭdado de la surbendigita lingvajo:

Enkonduku viajn gelernantojn en la situacion, vi ja povas ankaŭ interligi ĝin kun la naskiĝtago. Post la kafado, post la trinkado la gastrondo havas vespere la deziron manĝi ion. Do, oni decidas kuiri.

Nun, jen la lingvaĵo: Komence oni aŭdas kanton (ne devas esti en Esperanto) kaj poste tintos la glasoj. Diversaj voĉoj: Sanon! Sanon! Sanon!

Dieter: Nia naskiĝinfano, ĝi vivu alte!

Aliaj: Jes, ĝi vivu alte!

Horst: Dankon, karaj amikoj. Mi trinkas je via sano. Sed mi nun estas tre malsata. Vi ankaŭ?

Riidiger: Jes, mi povus manĝi.

Aliaj: Jes, mi ankaŭ.

Horst: Kiu ŝatas kotleton?

Ĉiuj: Ni tre ŝatas.

Horst: Kun terpomoj aŭ sen?

Helmut: Lasu la terpomojn en la kelo!

Ĉiuj: Jes, en la kelo!

Horst: Kiu volas kotleton kun marmelado?

Ĉiuj: Brrr! Horst: Nun, en Aŭstrujo la homoj tre ŝatas tion. Sed kiu volas havi asparagojn kaj pizojn?

Dieter: Tio estas tre bona ideo.

Riidiger: Sonas kiel sinfonio.

Horst: Ĉu vi ŝatas saŭcon el margarino aŭ butero?

Helmut: Hm, asparago en bona butero, tio estas la pinto de la gusto.

Horst: Mi havas ankaŭ karotojn tre delikatajn.

Dieter: Aldonu nur!

Horst: Kaj sur la kotletojn ni gluetigas citronsukon. Kiu ŝatas tomatojn aŭ salaton?

Rŭdiger: Mi dirus, ni prenu ĉion.

Aliaj: Jes, faru nur!

Horst: Kiel deserton mi proponas vinberojn kaj kelkajn konjakojn. Aŭ ĉu vi volas havi bananojn. Mi havas tre freŝajn.

Helmut: Bananojn vi povas ŝpari por la simioj.

Ĉiuj: Jes, ni ja ne loĝas en zoo.

Horst: Bone, kaj mi proponas, ni ĉiuj kuiru kune.

— página 16 del PDF —

14 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

2. Alkutimiĝo al la lingvo-sono per plurfoja aŭdado:

Kiel jam montrita en la antaŭa leciono, mi emfazis la ripetatan aŭdadon, ĉar lastsence la parolado sekvas la komprenon de la lingva aŭdado.

La elektitaj objektoj estas facile rekoneblaj. Tamen, kiel bona instruisto vi kunportis ilin aŭ en konkreta aŭ en bilda formo. Ilin surtabligu dum viaj gelernantoj aŭskultas. Ankaŭ tio estu ankoraŭfoje dirata: Donu trankvile la tradukon, tia faro neniam kontraŭas la lernprocezon.

3. Fazo de la nomfunkcio (imitado)

Bone videble kuŝas aŭ staras la objektoj sur la tablo:

terpomo, vinbero, citrono, tomato, karoto, salato, banano, butero, margarino, marmelado, pizoj, kotleto, asparago, suko, konjako. Dum la aŭskultado viaj gelernantoj jam konstatis la facilecon de la vortoj kaj probable ili senklopode povas nomi la objektojn. Do, nomigu la objektojn fare de la gelernantoj. „Tio estas …» estas natura formo de la nomfunkcio, Do, laŭtbuŝe ili diru: tio estas butero, tio estas kotleto, ktp.

Pri la jam aplikitaj ekzercadformoj vi povas relegi en la numero o de nia revuo. Sed ne forgesu ankaŭ intermiksi la konatajn objektojn!

4. Plia formo de la ekzercado:

Multaj eminentaj pedagogoj akcentas la gravecon de la ludo dum la lernprocezo, ĉar la inklino al la ludo estas tre elementa eco de la homo. Kion utilas la plej taŭga didaktiko, se la instruisto malobservas la psikologian flankon de la instruado. Tio estas ankaŭ unu de la ĉefaj punktoj de la instrukapablo de la instruisto: ĉiam denove trovi vojojn por interesigi la gelernantojn. Uniforma instruado estas ĉiam la morto de la lernado.

Mi nun priskribas du diversajn ludojn ege taŭgajn subteni nian intencon:

a) Kiu vorto kuŝas en la kesto (skatolo)

De ĉiu objekto faru surskribitan karton. Do, sur unu karto estu skribita „tomato“, kaj sur la alia „salato“ ktp. La kartoj havu la dimenziojn 10 cm X 30 cm, ĉar tiel vi povas uzi ilin por aliaj utiloj. Metu nun unu karton tiel en sufiĉe grandan skatolon, ke la gelernantoj ne vidu la vorton.

Limigu la vorttrezoron inter 15 ĝis 20, kaj por ke viaj gelernantoj ne perdu la superrigardon, skribu la al la ludo apartenantajn vortojn sur la tabulon

La taskoj por la unua nun estu, ke ili divenu la vorton en la skatolo. Ekzemple kuŝas en la skatolo „kravato“. Ili divenu tiel longe, ĝis iu nomos la ĝustan vorton.

La didakta senco estas facile rekonebla: la daŭra imitado kaj aŭdado; kaj ĉiu nomiganto de la vortoj estos samtempe la lingva medio por la aliaj. Ĉiu kiu „venkis“ dum la divenado havu la rajton, enmeti novan vorton en la keston. Estu certigita, ke la didakta ludo ne nur ĝojigas infanojn.

b) Mi vidas, kion vi ne vidas

Tio estas jam malnova ludo, kaj certe ankaŭ vi bone konas ĝin. Tamen por lingva ekzercado ĝi en sufiĉe amuza formo instigas la lernfervoron de viaj gelernantoj.

Prenu nun la supre menciitajn kartojn kaj distribuu ilin bone videble en la instruĉambro, entute vi jam havas 32 kartojn. Iu ajn el la lernantoj forlasu la ĉambron. La aliaj fiksu unu karton, ekz. sur kiu staras „butero“. Nun oni envoku la atendantan lernanton kaj oni diru: Ni vidas, kion vi ne vidas. La demandito nun havu la rajton nomi 5 vortojn. Se inter la kvin troviĝos la ĝusta, li estos „venkinta“, aliflanke li donu ludan garantiaĵon. Certe vi povos elpensi aliajn variantojn.

hI

5. Fino de la leciono:

Kiel jam dirite en la antaŭa leciono N-ro 1 aŭdigu denove la lingvaĵon, kaj ankaŭ distri-

buu la tekston. Eble lasu laŭte kunlegi, tiel viaj gelernantoj kutimiĝos al la lingvo. Kutimiĝo estas ĉio — ankaŭ ĉe lingvoj.

— página 17 del PDF —

C Informoj el la pedagogia vivo 15

Kiel Instrui Instruistojn?

Daŭra klerigo de la instruistoj estas unu de la aspektoj de la reformbezono diskutata en Francujo kaj cetere en aliaj landoj. La problemo ŝajnas aparte malfacila en la elementaj lernejoj. Ĝis lasta jaro la oficialaj instancoj tute simple ignoris ĝin. Antaŭ 1940 preskaŭ ĉiuj geinstruistoj ricevis sian profesian formadon en porinstruistaj seminarioj inter 1619 aŭ 17—20 jaraĝo. Poste ili instruis dum sia tuta kariero laŭ la tiam akiritaj principoj. Pedagogio ŝajnis pli arto ol scienco. En la porinstruista seminario la profesoroj atentis pli pri la kulturo ol pri la pedagogia kapablo, kiu, oni pensis, venos per la praktiko mem. Tial kelkaj geinstruistoj, kiujn oni bezonis pro nesufiĉa nombro de la aliaj, ne studis en seminarioj kaj tamen post 4 aŭ 5 jaroj en la metio ricevis pedagogian ateston.

Post la milito la bezono pri instruistoj en elementaj lernejoj fariĝis tiom granda, ke tute ne sufiĉis la seminarioj. Por instrui rapide multajn kandidatojn al porinstrua profesio, estis kreitaj pedagogiaj kursoj, kiujn la ĵus bakitaj geinstruistoj devis sekvi dum la libera tempo ekster la lerneja laboro. Ofte la junaj „lernejmastroj“ devige faris ĉiusemajne longan vojaĝon al la urbo, kie tiuj kursoj okazis. Krome ili laboris ĉiutage pli ĝuste ĉiunokte, al skribitaj taskoj korektotaj de la inspektoroj. Post kvin jaroj, se ili sukcesis la ekzamenon, ili ricevis pedagogian ateston. Tiam oni konsciis, ke pedagogio estas scienco, kiun oni devas studi. Samtempe oni komprenis, ke, same kiel alia scienco, pedagogio evoluas. Do, kursoj al malnovaj instruistoj estus utilaj. Tiam oni alkutimiĝis al instruperiodoj, kiuj plejofte okazis dum libertempo (Kristnasko, Pasko, somero). Geinstruistoj diversaĝaj estis grupitaj kaj ricevis konsilojn, informojn, montrojn pri novaj metodoj en kelkaj fakoj: korpedukado, muziko kaj pri „moderna pedagogio“. Al tiu modo de instruperiodoj multe kontribuis la anoj de la tiel nomita „Freinet-movado“, kiuj kunvenis por montri kiel oni praktikas aktivajn metodojn pere de materialo simpla por skribi, presi, multobligi, desegni, teksi, kudri ktp. Tion ili faris memvole kaj kelkfoje kontraŭ la volo de la oficialaj instancoj. Sed iom post iom eĉ tiuj ĉi aliĝis al la „moderna skolo”.

Tamen oni devis atendi ĝis 1969, por ke la Ministerio pri Nacia Edukado konsentu, ke konstanta formado de la geinstruistoj estas nepre bezonata. Dekreto donis eblecon dum la labortempo por sinperfektigo de la geinstruistoj en elementaj lernejoj. Ĝis tiam tiuj ĉi devis instrui dum 30 horoj ĉiusemajne. Post la dekreto ili devas instrui 27 horojn. Dum tri aliaj horoj ili devas sin perfektigi kaj sin adapti.

La kaŭzoj de tiu ŝanĝo estas ne nur la novaj pedagogiaj metodoj kaj la novaj instruiloj, sed ankaŭ la grava evoluo de la socio mem. Instruisto ne plu estas „sola mastro“ en sia lernejo. Li devas kunlabori kun la gepatroj, kiuj grupiĝis en asocioj, kun la kuracistoj, kiuj pli kaj pli ofte observas la sanstaton de la gelernantoj, kun la psikologoj, kiuj decidas aŭ konsilas pri la venontaj studoj kaj profesioj de la infanoj.

La ĉefa malfacilo de la instruo en elementa lernejo estas akordigi du gravajn influojn ricevitaj de la infanoj. Unuflanke la socia medio donas al ili multflankan instruon sen bazo, sen plano, sed ne sen danĝero, per kino, televido, elektraj, elektronaj ludiloj, aŭtovojaĝoj, libertempo en infangrupoj ktp. Aliflanke la influo de la instruisto devas ebligi naturan propran evoluon de la infana personeco.

Oni emas nun agnoski edukadon ne kiel akiro de konoj sed prefereble kiel ekzercado de la propraj kapabloj de ĉiu infano. Instruisto ne plu lernigas tion kion li mem scias, li gvidas la aktivecon de la geinfanoj, por ke tiuj ĉi akiru pli da lerteco kaj pli da juĝkapablo. Poste dum lastaj lernjaroj ili elektos pli libere do pli konsente la fakon (aŭ fakojn), kie ili deziras labori. Ili havos tiam pli klaran konscion pri sia vivcelo.

Kompreneble la problemo estas diversa laŭ la aĝo de la gelernantoj, sed ĉie, ekde la infanĝardeno aŭ bublernejo ĝis fakultato la obstakloj estas samaj: nesufiĉo de konsciaj geinstruistoj, nesufiĉo de loko (lernejoj, sportejoj, naĝejoj .. .), nesufiĉo de monrimedoj, nekomprenemo de la ĝenerala publiko.

La nova reformo, kvankam tre modera, ne plaĉas al ĉiuj. Gepatroj ne komprenas, kial oni mallongigas la instrutempon de siaj infanoj, aliaj laboristoj opinias, ke la gein-

— página 18 del PDF —

16 C Informoj el la pedagogia vivo

struistoj jam havis tro longan libertempon, instruistoj trovas la tri horojn ĉiusemajne ne sufiĉaj. Kelkaj personoj, aŭ eble multaj, opinias, ke reformo estas senutila, se oni ne ŝanĝas la tutan sociordon.

La registaro decidis tra la tuta lando kampanjon de informado kaj de pripensado por precizigi la celojn kaj la metodojn de la reformo. Samtempe kelkaj porinstruistaj seminarioj malfermas siajn pordojn al la aktivaj geinstruistoj por provtempoj. Ĉu tiu eksperimento singardeme limigita alportos solvon? Certe oni longe pridiskutos ĝin. La plejmulto de la geinstruistoj, t. e. la Federacio de Nacia Edukado estas favora al la reformo. Eĉ la plimulto de la Nacia Sindikato de Geinstruistoj (parto de la Federacio), kiu kutime kritikas la registaron, konsentas, ke oni devas atendi. Sed la cirkonstancoj evoluas tiel rapide en nia nuna mondo, ke multaj personoj, ĉefe gejunuloj dubas, ĉu atendi estas la plej bona politiko.

Gaston Turin, Francujo

Profesiaj Komentoj pri la instruado de fremdaj lingvoj en Usono

Ĉerpitaj el la „Britanica Review of Foreign Language Education“

Volumo I, Jaro 1968 — Subtenita de la Amerika Konsilantaro

Pri Lingvistiko

El proksimume 2,000 gazetoj en la mondo kiuj temas pri lingvistiko, nur 400 estas redaktitaj de lingvistoj …

Preleginto ĉe la universitato en Berkley, Kalifornio, asertis ke la normala uzo de lingvo emas al „novenkondukado“ (ne estas nur ripetado de tio kion parolanto antaŭe aŭdis), kaj tial estas erareme supozi ke oni lernas lingvojn nur per ripetado kaj komparado. Tiel oni kontestas la aktuale popularan aŭda-parolan metodon de instruado…

Estonte la preparado de lingvaj instruistoj devos enhavi pli da studado pri gramatika teorio kaj koniga psikologio…

Multaj kondiĉoj, krom la scio de gramatiko, influas la parol-manieron de ĉiu infano; ekzemple, limigita memor-kapableco; neatentemo; ktp. La gramatiko de ĉiu infano nepre sekvas ĝian personan valor-skalon. Tial la parolo de ĉiu generacio iomete malsimilas de tiu de la antaŭa generacio. Vario en parol-formoj povus esti kaŭzitaj de kondiĉoj sociekonomiaj…

Eksperimente oni instruis al du grupoj de lernantoj la saman ekzercaron. Unu grupo studis nur la ekzercaron; la dua studis kun helpo de „situacia fortigo“ (objektoj, bildoj, ktp., rilate al la studata temo). Ĉi tiu dua grupo pli bone lernis la ekzercaron …

Ĉe la Ŝtata Universitato de Novjorko oni instruas la germanan lingvon per la helpo de komputilo, kiu povas konservi registron de la nombro kaj tipo de eraroj faritaj de ĉiu lernanto.

Pri Instruado de Kulturo Per Lingvo

Por la plej multaj profesiaj instruistoj de fremdaj lingvoj, „kulturo“ estas difinita kiel belartoj. Ĉi tiu mallarĝa koncepto ne kondukas la lernanton al preparado por kompreno de aliaj popoloj. Kompreno de la vivmaniero de fremdaj homoj estas grava en mondo de konfliktaj valoroj, kie la limoj kiuj antaŭe izolis kaj protektis la homaron kontraŭ frem-

— página 19 del PDF —

C Informoj el la pedagogia vivo 17

daj ideoj estas eroziitaj de progreso en la teknologio de komunikado aŭ estas forbatitaj de la kolera kriado de la prematoj en ilia serĉo por pli bona vivo. Kaj por penetri alian kulturon, scio de fremda lingvo estas imperativa…

Kulturo en la klasĉambro devas respondi ne nur la demandon „Kie estas la librovendejo?“ sed ankaŭ la demandon „Kie estas la necesejo?» …

Por speguli la vidpunktojn de grandaj grupoj, folkloro superas literaturon. Folkloro estas transdonita aŭ per parolo aŭ per kutimo kaj agado. Ĝi povus esti kantoj, rakontoj, proverboj; tiaj objektoj kiaj bariloj, nodoj, kuketoj, aŭ Paskaj ovoj; tiaj agadoj kiaj la ĵeto de salo super unu ŝultron; kaj tiaj kredoj kiaj ke la sambuko bone kuracas la okulojn…

Ĉe mezgradaj lernejoj, la sociaj studoj plejparte ignoras la rolon de lingvo en homaj aferoj, dum la plej signifplenaj studoj de lingvo okazas en sociaj sciencoj ĉe kolegioj kaj universitatoj. Kunlaboro inter la fakoj de sociaj studoj kaj fremdaj lingvoj promesas multon por la estonteco…

Oni ne devas atendi lingvo-fluecon antaŭ ol uzi bildojn kaj objektojn por ilustri erojn de fremda kulturo…

Unu artikolo sugestas ke aŭ instruistoj aŭ lernantoj preparu mallongajn „kulturajn kapsulojn“ por prezentado dum la lastaj 5 aŭ 10 minutoj de la klashoro. Tiaj „kapsuloj“ devus kontrasti unu malgrandan malsimilecon inter la kulturo de Usono kaj tiu de la studata fremda lando; devus esti ilustritaj; kaj devus enhavi demandojn al la klaso post la prezentado. Oni avertas, tamen, ke tiaj kontrastoj estu uzataj nur post la unuaj tri stadioj de lingvo-studado, por garantii ke la lernanto unue forigu sian vidpunkton ke la fremdulo estu strangulo…

Rakontoj kaj legendoj estas ideale taŭgaj por la lingvo-klaso. Kutime ili estas mallongaj; kaj la stilo ofte estas konversacia, tiel donante ekzemplojn de natura dialogo kiujn la lernantoj povos reverki kiel teatraĵetojn, aŭ kiujn la instruisto povos adopti en parolaj ekzercoj por instrui gramatikon…

La forigo de kulturaj antaŭjuĝoj devas esti parto de la ĉefa celo de la instruado de lingvo, ĉar, krom se lernanto sentas sin favora al la studata lingvo kaj ĝia kulturo, malmulte da lernado povas okazi.

Pri la Instruado de Fremda Literaturo

Se la celo de literatura edukado estas doni formon al la pasio gajni sperton pri la mondo kaj pri homa malvirto kaj indeco, estas jam tempo por ventumo de la instruplano, por interesi junulojn, por kiuj la tuta ekscito de hodiaŭ kuŝas en la sciencoj …

La ĉeso de la postulo por lingva studado ĉe multaj Usonaj kolegioj kaj universitatoj estas klara indiko ke la instruado de literaturo povas antaŭenigi liberalan edukadon per instruado de io pri la homa kondiĉo, por eviti la malhomigon de nia teknologia epoko…

En Usono la Hispanlingvaj kaj Franclingvaj fakoj estis ĝenerale pli konsciaj pri la neceso de la instruado de fremda kulturo ol la Germanlingvaj fakoj…

Pro bonaj kialoj la novaj instrumetodoj emfazas la paroladon. Sed literaturo, kiel vivneceso, estas anstataŭigata per bildstrioj, filmoj, kaj televido. Ke junuloj ankoraŭ trafas literaturon, estas daŭra postulo por nuntempaj verkistoj …

Ĉar necesas pli da tempo por instruado de lingvoj per la aŭda-parola metodo, edukistoj diris ke la instruado de literaturo estas la tasko de la superaj lernejoj. Tial la ekzamenoj per kiuj oni rajtas eniri kolegion (College Board Exams), preparitaj de la „Komitato por Takso de Progresintoj“ (Advanced Placement Committee) emfazas literaturan komprenemon. Tiu komitato, kiu konsistas el instruistoj elektitaj de nacia „Kolegia Estraro“ (College Board), kaj kiu ĉiujare verkas novajn ekzamenojn, ne postulas ke la tuta diskutado en la klasĉambro estu en la studata lingvo. Ĉi tiu vidpunkto spegulas la senton de la plej multaj profesoroj ĉe kolegioj, ke sur la nivelo de instruado, ideoj estas pli

— página 20 del PDF —

18 C Informoj el la pedagogia vivo

gravaj ol senkonsekvenca kaj neperfekta esprimado en la studata lingvo. Tamen oni esperas ke iam eblos instrui literaturon per la fremda lingvo.

La Franclingva ekzameno de tiu komitato komenciĝas per diska prelego, sekvata de demandoj kun elekteblaj respondoj, por provi aŭskultan komprenon. Poste estas alia ero de samformaj demandoj por provi legad-komprenon, kaj tiam Franclingva eseo pri literatura temo. Fine estas ero pri literatura interpreto, en kiu la lernanto legas kelkajn mallongajn eltiraĵojn el verkoj antaŭe legitaj, kaj franclingve respondas rilatajn demandojn.

La komenco de la Germanlingva ekzameno de tiu komitato ankaŭ provas aŭskulto-komprenon, sed ne legad-komprenon. Ekzamenatoj ankaŭ povus esti petataj skribi mallongan germanlingvan eseon pri certa temo, kaj respondi demandojn (kun elekteblaj respondoj) bazitajn sur la verkoj kaj verkistoj jam legitaj. Por provi kion la lernantoj povas fari sen preparo, ili legas du nekonatajn poemojn aŭ prozaĵojn kaj respondas rilatajn demandojn. Fine la ekzamenatoj skribas eseon, german- aŭ anglalingvan, pri literatura temo kiun ili povas rilati al legitaj verkoj.

En la hispanlingva ekzameno, la ekzamenato legas du poemojn kaj aŭ angla- aŭ hispanlingve respondas demandaron pri ili, En la dua ero estas dek verkeroj, unu por ĉiu studita verkisto. La ekzamenatoj elektas kelkajn el la verkeroj kaj hispane respondas du rilatajn demandojn. Fine la ekzamenato hispanlingve skribas eseon …

Ĉe mezlernejo nur proksimume dek pocentoj de la nombro da komencantaj lingvolernantoj skribas la „College Board“ ekzamenon; kaj ĉe kolegioj nur dek pocentoj de la studantoj en elementaraj lingvo-kursoj studas fremdlingvajn literaturaĵojn.

Ofte lernantoj plendas ke ili forgesas sian aktivan scion de la studita lingvo kiam ili komencas literaturajn kursojn; kaj edukistoj ĉe mezlernejoj kaj kolegioj bedaŭras ĉi tiun mankon de kontinueco en fremd-lingva programo kiu emfazas aŭda-parolan lernadon en siaj komencaj stadioj…

Ĉi ĉio kontribuas al la malnova debato pri la temo ĉu oni devus uzi literaturon por instrui fremdan lingvon. Oni argumentas, ke la studado de literaturo ne devus esti la sola apliko de la lingvaj lertoj de la lernanto. Lia celo povus esti la studo de historio aŭ sociologio anstataŭ de literaturo…

Multe da esplorado ankoraŭ necesas por konstati la plej bonajn kondiĉojn por la enkonduko de literaturo en la lingvan instruplanon; por trovi metodojn por la instruado de literaturo per lingvo anstataŭ — aŭ krom — lingvo per literaturo; por allogi la hodiaŭan lernanton al literaturo kiel esenca kaj rilata parto de la homa kondiĉo; kaj por konsideri la edukadon de instruistoj pri literaturo egale grava al la edukado de instruistoj pri lingvoj.

… Tradukita de S-ino D. Holland (Usono)

La Asociiĝintaj Lernejoj — Projekto de UNESKO

La celo estas amikeco kaj kunlaboro inter la gelernantoj kaj geinstruistoj de la mondo. UNESKO malavare sendas libreton por helpi, sed bedaŭrinde nur en la plej konataj naciaj lingvoj.

Nuntempe 767 lernejoj kaj kolegioj en 59 landoj partoprenas. Oni povas elekti kiel temon iun landon, aŭ iujn landojn, aŭ iun mondproblemon, aŭ iun parton de la laboro de la Unuiĝintaj Nacioj ktp., kolektante la informojn ne nur per libroj sed ankaŭ per internacia korespondado, kaj oni povas uzi iun ajn lingvon. Ekzemple, la infanoj de Deiniol School, Bangor, Caerns., Britujo, amikiĝis kun infanoj el multaj landoj kaj lernas pri iliaj ĉiutagaj vivoj, uzante nur Esperanton. Estus bonege, se multaj aliaj lernejoj, kie Esperanto estas instruata, ekestu „Asociiĝintaj Lernejoj“.

— página 21 del PDF —

C Informoj el la pedagogia vivo 19

Oni unue devas skribi al la Nacia Komisiono de UNESKO en la propra lando, dirante kian laboron por internacia komprenado la lernejo jam faris, kaj kion oni intencas fari; kaj se tio taŭgas, kaj estas libera loko, oni rekomendas la lernejon al UNESKO, Place Fontenoy, Parizo 7E, Francujo. Kutime la lernejo fariĝas unu el la Asociiĝintaj Lernejoj de UNESKO. La lernejo de tempo al tempo devas raporti al Parizo pri la progreso de la projekta laboro. Ĉiu lernejo ricevos liston de partoprenantoj, kaj informilon pri iliaj elektitaj temoj kaj progreso.

Hilda Tharme, 22, Belmont Ave., Bangor, Caerns., Britujo.

Recenzo:

Lerta Leganto

numero 1

Prezentita de la membroj de Ejanz- La Esperanta Junulara Asocio De Nov-Zelando.

La enkonduko indikas: La serio „Lerta Leganto“ konsistas el 9 legolibroj por uzo kune kun „Secondary School Esperanto, Vol 1“ (University Tutorial Press) de R. H. Markarian kaj J. H. Sullivan. Ĝi estas uzebla ankaŭ sendepende de la originala lernolibro.

Sur paĝo 1 vi trovas katajn figurojn, kiuj parolas frazojn, kiel „mi estas la inteligenta kato“, „mi kantas“, „mi manĝas“.

En la dua parto de la paĝo la lernanto devas serĉi vortojn el vorto sen senco, ekz. plumontru (plumo-montru) kaj formi frazon. La postulanta frazo: „Traduku ĝin en nacia n lingvon kaj centigu, ke ĝi estas bona frazo“, tutcerte havu la sencon“ certigu bonan frazon!“.

Krucforma enigmo finas la paĝon.

La dua paĝo komenciĝas per bildoj indikantaj kolorojn sen la koloroj mem. Do, la aldonita demando: „kio estas blua?“, estas teoria, ne konkreta. Sekvas furiozaj bildoj, sur kiuj la koloroj ŝprucas al ĉiuj flankoj. Tiamaniere ekestas novaj koloroj. Sur la bildo staras trifoje „pupitro“, sed ĝi nenie estas videbla. Tamen la sekvantaj kolordemandoj estas laŭ ekzercaj vidpunktoj bonaj.

Bildo sur paĝo 3 indikas ĉambron. Ĉiuj frazoj sub la bildo efektive abunde paroligas la gelernantojn. Tamen. se oni skribis: „Sur la tablo estas kvar libroj“, kaj „Li laboras sur la tablo“ kaj li ne estas sur la tablo, oni certe vekas erarajn imagojn, „ĉe“ estus korekta. Bonega estas la ideo elserĉi la ŝanĝojn el du bildoj.

La „bildrakonto (paĝo 4) estas interesa, sed la buso neestas „li“ nur povas esti „ĝi“. Por „ligno-skatolo“ mi preferus „lignujo“.

La bildoj sur paĝo 6 demonstras apartan anglan humoron. Oni devas lerni ĝin (Kie estas la instruisto? Li estas en la leono).

La paĝo 7 daŭrigas la apartan humoron. Laŭdinda estas la „Taglibro de krajono“ Boneta rakonto!

La paĝo 8 finfine prezentas amuzajojn, kiuj tamen instigas la gelernantojn penseme agi.

Resume: „La Lerta Leganto“ atestas la seriozan klopodon de la verkintoj disponi al la infanoj la urĝe bezonatajn legaĵojn, nur ŝajnas al mi, la maniero estas tro angla kaj ligata al la koncerna lernolibro. Kaj paroligi devus la lernolibro mem, sed la multaj demandoj ne kreas lertan leganton, sed pli lertan respondanton. Eble la aŭtoroj prezentos estonte pli da malgrandaj rakontaj?

C. Kubsch

— página 22 del PDF —

20 Ĉ Opinio — propono — deziro — sciigo

Pri Internacia Instruista Ekzameno

La regularo de la Internacia Instruista Ekzameno estas bona. Sed rilate la membrojn de la ILEI- komisiono vi devus komisii ne nur 3 personojn sed pli. Mem la konkreta komisiono ne povus konsisti nur el tri personoj, almenaŭ 10 devus havi rajton esti membroj. Do, ILEI komisiu la prezidanton, kiu devige devas ĉeesti ĉiujn ekzamenojn, kaj laŭ lokaj eblecoj la prezidanto poste invitu el la ceteraj 7 tiujn du, kiuj estas en la konkreta situacio la plej oportunaj.

En mia Ministerio mi nun klopodas aranĝi la starigon de Ŝtata Pedagoga Ekzamenkomisiono, kiu donus ŝtatan diplomon egalrajtan kun la Universitata. La antaŭtraktadoj estas esperigaj. La centro de tiu komisiono estus nia universitato en Budapeŝto. Ni povas iomete kunordigi la du komisionojn: nome tiu, kiu faras internacian ekzamenon en Hungario laŭ la kondiĉoj de ILEI-regularo povas samtempe akiri ankaŭ ŝtatan hungaran diplomon, kiu estas ŝtate rekonita ankaŭ en alia lando laŭ la validaj interŝtataj konvencioj. Sed la aranĝo de du aferoj povas iri tute sendepende unu de la alia.

Istvan Szerdahelyi

D Dokumentado Dekreto

de la 23a de decembro 1964 por aranĝo de la ekzameno por akiri ateston pri kapableco doni bazan instruadon en la fako Esperanto (Ekzamendekreto baza instruado Esperanto).

a) Ni JULIANA, pro la graco de Dio, Reĝino de Nederlando, Princino de Oranje Nassau, ktp., ktp., ktp.

b) Laŭ la propono de la ŝtata sekretario pri instruado, artoj kaj sciencoj de la 5-a de decembro 1964 no: 26 21 92, ĉefsekcio Baza Instruado;

c) atentinte artikolon 45,5-an paragrafon, de la Instrulerneja Leĝo, tiom kiom ĝi rilatas al la ekzameno por akiri la kapablecon doni bazan instruadon en la fako Esperanto;

ĉ) aŭskultinte la Instruan Konsilantaron, sekcio por la ĝeneral-eduka baza instruado, la porinstruista instruado kaj la etulinstruado (avizo de la 30-a de septembro 1964, Nro. 137 Kw);

d) aŭskultinte la Ŝtatan Konsilantaron (avizo de la 25-a de novembro nro. 44);

e) rigardinte la pli detalan raporton de la ŝtata sekretario pri instruado, artoj kaj sciencoj de la 15-a de decembro 1964, Nro: 267 681, ĉefsekcio Baza Instruado;

f) Aprobis kaj komprenis: g) Artikol1

Por la aplikado de ĉi tiu dekreto estas komprenata pri: „Nia ministro“: Nia ministro pri Instruado, Artoj kaj Sciencoj „la atesto“: la atesto pri kapableco, menciita en art. 41 ĉe c de la Instrulerneja Leĝo por doni bazan instruadon en la fako Esperanto;

„la komisiono“: komisiono kiel celita en art. 2.

Artikolo 2

1. La ekzameno okazas minimume unufoje en jaro pere de unu aŭ pluraj komisionoj, ĉiujare starigitaj de Nia ministro.

2. La nombro da komisionoj sumas tiom, kiom Nia ministro opinias konsilinda. 3. La ekzameno povas okazi sur pli ol unu loko.

4. Nia ministro indikas la lokojn, kie la komisionoj kunvenos.

— página 23 del PDF —

D Dokumentado 21

Artikolo 3 1. Nia ministro nomas unu el la membroj de la komisiono kiel prezidanton.

2. La ĉefinspektoro de la porinstruista instruado estas laŭofice konsilanta membro de la komisiono.

3. Laŭ propono de la prezidanto Nia ministro nomas el la membroj de la komisiono vicprezidanton kaj sekretarion.

4. Se la amplekso de la laboro tion necesigas, la komisiono povas nomi unu el la membroj kiel vicsekretarion.

5. Se nia ministro starigas pli ol unu komisionon li nomas unu el la prezidantoj kiel ĝeneralan prezidanton.

Artikolo 4

Nia ministro anoncas en la Nederlanda Ŝtata Gazeto la tagon, kiam la ekzameno komenciĝos, la limdato antaŭ kiu la kandidatoj por la ekzameno devas aliĝi, kaj krome la manieron laŭ kiu tiu aliĝado devas okazi kaj kiel la ekzamenkotizo devas esti pagata.

Artikolo 5 Antaŭ ol li estas akceptata por la ekzameno, la kandidato transdonas:

a) resumon el la registro pri naskiĝoj aŭ el la civitana registro menciantan la nomon de la kandidato;

b) sian ateston pri kapableco kiel instruisto aŭ kopion ratifikitan de la inspektoro pri la baza instruado.

c) la pruvaĵon, ke la sumo postulata por la partopreno en la ekzameno estas pagita.

Artikolo 6

La por la partopreno en la ekzameno pagenda mono sumas dudek kvin guldenojn.

Artikolo 7

Kiel eble plej baldaŭ post la en artikolo 4 menciita limdato la prezidanto komunikos al la kandidatoj la lokon kaj la tagojn de ilia ekzameno.

Artikolo 8

Kiel eble plej baldaŭ post la en artikolo 4 menciita limdato la prezidanto komunikos al al Nia ministro:

a) raporton pri ĝiaj laboroj kaj koncizan resumon de la rezultoj de la ekzameno kaj de la rimarkigoj, kiujn la ekzameno al la komisiono kaŭzis fari;

b) ekzemplero de la ekzamena horaro (programo) c) ĉeestliston, kiujn la ĉeestintaj membroj ĉiutage subskribis;

d) laŭnombran komunikon pri la rezultoj de la ekzameno en de Nia ministro fiksita formo

e) laŭalfabetan liston pri la sukcesintoj en de Nia ministro fiksita formo; f) registron de poentoj pri ĉiuj ekzamenitoj; g) tri ekzemplerojn de la skribaj taskoj.

h) komunikon pri la nombro de skribaj laboroj, korektitaj kaj prijuĝitaj de ĉiu membro (de la komisiono)

i) laŭnoman komunikon pri la membroj, kiuj kompilis skribajn taskojn;

j) kvar ekzemplerojn de la reguligo de kontoj.

— página 24 del PDF —

22 D Dokumentado

Artikolo 9

1. La de la komisiono por la ekzameno farendaj kostoj, escepte de la administradkostoj, estos kompensitaj el la Regna kaso, se kaj tiom, kiom ili estas aprobitaj de Nia ministro.

2. Kiel rekompenson de la administradkostoj Nia ministro fiksas po kandidato sumon, kiu el la Regna kaso estos disponigata al la sekretario.

3. La membroj de la komisiono ricevas el la Regna kaso kompenson por vojaĝ- kaj restadkostoj; Krome ili rajtas ricevi vakadmonon.

4. La membroj, komisiitaj kompili aŭ korekti kaj prijuĝi skriban laboron, ricevas por tio rekompencon, kiu estas kalkulita laŭ de Nia ministro fiksita normo.

Artikolo 10

1. La ekzameno konsistas el skriba kaj parola partoj.

2. La amplekso de la scio postulata de la kandidato pri ĉiu parto, estas menciita en la al ĉi tiu dekreto ligita programo kun aldona klarigo.

3. Nia ministro povas decidi- laŭ la normoj, kiujn Nia ministro aŭskultinte la komisionon, fiksis- ke la komisiono kandidaton nesukcesintan en la ekzameno, surbaze de li akiritaj rezultoj, ĉe rea partopreno en ĉi tiu ekzameno, liberigas de esplorado pri unu aŭ pluraj ties partoj.

Artikolo 11

1. La skribaj ekzamentaskoj estas por ĉiuj komisionoj egalaj. Ili estas prideciditaj de la komisiono aŭ komisionoj sub gvidado de la prezidanto aŭ, se estas starigitaj pli da komisionoj, de la ĝenerala prezidanto, kaj estas presitaj fare de l’ ŝtato kun la postulata zorgo pri sekreteco.

2. La skriba laboro de ĉiu kandidato estas korektita kaj prijuĝita de minimume du membroj.

3. La skriba laboro estas farata sub konstanta kontrolo. Kiu kulpiĝas pro trompo, estos tuj ekskluzivita al plua partopreno en la ekzameno.

4. La skriba parto de la ekzameno okazas nepublike. La parola ekzameno estas publika, sed la prezidanto povas tion limigi, se kaj tiom kiom tio estas necesa por la glata funkciado de la ekzameno.

Artikolo 12

Kiel eble plej baldaŭ post la skriba parto la prezidanto komunikas al la kandidato la de li por la skriba parto akiritajn poentojn. Samtempe li povas nome de la komisiono konsili al li rezigni pri la parola parto.

Artikolo 13

1. La parola esplorado pri la kandidatoj okazas en ĉeesto de minimume du membroj de la komisiono.

2. Dum la parola parto la kandidatoj estas pridemandataj unuope.

Artikolo 14

1. Prijuĝante la kandidatojn, la komisiono igas sin informi de la membroj, kiuj ekzamenantiĝis.

2. La juĝo pri la scio de la kandidatoj estas esprimita pri ĉiu parto per la ciferoj 1 ĝis 10 inkluzive, laŭ jenaj signifoj:

10 — elstara 5 — preskaŭ sufiĉa 9 — tre bona 4 — nesufiĉa

8 — bona 3 — tre malsufiĉa 7 — pli ol sufiĉa 2 — malbona

6 — sufiĉa 1 — tre malbona

— página 25 del PDF —

D Dokumentado 23

Artikolo 15

l:

La decido pri la rezulto de la ekzameno okazas en kunveno de la komisiono. Ĝi konsideras la normojn, kiujn fiksis Nia ministro, aŭskultinte la komisionon.

2. La komisiono decidas laŭ plimulto da voĉoj.

3. Ĉe voĉekvilibro la prezidanto decidas.

4, Laŭ la normoj menciitaj en la unua paragrafo, Nia ministro povas decidi, en kiuj kazoj

kandidato nesukcesinta en la ekzameno, surbaze de la de li akiritaj rezultoj, povas esti allasata al reekzameno pri unu aŭ pluraj partoj. Ĉi tiu reekzameno okazos proksimume je la jarŝanĝiĝo.

Artikolo 16

E 2.

La rezulto de la ekzameno estas tuj komunikata al la kandidato.

Ĉiu kandidato ricevas komunikaĵon subskribita de la prezidanto pri la poentoj kiujn li akiris por ĉiu parto kaj pri la rezulto de la ekzameno.

Al la kandidato sukcesinta en la ekzameno, la diplomo estas donata senpage.

Se kandidato pro kaŭzo, akceptebla laŭ la opinio de la prezidanto, estis malhelpata partopreni en la skriba aŭ parola parto de la ekzameno, oni povas — eventuale — doni al li la eblecon plenumi trian parton de la ekzameno poste. La skriba tasko estu tiam kiel eble plej identa laŭ amplekso kaj kvalito.

Artikolo 17

ŝ:

4.

Post la fino de la kunsidoj de la komisiono la prezidanto sendas la skriban laboron de la kandidatoj kun la por ĉiu el la partoj de la ekzameno esprimita prijuĝo al Nia ministro.

Dum tri monatoj post la fino de la ekzameno ĉiu ekzamenito rajtas trarigardi sian skriban laboron kaj la pri tiu esprimitan prijuĝon ĉe la inspektoro pri la baza instruado en kies inspektdistrikto li loĝas. Por tio li direktas peton al Nia ministro, kiu sendas la skriban laboron kaj la pri tiu esprimitan prijuĝon al la koncerna inspektoro.

Post la trarigardo la inspektoro resendas la al li senditajn dokumentojn al Nia ministro kun noto pri la dato, kiam la trarigardo okazis.

Post la limdato de tri monatoj Nia ministro igas la skriban laboron detrui.

Artikolo 18 Ĉi tiu dekreto povas esti citita kiel „Ekzamena dekreto baza instruado Esperanto”.

Nia ministro pri instruado, artoj kaj sciencoj estas ŝarĝita per la realigo de ĉi tiu dekreto, kio estos publikigata en la Ŝtata Gazeto kaj de kiu estos sendata kopio al la Stata Konsilantaro kaj al la Ĝenerala Financkontrolejo.

Soestdijk, la 23an de decembro 1964

JULIANA.

La Ŝtatsekretario pri Instruado, Artoj kaj Sciencoj,

GROSHEIDE

Eldonita la dekkvaran de januaro 1965 La Ministro pri Justico

Y. SCHOLTEN.

— página 26 del PDF —

24 D Dokumentado

Programo por la ekzameno por akiri la ateston pri kapableco doni bazan instruadon en la fako Esperanto.

Scio pri la gramatiko de Esperanto. Lerteco en la parola uzo de Esperanto. Lerteco en la skriba uzo de Esperanto. Lerteco en la traduko en Esperanton.

sn ROINDKNu

Kono de kelkaj en Esperanto verkitaj aŭ tradukitaj libroj kun literatura valoro kaj pri kelkaj artikoloj en Esperanto-periodaĵoj.

6. Sufiĉa kono de didaktikaj nocioj rilate al la instruado en Esperanto.

Aldona klarigo.

La skriba ekzameno ampleksas: 1. la tradukadon de prozaĵo el la nederlanda lingvo en Esperanton; 2. la ellaboradon de nombro da demandoj kaj taskoj koncerne tekston en Esperanto.

La parola ekzameno ampleksas: 1. esploradon pri la scio de la gramatiko koncerne iun difinitan tekston; 2. esploradon pri la prononcado de la kandidato laŭ la legata teksto;

3. esploradon pri la parolkapableco de la kandidato per konversacio i. a. pri la enhavo de la legitaj libroj kaj artikoloj;

4. esploradon pri la envidpovo (nocio pri) en kaj la aplikado de la didaktikaj elementoj ĉe la instruado en Esperanto.

La parola ekzameno okazas en la lingvo Esperanto kun escepto de la esplorado menciita sub punkto 4.

Apartenas al la Reĝa Dekreto de la 23-an de decembro 1964, Stata Gazeto Nr. 574 Konata al mi

La Ŝtatsekretario pri Instruado, Artoj kaj Sciencoj, GROSHEIDE.

— página 27 del PDF —

Parolas la eldonanto de IPR 25

Per ĉi tiu numero finiĝas la unua jarkolekto de Internacia Pedagogia Revuo. Mi dankas al ĉiu, kiu abonis la revuon aŭ helpis en la abonigado al ĝi. Sendube, la starto de IPR ne estis facila, tamen ni sukcesis, kvankam kun iometa prokrasto, prezenti tri numerojn en digna kaj plaĉa formo, kiu egalas al similaj revuoj en naciaj lingvoj.

Mi petas vin renovigi vian abonon por la dua jarkolekto, La abonkotizo estas vere modesta kaj minimuma. Neniu revuo, eĉ la grandaj en naciaj lingvoj, ne povas ekzisti nur de la abonkotizo. La eldonado de IPR estas subtenata de mia libroservo kaj de miaj aliaj Esperanto-aktivecoj, ĉar mi taksas grava la aperadon de pedagogia revuo kiel IPR.

Se mi do petas vin, subteni mian libroservon kaj eldonejon aĉetante Esperanto-librojn kaj miajn aliajn eldonaĵojn, tiu peto okazas ankaŭ en la intereso de nia Internacia Pedagogia Revuo.

Ludwig Pickel Eldonanto de IPR

Abonado al IPR en orienteŭropaj landoj

Mendojn al Internacia Pedagogia Revuo en Bulgario, Hungario kaj Pollando bonvolu direkti al:

Bulgara Esperantista Asocio, Instruista Sekcio bulv. Ĥr. Botev 97, Sofio Hungara Esperanto-Asocio, Kenyĉrmezo u. 6, Budapest VIII Pola Esperanto-Asocio, Jasna 6, Warszawa 1

Interesuloj por IPR en Ĉeĥoslovakio turnu sin al:

S-ro Karel Kraft, Oboriŝte 107 okres Pribram.

Infanoj de la tuta mondo Sub la supra titolo la urbo Avignon (Francujo) preparas ekspozicion de infanaj desegnaĵoj.

La ekspozicio estos malfermata en la komenco de julio kaj estos montrata dum julio kaj aŭgusto.

La plej bonaj kontribuaĵoj estos konservitaj por krei konstantan muzeon pri infana arto.

Por demonstri la efikan rolon de Esperanto, mi invitas ĉiujn samideanojn de ĉiuj regionoj de la mondo, sendi bonajn desegnaĵojn, kiuj elvokas vivon, zorgojn, ĝojojn, suferojn kaj feliĉojn, sopirojn de la infanoj.

Eble personoj, kiuj jam organizis similan ekspozicion povus pruntedoni al ni sian materialon.

S-ino S. Humm, Chemin des Neuf Peyres, F-84 Avignon, Francujo

— página 28 del PDF —

26

Grava alvoko

Ĉu Udo Jŭrgens kantos en Esperanto ?

Dum jaroj ni esperantistoj revas pri miraklo, ke mondkonata kantisto surdiskigu kanton aŭ ŝlagron en Esperanto. Ĉu la revo realiĝas nun, dependas de ni esperantistoj. Prezentiĝas unika ŝanco, ke la plej konata ŝlagro-kantisto, ŝlagroaso n-ro 11 UDO JURGENS, kantos du kantojn en Esperanto. Lia produkto-firmao estos preta surdiskigi tiujn kantojn.

Sola kondiĉo estas, ke la Esperanto-publiko estas preta, aĉeti 10 000 ekzemplerojn de tiu disko. Unuavide tiu nombro estas tro granda por la Esperanto-merkato. Por garantii al la firmao la vendadon de 10000 diskoj, necesas kapitalo de 30000 GM. Mi estas preta transpreni la financan riskon de tiu entrepreno, sed sen la subteno de la Esperanto-movado tiu unika ŝanco ne estas realigebla.

Ekzistas diversaj eblecoj por helpo kaj subteno:

1. Ĉiu esperantisto, kiu vere interesiĝas pri la disvastigo de Esperanto, aĉetas minimume 2 diskojn. La prezo por 1 disko estos 5— GM. Ĉiu esperantisto donacas la diskon al siaj gefiloj, parencoj, amikoj, junularaj rondoj ktp. kaj instigas aliajn homojn aĉeti la diskon.

2. Esperantistoj kaj organizaĵoj povas pruntedoni al la libroservo Pickel certan sumon por financigi la entreprenon: 100 GM, 500 GM, 1000 GM. Tiuj sumoj estos deponitaj en banka konto en Nŭrnberg ĝis la livero de la diskoj. Por la pruntedonita sumo estas pagataj procentaĵoj de 59/o. Unu jaron post la apero de la disko la pruntedonitajo estos repagita al la donanto kun la procentaĵoj.

3. Oni povas sendi mondonacojn kun la celo donace sendi diskojn al nepagipovaj landoj, al Afriko kaj Azio.

Libroservoj kaj E-organizaĵoj ricevas revendistan rabaton de 259/o.

Unuopaj esperantistoj, kiuj mendas minimume 10 diskojn, ricevas aldone senpage 1 diskon.

Se pro iu ajn kaŭzo la disko ne realiĝos, ĉiuj antaŭpagitaj sumoj kaj pruntedonaĵoj estos repagitaj.

Ludwig Pickel Eldonejo kaj Libroservo D-85 Nŭrnberg 2, Postfach 2113

— página 29 del PDF —

27

Novaj Esperanto-libroj

ETA VIVO, poemaro de Clelia C. Guglieminetti, Stafeto Serio Beletraj Kajeroj, 12 x 18,5 cm, 143 paĝoj, prezo 8 GM.

HUMOROJ, originala poemaro de William Auld, Stafeto Serio Beletraj Kajeroj, 12 x 18,5 cm, 115 paĝoj, prezo 8— GM.

KANTOJ KAJ ROMANCOJ de Heinrih Heine, el la germana verse tradukis K. Kalocsay kaj G. Waringhien, Stafeto, Belliteratura Serio, 16 x 22,5 cm, 383 paĝoj, prezo tolbindita 24, GM, broŝurita 19,20 GM.

PRI INTERNACIA LINGVO — DUM JARCENTOJ, eldiroj kaj skribaĵoj de pli ol 200 fame konataj personoj kaj instancoj pri internacia lingvo, kompilita de Isaj Dratwer, CED-eldono, 15 x 21 cm, 141 paĝoj, prezo 6,60 GM.

PAŜOJ AL PLENA POSEDO, perfektiga antologia lernolibro de W. Auld, 30 antologiaj literaturaj legaĵoj, vortara difino de 1682 novaj vortoj, 176 ekzercoj, dua eldono, 12,5 x 19,5 cm, 238 paĝoj, prezo 8 GM.

NOKTO DA TIMO kaj aliaj noveloj, originale verkitaj de Bertram Potts, Novzelando, 14,5 x 21 cm, 80 paĝoj, prezo 5,50 GM, Eldono de Dana Esperanto-Eldonejo. — Arktaj regionoj, Novzelando kaj Anglujo kun Marjorie Boulton kiel ĉefrolulino estas la scenejoj de tiu nova eldonaĵo.

NI AKTORAS…, 3 komedietoj de Marjorie Boulton, 14,5 x 20,5 cm, 36 paĝoj, prezo 2,20 GM.

LIBERO KAJ AMO, elektiaj poemoj de Petofi, en la traduko de K. Kalocsay, Corvina Budapest, 10,5 x 19 cm, bele bindita, 260 paĝoj, prezo 9,20 GM.

LA SEP REĜIDOJ de Bela Balazs, fabelo por infanoj malgrandaj kaj grandaj, kun multaj koloraj ilustraĵoj, 25 x 33,5 cm, 24 paĝoj, bindita, prezo 6,60 GM.

ĈIAMA MEMORKALENDARO pri personoj kaj okazaĵoj en la historio de KELI kaj en kristanaj familioj, kompilita de Erich Quentin, 15 x 20 cm, 48 paĝoj, broŝurita 1,50 GM.

KRUKO KAJ BANIKO EL BERVALO de Louis Beaucaire, meldecaj anektodoj por neprudaj legantoj, 15 x 21 cm, 144 paĝoj, ilustrita, TK, prezo 17,10 GM.

ESPERANTO a new approach de William Auld, lernolibro de Esperanto en angla lingvo, 13 x 19 cm, 100 paĝoj, prezo 6— GM.

BONA ŜANCO de D-ro Werner Bormann, prezidanto de Germana Esperanto-Asocio, dekdu prelegoj pri la internacia lingvo kaj la sociaj sciencoj, 16 x 22 cm, 247 paĝoj, broŝ. 14,40 GM.

TRA LANDO DE INDIANOJ de Tibor Sekelj, el la hispana esperantigis Ernesto Sonnenfeld, 12 x 19 cm, 186 paĝoj, broŝ. 18 GM, bind. 22,50 GM.

LA STRUVELPETRO, beletaj rakontoj kaj komikaj bildoj de Heinrich Hoffmann, Esperanta traduko de J. D. Applebaum, 21 x 28 cm, 24 paĝoj, bind., kolore ilustrita, 18,990 GM,

— página 30 del PDF —

28

La Mondpercepto de la Modernaj Natursciencoj

Tiu libro estas grava kontribuaĵo al la scienca literaturo en Esperanto. Giaj aŭtoroj, konataj fakuloj, devenas el 8 landoj:

B. Popovic, Jugoslavio, Rigardo en la Mikro- kaj Makrokosmon

V. Peevski, Bulgario, Natursciencaj Fundamentoj pri Kosmonaŭtiko kaj Pac-Cela Utiligo de Satelitoj

Ivo Lapenna, Britujo, Internaci-Juraj Problemoj de Spacveturado

Adam Gula, Pollando, Elementaj Korpuskloj kaj la Strukturo de Materio

Wim de Smet, Belgujo, Nunaj Mondperceptoj per la Biologio

A. Albault, Francujo, Superpopolado, Konsekvenco de Kronika Malsato

Erkki Kaiĉriĉinen, Finnlando, Pri la Postsekvoj de la Glacia Epoko en Fenoskandio Klaus Wandelt, Germanujo, Cibernetiko

Hans Strabl, Germanujo, Ranger Fotas la Lunon

Krome la libro entenas bibliografiojn, biografietojn und fotojn de la autoroj kaj antaŭparolon de Uwe Joachim Moritz.

Bibliografiaj notoj: Formato 13,5 x 21 cm, 170 paĝoj, broŝurita, kun ilustraĵoj, Eldonejo Ludwig Pickel, Nŭrnberg, 1967. Prezo 9,60 GM -r afranko.

Mendu ĉe Ludwig Pickel, Eldonejo kaj Libroservo, Postfach 2113, 85 Niirnberg 2, Germanujo, Poŝtĉekkonto Nŭrnberg 819 56.

— página 31 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO (IPR)

Oficiala organo de la

Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj (ILEI) Jarkolekto 1, n-ro 1

Aperas trifoje pojare

Abonprezo 6-— GM, unuopa kajero 3— GM

Redaktoro: Helmut Sonnabend, rektoro Im Eckerkampsfeld 11a, D-3161 Dollbergen, Germanujo Eldonejo: Ludwig Pickel, Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 2, Germanujo Poŝtĉekkonto Nŭrnberg 819 56 Bankkontoj: Stadtsparkasse Nŭrnberg 90 157 Bayerische Vereinsbank Niirnberg 5 606 489 Aŭstra bankkonto: Osterreichische Linderbank Bregenz 8 891 611 Svisa bankkonto: Schweizerische Volksbank St. Gallen 629 240 La abonprezon oni pagu al la eldonejo

Tarifo por anoncoj:

1 paĝo 250— GM 1/» paĝo 125 GM 14 paĝo 89— GM 1s paĝo 40— GM Anoncetoj —,25 GM po vorto

Presejo: Frankische Verlagsanstalt und Buchdruckerei GmbH., 85 Nŭrnberg, Karl-Broger- StraBe 9.

— página 32 del PDF —

Ludwig Pickel

Eldonejo kaj Libroservo eldonas jenajn publikigaĵojn:

GERMANA ESPERANTO-REVUO

Informa, kleriga, progresema revuo en Esperanto Ok numeroj ĉiujare Abonprezo

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Oficiala organo de ILEI Tri numeroj ĉiujare Abonprezo

DOKUMENTE — INFORMATIONEN

Serio de dokumentoj pri Esperanto kaj internacia lingvoproblemo en germana lingvo Kajero 1 Prezo

ESPERANTO aktuell

Germanlingva informilo pri aktualaj okazaĵoj kaj problemoj de la Esperanto-movado

Kvar numeroj ĉiujare Abonprezo PILO-PRESS

Internacia Informservo

Esperanta eldono aperas ĉiusemajne Abonprezo

Germana eldono aperas dufoje monate Abonprezo

Petu provekzempleron!

Mendu ĉe Ludwig Pickel, Eldonejo D-85 Nŭrnberg 2, Postfach 2113

13— GM

6— GM

1— GM 3- GM 15— GM 71 GM

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA Jarkolekto 2 REVUO

1971 Nŭrnberg N-ro 1

— página 2 del PDF —

ENHAVO

O Sciigoj Paĝo IPrila enhavo . . . . . o. sc sos nees 3 NI Propono de la redaktoro . . . . o. os. sos sn 3

MI ILElaferoj . . . . . s.s ss nnne 3

A Ĝeneralaj artikoloj

La problemo pri perfektigo de la instruado kaj plialtigo de ĝia efektiviĝo en la Popola Respubliko Bulgario . . . . . -. sc so sone sse 4

La loko de biologio en naturscienca sistemo . . . . . . s.s so so. 6

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

La lerneja instruado de la Internacia Lingvo . ss» 4 mom ga 8 ko us 8

La vulpo kajla vinberoj . . . . . . . . s.is so so vo so as se 20

C Informoj el la pedagogia vivo

Progresiva paŝo en nia movada historio . . . . . -. se so se va 21 Dua grava paŝo en Eŭropo al realiĝo de Esperanto . . . . . -. sc so. 24 Unua Internacia Domo de ILEI en Bulgario? W» 31 4 Bi E. 43 sS Bi 5 24 Pri internacia infangazeto su 4a E. 4 G 3 3 52 Uu ke E ŝa 25 Pri Internacia Legolibro . . . . . s v~ sv se uw o a e a o ae 25 Ĉ Forumo

Enketo ĉe geinstruistoj de elementaj lernejoj . . . . . . . se so. 26 La rezulto de fremdlingva instruado . . . . . . s.s so sov sas 26 Blletetroj . 9 = s a su s e e mu 2» e e e e 3 e e 27

D Dokumentado

Ministerio por Klerigo kaj Superaj Lernejoj de Pollando

Instruprogramo de Esperanto eu s’e ute Zu e 3, e oe ao) 27

— página 3 del PDF —

O Sciigoj 3 I. Pri la enhavo

La eldonisto kaj la redaktoro de IPR interkonsentis aperigi en du sekvoj „La lerneja instruado de la Internacia Lingvo“ de profesoro d-ro I. Szerdahelyi. Apud „metodiko de la esperanto instruado“ de R. Rakuŝa ĝi estas nun la dua verko pritraktanta la instruadon de Esperanto.

Pritraktante ne nur la metodikajn aspektojn de la lingva instruado, li ankaŭ eksplikas la psikologian rezonadon kaj liaj konkludoj rezultigas praktikajn vojojn de la instruado. Konsiderante, ke la sukceso de la instruado dependas de sia kvalito kaj sciante, ke la plimulto de la Esperanto-instruistoj ne spertis la klerigon por fremdlingva instruado, mi emfaze instigas zorgeme studi la verkon.

Rilate la klarigitan facilecon de Esperanto restas la fakto, ke ĝi estas lingvo nur instruebla laŭ certaj didaktikaj leĝoj, samgrade kiel aliaj lingvoj. Tiel vidite, Esperanto kiel studobjekto, havas tute alian karakteron ol la aliaj (matematiko, historio, ktp.), ĉar la instruado de iu ajn lingvo signifas plenan transformadon de nacilingva al fremdlingva pensmaniero.

Mi deziras al la verketo tiun atenton, kiun ĝi efektive meritas. Dankon al la aŭtoro pro lia bonega kaj utila laboro.

II. Propono de la redaktoro

Konsiderante diversajn bonintencajn sugestojn pli intensigi la enhavon de IPR, mi petas la konstruktivan kulaboron de ĉiuj. Anstataŭ prezenti kaj vicigi artikolojn kozsistantajn el diversaj temoj, ni preferu ĉefan temon, kiu pritraktu iun sekcion el la pedagogio kaj instruado.

Mi proponas jenajn ĉeftemojn:

IPR 3/1971 Problemoj de la antaŭlerneja edukado

IPR 1/1972 Edukado kaj instruado en la elementaj lernejoj (1 ĝis 4aj klasoj)

IPR 2/1972 Edukado kaj instruado en la sekundarŝtupo I (5 ĝis 10aj klasoj)

IPR 3/1972 Edukado kaj instruado en la sekundarŝtupo II (11 ĝis 12 (13)aj klasoj) IPR 1/1973 La taskoj de la lernejo en la socio

IPR 2/1973 Demandoj pri la instruista klerigado

IPR 3/1973 Taskoj de la politika edukado en la lernejoj

La artikoloj skribotaj aŭ tradukotaj respegulu la nunan situacion kaj intencojn en la diversaj landoj. Insiste mi petas la estrarojn de la landaj sekcioj de ILEI respondece disponigi al mi ĝustatempe la artikolojn. Por IPR 3/1971 nepre limdato estas la 1-a de decembro 1971.

NII. ILEI – aferoj

Konferenco de ILEI kaj ILEI-kunvenoj en Londono Dum la 56-a UEA kongreso en Londono okazis por la ILEI-anoj la subaj aranĝoj:

Mardon, la 3-an de aŭgusto, de la 9.00 h ĝis la 15.30 h okazis la konferenco de ILEI en la Centra Oficejo de la sindikato de instruistoj (National Union of Teachers — Hamilton House — Mabledon Place).

Ĉiuj sekciestroj kaj ILEI-anoj estis invititaj partopreni la laborojn de la konferenco (partoprenis 22 geinstruistoj).

Tagordo kaj rezultoj de la konferenco (la interkrampitaj frazoj signifas la rezultaton de la diskutado):

1. Decidoj de la Maribora Konferenco — julio 1970. (La konferenco en Londono detale pritraktis kaj rediskutis la decidojn de la Maribora Konferenco kaj promesis pli intense plenumi la laborplanon.)

— página 4 del PDF —

4 O Sciigoj

2. Organizo de Internacia Pedagogia Kongreso de ILEI en 1972 (Plenumante la decidon de la estraro de ILEI, aranĝi 1972 ILEI-kongreson en Ruslando, aŭ en Leningrado aŭ en Vilno, la ĝenerala sekretario skribis al la tieaj Esperanto-grupoj, petante informon pri aranĝeblecoj.

En la kazo de neebleco okazos la kongreso en Budapeŝto ekde la 18-a ĝis la 24-a de julio. Ĝi koincidus kun la samtempa Hungara Festivalo kaj donus al nia kongreso la kulturan kadron.)

3. Disvastigo de la instruado de Esperanto en la lernejoj (La raportoj montris la pliigon de la lernejoj, en kiuj estas instruata Esperanto. Elstara estas la nun komenciĝanta lerneja eksperimento en Aŭstrio, Hungario, Italio, Bulgario kaj Jugoslavio. Krome la konferenco varme salutis la strebadon de la ILEI- sekcioj en Belgio, Nederlando kaj FRG aranĝi similan eksperimenton.)

4. Organizado, informado kaj dokumentado (Aparte kaj intense okupiĝas pri tiu ĉi tasko s-ro G. Caraffa, Italio, Varese, Via Sacco 14. La landaj sekcioj turnu sin rekte al li.)

5. Infangazeto kaj literaturo (Vidu la informan parton de tiu ĉi revuo.)

6. Feriaj centroj (Pri la afero nun speciale okupas sin la prezidanto de ILEI, Raif Markarian; pri la infankongreseto okazinta en Britujo kaj siaj spertoj li raportos en IPR.)

7. Internacia Pedagogia Revuo (La konferenco konfirmis sian volon daŭrigi IPR-n. La brita sekcio ekde 1972 devige abonigos siajn membrojn al IPR.)

8. Pedagogia Vortaro (Ĝis nun ne estas ia rezultato. La estraro konsideras komisii d-ron Szerdahelyi kune kun liaj studentoj ellabori la fakan vortaron. La nuna komisiono estas petata kontakti kun li.)

Merkredon, la 4-an de aŭgusto, de la 16.00 h ĝis la 17.30 h okazis la komitata kunveno. La komitatanoj aprobis la raporton de la sekretario kaj la financan raporton de la kasistino. Tamen la komitatanoj postulis detalan buĝeton por la venonta jaro. Ĉeestis la kunvenon la eldonisto de IPR kaj aŭdinte la opinion de la komitatanoj nepre abonigi ĉiujn instruistojn de ILEI, li decidis daŭrigi la eldonadon.

Vendredon, la 6-an de aŭgusto, la estraro de ILEI estis akceptita de la sindikato „National Union of Teachers“. La viglaj interŝanĝoj de opinioj pri la signifo de la Internacia Lingvo Esperanto konvinkis la estraranojn, ke la renkontiĝo estis tre utila.

Prof. d-ro Szerdahelyi prezidanto de la Internacia Pedagogia Ekzamenkomisiono

En aparta kunsido la estraro de ILEI komisiis al d-ro Szerdahelyi esti prezidanto de la ekzamenkomisiono.

A Ĝeneralaj artikoloj

La problemo pri perfektigo de la instruado kaj plialtigo de ĝia efektiveco en la Popola Respubliko Bulgario Petr Petrov, Bulgario

1969 okazis plenkunsido de la Centra Komitato de Bulgara Komunista Partio, dediĉita al problemoj pri rekonstruo kaj plua disvolviĝo de la klerigado. Ĝi markis vastan programon por plialtigo de la kleriga afero en nia lando. La komitato prilaboris la plej gravajn direktivojn por reformo de nia eduka sistemo. Unu el la gravegaj taskoj starigitaj de tiu ĉi organo estas la transiro en ne plu malproksima tempo al deviga mezgrada instruado per kreado de tute nova tipo de unueca mezgrada politeknika lernejo. Ĝin trapasu la tuta juna generacio.

— página 5 del PDF —

A Ĝeneralaj artikoloj 5

Kiu hodiaŭ volas modernigi la enhavon de la klerigado, devas decide plibonigi la sistemon kaj ties strukturon. Nur tiel ekzistas konformeco kun la novaj teorioj, havantaj decidan signifon por la studotaj sciencoj, kiuj rilatas al tiuj konoj, kiuj estos precipe gravaj por la vivo. Kompreneble estas tio longdaŭra proceso. Ĝi baziĝas pro la strukturaj ŝanĝoj sur amasaj multflankaj eksperimentoj, pri tio ni konsideras ĉiujn tutmondajn spertojn.

La speciala demando estas kiamaniere oni povas reformi la strukturon kaj organizadon de la instruproceso, por krei plej favorajn kondiĉojn de la instruado por plua disvolviĝo kaj perfektiĝado. Konekse kun tio esence ankaŭ ŝanĝiĝos la ĝisnunaj tradiciaj klasoj kaj lecionoj. Ni ne subtaksas ĝian valoron kaj sencon, sed ni nur ne plu vidas en tiu ĉi organiza formo la unu solan vojon rilate al alproprigado de konoj far la lernantoj. Necesas nun novaj trajtoj, kiuj pliriĉigos la klaslecionan sistemon. Pli da spaco devos esti donita por la individua evoluo, t. e. la lernantoj devas esti metitaj sub la samaj kondiĉoj por sekvi siajn personajn inklinojn kaj interesojn. Laŭ du direktoj ni klopodas solvi la problemon: a) trovi novajn, aktualajn, pli efikajn formojn de la instruaj rimedoj kaj b) plibonigi kaj pliperfektigi la ĝisnunajn metodojn kaj instrurimedojn.

Sekvante la celon realigi pli favoran kontinuecon inter la mezgrada kaj supera klerigado kunlige kun la pli grandaj ebloj por la lernantoj en la lastaj klasoj de mezgradaj lernejoj, ni nun utiligas formojn kaj metodojn, kiuj estas parencaj al la metodiko de la instruado en la superaj lernejoj, t. e. la lekcio, seminariaj okupoj, legado, referatoj pri apartaj problemoj, diskutoj k. a. Speciale konvenaj estas tiuj ĉi formoj kaj metodoj ĉe la instruado de la literaturo, historio, biologio, geografio, fiziko, ĥemio ktp. kiuj ebligas pridiskutojn, analizojn de fenomenoj, faktoj kaj eventoj. Tiel la lernanto kapablas fari valorajn deduktojn por la praktiko kaj gajnos sciencan mondkoncepton.

Multaj instruistoj montras viglan interesiĝon pri eksperimenta kontrolo de iuj novaj organizaj formoj de instruado. Al ĝi ekzemple apartenas la tiel nomata ĝeneralklasa formo. En tiu ĉi klasa tipo ni kunigas la frontalajn, grupajn kaj individuajn laborformojn, kunigitajn konsiste kun lernantoj el du, tri aŭ pli da samgradaj klasoj.

La leciono restas la baza formo de la instruado en niaj lernejoj. La sukcesa solvo de la taskoj de ni prezentitaj al la lernejoj, altgrade dependas de la konkreta enhavo de la lecionoj kaj iliaj organizado, metodoj, manieroj, utiligataj de la instruistoj en la proceso de la instruado. Do, la plua perfektigado estas grava tasko de la pedagogia teorio kaj praktiko. Tiun ĉi perfektigon oni faras en diversaj direktoj: plialtigo de la sciencteoria nivelo de la instruado kaj plifortigo de la eduka rolo de la leciono, realigo de pli intima ligo kun la vivo, kun la produktiveco, kun la praktiko, disvolviĝo de diversaj aktivecoj memstareco kaj konscio de la lernantoj dum la lecionoj, individuigado kaj diferencigado ĉe la proceso de la alproprigo de konoj, vasta aplikado de nuntempaj teknikaj rimedoj, racia utiligado de la studtempo ktp. Konforme al tiuj ĉi direktoj ni fiksas ankaŭ novan manieron por kontroli kaj taksi la konojn, scipovojn kaj kutimojn de la lernantoj. Specialan atenton ni konsideras rilate iliajn produktivemajn agadojn, ne nur kontrolante ilian kapablon, reprodukti la ricevitajn konojn.

Dum la lastaj jaroj la instruistoj ĉiam pli komprenas la apartan signifon de instruekskursoj, komprenas la praktikajn okupojn en la konferencoj, la reciprokajn konsultadojn, la diversajn fakultativajn okupojn, do — koncize — la vastan skalon de ĉiuj kaj tipaj kaj variaj elementoj, kiuj hodiaŭ determinas psikologie, didaktike, metodike kaj sociologie la modernan pedagogian sistemon. Ili strebas utiligi ilin ĉiam pli larĝe en la lerneja praktiko, sed ankaŭ stude ili rezonas la teoriajn rilatojn, celante konstati la leĝecon, kiu diferencigas la ceterajn formojn en la organizado de lecionoj, por tiel montri klare ilian lokon kaj rolon en la instruproceso.

La racia organizado de la lecionoj kaj aliaj formoj de instruado permesas konsiderinde plifaciligi la hejman laboron de la lernantoj, malpligrandigi ilian trookupatecon, disponigi al ili pli grandan eblecon por utiligi ilian libertempon kaj tiel servi al iliaj individuaj spiritaj kaj fizikaj interesoj kaj bezonoj.

— página 6 del PDF —

6 A Ĝeneralaj artikoloj

La loko de biologio en naturscienca sistemo R. Aleksic, Jugoslavio

Grandaj paŝoj de la sciencoj en la lastaj jardekoj estas tre ege evidentaj. La progreso de la vivnivelo de la homo estas tia dank’ al evoluo de la natursciencoj, fiziko, diversaj teknologioj kaj teknikaj sciencoj. Apartan lokon okupis dum la lastaj jaroj astronaŭtiko, kibernetiko akompanataj de diversaj teknikaj sciencoj apenaŭ ĝermantaj.

Biologio kaj ĥemio konsiderataj de la scienca vidpunkto ankaŭ estas natursciencaj sistemoj. La nocio de biologio devas esti subkomprenata kiel sciencaro studanta la estaĵojn: mikrobojn, plantojn kaj animalojn, ampleksante morfologion, sistematikon, genetikon, paleobotanikon, ekologion, fiziologion, bioĥemion, molakulbiologion, medicinon, veterinon kaj agrikulturdisciplinojn. Analoge la nocio de ĥemio kiel sistemo de natursciencoj ampleksas neorganikan, organikan ĥemion, fizikan ĥemion kaj la vicon de aliaj ĥemiaj disciplinoj.

La substanco (materio) estas studata de ambaŭ ĉi sistemoj. Ankaŭ ĝian ŝanĝiĝon kaj movon studas biologio kaj ĥemio. La ĥemio studas la enhavon, movon kaj ŝanĝiĝon de la materio en la naturo ĝenerale, kaj biologio movon kaj ŝanĝiĝon de materio en la kondiĉoj de ĝia plej kompleksa formo — en ĝia natura ĉirkaŭaĵo (medio). Jam unika tiu fakto montriĝas ke inter biologio kaj ĥemio devas esti proksimaj, reciprokaj rilatoj kaj dependeco. Ankaŭ tion montras ilia historia evoluo. Sed ŝparante la spacon ni ne parolos plu pri tio, krom mencio de kelkaj ekzemploj nepraj por montri komparan enhavon kaj reciprokan influon de tiuj ĉi du natursciencaj sistemoj, dependantaj unu de alia.

Jam estas dirite ke materio estas studata de ambaŭ tiuj ĉi sistemoj, komence evoluintaj de la 15a jarcento, en tiu epoko de pligrandiĝo de la loĝantaro de la mondo, dum aperado de novaj produktaj rilatoj, potencoj kaj faro unue en Eŭropo.

La evoluo de la ĥemio komenciĝis tiam dank’ al bezono je novaj materialoj, nova teknologio de rafinado, de materialoj; dume biologio naskiĝis el la sino de medicino, poste el la sino de la agrikulturo kaj zootekniko. En la unua periodo ĥemio estis ligita al la medicino, esplorante la enhavon de la homokorpaj likvaĵoj kaj preparante la kuracilojn, sed interpretante propramaniere vivprocezon kaj malsanojn. Tiel aperis aparta ĥemia branĉo- la jatroĥemio, kiu simpligis naive kaj mekanike vivoprocezojn, konciderante ilin same kiel simplajn ĥemiajn procezojn kaj opiniante ilin organisma „ĥemia maŝino“, sed stimulante la esploron de la enhavo de la homa. korpo, ĝiajn sukojn kaj fine ĥemiajn procezojn en la organismo, kontribuante al la evoluo de ĥemio, medicino kaj fine de la biologio.

Multaj signifoplenaj ĥemiaj malkovroj dum la 17a kaj 18a jarcentoj estis gravegaj por la evoluo de la biologio, ekz. la malkovro de karbodioksido kaj oksigeno kies signifo por vivprocesoj estis rimarkebla. La studado de la oksidacio instigis Lavoiser konsideri la spiradon kaj nomi ĝin „trankvila oksidacio“, t.e. dum oni konsumas oksigenon, oni produktas karbodioksidon kaj varmenergion. Kompara esplorado de kvanto da varmenergio liberigita dum la okcidacio kaj da karbono kaj de la restado de malgranda animalo en la kalorimetro montris en ambaŭ eksperimentoj — kaj okaze de liberigo — saman kvanton da varmenergio, kiu estis konsumita de la sama kvanto de karbodioksido.

Same, dum la komenco de la 19a jarcento oni izolis el animalaj organismoj sufiĉan nombron da ĥemiaj kunigoj. Surbaze de tiuj eksperimentoj oni fondis novan ĥemidisciplinon, t. n. ĥemio de animaloj, kiujn oni poste transformis en ĥemion de karbonaj kunigoj aŭ en organikan ĥemion. Tiam oni fine liberigis sin de unu granda mensdevojiĝo: ke por sinteze krei organikajn kunigojn oni bezonas „vivpotencon“. Estis la merito de Woler, kiu sukcesis per laboratoria sintezo fabriki ureon: poste sekvis sintezo de graso, de sukero, de aminoacidaĵoj kaj fine de peptidoj. De granda signifo estis la malkovro kaj formulado de leĝo pri konservado de materio kaj energio kaj la konstato, ke tiu ĉi leĝo ankaŭ validas por materio konsistanta en organismo, per kiu estis definitive pruvita materialeco de vivestaĵo.

Sukcesega evoluo de biologio kaj ĥemio dum la 19a jarcento kaŭzis interalie malkovron de grandega fakmaterialo pri la enhavo de diversaj organismoj kaj pri ĥemiaj procezoj en la organismo kaŭzante la vicon de novaj fakdisciplinoj en la limo inter biologio kaj

— página 7 del PDF —

A Ĝeneralaj artikoloj 7

ĥemio: ekzemple, fiziologia ĥemio (bioĥemio), biologio de molekuloj, genetiko, imunoĥemio kaj biofiziko.

Ĵetinte retrospektivan rigardon al la evoluo de biologio kaj ĥemio ni facile povas konkludi, ke biologio kaj ĥemio grandskale influadis unu la alian, la evoluo de unu kaŭzis progreson de alia. Unue ni analizos la influon de biologio sur la progreson de la hemio. Per sia riĉeco de la plej diversaj ĥemiaj konsistoj la vivestaĵoj prezentis neelĉerpitan kvanton de la ideoj por ĥemiistoj, kiuj izolis kaj trastudis tiujn multnombrajn konsistojn de plantoj, animaloj kaj mikroboj. Kombreneble estis izolataj tiuj konsistoj, kiuj aperas en pli grandaj kvantoj (koncentrecoj) kaj tuj estis ekkoneblaj. Tiamaniere oni malkovris multajn kuracilojn, venenojn, vitaminojn, hormonojn kaj aliajn.

La esploro de la konsisto kaj strukturo de organikaj kunigoj de plantoj kaj animaloj malkovris al ĥemiistoj la konsiston de pli ampleksa strukturo ol de aliaj devenanta el anorganika naturo. La ekzamenado de tiuj ĉi organikaj konsistoj pliriĉigis la teorion de la ĥemiistoj pri la sintezo de organikaj kunigoj ricevitaj el la naturo kaj tielsence kontribuis al la evoluo de la sinteza ĥemio. Hodiaŭ eĉ oni ne povas imagi ĝian progreson sen la helpo de la biologiaj kuracistoj kaj aliaj esploristoj de biologiaj ecoj pri la sintezaj produktoj, kiuj montris la rekton de la modifiko de la sintezo. Precipe tio okazis kun dormiloj (dormrimedoj), kontraŭlepraj kuraciloj, sulfonamidaĵo, pesticidoj k. a.

La faktoj montrantaj malgrandan kvanton (koncentrecon) de multaj konsistoj de histoj klarigas la aferon de ofta miksaĵo de tre proksimaj kunigoj, helpis stimulante analitikan ĥemion en la invento de novaj preparativaj metodoj. La bazon por kromatografio kreis la botanikisto Cvet, kiu kiel unua aplikis ĝin por ekstrakti A kaj B klorofilojn, karotinon kaj aliajn plantpigmentojn. Ankaŭ multaj aliaj preparativaj metodoj, same kiel kromatografio, filtrapapera kromatografio, gelkromatografio, gelfiltrado, diversaj modifikoj de eletroforezo kaj ultracentrifugado unue estis aplikeblaj sur biologia materialo. Biologio influadis pluan progreson de ĥemiaj branĉoj. Graham, esplorante la konduton de gelatensolvaĵo, starigis la bazon de la:koloida ĥemio, Studado de la strukturo de nukleoacidaĵoj kaj proteinoj pliriĉigis la scion de ĥemio pri la tipoj de ĥemiaj valentoj. Esplorado kaj ekzamenado de diversaj naturaj polimeroj-celulozo, naturrezinoj, kaŭĉuko, silko ebligis al la ĥemiistoj ekkoni la leĝojn de polimerizado kaj plifaciligis sintezon de artgumo, artsilko, artrezinoj kaj plastikaj materialoj.

La evoluo de biologiaj sciencoj estas preskaŭ ligita al la evoluo de ĥemiaj sciencoj kaj aplikado de ĥemiaj metodoj. Sen la kono kaj apliko de ĥemiaj metodoj oni ne estus kapablaj esplori la ecojn kaj strukturon de la konsistoj de la organismo, studadi la metabolismon kaj interŝanĝon, la sintezon de diversaj multnombraj konsistoj de la organismo. De granda valoro estis la apliko de t. n. markitaj ĥemiaj kombinaĵoj per enmetitaj radiaktivaj izotopoj, aŭ stabilaj izotopoj de karboneo, de hidrogeno, de oksigeno, de nitrogeno, de sulforo, de fosforo, de fero, ĉar ĝi efektive demonstris la brilplenan sukceson rilate la klarigadon de la procezoj de metaboloj en la materio kaj la movon de unuopaj konsistoj en la organismoj. Multnombraj metodoj ebligis izoli opajn organerojn el la ĉelo: nukleon, mitohondriojn, mikrozomoojn, ĉeloplasmon kaj ĉelmembranon. Ili ebligis ekkonon pri konsisto de ĉiuj partoj de la ĉelo kaj ilian rolon en la vivprocezoj. Dank’ al tiu ĉi fakto oni nun scias la rolon de la ĉel-membrano, la transportmanieron de la unuopaj konsistoj tra ĝi. Ankaŭ oni scias la rolon de la mitohondrioj en la procezoj de oksidacio kaj ilia liberiĝo kaj akumulo de varmenergio en la ĉelo, kio ne estis konata antaŭ dudek jaroj.

Unu el sendube la plej grandaj malkovroj de nia epoko estas la klarigado de la signifo de DNA (mallong. dezoksinukleina acidaĵo) el la nukleo kiel materio portanta heredaĵecojn, la t, n. genojn. Oni ekkonis la mekanismon de la transporto de genmesaĝoj, de la informoj al ribozoma sistemo en la ĉelplasmo partoprenantaj en la sintezo de proteinoj surbaze de peraj RN-oj (mallong. ribonukleinaj acidaĵoj). Ne malpli grandan signifon posedis la sciigo pri la mekanismo prizorgata de speciala ordo de la aminacidaĵoj dum la sintezo de proteinmolekuloj kaj same pri bioĥemiaj reguloj en ties rolo de montrado kaj kaŝado de fenotipaj heredaĵecoj (eksteraj ecoj de individuo, tuj rimarkeblaj — kontraŭe al genotipo). Memorendaj estas ankaŭ la veraj indikoj pri la ŝanĝo de la RNA- strukturo en la cerboĉeloj dum la procezo de rememoro.

Analizo kaj pliklarigo de proteinaj konsistoj ebligis pli bonan komprenon de jam longtempe konataj ecoj de biologiaj specificoj. Imunoĥemio trovis similecon kaj diferencon

— página 8 del PDF —

8 A Ĝeneralaj artikoloj

inter la unuopaj animalspecoj, por pruvi filogenetikan devenon kaj parencon inter la unuopaj sistematikaj animalkategorioj. Krom morfologiaj kaj funkciaj ecoj ni hodiaŭ disponas per imunoĥemiaj indikoj pri specificeco kaj identeco de la unuopaj specoj.

La praktika valoro de ĥemio por la biologio estas evidenta. Pri la graveco de la ĥemio por la medicino ni jam parolis. Tiam ni menciis, ke oni ne povas imagi la modernan agrikulturon, hortikulturon, forstekonomion kaj zooteknikon sen aplikado de atingaĵoj de la moderna ĥemio: t. e. ekzamenado de la grundo, la ecoj de la grundo, la fabrikado de mineralaj sterkoj, preparado de novaj nutraĵoj kaj produktado de pesticidoj.

Fine ni ne lasu la gravan fakton por biologiaj sciencoj. Pere de forfalaĵoj en fabrikado de diversaj sintezitaj materialoj kaj produktoj, de venenaj elvaporaĵoj kaj fumoj, de nekontrolita aplikado de pesticidoj la ĥemio en zorgoplena grado kondamnas la biosferon, kio kaŭzas danĝeron por vivestaĵoj eĉ por la homoj. Jam estas direktitaj multaj peticioj kaj admonoj de fiŝbredistoj kaj naturamikoj al biologoj, ĥemiistoj kaj teknologoj por gardi la biosferon. Sola rimedo estus pli proksima kunlaboro de ĥemiistoj kaj biologoj ĉe la procedo de teknologia evoluo de monda produktado kaj esploro. Do, estas devo de ĉiu sciencisto kunlabori, ekzamenadi la biosferon en sia scienca regiono kaj malebligi ĝian pluan kondamnadon. Nur tia maniero savos la vivon de propra memmortigo pere diversaj novaj ĥemiaj kaj biologiaj malkovroj.

El „Moderna biologio“ (kroata lingvo) traduktita en Esperanton.

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

La lerneja instruado de la Internacia Lingvo

Enkonduko en instrumetodon de Prof. d-ro Istvan Szerdahelyi, fakestro de „Esperanto lingvo kaj literaturo“ en la universitato LOrand EOTVOS, Budapest

ENKONDUKO

$ 1 Metodo estas sistema kombinado de rimedoj kaj procedoj por atingi difinitan celon. La metodo rilatas ĉiam al konkreta situacio kaj dependas de konkretaj faktoroj.

Absoluta, ĉiam kaj ĉie valida metodo ne ekzistas. Ekzistas nur pli aŭ malpli ĝenerale validaj principoj, rimedoj kaj procedoj.

La instrumetodon de iu studobjekto difinas:

a) la celo de ĝia instruado — KIAL?

b) la karaktero de la studobjekto kaj ĝia materialo — KION? Cc) la formo de la instruado kaj la konsisto de la lernantaro — KIUJN?

$ 2 La celo de Esperanto-instruado Dum la instruado de Esperanto ni klopodas atingi praktikan kaj edukan celojn.

La praktika celo de Esperanto-instruado estas: elformi en la lernantoj la kapablon paroli la lingvon, t. e. produktive uzi ĝin por transdoni komunikaĵojn kaj skribe kaj buŝe.

La eduka celo de Esperanto-instruado estas: elformi en la instruatoj dum la instruprocezo tiujn karaktertrajtojn, kiuj karakterizas la esperantismon kiel koncepton.

Esperanto kiel studobjekto devas kontribui al tiuj ĝeneralaj popolklerigaj celadoj en kies kadroj ĝi okazas. Krome, laŭ siaj specifaj ecoj, Esperanto povas akcentite kontribui al la efektivigo de kelkaj partikularaj celoj. Ekzemple: estante lingvo internacia ĝi emfaze taŭgas por la edukado al internaciismo, al internacia interkompreniĝado. Estante neŭtrala ĝia instruado ebligas la edukadon al la reciproka estimo de nacioj, taksi egalaj ĉiujn naciojn. Laŭ sia esenco estante pacama, Esperanto perfekte taŭgas eduki al pacamo, konduki al la paca kunekzistado de diversaj nacioj.

— página 9 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 9

$ 3 Laŭkaraktere Esperanto estas lingvo, sekve la principoj de ĝia instruado kongruas kun la ĝeneralaj principoj de la lingvo-instruado. Elirante el la plej ĝeneralaj, la principoj ĉiam konkretiĝas laŭ la suba skemo:

LINGVO

DN

gepatra FREMDA

VA

morta VIVANTA

l

nacia INTERNACIA

La sistemo de instrumetodaj principoj en nia kazo sekvas la vicon: lingvo — fremda lingvo — vivanta fremda lingvo — internacia lingvo, fremda, vivanta.

$ 4 La formo de la instruado povas esti tre diversa. La plej grava estas la lerneja instruado. La enkonduko de Esperanto en lernejojn dekomence estis unu el la pleij gravaj taskoj de la movado. Jam dum la unua UK en 1905 EDMOND PRIVAT proponis ĝin, kaj la propono eniris en la tagordon kiel la 4-a punkto. Ĝis la unua mondmilito oni enkondukis la instruadon de Esperanto sporade en la plej diverslandajn lernejojn. Post la mondmilito, en 1922, la 18-an de aprilo, la Societo de Nacioj kunvokis la reprezentantojn el ĉiuj landojmembroj por diskuti la problemon: „La lerneja instruado de Esperanto“. Partoprenis pli ol 100 pedagogoj el 28 ŝtatoj — inter ili 16 oficialaj reprezentantoj de la registaroj. La konferenco sendis siajn favorajn proponojn al la Estraro de Societo de Nacioj. Post longaj diskutoj venkis la franca starpunkto, kiu kontraŭis la enkondukon de Esperanto en lernejojn (18 voĉoj kontraŭ 8), kaj fine oni decidis transdoni la aferon al la Komisiono pri Intelekta Kunlaborado. Finfine la Komisiono ne proponis la enkondukon de Esperanto en la lernejojn, sed konsilis al la Societo de Nacioj atente sekvi la evoluadon de Esperanto, „kies uzado efike povus helpi al efektiviĝo de la morala unueco de la homaro, se ĝi ĝenerale disvastiĝus“. 30 jarojn poste preskaŭ samenhavan rezolucion portis la Unesko-konferenco en Montevideo: „La ĝenerala Konferenco… / IV. 1. 4. 4223 / notas, ke pluraj Ŝtatoj-Membroj informis pri sia preteco enkonduki aŭ ampleksigi la instruadon de Esperanto en siaj lernejoj aŭ superaj edukaj institucioj, kaj petas tiujn Ŝtatojn- Membrojn informadi la ĝeneralan direktoron pri la rezultoj atingitaj sur tiu kampo, …“

Nuntempe en la plejparto de la ŝtatoj Esperanto estas instruebla en lernejoj, precipe kiel nedeviga, kromprograma, libervole elektita studobjekto. Laŭ neprecizaj statistikoj la evoluado de lerneja instruado aspektas jene:

1950/51 — 15 ŝtatoj — 114 lernejoj

1955/56 — 22. „ — 142 . 1959/60 — 27. „ — 356 » 1961/62 27 „ —471i D. 1962/693 — 32. — 563 “ 1968/69 — 31: „ — 691 ŭi

En niaj tempoj la enkonduko de Esperanto en lernejojn kaj ĝia oficialigo formas la ĉefan taskon de UEA kaj same de ILEI. En sia statuto ILEI formulas: „unuigi ĉiujn instruistajn Esperanto-organizaĵojn en la mondo por sisteme labori por la enkonduko de Esperanto en ĉiuspecajn lernejojn, kaj organizi reciprokajn interŝanĝojn de spertoj de la monda E-instruistaro rilate al plibonigo kaj modernigo de la Esperanto-instruado.“

Grandan antaŭenpuŝon povas doni al la afero la konkludo de la III-a Kunordiga Konferenco por enkonduko de Esperanto en lernejojn (Maribor, 27 — 29a de marto, 1970) kies duan paragrafon ni citas laŭvorte: „…la Konferenco instigas al la daŭrigo de instruado en ĝisnunaj formoj kaj en la celo de plua evoluigo de Esperanto-instruado proponas al la kompetentaj lernejaj instancoj de la ŝtatoj Aŭstrio, Bulgario, Hungario, Italio kaj

— página 10 del PDF —

10 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

Jugoslavio enkonduki eksperimente devigan instruadon de Esperanto en difinita nombro da lernejoj. Estus konsilinde, ke la instruado de Esperanto komenciĝu post 4 jaroj de la elementa lerneja studado, kaj ke ĝi daŭru minimume tri jarojn.“

La Konferenco komisiis la fakan gvidadon de la eksperimento al la Esperanto-fako de la Scienca Universitato LoOrant Eŭotvos, Budapest.

$ 5 La formon de la instruado parte difinas la konsisto de la lernantaro: en lernejoj oni instruas ĝenerale geknabojn, gejunulojn, en vesperaj kursoj plenkreskulojn. La faktoroj, kiuj pleje influas la metodikon estas: la aĝo, la gepatra lingvo kaj la ĝeneralaj kaj lingvaj antaŭkonoj. Dum la organizado de studmaterialo kaj ĝia instruado oni nepre devas priatenti la aĝon, kiu siavice difinas la kapablojn kaj la interesrondon de la gelernantoj. La plej grava faktoro estas la gepatra lingvo, kiu ĉiam ĉeestas, ĉu konscie, ĉu subkonscie dum la tuta instruprocezo. La fakto, ke la alproprigon de Esperanto antaŭas jam la regado de iu lingvo, parte helpas, parte malhelpas ĝian instruadon. La fakto de interĝenado de lingvoj nomiĝas interierenco. La interferenco kaŭzas helpaĵojn (pozitivajn transferojn) kaj malhelpaĵojn (negativajn transierojn). Estas la tasko de metodologio esplori la interferencan sistemon, konstati la pozitivajn kaj negativajn transferojn kaj konstrui la metodologian tipologion de la gepatra kaj instruata fremda lingvoj, La plej granda didaktika valoro de Esperanto-instruado, kiel unua fremda lingvo estas, ke ĝia alproprigo ĝisminimume reduktas la interferencon inter la gepatra kaj la dua fremda lingvo, kreante riĉan sistemon de pozitivaj transferoj. (Precipe grava estas ĝia transfera rolo inter la ugro-finna hungara lingvo kaj iu hindo-eŭropa-lingvo.)

$ 6 Kiel dirite en la $ 2 — la praktika celado de Esperanto-instruado estas la alproprigo de la parolo. La metodiko strikte diferencigas la lingvon de la parolo. La lingvo estas la materialo de la instruado, ĝi estas sistemo de konoj. La lingvon, ĝian fonetikon, gramatikon kaj leksikon oni povas lerni, sed la nura kono de la lingvo ne signifas kapablon uzi ĝin praktike. La parolo estas sistemo de aŭtomataj kapabloj: paroli, kompreni, skribi, legi. La kapabloj elformiĝas per daŭra, persista, konsekvenca ekzercado. La konoj estas rimedkarakteraj: ili plifaciligas la elformadon kaj la firmigon de la kapabloj.

LA STUDMATERIALO

$ 7 La lingvo estas ampleksega, komplika kaj tre kompleksa fenomeno. „Ataki“ ĝin sur ĉiuj frontoj samtempe neeblas. La tasko de metodologio estas „segmenti“ la materialon, tee. detranĉi el ĝi partojn (mikroorganismojn), kiuj limigite kapablas memstare funkcii. La principon — sed ne la proporciojn! — prezentas la suba skemo:

I—IV: lernojaroj

L — leksiko G — gramatiko

F — fonetiko

IV [III/II/I

— página 11 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 1

La lingvomaterialo, segmentita en la celo de la instruado, nomiĝas „minimumo“: leksika-,

gramatika- kaj fonetika-minimumo. La minimumoj denombras la materialon, ekz. la

vortelementojn, la gramatikaĵojn. Ke iu elemento apartenas aŭ ne al la minimumo estas konstatenda laŭ certaj principoj:

a) la ofteco — en la minimumon eniras la plej oftaj elementoj, ĉar laŭ didaktika vidpunkto ju pli alta estas la frekvenco de iu elemento, des pli alta estas ĝia uzvaloro;

b) la disponebleco — estas elementoj, kies frekvencia koeficiento estas malalta, tamen el aliaj vidpunktoj ili devas eniri en la minimumon. Ekzemple tiaj vortoj, kiel „kreto, tabulo, ŝuo …“ estas maloftaj en la ĉiutaga parolado, tamen gravaj en la lingvoinstruado;

c) la tematika sistemeco — gravas ĉefe ĉe fermitaj tematikaj grupoj, ekz. la 7 tagoj, la 4 sezonoj, la 10 bazaj numeraloj, ktp. Laŭ tiu principo la eroj de tiuj sistemo devas eniri en la minimumon sendepende de ilia frekvenco;

d) la valento — t.e. la kombiniveco de elementoj. Ju pli kombiniva estas iu elemento, des pli alta estas ĝia didaktika valoro. Ekzemple la sufikso -ing- havas malaltan valentkoeficienton, ĉar ĝi kombiniĝas nur kun limigita nombro da aliaj elementoj;

e) la internacieco — pli precize: la simileco al la adekvata elemento en la gepatra lingvo aŭ en alia lingvo, konata jam fare de la lernantoj. Tiu lasta principo efikas ĉefe en la unua periodo.

$ 8 Post la segmentado de la lingva materialo sekvas la organizado de la segmentita materialo, t.e. la dozado laŭ diversaj instruetapoj kaj la metodika ellaborado. La dozado okazas en la formo de instruprojektoj, la metodike ellaborita materialo konkretiĝas en la lernolibro.

La metodika ellaborado okazas laŭ certaj instrumetodaj konceptoj: la lernolibro entenas ne nur simplan inventaron de la instruenda materialo, sed ĝi jam sugestas ankaŭ la metodon, laŭ kiu tiu materialo estu instruata.

Sumigante la materialon de la 7a kaj 8a paragrafoj, ni povas ĝin prezenti skeme:

I-a etapo 11-a etapo III-a etapo leksika, gramatika kaj | dozoj laŭ instrueta- | didaktike prezentado -r fonetika minimumoj poj = instrupro- ellaborita lernado -F

jektoj materialo = ekzercado – lernolibro aplikado — kontrolo -F SEGMENTADO ORGANIZADO INSTRUADO

INSTRUMETODAJ KONCEPTOJ

$ 9 La unua lerneja metodo, kiu elformiĝis tiam, kiam oni komencis instrui la latinan lingvon en la eŭropaj lernejoj kaj poste, laŭ tiu modelo la aliajn, precipe la francan, nomiĝas gramatika-traduka metodo. En la instruado centran lokon okupas la lernolibro, komence iu libro, ekz. la Biblio, kies tekstojn oni legas kaj poste oni analizas ĝin gramatike kaj tradukas gepatrolingven ĝin. Tio estas la analizo. La inversa procedo, t.e. kiam unue oni lernas vortojn kaj gramatikajn regulojn kaj poste, surbaze de gramatikaj kaj leksikaj konoj oni kunmetas frazojn, nomiĝas sintezo. La ĉefa ekzercadformo estas la traduko, sekve la gepatra lingvo ĉiam ĉeestas dum la instruado.

$ 10 Je la fino de la XIX-a jarcento, kiam plivigliĝas la internacia trafiko, la vivo postulas jam la praktikan uzon de la fremdaj lingvoj. Ne plu sufiĉas la teoria kono de leksiko kaj gramatiko, sed oni postulas rapidajn rezultatojn. En 1880 aperas la libro de Francois Gouin: „L’art d’enseigner et d’etudier les langues“ (La arto instrui kaj lerni la lingvojn). La bazaj principoj estas:

— página 12 del PDF —

12 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

1. gravas ne la vido sed la aŭdo; sekve oni devas paroli kaj paroligi. La parolo estas tempa fenomeno, kies elementoj sekvas unu post alia kaj ne spaca kun elementoj metitaj unu apud alia;

2. oni lernas iun fremdan lingvon por scipovi komuniki informaĵon, sekve la baza didaktika unuo estas ne la vorto sed la frazo. La parolata frazo devas ĉiam antaŭi la frazon legotan aŭ skribotan.

Laŭ tiuj principoj diserigas Gouin la lingvon je frazserioj (t.n. „Gouin-vicoj) konstruitaj

laŭ strikta logika kaj kronologia sinsekvo. Tiamaniere li konstruas 50 000 frazojn grupigi-

tajn laŭ 5 temoj: 1) la gepatra domo, 2) la socio, 3) la naturo, 4) la metioj, 5) la sciencoj.

Ekzemplo de Gouin-vico (la lernanto agas kaj dume li diras, kion li faras):

„Mi iras al la pordo. Mi haltas ĉe la pordo. Mi staras antaŭ la pordo. Mi etendas la brakon. Mi tuŝas la klinkon de la pordo. La klinko estas en mia dekstra mano. Mi premas la klinkon. Mi malfermas la pordon. La pordo malfermiĝas … ktp.“

La Gouin-koncepto jam krute diferencas de la gramatika-traduka koncepto, kvankam Gouin en la komenca periodo uzas la gepatran lingvon por traduki kaj klarigi la gramatikajn fenomenojn.

$ 11 Du jarojn post la apero de la Gouin-verko, en 1882 la germana metodikisto Wilhelm Viĉtor, sub la pseŭdonimo „Qousque tandem?“ publikigas sian faman verkon: „Der Sprachunterricht mu8 umkehren“, kiu poste fariĝis la bazo de la nova, t. n. „rekta metodo“. Tiu koncepto regas tutan periodon (la t.n. reformperiodon) kaj ĝis niaj tagoj havas fortan influon. La bazprincipoj de la rekta (senpera, natura) metodo estas:

a) la forigo de la gepatra lingvo; b) la ekskludo de la gramatiko-instruado; c) la forigo de la lernolibroj.

La ekskluziva ekzercadformo estas la konversacioj, kiuj devas esti ĉiam aktualaj, viglaj kaj spritaj. Oni uzas ekzercojn de tradukado nek el- nek en gepatra lingvo.

Kvankam la rekta metodo havas multajn pozitivajn elementojn, tamen ĝia ekskluziva apliko ne eblas: instrui nekonataĵon per nekonataĵo estus absurda postulo („ignotum per ignotius“).

$ 12 Ankaŭ la Esperanto-instruado trapasis ĉi tiujn evolufazojn. Novan epokon en la metodiko de Esperanto-instruado malfermis la hungaro Andreo CSEH (naskiĝis en 1895). Li ellaboris sian instruprocedon en 1920. Poste, kune kun ges-roj ISBRUCKER li fondis en Arnhemo la Internacian Cseh-Instituton (poste Internacia Esperanto-Instituto). Tie oni okazigas kursojn por estontaj Cseh-instruistoj kaj eldonas revuon „La Praktiko“, organo de Universala Ligo, fondita en 1932.

La Cseh-metodo estas esence rekta-metodo, ĉar la karakteriza situacio, en kiu oni ĝin uzas (fremdlingvano instruas al fremdlingvano) en si mem malebligas la uzon de iu komuna lingvo. Oni ne uzas lernolibrojn, sed la gramatikon oni instruas, eĉ sufiĉe intense. Sed la instruado de gramatiko estas enkadrigita en la studmaterialon, kaj oni instruas ĝin en Esperanto. (Tiu fenomeno estas tute speciala, kaj ĝi troviĝas en neniu alia instrumetoda koncepto.)

Laŭ la Cseh-metodo oni povas atingi bonegajn rezultojn facile, amuze kaj rapide. Sed ĝian ĝeneraligon malhelpas la manko de lernolibro kaj la manko de taŭgaj instruistoj. La metodo postulas de la instruistoj tiel altajn kvalitojn, kiujn postuli ĝenerale ne eblas. Tamen, kiel la plej alta grado de Esperanto-instruado restas ĉiam modelo por la Esperanto-instruistoj.

$ 13 La bazprincipoj de la Czeh-metodo estas (laŭ Enciklopedio de Esperanto, I-a volumo, p. 87):

1. neuzado de nacia lingvo, klarigado de novaj vortoj per la jam instruitaj;

2. neuzado de lernolibroj;

3. komuna ĥora respondado de la kursanoj;

4. aplikado de konversacio pri aktualaĵoj anstataŭ uzado de lernejaj ekzemploj;

— página 13 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 13

5. riĉa aplikado de humoro kaj ŝercoj;

6. instigado al tio, ke la lernantoj mem eltrovu la regulojn de la lingvo, kaj ke ili mem konstruu gramatikan sistemon.

La devizo estas: „forte, kuraĝe kaj elegante»!

Andreo CSEH jene klarigas sian koncepton:

La kursmaterialo estas mezurita por elementa kurso, do ĝi entenas la elementan gramatikon kaj celas kapabligi la kursanojn al simpla konversacio pri la plej necesaj ĉiutagaj aferoj. La celo estas ebligi al la publiko, ke ĝi povu post du-tri monata lernado vere uzi la lingvon en korespondado kaj parolo. Tamen, oni ne ŝarĝu la lernantojn per multe da vortoj. La ampleksigo de la vorttrezoro restu tasko de la praktiko mem. Fari sporton el instruado de vortoj estas sensenca laboro: verŝi akvon en senfundan barelon. Anstataŭ tio li preferas igi la lernantojn esprimi iliajn pensojn en simpla maniero, kaj okaze de malhavo de necesa vorto per ĉirkaŭskribo». Tiamaniere la kurso utilas ankaŭ kiel ekzercado de pensado.

La metodo estas kombinaĵo de la gramatika kaj de la rekta metodoj, konforme al la specialaj ecoj de Esperanto. Dum kiam en la naciaj lingvoj la gramatiko estas labirinto konfuziga, en Esperanto ĝi estas tiom klara, ke ni tute ne bezonas eviti ĝian instruadon. Male: la instruado de Esperanto devas esti gramatika. Tial li ordigas la instruatajn gramatika-

ĵojn en sistema sinsekvado gradigita … Dum la kursoj li ne donas la oficialajn nomojn de la gramatikaj elementoj. Efektive ili nenion utilas, kaj li opinias ke tio povas resti tasko en la komenco de la daŭriga kurso … Li klopodas konduki la lernantojn, ke ili mem

eltrovu la solvon de gramatikaj problemoj, kaj ili mem konstatu la regulon, La efiko de tia procedo estas, ke la lernanto streĉas la atenton kaj pensadon, ĝojas pri sia eltrovo, kaj tiu travivaĵo utile servas la komprenon kaj memoron. Li ne faras komparon inter la reguloj de Esperanto kaj aliaj lingvoj, ĉar tio malofte utilas, ofte malutilas pro la kaprica malordo en la nacilingvaj gramatikoj. Aliflanke la rekta metodo donas grandajn avantaĝojn: la tujan parolan uzon de la lingvo, instigon pensi en la lernata lingvo, bonan kaj facilan perceptadon pro demonstrado ktp. Cseh volis profiti la avantaĝojn de ambaŭ metodoj per kombino.

La konversacia formo ludas gravegan rolon kaj ĝi servas la devizon: paroligu la lernantojn. Li klopodas, ke la kursanoj parolu pli multe ol la instruanto dum la lecionoj.

Kuna respondado havas du utilojn: unue ĝi kuraĝigas tro modestajn personojn al respondado, due ĝi ŝparigas multan tempon, kiun necesigas la individua demandado. Ĉe la sistemo de kuna respondado povas partopreni en unu kurso grandnombra lernantaro. Tamen — kompreneble — oni aplikas ankaŭ individuan respondadon de tempo al tempo.

La nacia lingvo ne estas uzata en la kurso. Nur en la komencaj lecionoj la instruisto bezonas la helpon de tradukisto, plie por rompi la eble enuigan monotonecon de la gramatikaĵoj. La nacian lingvon oni uzu nur ĉe ekstrema neceseco. Ĝia uzado povas esti tre utila ekster la leciono, precipe ĉe la publika korektado de la hejmaj laboraĵoj.

Fremdlanda instruisto estas tre grava utilaĵo, Ne nur el la reklama vidpunkto, ĉar fremdulo estas ĉiam pli alloga ol samlandano, sed ankaŭ pro tio, ke la lernantoj tuj de leciono al leciono havas la ĝojigan kontentecon, ke ili povas jam per la lernata lingvo kompreniĝi kun alinaciano. Do, la lernantoj tuj travivas la praktikan utilecon de la lingvo kaj ricevas bonegan argumenton pri la uzebleco de Esperanto inter diversnacianoj. Aliflanke la instruisto mem gajnas el tia situacio, ĉar la manko de komuna nacia lingvo devigas lin pli atente kaj energie labori.

Sen lernolibro okazas la kursoj pro du gravaj kaŭzoj: unue, ĉar entuziasmaj lernantoj ofte antaŭlernas kaj per tio ili aŭ konfuzas sin mem, aŭ ĝenas la progresadon de la aliaj. Due, ĉar la lernolibro ofte kutimigas al malordo. Bela vetero, interesa filmo aŭ societo facile forlogas la lernanton de la leciono, ĉar li ja povas relerni la lecionon hejme el la libro. Dum la leciono la sama preteksto tentas al distriĝo. Sed ne havante libron oni devas regule viziti la kurson kaj streĉi la atenton.

“ t. n. „bezik“-(basic)-principo.

— página 14 del PDF —

14 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

Kapti la atenton — jen la ĉefa tasko de la instruisto, ĉar ĝi estas la ĉefa kondiĉo de la sukceso. Instrui neatentantajn homojn egalas skribi sur akvon. Sed teni plenan atenton dum la lecionoj estas tre malfacila tasko. La lecionoj okazas vespere, la lernantoj estas lacaj pro la tuttaga laboro. La instruisto devas esti preskaŭ sorĉisto por ligi sian lernantaron. Severeco, rigida disciplinado, perforta streĉigo de la atento ne helpas, sed eĉ malutilas. La sola helpo estas, lerte eluzi psikologiajn faktorojn. Tial li elektis la jenan regulon: ligi ĉiun instruaĵon al agrabla, amuza travivaĵo. Tiamaniere ricevitan instruaĵon oni firme fiksas kaj tenas en memoro, kaj la instruisto skribas ne sur akvon sed ĉizas en ŝtonon. Anstataŭ seka lingvokurso ni faru agrablan konversacion kun allogaĵoj, dum kiu la partoprenantoj senkonscie, ofte eĉ kontraŭvole lernas. Se ekzistas modernaj kuracistoj, kiuj sanigas per rido, ni ne timu provi instrui per rido. Tia provo estas la kurso kaj se oni serĉas por ĝi ĝustan adjektivon, tiam ĝi devos esti proksima al la vorto „psikologia“, Ĉiu laboranto kun homoj — do ankaŭ la lingvoinstruisto — plej prudente agas, se li klopodas ekkoni la homan psikon kaj se li poste uzas tiun konatan psikon kiel fundamenton por la konstruado.

Hejma laboraĵo estas laŭvola. Por eviti la impreson pri lernado li uzas demandarojn. La respondo estas pli amuza ol laborsenca, tamen ĝi devigas al la praktikado de multaj gramatikaj aferoj. El la respondoj oni povas kompili statistikon, utiligeblan por kursfina amuzo. Kelkaj konsiloj de Andreo CSEH al la instruantoj:

1. En la kurso la plej grava estas la persono de la instruisto. Li povas sukcesigi la plej malbonan metodon kaj povas detrui la plej bonan. Tial klopodu regi vin kaj vian laboron kaj fariĝu majstro en via fako.

2. Ne rapidu en la instruado! Tio tute ne helpas. Se ne restas sufiĉa tempo prefere forlasu partojn, precipe negravajn rakontaĵojn.

3. Preparu vin bone al ĉiu leciono, por ke vi estru la materialon kaj la lernantaron.

4. Ne donu tro grandan materialon en unu leciono, ĉar la cerbo bezonas tempon por digesti, same kiel la stomako.

5. Dum la lecionoj parolu malrapide kaj tre klare. Haltu inter la frazpartoj, por ke la vortoj ne kunfluu. En la parolo oni povas vidi la distancojn inter la vortoj kiel en la skribo, Per lerta kaj agrabla, sed ne tro aktoreca modulado de la voĉo pentru la enhavon de viaj diraĵoj.

6. Faru nur tiajn demandojn, je kiuj oni povas doni certan respondon. Postulu ĉiam kompletan respondon, ne akceptu nur „jes“ kaj „ne“. La celo de la metodo estas ĝuste la paroligo de la lernantoj.

7. Komencu ĉiun lecionon per kelkaj demandoj, kiuj ripetas la materialon de la lasta leciono. 8. Koloran kreton uzu por atentigi pri novaj gramatikaĵoj.

9. Decan bonhumoron, ŝercojn apliku inter pripensitaj limoj. Nobla gajeco origu vian laboron. Zorge evitu demandon aŭ aludon, kiu povus ofendi aŭ ĝeni iun. Faru vian laboron elegante por imponi.

10. Vivigu vian tutan laboron per amo al Esperanto kaj amo al viaj lernantoj. Tiam vi brile sukcesos kaj niaj konsiloj estos superfluaj.

$ 14 La plej granda valoro de la Cseh-metodo estas la konsekvenca organizado de la studmaterialo. Jen kelkaj variantoj pri la komencoj de la kursoj:

1-a varianto: La instruisto desegnas punkton

kaj skribas . punkt-o el punkto faras komon „ kom -o el komo faras cirklon o cirkl -o aldonante novan komon vi ricevas pomon qo pom -o

Oni substrekas per kolora kreto la radiko-n kaj samtempe diras „radiko“, poste substrekante ĉiujn „o“ oni diras: „per -o substantivo“. Sekvas la streketo: Kvadrato, triangulo kaj iliaj kombinaĵoj. Grandaj kaj malgrandaj, el ili oni desegnas katon, hundon, birdon, per kolorkreto oni instruas la kolorojn, per koloroj florojn, herbon, arbon, ktp.

— página 15 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 15

2-a varianto: KIO-TIO. La instruanto montras la ĉirkaŭantajn objektojn kaj diras: „Tio estas lampo. Tio estas kreto. Tio estas tabulo.“ Poste li demandas: „Kio estas tio?“ montrante samtempe la objekton. Poste li metas la kreton sur la tablon kaj demandas: „Kio estas sur la tablo?“ Post bona respondo li prenas de sur la tablo la kreton kaj demandas: „Kio estis sur la tablo?“ (-AS, -IS)

3-a varianto: per internaciaj vortoj. Li elektas internacie konatajn vortojn, ekzemple: telefono, aparato, biciklo, vagono, lampo, benko, ktp., kaj per ili faras frazojn kaj demandojn.

4-a varianto: varianto de interkonatiĝo. Enirante la instruanto diras: „Saluton! Mi estas sinjoro X“. Post kelkfoja ripeto li iras al iu sinjorino kaj diras: „Mi estas sinjoro X, vi estas sinjorino Y“. Same: viro — virino, fraŭlo — fraŭlino. Unua gramatikaĵo: -IN, MI, ESTAS, VI, sekvas: LI, ŜI montrante iun: Li estas sinjoro Z, ŝi estas sinjorino W, ktp. Poste la pluralo: Ili estas sinjoroj, ili estas sinjorinoj. Poste: Kiu estas vi?

La sekreto de la sukceso estas: paroli forte, kuraĝe kaj elegante! Sed ne sufiĉas diri nur la nomon. Ni devas diri ankaŭ la profesion. — Mi estas profesoro. — KIO estas mi? — Vi estas profesoro. KIU? = Petro Kovacs. KIO? = profesoro.

Poste la instruanto demandas ĉiun aparte: Kiu estas vi?

Kio estas vi? En la hispana lingvo estas interesa kutimo. Kiam oni skribas demandan frazon, oni metas signon ne nur al la fino, sed ankaŭ al la komenco. „Rigardu! (oni montras hispanlingvan tekston) En Esperanto la renversitan demandosignon oni povas legi: Ĉu. „Ĉu mi estas profesoro? — Jes.“ Oni demandas ĉiun lernanton. „Ĉu mi estas lernanto? — Ne, vi ne estas lernanto, vi estas profesoro.“ La materialo konstruiĝas poste jene: „Profesioj, LI, ŜI, sed (LI — sinjoro, ŜI — sinjorino) Ne estas ŝi, ne estas li sed ĜI (ĜI estas seĝo). Klasaj mebloj: LA: La seĝo estas meblo. La adjektivo: La kreto estas blanka.

Je la fino de la unua studhoro la instruanto surskribas sur la tabulon la salutojn: Bonan matenon! tagon, vesperon, nokton, apetiton, dankon. Ĝis revido!

Jen kelkaj karakterizaj ekzemploj pri la instruado de gramatiko:

Pluralo: Kio estas ĝi? Ĝi estas kreto. kreto 1 Kio estas ĝi? Ĝi estas kreto. — kreto 1

kreto 1

Ĝi estas matematiko! Kreto kaj kreto estas kreto, Unu kaj unu estas unu. Malbona matematiko!

kreto 1 unu kreto — kreto 1 kaj unu kreto = kretoj2 estas 2 kretoj

Kio estas la bona matematiko? Unu kaj unu estas du. Kreto kaj kreto estas kretoj. blanka kreto ~E blanka kreto

= blankaj kretoj

verda kreto — verda libro

verdaj ĉokoladoj? Ne! verdaj kreto kaj libro

— página 16 del PDF —

16 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

Akuzativo: Oni enkondukas per rakonteto.

„Mi rememoras pri interesa epizodo. Antaŭ kelkaj jaroj mi instruis en Bukuresto. Bukuresto estas la ĉefurbo de Rumanio. Estis tie afabla fraŭlino. Post la tria leciono la fraŭlino forlasis la kurson. Mi demandis ŝian amikinon: „Kio estis la kaŭzo?“ La amikino diris: „Ho, ŝi estis tre malkontenta. Ŝi plendas, ke la kurso estas tre seka kaj malinteresa, ĉar la profesoro instruas nur la vortojn: tablo, muro, fenestro, lampo. Sed ili tute ne estas interesaj vortoj.» La respondo konvinkis min, ke mi devas meti en la kurson pli interesajn vortojn. Sed kiuj vortoj estas interesaj? Por trovi ilin, mi komencis la observadon. Ofte okazis, ke oni petis de mi vortaron. Mi donis vortaron, kaj ili serĉis en la vortaro. Mi atente observis, kiu vorto estas la unua, kiun ili serĉas en la vortaro. Kaj mi konstatis, ke tiu unua vorto estis ĉiam la sama: amas (surskribas sur la tabulon). Mi tuj metis ĝin en la kurson. Kaj efektive, de post tiu tempo neniu fraŭlino forlasis la kurson. Sed ankaŭ la sinjoroj ne forlasis la kurson!

Rigardu! Sur la tabulo staras la plej interesa vorto. Sed ĝi estas sola. Tio ne estas bona. Rigardu! Antaŭ ĝi kaj post ĝi estas liberaj lokoj. amas La laboristo amas. Kiu amas? La laboristo amas. Sed estas ankoraŭ libera loko! La laboristo amas la oficistino.

Ĉu, ĝi estas bela frazo? Jes, ĝi estas bela frazo.

(Oni skribas sur tri paperpecetojn la vortojn: „la laboristo“, „amas“, „la oficistino“ kaj ĵetas ilin en ĉapelon. Oni cirklas, poste proponas al la lernantoj elpreni po unu. Formiĝas du frazoj. Oni skribas ilin sur la tabulon.)

La laboristo amas la oficistino. La oficistino amas la laboristo.

— Kio estas sur la tabulo? —- Sur la tabulo estas du frazoj. — Ĉu la frazoj estas bonaj? —— Jes, la frazoj estas bonaj. — Ĉu la du frazoj estas egalaj? — Ne! Ne!

„La du frazoj estas egalaj, sed ili ne estas bonaj. Estas fatala miskompreno! Sed en Esperanto estas malgranda, sed tre utila kaj grava litero: „-N“. Ĝi staras ĉiam post la objekto de la ago.

Ĝi klarigas la frazojn. Ni vidu! (-n per ruĝa kreto)

La laboristo amas la oficistinon. La oficistinon amas la laboristo.

Ĉu vi scias, kiu amas? — Jes, nun ni scias: la laboristo. Se ne estas litero „n“, mi ne scias kiu amas! Nun mi ŝanĝas la lokon de litero „n“.

La laboriston amas la oficistino. Ĉu vi scias kiu amas? — Jes, la oficistino. Same: Li amas ŝi. Li amas ŝin. Kiu? —Li. Kiun — Ŝin. Lin amas ŝi. Poste oni ekzercas la akuzativon per la helpo de la verboj: tuŝi, teni, montri, fari… La vortdifinoj estas ĉiam tre trafaj kaj ŝercaj: Kion signifas atentas? — Malfermas la fenestrojn kaj la longajn pordojn (t.e. la okuloj kaj la oreloj). Kion signifas legas? — Rigardas la vortojn kaj komprenas ilin. „La malbona lernanto ne atentas. Ĉu la instruisto estas feliĉa? Ne, sed malfeliĉa. Kion faras

li? Li prenas unu meblon, longan kaj maldikan, sed fortan meblon, la pedagogian meblon kaj li batas la malbonan lernanton.“

— página 17 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 17

Ankaŭ dum la komuna korektado de taskoj oni agas same. Jen ekzemplo: „La erara frazo estas: Via okuloj estas nigra. Ĉu estas bona la frazo? Ne. Ĝi signifas: ŝi havas du okulojn sed nur unu apartenas al ŝi kaj nur unu estas nigra.“

$ 15 Dum la evoluvojo de metodiko la esploristoj konvinkiĝis, ke neniu „ekskluziva“ metodo taŭgas. Por konstrui efikan metodikan sistemon oni devas elekti la pozitivajn elementojn de ĉiuj antaŭaj konceptoj, sistemigi ilin laŭ certa koncepto kaj tiamaniere elformi science motivitan kaj pruvitan instrumetodan sistemon. Tiuj sistemoj nomiĝas elektantaj metodoj. Kiel ni vidis en la antaŭaj paragrafoj, ankaŭ la Cseh-metodo estas elektanta. La diversaj variantoj de la elektanta metodo diferenciĝas laŭ la kombino de diversaj elementoj, laŭ ilia proporcio. Dum la lasta tempo krute ŝanĝiĝis la lingvistika koncepto kaj ĝenerale la sciencaj esplormetodoj dank’ al la cibernetiko. En lingvistiko kaj poste en lingvometodiko aperis la klopodo, esprimi ekzakte kvazaŭ-matematike la opajn fenomenojn. Samtempe kapturniĝe evoluas la tekniko kaj liveras novajn kaj modernajn aparatojn, instalaĵojn uzeblaj en la lingvo-instruado. Fine, la internacia trafiko atingis tiajn mezurojn, ke la bezono de fremda lingvo urĝegas la instruistojn atingi rapidajn kaj tuj praktikeblajn rezultojn. Observante tiujn faktorojn elformiĝis la plej moderna varianto de la elektantaj metodoj, la t. n. KA-metodo (la inicialoj de kompleksa-aktiva).

$ 16 La KA-metodo efektive estas la modernigo de CSEH-metodo, tamen havas kelkajn tute specifajn, partikularajn principojn. La KA-metodo

a) uzas ekzaktan metodon en la planado de la studmaterialo; laŭ matematike esprimeblaj parametroj sistemigas ne nur kvalite, sed ankaŭ kvante la studmaterialon;

b

~=

konstruas la gramatikan sistemon de la lingvo sur la sistemon de strukturoj; konstruinte la struktur-sistemon de la lingvo aranĝas ilin en logika sinsekvo, observante la bezonojn de la instruado;

c) konstruante la fundamentajn didaktikajn dokumentojn (minimumojn, instruprojektojn, struktursistemon) priatentas la eblecojn de programita instruado, t. e. organizas la studmaterialon en tia formo, ke ĝi estu taŭga ankaŭ por instrumaŝinoj;

d

=

formulante la bazajn metodikajn principojn observas la rezultojn de la psikolingvistiko, precipe la fenomenojn de la interferenco kaj transferado. La konkreta instruprogramo baziĝas sur la science ellaborita metodologia-tipologio;

e) dum la instruado uzas intensive la modernajn teknikajn instruhelpilojn ĝis la lingvolaboratorio;

f) instruas lingvon en sia funkcio, t. e. kiel rimedo por transdoni komunikaĵojn. Tiu principo postulas maksimuman uzon de Esperanto dum la studhoro, La baza unuo estas ĉiam la frazo kiel unuo de komunikaĵo. La frazo devas esti komunikiva, t. e. enhavi informacion. Tiun postulon oni povas plenumi nur tiam, se la lingvo-instruado estas vivproksima kaj disvolviĝas en natura aŭ kvazaŭnatura atmosfero. La gepatra lingvo servas precipe kiel ilo de kontrolo, la gramatiko estas instruata funkcie (en strukturoj) kiel rimedo komprenigi kaj firmigi la kapablojn. La sekvaj paragrafoj detaligas la opajn momentojn de la KA-metodo.

LA INSTRUADO DE LA LINGVA MATERIALO

$ 17 La fonetiko kaj grafiko de Esperanto ne kaŭzas instruproblemon por tiuj, kiuj ankaŭ en gepatra lingvo uzas la latinan grafikon. Estante preskaŭ fonetika lingvo kaj ne havante ortografiajn esceptojn — la instruado de grafiko kaj fonetiko okazas preskaŭ instinkte. (Por nacioj, kiuj uzas alian grafikon ol la latina, la Esperanto-grafiko estas la plej taŭga rimedo alproprigi la latinan grafikon!) En la grafiko prezentiĝas nur kelkaj facile solveblaj problemoj (ekz. la uzo de majuskloj, de skribosignoj, precipe de dividostreko kaj apostrofo, la uzo de supersignoj, ktp.)

La fonetikon oni instruas laŭ imita metodo. Tio signifas, ke la prononco kaj la intonacio de la instruanto estas decida: la lernantoj ne povas havi pli bonan prononcon ol la instruanto! Tio devigas la instruanton esti tre severa rilate la prononcadon.

— página 18 del PDF —

18 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

Ĉar la baza unuo estas la frazo, la instruisto prononcas la sonojn ĉiam en ilia ĉirkaŭaĵo, la lernanto ricevas la akustikajn impresojn en frazo. Se, observante la artikulacian bazon de la lernanto (t. e.: la fonetika kaj fonemika sistemo de la gepatra lingvo), estas Esperanto-sonoj, kiuj tre diferencas de la gepatro-lingvaj sonoj, aŭ eĉ forestas, tiam la instruanto devas ilin pli intense ekzerci en vortoj eĉ aparte kiel izolitaj sonoj. Ni devas esti tre severaj precipe en tiu kazo, kiam la misprononco ŝanĝas aŭ detruas la sencon de la vorto.

En la instruado de ĝusta prononcado estas tre valoraj la gramofon-diskoj de elstaraj esperantistoj, la sonbendoj de UEA». Oni povas surbendigi la diversajn radiodissendojn, por observi la ĝustan prononcadon.

Dekomence ni konsekvence korektu la prononcerarojn de la lernantoj, sed ni atendu, ĝis ili finas la frazon. Ni alkutimigu la lernantojn legi bele kaj esprimplene la legaĵojn, paroli laŭte kaj klare. La bonan prononcadon de la lernantoj rezultos nia afabla admono kaj korekto, la necedema persisto.

$ 18 La leksiko de Esperanto konsistas el vortelementoj. Tiu estas specifa problemo por ĉiu-lingvano, ĉar en la naciaj lingvoj la leksikaj unuoj estas la vortoj. Jam dekomence ni devas elformi en la lernantoj la kapablon instinkte kaj aŭtomate ekkoni la vortstrukturon kaj same mekanike formi vortojn el elementoj. Tio signifas, ke la vortstrukturon oni devas jam en la komenca stadio konsciigi: kret-o, instru-ist-o, lern-ant- in-o.

La instruleksiko laŭ KA-metodo estas tiel organizita, ke en la komenca periodo oni instruas konkretajn proksimajn al la situacio leksikajn unuojn. Tiuj estas montreblaj nature. Ekz. tabulo, kreto, benko, lernanto, ktp. La natura demonstrado estas la plej oportuna semantigo (t. e. malkovro de la senco).

La vortoj aperas ĉiam en frazoj, kiuj havas konatan strukturon. (Estas ja baza principo, ke oni instruu novajn leksikajn unuojn per konata gramatikaĵo kaj inverse.) Kelkfoje la nova leksika unuo estas divenebla el sia ĉirkaŭaĵo. Se ne estas montrebla nature aŭ age (mimike) ni montru ĝin bilde. Jam en la komenca periodo aperas kaj poste pliiĝas tiaj vortoj, kiujn oni povas montri nek nature, nek bilde, nek age aŭ mimike. Tiam ni devas uzi aliajn rimedojn de semantigo, La unulingva (t. e. ne traduka) semantigo povas okazi per:

a) samsenca vorto (sinonimo): ekz. estro = ĉefo b) parencsenca vorto: ekz. oceano = granda maro c) vortanalizaj difinoj: solvebla problemo = problemo, kiun oni povas solvi

d) difino, ĉirkaŭskribo: ujo = enestas tute; ingo = ne enestas tute; scii parkere = scii ion, sen rigardi la tekston.

Estas ja memkompreneble, ke la vortoj enestantaj en la unulingva semantigo, devas esti jam konataj. Ekzemplojn por unulingva semantigo vi trovas abunde en la lernolibro Sz, 2. Fine, se la semantigo ne estas solvebla per demonstrado aŭ unulingva difino, ni devas ĝin traduki. La traduko, cetere, en opaj kazoj servas nur kiel kontrolo, se ni ne estas konvinkitaj, ke la lernantoj komprenis la koncernan leksemon.

$ 19 En la antaŭa paragrafo ni montris la formojn de semantigo, t. e.: la prezento de novaj leksikaj unuoj kaj la malkovro de la sememo. Sed la kompreno estas nur la unua paŝo. La leksemon oni devas koni por poste mekanike uzi ĝin en la parolo. De la kompreno trans la kono ĝis la kapablo gvidas la intensa ripetado. Por scipovi intense ekzerci la novan leksemon, la kvanto de pohore instrueblaj novaj leksikaj unuoj ne povas esti pli ol 10 (ĝenerale de 6 ĝis 10) en la komenca periodo, poste tiu nombro proporcie plialtiĝas. La plifirmigon de la leksemo helpas diversaj metodikaj artifikoj, ekz. trafaj frazoj, proverboj, ŝercoj, enigmoj, kantoj, versaĵoj, ĝenerale la parkerado.

» Magnetofona Servo de UEA: estas riceveblaj sonbendoj de elstaraj, diversnaciaj esperantistoj kun tre valora enhavo.

— página 19 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 19

$ 20 La gramatiko de Esperanto — kontraŭe al naciaj lingvoj — estas la facila parto de ĝia materialo. Ĝia instruado kaŭzas nenian problemon. Tamen, ĝia facileco ofte bremsas la elformigon de la mekanika parolkapablo. Tiu ŝajna paradokso originas en la falsa percepto de la fenomeno, La kompreno kaj kono de la gramatika sistemo tute ne signifas ĝian instinktan, aŭtomatan praktikon. La kompreno kaj kono de gramatiko postulas nenian energion kaj tempon. Sed ĝia aŭtomatigo pretendas longan kaj konsekvencan ekzercadon. Kiu forgesas tiun ĉi fundamentan fakton, neniam kapablos paroligi siajn lernantojn!

La baza principo de gramatika instruado laŭ KA-metodo estas, ke oni instruas gramatikon en sia funkcio. Dum la kurso aparta instruado de gramatika teorio ne okazas. La gramatikajn kategoriojn oni enkondukas ĉiam konversaciante kaj demonstrante multajn frazojn, en kiuj enestas la nova kategorio, kaj kiam la instruanto konvinkiĝis, ke la lernantoj rimarkis kaj konsciis la novan fonomenon, li mallonge, per unu — du frazoj formulas la regulon. Tiu estas la indukta procedo: el praktikaj faktoj ni eltiras la ĝeneralan regulon. La gramatiko-instruado de Esperanto okazas ĉiam indukte!“ Ekzemplo por la instruado de akuzativo kaj prepozicio „per“ laŭ Sz, 1, II1/B leciono (paĝo 19):

(La rekvizitoj estas jam antaŭpreparitaj) „Jen la tabulo! Mi montras tabulon. Kion mi montras? (— Vi montras tabulon.)

Kion vi vidas? Ni vidas tabulon.

Nun mi desegnas. Mi desegnas bildon. Kion mi desegnas? Vi desegnas bildon. Ĉu vi vidas la bildon? Jes, mi vidas la bildon. Kia estas la bildo? La bildo estas bela. Kian bildon desegnas la instruisto? La instruisto desegnas belan bildon. Ĉu vi vidas ĝin? Jes, mi vidas ĝin. Ĉu vi vidas min nun? Jes, ni vidas vin.“

El tiuj ekzemploj la lernantoj rimarkas, ke la finaĵo de la akuzativo estas — „n“, kiun povas alpreni la substantivo, adjektivo, la persona kaj demanda pronomo. Post la konversacio la instruisto skribas sur la tabulon: LA INSTRUISTO DESEGNAS BILDON! — KION? NI VIDAS ĜIN!

Elformiĝis nova strukturo: —O —AS —ON

Kiel oni povas rimarki, per tri konataj transitivaj verboj (montri, vidi, desegni) oni povas prezenti la novan gramatikaĵon, Per kelkaj aliaj oni povas ekzerci: ŝati, manĝi (ekz. ĉokoladon), kolekti, skribi, lerni, legi. En tia kazo la ekzercado de akuzativo ebligas la ripetadon de preskaŭ ĉiuj konataj transitivaj verboj.

$ 21 La dua principo de gramatika instruado post la funkcia principo estas la strukturisma principo. Samtempe, la sistemoj de strukturoj helpas la konsekvencan konstruon de la gramatika instrumaterialo kaj minimumoj.

Oni distingas vortstrukturon kaj frazstrukturon. La vortstrukturon montras la interrilaton de vortelementoj ene de la vorto, ekz. DIS-ER-IG-I, 4-elementa strukturo, kies formulo estas: Pr — SU — SU — F (Pr = prefikso, Su = sufikso, F = finaĵo). La frazstrukturo montras la interrilaton de frazelementoj en la frazo. Jen kelkaj modeloj:

—O ESTAS —O —O ESTAS —A —Qk’ = ASI: E —O AS —(ŬN kip

En Esperanto la gramatika minimumo eniras en la leksikan minimumon. Tiu estas unika aperaĵo en la lingvo-metodiko kaj klariĝas per tio, ke la leksika inventaro de la lingvo konsistas el elementoj kaj leksikaj kaj gramatikaj: — A, — O, — AS, — IS, — ANTa ktp., same enestas en la leksika inventaro kiel PATR-, TABL-, BEL-, AM-, Ĉar ĉiuj gramemoj enestas en la baza minimumo, signifus tio, ke la tutan bazan gramatikon oni instruu dum unu kurso. Laŭ la tradicia praktiko de Esperanto la bazan gramatikon oni instruas dum unu kurso. Sed en la lerneja sistema instruado tion oni povas dividi je du lernojaroj (vidu la materialon de Sz, 1!)

» La inversa procedo, t. e. de la ĝenerala, abstrakta regulo al la opa konkreta fakto nomiĝas dedukto.

— página 20 del PDF —

20 B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj

La vulpo kaj la vinberoj»

Priskribo de studhoro de Dragan Ŝentov, Bulgario

I. Enkonduko

Por fari senperan enkondukon de la nova leksiko, la instruisto intence respondigas la plimulton de la lernantoj al ordinaraj ĉiutagaj demandoj:

— „Ĉu vi ŝatas manĝi pomojn?“

— „Ĉu vi ŝatas manĝi pirojn?”

— „Kiu ŝatas manĝi vinberojn?”

Samtempe la instruisto desegnas grapolon da vinberoj kaj aliajn fruktojn, skribas la vorton vin / bero kaj klarigas, ke el vinberoj oni faras vinon.

— „Ĉu vi lavas la vinberojn?“

— „Kial oni lavas la fruktojn?”

La respondoj estas tre simplaj, ekz. la respondo de la lasta demando povas esti la jena: „Ĉar ili ne estas puraj.“ Tuj sekvas la demando:

— „Kial oni ne manĝas malpurajn fruktojn?“ Se la instruisto ne ricevos la deziratan respondon, li mem respondas: „Ĉar oni povas malsaniĝi.” Aperas, do, eduka momento: Antaŭ ol manĝi — lavu la fruktojn! Sekvas vico da novaj demandoj en kiuj enestas la novaj vortoj renkontotaj en la legaĵo. Ekz.:

— „Ĉu la vinberoj estas dolĉaj?“ Post jesa respondo la instruisto aldonas: „Jes, sed se ili estas maturaj“, kaj skribas sur la nigran tabulon la novan vorton matura, klarigante, ke la maturaj fruktoj estas dolĉaj kaj la nematuraj acidaj kaj kutime verdaj. „Do, la nematuraj fruktoj ne havas bonan guston, ne estas bongustaj.» Nun la instruisto skribas la vorton bon / gusta, poste demandas:

—- „Ĉu la maturaj vinberoj estas bongustaj?”

— „Ĉu la nematuraj vinberoj estas dolĉaj?“

— „Sed, se vi ankoraŭ ne manĝis la vinberojn, ĉu vi estas certaj, ke ili estas acidaj?”

Sekvas nea respondo. La instruisto daŭrigas: ŝajni kaj aldonas: „Mi ne estas certa, ĉu la vinberoj estas bongustaj, sed ili ŝajnas al mi bongustaj. Kiam mi manĝas ilin, mi jam estas certa, ke ili estas bongustaj. Ili jam ne ŝajnas, ili estas bongustaj.“ Poste tute ŝerce la instruisto diras: „Sufiĉe ni manĝis fruktojn, ni estas jam sataj. Nun ni volas trinki akvon, ĉar ni estas soifaj. Homo, kiu longe ne trinkis akvon estas soifa,» kaj li skribas soifa, poste demandas: — „Ĉu vi estas soifa?“ Sendepende de la respondo, ĉu jesa aŭ nea, la instruisto diras, ke li estas iomete soifa, trinkas iom da akvo pli antaŭe alportita, skribas la vorton iom / et / e kaj klarigas, ke ĝia signifo estas proksima al malmulte. Poste tute senpere li rakontas pri la soifa vulpo kaj la vinberoj. (Kiam la vulpo devas salti por kapti la vinberojn, la instruisto mem lerte saltetas kvazaŭ estus kaptonta ilin.) Ĉe la fino de la rakontado la instruisto skribas la titolon: La soifa vulpo kaj la vinberoj. Sekvas:

II. Antaŭekzercado de la nova materialo

Rakontinte la konatan fablon, la instruisto starigas demandojn laŭ la sama sinsekvo. Li klarigas la vorton kapti ĵetante kaj kaptante ekz. la kreton aŭ ion alian.

NI. Legado

Jam nur tiam la instruisto malfermigas la librojn kaj legigas kelkajn el la plej bonaj lernantoj, unue poparte poste la tutan tekston, Se necesas, li korektas la prononcon. Ĉar la teksto estas mallonga, ĝin povas legi ankaŭ kelkaj el la malpli bonaj lernantoj.

» La instruota leciono estas parto A de la dekunua leciono de „ESPERANTO 1“ de d-ro Szerdahelyi.

— página 21 del PDF —

B Fakmetodaj kaj didaktikaj traktaĵoj 21

IV. Postekzercado kaj aktualigo

Denove sekvas demandoj, sed iom pli ĝeneraligitaj, el kiuj eltiriĝas la plano:

— „Kion vidis la soifa vulpo?“ 1. La soifa vulpo vidas vinberojn. — „Kion ĝi volis fari?“ 2. Kaptado de vinberoj. — „Kion faris la vulpo, kiam ĝi ne atingis 3. La vulpo foriras.

la vinberojn?” — „Kion diris ĝi?“ — „Ĉu ĝi vere ne volis manĝi la vinbe-

rojn?“ 4. Konkludo.

— „Laŭ vi, kial la vulpo forlasis la vinberojn?“

— „Ĉu estas homoj, kiuj similas al la — Fieraj homoj similas al la soifa vulpo?“ vulpo.

— Ne estu fieraj, ĉar oni priridos vin.

V. Designado de hejmtasko a) Legu la legaĵon laŭtvoĉe. b) Skribe: La vulpo rakontas sian aventuron al la lupo.

C Informoj el la pedagogia vivo

Progresiva paŝo en nia movada historio

Kvinlanda pedagogia didaktika eksperimento pri la oficiala enkonduko de Esperanto en lernejojn 1971/72 — 1973/74

De d-ro Istvan Szerdahelyi, Hungario

La III-a kunordiga konferenco por enkonduko de Esperanto en lernejojn, okazinta en Maribor (Jugoslavio) de la 27-a ĝis 29-a de marto 1970, en la kadro de la Internacia Jaro de Edukado 1970, proklamita de UNESKO, sub la aŭspicio de S-ro Slavko Bohanec, sekretario pri kulturo kaj klerigo de SR Slovenio, akceptis konkludojn, kies efiko povas havi nunmomente ankoraŭ neantaŭvideblan influon sur la estontan evoluadon de la tuta movado.

Eble la plej granda signifo de la konferenco estas, ke ĝin oficiale partoprenis ne nur la 42 reprezentantoj de Esperantomovado el Austrio, Bulgario, Hungario, Italio kaj Jugoslavio, sed ankaŭ la reprezentantoj de la klerigaj ministerioj de ŝtataj membroj, invititaj diplomatie. Nur Italio ne havis ministerian reprezentanton, sed S-ro Luigi Russo, la prezidanto de la komisiono por publika instruado kaj belartoj de la senato de respubliko Italio esprimis skribe sian interesiĝon por la laboro de la konferenco, ne povinte ĝin ĉeesti pro la troa okupiteco.

La konkludojn de la konferenco, pro ilia gravega signifo, ni citas laŭvorte.

1. La lernejaj komisionoj de ŝtatoj-membroj klopodu krei konstantan kontakton kun la superaj oficialaj organoj kompetentaj pri la enkonduko de Esperanto en lernejojn.

2. Surbaze de la raportoj faritaj de opaj landaj lernejaj komisionoj la konferenco instigas al la daŭrigo de la instruado en ĝisnunaj formoj, kaj en la celo de plua evoluigo de Esperanto-instruado proponas al kompetentaj lernejaj instancoj de ŝtatoj-membroj enkonduki eksperimente devigan instruadon de Esperanto en difinita nombro da lernejoj. Estus konsilinde, ke la instruado komenciĝu post 4 jaroj de la elementa lerneja studado kaj ĝi minimume daŭru tri jarojn.

3. La konferenco komisias la fakan gvidadon de la eksperimenta deviga instruado de Esperanto en lernejoj al la Esperantofako de la Scienca Universitato Eotvos Lorand en

— página 22 del PDF —

22 C Informoj el la pedagogia vivo

Budapeŝto kaj ŝarĝas la fakestron organzi laborgrupon el la fakaj reprezentantoj de la opaj lernejaj komisionoj. La tasko de la laborgrupo estas:

a) prepari necesan bazan dokumentaron (instruprojekto, kompleksa didaktika minimumo, instrumetodaj rekomendoj k. a);

b) fake gvidi kaj sekvi la fluon de la eksperimento kaj raporti pri la fakaj konkludoj de la eksperimento.

4. La konferenco fondas sian informan servon por interna reciproka informado de la lernejaj komisionoj kun sidejo ĉe la konstanta organiza komitato en Maribor.

5. Por demonstri la praktikan valoron de Esperanto-instruado en lernejoj, la konferenco komisias al Bulgara lerneja komisiono organizi laborgrupon, kiu helpu en tiu laboro (korespondado, renkontiĝoj, ekskursoj, ekspozicioj, kultur-artaj aktivecoj k. s.).

6. Por kunhelpi la realiĝon de tiuj taskoj la konferenco decidas sendi — por informo — la materialon de la tria konferenco al la invititaj oficialaj instancoj.

La protokolon subskribis: Prezidanto de la konferenco, d-ro I. Szerdahelyi, prezidanto de Aŭstria lerneja komisiono J. Wesian, reprezentanto de Bulgara lerneja komisiono Kunĉo Valev, prezidantino de Hungara lerneja komisiono Emilia Radvanszky, prezidanto de Itala lerneja komisiono d-ro Mario Dazzini kaj la prezidanto de Jugoslavia lerneja komisiono d-ro Peter Zlatner.

La antaŭpreparaj laboroj

Post la konferenco la kvin landoj-membroj elektis respondeculojn pri la eksperimento. Ilia tasko estas, konsente kun la oficialaj instancoj de siaj landoj elekti tiujn lernejojn, kie estas taŭgaj kondiĉoj por okazigi la eksperimenton, nome: organizi eksperimentan klason kun deviga Esperanto-instruado, kaj se eblas, paralelan kontrolan klason, en kiu oni instruas alian fremdan lingvon laŭ la samaj kondiĉoj.

La instruontoj kaj la lernontoj kreos jam dum la unua lernojaro intensivan interrilaton multflankan inter si, kaj inter la alilandaj lernejoj partoprenontaj en la eksperimento. Skeme:

Centro

Universitato EL, Budapeŝto

Austrio Bulgario Hungario Italio Jugoslavio

respondeculo

La baza principo estas, ke ne interrilatu lernantoj kun lernantoj, sed lernejoj (klasoj) kun lernejoj (klasoj). Tiamaniere la instruistoj povas ŝanĝi spertojn, la lernantoj povas interkonatiĝi, povas kolekti materialon por ekspozicioj, organizi komunan tendaron, ŝanĝvizitojn ktp. demonstrante la praktikan valoron de la Internacia Lingvo.

Post ĉiu eksperimenta lernojaro ni intencas aranĝi Internacian Lernejon ĉiam en alia membro-lando. La IL-on partoprenos po 4 lernantoj el la opaj lernejoj, do 20 lernantoj el la opaj landoj kun 5 pedagogoj, entute 100 lernantoj kaj 25 pedagogoj. Dum la Internacia Lernejo okazos instruado en internaciaj klasoj (po 20 gelernantoj el 5 landoj kun alternative tinstruantaj pedagogoj, ĉiam el alia lando. Samtempe, la pedagogoj ĉi-okaze ricevos didaktikan pliperfektigon kaj je la fino de la eksperimento ili faros la Internacian Pedagogan Ekzamenon de ILEI. Dum la Internacia Lernejo ni daŭrigos la diversajn eksperimentojn kaj mezuradojn, kaj estos invitotoj, kiuj partoprenos kaj observos la laboron, same reprezantantoj de la ministerioj.

— página 23 del PDF —

C Informoj el la pedagogia vivo 23

Baza dokumentaro

1. Jam pretiĝis kaj aperis multobligite la baza Didaktika Morfemaro, entenante la morfemojn laŭ ofteco kaj alfabetorde por la 3jara ciklo.

2. Laŭ la decido de ILEI-konferenco, dum la eksperimento estos uzota unuece la lernolibro Esperanto. 1. Surbaze de tiu lernolibro jam pretiĝis la detale ellaborita morfemaro laŭ: a) lernojaro,

b) lecionoj kaj studhoroj,

c) tematiko.

3. Estas pretaj la detalaj instruprogramo kaj instruplano por la unua lernojaro kaj la perspektiva instruplano por la sekvaj du jaroj.

4. Pretiĝas la detala instrumetoda ellaborado de la opaj lecionoj, kiu entenos la aplikotan metodon, la uzeblajn instruhelpilojn, la konkretajn celojn pedagogian kaj praktikan de opaj studhoroj ktp.

Dum la planado ni devis priobservi la fakton, ke malgraŭ ĉiu klopodo krei similajn kondiĉojn, tamen, en diversaj landoj kaj lernejoj la kondiĉoj estos malsamaj (ekz. laŭ la gepatra lingvo de la lernantoj, laŭ la aĝo ktp.). Pro tio ni ellaboris apartajn dokumentojn kaj komisias la instruonton elekti la plej konvenan el inter ili.

La kvanto de finotaj lecionoj dum la unua studjaro Lernejo tipo A (du studhoroj posemajne, lernantoj pli junaj) 6 lecionoj. Lernejo tipo B (du studhoroj posemajne, lernantoj pli aĝaj) 9 lecionoj. Lernejo tipo C (samaj lernantoj kiel A, tri studhoroj posemajne) 9 lecionoj. Lernejo tipo D (samaj lernantoj kiel C, tri studhoroj posemajne) 12 lecionoj.

La kvanto de alproprigeblaj morfemoj dum la unua studjaro.

Kvanto de morfemoj Lernejtipo leksemoj ) entute gramemoj produktive reproduktive

A 21 23 87 321

B 369 64 128 561 C 369 64 128 561 D 481 81 154 716

Kontrolo

Estas demonstrende:

1. Ke en lernejaj cirkonstancoj instruante Esperanton kaj alian fremdan lingvon laŭ la samaj antaŭkondiĉoj Esperanto estas pli facile, pli efike kaj pli firme alproprigebla ol alia fremda lingvo;

2. Ke Esperanto, kiel baza lingvo, pli efike helpas la lernadon de sekvanta dua fremda lingvo;

3. Ke dum la instruado kaj lernado de Esperanto kreiĝas pli bonaj cirkonstancoj por la praktika uzado de la lernata lingvo. Ĝi kreas:

intensivan kaj pedagogie kaj didaktike tre valorajn kontaktojn inter la lernantoj, inter la instruistoj kaj inter la lernejoj.

La rezultoj de la punkto 3 estas facile demonstreblaj per faktoj (korespondaĵo, renkontiĝoj, Internacia Lernejo, ekspozicioj ktp.)

— página 24 del PDF —

24 C Informoj el la pedagogia vivo

La rezultojn de la punkto 1 ni demonstros per konkretaj mezuradoj, okazontaj ĉiujare post la unua duonjaro kaj je la jarfino. La mezurado okazos per testoj. Ĉiu instruisto analizos la rezulton en sia lernejo kaj sendos la analizon al la landa respondeculo, kiu sumigos la rezulton kaj sendos al la centro. En la centro aparta laborgrupo sumigos la 5-landan rezulton.

La mezuradon de la punkto 2 oni devas fari post la 3-jara eksperimento. Ĝi bezonas pli longan tempon kaj ankaŭ specialajn cirkonstancojn. Ĝia metodiko nur poste estos ellaborebla.

Dua grava paŝo en Eŭropo al realiĝo de Esperanto

Reprezentantoj de la instruistaj Esperanto-asocioj el la ŝtatoj Belgio, Germanio kaj Nederlando de 5a ĝis 7a de aprilo 1971 en Antverpeno.

Ili donis al si la nomon:

Kunordiga Konferenco por Enkonduko de Esperanto en Lernejojn de la landoj: Belgio, Germanio kaj Nederlando.

La reprezentantoj diskutis la staton de la instruado en la opaj landoj kaj interkonsentis pri estonta kunordiga kunlaboro.

Postulante la ĝeneralan enkondukon de Esperanto en lernejojn, ili proponas lernejan eksperimenton, kiu kun universitata akompano liveru bazon por kompari la rezulton de la instruado de la Internacia Lingvo kaj de aliaj fremdaj lingvoj.

Unua Internacia Domo de ILEI en Bulgario?

La Bulgara Esperanto-Asocio — Instruista Sekcio — okazigis trisemajnan porinstruistan Esperanto-kurson en Burgas — Medem Rudnik (de la 12-a ĝis 31-a de aŭgusto). Ĵus novkonstruita domo akceptis pli ol 160 geinstruistojn. Laŭ esperantlingva scipovo ili estis dividitaj en grupojn (A ĝis D).

Instruis komune kun siaj bulgaraj Esperanto-kolegoj prof. d-ro Szerdahelyi (Universitato Budapeŝto) kaj la vicprezidanto de ILEI, rektoro H. Sonnabend. Ambaŭ estis devigitaj uzi la rektan metodon, ĉar ili neniel scipovis la bulgaran lingvon. Potage kvin horojn daŭris la instruado kaj jam komenciĝis je la 7,30 h. Pluraj studobjektoj plenigis la horaron: metodiko, historio, literaturo kaj gramatiko.

Pluraj geinstruistoj preparis sin al ekzameno pri instrukapablo. Tiucele vastan kadron okupis provlecionoj. Tre alte taksinda estas la fakto de la ŝtata aprobo. La ekzamenaj sukcesintoj ricevas nun ŝtatan diplomon, rajtigantan ilin oficiale instrui Esperanton en la lernejoj.

Por la unua fojo ekfunkciis ekzamena komisiono de ILEI. Tri geinstruistoj (s-ino Ingusz, Hungario; sinjoroj Ŝentov kaj Vasilev, Bulgario) kandidatis al la Internacia Ekzameno. D-ro Szerdahelyi kiel prezidanto almembrigis al la komisiono s-ron Kunĉo Valev, Bulgario; kaj s-ron Sonnabend, Germanio. La skriba kaj buŝa ekzamenpartoj daŭris 7 horojn. Ĉiuj kandidatoj bone sukcesis kaj verkos nun la disertacion.

La Bulgara Esperanto Asocio vere ekkonas la problemon, asertante, ke la fundamento de la tuta instruado de Espernto estas la esperantigado de instruistoj por kapabligi ilin respondece instrui Esperanton. Ne nur vidante la bulgaran flankon, ĝi substrekas la propran sencon de Esperanto — ĝian internaciecon, dezirante la plenan internaciigon de la porinstruistaj kursoj.

La cirkonstancoj estas favoraj. Ne malproksime situante ĉe la bordo de Nigra Maro la nova domo ne nur donas la teknikajn kondiĉojn, sed ankaŭ ebligas aŭtobuse viziti la plaĝon por baniĝi.

La estraro de ILEI certe akceptos la proponitan aŭspicion, ĉar tiaj celkonsciaj kaj konkretaj streĉoj postulas plenan subtenon. S-ro Ivanov kaj liaj kunlaborantoj meritas respekton kaj dankon.

— página 25 del PDF —

C Informoj el la pedagogia vivo 25

Pri internacia infangazeto

Hungara Esperanto-Asocio, Geza Kurucz, Hungario

Sendube decidan signifon por nia estonteco havas la aliĝo de la lernantaro. Fidinda aliĝo realiĝos nur per multkanalaj efikoj, inter kiuj havus unuarangan rolon apero de altnivela internacia revuo por lernejanoj. Ĝiaj paĝoj malfermus eblecojn, montri jam en la komenco la praktikan utilon de Esperanto. Varia, bildriĉa enhavo adekvata al 12-ĝis 16-jaruloj multe kontribuus al la rezultoj de la lerneja instruado.

En sia dua laborkomisiono la Maribora Konferenco de ILEI (27—B1.7.70) akceptis nian projekton kaj sub paragrafo 1.6.8. komisiis min: „S-ro Kurucz faru pliajn paŝojn por kongretigi la projekton pri eldono de tia revueto.“ Ĉi tiun laboron ni komencas kun aprobo de la estraroj de UEA, ILEI, TEJO kaj HEA, in firma konvinko, ke ni servas urĝan taskon kaj noblan ideon. Ni lanĉos ne ian novan periodaĵon, sed eldonos la plej aktualan kaj gravan varbilon, edukilon lingvan kaj spiritan por vasta, ĉ. 16 000- nombra, lernantaro Sekve ni opinias, ke la celita 5000 ekzempleroj trovos abonantojn inter multaj junaj Esperantistoj kun abonkosto egala al ĉ 6,50 guldenoj inkluzive afrankadon.

Ĉu via Pedagogia Sekcio povus okaze helpi en la redaktado de la lanĉota (1972) revuo? Ĉu vi povus aktive partopreni en la agado varbi la indikitajn 250 ekzemplerojn ĉe via Landa Asocio.

Pri Internacia Legolibro Helmut Sonnabend, Germanio Vicprezidanto de ILEI.

Mi ĉiam havas la zorgon, ke Esperanto povus nur resti sur la nivelo de nacia proprakulturo. Tiel ni posedus francan, anglan, bulgaran, hungaran, germanan, polan, danan, svedan, nederlandan, grekan, ktp. „Esperantojn“, sed ne la internacian. Ni ofte parolas pri tio, ke Esperanto devus esti la ponto al naciaj kulturoj. Nur ŝajnas al mi, ke ni ĝis nun nur konstruis ponteton, aŭ en niaj manoj ni nur portas la partojn de giganta ponto ankoraŭ konstruota. Do, ni internaciigu nian esperantan instruadon, ĉar nur tiel la Internacia Lingvo troviĝas en sia elemento, aliflanke ĝi nur malsanetas en la krepusko de superkreskanta nacia kulturo.

Mi estas plene konscia pri la malfacilaĵoj krei tian legolibron ĉar ĝi devos esti verkataj lau diversaj vidpunktoj (aĝoj de la infanoj, la lingvaj konoj, ktp.). Unue ni kolektu ĉiujn eblajn legaĵojn kaj literaturaĵojn, poste ni esploru la tutan materialon laŭ diversaj kvalitoj. Sekvos la ordigado kaj enordigado ĝis finfine ni estos akirintaj la strukturon de niaj legolibroj.

Malgrandan stokon da legaĵoj mi jam posedas, liveritan de francaj gekolegoj, kiuj regule tradukas el sia literaturo. Ankaŭ vin mi nun petas, bonvolu subteni tiun ĉi gravan laboron. Travidu la legolibrojn en viaj lernejoj, kaj se vi legaĵojn opinias bonaj kaj taugaj,bonvolu traduki ilin kaj sendi al mi. La redaktoro de IPR estas preta, funkcii kiel kolektulo.

Neniu hezitu kunlabori, ni ja laboras por niaj infanoj.

— página 26 del PDF —

26 Ĉ Forumo

Enketo Ĉe geinstruistoj de elementaj lernejoj

Celo: kompari la situacion de la geinstruistoj de diversaj landoj sur la tuta mondo laŭ profesia vidpunkto.

Gekolegoj bonvolu sendi respondon al:

S-ino Humm, lernejestrino, Chemin des 9 Peyres, 84-Avignon

Lando: Urbo: Lernejejo: ĉu publika? ĉu privata? ĉu por knaboj? knabinoj? geknaboj?

Nomo de la lernejo: Nombro de gelernantoj: Aĝo:

Nombroj de klasoj: Instrutempo semajna: Tempo por korektoj: por preparoj: Nombro de lernantoj, kiuj tagmanĝas en la lernejo: ĉu geinstruistoj ĉeestas la tagmanĝon?

en kiuj kondiĉoj? devige aŭ ne — page aŭ senpage? ĉu la gelernantoj kutime restas en la lernejo — post la instrutempo? Kiom da?

Ĉu geinstruistoj prizorgas tiun plian okupon? en kiuj kondiĉoj?

Ĉu en via lernejo geinstruistoj respondecas pri apartaj fakoj? (kluboj, sportoj, muziko, esperanto… ktp.) en kiuj kondicoj? Kiom da semajnoj vi libertempas jare? Ĉu la lernejestro (ino) instruas? Kiom da horoj li — ŝi instruas? „..li— ŝi dediĉas al estrado? Kiun plian salajron li— ŝi ricevas pro estrado? Salajroj: komencantaj geinstruistoj: 35 jara: fine de la kariero:

direktoro: Je kiu aĝo geinstruistoj ĉesigas laŭrajte sian profesian laboron? Kiun pensionon ili ricevas?

Dato: Subskribo:

La rezulto de fremdlingva instruado Emilija Lapenna, Jugoslavio

Ĉi tiu skribaĵo ne estas artikolo, sed propono, laŭ mia opinio, se realigita, bone uzebla. Temas pri materialo pruvefika kiom senutila estas la lernado de fremdaj lingvoj en lernejoj, precipe se la lernejo ne disponas pri modernaj aŭdo-vidaj aparatoj. Tiaj lernejoj ekzistas en Jugoslavio multaj. Dokumenton pri malefiko de studado de fremdaj lingvoj en tieaj lernejoj certe ne liveros al ni instruistoj. Per iom da ruzo ni men povas kolekti tian dokomentaron.

Jen kion mi faris. Al mia servantino mi donis taskon, traduki al la germana 10 simplajn frazojn. Ŝi lernis la germana lingvon en unu vilaĝa lernejo sep jarojn. Kompreneble mi prisilentis, ke pro la kontrolo de ŝia scio mi donis al ŝi tiun taskon. Mi iel elturniĝis. La frazoj estis tiaj:

Mia nomo estas . Mi naskiĝis en la vilaĝo : Mi finis okklasan elementan lernejon en la loko . Germanan lingvon mi lernis sep jarojn. Kaj ankoraŭ 6 tiajn frazojn.

Tion ŝi tradukis al la germana. La korekton de la tradukaĵo ne faris mi sed la mezlerneja profesoro pri la germana. En dek tradukitaj frazoj estis kvindeko da eraroj. La tradukaĵo estas modelo de terura malscio kaj pli ol pruvo kiom vana estis la tempo elspezita por tiu lernado.

Mi mem kolektas daŭre tiajn perlojn. Ĉu ne estus bone disponi pri tiaj pruvoj internaciskale kaj je diversaj niveloj? Mi posedas eraran tradukaĵon faritan de diplomita mezlerneja profesoro pri unu fremda lingvo.

Pedagogoj, sed ne nur ili, povus multe helpi en tia kolektado. La redaktoro de IPR volonte akceptas tian materialon.

— página 27 del PDF —

Ĉ Forumo 27

El leterroj

Speciale plaĉis al mi la inspira prelego de la malfeliĉe forpasinta prof. R. Rakuŝa. Krome multe imponis al mi la bele prezentita, pedagogie elstara „Enkonduko en la Studadon de Esperanto“.

-.. Tiurilate, permesu min sugesti, ke vi indiku la abonprezon almenaŭ ankaŭ en usonaj dolaroj kaj espereble krome en pundoj, svisaj frankoj, ktp. Prof. d-ro R. Wood, Usono

„.. mankas la artikoloj, kiuj prezentus ĝenerale la problemojn didaktikajn, edukajn, pedagogiajn, etikajn, moralajn en la nuntempa lernejo. W. Zytynski, Pollando

„.. mi tamen konsideras nekonvene meti en paĝon 4 preskaŭ tutpaĝan nekrologon por p-ro Rakuŝa. Same la artikolo de p-ro Rakuŝa devus ne troviĝi en IPR…, ĉar ĝi nur periferie tuŝetas edukadon. U. J. Moritz, Germanio

D Dokumentado

Ministerio por Klerigo kaj Superaj Lernejoj de Pollando

Instruprogramo de Esperanto

Tiu ĉi instruprogramo estas aprobita de la Ministerio por Klerigo kaj Superaj Lernejoj la 22-an de decembro 1967 /nro PRL-4120-Esp-2/67/.

En la prilaboro de la instruprogramo de Esperanto partoprenis: Andrzej Pettyn (la aŭtoro de la projekto de la instruprogramo), Mrof. d-ro Zenon Klemensiewicz, mag. Maria Krausowa, mag. Tyburcjusz Tyblewski, mag. Tadeusz Hodakowski, Wlodzimierz Zytynski (recenzintoj).

Enkonduko

La kono de Esperanto havas grandan signifon en la nuntempa mondo. La nuna evoluo de

la internaciaj rilatoj postulas multajn kontaktojn personajn kaj korespondajn, en kiuj oni

ĉiam pli ofte utiligas Esperanton.

La instruado de Esperanto akcelas la edukadon de la junularo en la spirito de humanismo

kaj internaciismo, pliprofundigas la interesiĝon pri la nuntempa mondo, vekas la ambicion

ekregi aliajn fremdajn lingvojn.

La celoj de la instruado de Esperanto kiel nedeviga lernobjekto en la elementaj kaj mez-

gradaj lernejoj estas: [

— ekrego de la praktika lingvokono parole kaj skribe en la grado ebliganta uzi ĉi tiun lingvon por la aferoj de la ĉiutaga vivo;

— alkutimigo al memstara legado per spertigo de la scipovo profiti la revuojn, beletron kaj popularsciencajn eldonaĵojn;

— preparo al la plua memstara profundigado kaj plivastigado de la lingvokono.

Instrumaterialo la Lernojaro

(3 instruhoroj semajne) TEMOJ

Parol-, leg- kaj skribekzercoj Lernejo: la ĉirkaŭaĵo de la lernanto kaj liaj okupoj; lernado kaj amuziĝado.

Hejmo: membroj de la familio kaj iliaj okupoj; loĝejo; teknikaj aranĝoj en la loĝejo (ekz. radioricevilo, televidilo, telefonaparato, lavmaŝino, glaciŝranko, polvosuĉilo); helpo de la junularo en la hejmaj laboroj; persona higieno; dombestoj.

— página 28 del PDF —

28 D Dokumentado

Kalendaro: nomoj de la semajnotagoj, tagpartoj; nomoj de la monatoj; jarsezonoj; difinado de datoj; vetero, horloĝo, difinado de tempo.

Varsovio — la ĉefurbo de Pollando (stratoj, placoj, parkoj, trafikiloj). Versaĵoj kaj kantoj.

VORTPROVIZO Vortoj kaj esprimoj ligitaj kun la parol-, leg-, kaj skribekzercoj kun precipa konsidero al la vortprovizo el la vivo de lernanto en lernejo kaj hejmo (ĉirkaŭ 600 vortoj).

GRAMATIKA MATERIALO Sonoj kaj literoj

La sonoj kaj respondaj al ili literoj en Esperanto. La elparolo de la sonoj kun precipa konsidero al „i“ post konsonanto, antaŭ vokalo kaj post vokalo. Literoj kun supersignoj. Akcento.

Morfologio La uzado de la artikolo „la“ (la fundamentaj kazoj de la uzado).

Nominativo de substantivo en singularo kun la finaĵo „-o“; plivastigo de tiu ĉi formo en pluralo je la finaĵo „-j“. Substandivo kun la prepozicio „de“, kun la prepozicio „al“, akuzativo kun la finaĵo „-n“. Kunligo de substantivo kun aliaj prepozicioj. Vokativo.

Adjektivo en nominativo (singularo kun la finaĵo „-a“); plivastigo de tiu ĉi formo en pluralo je la finaĵo „-j“ kaj kunligo de ambaŭ formoj kun la finaĵo „-n“ en akuzativo. Adjektivo kaj la problemo de gramatikaj genroj.

Infinitivo kun la finaĵo „-i“. Prezenco kun la finaĵo „-as“, preterito kun la finaĵo „-is“, futuro kun la finaĵo „os“, kondicionalo kun la finaĵo „us“ kaj volitivo kun la finaĵo „-u“. La rolo de substantivo kaj pronomo en la difinado de la persono de verbo. La nepersona formo de verboj (oni).

Nominativo de personpronomoj: mi, vi, li, ŝi, ĝi, ni, vi, ili; la pronomo „si“ (la finaĵo „-n“ en akuzativo). Aliaj kazoj en kunligo kun prepozicioj.

Nedifinaj pronomoj: iu/j/, io.

Demandaj kaj rilatoj pronomoj: kiuyj, tiu/j, ĉi, tio, tio, ĉi.

Posedpronomoj.

Pluralo de pronomadjektivoj.

La tabel-adverboj:

— nedifinaj: ie, ien, iam, ial, iel,

Demandaj kaj rilatoj pronomoj: kiu/j, tiu/j, ĉi, tio, tio ĉi.

— montraj: tio/ĉi/, tia/ĉi/, tiam, tial, tiel/ĉi/.

La literaj vortfaraj elementoj: k- /demandaj kaj rilataj pronomoj/, t- /montraj pronomoj/. La bazaj numeraloj /simplaj kaj kompleksaj/; la vicmontraj numeraloj.

Pronomnumeraloj: iom, kiom, tiom.

Adverbaj numeraloj: (kun la finaĵo „-e“)

Frakciigo (kun la sufikso „-on“).

Derivitaj adverboj kun la finaĵo „-e“. Primitivaj adverboj („hodiaŭ“, „tre“, „nun“ ktp). Plej ofte uzataj prepozicioj: de, al, sur, sub, kun, el, por, ĉe, apud, antaŭ, malantaŭ, per, pri, pro.

Plej ofte uzataj konjunkcioj: kaj, aŭ, sed, se, kvankam, ĉar, por.

Neado kun la uzo de la adverbo „ne“.

Vortfarado — la principio derivi per la finajoj: -o, -a, -e, -i.

Parencaj vortoj; vortradikoj kaj vortderivaĵoj.

Prefiksoj: mal-, ge-, re-; sufiksoj: -aj, -il, -in, -ist, -ej, uj (landnomo; vazo aŭ simil-forma objekto), io, -lando, -ul, -nj, -ĉj.

Komparacio de adjektivoj kaj adverboj per: pli, malpli, plej, malplej. Tiel… kiel, pli… ol…, plej… el…, plej… en… ., ktp.

— página 29 del PDF —

D Dokumentado 29

Sintakso

Strukturo kaj vortordo de propozicioj simplaj: indikaj, demandaj, neaj kaj ordonaj. La partiklo „ĉu?“ en demandaj propozicioj. Predikativo subjekta rekta /formo nominativa/.

2a Lernojaro TEMOJ (2 instruhoroj semajne)

Parol-, leg-, kaj skribekzercoj

Scenoj el la vivo de lernanto en lernejo kaj hejmo (kun precipa konsidero al amikeco kaj kolegeca helpo, observado al disciplino, sistemeco en la laboro, respekto al la socia havaĵo). Rememoroj pri la somera feriado (ekz. pri tendaroj, ekskursoj al la plej interesaj kaj pitoreskaj lokoj de la lando).

Sporto, kulturaj distroj (kino, teatro).

Scenoj el la vivo en urbo. Strattrafiko, observado al reguloj de vojtrafiko; veturo per aŭtobuso, trolebuso kaj tramo en granda urbo. Aĉetoj en vendejoj, kioskoj ktp.; koloroj, mezuroj, mezuriloj, materialoj, mono.

Scenoj el la vivo en vilaĝo en la diversaj jarsezonoj. Versaĵoj, kantoj, proverboj, anektodoj. Skribado de leteroj.

VORTPROVIZO

Ripeto kaj plivastigo de la ellernita vortprovizo je novaj vortoj kaj parolturnoj ligitaj kun parol-, leg- kaj skribekzercoj kun precipa konsidero al vortprovizo el la vivo de urbo kaj kamparo (ĉirkaŭ 300—400 novaj vortoj). Vortoj komunradikaj en Esperanto kaj en la pola lingvo.

GRAMATIKA MATERIALO Ripeto kaj plifirmigo de la scioj de la unua lernojaro.

Moriologio La uzado de la akcesora formo de la artikolo „l’“.

Sumigpronomoj kun la elemento „ĉ-“ en la vortkomenco: ĉiu, ĉio, ĉie, ĉien, ĉiam, ĉiel, ĉial; neaj pronomoj kun la elemento „nen“: neniu, nenio, nenie, nenien, neniam, neniel, nenial; pronomnumeralo: ĉiom.

Aktivaj participoj kun la sufikso „-ant“, pasivaj participoj kun la sufiksoj „-at“ kaj „-it“. Pasivo.

Kompleksaj prepozicioj: ekde, de post.

Vortfarado — la prefikso „ek-“; la sufiksoj: -ig, -iĝ, -ad, -ec, -em, -ebl, -eg, -et, -op. Kunmetitaj vortoj. Akcento de kunmetitaj vortoj.

Sintakso

La kompleksaj propozicioj subordigitaj kaj kunordigitaj. Korekta vortordo en kompleksaj propozicioj.

3a Lernojaro TEMOJ (2 instruhoroj semajne)

Parol-, leg- kaj skribekzercoj

Scenoj el la vivo de gelernantoj en Pollando kaj en aliaj landoj (en kaj ekster lernejo). Vojaĝo per trajno, aviadilo, ŝipo; sendado de poŝt-kartoj, leteroj, telegramoj, pakaĵoj, mono.

Scenoj el la vivo de la homoj en Pollando kaj en aliaj landoj, en urboj kaj vilaĝoj; iliaj okupoj kaj laboro en industria entrepreno, komerco, agrokulturo ktp. Kelkaj teknikaj aranĝoj kaj laborspecoj; evoluo de tekniko.

Versaĵoj, anekdotoj, proverboj, sentencoj. Legado de facilaj tekstoj.

— página 30 del PDF —

30 D Dokumentado

VORTPROVIZO

Ripeto kaj plivastigo de la ellernita vortprovizo je pluaj novaj vortoj kaj parolturnoj ligitaj kun parol-, leg-kaj skribekzercoj kun precipa konsidero al la vortoj bildigantaj la vivon de la homoj en Pollando kaj en aliaj landoj, iliajn okupojn en industrio, trafikservoj, komerco, agrokulturo; vortoj el tekniko, i. a. la fundamenta terminaro ligita kun la konkerado kde la kosmo; vortoj esprimantaj sentostatojn; kontenton, ĝojon, plezuron, ĉagrenon, bedaŭron ktp. (ĉirkaŭ 300—400 novaj vortoj). Kunmetitaj vortoj.

GRAMATIKA MATERIALO Ripeto, profundigo kaj plifirmigo de la scioj el la unua kaj dua lernojaroj.

Morfologio

Aktiva participo kun la sufiksoj „-int“, „ont“, pasiva participo kun la sufikso „-ot“; la formoj: „-inte“, kaj „-onte“. La uzado de participoj por formado de kunmetitaj tempoj kun la helpverbo „esti“.

Vortfarado — prefiksoj: dis-, fi-, mis-, pra-, eks-; sufiksoj: -an, -uj (nomo de arbo aŭ arbusto), -ind, -end, -ism, -um, -id, -aĉ.

Prepozicioj kaj adverboj en la funkcio de prefiksoj.

Sintakso La uzado de participoj en la funkcio de diversaj frazpartoj kaj subpropozicioj senverbaj.

— página 31 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO (IPR)

Oficiala organo de la

Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj (ILEI) Jarkolekto 2, n-ro 1

Aperas trifoje pojare

Abonprezo 6 GM, unuopa kajero 3— GM

Redaktoro: Helmut Sonnabend, rektoro Im Eckerkampsfeld 11a, D-3161 Dollbergen, Germanujo

Eldonejo: Ludwig Pickel, Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 2, Germanujo Poŝtĉekkonto Nŭrnberg 819 56

Bankkontoj: Stadtsparkasse Nŭrnberg 90 157 Bayerische Vereinsbank Nŭrnberg 5 606 489

Aŭstra bankkonto: Osterreichische Linderbank Bregenz 8 891 611 Svisa bankkonto: Schweizerische Volksbank St. Gallen 629 240 La abonprezon oni pagu al la eldonejo

Tarifo por anoncoj:

1 paĝo 250-— GM 1/» paĝo 125 GM 14 paĝo 809— GM 1s paĝo 409— GM Anoncetoj —,25 GM po vorto

Presejo: Frankische Verlagsanstalt und Buchdruckerei GmbH., 85 Nŭrnberg, Karl-Broger- StraBe 9.

— página 32 del PDF —

Ĉu vi deziras gajni 10-tagan ekskurson tra Pollando?

Partoprenu la novan konkurson de la Pola Radio

„FORUMO – EŬROPO – 71”

La respondo al ambaŭ subaj demandoj ebligas lotum-gajni unu el la ĉefaj premioj — 10-tagan senpagan ekskurson tra Pollando:

1. Kiel vi rilatas al la propono de la socialismaj landoj kunvoki konferencon pri la afero de la eŭropa sekureco kaj kunlaboro, kaj kion vi atendas de tiu ĉi konferenco?

2. Kiuj personoj en via lando kaj en kia maniero speciale meritiĝis por la afero de la paco?

Inter la partoprenontoj de la konkurso, krom la ĉefpremioj, estos lotumitaj multaj objektaj premioj kaj memordonacoj.

La leterojn kun respondoj oni sendu al: Pola Radio, Esperanto-Redakcio, Varsovio – 1, P.O.Box – 46; Pollando, en kovertoj signitaj per la devizo: „Forumo“ — ĝis la 31-a de decembro 1971 /decidas la dato de la poŝta stampo/.

La rezultoj de la konkurso estos anoncitaj la 31-an de januaro 1972 en la Esperanto-elsendoj de la Pola Radio, kiuj estas aŭdigataj ĉiutage je la 6.00 h. / ondolongoj — meza: 200 m., mallongaj: 41 m., 49 m / kaj je la 16.30 h. / mallongaj ondolongoj: 31 m., 41 m. /. Ambaŭ elsendo-horoj estas indikitaj laŭ mezeŭropa tempo.

Invitante al la partopreno en la konkurso ni samtempe petas diskonigi ĝin vaste inter viaj konatoj, samklubanoj, leter-amikoj, Ni firme kredas, ke en la konkurso, kies temoj kongruas kun la pacaj idealoj de la E-movado, la esperantistoj partoprenos amase.

Bonŝancon en la lotado de la premioj! POLA RADIO

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA P E DAG OGIA Jarkolekto 3 REVUO

1972 Nŭrnberg N-ro 1

— página 2 del PDF —

Enhavo

Artikoloj

La nuntempa situacio de la religia instruado en FRG

La lerneja instruado de la Internacia Lingvo

Informoj el la pedagogia vivo

Mediosavo en la lernejo

Porinstruista Esperanto-kurso en St. Andreasberg, Harz-Montaro La edukado en Hispanujo

42-a Italia Kongreso de Esperanto

Eŭropa Edukado en la Industriigita Socio

Infanoj lernas Esperanton

Forumo

Asociitaj Lernejoj de UNESKO

Internacia Lerneja Korespondado

Dokumentado

La leĝo pri Esperanto-instruado en Aŭstrujo

26 26 27 28 28 31

32 32

33

— página 3 del PDF —

Artikoloj 5

La nuntempa situacio de la religia instruado en FRG Reinhard Haupenthal

El la paleto de la nuntempaj lernejaj instruobjektoj neniu estas tiom diskutata hodiaŭ kiel la religia instruado (RI). Tio certe ŝajnas stranga al legantoj el landoj, kiuj ne konas lernejan RI. Tial, por komprenigi al ili tiun fenomenon ni en tiu ĉi artikolo donos koncizan prezenton de kelkaj esencaj faktoj pri tiu instruobjekto.

Jura situacio

La sola instruobjekto leĝe garantiita estas la RI. Ke tio estas por ĝi nuntempe pli danĝero ol sekuro, ni montros poste.

La konstitucio de FRG de 23. 5. 1949 diras: „En la publikaj lernejoj la religia instruado estas regula instruobjekto, escepte de la senkonfesiaj lernejoj. Netuŝante la ŝtatan kontrolrajton la religia instruado estas plenumata interkonsente kun la principoj de la religiaj komunoj. Neniu instruisto povas esti devigata kontraŭvole doni religian instruadon.“ (Art. 7) Simile sin esprimas leĝoj de la landoj kaj same la diversaj lernejaj leĝaroj.

El tio rezultiĝas, ke la RI estas malsama laŭ konfesioj, t. e. katolika kaj protestanta.

La partopreno estas deviga, krom se la gepatroj skribe malanoncas la infanon aŭ se la infano mem, atinginte sian 14an jaron (en Bavarujo, Rejnlando-Palatinato kaj Sarlando la 18an jaron), la daton de „religia memstareco“, deklaras sian eksiĝon. Iuj lernejaj leĝaroj lastatempe instrukcias, ke por eksiĝintaj lernantoj ekde la 10a klaso devas okazi filozofia instruado.

Pro tio ke la reputacio de la kristanaj eklezioj ŝrumpas pli kaj pli kaj pro tio ke multaj infanoj jam devenas de postkristanaj gepatroj kaj plenkreskas en medio de kreskanta senkristaniĝo, la socia situacio, de kiu eliris la konstitucio de FRG jam estas historia. Ĝi estas fakte la situacio tuj post la milito, en kiu la eklezioj kiel preskaŭ solaj institucioj ĝuis sendisputan reputacion. Tamen la situacio esence ŝanĝiĝis: ideoj kaj ideologoj, religioj kaj ateismoj konkuras ankaŭ en FRG pro la favoro de la homoj. Tiu evoluo surprizis precipe la ekleziojn, kiuj ne plu kapablas sekvi la rapidegan evoluon kaj kroĉiĝas al tradicoj. Al tio aldoniĝas, ke ankaŭ interne de la teologioj multo, se ne ĉio komencis ŝanceliĝi aŭ almenaŭ submetiĝi al (ankaŭ publika) diskutado.

Konceptoj pri religia instruado

Ĉar pri la enhavo de la RI decidas la respektivaj eklezioj necesas unue plej koncize prezenti la diversajn postmilitajn konceptojn. La koncizigo necese sekvigas simpligojn.

1. La koncepto de evangelia instrukciado, kiu katolikaflanke trovas paralelon en tio, kion oni nomas „proklamo“ (de la evangelio)’) devas esti komprenata surbaze de la dialektika teologio de Karl Barth kaj la politika situacio de la Tria Regno. Tiam, ŝajnis, ke nur eklezie orientita instruado povas resti imuna kontraŭ ideologiigo. Post 1945 tia programo povis enfiltriĝi eĉ en la instruplanojn pro la aparta postmilita klimato: la admiro por la „konfesanta eklezio“ kaj la pretendo disponigi rimedon kontraŭ ideologia fremdiĝo. Oni sin apogis sur socion preskaŭ 100 ?/oe kristanan kaj sur la gepatran rajton je kristana edukado de la infanoj.

2. Deĉ. 1958 elformiĝas nova koncepto, la hermeneŭtika RI, kies karakterizoj estas:

a) ĝia pedagogia-lernejteoria pravigo, kiu diras, ke tasko de la lernejo estas enkonduki en nian konkretan mondon per interpreto de la tradicio, kiun esence formis la kristanismo.

b) Tia instruado ne povas plu unuavice „alparoli“, „atesti“, „evangelizi“, sed ĝi estas „hermeneŭtika“, t. e. ĝi „interpretas“, „klarigas“, „komprenigas“. Tio signifas ĉefe adapti tradicion al nuntempo, do traduki.

1) germane: „evangelisdhe Unterweisung“ resp. „Verkŭndigung“: du fiksaj terminoj en la religiopedagogia ĵargono, al kiuj mankas en Eo tradiciaj ekvivalentoj.

— página 4 del PDF —

6 Artikoloj

c) La centron de tia instruado formas bibliaj tekstoj. Pedagogie oni pravigas tian didaktikan bibliismon per tio, ke tiuj tekstoj estas plej antikvaj kaj fundamentaj kristanaj tradicioj kaj mem formis tradicion.

Ekde ĉ. 1968 okazis gravaj ŝanĝoj en la religiopedagogio. Jen ĝiaj ĉeftrajtoj: a) Kreskanta graviĝo de la lernantoj postulas pritrakton de ties bezonoj. b) El tio sekvas sinturno al aktualaj individuaj kaj sociaj problemoj.

c) Apertiĝo de la RI al la metodoj de curriculum-esplorado: forlaso de traktotaj „ŝtofoj“ kaj sinturno al lernocele orientita instruado sub la aspektoj de la „kio“, „kiel“ kaj „kial“ de la lernado.

ĉ) Kreskanta intereso pri la interplektiĝoj antropologia, teologia kaj sociologia de la fenomeno „religio“ kaj la provo tiamaniere legitimi la RI.

d) Pligraviĝo de religipedagogiaj institutoj kaj projektgrupoj. El tio rezultiĝis du konkretaj linioj, la problemorientita RI kaj la instruado pri (la fenomeno) religio.

3. La problemorientita RI volas demonstri la efikecon de la kristana kredo por la hodiaŭa mondo. Bibliaj eldiroj konfrontiĝu kun moderna mondpercepto kaj mondinterpreto. Laŭtema instruado orientiĝas ĉefe je problemanalizo, teologia reflektado kaj kolekto de materialoj. Ĉar preter la specife kristana temaro oni estas aperta por ĝeneralereligiaj fenomenoj eblus paroli ankaŭ pri „humanorientiĝo“.

4. Novan koncepton lastatempe evoluigis la P(edagogia) T(eologia) I(nstituto) de Kassel, kiu konscie pledas por „instruado en religio“. Kvar punktoj ludas decidan rolon:

a) La lernejoteoria pravigo. Ĉar religio celas fundamentajn demandojn de la homa ekzistado necesas klarigi tiujn demandojn kaj pripensi eblajn respondojn.

b) La ellaboro de teologie kaj religioscience legitima kompreno de religio superanta la religian nocion kaj religian malamikecon de la klasika religiokritiko kaj de la dialektika teologio surbaze de la teologio de Paul Tillich.

c) La orientiĝo laŭ la curriculum-esplorado.

ĉ) La emancipiĝa karaktero de la RI, kies celo estas: (1) helpi al memstariĝo religia; (2) montri kiel religia pensado, demandado, sinteno povas kontribui al memstariĝo kaj memdifino de la homo.

El tiu superrigardo fariĝas klare, ke la pli novaj — pedagogie kaj teologie pli raciaj — konceptoj ne plu atribuas dominan rolon al la eklezieco de la RI. Aliflanke ĝisdate la eklezioj insistas pri sia konstitucie certigita rajto kaj tiel mem flankeniĝas de la evoluo kaj en la lasta linio fariĝos la plej grandaj malhelpantoj de progresiva RI.

La instruplanoj

Dum por la evangelia instruado ekzistas ankoraŭ diversaj (kaj diverĝaj) laŭlandaj aŭ laŭteritoriaj planoj, la katolikan instruadon direktas nun tutlanda plano aprobita de la episkoparo. Ĝia malkaŝa celo estas la integriĝo de la junulo en la eklezian aparaton. La eklezioj do misuzas la publikan institucion „lernejo“ por garantii al si novajn adeptojn. Ne mirigas, ke multaj el la formulitaj lernoceloj ne estas — didaktike-metodike — realigeblaj, sed restas plumpaj aspiroj, ekz.: profundigi la personan rilaton al Kristo, la altigita sinjoro (8a klaso). Plej katastrofa estas la plano por la 1a ĝis 10a klasoj (elementa lernejo), plene orientita je eklezia vivo, diservado, biblio, ktp.

Je tiuj aspektoj pli-malpli insistas ankaŭ la plej freŝdataj komunikoj de la episkopaj konferencoj, kaj — kvankam iom pli (ŝajn)progresiva — ankaŭ la sinoda papero. Eĉ se interne

— página 5 del PDF —

Artikoloj T

de la eklezie orientita RI sub la premo de modernaj pedagogiaj teorioj oni ĉesas sin bari kontraŭ lernocele orientita instruado, tamen la didaktikaj konceptoj kaŝas sub novaj vestoj la malnovan varon.

Ĝenerale oni povas diri, ke la rezultoj de la religiopedagogiaj institutoj de la protestantaj eklezioj estas pli progresivaj kaj pli modernaj, kaj iom post iom penetras ankaŭ la „katolikan“ instruadon, simple pro manko de konvenaj alternativoj. La mizero, en kiun pli kaj pli englitis la RI postulas drastajn metodojn. Persone mi vidas nur la jenan alternativon: aŭ oni konservos la laŭkonfesian instruadon (tiam la elsekiĝo de tiu fako estas nur afero de tempo) aŭ oni forĵetos historiajn privilegiojn, kaj ĉiuj sociaj kungrupiĝoj formulos novajn enhavojn de la fako. Tiuj enhavoj vaste transiros la nunajn teologiajn konceptojn. Aliflanke ili ne devas degradiĝi al ia seka faktoscio, sed pli ol iam kaj pli ol aliafake devas krei „disponeblojn“, latentajn sintenopretecojn ĉe la juna generacio.

Tiajn kriteriojn konsideras la katalogo de lernoceloj evoluigita de la RPI Kassel. Ĝi formulas la ĝeneralan celon jene: Kapablo starigi la religian demandon en la respektivaj situacioj de decidiĝoj kaj konfliktoj kaj okupiĝante pri la donitaj respondoj de religia tradicio veni al propra respondo. Tiu celo disbranĉiĝas al jenaj superaj celoj: Kapablo je propra religia mond- kaj vivinterpreto (en la individua, interpersona kaj socia kampoj) kaj kapablo je kompetenta uzo de religia tradicio (religiaj nocioj kaj pensomodeloj, dokumentoj de religia tradicio, historia evoluo de religio). Tiuj ĉefaj celoj tre fajne subdividiĝas kaj estas realigataj per konkretaj temoj. Jen laŭplaĉa elekto: fido — malfido (2a klaso), timo kaj kuraĝo (4a klaso), la ĉirkaŭmondo de Jesuo (5a klaso), la estonteco de la familio (10a klaso), militservo kaj rifuzo (12a klaso), religiosociologio (13a klaso), ktp.

Dume la eklezioj prezentas plue temojn tre strikte ligitajn al la propraj interesoj kaj eĉ se ili transpaŝas la propre eklezian kadron, ili tamen rekonduku al ĝi. Nenie oni ĝis nun ekz. rezignis pri la konfesie dividita instruado; tiu insisto klare montras, ke la eklezioj plue rigardas la RI kiel eklezian domicilon en la lernejo kaj pli volonte tute foroferus ĝin ol rezigni pri siaj historiaj privilegioj.

Dume la pedagogia situacio postulas solvojn, eĉ drastajn solvojn, ĉar alie la malanoncoj plimultiĝos ankoraŭ. La diritaj ĉefaj celoj de la PTI Kassel ŝajnas momente la sole eblaj. Ĉar en nia kultursfero la kristanismo ludis kaj ankoraŭ ne ĉesis ludi influan rolon, estas necese ekposedi, trarigardi, trakompreni tiun pasintecon, precipe en ĝiaj influoj al nia nuno. Aliflanke necesas vastigi la tradician koncepton de religio kaj kompreni ĝiajn fenomenologiajn, sociologiajn kaj teologiajn latentojn: Necesas ekkoni ankaŭ la funkciojn de religio: ĝenerale, ke ĝi helpas al interpreto kaj malŝloso de vereco; individue, ke ĝi helpas al memtrovo (identeco, memrealigo); socie, ke ĝi samtempe stabilizas kaj maltrankviligas la respektivan socion. Plie necesas koni la ambivalencan efikon de la religio: ĝian politikan ambivalencon: opio de la popolo, sed ankaŭ protesto kontraŭ mizero; sankcio de ekzistantaj regosistemoj kiel diaj, sed ankaŭ celado al ŝanĝo de la politikaj situacioj. La socia ambivalenco esprimiĝas per apogo de la konservativaj fortoj konservante elviviĝintajn tradiciojn, sed ankaŭ per ŝanĝo de la socio helpe de modeloj por pli bona socio.

El tio sekvas la ampleksa tasko de religia sistemigo, kiu siavice komprenigos la gravecon konfronti la junan generacion kun tiu multfaceta fenomeno, en kiu la unuopaj kristanaj eklezioj povas esti nur unu el tre multaj elementoj.

Dum la oficiala religiopedagogio hodiaŭ ne plu hezitas defendi, apliki, konkretigi kaj per instrumodeloj realigi tiujn tezojn, la oficialaj eklezioj (precipe la katolika) nur tre heziteme sekvas la pedagogian evoluon.

Ju pli tamen tiuj ideoj estos prezentataj al la teditaj kaj eklezie satnutritaj lernantoj, des pli — mi kredas — tiu fako trovos novajn ŝancojn, ĉar ĝia profunda humaneco ĝis nun apenaŭ sistemiĝis en iu alia instruobjekto. Sed la vojo al tia realigo estos konfliktoplena.

— página 6 del PDF —

8 Artikoloj

La lerneja instruado de la Internacia Lingvo Enkonduko en instrumetodon de

Prof. d-ro Istvan Szerdahelyi, fakestro de „Esperanto lingvo kaj literaturo“ en la universitato L6rand EOTVOS, Budapest (II-a parto)

La elformiĝo de kapabloj

$ 22 En lingvometodiko estas konataj kvar bazaj kapabloj: la skribo kaj lego, la kompreno kaj parolo.

La parolakto estas siaspece organizita interŝanĝo de informaĵoj. La interŝanĝo de informaĵoj povas okazi en du formoj: skriba kaj buŝa. Tiuj du formoj diferencas per la uzataj de ili signaroj: la skriba formo havas nur spacan, la buŝa — tempan kvanton. Laŭ tio ni diferencigas du informaci-formojn: la grafikan (skribo — lego) kaj la akustikan (parolo — kompreno).

La interŝanĝo de informaĵoj okazas per la uzado de signosistemoj. Sekve, ĝia antaŭkondiĉo estas, ke tiuj, kiuj partoprenas en la interŝanĝo (kaj la informanto kaj la informato) konu la signalsistemon de la koncerna inform-kodo, t. e. en nia kazo la lingvan materialon (vidu la paragrafojn 1721), alivorte: la tuta signalsistemo devas enesti en la memoro.

Sed la simpla enmemorigo de la materialo ankoraŭ ne sufiĉas: oni devas ĝin uzi dum la

informa procezo, t. e. oni devas elformi la kapablon aŭtomate kaj mekanike apliki ĝin en la servo de informoŝanĝo.

Sekve: la transdono kaj akcepto de informaĵoj eblas nur per aŭtomata apliko de la signalsistemo de la koncerna informa kodo.

$ 23 La komunika akto havas ĉiam du polusojn: la informantan kaj informatan.

INFORMANTO [L—»5| informaĵo S| INFORMATO produktiva akto receptiva akto grafika skribo lego akustika parolo kompreno

El la supra skemo estas kompreneble, ke la informanto partoprenas en la komunika akto produktive (t. e. li bezonas produktivajn kapablojn), la informato — receptive (t. e. li devas nur akcepti kaj kompreni la informaĵon).

Inter la produktiveco kaj receptiveco interpoliĝas la reproduktiveco kiel transira didaktika grado de kapablo.

Tiuj gradoj neniam prezentiĝas puraj: ili intermiksiĝas laŭ certaj proporcioj: pli facile ni akiras receptivajn kapablojn ol produktivajn, kaj pli facile reproduktivajn ol produktivajn. Estas konataj fenomenoj, ke oni legas kaj komprenas la legitaĵon aŭ aŭdas kaj komprenas parolon antaŭ ol mem kapabli esprimi memstare siajn pensojn. Same, la lernantoj pli frue kapablas paroli pri la lernolibraj temoj pere de lernolibraj lingvorimedoj ol memstare esprimi sin en simila viva situacio (reproduktiveco).

$ 24 La legado estas adekvata transformo de grafikaj signoj je akustikaj kaj ilia sinkrona percepto.

Oni distingas laŭtan kaj mutan, respektive analitikan kaj sintetikan legadojn. La laŭta kaj analitika legado estas rimed-karaktera, la muta kaj sintetika legado estas cel-karaktera.

— página 7 del PDF —

Artikoloj 9

La laŭta legado estas unu el la plej valoraj ekzercadformoj. Dum ĝi la okuloj kaptas la grafikajn signojn, kiuj transiras en la aŭdanalizatoron de la cerbo, kie ili akiras sonŝelon. Sinkrone la sonoj eniras la parolmotoran analizatoron, situantan en la kortiko (cerba ŝelo) de kie ili transiras al la muskoloj de la parolorganoj. La psikologia akto dum la muta legado estas preskaŭ la sama, nur la akustikaj impresoj estas pli palaj.

O

-~ parolmotora centro

o i Sisi

w I Oo”

vidanali zatordQ) O aŭdanalizatoro

v

pArolorganQj O

okuloj 7 oreloj

$ 25 Dum la analitika legado ni klopodas kompreni ĉiun elementon de la legitaĵo aparte kaj detale. Tiucele oni klopodas malkaŝi ĉiujn lingvajn fenomenojn kaj solvi ĉiujn renkontitajn problemojn. Tiel la analitika legado kompletigas kaj ekzercas la lingvajn konojn.

La sintetika legado celas ekkoni la informaĵon de la teksto. Oni preteriras la lingvajn fenomenojn, malatentas la esprim-rimedojn kaj koncentrigas la atenton al la kompreno de la enhavo.

La legokapablo evoluas proporcie kun la pliampleksigo de la lingvokono (fonetiko, gramatiko kaj leksiko). La korelacia koeficiento (citita ĉe Hagboldt) laŭ du malsamaj eksperimentoj estas: inter la leksika kono kaj parolkapablo: 0,82 respektive 0,78; inter gramatika kono kaj parolkapablo: 0,77 respektive 0,65.

Dum la instruprocezo ni uzu ĝenerale la analitikan-sintetikan (miksan) legadon sed neniam ni forgesu, ke la celo estas alkutimigi la lernantojn iom post iom al la sintetika legado. Pro tio, en la meza kaj supera periodoj ni devas ekzerci la mutan-sintetikan legadon dum la studhoro, kaj ni devas eduki ilin al la emo intensive legi hejme.

$ 26 La skribo estas la inverso de la lego: la lego estas perceptebla kiel deĉifrado, la skribo kiel ĉifrado. Ankaŭ la skribo estas kompleksa psikologia fenomeno: partoprenas ĝin la vidaj kaj kinestezikaj analizatoroj kaj parte la aŭdaj. Ili sendas impulsojn al la kortiko, de tie venas la avizoj al la manoj kaj fingroj. Oni skribas kvazaŭ laŭ ia interna diktado.

La skribakto konsistas el du fazoj: vortkonstruo el literoj kaj informaĵ-konstruo el vortoj kaj sintagmoj. En metodika plano oni distingas du etapojn: 1. la skribtekniko, t. e. la kono de grafika kaj ortografia sistemo de la lingvo por kapabli konstrui el literoj vortojn; 2. la skribkapablo, t. e. la kapablo esprimi ĉion skribe, kion oni kapablas esprimi parole.

La skribtekniko baziĝas sur la kono de gramemoj: literoj, diakritikaj signoj kaj interpunkciaj signoj. La principa bazo de la skribtekniko estas la rilato inter la sono kaj litero. La instrupostuloj estas:

a) kaligrafie ĝuste prezenti la grafemojn;

b) adekvatigi la literojn kaj la sonojn;

c) koni la ortografiajn regulojn de la lingvo.

La instruado de skribtekniko en Esperanto ne kaŭzas problemojn, ĉar:

a) estas kvanta adekvateco inter la sono kaj litero (1 litero = 1 sono);

— página 8 del PDF —

10 Artikoloj

b) ne estas liter-ononimio kaj liter-sinonimio kiel en aliaj lingvoj: ĉiu litero reprezentas ĉiam la saman sonon kaj inverse (escepte la didaktike neglekteblan sonkonformiĝon kaj asimiladon);

c) la litersignoj de Esperanto estas konataj al la lernantoj el la gepatra lingvo (escepte la supersignoj);

d) la ortografio baziĝas sur la fonetika principo, senescepta, logika.

La instruado de skribtekniko estas rimed-karaktera kaj servas al la pli rapida kaj pli firma alproprigo de la lingva materialo kaj elformiĝo de aliaj kapabloj. Precipe ĝi helpas la elformiĝon de legokapablo, ĉar ambaŭ kapabloj baziĝas sur similaj psikologiaj procesoj kun inversa vicordo. Tio motivas la samtempan paralelan instruadon de skribtekniko kaj legtekniko — sed la parolo ĉiam devas antaŭi ilin!

La skriba esprimo de la informaĵo tre similas la parolan: psikologie ĉeestas ĉiuj nervaj cerbaj analizatoroj eĉ pli ol dum la parolo: la vidaj kaj la kinetiko-grafikaj. La skribon komplikas krome la manko de komuna situacio inter la informanto kaj informato. Fine, dum la parolo la informanto povas uzi helprimedojn: geston, mimikon, intonacion.

Alia diferenco inter la skribo kaj parolo estas, ke dum la parolo la penso kaj ĝia esprimo estas sinkronaj, dum la skribo la formulado de la penso antaŭas ĝian esprimon. Malhelpas la elformiĝon de skribkapablo ankaŭ la eblecoj: dum la studhoro ĝenerale oni ekzercas la parolon kaj nur malofte la skribon. Ĝenerale la skribo estas limigita je hejmtaskoj kaj la tre maloftaj skribaj kontroloj. Pro tio estas tre grave, ĉiam konscie korekti la hejmajn laboraĵojn kaj alkutimigi la lernantojn al la korespondado. Ĝi estas la plej taŭga formo por elformi en la lernantoj la skribkapablon.

$.27 La akustika formo de la komunika akto estas la parolo kaj la kompreno. Dum la parolo la plej gravan rolon ludas la artikulacia aparato kaj la aŭdo partoprenas ĝin nur pasive. Dum la kompreno inverse, sed ankaŭ dum la kompreno partoprenas la artikulacia aparato kiel interna parolo. Kiam ni aŭskultas parolon de iu, unue ni analizas la aŭditaĵojn, poste ni sintezigas ilin transponante jam en alian kodon. Parolante, ni elektas el la ekzistanta materialo la necesajn elementojn kaj unuigas ilin en parolunuon. En ambaŭ kazoj helpas la logika kaj mekanika memoro. En la kompreno aktivan rolon ludas la ekkono de la lingva materialo, en la parolo — ĝia esprimo.

Laŭ la moderna koncepto la parolo de lernata lingvo ĉeestas dum la tuta instruprocezo: ĝi estas kaj la rimedo kaj la celo de la instruado. En nia kazo tiun principon oni povas esprimi jene: „Instrui Esperanton per Esperanto!“

La parolo havas du formojn: la dialogo kaj la monologo. La dialogo estas (konsekvenca) ĉeno de demandoj kaj respondoj, kiuj generiĝas unu el la alia (la posta el la antaŭa) dum la senpera interkomunikado de du aŭ pli personoj.

Monologo estas la parolo de unu persono, kiu disvolvas siajn pensojn, opinion, pritakson ktp. pli aŭ malpli detale.

La ciklo de la komunika akto aspektas jene:

informanto informato

sono INFORMAĴO sono signo signo ĈIFRADO DEĈIFRADO

signifo signifo

— página 9 del PDF —

Artikoloj 1

La ŝanĝo de informaĵoj sekvas la vicon: A—» B—» C1 —2» A1

—»B;—2»C—»bA.

La interrilato de la kompreno kaj parolo estas evidenta. Sed ne estas tute evidenta en la metodiko la demando de la receptiva ekzercado kaj instruado. Oni ne forgesu, ke la receptiveco havas ĉiam pli vastan lingvan kampon ol la reproduktiveco aŭ produktiveco: ni ne povas influi la informanton kaj devigi lin, ke li elektu dum la parolo nur lingvajn elementejn, konatajn de ni. Aliflanke la percepto kaj la kompreno estas psika fenomeno, bezonanta certan tempon. Fizike la parolo estas senintermita ĉeno de aerosciloj. La sonondoj sekvantaj unu la alian transdonas informaĵojn. Dum la percepto kaj observado de la parolo ni deserigas la sonkontinuon je elementoj, ni rekonas ilin, ni identigas ilin kun la posedataj modeloj, kaj al la identigitaj signaloj aliĝas la adekvataj signifoj, kiuj reprezentas iun eron al la realajo. Tiu procezo okazas dum certa tempo, kaj dume ni devas konservi la opajn erojn ĝis finiĝas la tuta komunikaĵo. Sed la kapabloj de la homa cerbo estas limigitaj kaj esprimeblaj (tamen ne tute precize pro la subjektivaj faktoroj de la informato): esprimata en la mezurunuo de la informaĵoj: bito, ni povas 10 sekundojn konservi la ricevitan 160- bitan informaĵon. Tion oni povas atingi, se la instruisto priatentas la ritmon de sia parolo (normala parolo estas 80-90 vortoj po minuto; meza: 100 vortoj po minuto, rapida: 140—150 vortoj po minuto).

La instruado de la parolo okazas laŭ la sekva vico: reproduktiva parolo laŭ la lernolibra materialo — normaligita parolo de la instruisto (t. e. „klaslingvo“) — produktiva parolo en ne preparitaj kaj ne ekzercitaj vivsituacioj.

La lerneja praktiko

La antaŭpreparo de la eduk-instrua laboro

$ 28 La instruprogramo (aŭ instruprojekto) estas la baza dokumento de la instruado de iu studobjekto. Ĝin eldonas ia supera instanco (ĝenerale la ministerio) kaj enhavas: la instrumaterialon kaj la postulojn.

Por la Esperanto-instruado en la hungaraj lernejoj la ministerio ĝis nun ne eldonis instruprojekton. Laŭ la skemo de aliaj lingvoj ni montras ĉi sube ekzemplon, kompilitan laŭ la lernolibro E/1/:

I. Lernojaro

(2 studhoroj ĉiusemajne, entute 66 studhoroj) Leksiko

500 leksikaj elementoj. Krom tio 5—10 ?/o maloftaj vortoj kaj esprimoj troviĝantaj en originalaj tekstoj, receptive.

La tematiko de la leksika materialo La temoj de la ĉiutaga vivo: La lernejo kaj la lerneja ĉirkaŭaĵo; la hejmo kaj la familio; la homa korpo: sano, malsano, sporto; la urbo: strato, surstrata trafiko; aĉetado; la vilaĝo kaj terkulturo; la naturo: bestoj kaj plantoj; ekskursoj; la tempo kaj la vetero; la kalendaro.

Gramatiko

-O, -N, -J, -A, pli, plej; -E; -AS, -IS, -OS, -US, -U, -I;

Personaj pronomoj, senpersona pronomo, posedaj pronomoj; Tabelvortoj; numeraloj.

Esti, havi, voli, povi; jesado-neado; demandoj: Ĉu?

Prepozicioj: en, sur, de, ĝis, al; per, kun, sen, ĉirkaŭ, super, sub, antaŭ, inter, apud, ĉe, el, post, pri, dum, krom, trans, tra, pro, por;

— página 10 del PDF —

12 Artikoloj

Afiksoj:

-IN, -IST, -ANT, -EJ; MAL-, EK-, GE-, -IG-, -IĜ-, -AD-; BO-, -AN-, -ET-, -EG-, -ER-, RE-, -IL-, -AĴ-, -UJ-,

La plej necesaj radikvortoj: primitivaj adverboj, konjunkcioj, subjunkcioj, partikuloj.

Postuloj

Parolo: La lernanto kapablu en la kadro de lernitaj temoj:

— kompreni simplan Esperanto-parolon, kiu baziĝas sur konataj vortoj;

— iniciati aŭ partopreni facilajn konversaciojn;

— priskribi simplajn bildojn; konstrui al ili demandojn kaj respondi al ili;

— rakonti la enhavon de la legita teksto; kompili al la teksto planon, demandojn kaj respondi al ili.

Legado, tradukado: La lernanto kapablu:

— legi senerare kaj esprimplene legaĵojn, enhavantajn nur konatajn vortojn;

— traduki mallongajn mezfacilajn tekstojn, enhavantajn kelkajn nekonatajn vortojn per la helpo de vortaro en kaj el Esperanto.

Skribado, konceptado: La lernanto kapablu:

— kaligrafie senerare, klare skribi Esperantajn tekstojn;

— laŭ diktado skribi facilajn tekstojn, baziĝantajn sur konataj vortoj; — kompili la enhavon de la legaĵo;

— el la lernitaj temoj skribi kelkajn memstarajn frazojn;

— per la helpo de vortaro kompili mallongajn leterojn.

Skribaj kontrollaboraĵoj: Dum la lernojaro oni devas skribi 3 skribajn kontrollaboraĵojn.

$ 29 La instruprogramo kaj la aldonitaj „minimumoj“, kiuj plikonkretigas la instrumaterialon estas la bazaj dokumentoj de la lernolibro. Samtempe ĉiu instruisto antaŭ ol komenci la kompiladon de la instruplano devas precize kaj detale koni la instruprojekton. La dua paŝo post la kono de la instruprojekto estas la kono de la lernolibro. La instruisto devas detale kaj profunde studi la lernolibron, uzotan fare de li dum la sekva lernojaro. Samtempe li observas kaj la materialon de la lernolibro kaj ĝian metodon. Nur kiam li senmanke konas la instruprojekton kaj la lernolibron, li povas plani sian laboron, t. e. konstrui sian instruplanon.

La instruplano estas presita blanketo, disdonita fare de la lernejo. La limdato de la instruplano estas ĝenerale la 15-a de septembro. Ĉiu instruisto preparu la instruplanon en du ekzempleroj: unu ekzempleron ricevas la direktoro, kiu surbaze de la instruplano kontrolas la laŭplanan instruadon, la alia ekzemplero restas al la instruisto por ĉiutaga uzado.

La oficiala formularo de instruplano en hungaraj lernejoj:

instrumonato instruhoro la materialo de la anticipaj kaj postaj kaj instruhoro rimarkoj, spertoj rilate — semajno alla materialo kaj metodo

de la instruhoro 1 2 3 4

— página 11 del PDF —

Artikoloj 13 La metodiko de la planado

La fiksaj parametroj, laŭ kiuj oni planas, estas: la disponebla tempo (t. e. la nombro de la studhoroj) kaj la nombro de la lecionoj.

Ekzemple en hungaraj lernejoj oni instruas Esperanton dum 2 horoj semajne laŭ la lernolibro E/1—12 lecionojn kiel fakultativan objekton. La instruado de fakultativaj objektoj komenciĝas ĝenerale la 1-an de oktobro. La normala lernojaro (komenciĝanta la 1-an de septembro) enhavas 33 instrusemajnojn, sekve la fakultativa studobjekto disponas pri 29 instrusemajnoj, kiuj egalas 58 instruhorojn. El tiuj 58 instruhoroj bezonas la kontrollaboraĵoj kaj ilia korektado 3 x 2 = 6 instruhorojn kaj 2 instruhorojn la duonjara ripetado (la jarfina okazas pere de la 12-a leciono). Restas 50 instruhoroj por la 12 lecionoj. El ili 2 instruhoroj por la enkonduka leciono, la resto 48 : 12 = 4 studhoroj por unu leciono. (Rimarko: Ne ĉiuj lecionoj estas egalaj, kelkaj bezonas pli, la aliaj malpli da instruhoroj. La instruisto ne devas forgesi pri tio dum la planado!)

Post tia disdivido li faras la unuan skizon de plano, kiu povas aspekti jene:

(Unua lernojaro, laŭ E/1)

Vi 1 Enkonduka leciono 2 Enkonduka leciono p 3 I-a leciono/A 4 I-a leciono/A / 5 I-a leciono/B 6 I-a leciono/B ZI 7 II-a leciono/A 8 II-a leciono/A I1/5 9 II-a leciono/B 10 II-a leciono/B /6 l1 III-a leciono/A 12 III-a leciono/B 3 13 III-a leciono/B 14 III-a leciono/B 18 15 Ripetado de I-III lecionoj 16 Unua kontrollaboraĵo /9 17 Korektado de la I-a kontrollaboraĵo kaj tiel plu

— página 12 del PDF —

14 Artikoloj

La dua fazo estas la kompletigo de la plano per detaloj. Ekzemple:

Vi 1 Enkonduka leciono/A Portreto de Zamenhof; Teo, kafo, sukero; Bildlibro pri bestoj; Mondmapo kun la kontinentoj.

Nacilingva enkonduka parolo pri Zamenhof kaj Esperanto.

La unuaj vortoj; literoj, sonoj, akcentado;

Gramatiko: 1$ a, b; 25,3, 45.

Nia lernolibro de Esperanto; (ĝia uzado) la bezonataj lerniloj (kajeroj, ktp.)

Z1 2 Enkonduka leciono/B La demonstrilojn vidu

Leksiko: kune kun la antaŭaj 34 vortoj; en la supra studhoro!

Gramatiko: -O, -A, LA, ESTAS FAO 5 $,8/a $, 24 $, 35/a $. US ula Ekzercoj de legado, skribado kaj tradukado.

La instruplano estas la gvidilo de la instruisto, ĝi devas esti ĉiam ĉe-mane. La instruplano devas kongrui kun la klasĵurnalo. Post la studhoro la instruisto faru rimarkojn en la kolono no. 4 pri siaj dumhoraj spertoj (pri la amplekso de la materialo, pri la demonstrado, metodo ktp.).

$ 30 Post la planado de la tutjara laboro komenciĝas la ĉiutaga agado de la instruisto: la instruhoroj. Neniu instruisto rajtas eniri la klasĉambron sen antaŭa konscienca preparo! Li devas antaŭe kvazaŭ pense sekvi ĝis la fino la verŝajnan disvolviĝon de la instruhoro neforgesante, ke ĉiu instruhoro povas nin surprizi per neatenditaj okazontaĵoj. La instruisto devas detale, senmanke kaj profunde koni la instruotan materialon kaj ankaŭ la manieron, laŭ kiu li transdonos ĝin al la lernantoj; li devas antaŭvidi la situaciojn kaj antaŭprepari ĉiun apartan instrueron de la horo. Klopodu ĉiu instruisto, ke la instruhoro estu kvazaŭ eta didaktika artverko, kaj post la studhoro ĉiu lernanto estu pli riĉa je konej kaj kapabloj ol li estis antaŭ la studhoro!

La didaktika kaj pedagogia celoj de la instruado de Esperanto realiĝas kaj efektiviĝas dum la sinsekva kaj konsekvenca ĉeno de instruhoroj. La dokumento de la instruhoro estas la horskizo, kiu samtempe dokumentas la antaŭpreparan laboron de la instruisto. La horskizon la instruisto kompilas por si mem kaj ne por la direktoro aŭ inspektoro (kvankam la direktoroj kaj inspektoroj ĝenerale petas la horskizojn por konvinkiĝi pri la antaŭprepara laboro de la instruisto). Gravas ne la formo, sed la enhavo de la skizo. La horskizo enhavu ĉiujn detalojn, kiujn bezonas la instruisto por gvidi la studhoron. La komencanta instruisto ne hontu teni en manoj la horskizon, post kelkaj jaroj li ne plu bezonos ĝin dum la instruhoro. La horskizo detaligas la instrumaterialon laŭ la didaktikaj eroj en kronologia vico, t. e. kiel ili sekvos unu post alia dum la instruhoro. Sekve tiu vico dependas de la tipo de instruhoro.

La tipo dependas de la efektivigendaj didaktikaj celoj: se dum la instruhoro efektiviĝas akcentite nur unu didaktika celo, temas pri specialaj instruhoroj, se efektiviĝas kelkaj didaktikaj celoj, la instruhoro nomiĝas miksa. 80 9/o de la tutjaraj instruhoroj estas miksaj.

$ 31 La specialaj instruhoroj estas:

1. instruhoro de nova materialo 2. ekzerca instruhoro

— página 13 del PDF —

Artikoloj 15

3. instruhoro de ripetado 4. kontrola instruhoro (parola aŭ skriba).

La ĝenerala skemo de la specialaj instruhoroj estas:

ORGANIZADO SPECIALA CELO (1.—4.) DESIGNADO de HEJMTASKO 24 min. 3538 min. 3—5 min.

1. Instruhoro de nova materialo

La centran lokon okupas la klarigo kaj ekzercado de la nova materialo. Tia-tipa instruhoro estas bezonata, se la materialo (ĝenerale gramatik-karaktera) estas pli ampleksa kaj pli komplika ol la kutimaj.

2. Ekzerca instruhoro

Dum la ekzerca instruhoro ne okazas transdono de nova materialo, dum la tuta studhoro oni ekzercas la gelernantojn kaj sistemigas la materialon de unu aŭ kelkaj unuoj. La celo de ekzercaj studhoroj estas la aŭtomatigo kaj plifirmigo de kapabloj. Paralele oni uzas kontrolon, t. e. oni taksas la partoprenon de la lernantoj en la ekzerca laboro.

3. Instruhoro de ripetado

La ripetado ludas gravegan rolon en la instruado de Esperanto. Oni devas nepre organizi almenaŭ 3 detalajn ripetadojn (po 2 instruhoroj): en la komenco de la lernojaro, duonjare kaj jarfine. La ripetado samtempe estas ekzercado kaj kontrolo kaj ĉefe: sistemigo de pli ampleksa dozo de instrumaterialo.

4. Instruhoro de kontrolo

La instruisto devas havi konstante informaĵojn pri scio, kono kaj kapablo de la lernantoj; ĉi tio estas la spegulo de lia laboro. La kontrolo informas la instruistojn pri la virtoj kaj mankoj de ilia instrulaboro. Kia ajn estu la instruhoro, la kontrolo ne povas manki.

La kontrolo devas esti daŭra, senintermita kaj ĝenerala; la instruisto devas koni la evoluon de opaj lernantoj kaj ĝenerale de la tuta grupo, la individuajn kaj komunajn erarojn diferencigite laŭ konoj kaj kapabloj. Mem la lernantoj pretendas la kontrolon; ankaŭ ili volas koni la rezulton aŭ fiaskon de sia laboro. La laŭdo kaj bona noto admonas, la korekto kaj atentigo helpas la lernantojn. Sed la kontrolo devas esti ĉiam komuna laboro, samtempe ekzercado.

De tempo al tempo la instruisto bezonas pli ĝeneralan bildon pri la sukceso de la lernantoj. La plej taŭga formo estas la skriba kontrolo: oni povas skribigi rapidajn, mallongajn laboraĵojn kaj en aparta kajero la t. n. kontrolajn laboraĵojn (dum 2-hora instruado 3, dum 3-hora 4 kontrolajn laboraĵojn dum la lernojaro). La kontrollaboraĵojn ĝenerale antaŭas instruhoro de ripetado. La skribaj kontrollaboraĵoj havas konstantan formon: 2,5 cm marĝeno, super la duobla linio oni ne skribas, sub ĝi per romiaj ciferoj oni signas la numeron de la laboraĵo, poste la titolon, la taskon kaj la solvon. Oni skribas nur sur unu flankon de la paĝo, la alia restas pura por la korektaĵoj. La temo devas esti konvena al la instrumaterialo de la koncerna etapo, ekzemple oni diktas demandojn, la tasko estos, respondi al demandoj; oni diktas indikajn frazojn, la tasko estos, konstrui demandojn al la substrekitaj frazelementoj, kompletigi mankajn frazojn, pli poste skribi la resumon de legita teksto, priskribi bildon aŭ iun situacion aŭ eventon, kompili leteron, fine la tradukaĵoj, precipe el la gepatra lingvo Esperanten por kontroli la gramatikan kaj leksikan konojn de la lernanto.

Tuj post la skribado la instruisto korektu la laborajojn. Dum la korektado oni uzas la sekvajn signojn:

— página 14 del PDF —

16 Artikoloj litereraro vorteraro gramatika eraro

mankas litero aŭ vorto

)sllo

konfuza, malklara frazo

342 ĝustigo de la vortordo

Estas konsilinde unue korekti ĉiujn laboraĵojn, poste konstati la vicordon laŭ la valoro La korektado kaj la klasifikado estas malfacilaj laboroj: pretendas precizecon kaj konsciencon. En la laboraĵoj ne povas resti nekorektita eraro!

Por la korektado de kontrollaboraĵoj oni devas dediĉi apartan studhoron.

La instruisto devas konstrui post la korektado la „mapon“ de la eraroj: li devas konstati, kiuj estas la ĝeneralaj eraroj kaj kiuj partikularaj kaj serĉi ilian kaŭzon. Antaŭ ol disdoni la kajerojn li devas konigi al la klaso la ĝeneralajn erarojn kaj ekzerci ilin en ĝusta formo ĝis li konvinkiĝas, ke la klaso ne plu ripetos tiujn erarojn. La partikularajn erarojn li notu por si mem, kaj, de tempo al tempo li kontrolu, ĉu la lernanto jam evitas tiun eraron. Post la disdono de la kajeroj ĉiuj lernantoj devas korekti „spegulbilde“ siajn erarojn. Poste ili transskribas la erarojn en la laborkajerojn kaj hejme ekzercas sin en la uzado de la ĝusta formo.

La kajeroj de kontrollaboraĵoj devas esti gardataj en la lernejo, 5 jarojn ili ne estas selekteblaj.

$ 32 La miksaj studhoroj

Kvankam en la antaŭa paragrafo ni parolis pri specialaj studhoroj, ni povis konvinkiĝi, ke tute specialaj (t.e. „unucelaj“) studhoroj puraj ne ekzistas; al la ĉefa celo ĉiam aldoniĝas akcesore iu dua: ekz., ekzerco-kontrolo kaj inverse, nova materialo kaj ekzerco. Dum la miksa studhoro egalvalore ĉeestas diversaj instruceloj, nome ĉiuj, pri kiuj temis la antaŭa paragrafo: kontrolo, nova materialo, ekzercado kaj ripetado. Ili miksiĝas proporcie dum la studhoro laŭ la intencoj de la instruisto observanta la principon: la plej grava ero de ĉiu studhoro devas esti ĉiam la ekzercado! La kutima skemo de miksa studhoro estas:

1. Organizado de la studhoro

2. Kontrolo: hejmaj taskoj — skribaj parolaj: frontalaj individuaj Enkonduko de nova materialo — konversacio Antaŭekzercado de la nova materialo Legado kaj legaĵellaborado

Postekzercado kaj aktualigo

SUA «peo

Resumo kaj designado de hejmaj taskoj: parola skriba

1. Organizado de la studhoro

a) La klaso stare atendas la envenantan instruiston. Irante al la katedro, la instruisto ĵetas rigardon sur la nigran tabulon; ĝi devas esti ĉiam pura, kun antaŭpreparita spongo, kreto, kolorkretoj kaj la aliaj instruhelpiloj. Starante la instruisto salutas la klason: „Bonan matenon!“ („Bonan tagon“) — la klaso resalutas „ĥore“. Sekvas

— página 15 del PDF —

Artikoloj 17

la raporto de la deĵoranto: „Sinjoro instruisto, mi raportas al vi, ke en nia Esperantogrupo ĉeestas … lernantoj, forestas … lernantoj, laŭnome: …“ La instruisto dankas la raportinton kaj permesas al la lernantoj sidiĝi. Li enskribas en la klaslibron la numeron de la studhoro, la materialon kaj la forestantojn. (La deĵoranto devas surskribi sur la nigran tabulon la daton kaj la numeron de la studhoro.) La organizado ne povas dauri pli ol 4 minutojn.

2. Kontrolo

a) Kontrolo de skribaj hejmtaskoj

Ne estu horo sen skriba hejmtasko. La skriba hejmtasko estu la ripetado de la nova materialo kaj ĝia praktika apliko. Ĝi ne estu tro malfacila kaj tro ampleksa: en la komenca periodo ne pli ol 3—5 mallongaj frazoj. Unu el la lernantoj laŭtlegas aŭ skribas sur la tabulon la frazon. Ni alkutimigu niajn lernantojn al tuja komparo de iliaj frazoj kun la surskribitaj, kaj se ili konstatas diferencon, al tuja anoncado levante la manojn. Tiel la instruisto tuj rimarkas, kies solvo estas ĝusta aŭ ne. La erarojn ni klarigu, kaj ĉiu lernanto korektu per ruĝa krajono sian eraron. La lernanto ne kopias el sia kajero la frazon. Lia kajero estas ĉe la instruisto, kiu dume kontrolas la kajeron, kaj la lernanto solvas la taskon ĉe la tabulo. Ekz.: se la tasko estis, respondi al la demando, unu el la lernantoj legas la demandon, la vokita lernanto respondas ĝin skribe, kaj dume la instruisto korektas lian kajeron. Ni estu pretendemaj kaj je formo kaj je enhavo koncerne la kajerojn de niaj lernantoj. Dum la unua studhoro ni komuniku la formon de kajerlaboro (marĝeno, titolo, dato, ktp.), kaj ni estu konsekvencaj!)

b) Prirespondigo frontala kaj individua Nuntempe la prirespondigo ĝenerale okazas frontale, en formo de konversacio. Dum tiu konversacio ĉe kelkaj lernantoj (kies nomojn la instruisto povas mencii en la horskizo antaŭ la studhoro) la instruisto haltas pli longe kaj pli detale por paroligi ilin. Post tiu kontrola konversacio la instruisto pritaksu la laboron kaj klasifiku almenaŭ 4—5 lernantojn.”

$ 33 La enkonduko de la nova materialo okazas en konversacia formo: La instruisto gvidas tiel la konversacion, ke dume aperu la novaj elementoj (kaj leksikaj, kaj gramatikaj), kiujn li intencas enkonduki. La lernolibroj E/1 kaj E/2 konkrete helpas tiun laboron per la enkondukaj ekzercoj, situantaj antaŭ preskaŭ ĉiu leciono.

Dum la demandado la instruisto devas observi la sekvajn principojn: a) demandu ĉiam la tutan klason, kaj nur poste alvoku iun;

b) demandu kaj la bonajn, kaj la malbonajn lernantojn: la respondoj de bonaj lernantoj estas modelaj. Sed ankaŭ la malbonaj rajtas kaj devas partopreni en la konversacio. Alvoku ne nur tiujn, kiuj prezentiĝas!

c) la demando estu konkreta, klara kaj tuj komprenebla. Ĝi veku la intereson de la tuta klaso;

d) la demando estu informdona.

En la komenca periodo ni ne havas eblecon meti tiajn demandojn pro la manko de lingva materialo. En tiu periodo ĝenerale estas uzataj „ekzercaj demandoj“, ekz. „Kia estas la kreto?“ (La lernanto ja scias, ke ankaŭ la demandinto scias tion, do, la demando ne havas valoron el la vidpunkto de la informaĵo, nur el lingva-ekzerca vidpunkto. Tion ni ĝenerale ne demandas en la ĉiutaga vivo. — La demando: „Kie laboras via patro?” estas jam informdona, ĉar la instruisto ne scias, kie laboras la patro de la demandito, do, la interesiĝo estas natura!)

Oni uzas ĝenerale en la komenca periodo mallongajn, specialajn kaj alternativajn demandojn. La specialaj demandoj komenciĝas per K- komenca tabelpronomo kaj la demandito devas ion aldoni al la demanda frazo. Ekz.: „Kion faros vi dimanĉe?“ — „Dimanĉe mi

“ La klasifikaĵoj (notoj) estas: 5 = bonega, 4 = bona, 3 = meza, 2 = kontentiga, 1 = nekontentiga

— página 16 del PDF —

18 Artikoloj

ripozos“. Estas la alternativa demando (komenciĝanta per ĈU?), la respondo simple ripetas parton de la demando. „Ĉu dimanĉe estas ripoztago? — Jes, …“ La didaktika valoro de specialaj demandoj estas pli alta, sed ankaŭ la alternativaj demandoj helpas la aŭtomatigon de lingva materialo.

La respondoj estas lakonaj, mallongaj, kompletaj kaj kompletigitaj.

Ĉu Esperanto estas Lakona respondo: Jes. facila? Mallonga respondo: Jes, ĝi estas facila. Kompleta respondo: Jes, Esperanto estas facila lingvo.

Kompletigita respondo: Jes, Esperanto estas ne nur facila, sed ankaŭ belsona lingvo.

En la pli postaj periodoj, por alkutimigi la lernantojn al la kompreno de pli longaj demandoj, oni povas kompletigi ankaŭ la demandojn per kutimaj parolturnoj, ekz.:

Bonvolu al mi diri… Kiu povas diri al mi… Mi estus tre dankema, se iuel vi…

Tiu formo de prezento de la materialo estas samtempe ankaŭ la unua de ĝia ekzercado Dum la prezento kaj la unua ekzercado oni uzu abunde aŭdo-vidajn instruhelpilojn (Vidu la 38-an paragrafon).

$ 34 La legaĵoj kaj legaĵellaborado

La legaĵoj, kiel kompaktaj tekstoj, sistemigas la prezentitan kaj antaŭekzercitan materialon, servas kiel bazo de posta ekzercado kaj aktualigo, donas modelon de ĝusta stilo kaj aplikado de la lernita lingva materialo.

Ĝenerale ĝis tiu momento, kiam komenciĝas la legado, la lernolibroj estas fermitaj.

La demonstra-legado: en la komenca periodo unue legu la instruisto, kaj la lernantoj sekvu per okuloj la tekston en la lernolibroj. Dum la demonstra legado la instruisto staru aŭ sidu (nepre ne promenu); ne rapidu (sed ne tro malrapide kaj ne ripetadu); la tonmodulado estu simpla, klara kaj esprimplena, la voĉforto mez-laŭta.

Post la instruisto povas legi la tuta klaso ĥore aŭ lernantoj individue po unu alineo.

En la plipostaj periodoj povas demonstri la legadon ankaŭ la lernantoj, sed nur se la teksto de la legaĵo estis antaŭpreparita dum la antaŭekzercoj. La legado multe plifaciliĝas kaj plisimpliĝas, se la lernantoj konas la aŭdo-motorajn korpojn de la legendaj vortoj. Tekston, enhavantan nekonatajn vortojn oni povas legi nur en la meza periodo de la instruado. En tiu periodo oni devas eĉ legi neantaŭpreparitajn tekstojn kaj iom post iom alkutimigi la lernantojn kompreni ankaŭ la antaŭe ne analizitajn tekstojn. (La antaŭpreparo povas konigi nur la novajn elementojn de la legotaĵo: la novan leksikon kaj gramatikon, sed neniokaze malkaŝi la eventon de la legotaĵo!) La komprenon de la neantaŭpreparitaj tekstoj helpas la t. n. „orientiloj“: la orientiloj estas tiuj elementoj en la teksto, kiuj unuavide helpas rekoni la strukturon. Tiaj estas ekz.: la verbo ESTI, la finaĵoj -O, -ON, -OJN, -A, -AN, ktp. Relativaj orientiloj estas: la pronomoj, prepozicioj, konjunkcioj kaj subjunkcioj kaj la afiksoj. Ni alkutimigu dekomence la lernantojn, ke ili klopodu kompreni tion, kion ili legas (— ĝenerale la lernantoj kutimas priatenti nur la teknikon de la legado kaj eĉ ne klopodas kompreni la tekston).

La plej bona prezentado de nova legaĵo estas: aŭskulti surbendigitan tekston de la legaĵo, legita de modele parolanta, elstara pedagogo.

Formoj de legaĵellaboradoj:

a) meti demandojn al la teksto;

b) kompili la planon de la teksto;

c) titoligi la opajn partojn (alineojn);

d) elekti el la teksto la frazojn, karakterizantajn la personojn;

— página 17 del PDF —

Artikoloj 19

e) dramigo: se la legaĵo estas dialog-forma, oni disdonu la rolojn. La kunligan tekston legu iu tria lernanto.

f) surscenigo: la lernantoj ludas la rolojn de la agantaj personoj el la legaĵo;

g) aktualigo: transformado de la legaĵa situacio en la ĉiutagan situacion de la lernanto;

h) transformado kaj kompletigo: oni povas transmeti la eventon en la preteriton aŭ futuron; elpensi la antaŭ-okazintaĵon kaj la sekvon de la rakonto ktp.

La traduko ne estas ekzercadformo. Oni tradukigu nur tiam, se la instruisto ne estas konvinkita pri la senmanka kompreno de la teksto. Sekve, la traduko estas unu el la formoj de la kontrolo. Sed, antaŭ ol tradukigi, ni devas elĉerpi ĉiujn aliajn ekzerco-tipojn, kontroleblecojn.

En la mezaj kaj superaj kursoj aperas la ampleksaj, nepreparitaj tekstoj. Dum ilia ellaborado ni devas nepre instrui al niaj gelernantoj la uzadon de vortaroj. (La ĝenerala eraro de la lernantoj ĉi-koncerne estas, ke ili senkritike transprenas la unuan signifon de la vorto — ne observante la sintagmon!)

La dumhora vortara laboro kutime konsistas el tio, ke la instruisto surskribas la prezentiĝantajn novajn vortojn sur la tabulon, kaj la lernantoj kopias ilin en siajn vortar-kajerojn. En la postaj periodoj la lernantoj povas memstare prepari la tekstojn. En tiaj kazoj estas konsilinde, skribi en vortarkajerojn ne nur la izolitan vorton, sed, unue la frazon aŭ almenaŭ la sintagmon, en kiu la nova vorto troviĝas en la teksto, kaj poste la izolitan vorton. Ekde la meza periodo oni povas jam difini, ĉirkaŭskribi aŭ alimaniere priskribi la sencon de la vorto, aldoninte ĉiam ankaŭ la gepatro-lingvan tradukon. Ekde la meza periodo oni devas instrui al la lernantoj ankaŭ la vortaruzon, aranĝi kelkfoje en la klaso konkursojn pri la plej rapida kaj plej ĝusta vortaruzo.

Ni devas alkutimigi niajn lernantojn al la abunda hejma legado. Oni povas legigi la lernantojn je lernolibraj tekstoj (ekz.: en la klaso oni ellaboras la tekston ĝis ĝia plej interesa parto, la sekvan parton oni designas por hejma legaĵo), sed ankaŭ je ĵurnaloj („Nia voĉeto“, „Planteto“ ktp.). La legitaĵojn poste la lernantoj prezentas al la klaso en formo de raportaĵo, recenzo, referaĵo ktp.

$ 35 La ekzercado estu ĉiam kompleksa, t. e. leksika-gramatika aŭ gramatika-leksika. Tion postulas ankaŭ la baza principo de la lingvoinstruado: instrui lingvon per lingvo en sia funkcio! La baza ekzercadunuo estu ĉiam la frazo! Kaj la gramatikon kaj la leksikon ni devas konsciigi al la lernantoj en frazoj. La „skeleto“ de la frazo evoluas: de la komencaj, simplaj fraztipoj al pli kompleksaj. Sed ĉiu frazo en si mem estas prototipo de senfina ĉeno de samstrukturaj frazoj. Plej oportune ni povas preterlasi la instruadon de gramatikateorio, se ni prezentas kaj ekzercas la materialon laŭ frazstrukturoj.

Ekz. la sekvaj frazoj estas samstrukturaj: En la ĝardeno estas multaj floroj. En la klaso lernas diligentaj knaboj. En la urbo konstruiĝas modernaj domoj.

La frazstrukturo estas: ENTA =, 170… AS 4, AJ.» -OJ:

La frazmodelo estas: Pr SF Vo bAn Sm (prepozicio, substantivo, verbo, adjektivo, substantivo)

La strukturismaj ekzercadformoj (didaktikaj operacioj): a) simpla anstataŭigo: La libro de la lernanto estas bona. La… dela lernanto estas bona. (voĉo, kajero, konduto, prononco, noto)… La libro de la… estas bona. (patro, instruisto, amiko…) La libro de la lernanto estas …. (bela, interesa, nova, …) seria anstataŭigo: Somere ĉiu… -as ripozi. (povas, deziras, volas, intencas, esperas …)

— página 18 del PDF —

20 Artikoloj

b) Transformado: de indika frazo en demandan, ordonan, deziran, nean; Transformado de tempo, persono, nombro, ktp. Ekz.: Li lernas diligente. Li lernu diligente! Bonvolu lerni diligente! Li ne lernas diligente. Ho, se li nur lernus diligente! Li lernis diligente. Ĉu li lernas diligente? ktp. c) Integrado: kuntirado de du frazoj en unu. Ekz.: Jen kostumo. Jen mia amiko. Jen la kostumo de mia amiko. Li promenas. Li legas. — Li legas promenante. d) Reduktado: plisimpligo de la strukturo. Ekz.: Mia patro laboras en la fabriko. = Li laboras tie. e) Ekspansio — plivastigo, plietendo de la strukturo: Ekz.: Li laboras … kie, kiam, kiel, kun kiu, de kiam ĝis kiam, ktp. Alia formo de la ekspansio (laŭ diversaj niveloj):

La knabo skribas. leteron. volas skribi leteron. estas skribanta leteron. skribanta leteron, estas en la ĉambro.

Kaj la instruisto kaj la lernanto devas alkutimiĝi al tiu ekzercadformo: malkaŝi la strukturon, alproprigi la modelon kaj la kapablon variigi ilin.

$ 36 La strukturismaj ekzercoj ebligas: la aŭtomatigon de la lernita materialo, la produktivigon de la receptiva-reproduktiva materialo kaj pretigas ĝin al la praktika uzebleco en la ĉiutaga vivo.

La dua grava principo, kiun oni devas priatenti dum la postekzercadoj estas: la praktika uzo de la lernita materialo. Tio signifas, ke oni devas „eliri el la lernolibro“ kaj transponi la materialon en la ĉiutagan vivon de la lernantoj. Atingi tion oni povas nur, se en la klaso regas vere Esperant-lingva atmosfero. Realigi tion, krei spritajn, naturajn, vivajn situaciojn — jen estas la plej malfacila tasko de la instruisto. (Unu el la rimedoj por krei Esperant-lingvan atmosferon estas la konsekvenca uzo de Esperantlingvaj organizaj esprimoj jam ekde la unua studhoro, eĉ se tio estas ekster la lernata aŭ lernita materialo. Iom post iom la lernantoj komprenos ilin kaj sentos ilin tute naturajn. Ekz.: Kiu forestas? Venu al la tabulo! Fermu la librojn! ktp.)

$ 37 Parolante pri la ekzercad-formoj ĝis nun temis nur pri parolaj ekzercoj. Ĝenerale la skribaj ekzercoj okupas nur duan lokon post la parolaj, sed estus eraro tute ne ekzerci la produktivan skribon. En la nuna praktiko la skribado ĝenerale servas nur kiel formo de kontrolo (ankaŭ la hejmaj skribaj taskoj estas plie kontrolkarakteraj ol ekzercaj). Sed ni devas elformi ankaŭ la skribkapablojn! Kaj elformi iun kapablon oni povas nur per la samspeca ekzercado: parolkapablon per parolo, skribkapablon per skribo. Ekz. skribi planon de iu legita teksto, aŭ fari demandaron al la teksto, tion oni povas ne nur hejme sed ankaŭ en la klaso. Eĉ tiamaniere oni povas laborigi samtempe la tutan klason!

$ 38 La instruhelpiloj „Montru bildon kaj eĉ la mutulo ekparolas“ (Usinskij). Laŭ la statistiko la homoj akceptas

— página 19 del PDF —

Artikoloj 2i

la novajn konojn pere de la sensorganoj laŭ la sekva proporcio:

vidsenso — 87,0 9/o

aŭdo — 7,0 9/o flaro — 3,5 ?/o palpo — 1,59/o gusto — 1,09/o

Tiu statistiko montras la gravan rolon de la videfektaj instruhelpioj. (Jam antaŭ jarcentoj „malkovris“ tiun fenomenon J. A. Komensky.) Inter la videfektaj helpiloj ni devas distingi du specojn:

a) la lingvan demonstrilon — t. e. la tekstojn;

b) la objektajn demonstrilojn — t. e. en la naturo laŭ bildo montri la objekton.

La videfektaj instruhelpiloj helpas la forigon de gepatra lingvouzo: anstataŭ la traduko oni simple montras nature aŭ bilde la objekton (se ĝi estas montrebla). Samtempe la demonstrado helpas elformi rektajn asociativajn rilatojn inter la sonkorpo (grafika korpo) kaj signifo. En la gepatra lingvo tiuj du aspektoj estas adekvataj (la sonkorpo kaj signifo). En la fremda lingvo ne. La celo de la ekzercado estas adekvatigi ilin. Skeme (laŭ Franke)» tiu fenomeno aspektas jene:

S = signifo, Vg = vorto en gepatra lingvo, Vf = vorto en fremda lingvo. La rilato S X—5» Vg estas adekvata.

Lernante la fremdan vorton la procezo evoluas jene: kiam la lernanto vidas la objekton en lia memoro aperas la vorto gepatrolingva. Ekz.: „ceruza“ kaj nur post tiu formo aperas „krajono“, t. e. inter la signifo (realaĵo) kaj ĝia lingva bildo (vorto) intervenas la gepatra

lingvo: S = (Vv)

Nia celo estas krei rektan rilaton inter la objekto kaj ĝia vortbildo en fremda lingvo, do, transformi la vicon: S —» Vg —» Vf aŭ Vf —» Vg — 25S en S —» V!f respektive Vf —» S,t. e. krei rektan asociativan rilaton. Tion helpas la videfektaj (kaj aŭdo-videfektaj) demonstriloj.

LJ

$ 39 La demonstrilojn (instruhelpilojn) oni povas grupigi:

a) laŭ ilia karaktero: tradiciaj: nigra tabulo, kreto, lernolibro, kolorkreto, bildoj, fotoj, geografiaj kartoj, modeloj, specimenoj, ludiloj, objektoj naturaj; modernaj-teknikaj: diapozitivo, epidiaskopo, gramofono, magnetofono, radio, filmo, televido…

b) laŭ ilia efekto: vid-efektaj; aŭd-efektaj; vid-aŭd-efektaj.

“ Die praktisde Spraderlernung, Leipzig, 1896, p. 31

— página 20 del PDF —

22 Artikoloj

Jen kelkaj bazaj principoj de ilia uzo:

1. Ne okazu studhoro sen la uzo de iu demonstrilo!

2. Elektu la ĝustan, konvenan helpilon, konforme al la aĝo, intereso, inteligento kaj ĝenerala kapablo de la lernantoj.

3. La instruhelpiloj efikas nur pere de la instruisto: la plej simpla demonstrilo (ekz. skatolo, peco da gumo) fariĝas mirakla demonstrilo en la manoj de lerta instruisto kaj la plej moderna teknika helpilo valoras nenion, se ĝi ne estas uzata ĝuste kaj lerte.

La studhorojn oni devas zorge antaŭprepari. Se la instruisto demonstros diafilmon aŭ aŭdigos magnetofonbendon, li devas antaŭ la studhoro rigardi respektive aŭskulti ĝin. La teknikajn helpilojn instalu dum la paŭzo, je la komenco de la instruhoro ili estu uzpretaj.

$ 40 Laŭ la KA-metodo la instruhelpilojn oni devas intense uzi dum la instruprocezo, ili helpas la instruiston en lia laboro, sed ne anstataŭas lin. Elformiĝis du konceptoj, kiuj preskaŭ ekskluzive bazigas la instruprocezon sur aŭdo-vidajn instruhelpilojn: la t. n. lingvolaboratorioj kaj la t. n. „aŭdo-vida, struktur-globala metodo“ de Guberina kaj Rivenc (la t. n. Saint-Clouda skolo).

En la lingvolaboratorioj ĉiu lernanto havas sian apartan budeton, instalita kun magnetofono kaj interligita kun la instruisto. Sekve, dum la sama tempodaŭro ĉiu lernanto povas labori kaj solvi pli da taskoj ol dum la tradicia instruado. La kursano povas ĉiam sin kontroli pere de la surbendigita modelo. La laboratoriaj ekzercoj tre sukcese kontribuas al la elformiĝo de kapabloj, sed ne povas anstataŭi la klaslaboron.

Laŭ la Saint-Clouda-metodo ĉiu leciono konsistas el 3 partoj:

a) dialogo laŭ ĉiutaga situacio; b) gramatik-karaktera struktura dialogo; c) konversacio.

Sekve, la instruado okazas en tri fazoj: a) enkondukaj ekzercoj;

b) gramatikaj-strukturoj;

c) konversacio.

La a) kaj b) fazo diseriĝas jene:

1. Prezento: oni projekcias 2 foje la diafilmon, kaj sinkrone oni aŭskultas la magnetofonan tekston (1530 bildkadroj respektive frazoj);

2. Kompreno — sen uzo de gepatra lingvo;

3. Imito: La kursanoj post magnetofono ripetas la frazojn, rigardante la bildojn;

4. Firmigo: oni aŭskultas kaj rigardas la materialon po opaj partoj 10—15 foje kaj tiomfoje ripetas ĝin la gekursanoj. La instruisto parolas nur dum la 2-a faz-ero.)

Sammaniere oni ekzercas la b) fazon. En la c) fazo oni aktualigas la tutan materialon, transmetante ĝin en la konkretan situacion de la gekursanoj.

Resume: Dum la instruado la aŭdo-vidaj efektoj estas maksimume elĉerpataj. La instruiston helpas gvidlibro, enhavanta instrumetodajn konsilojn kaj la tekstojn. La kursanoj ne ricevas tekstojn: ili havas programatajn kajerojn kun presitaj ekzercoj. kaj taskoj. Ĝis la 16-a leciono la kurso okazas ekskluzive per la priskribita metodo, poste oni komencas la legaĵellaboradon, la skribon kaj la legon. La instrumaterialo estas strikte organizita: enhavas 1500 leksemojn de la cel-lingvo. Tradukadon ĝi tute ne uzas. Por la lerneja instruado tiu varianto ne estas tre taŭga. Des pli por la plenkreskulaj kursoj. Sed la plenkreskuloj ŝatas ankaŭ pensadi pri la fenomenoj, serĉi interrilatojn, konsciiĝi pri la lernitaĵo. Tion la metodo ne ebligas. Same ne ebligas hejman laboron kaj preteratentas la gepatro-lingvan bazon.

— página 21 del PDF —

Artikoloj P5)

$ 41 La krominstruhora laboro

Estas grava pedagogia tasko de la instruisto konsciigi, ke la fremda lingvo ne estas simple unu el la studobjektoj, kiun ni lernas, faras taskojn ktp. La lingvo estas kompleksa sistemo de konoj kaj kapabloj, kaj alproprigi ĝin povas nur tiu, kiu ekzercas sin ĉiutage kaj uzas ĉiun eblecon tiucele. Tiu, kiu okupiĝas pri la lingvo nur tiujn du tagojn en la semajno, kiam havas instruhorojn, neniam kapablos regi ĝin. Pro tio la eksterklasa okupiĝo tre gravas. Estas kelkaj formoj, kiujn povas organizi mem la instruisto:

a) Kluba vivo: studrondoj, kluboj, ktp., kie oni parolas nur Esperante, aranĝas programojn kaj organizas eblecojn por praktiki la lingvon. (En la hungaraj lernejoj la akceptita formo estas fakrondetoj, organizitaj de KISz-organizaĵo — du horoj ĉiun duan semajnon);

b) Ekskursoj: vizito de muzeoj, urbopartoj aŭ en arbaron — kaj dume uzi nur Esperanton. Oni devas ilin antaŭprepari (Kion ni vidos?) kaj poste oni povas verki pri ĝi mallongajn raportaĵojn, artikolojn por la murgazeto ktp.;

c) Hejmaj legaĵoj: ni eduku niajn lernantojn ŝati la librojn, ĵurnalojn, legi intense kaj taksi tion, kion ili legis.

d) La korespondado estas la plej grava formo de krominstruhora laboro.

La adresateco de la letero kreas kvazaŭ-dialogan situacion, la temojn la lernantoj elektas mem, do apartenas al ilia interesrondo kaj la leter-stilo estas tre proksima al la stilo de ĉiutaga parolo. La korespondadon postulas kaj la pedagogia kaj la didaktika celo de la Esperanto-instruado,. La amika korespondado kontribuas al la edukado de internaciismo. Ĝi stimulas la intereson al lingvolernado kaj estas la plej bona okazo ekzerci la produktivan skribkapablon.

La korespondadon oni komencu nur tiam, kiam la lernantoj jam kapablas memstare esprimi siajn pensojn, eĉ se nur limigite (estas konsilinde komenci la korespondadon per bildkartoj kun mallongaj tekstoj).

La leteroj estu enhavaj. Ili povas esti bonhumoraj, sed neniam banalaj au ŝablonaj. La lernantoj volonte skribas pri si, pri la familio, hejmo, lernejo, ludoj kaj amuzoj, ili volonte interŝanĝas bildkartojn, poŝtmarkojn, fotojn. Pliposte ili skribas pri la lando, literaturo, historio, geografio, kutimoj, muziko, kino, ktp.

La leterojn skribu mem la lernantoj. La instruisto prizorgu nur la finan trarigardon, kiu tuŝu nek la individuecan enhavon, nek la esprimmanieron, sed zorgu nur, ke la lingvo estu korekta kaj la formo konvena.

La leksiko ĉirilate estas kompletigenda per la kutimaj formuloj de la epistola stilo: alparoloj, salutoj, leterkomencaj formuloj, danko, pardonpeto, leterfinaj formuloj. Estas konsilinde gvidi apartan korespondan-taglibron, en kiu oni registru la senditajn leterojn, sendaĵojn, kolektas la valorajn formulojn el la ricevitaj leteroj ktp.

Ĉiu ricevita letero estas respondenda, kaj la eventualaj sendaĵoj rekompencendaj.

Krom la individua korespondado oni povas organizi korespondadojn inter grupoj, klasoj, studrondetoj per komune verkitaj leteroj. Sincera kaj afabla korespondado povas gvidi al amikiĝo de du grupoj (klasoj), eĉ al reciproka vizito!

La korespondado, renkontiĝoj, ekskursoj, ekspozicioj, kultur-artaj aktivecoj de diverslandaj lernantoj demonstras ankaŭ la praktikan valoron de Esperanto-instruado. Pro tio la III-a Kunordiga Konferenco por enkonduko de Esperanto en lernejojn komisiis al Bulgara Lerneja Komisiono organizi centron por kunordigi kaj gvidi tiun laboron. La lernejoj, en kiuj Esperanto estas instruata, nepre interrilatu kun la centro kaj aktive partoprenu tiun agadon!

— página 22 del PDF —

24

Enhavo

Enkonduko

Metodo Celo

Karaktero

mom m = DW =

Formo Esperanto en lernejoj 5 Faktoroj

6 Lingvo — parolo

mm

La studmaterialo

$ 7 La segmentado de lingva materialo; mininumoj

$ 8 La organizado de la segmentita materialo

Instrumetodaj konceptoj

$ 9 Analiza — sinteza; gramatika — traduka $ 10 F.Gouin

11 Reformo; la rekta metodo

12 Cseh-metodo

13 Bazprincipoj

14 Kurs-komencaj variantoj

15 Miksaj metodoj

16 La KA-metodo

m~.ouom mie mm um um

La instruado de la lingva materialo

$ 17 Fonetiko kaj grafiko $ 18 Leksiko, semantigo $ 19 Kvanto de leksemoj

$ 20 Gramatiko: indukto-dedukto strukturoj

$ 21 Funkcia principo

La elformiĝo de kapabloj $ 22 La kvar-kapabloj

$ 23 La informacia akto

$ 24 La legado: laŭta — muta

$ 25 Analitika kaj sintetika legado $ 26 Skribo

$ 27 Parolo kaj kompreno

— página 23 del PDF —

La lerneja praktiko

$ 28 $ 29 $ 30 $ 31 Ŝ$ 32 $ 33

$ 34 $ 35 $ 36 $ 37 $ 38 $ 39 $ 40 ŝ$ 41

Instruprogramo (instruprojekto) Instruplano

Instruhoro: hortipo

Specialaj instruhoroj

Miksaj instruhoroj

Enkonduko de nova materialo Demandoj kaj respondoj Legaĵoj kaj legaĵellaboradoj Ekzercado: parola, strukturisma Ekzercado: funkcia principo Skribaj ekzercoj

La instruhelpiloj

La demonstriloj

Lingvolaboratorioj; La Saint-Clouda metodo

La krominstruhora laboro

25

— página 24 del PDF —

26 Informoj el la pedagogia vivo

Mediosavo en la lernejo

Informo de la Ministro pri Klerigado kaj Scienco (MKS) — Germana Federacia Respubliko

La MKS disponis 135 000 GM por ĝis nun unusola modela eksperimento okupiĝanta pri lerneja edukado al ekologiaj demandoj. La eksperimento apartenas al difinita esplorprogramo elstarigita de la Federacio-Landoj-komisiono pri kleriga planado: La establiĝo de laborsekcio pri „Mediosavo“ por ĉiuj gelernantoj de la sekundarŝtupo I en la Theodor- Heuss-integriĝinta lernejo en Baŭnatal ĉe Kassel.

Tiu ĉi eksperimento de interkombino de la faksekciaj natur- kaj socisciencoj estas aranĝita kune kun la Heslanda Kulturministerio, kiu kontribuis la samajn financajn rimedojn.

La MKS kaj la Federacia Registaro forte interesiĝas pri la ĉefpunktoj de la eksperimento, ĉar ankaŭ emfaze ampleksiĝas edukaj demandoj en la programo de la registaro:

1. La tradicia disiĝo de la natursciencaj lernejofakoj (ĥemio, fiziko, biologio) estu reformita al klara ekspliko de sociaj rilatoj.

2. La demando estos respondenda, ĉu la kooporado de la fakaj sekcioj sociscienco, laborscienco kaj naturscienco povos doni sencplenan bazon por naturscienca instruado.

3. La demando devas esti esplorata, ĉu „mediosavo“ fariĝu propra laborsekcio aŭ estu submetata en kurikulajn (curriculum) partprojektojn.

4. Fakinstruistoj de natursciencoj estu motivigitaj kaj plu klerigitaj al la tasko de la ekologio.

5. Klarigende pluestas, kiun signifon havas la projekto por la interna diferencigo kaj kiel povas esti akordigitaj la praktikaj, teknikaj, artaj, lingvaj kaj naturscienca-teoriaj tematikoj alla „mediosava“ problemo.

La eksperimento komenciĝis je la nova lerneja jaro. Unue estas aranĝita por la 9-a klaso elektdeviga kampo (4 horoj po semajne), en kiu partoprenas lernantoj studantaj la fakojn biologio kaj ĥemio. En kunlaboro kun fakinstruistoj, politologoj kaj lernantoj oni praktikas mediosavajn taskojn. Plie estas ofertite analogie elektdeviga kampo al sepa klaso, kiu sampraktike devas solvi mediosavajn taskojn. Tiamaniere oni volas trovi sencenhavan koncepton.

Ĝiskonstruita per financaj rimedoj de MKS estos baldaŭ la „mediostacio“. Ĝi enhavos fakan ĉambron, kiu distingiĝos interalie de normala fizika ĉambro, ĉar ekkomencintaj esploraĵoj povas resti, por tiel ebligi longtempan observadon. Krome estas antaŭvidite specialaj aparatoj por aero- kaj akvoesploradoj.

Porinstruista Esperanto-kurso en St. Andreasberg, Harz-montaro

(8-a de novembro ĝis la 13-a de novembro 1971) Helmut Sonnabend

Ĝenerale estas konataj la ĉiujaraj kursoj de la Esperanto-instruistoj en Niedersachsen. Tamen la ĉi-jara kurso distingiĝas de la aliaj en du esencaj punktoj:

1-e) ĝi okazis meze de la lerneja tempo kaj 2-e) partoprenis nur instruistoj.

La nova paŝo estis risko, ĉar pro la streĉita personala stato en la lernejoj oni devis konsideri rifuzon fare de registaraj prezidentoj. Ni volas transsalti ĉiujn malfalicojn, komplikojn, luktojn kaj tuj raporti pri kelkaj interesaj punktoj.

Jam la grupiĝo de la kurso estas menciinda. Kunvenis geinstruistoj el ĉiuj lernejaj specoj: popollernejoj, mezgradaj lernejoj kaj gimnazioj. Por nia estonta laboro estas tre valora, ke inter la partoprenintoj estis lingvaj instruistoj, kiel ekz. gimnazia instruisto pri franca kaj angla lingvoj.

— página 25 del PDF —

Informoj el la pedagogia vivo 27

Kutime ni laboris en tri grupoj: komencantoj, progresintoj, ekzamenotoj. Por la unua fojo ni dividis ankaŭ la laboron inter la kursgvidantoj. S-ro Peter Kroger, la direktoro de la Germana — Esperanto — Instituto transprenis la historion de Esperanto, fraŭlino Ruff la literaturon, s-ro Sonnabend metodikon kaj gramatikon kaj s-ro Heinrich Mŭller instruis la komencantojn. Multflankaj parolekzercoj kompletigis la instruplanon. Krome okazis kelkaj prelegoj pri „La situacio de la Esperanto-instruado en lernejoj“ (Sonnabend), „Esperanto kiel propedeŭtiko por la fremdlingva instruado“ (Kroger).

Alia prelego estis de rektoro E. Pipho. Ĝi nepre estu pli detale raportenda. S-ro Pipho prelegis pri „Esperanto el la vidpunkto de instruisto pri angla lingvo“. Pipho ne nur estas ĉe ni tre konata kaj rekonata fakulo sed same eksterlande. Li perfekte regas la anglan lingvon, estas aŭtoro de pluraj modernaj lernolibroj, kaj interalie ankaŭ fakkonsilanto pri anglalingvaj kursoj en televido.

Li montris je la ekzemplo de la angla lingvo ties senprecedencan pozicion kiel tipan establitan lingvon. Apud politikaj kaj pedagogiaj aspektoj li klarecigis la ekonomian. Ekzemple „British Council“ eldonas jare miliardojn por zorgeme elpensita sistemo. Sistema programigo de la penso kredigas al la simpatiantoj de la angla lingvo ĝian perfektan pozicion kiel mondlingvon. Sed ankaŭ aliaj lingvaj potencoj (franca, rusa) provas establi sian pozicion, plivastigi kaj konservi ĝin.

Inter la lingvo-gigantoj oni devas vidi la modestan lokon kaj rolon de Esperanto. Kaj tamen Pipho opiniis, ke Esperanto povus plenumi esencan taskon. Li tiurilate substrekis sian senkondiĉan pozitivan sintenon rilate Esperanton. Tio fariĝis videbla, kiam li parolis pri la semantika profilo de Esperanto ĝenerale kaj pri ties de la angla lingvo aparte. Ĉefe la angla lingvo pro ĝia komplika semantika profilo preparas al niaj infanoj grandajn malfacilaĵojn (precipe en niaj popol-lernejoj), malgraŭ de ĉiuj modernaj, metodaj kaj didaktaj klopodoj. Li koncesiis, ke ankaŭ ne pli frua komenco de la anglalingva instruado, jam en la elementaj lernejoj, alportus kontentigan solvon.

Pipho, kiu Esperanton skribe komprenas, eksplikis la simplan semantikan profilon, per kiu oni povas komprenigi al la gelernantoj, kio lingvo estas por si mem.

Li ekkonigis sian pretecon kunlabore kun AGEI (Asocio de Germanaj Esperanto-Instruistoj) partopreni eksperimenton en tutampleksa lernejo por demonstri, ke antaŭkurso en Esperanto decide plifaciligos la postan lernadon de la angla lingvo. —

Poste la diskuto estis vigla, kaj la partoprenintoj bone komprenis, kion Pipho propre volis diri. Ni esperantistoj faras decidan eraron, ĉiam nur fronte ataki la aliajn lingvajn poziciojn. Nia politiko devas esti des pli fleksebla ju pli malforta nia pozicio estas.

La studsemajno ne finiĝis sen komunaj konkludoj:

1-e) nepra daŭrigo de la porinstruistaj kursoj,

2-e) multflankaj eksperimentoj en lernejoj, en naciaj kaj internaciaj kadroj;

3-e) demokratia rajto de la gelernantoj elekti „sian“ lingvon el diverslingva oferto; 4-e) pro tio la ĉefa konkludo: Esperanto estu normala studobjekto en ĉiuj lernejoj.

La edukado en Hispanujo

Alfonso Escamilla Roa

Ekde kiam UNESKO deklaris la jaron 1970 kiel Internacian Jaron de Edukado, Hispanujo ekkomencis gravan studadon por la ŝanĝo de la instrusistemo.

La Ministro de Edukado kaj Scienco prezentis „Blankan Libron» kun abunda programo, enhavanta bazojn por revolucia kaj eduka politiko. La ŝtata estraro unuanime aprobis ĝeneralan leĝon pri edukado, kiu detaligas la lernejan sistemon, ĝian organizon kaj objektivigojn adoptatajn al edukaj teorioj. Ĝi esprimas la validajn ideojn pri la socio, pri la homo, pri la esenco de la lernoserva procezo kaj pri la funkcio rilatanta la komunan lernejon.

— página 26 del PDF —

28 Informoj el la pedagogia vivo

Tiuj bazoj rekonas la necesecon reformi la landan klerigan sistemon, kiu ankoraŭ instruas laŭ malnovaj metodoj; ili malhelpas rapidan evoluadon de la lernantoj.

La programo estas ambicia, ĉar ĝi akcentas la necesan neniigon de la malprofita tempo pasinta per la nobla kaj efika deziro samniveliĝi kulture kun norda kaj centra Eŭropo. Nun oni aktive laboras en la superaj kaj en la subgradaj kampoj de la edukado, ĉar la reformo same celas la universitaton, la mezgradan kaj precipe la unuagradan lerneĵojn. Vere, Hispanujo tre maltrankvilas pro sia ĝisnuna eduksistemo. Sed ni povas aserti, ke hodiaŭ Hispanujo klopodas plibonigi la klerigadon samnivele kiel la aliaj eŭropaj ŝtatoj.

42-a Italia Kongreso de Esperanto

Marina di Grosseto, 1824 septembron 1971 Fina rezolucio — eltiraĵo

La italaj Esperantistoj, kunvenintaj en Marina de Grosseto de la 18a ĝis la 24a de sept. 1971 ekzaminte de evoluojn, kiujn, danke al Esperanto, oni atingis en la pliboniĝo de la rilatoj inter la diversaj Eŭropaj popoloj, sekve de la eblecoj de interkompreniĝo, kiujn la Internacia Lingvo donas; konsiderinte la neceson plikreskigi la diskonigon de la Internacia Lingvo en la lerneĵoj;

notinte la proponon pri eksperimenta instruado de la lingvo-Esperanto, samtempe organizenda en la unuagradaj lernejoj de la Eŭropaj landoj, responde al la iniciato de la Sekretariato pri Kulturo de la Slovenia Popol-Respubliko, al kiu jam sin anoncis la lernejaj oficialaj instancoj de Aŭstrujo, Bulgarujo, Jugoslavio kaj Hungarujo;

rekomendas la tujan partoprenon de Italujo al la eksperimento;

emfazas la ekzamenon kaj aprobon de la leĝpropono 1489, kiu ebligos la instruadon de Esperanto en la Italaj mezgradaj kaj superaj lernejoj.

Eŭropa Edukado en la Industriigita Socico

Wijk-aan-Zee Nederlando de la 26-a de septembro ĝis la 1-a de oktobro 1971 31-a Konferenco de la Kampanjo por Edukado al Eŭropa Civitaneco

Elsa Otto (delegito de NGGE — Nederlanda sekcio de ILEI)

Ĝeneralaj informoj:

Ĉi tiu konferenco estas organizita en kunlaboro kun CEVNO (Centro por Eŭropa Edukado en Lernejoj en Nederlando) sub la aŭspicioj de la Ministerio de Edukado (Hago), la Eŭropa Kultura Fondaĵo (Amsterdamo), la Eŭropa Konsilantaro (Strasburgo) kaj la Eŭropa Komunaĵoj (Bruselo).

Prezidantoj:

L. van der Gaag, altranga konsilanto ĉe la Ministerio de Edukado (Hago) kaj por Edukado al Eŭropa Civitaneco.

H. W. de Wijn, prezidento de la Centro por Eŭropa Edukado en Lernejoj en Nederlando (CEVNO).

Sekretariejo: Ministerio de Edukado, Nieuwe Uitleg 1, Hago, Nederlando.

Lingvo:

La laborlingvo estas la angla.

Partoprenantoj:

Docentoj en dugradaj (post-elementaj) lernejoj el Aŭstrujo, Belgujo, Britujo, Danlando, Francujo, Germanujo (FRG), Irlando, Luksemburgo, Nederlando, Norvegujo, Svedujo, Svislando. (entute 35 personoj)

— página 27 del PDF —

Informoj el la pedagogia vivo 29

Prelegantoj:

L. van der Gaag

(Nederlando) Malfermis kaj enkondukis la konferencon M.J. F. Govaers

(Svislando) „La Kampanjo por Eduko al Eŭropa Ĉefsekretario de la Kampanjo por Civitaneco kaj la speciala celo de ĉi tiu Edukado al Eŭropa Civitaneco konferenco“

Dr. M. van Hulten

(Nederlando) „Plej gravaj problemoj de la morgaŭa Direktoro de la Projekto por urbanizado urbanizado“

Eŭropa 2000, Eŭropa Kultura Fondaĵo

Drs. J. Pasveer (Nederlando) „Pozitivaj kaj negativaj aspektoj de la Pastro inter la laboristoj en la Altfornego nuntempa industriigita socio en Eŭropo“

Montrado de filmoj pri Roterdamo, la unua mondhaveno el turista, komerca kaj industria vidpunktoj.

Roel van Duyn (Nederlando) „Problemoj de la homo rilate al ties Estinta membro de la konsilantaro medio»

de Amsterdamo „Koboldo“ (tre progresiva)

Richard Maine

(Britujo) „La rolo de la Eduko en la morgaŭa industriigita socio“

Drs. W. Langeveld

(Nederlando) „La rolo de la instruisto en la morgaŭa

Direktoro de la Centro por Edukado industriigita socio“

al Civitaneco en Nederlando

Post ĉiu prelego formiĝis kelkaj diskutgrupoj en kiuj la aŭskultintoj kune priparolis la temon kaj redaktis tiurilatan rezolucion. Dum la lasta tutplena kunsido oni aprobis jenan raporton:

Raporto

1. La plej grava impreso, kiun ĉi tiu konferenco elvokis, estis la konscio pri la krizo koncerne la mediajn problemojn, kaj la konvinko, ke la lerneja programo devus inkludi la pritrakton de sociaj, politikaj, ekonomiaj kaj fizikaj temoj rilatantaj al la medio.

La elekto de Roterdamo kaj ties apudaj industriaj ĉirkaŭaĵoj kaj fakte la problemoj de la ŝtato Nederlando, tiel dense loĝata sur tiom malmulte da loko, konstante kaj videble instigis la prelegojn kaj diskutojn.

2. Trovi solvojn por la mediaj problemoj estas la tasko sur politika nivelo, sed la instruista tasko estas igi la lernantojn konsciaj pri tiuj problemoj kaj eduki ilin al respondeca pripensado.

3. Ĉi tiuj programeroj devus esti ĉefa temo en institutoj, kiuj okupas sin pri instruista edukado. Edukado de la instruistoj devus esti daŭra proceso kun oftaj eblecoj al instruiĝo dum la lernejaj horoj. Profesiaj asocioj kaj naciaj kaj lokaj aŭtoritatoj devus instigi instruistojn sciiĝi pri aferoj de vitala graveco por la socio per partopreno en lokaj, naciaj kaj internaciaj kursoj.

— página 28 del PDF —

30

Informoj el la pedagogia vivo

Instruistoj devus pli kaj pli spertiĝi kaj konscii pri la urĝaj mediaj problemoj. Tro ofte oni konsideras ilin specialaĵoj de geografistoj kaj historiistoj, sed pli vasta deviga pritraktado en kiu partoprenus sciencistoj, biologistoj, docentoj pri teknikaj aferoj kaj ekonomistoj, povus rezulti en pli vasta kaj pli profunda kompreno de la rilataj temoj. Interŝanĝo de instruistoj kaj studentoj el diversaj landoj povus stimuli la konscion pri komunaj problemoj kaj instigi al pli granda internacia kunlaboro. La starigo de internaciaj kriterioj por diplomoj estus granda paŝo antaŭen.

Rilate al la lerneja situacio oni povus konsideri la edukon al civitaneco el du vidpunktoj:

I. La elekto de la temo kaj la instrua metodo

Mediaj studoj povus havigi la rimedojn por interligi la lernejon kun la socio. En la tuja apudeco eblas pristudi problemojn, kiuj estas ne nur tute klaraj al la lernantoj, sed ankaŭ komunaj al aliaj socioj kaj tial universale gravaj.

Tiaj metodoj povus kontribui al la solvo de la problemo, ke multaj gejunuloj sentas sin fremdaj kaj forlasitaj.

Ĉi tiu problemo estas neeviteble pliintensigita de la tendenco al pli larĝaj politikaj kaj ekonomiaj grupiĝoj, kaj estas malfacile kombini la deziron krei sencon de respondeco ĉe la gejunuloj kun la evidente kreskanta malproksimiĝo al la fontoj de potenco kaj la fortoj decidaj.

Konscio pri la problemoj, kiuj estas komunaj al industriaj socioj entute kaj ties esplorado en la tuja apudeco, povus iel konduki al kultivado de la nocio pri komuna celo kaj interaparteneco.

Ni substreku, ke la studo de mediaj problemoj devus inkludi la devigan pritraktadon menciitan en punkto 3-a, kaj ke tiaj ekzercoj prefere estu aktivaj kaj praktikaj, do ne limigitaj al klasejo kaj lernolibro.

Precipe, la instruistoj devus koncentri la atenton de la lernantoj sur tiujn vivajn nuntempajn temojn, pri kiuj nia socio bone informita devas decidi.

Ili povus ekzemple esplori kaj kolekti faktojn pri la aŭtomobilo en niaj modernaj urboj, aŭ pri la efiko de bruego kaj malpuriĝo kaŭzitaj de lokaj industrioj.

II. La organizado kaj etoso de la lernejo entute

Rilatoj inter instruistoj kaj lernantoj kaj la tuta interligiteco en kiu infanoj estas lernantaj, estas esence gravaj por la kultivado de postaj sociaj sintenoj. La disvolvado de la senco de reciprokaj toleremo kaj komprenemo per diskutoj en la klasejo, la senco de instruistaro kaj lernantaro kune laborantaj en la lerneja organizo, la disvolvado de kromaj lernejaj aktivecoj kun maksimuma partoprenado igante la bazajn demokratajn procedurojn familiaraj al la lernantoj, estas rigardataj rekte gravaj por la eduko al civitaneco. La senco de aparteneco al la socio, spertita en la lernejo, ne nur kontribuas al kreskado de la civitana konscio, sed ankaŭ helpas fortigi individuajn personecon kaj memfidon, kaj protektas la junulon kontraŭ sentoj de izolateco kaj fremdeco, kiujn la vasta industria entrepreno povas kaŭzi.

Profundaj diskutoj estis dediĉitaj al la edukproblemoj celantaj la modernajn bezonojn al adaptiĝo el vidpunkto de la rapide ŝanĝiĝantaj cirkonstancoj. Estis klare, ke kontraŭaj eliroj estas diskutendaj kaj ke ni bezonas toleremon por la diverseco de opinioj. La eblecoj kaj diversaj manieroj por ludi sian rolon kaj eduki al kuneca laboro certe estas tiurilate aplikeblaj. Esperu ni, ke la alta celo de instruista edukado kaj speciala kontribuo de konstanta enlerneja ekzercado detruos la rigidecon en la sinteno de la instruistaro.

La temo de la ekzamenoj elvokis multan diskutadon. La ĝenerala opinio estis, ke por havigi specialistajn scion kaj lertecon necesajn por konfronti la hodiaŭajn problemojn, prezervado de la konstantaj devigaj studkursoj estas esenca, kaj ke tiaj kursoj devus esti submetitaj al iu formo de taksado. Ni tamen samopiniis, ke estas malfacile taksi specon de kvalitoj, kiujn edukado al civitaneco intencas realigi, kaj ke sur tiu tereno ankoraŭ multaj esploroj kaj investaĵoj estas necesaj.

— página 29 del PDF —

Informoj el la pedagogia vivo 31

8. La temo de malpuriĝo ludas gravan rolon en la diskutoj dum ĉi tiu konferenco. Ni devas tamen konfesi, ke ankaŭ aliaj produktoj de nia industria socio bezonas konsideron, ekz.:

kontrolo de la popolkreskado kaj popolmovaĵoj,

rasaj rilatoj kaj naciaj stereotipoj,

teknika evoluo kaj ties rilato al milito, e

efikoj de la amasprezentadoj,

preparado al pli multe da libertempo kaj pli longa vivo.

9. Fine ne estus eble troigi la komforton kaj prizorgadon ricevitajn de niaj gastigantoj, kies amikeco kaj facileco montris admirindan adekvatecon en la organizado de la kurso. La konferencejo krome estis tre taŭga kaj por laboro, kaj por komforto, kaj por plezura amika diskutado dum la mallongaj liberaj periodoj.

Kelkaj personaj impresoj:

Inter la partoprenantoj troviĝis du delegitoj de Esperanto, nome s-ino J. H. Hoekstra- Sieders kaj la subskribintino, kies tasko estis, informi pri Esperanto. Tiucele ni partoprenis en la diskutoj, disdonis la libreton „Wanted a Worldlanguage“ de Prof. Mario Pei kaj la seslingvan broŝuron „La internacia lingvo Esperanto“, montris la Internacian Pedagogian Revuon, informis pri la baldaŭa nederlanda televizia kurso pri Esperanto, ktp.

La unuan tagon jam montriĝis, kiom malmulte oni scias pri Esperanto kaj ties celo. Stultaj estis la argumentoj. Precipe la anglalingvanoj konsideris nin frenezaj kaj la ĝenerala sinteno estis nea. Ni sentis nin en la leona kavo!

Tamen iom post iom ni sukcesis klarigi la aferon kaj precipe dum neoficiala babilado veki la interesiĝon.

Estis ankaŭ amuzaj momentoj. Vespere ni sidis en amika rondo, kiam dano kaj norvega geedza paro komencis babili en siaj lingvoj. Post kelkaj minutoj la norveganino subite diris: „Mi petas pardonon. Ne estis ĝentile, ke ni parolis nian nacian lingvon!“ „Ho ne, sinjorino“, mi respondis, „vi ne bezonas senkulpigi vin. Estas ja aliaj (kun afabla rideto al la britoj), kiuj ĉiam parolas sian lingvon, tiel devigante nin ĉiam paroli fremdan lingvon.“ La anglino, sidanta kontraŭe al mi, ruĝiĝis kaj poste diris: „Vere, mi neniam pripensis, ke tio povus esti neĝentila. Mi hontas!“

Akcidento okazis ĉe la lasta prelego. La kompatinda prelegonto preparis sian referaton nederlandlingve, supozante, ke ni ĉiuj sidus tie armitaj per kaptelefonoj. Kia bato por li! Eĉ interpretistoj por simultana traduko ne ĉeestis! Do li estis devigita mem angligi sian nederlandlingvan prelegon. Kaj montriĝis, ke tia tuja traduko eĉ por persono kiu bone scipovas paroli la anglan lingvon, estas tre malfacila tasko.

La lingvaj malfacilaĵoj montris sin ankaŭ dum la diskutoj, kiam anglalingvanoj facile kaj rapide debatis, dum alilingvanoj baraktis kaj kun la lingvo kaj kun la problemo mem, El Francujo kaj la aliaj franclingvaj regionoj ĉeestis nur unu persono, kaj ŝi estis profesoro de la angla lingvo!

Je la adiaŭo tamen kelkaj dankis nin pro la informoj pri Esperanto, kaj unu anoncis sin por la skriba kurso al nederlanda ŝtata instrudiplomo por Esperanto (L. O.-Esperanto).

Infanoj lernas Esperanton Informoj de Vuk Echtner el „Esperantisto Slovaka“

Konsiderante la multajn fervorajn esperantistojn, kiuj senĉese klopodas trovi novajn vojojn kaj metodojn propagandajn por venigi al la movado, al Esperanto laŭeble multajn homojn, la autoro de la artikolo en E. S. plendas pri la granda domaĝo, ke ni ne scias kaj ne zorgas pri la relative multaj infanoj, kiuj lernis kaj ankoraŭ lernas Esperanton.

Por ŝanĝi tiun ĉi situacion la Pedagogia Sekcio de Ĉeĥa Esperanto — Asocio dum aŭtuno fondis novan komisionon, kiu prenas sur sin la taskon, okupiĝi pri la alloga temo „Esperanto kaj infanoj“.

S-ro Echtner akcentas, ke la laborplano de la komisiono ne temas pri akirado de novaj infanoj, sed ĉefe pri prizorgado de multaj infanoj, kiuj Esperanton jam lernis.

(Rimarko de la redaktoro: Volonte IPR akceptas la konkretan planon. Bonvolu sendi ĝin!)

— página 30 del PDF —

32 Forumo

Asociitaj Lernejoj de UNESKO Raii Markarian, prezidanto de ILEI

Dum multaj jaroj, sub la aŭspicio de UNESKO, elementaj, duagradaj kaj aliaj lernejoj kunlaboras pri temoj, sugestitaj de UNESKO aŭ elektitaj de la lernejoj mem. Tiu situacio estas ideala por la partopreno de lernejo, en kiu Esperanto estas instruata. Ĝis nun oficiale partoprenas laŭ nia scio nur unu lernejo en Kimrujo; sed ni aŭdis, ke ankaŭ baldaŭ partoprenos la lernejo, kiun estras s-ro Johano Ingusz, XIII Budapest, Tomori utca 2, Hungarujo.

Se inter la legantoj de IPR estas kolegoj, kiuj ankaŭ ŝatus partopreni kun siaj lernantoj, ili bonvolu skribi pri tio al s-ro Ingusz, aŭ al f-ino Hilda Tharme, 22 Belmont Avenue, Bangor, Caerns, Britujo, la instruistino en la kimra lernejo. Samtempe la lernejo turnu sin rekte al sia propra UNESKO-komisiono kun la peto, ke tiu komisiono rekomendu ĝin al UNESKO kiel partoprenantan lernejon. Se UNESKO aprobos la aliĝon, estas grave, ke la lernejo mem petu al UNESKO, ke ĝi tiam anoncu la novan aliĝon en la oficiala bulteno. Nepre diru, ke via lernejo volas partopreni surbaze de la uzado de Esperanto kiel komuna perilo.

Internacia Lerneja Korespondado (l. K. L.) S-ro Lentaigne

En la „Freinet“-movado (progresama pedagogia, por enkonduko de novaj edukmetodoj en lernejoj) ni praktikas la I. L. K. ekde la jaro 1924. Okaze de la lasta kongreso de la movado ni revigligis la „Komisionon por interlerneja korespondado per Esperanto“. Nia celo estas instigi la francajn instruistojn ekuzi Esperanton tiucele. Favora cirkonstanco plia ekzistas ekde du jaroj, ĉar la novaj ŝtataj studprogramoj ebligas tiun PER-esperantan laboron (sed ne la POR-esperantan, krom esceptoj). Kolegoj venas al Esperanto (ne pro iu idealo), sed ĉar ili konscias, ke tie kuŝas la bona solvo por realigi sian revon: kontaktigi sian klason kun alilandaj en la tuta mondo. Sed ni frontas al dolora situacio: ne eblas trovi korespondantojn. Apenaŭ estas kredeble. Tamen ekzistas en la mondo kolegoj, kiuj akceptus, eĉ deziras korespondigi siajn klasojn (temas pri kolektiva korespondado, en kiuj la instruistoj rolas kiel interpretistoj; do ne gravas ĉu la lernantoj scias aŭ ne scias la lingvon.

La celo de tiu cirkulero estas instigi niajn kolegojn ne-francajn konscii pri tiu problemo kaj reagi favore. Kiel?

Nepre necesas organizi la aferon. Jen tuja propono aŭ pli ĝuste sugesto: en ĉiu lando ekestu faka asocio (prefere sub aŭspicio de ILEI) kun unu respondeculo. Ĝia rolo estos duobla:

1. arigi ĉiujn adresojn de kolegoj, kiuj havas intereson por la afero (internacia kolektiva korespondado, pri kiuj ni donos detalojn al ĉiu petanto);

2. aktiva agado cele disvastigi la aferon en la lando, instigi la instruistojn partopreni ktp.

Se tion ni sukcesos realigi, disvastiĝos tiu internacia lerneja korespondado. Ne nur profitos el ĝi la Francoj, sed la kolegoj el la tuta mondo, kaj Esperanto. Kiam tiu unua paŝo estos farita, ni diskutos poste (ekzemple dum iu „Maribor-Konferenco“) pri detaloj por funkciigi la aferon.

La nuna demando estas:

1. Ĉu vi aprobas la planon?

— página 31 del PDF —

Dokumentado 33

2. Ĉu vi estas preta iniciati (aŭ kunhelpi) la kreadon de tiu enlanda listo de „korespondemuloj“?

3. Ĉu vi povas doni al mi aliajn nomojn al kiu mi povus min turni?

Nepre respondu! Skribu al: S-ro Lentaigne, 3, av. de la Gaillarde, 34 MONTPELLIER, Francio.

La leĝo pri Esperanto-instruado en Aŭstrujo El la Federacia Leĝo-folio de Aŭstrujo de la 26-a de marto 1968 Esperanto

La celo:

La instruado de Esperanto havas la taskon, meti la multfacetajn klerigajn valorojn de tiu ĉi mondhelplingvo en la ĝeneralan instruadon, por tiel helpi al la junularo senpere enprofundiĝi en la gepatran lingvon kaj kapabligi ĝin, uzi Esperanton skribe kaj buŝe por la bezono de la ĉiutaga vivo kaj apliki ĝin, reciproke al la vivaĝo, por simplaj negocaj kaj komercaj aferoj.

La kono de Esperanto kaj la ebleco uzi ĝin estu tiel perfektigota, ke per tiu estu kreita la bazo por memstara plustudado de la fako, kaj la lernantoj per la Esperanto-literaturo renkontiĝu kun la diversaj nuntempaj kulturoj.

Instrumaterialo Tria klaso

1. Eduko de la aŭdo kaj flegado de la esprimo: Alproprigo de ĝusta kaj klara prononco sub aparta priatento de por germanoj fremdaj sonoj kaj de la germana lingvo flankeniĝintaj prononcreguloj.

2. Vort- kaj parolekzercoj:

El la senpera ĉirkaŭaĵo per multflankaj aŭd- kaj parolekzercoj, legado, estu akirata la vorttrezoro, kiu koncernas la medion de la lernantoj, ilian tagan vivon, iliajn spertojn kaj interesojn. Plivastigo de la vorttrezoro per konversacio pri pli malproksimaj temoj tamen ĉiam konsiderante la cirkonstancojn de la taga vivo. Ekzercoj por komprenigi la parolatan lingvon estu la elirpunkto de la instruado sur tiu ĉi ŝtupo; komisioj, ordonoj kaj ilia plenumo; respondo de simplaj demandoj; bilddiskutoj; dialogoj; reproduktive prezenti bone preparitajn legaĵojn; prezenti parkere mallongajn prozaĵojn, poemojn kaj kantojn; ludoj.

3. Gramatiko: Ellaborado kaj ekzercado de simplaj sintagmoj; ekzemploj de la vortfarado, rezignante kompliki formojn. Uzado de la akuzativo, la prepozicoj, uzado de la prefiksoj kaj konjunkcioj.

4. Legmaterialo: Mallongaj prozaĵoj; poemoj, proverboj, enigmoj kaj kantoj.

58. Skribaj testlaboroj: Mallongaj diktaĵoj, komence en senpera ligo kun ellaborita ekzercmaterialo, poste kun novaj vortelementoj; skribo de mallongaj parkerlernitaj tekstoj; respondo de simplaj demandoj pri la enhavo de legaĵoj; simplaj rerakontoj; facilaj transformoj; leteroj; skribaj ekzercoj laŭ bezono. Testlaboraĵoj: kvar en la lerneja jaro, la unua ne antaŭ decembro.

Kvara klaso

1. Eduko de la aŭdo kaj flegado de la esprimo: Per profundiĝa konversacio kaj raportekzercoj devas esti akirita pli bona parolkapablo.

— página 32 del PDF —

34

Dokumentado

Vort- kaj parolekzercoj:

Enkonduko en la ĝustan uzadon de vortaro. Parolekzercoj inter la instruisto kaj lernanto, konversacio inter lernantoj, dramigo, ludoj, raportoj pri legaĵoj, komunaj kaj personaj travivaĵoj. La detala flegado de la konversacio kaj raporto devas konsideri la plej gravajn faktojn el la historio de Esperanto, ĝian disvastiĝon, ĝiajn utilajn aranĝaĵojn kaj ampleksi pli longajn rakontojn. Ankaŭ gazetoj, varbiloj i. a. en Esperanto helpas la instruadon.

Gramatiko:

Certigo kaj pluevoluigo de la vorttrezoro laŭ formo kaj signifo. Profundigo kaj resumo de la fundamenta gramatiko sub detala traktado de la subtilaj diferencoj. Profundigo de la konoj pri la lingva konstruo de Esperanto. Stilaj demandoj, kiel la vortordo, malfacilaj parolturnoj, la leĝo de neceso kaj sufiĉo, la reproduktado de lingvaj bildoj spertas apartan traktadon.

Legmaterialo:

Apud priskribaĵoj el la infana vivo kaj plidistanca hejmlando lingve simplaj land- kaj popolkonigaj rakontoj.

Skribaj testlaboroj:

Rerakontoj, leteroj kaj raportoj; simplaj komercleteroj. Testlaboraĵoj: kvar en la lerneja jaro.

— página 33 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO (IPR)

Oficiala organo de la

Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj (ILEI) Jarkolekto 3, n-ro 1

Aperas trifoje pojare

Abonprezo 6-— GM, unuopa kajero 3— GM

Redaktoro: Helmut Sonnabend, rektoro Im Eckerkampsfeld 11a, D-3161 Dollbergen, Germanujo

Eldonejo: Ludwig Pickel, Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 1, Germanujo Poŝtĉekkonto Nŭrnberg 819 56

Bankkontoj: Stadtsparkasse Nŭrnberg 90 157 Bayerische Vereinsbank Nŭrnberg 5 606 489

Aŭstra bankkonto: Osterreichische Linderbank Bregenz 8 891 611 Svisa bankkonto: Schweizerische Volksbank St. Gallen 629 240 La abonprezon oni pagu al la eldonejo

Tarifo por anoncoj:

1 paĝo 250- GM 1/» paĝo 125 GM 14 paĝo 809— GM Us paĝo 40— GM Anoncetoj —,25 GM po vorto

Presejo: Frankische Verlagsanstalt und Buchdruckerei GmbH., 85 Nŭrnberg, Karl-Broger- StraBe 9.

— página 34 del PDF —

ESPERANTO

lingvo de la sporto

Hallo Freund Saluton amiko Hello Friend Gesprach Konversacio Conversation zwischen inter between Sportlern Sportuloj Sportsmen

Konversacia frazlibreto por sportuloj kaj amikoj de la sporto en Esperanto,

Germana kaj Angla. Aŭtoro Ralph L. Harry, aŭstralia ambasadoro en Bonn.

Formato DIN A 5, 32 paĝoj, prezo 4 GM

Inversa Vortaro de Esperanto laŭ la 6a eldono de Plena Vortaro de Esperanto kun suplemento, kompilita

per komputero de D-ro Klaus Schlueter

Formato DIN A 5, 40 paĝoj, prezo 4 GM

Metodiko de la Esperanto-instruado de Rudolf Rakuŝa

Gvidilo por instruantoj de la lingvo internacia Formato 13 x 20 cm, 189 paĝoj, prezo 6- GM

Mendu ĉe Ludwig Pickel, Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 1, FRG

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

IPR

Eldonata de Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj

ILEI

Novembro 1973 Varbnumero Rotterdam

— página 2 del PDF —

Internacia Pedagogia Revuo, Novembro 1973

Ĉeftemo: Demokratiigo de la lernejo

Enhavo

Helmut Sonnabend: ILEI funebras pri Ludoviko Prebil Helmut Sonnabend: Nova starto de IPR

Reinhard Haupenthal: Transprenante …

La problematiko de la hejmtaskoj

Baldur Ragnarsson: La du kodoj de lingvo kaj Esperanto

Horst Ruprecht: Demokratiigo de la lernejo — demokratiigo de la fremdlingva instruado

Hermann Behrmann: Programita Esperanto-instruado surbaze de la principoj de moderna fremdlingva instruado

Recenzoj Ni ricevis Niaj legantoj opinias .

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO (IPR) Oficiala organo de Esperanto — Instruistoj (ILEI) Aperas trifoje jare

en Januaro, majo, septembro

Abonprezo 8,— guldenoj, unuopa kajero 3 guldenoj

Redaktoro: Reinhard Haupenthal Franz-Schubert-Strasse 26 D-6602 Dudweiler

Por ILEI: Helmut Sonnabend prezidanto de ILEI Im Eckerkampsfeld 11a D-3161 Dollbergen Bankkonto:ILEI – IPR

25.28.71.464-40. Bank Mees ze Hope NV Rotterdam Coolsingel 93

La abonprezon oni pagu nur al la landaj sekcioj de ILEI, escepte nemembroj de ILEI povas pagi al la supre indikita bankkonto en Rotterdam.

Paĝo

ILEI FUNEBRAS PRI LUDOVIKO PREBIL

Ludoviko Prebil estas morta. Kiam atingis min la komuniko, mi estis ĵus reveninta de informvojaĝo el regiono II pro la planita lerneja eksperimento. Lia subita forpaso forte skuis min. Kvankam la morto estas normala okazaĵo, tamen suferigas nin, ke forlasis nin proksima amiko por ĉiam. Kun Ludoviko Prebil ni perdis homon de alta personeco. Senŝanceliĝe li laboris por nia komuna nobla celo. Li portis por la kvinlanda lerneja eksperimento en regiono I kiel ĝia sekretario la plej grandan ŝarĝon. El la mezo de lia laboro elŝiris lin la morto. Kiam li estis verkanta la protokolojn de la lasta kunordiga konferenco, akutaj doloroj devigis lin iri en hospitalon. Ok tagojn poste li mortis 72 jaraĝa.

La unuan fojon mi renkontiĝis kun Ludoviko Prebil en la Internacia Domo Sonnenberg en la jaro 1968. Estis la jaro de la Homaj Rajtoj, kaj pro tio ILEI estis aranĝinta internacian konferencon. Sidante kun mi dum ripoza horo sur ekstera benko de proksima gastejo en la belega ĉirkaŭaĵo, li tuj kaptis mian simpation. Ĉu estis la bonhumoro, kiu briletis en liaj okuloj, aŭ ĉu estis la sobra maniero prijuĝi la okazaĵojn en nia mondo — lia personeco forte impresis min.

Ni intervidiĝis denove en Maribor. Okazis la tria kunordiga konferenco, tiu decida konferenco, kiu ekigis la kvinlandan lernejan eksperimenton por vaste demonstri la efikecon de la Internacia Lingvo. Okazis multaj profundaj diskutoj, deklaroj kaj deklaracioj.

Unu viro sidis ĉe la antaŭa tablo, kvazaŭ ne apartenante al la kunsido, notadis kaj skribadis: Ludoviko Prebil.

Mi vizitis en Maribor ĉiujn konferencojn por detale studadi la plej unikan eksperimenton. Multe da personoj dediĉas siajn fortojn kaj kapablojn, sed mi devas konfesi, ke sen la senlaca, senkondiĉa, ĉiam deĵorpreta laboro de Ludoviko Prebil la eksperimento estus nepensebla. Li estis la animo kaj motoro. Senĉese li laboregis por la bona funkciado. Jen estis esperantisto, kiu per sia giganta laboro eviciĝis en la avangardon de nia esperantista movado. Tamen li neniam propagandis sian personon. Iam li diris al mi: “Mi ne ŝatas longajn diskutojn pri laboro, mia tempo estas limigita, pro tio mi ŝatas nur la laboron mem.” Kaj efektive, dum multaj sekvantaj konferencoj mi konstatis lian nekompareblan laborforton. Cu li estis senanima labormaŝino?

Tute kontraŭe, li estis homo, kiu mobilizis ĉiujn siajn fortojn, klare vidante la problematikon de nia celo kaj tamen kredante je la venko de la internacia ideo de Esperanto. Oftaj amikaj konversacioj malkovris al mi homon plenan de entuziasmo kaj konvinko pri la valoro de nia afero. Li ĉiam komprenis kolekti junajn homojn ĉirkaŭ si. Lia modesta sinteno komprenigis al ili lian absolutan sincerecon.

En la pasinta ILEI-konferenco — julio 1973 — li aspektis iomete laca, li tamen senhezite plenumis konscience sian laboron. Li zorgis pri ĉio, ĉu estis la laborlokoj, ĉu ekskursoj aŭ vingustumado.

Je la fino de nia konferenco ni donacis al li albumon sugestante al li kolekti memoraĵojn pri ILEI. La folioj restos malplenaj.

ILEI perdis fidelan kunlaboranton kaj mi veran amikon.

Helmut Sonnabend prezidanto de ILEI

— página 3 del PDF —

Nova starto de IPR

Helmut Sonnabend prezidanto de ILEI

En Helsinki, je la 28a de julio 1969, la komitato de ILEI decidis reaperigi sian fakan revuon kaj tradicie nomis ĝin IPR. Ĝi faris tion el la konvinko, ke la multfaceta pedagogia vivo, la gravaj revoluciaj ŝanĝoj en nia lerneja situacio, la demokratiigo de la lernprocedo, la urĝa bezono havi pli bonajn kontaktojn inter la Esperanto-instruistoj firme postulas modernan komunikilon dokumentantan nian intencon, nian volon progresigi la lernejon en direkto de komuna internacia lingvo. Post diversaj vanaj klopodoj trovi eldonejon, ni sukcesis interkonsenti nur kun s-ro Pickel. Estis efektive lia merito, ke IPR post longa silenta periodo denove aperis. Transprenante la financan riskon, li vaste varbis abonantojn. En 1970 aperis la provnumero, kiu ĝenerale estis afable akceptata. Baldaŭ montriĝis gravaj ĝenadoj. Tute neregule aperis 5 numeroj de IPR, kaj multaj abonantoj eĉ ne ricevis ilin. Kiaj ajn kaŭzoj estis, ne estas la loko tie ĉi riproĉi aŭ kondamni. Ni ĉiam denove urĝis la eldoniston plenumi la memelektitan taskon. Antaŭ Pasko 1973 ni likvidis ĉiujn interrilatojn rilate IPR. Dum sia asembleo en Maribor (1973-07-20/26) ILEI decidis proprainiciative eldoni IPR, Faciligis la decidon la fakto, ke la Centra Oficejo de UEA pretas helpi nin. Gi presos kaj ekspedados la kajerojn. La plej gravaj decidoj pri la administrado estas jenaj:

1. La oficiala organo de ILEI estas Internacia Pedagogia Revuo (IPR).

Ĝi aperu trifoje jare (15.1., 15.5., 15.9.) 2. IPR estas eldonata de ILEI.

3. La estraro nomas la redaktoron. (Nomita estas Reinhard Haupenthal, Franz-Schubert-Strasse 26, D-6602 Dudweiler.)

4. La redaktoro estas helpata de redakcia stabo, kiu konsistas el po unu membro de ĉiu landa sekcio. Samtempe la redakcia stabo funkcias kiel IPR-komisiono.

5. La estraro nomas IPR-komisiiton, kies tasko estas administri la abonantojn.

(Nomita estas s-ino Karin Ruff, Hauptstrasse 189, D-3151 Rosenthal.) 6. La landaj sekcioj de ILEI funkcias kiel perantoj. Liaj taskoj estas: a) varbi kaj listigi la abonantojn, b) sendi la landajn abonanto-listojn al la IPR-komisiito, c) kolekti la abonprezon kaj ĝiri ĝin en la IPR-konton (la adreso: Helmut Sonnabend – IPR – konto-n-ro 25.28.71.464-40. Bank Mees £: Hope, Rotterdam). 7. La abonprezo estas fiksata laŭ preskostoj kaj ekspedado, afrankoj plus 2096 por administraj kostoj kaj kriza sumo. 8. La abonprezo estu ekzamenenda post ĉiu jaro. 9. ILEI garantias la regulan pagon de la fakturitaj kostoj. 10. ILEI havas la rajton debeti la kontojn de la landaj sekcioj en kazo de deficito. ll. La abonprezo estas indikita kaj pagota en nederlanda valuto. 12. Porla abona jaro 1974 (tri kajeroj) la kalkulita prezo estas 8 guldenoj (jarkolekto). Unuopa kajero kostas 3 guldenojn.

La sama asembleo decidis pozitive pri Fonduso IPR. Ĝiaj celoj estas diversaj: == subteni gekolegojn el landoj kun valutaj malfaciloj,

— aranĝi konkursojn por krei infanan literaturon,

— aranĝi konkursojn pri pedagogie sciencaj temoj,

— finance helpi IPR en apartaj malfaciloj.

Tuŝante la lastan punkton, mi mencias, ke tiu ĉi numero iras senpage al ĉiuj membroj de ILEI, al fakdelegitoj, al por ni gravaj instancoj. La asembleo de ILEI kredis, ke per tiu ĉi paŝo niaj membroj regajnos la konvinkon kaj la konfidon, ke nia IPR ne estos perdita!

Kiamaniere nun financi la senpagan varbnumeron? En Maribor ni detale studis la problemon. Ni planis eldonkvanton de 2000 ekzempleroj. Ĝi estos pagebla nur per donacita mono, kiu eniros en la kason de la IPR-fonduso. Ĉu la asembleo neserioze decidis? Mi kredas, ke ne. La signifo de nia IPR estas tiel granda, ke ĝi meritas nian riskon kaj oferemon. Cu efektive la risko estas tiel granda? Ni Esperanto-instruistoj certe estas pretaj fari nian eblon. En la nuna numero de IPR vi trovos enmetitajn donacilon kaj abonilon. Via donaco helpos kovri la kostojn, via abono firmigi la vivon de IPR. Giru vian donacon en la konton de IPR kaj sendu vian abonilon al nia IPR-komisiito (vidu la adreson sub punkto 5). Mi devas peti vian tujan reagon, ĉar je

la 15a de januaro 1974 aperos la unua regula numero.

Kiel prezidanto de ILEI mi plene fidas miajn gekolegojn, ke ili komprenos nian komunan situacion kaj senhezite helpos per donacoj kaj abonoj. Ne morgaŭ aŭ postmorgaŭ sed hodiaŭ.

Transprenante …

Kiam somere de 1972 en Budapest kelkaj estraranoj de ILEI petis min transpreni la redaktadon de IPR, tiu ĉi intenco ne venis al mi subite. Jam antaŭe, ĉe vizito en mia hejmo, Helmut Sonnabend “avertis” min pri siaj planoj. Jam tiam mi estis “principe preta”, kvankam mi ne sciis de kie preni la tempon por unu plia ŝarĝo. Sed kiam temas ne pri hobio (kiun oni povas neglekti), sed pri pasio, eĉ tio estas farebla. Apud miaj esperantologiaj kaj interlingvistikaj laboroj, mia ĉefa, eĉ panakira laboro ja estas la pedagogio. Dum ni ne trovas universitatajn pedagogojn pretaj uzi Esperanton kiel unu el siaj labor- kaj verklingvoj, tiun laboron devas plenumi la “pedagogoj ĉe

la fronto”. Al ambaŭ flankoj — la pedagogia teorio kaj la lerneja praktiko — IPR devus sin aperti. Nur tiel ĝi plenumos sian rolon kiun anoncas ĝia titolo. Ĝia internacieco povas signifi la grandan pluson kontraŭe al la amaso da nacilingvaj pedagogiaj periodaĵoj. Por atingi tion al mi restas la sama espero kaj konfido, kiujn havis mia amiko Sonnabend: kalkuli je la bonvola kaj kompetenta kunlaboro de ĉiuj pedagogiaj fakuloj inter la uzantoj Esperanton. Jam en antaŭaj kajeroj mia antaŭulo rezonadis pri la taskoj de IPR. Surbaze de diskutoj en Budapest (1972) kaj precipe en la IPR-komisiono en Maribor (1973) mi volas precizigi miajn proprajn konceptojn.

Miakomprene IPR havas principe duoblan taskon: unuflanke esti ĝeneralepedagogia revuo, kies internacieco (aŭtora kaj legantara) garantiu ĝian pedagogian progresivon; aliflanke ĝi estu faka organo por la didaktiko kaj metodiko de la Esperanto-instruado. Estas malfacile difini proporciojn, sed mi opinias, ke la unua tasko ĝenerale dominu. Laŭ mia vidpunkto IPR povas prezenti unikan okazon por starigi didaktikajn tipologiojn de la diversaj instruobjektoj en unuopaj landoj. Tiaj studoj certe grandparte mankas eĉ

en naciaj lingvoj. Ekz. la esperantistoj-pedagogoj povus (precipe nuntempe en la kadro de la internacia curriculum-diskutado kaj -esplorado) kontribui komparajn studojn pri la celoj kaj enhavoj de la propralingva instruado en la diversaj ŝtatoj. Tiamaniere el sufiĉe multaj kaj reprezentaj unuopaj analizoj povus poste formiĝi sinteza studo, en kiu integriĝus ĉio akceptebla.

— página 4 del PDF —

Plia tasko de IPR estus funkcii kiel refera organo pri gravaj pedagogiaj

eventoj (malpli datrevenoj ol tendencoj, kiel lernejaj reformoj) inkluzive librajn. Tio inkludas la raportadon pri la eventoj sur la tereno de la Esperantoinstruado kaj la aperon de novaj libroj vastsence pedagogiaj.

La dirita IPR-komisiono (kaj poste la asembleo de ILEI) en Maribor aprobis mian koncepton, ke ĉiu numero de IPR estu dediĉita al unu ĉefa temo, traktota aŭ en ĉefartikolo aŭ en pluraj diversaspektaj artikoloj. La temoj

de la venontaj kajeroj estis fiksitaj jene:

— Demokratiigo de la lernejo (la nuna kajero)

— Literaturdidaktiko (1/1974)

— La pedagogia koncepto de Ivan Illich (2/1974)

— Aŭtoritata kaj antiaŭtoritata edukado (3/1974)

— Seksa pedagogio (1/1975)

(Depende de la kunlaboro kaj la materialo povos okazi interŝanĝoj.)

Same regis unuanimeco pri tio, ke IPR atentu ekvilibron inter teorio kaj praktiko (rekta instruhelpo en formo de projektoj aŭ instruskizoj) kaj ĝeneralepedagogiaj kaj Esperanto-instruaj problemoj. Laŭeble aperu nur originalaj kontribuoj, kiujn oni klopodu poste aperigi en nacilingvaj fakaj revuoj. Estis starigita la jena temolisto:

Objektivigo kaj mezurkriterioj de juĝnotoj

Legastenio kaj ĝia terapio

Programita instruado — lernmaŝinoj — teleinstruado — uzado de medioj “Dua vojo” al ekzameno — plenkreskula instruiĝo

Curriculum-teorio — Instruplanoj: ilia formiĝo kaj enhavo

La socia rolo de la instruisto (ekz. salajrado, strikrajto, sindikatoj) Pedagogia terminaro

Gastlaboristaj infanoj

Rilato gepatroj — instruistoj — lernantoj

10. Metiaj lernejoj

Estis fine proponite, ke iuj el tiuj temoj estu pritraktataj en formo de simpozio dum la venontjara ILEI-konferenco. Rezultoj de tiaj simpozioj siavice prezentus bonvenan materialon por IPR.

Ludante tian rolon IPR estos ne unu plia revuo, sed revuo bezonata kaj necesa.

PP lame LR

Reinhard Haupenthal Redaktoro de IPR

IPR serĉata

La redaktoro de IPR bezonas por siaj arkivoj urĝe la jenajn malnovajn numerojn de IPR: 1908/09: 3-4. 1912: 2, 5, k.c. 1927 kaj 1928: enhavotabelo. 1929: 11, enhavotabelo. 1933: 4, k.c., enhavotabelo. 1934: 4. 1936: 1,4,8, k.c. 1939: 4, k.c.

Kompense ni povas oferti la jenajn malnovajn numerojn: 1930: enhavotabelo. 1931: enhavotabelo, 1, 2/3, 4, 5/6, 8/9, 10/12. 1932: 1, 2, 3,4, 6. 1933: 2. Direktu ofertojn kaj demandojn al: Reinhard Haupenthal, Franz-Schubert-

Str. 26, D-6602 Dudweiler.

La problematiko de la hejmtaskoj

Tie ĉi ni donas la resumon de samtitola artikolo el la germanlingva pedagogia periodaĵo betrifft: erziehung (koncernas: edukadon), n-ro 10/1972, kies aŭtoroj estas Gunter Eigler kaj Volker Krumm. Estus interese ricevi similajn studojn el aliaj landoj por vidi ĝis kia grado identas aŭ diverĝas la problemo. Ni sekve invitas niajn legantojn komuniki al ni aliajn esplorrezultojn. Kvankam delonge la subprivilegieco de infanoj devenantaj el malsupraj tavoloj estas konata, nur nun dank al la esploroj de ambaŭ aŭtoroj fariĝas certaĵo, ke la restado aŭ la malsukceso en la gimnazio havas rilaton al la kunlaboro de la gepatroj je la hejmtaskoj. Tial necesas demandi pri la klerigopolitika reago

je tiu konstato. Unue tamen devas veni respondo al la apenaŭ diskutata demando ĉu hejmtaskoj entute kapablas plenumi tion kion ili devus plenumi aŭ kion laŭpretende ili plenumas. Klarigenda estas do la efektiveco de la hejmtaskoj.

Hejmtaskoj — ĉu helpaj? Ege alta procentaĵo de la gepatroj (972;) kaj de la instruistoj ŝajnas esti senkondiĉe konvinkitaj pri la utilo de la hejmtaskoj. Sin reciproke konfirmas, ke la instruistoj atendas priatenton de la hejmtaskoj

far la gepatroj kaj ili opinias, ke la instruistoj tion atendas. Al tio aldoniĝas, ke la plimulto de la lernantoj pozitive aprecas la utilon de la hejmtaskoj; ili do konvinkitas, ke la hejmtaskoj kaj lerneja lernsukceso interrilatas.

Aliflanke la esploro montras, ke ia rilato inter la tempobezono por la hejmtaskoj kaj la lernejaj atingoj ne estis atendebla. Dum la lastaj 40 jaroj (dank

al tiu nerompita kredo je ilia utilo) en la germana pedagogia literaturo nur unu esploraĵo montris, ke hejmtaskoj ne efikas kreskon je konoj kaj kapabloj de la lernantoj.

Hejmtaskoj povus helpi. Precipe dank al usonaj esploroj montriĝis, ke hejmtaskoj restas tiam sen mezurebla rezulto rilate la lernejajn atingojn, kiam al ĉiuj lernantoj estas donata la sama relative nespecifa hejmtasko. La interrilato inter la diversaj hejmtaskaj tipoj, la lernefiko, tempobezono kaj lernĝojo estas jena: hejmtaskoj por firmigo kaj plivastigo de la scio estas prijuĝataj negative; hejmtaskoj kondukantaj al nova temo rezultigas la plej grandan lernefikon,

la plej fortan lernĝojon kaj la plej grandan tempobezonon.

Individuaj hejmtaskoj. Por havi kiel eble plej grandan efikon la hejmtaskoj devus esti antaŭplanitaj de la instruisto kaj ne — kiel okazas plej ofte — donitaj ad hoc. Ju pli mankas la tempo, des malpli precize ili estas formulitaj. Tial ankaŭ la kontrolo kutime limiĝas al specimenado ĉe 1—3 lernantoj.

La signifo de la gepatra kunagado. La efiko de la gepatra kunlaboro kuŝas en tio, ke ĝi motivas la povumon, ke la infano ne sentas sin forlasita, ke ĝi kutimiĝas je regula laboro, ke en kazoj de gepatra helpo ĉe “malfacilaj” taskoj ĝi spertas ties solveblecon kaj ke tiel establiĝas ia espero je sukceso anstataŭ timo pri malsukceso.

Kion fari? Ekzistas du ebloj por forigi la negativajn efikojn de la nuntempaj hejmtaskoj: 1. Abolo de la hejmtaskoj por malfortigi la efikon de malsamaj lernkondiĉoj familiaj; 2. rezonado pri la didaktika funkcio de la hejmtaskoj kaj de tie novorganizo de tiuj lerntaskoj.

La gepatroj kaj la lernmotivacio. La lernatingoj estas dependaj de motivaciaj faktoroj de la familio, de sintenoj kaj interesoj de la gepatroj, kaj ne de materiaj kaj ekonomiaj kondiĉoj. La konstanta intereso montrata de la gepatroj pri la lernejaj problemoj de la infano kondukas al pli bonaj atingoj (kaj la donata konkreta helpo) kaj ne la socia pozicio de la gepatroj. La korelacio inter socia stato kaj lerneja povumo estas malalta. La forfalo de la hejmtaskoj tamen ne havas negativan efikon en tiuj kazoj, ĉar la lernmotivacio ne dependas primare de la hejmtaskoj, sed unuavice kaj precipe de la komunikstilo gepatroj-infanoj ĝenerale. Aliflanke ĉe infanoj gepatre nehelpataj foriĝus ilia seniluziiĝo kaj tiamaniere povus establiĝi pli da ŝancoegaleco por ili. Finon al la hejmtaskoj? Aŭ kio? La ĝisnunaj rezonoj kondukas al tio: forigo de la hejmtaskoj ne malfortigas la lernmotivacion de infanoj gepatre helpataj, sed reduktos la seniluziiĝon de infanoj gepatre nesubtenataj. Se la hejmtaskoj estas integriĝa konsistaĵo de la lernoprocezo, tiam la decidiga kondiĉo estas,

— página 5 del PDF —

ke ĉe ilia formulado devas esti atentataj la specifaj individuaj lernkondiĉoj

de la unuopa lernanto. Tion malebligas la nuntempa lerneja situacio de duontagaj lernejoj kun tro da lernantoj.

Lernejaj taskoj anstataŭ hejmtaskoj. Necesas transfunkciigo de la ĝisnunaj hejmtaskoj al lernejaj lernkondiĉoj en la gepatra domo, sed ankaŭ pro lernpsikologiaj kaŭzoj.

Resume: La problemo de la hejmtaskoj ne estas solvebla per individuaj agoj, sed nur en la kadro de fundamenta novkoncepto de lernejaj lernprocezoj, kio inkluzivas ankaŭ novajn instituciajn reguligojn.

R.H.

La du kodoj de lingvo kaj Esperanto“

Baldur Ragnarsson (Islando)

Estas konata fakto, ke kiam ni funkcias kiel membroj de intima grupo, traktante aferojn al ĝi normalajn, kiu ajn el ni emas paroli en iel limigita maniero. En tiaj cirkonstancoj ne estas nepre por komprenigi nin, ke ni vortigu niajn intencojn plene kaj klare, ĉar efektive granda parto de la komunikado okazas pere de la aparteno mem al la koncerna grupo, pere

de la intima situacio kaj komunaj interesoj, kiujn ni partoprenas kun ĝi.

La sama frazo, la sama vorto, povas en tiaj cirkonstancoj servi diverscele

sen risko de miskompreno. La totala esprimado estas grupeca pli ol individueca. Ci tiun manieron de esprimado oni nomas kodo limigita (angle “restricted code”).

Malsama fenomeno estas konstatebla, kiam edukitaj personoj esprimas sin en formalaj cirkonstancoj, ni diru, en grava konferenco, kie ili konscias siajn individuajn kontribuojn pli ol la grupan apartenon. Tiam ilia parolo fariĝas eksplicita kaj strukture komplika. Ne temas plu pri nuraj vortoj, frazoj, intonacioj kaj gestoj, sed pri malsimplaj frazformoj, kiuj malfaciligas diveni la sekvantaĵon, klarigante la intencojn per pure vortaj rimedoj. Ĉi tiun individuecan esprimmanieron oni nomas kodo ellaborita (angle “elaborated code””). Sed ne ĉiuj havas la eblecon apliki la rimedojn de la ellaborita kodo de lingvo. Granda parto de la homaro estas komplete ligita al la limigita kodo. Laboristoj, fermitaj en siajn seninspirajn mediojn; junuloj, tro frue forlasintaj la lernejon pro la tento de rapida mongajno sur la grandurba labormerkato; dommastrinoj sen tempo kaj rimedoj por edukado; efektive tutaj tavoloj de nacioj en ĉiuj partoj de la mondo.

La socilingvisto Basil Bernstein en sia studo “Some Socio-cultural determinants of learning: with special reference to the role of language” (““iuj socikulturaj determinantoj de lernado: kun aparta konsidero pri la rolo de lingvo”) rimarkigas, ke “la mezklasaj kaj la laboristklasaj sociaj aranĝoj estas tiaj, ke diferencaj emfazoj estas metataj sur la lingva potencialo; sekve, du apartaj uzformoj stariĝas, kiuj orientas la parolantojn al apartaj diferencaj specoj de rilatoj al objektoj kaj homoj, senkonsidere de la nivelo de mezurita intelekto”.

E El: Norda Prismo. 17.1972:1, p. 13-16.

Tiuj nur kapablaj uzi la limigitan kodon de lingvo antaŭ ĉio bezonas identiĝon kun sia grupo. Ekzemple, se ili provas komenti pri siaj propraj individuaj spertoj, ili troviĝas en la pozicio de kelka izoleco disde la grupo kaj bezonas restarigon de nova ekvilibro inter si kaj ĝi. La esenca celo de tiaj altfrekvencaj frazeroj kiel “ĉu ne?” kaj similaj ŝajnas esti, ke ili konstante kontrolas pri

la ricevo de la senco ĉe la aŭskultantoj. Tiel senbalaste kunmetita estas la limigita lingvokodo, ke tia konstanta kontrolo estas necesa por garantii, ke ambaŭ partioj — la parolanto kaj la aŭskultanto(j) — ankoraŭ kunestas kaj ne forlasis la terenon de sia komuna spertaro.

Multaj pliaj estas la trajtoj karakterizantaj la limigitan kodon. La frazoj estas ĝenerale mallongaj, gramatike simplaj kaj ofte nefinitaj; aktiva voĉo estas dominanta; subordigitaj frazoj estas malmulte uzataj por analizo de la subjekta temo. La parolanto uzanta la limigitan kodon trovas tion malfacila teni sin

je formala subjekto tra tuta parola sinsekvaĵo, kaj liaj informoj ŝajnas mislokitaj. Lia uzado de adjektivoj kaj adverboj estas ĝenerale rigida kaj limigita. Li ŝajnas eviti rektan uzon de la persona pronomo “mi”, sed des pli utiligas

la pronomojn ““vi”” kaj “ili”, kio verŝajne devenas el la neceso esprimi sperton kiel eble plej konkrete. Kiam la uzanto de la ellaborita kodo uzas senpersonan formon aŭ la pasivan voĉon aŭ rekte prenas sur sin mem la respondecon por aserto, uzante la pronomon “mi”, la uzanto de la limigita kodo preferas serĉi formalan subjekton, kun kiu lia(j) aŭskultanto(j) povas facile indentiĝi kaj

kiu ebligas al ili asimili lian rimarkon kiel propran sperton.

La trajtoj karakterizantaj la kodon ellaboritan estas ĝenerale kontrastaj al tiuj ecigantaj la kodon limigitan. En la kodo ellaborita logikaj modifoj kaj emfazoj estas esprimitaj per komplikaj frazkonstruoj, precipe per la uzo de konjunkcioj kaj subordigitaj frazoj. Prepozicioj indikantaj pure logikajn rilatojn kaj tempajn kaj spacajn kontaktecojn estas multe uzataj. Adjektivoj kaj adverboj estas selekte kaj celtrafe aplikataj. Egocentra kaj individua lingvaĵo ecigas proporcie multe la ellaboritan kodon. Regula uzanto de tiu kodo povas pli facile izoli kaj difini spertojn kaj fenomenojn ol la nura uzanto de la limigita kodo, li povas pli distinge apartigi kaj starigi sin mem ekster la objektojn de sia observado. Por li ia ajn konceptigo estas pli facila ol por la uzanto de la alia kodo, ĉar li povas uzi sian ellaboritan kodon kiel instrumenton por sintezigo de individuaj vidpunktoj rilate al sia ĉirkaŭaĵo. La uzanto de la limigita kodo trovas tion pli malfacila, ĉar al li mankas la mekanismo por tia vorta distingo de siaj spertoj.

Estas evidente, ke la diferenco inter tiuj du kodoj de lingvo devas kaŭzi komunikajn malfacilaĵojn de la plej diversaj specoj inter la homoj. Eble tiu fakto nenie tiel klare evidentiĝas kiel en la lernejoj. Tie la ellaborita kodo estas preskaŭ la ekskluzive uzata lingvoformo, precipe en la mezaj kaj superaj lernejoj. Infanoj kaj junuloj el hejmaj medioj, kie la limigita kodo estas la sola linvoformo uzata nepre sentas sin kiel eksteruloj en la lerneja medio; breĉo baldaŭ formiĝas inter ili kaj la ceteraj infanoj regantaj la ellaboritan kodon, breĉo, kiu konstante plilarĝiĝas ĝis la junuloj de la limigita kodo senpeziĝe forlasas la lernejon kun ties edukada proceso, kiu jam antaŭ longe perdis ĉian signifon por ili.

Edukistoj daŭre pensadas kiel solvi tiun tre seriozan problemon, sed facilaj

kaj rapidaj solvoj evidente ne proponas sin. Ekzemple, organizaj ŝanĝoj en

la lernejaj sistemoj ne multe validas ĉirilate en si mem. Pli grava estas konsciiĝo ĉe la instruistoj pri la problemo, pliprofundiĝo de ilia kompreno pri ĝi kaj ŝanĝitaj sintenoj rilate al ĝia pritrakto. Atako de instruisto sur la parolmanieron de lernanto povas esti rigardata kiel atako sur la tutan reton de sociaj rilatoj subtenantaj tian parolmanieron, kun kiuj la lernanto estas pense kaj emocie ligita. Tia sinteno estas nehumana kaj kondamninda. La lingvo de ĉiu lernanto ekestis pro liaj rilatoj kun siaj gepatroj kaj aliaj proksimuloj. Pere de tiu lingvo li observas la mondon. Se oni deziras fortigi liajn observokapablojn, oni devas ja plivastigi lian lingvon, sed ne per admonoj kaj ordonoj, sed per iompostioma starigo de novaj homrilatoj — ĉi-kaze kun la instruisto(j) kaj la ceteraj gelernantoj — povantaj krei la kondiĉojn sub kiuj ellaborita kodo de lingvo

— página 6 del PDF —

fariĝas necesa por la lernanto. Pri tiu neceso la lernanto devas antaŭ ĉio konsciiĝi kaj ĝin kompreni kaj bonvenigi. Sed kiel Esperanto rilatas al la du kodoj de lingvo? Ĉu la sama kriterio validas ĉi-rilate pri ĝi kaj la etnaj lingvoj? Kiel plenpova lingvo Esperanto estas nun uzata preskaŭ nur sur tri kampoj: tiu de la literaturo en la plej larĝa senco de la vorto (libroj, revuoj, gazetoj, broŝuroj, eĉ leteroj); tiu de la radio; kaj tiu de konversacioj inter edukitaj homoj. Sur ĉiuj tri kampoj la ellaborita kodo de lingvo asertas sin kiel la ĉefa esprimmaniero. Estas ja supozeble, ke ankaŭ la limigita kodo estas okaze konstatebla sur tiuj kampoj, precipe sur la laste menciita, sed certe ĝi neniam karakterizas ilin. Mia opinio estas, ke ĝis nun Esperanto estis kaj daŭre estas uzata antaŭ ĉio laŭ maniero de la ellaborita kodo. Teorie Esperanto laŭ la maniero de la limigita kodo, persiste kaj ekskluzive uzata de tutaj homgrupoj, povos aperi nur post longdaŭra uzado de la lingvo en senelektaj medioj. Ja estas neeble antaŭdiri, ĉu tiaj kondiĉoj iam kreiĝos por Esperanto, ĉar eĉ ĝenerala enkonduko de la lingvo ne nepre devus rezulti tiel; sociaj faktoroj povus ja ŝanĝiĝi. Ĉu oni povas rigardi la kodan ellaboritecon de Esperanto kiel esplorindan kaj provindan rimedon por la servo de la lingva edukado ĝenerale? Ĉu eventuale saĝmaniera instruado de Esperanto al lernantoj el medioj de limigita kodo de nacilingvo povus helpi je la solvo de iliaj esprimaj problemoj? Laŭ mia opinio, pozitivaj respondoj al tiaj demandoj estas pravigeblaj. La logika strukturo kaj dinamisma esprimpovo de Esperanto tiel senpere kongruas kun la homa menso, ke rapida plivastigo de pensmaniero, esprimkapablo kaj observa distingopovo sekve de ĝia lernado okazas en cirkonstancoj de taŭgaj rilatoj homaj, objektaj kaj instruaj. Studoj kaj eksperimentoj devas okazi. Ni bezonas respondojn i.a. je la sekvantaj demandoj: 1. Ĉu profunda lernado de Esperanto far infanoj uzantaj nur limigitan kodon de sia nacilingvo estas realisma?

2. Ĉu tiaj lernantoj emas krei en Esperanto limigitan kodon de esprimmaniero paralelan kun sia nacia lingvo?

3. Cu plivastiĝanta esprimopovo en la nacia lingvo estas konstatebla ĉe tiaj lernantoj kiel sekvo de iliaj studoj pri Esperanto?

4. Ĉu tiaj lernantoj preferas esprimi sin en ellaborita kodo pere de Esperanto pli ol en sia nacia lingvo?

Zorgaj respondoj al tiaj kaj paralelaj demandoj povus esti valoraj kontribuoj al la lingvoscienco kaj la edukado ĝenerale. Kreskanta intereso kaj konsciiĝo pri lingvistikaj kaj edukaj aferoj inter progresemaj esperantistoj estas eble promesa signo en la direkto de pritrakto de la priskribita problemo.

Demokratiigo de la lernejo — demokratiigo de la fremdlingva instruado Prof. D-ro Horst Ruprecht, Hannover, FRG“)

Ĉia demokratiigo de la lernejo havas senperan rilaton al limigita liberigo de

la klerigaj celoj kaj klerigaj enhavoj kiel ankaŭ al la demokratiigo de la procedoj kaj metodoj.!) Tial estas tre bone eble, ke helpe de demokratiigo de la sektoroj kaj fakoj povas esti plenumita parta kontribuo al la demokratiigo de la lernejo. Tio validas ankaŭ por Esperanto, eble eĉ en tute speciala maniero, ĉar temas

ne nur pri komunika verbala sistemo, sed samtempe pri ligita al ĝi teniĝo partnerece kaj informe aperta, venkanta naciismajn kaj etnajn antaŭjuĝojn. Guste la ligado de la popoloj kaj kontinentoj kaj la apertiĝo de la potencblokoj apartenas al la celoj de Esperanto.2) N Unue tamen iuj rimarkoj pri la termino de la demokratiigo en la lernejo. Cu entute povas ekzisti demokratiigo de neplenaĝuloj? Etimologie la termino devenas de “demos”, la popolo kaj “kratein”, regi. Se oni komprenas sub demokratio la regadon de la popolo per la popolo por la popolo, tiam tio ĉi kondiĉigas la plenaĝan civitanon. Sed li estas nur la celo de lernejaj kaj edukaj agoj. 3) Sed kiamaniere la lernejo jam unuarange realigu ion, kion ĝi efiku dekomence? Kie komenciĝas kaj kie finiĝas la demokratiaj rajtoj de sesjarulo? Ĉu ni rajtas ekskludi el niaj pripensoj tiajn aĝogrupojn? aŭ ĉu ne kontraŭe ni devas inkludi ilin en nian rezonadon, kiel ajn komplikiĝos per tio la demando. Sendube tiu, kiu parolas pri demokratiigo de la lernejo, distingu la formojn

en la elementa lernejo, en la sekundara ŝtupo I kaj la sekundara ŝtupo II.“7) Per tio mildiĝos la akro de la polemiko de nia diskuto kaj samtempe kreiĝus eblo por evoluigi ŝtupoadekvatajn demokratiigajn modelojn.

Se tamen gvidaj politikistoj parolas pri tio, ke oni ne tiom babilaĉu pri demokratiigo, tiam mi opinias tian formulon mallerta, eĉ danĝera. Certe estas ĝuste, ke ĉiu termino, tro ofte uzata, eluziĝas, sed samtempe, konsiderante

la kontiguecan teorion de lernado, oni evitus ligiĝojn kiel demokratiigo kaj babilaĉi, ĉar tiamaniere ĉe multaj adresatoj la ĝusta intenco malantaŭ ĝi estas eble malĝuste komprenata. Pro la ankoraŭ ne plenamplekse firmigita demokrata praktiko de nia socio ekzistas en tio la danĝero, ke el tiaj ligiĝoj profitas ĝuste tiuj fortoj, kiuj celas ŝanĝon de la libereca sistemo.

Mi opinias ankaŭ, ke la termino de demokratiigo de la lernejo ne estas refutebla per la tezo de Ivan Illich pri la superflua lernejo. Certe la lernejo devas radikale ŝanĝiĝi kaj multe pli apertiĝi en la socion ol tio estas la kutimo hodiaŭ. Tamen la informĉerpejoj estas ne serioza utopio. Se ili estas proponataj anstataŭ lernejoj, ili ja antaŭkondiĉigas tiun teknikon de intelekta laboro, kiu estas lernata ĝuste en la lernejo. Sed kiel oni efiku motivacipsikologie, ke ĉe absoluta libereco de enhavo, celo kaj procedado de la lernado la junulo akiru ĉion kion li bezonas en la posta vivo. La modelo de Illich estas ne elprovita, ĉar la malmultaj tiaspecaj komencoj funkcias nur kiel kontraŭtipo, kaj ĝuste ne plenumas la malfacilan taskon kapti la nemotivitojn.5) Se ni demandas pri la celimagoj

de demokratiigo de la lernejo, tiam eblas nomi kelkajn gvidterminojn, de kiuj povas esti evoluigataj tiaj celofaskoj. Unu el ili estas la termino de la emancipiĝo. Certe ankaŭ tiu nomo — simile al la demokratiigo — estas sufiĉe eluzita, ĉar

ĝi estas lastatempe uzata en troigita amplekso. Tamen emancipiĝo kaj demokratiigo estas du nomoj, kiuj altgrade interrilatas kaj sin reciproke kondiĉigas. Nur emancipiĝa kleriga klopodado kapablas efektivigi demokratiigon de nia socio, kaj nur kiam demokratiigo estos praktikata en la lernejo, estas atingeblaj emancipiĝaj procezoj .$)

X) La nuna artikolo estas la koncizigita (de la aŭtoro mem) formo de prelego kiun li faris antaŭ la 50a Germana Esperanto-Kongreso, Braunschweig, pentekosto 1972. La tradukon el la germana prizorgis Reinhard Haupenthal.

x)Por nekonantoj de la lerneja sistemo de FRG: elementa lernejo: 1a—4a klasoj; sekundara ŝtupo I: 5a—10a klasoj; sekundara ŝtupo II: 11a—13a klasoj. (Rim.de la trad.)

— página 7 del PDF —

10

Emancipiĝo tamen ne estas paspermeso por arbitra kaj laŭplaĉa ŝanĝo pro ĝi mem, sed ĉiam klare celorientita. Se demokratia kaj emancipiĝa interesoj koincidas, ĉia nehumana procedado por atingi la celon estos ekskludata. Rimedoj de potenco sekve estas neadekvataj al demokratia emancipiĝa intereso. Demokratio vivas ĝuste de tio, ke ne nur celoj kaj enhavoj, sed ankaŭ metodoj por efektivigo de la intencoj devas esti humanaj. La historio atestas multoble, ke eĉ la plej noblaj celoj de la homo estos maltrafataj, kiam aplikiĝos rimedoj kontraŭaj al tiuj celoj.7) Ĝuste en nia tempo de ekleviĝo de potenco, aperanta en formo individua kaj kolektiva, ni memoru tiun ĉi ekkonon. Demokratiigo de la lernejo necese tendencas al serĉado de procedadoj kiuj por si akcelas aferecon kaj homecon. Tial projektinstruado, gruplaboro, instru- GNErencio k.a. estas gravaj instrumentoj survoje al konstruado de demokratia ernejo.

Demokratiigo diras eĉ pli: kun tiu ĉi nomo ligiĝas ankaŭ postulo je malkonstruo de nepravigita regado. Tiusence la lernejo devas esti komprenata kiel politika institucio.8) Ankaŭ ĝi estas loko de plenumo de interesoj, loko por reguligo

de konfliktoj, institucio, en kiu estas ordigenda infana kaj junula kunvivado, informejo kaj komunikejo kaj kun tio reprezentanto de la tuta socio. Apud

tio la lernejo subordiĝas ankaŭ al aliaj celimagoj, kiuj en plej vasta senco povus esti nomataj pedagogiaj.

En la kunpuŝiĝo de pedagogia kaj socia intencoj en la daŭro de la historia evoluo la lernejoj estis disvolvataj aŭ kiel socie apertaj aŭ kiel protektejoj. Nian tempon karakterizas la transiro de konservema eduka sinteno al emancipiĝademokrata kun vasta apertiĝo al la ceteraj sociaj institucioj kaj al la tuteco

de la socio.

Tial certe estus malĝuste, se oni provus survoje al demokratiigo forrezigni la proprajn pedagogiajn intencojn kaj konstrui kvazaŭparlamentan miniatursistemon en la lernejoj. Aliflanke decide temos pri tio, elbligi en la lerneja sfero kunagadon kaj — en difinitaj linioj — memdecidon. Sen kooperado kaj kunagado en gravaj decidoprocezoj certe ne povas esti la parolo pri demokratiigo de la lernejo. Eble je la alia flanko estas same grave, ke decidoprocezoj — ankaŭ tiuj, kiuj kuŝas ekster la unuagrada kompentento de lernantoj — fariĝu travideblaj. Guste tie ĉi mi vidas eblecon por krei antaŭkondiĉojn por emancipiĝaj klerigaj procezoj. Al la travidebleco apartenas ankaŭ la motivigo de decidoj. Praktikata demokratio en la lernejo sekve ebligu kunagadon de ĉiuj koncernatoj kaj kreu kontrolinstancojn kontraŭ la potencplenumantoj. Tio signifas konkrete, ke pri emancipiĝa klerigado oni povas paroli nur, se estas zorgate,

ke ĉiam estu atingata tiu optimo je libereco kaj memdecidado kiu estas konforma al la respektiva situacio. Tia optimo kompreneble aspektas alie en

la elementa lernejo ol en la sekundara ŝtupo II.

Kritikkapablo tiam prezentas same centran celimagon de moderna pedagogio kiel la kapablo akcepti, ordigi kaj memstare eluzi informojn.

Aparte tia kunagado devus esti realigebla rilate la kernon de la lerneja kleriga laboro — la curriculum. Certe tie ĉi ekzistas limoj, kiuj esence striktiĝas pro tio, ke inter la diversaj lernejoj devas ekzisti kompareblaj studofinoj. Tial

la curriculum ne povas limiĝi ekskluzive al la respektiva lernejo. Kontraŭe, ĝi devas ampleksi ĝeneralajn studofinojn kaj devigajn celojn kaj enhavojn. Aliflanke mi opinias nedubeble, ke necesas certa relativigo de la de ekstere venantaj cel- kaj enhavofiksoj, por ke ĉiu lernejo atingu sian propran akcenton sur la fono de larĝaj komunecoj ankaŭ sur la curriculuma kampo. Tiurilate temas pri limigitaj liberecokampoj por la institucio lernejo kaj por la unuopa lernanto. Komencoj tiaspecaj estis kreitaj en Niedersachsen (lando de FRG) per la klerigaj celoj kaj enhavoj de la orientiĝa ŝtupo. Tie ĉi la lernanto — kun konsila helpo de la instruisto — povas libere disponi pri kvar lecionoj. 11)

Tiu ĉi gvidlinio estus principe aplikebla je la tuta lingvoinstruado, tio ĉi tamen signifas, ke gepatra kaj fremdaj lingvoj devus esti pli forte liberaligitaj ol ĝis nun. Tamen la liberigon en la gepatralingva kampo mi opinias pli strikte limigita ol en la fremdlingva, ĉar ĝuste tie ĉi la ŝancojusteco estas plej forte lezata en nia socio.

Se demokratiigo kaj emancipiĝo de la lernejo signifas samtempe, ke devas esti starigita pli da ŝancoegaleco, tiam tio povas okazi nur per profilaktaj kaj kompensaj edukaj agoj en diversaj kampoj, antaŭ ĉio en la disvolvado de la gepatralingvaj komunik- kaj informkapablo.

Bernstein, Overmann, Roeder k.a. pruvis, ke la uzo de la lingvo varias tavolspecife. Bernstein nomas la malmulte evoluintan kodon limigita (restricted). Precipe apartenantoj al la malsupraj tavoloj uzas tiun ĉiel malmulte diferencitan esprimmanieron. Per tio ankaŭ ilia spirita kompleksa evoluo postrestas iliajn eblojn12).

Miaj propraj esploroj pruvis, ke lernantoj de la unua klaso, kiuj praktikadis

la limigitan kodon, kompare al tiaj infanoj, kiuj parolis la ellaboritan kodon, atingis en la precipe verbale prezentita informformo nur proks. la duonon

de la kognitivaj lernoceloj sen tio, ke la jam forte elformiĝinta malavantaĝo ankoraŭ plifortiĝas en la komenca tempo de la elementa lernejo. Tie ĉi devas aplikiĝi kompensaj agoj. Ili povas unuflanke konsisti en tio, ke en la sociala agado kaj en la motora kaj afekta kampo estas entreprenataj konformaj akceladoj; aliflanke estas eble per aldonaj helpoj plibonigi la lingvan sintenon mem. Krom tio necesas, ke kunrestado en heterogenaj grupoj fortaj kaj malfortaj same kiel multemotivitaj kaj malforte motivitaj lernantoj, por ke la stimula potencialo de la unuenomitoj povu klerige efiki ankaŭ ĉe la malprivilegiitoj.13)

Ekzamenende kaj certigende estas ĉu eventuale la relative facile lernebla komuniksistemo Esperanto povas transpreni ekde ĉ. la tria lernojaro kompensan funkcion. Guste dank al sia simpla baza strukturo ĉi tie eble estus atingebla aldona akcelado en la verbala kaj kognitiva kampoj kiuj multrilate povus pozitive efiki.

Kontraŭ la angla kiel unua fremda lingvo en tiu ĉi fazo Esperanto havus la avantaĝon, ke sekve de ĝia tre simpla kaj tre fonetika ortografio ĝi posedas multe pli favorajn kondiĉojn (ankaŭ pro la kreskanta legastenio) ol la tre nefonetika angla. En Niedersachsen de la pasinta lernojaro okazas kelkaj eksperimentoj, en kiuj la latina estas uzata ekde la kvina klaso sub ĝuste tiu ĉi aspekto kiel unua fremda lingvo.

Apud la plibonigo de la lingva sinteno en la senco de kompensa edukado ankaŭ la motivigostrukturo de la infano el la malsupra tavolo devas esti plibonigita. Ĉar tiuj plej ofte estas nur mallongtempe motivigeblaj, ĉar jam kiel etinfanoj ili internalizis kondutospecimenojn kiuj celas tujan bezonplenumon. Ili ne trejniĝis disvolvi celatingajn strategiojn. Ankaŭ tie ĉi devas helpi lernejo klopodanta pri ŝancojusteco.

Ni nun turnos nin al tiu konsidero, kiu aludiĝas per la problemkampo de demokratiigo de la fremdlingva instruado. Cu ekz. estas akcepteble forpreni de ĉiuj lernantoj la fremdlingvan elekton per tio, ke kun kelkaj esceptoj la unua fremda lingvo estas la angla? Certe por tio ekzistas konvinkaj klarigoj: la angla estas tiu vivanta lingvo, kiu havas la plej grandan teritorian disvastiĝon kaj la duan laŭvice parolantaron el ĉiuj lingvoj. Krome la plejmulto de la sciencaj publikaĵoj aperas en tiu lingvo. Pro la scienciĝo de la mondo tiu ĉi argumento devas esti akceptita kiel gravaĵo. Tamen ekzistas fortaj kaŭzoj por liberaligo de la lingva sinsekvo kaj por pli forta kursmaniera strukturo de la lingvoinstruado. Se la primara celo de la fremdlingva instruado konsistas

en tio, ke ĝi tiel internalizu komuniksistemojn en la verbala kaj skribolingva terenoj, ke la respektiva komunikcelo estas bone atingita, tiam estus penseble, ke tre bone povus ekzisti malsamaj elekteblecoj eĉ jam en la unua fremda lingvo.

Estas esence grave por la konstruo de la respektivaj curriculum-oj de la elektita lingva komuniksistemo, procedi en la senco de la sistemteorio de la nederlandano van Parreren kaj unue primare kodi la lingvon kaj ne praktikadi tradukojn el la germana en la fremdan aŭ inverse. Ce tio necesas ellerni samtempe kun la sistemo ankaŭ ĝian strukturon, nome per tio, ke estu donita la ĉiufoje bezonata nombro de bazaj specimenoj kaj poste estu kongnitive

11

— página 8 del PDF —

komprenigata. Tiamaniere laŭ Jerome S. Bruner la lingva strukturo fariĝas travidebla kaj la lingvo estas lernata ekonomie.14)

Guste sub tiu ĉi aspekto mi opinias la eblojn de Esperanto pro ĝia relative simpla strukturo — per entute 16 reguloj la tuta strukturo de verbala kodsistemo estas ampleksata — taŭgaj por ke jam sufiĉe frue ĝi estu lernata kiel unua aŭ dua fremda lingvo. Nur en eksperimentoj estos konstateble, kiuj apartaj malfaciloj kaj ebloj ekzistos, se oni uzos tiun ĉi sistenom. Ĝuste en tia konstrua sinteno mi vidas la ŝancon, enkonduki la komuniksistemon Esperanto en la lernejojn. Ce tio al mi ŝajnas grave inkluzivi la kuntekston de demokratiigo de la lernejo kiam temas pri demokratiigo de la fremdlingva instruado.

Se Esperanto povus kontribui por estigi pli da ŝancoegaleco por la precipe verbale-kognitive malprivilegiitaj infanoj de nia socio, tiam ĝia funkcio en la lernejo estus nedisputata. Sed tio signifas, ke Esperanto devus esti elprovata

en la diversaj lernejaj tipoj, kie tio estas ebla. Ĉe la nuntempa situacio de niaj lernejoj tio povas okazi nur per vojo de eksperimento. Tiurilate malgravas,

ke Esperanto sin turnas ne al difinita etna homgrupo, sed al la tuta homaro, tio povus esti interpretata eĉ kiel avantaĝo — ĝuste sub la aspekto de la politika instruado. Tiam Esperanto neniam anstataŭigus lingvon koncentritan al difinita lingvoteritorio — kiel ekz. la angla. Ĝia funkcio kompare al aliaj fremdaj lingvoj estus kompletiga kaj kompensa. Samtempe estas avantaĝo en Esperanto tiurilate, ĉar en ĝi estas anticipita evoluo en la tereno de la lingvo, kiu de Ligo de Nacioj al UN en la politika tereno celas vastareajn kaj internaciajn interplektiĝojn. La superado, aŭ almenaŭ ampleksa koordino interne de la unuopaj etnaj kaj ŝtataj potencgrupiĝoj povas esti nomata kiel unuaranga tasko de la nuna pacpolitiko. De la intenco Esperanto povus tie ĉi liveri difinitan, eĉ se tre limigitan kontribuon. Ĝi povus ne nur anstataŭigi la mankohavan etnocentriĝon, sed aldoni plian kaj gravan aspekton en la kleriĝadon.15) Hodiaŭ ne estas kun certeco direble, ĉu rilate la demandon pri adekvata baza instruo en la kampo de fremdaj lingvoj estonte oni devos eliri de unu aŭ du lingvoj. En niaj gimnazioj estas postulataj almenaŭ du fremdaj lingvoj. Tiu ĉi devige preskribita regulo eble jam en baldaŭa estonteco povus esti ŝanĝita per pli forta akcentado de la elektotaj fokusoj. Tiam estos eĉ pli grave koni precize la funkcion de tiu unu fremda lingvo kaj kiel eble plej detale disvolvi la celimagojn. Tia liberaligo de la instruado postulas samtempe lozigon de la ĝisnuna fiksa klasosistemo kaj liberaligon de la curriculum. Nur tiam prosperos kiel eble plej precize formuli la unuopajn curriculumojn sur diversaj lerncelebenoj kaj nur kiam ni sukcesos konstrui kursomanierajn, brikforme kunmeteblajn lernsistemojn, la malfacilaj ĉirilataj problemoj estos solveblaj. Tiam kune kun la liberaligo okazos konforma demokratiigo de la instruenhavoj — kaj demokratiigo ĉi tie povas esti komprenata nur kiel limigita ebleco de memdecidado.

Sub la signo de education permanent kaj ligita al ĝi pli granda libereco de la evoluigo de curriculum ĉe la elekto de la lernenhavoj ekzistas realaj eblecoj por atingi tiujn celojn. Tio tamen kondiĉigas, ke en science observataj lernejaj eksperimentoj la diversaj modeloj estu elprovataj kaj iliaj nevolitaj flankaj efikoj estu esplorataj.

Kiu volas disponi pri respondoj en la fino de la sepdekaj jaroj, tiu devas komenci la eksperimentojn komence de la sepdekaj jaroj.

Literaturo:

1) H.Ruprecht: Die audio-visuellen Mittler in der politischen Bildung. Mŭnchen 1969. (La aŭd-vidaj perantoj en la politika instruado.)

2) Deutscher Esperanto-Bund: Moderne Menschen sprechen … Esperanto. Niirnberg 1965.

3) E. Hoscher: Esperanto. Nŭrnberg 1964.

4) 1. Illich: Schafft die Schulen ab. En: b:e 3/1971.

5) H.Heckenhausen: Forderung der Lernmotivierung und der intellektuellen Tŭchtigkeiten. En: H. Roth: Begabung und Lernen. Stuttgart 1971.

6) W.Ropke: Kritische Bildungsreform. En: Berufliche Bildung zwischen

Tradition und Fortschritt. Kŭln 1972. (Daŭrigo sur p. 38)

Programita Esperanto-instruado surbaze de la principoj de moderna fremdlingva instruado

Hermann Behrmann, Lohne, FRG

La lingvo Esperanto enhavas la elementojn de naciaj lingvoj, ĝi estas eĉ sintezo de tiuj lingvoj. Aliflanke ĝia gramatika strukturo, la prononco kaj sintakso estas tre simplaj, kaj la principoj de moderna fremdlingva instruado estas facile aplikeblaj al la Esperanto-instruado. Multon oni povas transpreni senŝanĝe kaj simpligite (ekz-e ekzercojn en libera konversacio), multon oni povas tutsimple elimini (ekz-e la lernadon de neregulaj verboj). Ne ekzistas paragrafo en la fremdlingva metodiko, kiu bezonas plidetaligon ĉe Esperanto, kaj tio ne estas surpriza.

Tamen, por la programita instruado oni povas transpreni nur parton el la

tuta fremdlingva metodiko, ĉar programita instruado devas limigi sin al la “pri-fraza laboro”.) La tekstoŝtupo ekzemple komplete forfalas.

En la moderna fremdlingva instruado ne la gramatika regulo staras en la komenco, sed la “lingva esprim-situacio, komprenita el la vida perceptado” .2) Ne difinitaj vortoj gravas (en la angla ekz-e multaj vortoj kun la radika vokalo “a”, kies diversajn prononcojn oni nun ekzercu), sed ĉiuj vortoj estas same gravaj.

Jam el tiuj malmultaj frazoj klare vidiĝas, kio estas la celo de moderna fremdlingva instruado: la libera, nature flua parolado. Oni alstrebas praktikan kleriĝadon kaj ne la formalan (kiel ĉe la malnova lingvo-instruado). La lernanto estu kapabla konversacii pri difinitaj temoj en libera formo.

„Ĉiuj vortoj estas same gravaj, sed ne same relevantaj”3). Kelkajn fraz-erojn oni povas interŝanĝi per aliaj, kaj ili montras nun tute alian sencon, kvankam la fraz-skemo restas la sama. Tiamaniere oni venas al modelo por frazkonstruo (mallonge: frazmodelo). Ce simplaj frazmodeloj (a) nur unu elemento estas interŝanĝata, ĉe komplikaj (b) pluraj. Ekzemploj 9): a) Saluton, sinjoro!

Saluton, fraŭlino!

Saluton, Rikardo! b) S-ro Borgas dormos en ĉambro kvar.

F-ino Mila dormos en ĉambro tri.

S-ro Masner dormos en ĉambro ses. Parolante ni daŭre uzas pretajn frazmodelojn (angle “pattern”, ja nia tuta parolado baziĝas sur tia fundamento. Lernante fremdan lingvon do gravas, ke oni akiru kaj ekzercu sufiĉe multajn frazmodelojn. Car la programita lingvoinstruado povas nur esti frazinstruado, la punkto “frazmodelo” do estas ekstreme grava. La frazmodelo estas tre realeca (ekz-e: Saluton, s-ro Borgas!). Kaj ĝi estas multflanke uzebla. En la frazo “S-ro Borgas dormos en ĉambro kvar” oni ne nur povas ŝanĝi la numeralon, sed ankaŭ la subjekton (Udo dormos en ĉambro kvar), la predikaton (s-ro Borgas estas en ĉambro kvar) kaj eĉ la prepozicion (s-ro Borgas dormos apud ĉambro kvar). N Ciufoje oni formas la frazaron laŭ la tutsama frazmodelo. Ciufoje la lernanto devas kompreni la enhavon. Ciufoje li devas atenti la prononcon kaj la intonacion. „Estas verbala realeco, kiun oni transformas en lingvon”5), kaj ĉiu tia lingva rilato, formigita en tian realecon, estas produktiva parolo. La parkerigo de la frazmodelo ne okazas en abstrakta formo (eble: subjekto, predikato, adjekto), sed per multspecaj kaj malenuigaj ekzercoj kun konkreta enhavo. Ekzercante per frazmodeloj oni ĝuas la grandan avantaĝon, ke oni akiras firman senton por la ĝusta aplikado de la strukturaj vortoj (adverboj, prepozicioj) kaj de la strukturaj elementoj (subjekto, predikato, adjekto k.s.).

13

— página 9 del PDF —

14

Per tia agadmaniero oni povas prezenti kaj ekzerci ĉion gramatikan (en la elementa instruado) laŭ la frazmodeloj. Leisinger ja diras, ke tiaj ekzercoj malhelpas negativan transferon kaj malĝustajn analogiojn, sed ĉe la naciaj lingvoj tio estas atingebla nur ĝis certa grado, pro la multaj neregulaĵoj.6)

Plua granda avantaĝo ĉe frazmodel-ekzercoj estas, ke oni preskaŭ ne devas uzi la gepatran lingvon. En la komenco oni eble traduku unu frazon, sed kutime oni ekzercu nur en la fremda lingvo, por povi laŭeble racie labori. Por ekzerci ĉiujn eblajn kombinaĵojn, oni povas eĉ starigi tabulon:

PON pro Borgas dormas en kvar. raŭlino Mila estas apud 5 tri Sinjoro Masner manĝas super Cambro ses. Udo iras al kvin.

Helpe de tia tabulo oni povas formi kaj eldiri 4x 4 x 4 x 1 x 4 = 256 diversajn frazojn. Sed nun ekestas la danĝero, ke oni faras el tio pure formalajn ekzercojn, sen pensi pri la enhavo de la koncerna frazo.?) Ne necesas aparta klarigo por kompreni, ke “la multspece ekzercitaj frazmodeloj sin enfosas kaj staplas kiel sonbildoj en la memoro, per la diversfoja aŭdado, imitado kaj transformado”.8) Kaj ankaŭ la prononcon oni sufiĉe ekzercas en tia agado.

Por la angla lingvo Leisinger vidas limon en tiu rilato, dirante: Malgraŭ ĉi ĉio ni ni ne povas kaj ne volas atingi, ke oni opinias nin angloj9), kaj citante frazon el la Generala Germana Filologo-Konferenco 1953 „Ni devas kontentiĝi per alproksimiĝoj””.9)

Laŭ Leisinger oni ne povas ne uzi la fonetikan skribon por signi la vortojn tute klare laŭ iliaj fonemoj.10) Fakte, la fonetika skribo estas preskaŭ sorĉa ŝlosilo por povi prononci la fonemojn kaj la plej gravajn fonetikajn variantojn de la lingvo kaj por ebligi interesajn komparojn.11)

Lernante naciajn lingvojn estas mirige, kiel grandajn malfacilaĵojn oni renkontas en la skribo kaj la prononco. Car la internacia lingvo Esperanto estas severe ortofonetika kaj ĉar la akcento en la vorto estas tuj klara, la Esperanto-lingvo mem estas la menciita “sorĉa ŝlosilo”, per kiu la lernanto kapablas tutĝuste legi ĉiun Esperanto-tekston, eĉ tiam, kiam li eble ne plene komprenas la enhavon. Aparta fonetika skribo ĉe Esperanto estas superflua.

En la anglalingva instruado ŝajnas esti baza demando, kiam oni enkonduku la legadon kaj la skribadon. Sed ĉar en la Esperanto-lingvo la legado de frazo aŭ teksto kaŭzas neniujn prononc-malfacilaĵojn, kaj ĉar la fonetika bildo preskaŭ centprocente korelacias kun la skriba bildo, estas memkompreneble, ke la lernanto ricevu tuj ankaŭ la skriban bildon. La grava averto por la angla aŭ franca lingvo ne validas por Esperanto, nome ke la “ankoraŭ ne firmigita sonbildo estas konfuzata per la neregula skriba bildo”.12)

Lernante la internacian lingvon oni povas grandparte rezigni pri fremda helpo por atingi ĝustan prononcon. Mi opinias, kaj finstudintoj de “Esperanto-programita” pruvas tion, ke oni povas akiri ĝustan prononcon kaj iom poste eĉ ellerni la lingvon nur per tio,

ke oni plurfoje aŭskultas la sondiskojn,

ke oni ricevas klarajn prononc-klarigojn kun ekzemplaj vortoj, ke oni laŭte legas la Esperanto-frazojn (impulsojn),

ke oni mem formas kaj laŭte eldiras la respondojn,

ke oni tuj kontrolas kaj laŭte ripetas ilin.

Oni povas starigi la demandon, ĉu povas esti eble, ellerni lingvon nur helpe de frazmodeloj. La behaviorismo certe jese respondus, ĉar laŭ behaviorismo la lernanto devas lerni reagi al certa stimulo (impulso) per certa respondo. Lernado ĉi tie nur signifas ŝanĝi la sintenon, nov-alkutimiĝi, tutsimile kiel ĉe la legolernado surbaze de kompletaj frazoj kaj vortoj. Ankaŭ lernante fremdan lingvon estas facile lerni la klarajn frazojn kaj klarajn bazajn strukturojn sen multe pripensi pri ili. Sed ju pli multe oni lernas, des pli fortiĝas la deziro pri “klara orientiĝo”. Temas pri la gramatiko.

Dum la lecionoj oni ne parolu pri gramatiko. Gramatiko ne estas celo en si mem, sed nur helpilo, havanta servan rolon. 13) Komence oni ekzercu tutan aron da fraz-ekzempoj (pri unu gramatika regulo), kaj nur poste oni formulu la regulon.

Sed per tio la lernprocezo ankoraŭ ne estas finita. Nun la lernanto devas havi okazon, apliki la novan regulon per aliaj ekzemploj kaj por lerni la novakiritan regulon en novaj aspektoj. „Ĉiu prilingva agado estas gramatike strukturita; kaj estas tasko de la instruado komprenigi tiun agadon; metodika tasko estas, fari tion vigle, interese, konkrete, ekzerce”. 14)

Ĉar la Esperanto-ortografio ne enhavas iujn arkaismojn kaj neregulaĵojn, sed estas ortofonetika, oni povas plejparte rezigni pri diktado kaj skribado. Per tio oni gajnas multege da tempo por la parolo.15)

Fine de ĉiu instru-unuo venas la kontroltaskoj, por kiuj Leisinger formulas kvar postulojn: 16)

1) Ili mezuru ĝuste tion, kion ili volas mezuri.

2) Ili estu fidindaj, t.e., ke ripetanto akiru saman rezulton.

3) Ili estu facile mezureblaj.

4) Ili estu ekonomiaj.

Moderna fremdlingva instruado konsideros ĉi ĉiujn didaktikometodikajn kriteriojn. Leviĝas nun la demando, ĉu kaj ĝis kiu grado ankaŭ instruprogramo povas transpreni ĉi tiujn funkciojn. Sed kio estas “instruprogramo” kaj “programita instruado”?

La programita instruado

„La programita lernado estas lernprocezo, kiu plenumiĝas helpe de programo en logike interligita, seninterrompa sinsekvo de plej malgrandaj lernpaŝoj kaj ties kontrolo laŭ anticipe pripensita vojo al lerncelo”.17)

„Programita instruado estas objektivigita instruado surbaze de optimala instrupreparo, ĝi celas al demokratiiĝo de la klerigaj klopodoj kaj ebligas memkleriĝon en eminenta formo”.18)

„Programita instruado estas moderna didaktika formo, kiu fakte disrompas la kadron de la tradicia lerneja instruado, ĉar ĝi anstataŭas almenaŭ parte la persone ĉeestantan instuiston per programo, kiu estas rimedo mem kaŭzanta efikon”.19) Tiuj tri difinoj pri programita instruado unuavide ŝajnas aspekti tre diversspecaj. Tamen, ili priskribas la saman objekton, ili nur metas la fokuson al diversaj lokoj. Ĉe programita instruado la lernado klare dominas. La instruado devas adapti

sin al la lernado. Per la programo la instruisto donas laborilon en la manon de la

lernanto, per kiu la lernanto memstare povas alproprigi al si kapablojn kaj lertojn.

La lernaĵon oni donas al la lernanto en tre malgrandajn porciojn (= lernpaŝojn), kiuj ne superu lian laborkapablon kaj forton. Sed ne temas nur pri tio. Post

ĉiu lernpaŝo oni postulas aktivan reagon. Post ĉiu informo la lernanto ricevas taskon aŭ demandon, kiun li devas solvi resp. respondi.

La lernanto mem eldiras la solvon, kaj li nun tuj ricevas eblecon por kontroli sian respondon kaj (se ĝuste) por ĝoji pri la sukceso. Se la respondo estis

ĝusta, la lernanto transiras al la venonta lernpaŝo. Sed kio okazu, se la respondo estis malĝusta? Ĉi tie du bazaj konceptoj luktas unu kontraŭ la alia, la konceptoj de Skinner kaj Crowder:

a) Laŭ B. F. Skinner la koncerna lernpaŝo estas tro malfacila; oni devas plisimpligi, plivastigi, pli detale klarigi, subdividi ĝin en plurajn pli malgrandajn lernpaŝojn, tiel ke en la fino de la programtestado minimume 95 procentoj de la respondoj estas ĝustaj. Skinner volas, ke oni flue tralaboru la programon. Skinner estas behavioristo. Lernado estas por li ŝanĝi la sintenon.

b) Laŭ N. Crowder eraroj ne ĝenas. Eraroj estas io tute natura, kaj la lernanto lernas farante erarojn. Crowder tute konscie konsideras, ke eraroj okazas, kaj

li enmetas erarojn en sian programon. Tiel ekestas la disbranĉitaj programoj.

— En diversaj punktoj tiaj programoj diferencas disde la laŭliniaj Skinnerprogramoj. Ĉefe la lernpaŝoj estas multe pli grandaj. Post la tasko oni prezentas al la lernanto kvazaŭ kvizforme kvar respondoproponojn kaj postulas selekton.

15

— página 10 del PDF —

16

Kaj depende de la respondo, kiun la lernanto selektis ĝusta, li legas indikon, al kiu paĝo li nun transiru. Se li selektis la ĝustan respondon, li ricevas la koncernan konfirmon. Se li selektis la malĝustan, li ricevas kroman informon, kaj li aŭ devas reiri al la malĝuste respondita lernpaŝo aŭ devas trairi suplementan banton por poste reatingi la ĉefan vojon de la programo. —

Lernmaŝinoj bone taŭgas por la prezentado de disbranĉitaj programoj. Tiajn disbranĉitajn oni ofte uzas, kiam temas pri studobjekto, kie oni priparolas problemojn, kie personaj konvinkoj ludas rolon, kie unu respondo ne povas esti stampata kiel klare ĝusta, alia ne kiel klare neĝusta, do kie nuanciĝoj ekzistas.

Sed por la instruado de puraj scikonoj la laŭlinia Skinnerprogramo estas la

plej taŭga. Tie ĝenerale ekzistas klara ĝustamalĝusta-alternativo. Personaj konvinkoj ktp. preskaŭ ne ludas rolon ĉe la enkonduko de fremda lingvo. Tie la lernado baziĝas ekskluzive sur ŝanĝoj en la sinteno.

Por esprimo en la gepatra lingvo la lernanto lernas esprimon en la fremda lingvo. Li ne plu diras „Ich bin Kurt Masner”” (germane), sed „Mi estas Kurt Masner”” (Esperante). Avantaĝe estas, ke oni povas eviti malĝustajn respondojn. krias ja baza pedagogia regulo, ke estas pli bone eviti erarojn ol poste korekti ilin.

Ni jam diris, ke instruprogramo procedas laŭ malgrandaj paŝoj (lern-elementoj, lern-unuoj), kaj ke ĉiu lernpaŝo konsistas el informo, demando resp. tasko, aktiva reago flanke de la lernanto, kaj kontrolrespondo. — Vico da lernpaŝoj, kiuj estas forte interligitaj kaj preskaŭ formas unu tuton, estas lern-sekvenco. En unu lernsekvenco oni ekz-e enkondukas novan nocion eble kun ĝiaj subnocioj, kaj ekzercas ĝin. Rilate al lingvoprogramo mi komprenas sub lernsekvenco la enkondukon de nova vokablo kaj ĝian integriĝon en la fraz-tuton. Sekvenco do estas klariga kaj aplika unuo.

Grupo da sekvencoj, kiuj enhavu parton de la tuta instrumaterialo, nomiĝas lernĉapitro. En lingvokurso tio estas lernaĵo, kiu enkondukas kaj ekzercigas vicon da novaj “sintenoj”” (vortoj, frazmodeloj) kaj kiu finfine montras la koncernajn gramatikajn regulojn aŭ trovigas ilin flanke de la lernanto. Lernĉapitro do egalas iom al instruleciono.

Tuta vico da lernĉapitroj formas la instruprogramon. Rilate lingvokurson tio estas lernolibro, instruverko k.s.

Post la fin-verkado de programo, iuj necesaj ŝanĝiĝoj ofte signifas prilabori la tutan programon. Tio estas tre temporaba kaj multekosta. Neniel la programo estas fleksebla resp. adaptebla al novaj cirkonstancoj. Eĉ pri disbranĉitaj programoj oni povas diri, ke ili estas neŝanĝeblaj, malgraŭ la selekto-respondoj, malgraŭ bantoj kaj disbranĉiĝoj. Kaj en pli alta grado tio validas por la laŭlinia Skinner-programo. — La individueco de la instruisto preskaŭ ne plu efikas pro la objektivigita prezentado de la lernaĵo. La lernanto lernas sola, ne en la klaskomunumo.

Ofte aŭdiĝas, ke oni tro neglektas la socialpedagogian vidpunkton ĉe programita instruado. Nu, se temas pri fremdlingva instruado, ni devas diri, ke ĝi ne okazu ekskluzive en programita formo. Oni devas diferenci inter (1) la individua fazo de lernado kaj (2) la sociala fazo de aplikado, diskutado, konversaciado, komunikado. La granda laborkampo de la programita instruado ĉefe (se ne ekskluzive) troviĝas en la unua lernfazo.

Mem akirita scio poste postulas konfirmon de aliaj homoj. Nur per la interparolo kun la instruisto kaj aliaj gelernantoj la lernitaĵo alpropriĝas. La aplikado (2-a lernfazo) do nur povas okazi per kontaktoj kun aliaj personoj.

Kelkaj problemoj, kiuj montriĝis dum la verkado de “Esperanto-programita”:

1. Kiun lokan situacion preni?

Verkante lingvokurson, oni tuj konfrontiĝas kun la demando, kie ludu la tuto. En lernolibroj pri elementa fremdlingva instruado oni kutime trovas familion kun tipe angla aŭ franca nomo, kaj tiun familion oni akompanas tra ilia tago kaj vivo. Tio estas tute taŭga por naciaj lingvoj; ĉar la lernantoj ne povas lerni

la lingvon en la koncerna lando, ili almenaŭ ricevu la lecionojn en realeca situacio.

Sed Esperanto estas preskaŭ nenie parolata kiel gepatra lingvo; unuavice ĝi ja estas internacia interkomprenilo. Gi estas uzata ĉefe dum kongresoj, konferencoj, junularaj aranĝoj, seminarioj, dum privataj vojaĝoj, sonbend-interŝanĝo ktp.

Por “Esperanto-programita” mi elektis situacio junularan renkontiĝon, kiel ĝi okazas ekz-e ĉiujare en germana universitata urbo. Ankaŭ la taga programo estas tute realeca: la salutado, la sinprezentado dum la unua komuna vespero, la interparoloj pri la ĉambroj, la konversacioj ĉe la tablo…

2. Kiel noti la lernpaŝojn?

Ekzistas diversaj metodoj por noti la lernpaŝojn en instruprogramo. Unu el la plej bonaj estas, subdividi paĝon en kvar zonojn kaj unue konsideri nur la plej supran kvaronon. Sur paĝo 1 supre troviĝas la 1-a lernpaŝo; la kontrolrespondo troviĝas sur paĝo 2 supre. La 2-a lernpaŝo tiam staras sur paĝo 3 supre, kaj la koncerna kontrolrespondo sur paĝo 4 supre. Tiamaniere oni tralaboras la tutan libron. Poste oni rekomencas sur paĝo 1, sed nun en la 2-a zono, ktp. ktp.

La avantaĝo estas, ke la lernanto ne facile povas trompi, sed la malavantaĝo, ke bezoniĝas multege da papero. Car la kontrolrespondoj kutime konsistas

nur el unu frazo, tamen ili ĉiufoje postulas kvaronan paĝon.

Pro tio mi elektis alian, pli racian manieron, nome tiun de Susan Meyer-Markle (en ŝia libro ““Gute Lernschritte””). Mi listigis la lernpaŝojn unu sub la alia. Post informo 4 tasko sekvas duobla horizontala streko, kaj pli malsupre tuj sekvas la kontrolrespondo. La lernanto nun devas meti poŝtkarton ĉe la duobla streko, por malhelpi ke li jam pli frue vidas la kontrolrespondon (antaŭ ol mem eldiri la respondon).

Ekzemplo el leciono 3 a:

21. Diru en Esperanto: 6,7,8,9,10. Ses, sep, ok, naŭ, dek.

3. Kiel atingi la ĝustan prononcon?

La prononcado de Esperanto-vortoj fakte ne kaŭzas grandajn malfacilaĵojn. Tamen estas danĝere por nefakulo, lerni la lingvon tute sen aŭdi iun vorton. Ankaŭ prononc-alfabeto, kiel mi publikigis ĝin sur paĝo 57 de “Esperantoprogramita” ne centprocente helpas. Se interesegita persono lernas la lingvon tute sola, li bezonas diskojn aŭ sonbendojn por alproprigi al si sifiĉe modelan prononcon.

Por “Esperanto-programita” mi produktis kvar diskojn 17 cm, 33 cpm, do

1 diskon por ĉiu el la 4 libroj. La unuaj du diskoj enhavas paŭzojn post ĉiu frazo, por ke la lernanto laŭte ripetu la aŭditan frazon.

Menciinde estas, ke sur la diskoj aperas nur Esperanto-tekstoj, tiel ke ili estas uzeblaj ankaŭ por negermanlingvaj eldonoj de “Esperanto-programita”.

4. Kiel testi la programon?

Verkinte lernĉapitron oni nepre devas testi ĝin kun laŭeble nur unu lernanto, kiu tralaboru ĝin en la ĉeesto de la verkinto. Nur per testado la eraroj kaj malglataĵoj evidentiĝas. Post tio sekvas la plibonigo, reverkado ktp. de la ĉapitro. Sed antaŭ ol presigi la programon, ĝi devas trairi pli vastan teston.

Siatempe mi publikigis en la gazetaro alvokon ĉi-rilatan, kaj ĝis nun pli ol 5000 personoj interesiĝis pri la afero kaj partoprenis. Per tio alvenis multaj testfolioj kun bonaj sugestoj ktp. Se la financaj rimedoj tion permesus, nun fakte devus aperi la tuta programo en reviziita formo.

Estas ĝojige konstati, ke intertempe “Esperanto-programita” jam aperis en nederlanda eldono (prizorgas Paul Peeraerts, Drakenhoflaan, B-2100 Deurne- Antwerpen) kaj baldaŭ aperos en anglalingva (prizorgos Grahame Leon-Smith, 28 London Road, Brentwood, Essex). Por la franca lingvo aparta, sed iom

17

— página 11 del PDF —

18

simila programita Esperanto-kurso estis verkita de Claude Gacond, Mieĉville 133, CH-2314 La Sagne.

Notoj

l)

2) 3) 4)

5) 6) LA)

8)

9) 10) 11) 12) 13) 14) 15)

16) 17)

18) 19)

Kiel diras Fritz Leisinger en sia verko Elemente des neusprachlichen Unterrichts. Stuttgart 1966, p. 111.

Leisinger, 1.c., p. 124.

Leisinger, 1.c., p. 124.

La ekzemploj estas prenitaj el la programita instruverko Esperantoprogramita de la sama aŭtoro.

Leisinger, 1.c., p. 130.

Leisinger, 1.c., p. 130.

Tio ŝajnas esti tre grava danĝero; kaj pro tio en la menciita kurso Esperanto-programita tute ne aperas tiaj tabuloj. Tie la lernanto ĉiufoje ricevas novan frazan impulson, kiun li devas plene kompreni, por povi ĝuste respondi.

Leisinger, 1.c., p. 139.

Leisinger, 1.c., p. 141.

Leisinger, 1.c., p. 151.

Fischer-leksikono Sprachen (lingvoj), Frankfurt 1961, p. 10.

Leisinger, l.c., p. 197.

Leisinger, 1.c., p. 251.

Leisinger, 1.c., p. 260.

Susan Meyer-Markle skribas en sia verko Gute Lernschritte (Bonaj lernpaŝoj), Minchen 1967, p. 13, ke oni ĝenerale rezignu pri skriba respondado. Sciencaj esploroj laŭdire montris, ke pensitaj respondoj sufiĉas kaj ke ili postulas multe malpli da tempo. Tamen, pensitaj respondoj estas respondoj, kiel diras jam la nomo.

Leisinger, 1.c., p. 304.

Heribert Heinrich: Roboter vor der Schultŭr. (Robotoj antaŭ la lerneja pordo.) Bochum s.j., p. 112.

Zielinski kaj Scholer: Methodik des programmierten Unterrichts. (Metodiko de la programita instruado.) Ratingen 1965, p. 15.

A. Schorb: Pidagogisches Taschenlexikon. (Pedagogia poŝvortaro.) Bochum s.j., p. 173.

RECENZOJ

Valora helpilo por la Esperanto-instruado lerneja

Istvan Szerdahelyi: Esperanto 1. Internacia lernolibro por la lerneja junularo. 3-a tralaborita eldono. Budapest: Esperanto-eld., Taukonyv Kiado 1972. 260 p.

La belaspekta libro, destinita por lernejanoj ekde la aĝo de dek jaroj, meritas la atenton de ĉiu Eo-instruisto, ne nur pro tio, ke ILEI ĝin proponis kiel unuece uzindan lernejan lernolibron, sed ankaŭ pro la rimarkinda fakto, ke ĝi estas uzata en la kvinlanda eksperimenta instruado en lernejoj de Aŭstrujo, Bulgarujo, Hungarujo, Italujo kaj Jugoslavio. — Por havigi superrigardon pri la riĉenhava libro nur esperantlingva, mi mallonge karakterizos ĉiun el ĝiaj kvar partoj.

La 24 lecionoj. Sur 145 paĝoj ili prezentas la enhavon de elementa kurso, kiu donas la bazan lingvon por paroli, legi, skribi kaj simple korespondi. Por la instruado de la tuto estas antaŭviditaj du jaroj kun du instruhoroj ĉiusemajne. La aŭtoro aplikas modifitan rektan metodon, nomatan ankaŭ “elektanta metodo”, ĉar ĝi elektas el diversaj metodoj ties plej bonajn ecojn, evitante la malbonajn. Gramatikon ĝi ne ignoras, sed ĝin prezentas ĉiam en sia funkcio, laŭ indukta metodo: el ekzemplaj frazoj rezultas fine la gramatika 1egulo. — La temoj de la lecionoj estas ĉerpitaj el la medio de la infanoj, kaj tiun studmaterialon ili tralaboras laŭ plej variaj ekzercoj, inter kiuj dialogoj kaj “frazstrukturoj” (multflanke variigeblaj modelfrazoj) ludas elstaran rolon. Kvinparta “Enkonduka Leciono”, esence sengramatika, havas la taskon “elformi en la lernantoj la bazajn parolrefleksojn, krei Eo-lingvan atmosferon en la klaso, alproprigi la leg- kej skribteknikon”.

Speciala leciono estas krome la 12a, kiu sur sep paĝoj prezentas ampleksan materialon por “Duonkursa Ripetado”. Ankaŭ en la aliaj lecionoj ripetado, kontroloj kaj ekzamenoj ne estas neglektataj. — La libro estas riĉe ilustrita, videble kun la celo plifaciligi, klarigi kaj precizigi la diversajn instrupaŝojn. Tipaj surmarĝenaj kliŝoj tuj ekkonigas, ĉu la apuda teksto estas intencita kiel konversacio, tralaborota legaĵo ktp., kaj numeritaj S-signoj atentigas pri la samnumera paragrafo de la gramatika parto.

La Sistema Gramatiko. Dum en la lecionoj la gramatiko estas pritraktata induktive kaj ludas kvazaŭ nur duarangan rolon, ĉi tiu parto ĝin resumas sisteme en 42 paragrafoj. Krom la reguloj, kies simpla teksto estas alirebla

eĉ al la lernantoj, ni trovas sur 30 paĝoj aldonajn klarigojn, vort- kaj frazekzemplojn kaj tabelojn, parte seslingvajn pro la internacia karaktero de la libro. Ci tiu specifa karaktero eble estas la kaŭzo, ke ekz. al la uzado de la prepozicioj la aŭtoro dediĉas dek paĝojn!

Instrumetodaj Konsiloj. Por la instruanto, precipe la nesperta, tiu parto de la libro estas plej valora pro siaj laŭcelaj instrukcioj. Sur 60 (!) paĝoj la aŭtoro donas abundajn kaj elprovitajn konsilojn, krom ĝenerale validaj tute specialajn por ĉiu grava ero de la instruado. Koncize aŭ eĉ detale li skizas por ĉiu leciono unue la traktotan materialon, poste la celon, la metodon kaj la hejmtaskon, kelkfoje eĉ aldonante la rekomendindan tempodaŭron por la koncerna instrupaŝo. Ĝis nun mi ne renkontis tiel detalitan instrukciadon!

Alfabeta Listo de Vortelementoj. Ĝi enhavas sur naŭ paĝoj ĉiujn vort(er)ojn troviĝantajn en la libro. Ciferoj kaj literoj post ĉiu vorto indikas la koncernan lecionon kaj ties parton, tiel ebligante al la instruisto ellabori ankaŭ proprajn tekstojn. La listo enhavas proksimume 900 vortojn, kompreneble ne ĉiuj estas devigaj por enmemorigado. Steleto anoncas, ke la tiel signita vorto estas nur “reproduktiva”.

19

— página 12 del PDF —

20

Nia superrigardo pri la enhavo kaj karaktero de la libro sendube ekkonigis, ke ĝi estas la rezulto de sperto, multflanka pripensado kaj lerta aranĝo. Por la espereble baldaŭ elironta kvara eldono kelkaj sugestoj estu permesataj.

En preskaŭ ĉiuj landoj la lernantoj mem devas pagi siajn Eo-lernilojn. Tial, por malaltigi la prezon de la libro, oni povus elpreni la Instrumetodajn Konsilojn kaj eldoni ilin aparte. Utila mi trovus antaŭparolon, en kiu la aŭtoro klarigu pri la celo, enhavo, metodo kaj aranĝo de sia libro, por ke la uzonto jam per tio estu preparita pri ĉio sciinda. — Rilate la subdividon de la lecionoj ŝajnas

al mi praktike iel signi, jam en la leciono mem, ne nur ties partojn A,B…, sed ankaŭ la subpartojn A/1, A/2… ., por ke oni tuj ekkonu, kie komenciĝas nova instru-unuo.

Kelkfoje mi havis la impreson, ke tiu aŭ alia teksto estas iom seka por infanoj, dum aliaj tekstoj (biografiaj, poemaj, proverbaj, leteraj) ŝajnas al mi tro altnivelaj por tiu aĝo.

La deklinacion de la personaj pronomoj niaj germanaj lernantoj facile komprenas principe, sed praktike oni devas trakti ilin pli detale ol tio okazas en la libro. En aliaj lingvoj supozeble troviĝas similspecaj apartaĵoj. Estas dezirinde, ke la instruantoj komuniku ilin al la aŭtoro por ev. konsidero.

En la lecionoj la ki-tabelvortoj estas uzataj ofte en sia rolo de rilativoj, dum en 32 5a kaj sur p. 172 oni prezentas ilin nur kiel vortojn demandajn. Por nialandaj infanoj klarigo estus necesa. En la frazo (p. 64) “Mia najbaro kuŝigis ĝin tien” mi forstrekus la n, ĉar post kuŝigi, sidigi, starigi la nominativo estas pli korekta.

Hungarismoj estas verŝajne la frazoj sen persona pronomo: “La vagonaro, se ne malfruas, devas alveni…” (L. XII)” “Mi ne scias parkere la versaĵon, kvankam la tutan tagon lernis” (L. XV). Aŭ la neuzo de la artikolo en: Ni vidas per okuloj … aŭdas per oreloj” (kp. Ekzercaro 59). Kaj la singularo en: “Mi petas kilogramon da pomo, piro… .”. “Paketo da cigaredo”.

“Gis kiam” anstataŭ la simpla “ĝis” PIV nomas “senutila pleonasmo, kiun pravigas nenio”.

Uzi anstataŭ “unuopa” la mallongigon “opa” estas evitinde, ĉar opa signifas ne “aparta, izola”, sed kolektiva (v. IPV).

La klarigon pri la pozicio de “mem” mi stataŭigus per la regulo de la PI. Gr.: “La vorton mem oni metas senpere post la vorto, kiun oni volas emfazi”. El la (nemultaj) preseraroj mi citas la danĝeran en la tabelo sur p. 68:

“plej bela … ol”.

En la fina vortolisto la vortoj aperas sen finaĵoj. Ĉu ties aldono ne estus preferinda? Vorto kunfinaĵa havas precizan signifon, kaj tio respondas al

la konkreta pensmaniero de infano pli ol nura radiko kun signifo senkontura. Krome la tuta E-a vortfarado baziĝas sur la principo de la gramatika kategorieco de la radikoj, por la lernanto esprimiĝanta en la finaĵoj, komparu: broso sed kombilo, korekti sed ĝustigi, teatro sed kinejo ktp.—

Mi rekomendas al ĉiu Eo-instruanto enprofundiĝi en ĉi tiun interesan kaj valoran verkon, kiu estas fidinda gvidilo tra nefacila laborkampo. Al la libro — titolita “internacia” — mi deziras, ke ĝi trovu eniron kaj vastan uzatecon en multaj landoj de Esperantujo!

Wilhelm Wingen, FRG

Perfekte motivita reeldono

Henrik Seppik: La tuta Esperanto. Gramatiko por progresintoj. Gvidilo por kursestroj. Sofia 1971. 180p.: Sofia Distrikta-Urba Komitato de Bulgara Esperantista Asocio.

La aŭtoro verkis la gramatikon en 1937 post 17-jara aktiva instruado: li gvidis kursojn en diversaj estonaj urboj (1924-28), estis lektoro de Esperanto en la popola universitato de Pŝrnu (1924), poste en Tartu (1928). Cseh-metoda instruisto en Svedlando (1929-31), Norvegio (1932), poste en Ĉeĥoslovakio. Ĝi aperis du jarojn post la unua eldono de Plena Gramatiko (de Kalocsay / Waringhien). Supozeble Seppik konis la verkon, tamen la influo de PG estas apenaŭ sentebla: la aŭtoro daŭrigas la tradiciojn de tiutempa Esperantoinstruado, precipe la koncepton de Cseh. La gramatiko estas didaktika-centra: kvankam la materialo estas sisteme konstruita, la aŭtoro rompas tiun sistemecon, se tion postulas la didaktika-metodika intereso. Inter la lecionoj estas kelkaj homogenaj (t.e. traktantaj iun gramatikan temon), ekz. la 1.. 2., 4., 15., 19., 20., en la aliaj miksiĝas leksikologia, morfologia, kelkfoje ankaŭ sintaksa materialo.

Laŭstrukture la lernilo estas dividita je 20 lecionoj, ne tute proporciaj: ekz. la 7-a estas nur 4-paĝa, la 15. – 5-paĝa, sed la 19. – 15-paĝa! Tamen,la gramatika materialo en ĝi estas proporcie studata. Estas interese rimarki la gramatikajn problemojn, kiujn la aŭtoro spertis dum sia instrua praktiko, t.e. tiujn gramatikajn kategoriojn, kie montriĝas la internaj interferaj fenomenoj de la lingvo des pli, ĉar la spertoj estis akiritaj kaj kolektitaj el diverslingvaj medioj (estona, sveda, norvega, ĉeĥa k.s.) kaj la verko pretiĝis por internacia uzado (kion pruvas ankaŭ la bulgara reeldono).

La aŭtoro klopodas disvolvi la problemojn en populara stilo, eviti la superfluan teoriumadon, eĉ — kiel li skribas en antaŭparolo (p.2); “mi laŭeble evitis gramatikajn terminojn … kaj uzis kelkajn … internacie konatajn terminojn (rekta objekto, adjekto) “Tiuj terminoj (ĉu internacie konataj? ) tamen estas gramatikaj fakterminoj, kaj malgraŭ la klopodo eviti ilin, en la materialo ili abundas. Jen ekzemplo de tipa frazo: “La akuzativ-objekto estas rekta komplemento de transitiva verbo” (p. 57).

La klopodo al populara stilo kelkfoje kaŭzas ne tute feliĉajn simpligojn kaj konfliktojn en la terminologio: intermiksiĝas la terminoj litero/sono, intermiksas morfologiajn kategoriojn kun sintaksaj (p. 60), sufikso/finaĵo ne estas ĉiam klara (p. 136). Ofte aludas al komparo kun naciaj lingvoj (propagandcele) sed ne ĉiam tute ĝuste, ekz. “En Esperanto ekzistas nur 28 sonoj (la naciaj lingvoj havas multe pli)”” — dependas de lingvo! Tro multe emfazas la “logikon de la lingvo ankaŭ tie, kie tute ne temas pri logiko. La sintezajn participajn formojn li tute simple nomas “Kontraŭnaturaj kaj sensencaj” (p. 147).

Kelkfoje tiu trosimpligo kaŭzas miskomprenon, ekz. “Jam per si mem la vortoj estas nedifinitaj”. Kiuj vortoj? Verŝajne devus esti “la substantivoj”. Sed ĉu substantivoj “per si mem estas nedifinitaj?” (p. 12).

La terminologio estas tradicia, ĝenerale akceptebla (mi ne proponas la uzon de “korelativoj” anstataŭ tabelvortoj ĉar “korelativo” en lingvistiko estas io alia, jam okupita termino: ekz. ju pli — des pli, aŭ unu — la alia — estas korelativaj rilatoj; same estas eraro nomi la rilatpronomojn aŭ rilativojn

(Kp. PG p. 81) — “relativaj vortoj”” — kies antipodo devus esti “absolutaj vortoj”). Estas interese rimarki, ke la ekzemplo-frazoj ne arkaiĝis, la plej granda parto ankaŭ hodiaŭ estas aktuala ĝuste tial, ĉar ili estis pruntitaj el la

interna vivo de la homoj, el la naturo ktp. — do el temoj, ne rapide ŝanĝiĝantaj.

En la libro, aperinta en 1937, ne povis esti ekzemplo-frazoj pri televido, globkrajono, glaciŝranko aŭ polvsuĉilo! Tamen, en la leksiko de ekzemploj ne estas “balastoj”, la vortoj estas vivaj, uzataj kaj sufiĉe oftaj. Kelkaj ekzemploj ne estas “idealaj”, ekz. por peto oni povus trovi pli trafan ekzemplon ol “Bonvolu ne kraĉi sur la plankon” — tion oni ĝenerale ne petas, sed forte ordonas (“Ne kraĉu” aŭ “ne kraĉi”). “Si vizitis ankaŭ la bestan ĝardenon…”

21

— página 13 del PDF —

22

(p.ll) — “besta ĝardeno”” verŝajne devus esti “zoologia ĝardeno” (aŭ

eble “bestarejo”). Same ““bovbatalo” estas nenie registrita kaj, laŭ la analogio “kokbatalo — batalo inter kokoj” (PIV, p. 99-100) devus signifi “batalo inter bovoj”” — sed tie ĉi temas pri io alia. Estas interese ekz-e sekvi la lingvo-evoluadon laŭ tiu ĉi vorto: en Plena Vortaro (1933) — bova kurludo (ĉe “toreadoro”), virbova batalo (ĉe “matadoro”); en la tradukaĵo de Sala Bonal (citita ĉe Rĉgulo Perez“) taŭra cirko, taŭrfesto (1935) ĉe Regulo Perez“ (1949): bovmortiga festo, bovmortiga kurludo, bova kurludo; en Suplemento de PV (1953) — taŭrbatalo (ĉe “taŭro”);

en PIV (1970): taŭra batalludo (ĉe “toreisto” )

taŭrludo (ĉe “matadoro”)

taŭrbatalo (ĉe “taŭro””) — (ĉi lasta ŝajne neĝusta, V. supre).

Kiel Regulo Perez ĝuste konstatas, la evoluo montriĝas en la triopo: bovoviro — virbovo — taŭro, same aŭ simile montriĝas la evoluado ankaŭ per la cititaj ekzemploj. Tute ĝuste ankaŭ la aŭtoro de la recenzata verko konstatas: (la libro) “klopodas priskribi la vivantan Esperanton, tiun Esperanton, kiu estas uzata en la praktika vivo de la miloj kaj miloj da esperantistoj, ne tiun Esperanton, kiu estas uzata ĝuste nun…” (p. 2). Ni kalkulu: La verko aperis en 1937. Minus 30 — 1907. Reaperis en 1971 — do post 34 jaroj! Cu inter 1937 kaj 1971 ta lingvo ne evoluis tiom, kiom inter 1903 kaj 1937? Cu ni ne rajtas postuli, ke ni havu similan praktikan lernilon, kiu (laŭ la vortoj de Seppik) priskribu la “vivantan Esperanton, tiun Esperanton, kiu estas uzata en la praktika vivo de … “multmiloj da esperantistoj kaj ne tiun, kiu estis uzata antaŭ 34 jaroj? Sed la bulgaraj kolegoj aktive kaj fervore laboras. Ili serĉis konvenan libron por instrui la gramatikon al estontaj Esperanto-instruistoj kaj ŝajnis al ili plej bona solvo — la reeldono de la “Tuta Esperanto”. Kaj ili pravis! Tiaspeca libro (laŭ mia scio) ne aperis. La reeldono estas perfekte motivita, kaj estas aparte laŭdinda la konscienca laboro de la redaktinto kaj korektinto. Kaj — ĝis kiam ni ne havos pli bonan, ĝi estas nepre proponebla por mezgradaj kursoj kaj memlernantoj.

X J. Rĉgulo Perez, Hispanidaj neologismoj en Esperanto, Esperantologio, Vol. I. N-ro 1., p. 68-70.

Istvan Szerdahelyi, Hungarujo

Sonnabend, Helmut: La formoj de eksterklasaj aktivecoj de gelernantoj kaj praktika aplikado de lingvaj kapabloj.

s.l. 1972. 36 p. 490 (Baza Didaktika Dokumentaro. Vol. VI.)

(Mendebla ĉe la aŭtoro: Im Eckerkampsfeld 11a, D-3161 Dollbergen.)

Leginte la titolon mi pensis, ke se la stencilita materialo estas bona por niaj celoj kaj ankaŭ ĉiuj aliaj volumoj, tiam oni faris jam nun decidan paŝon por akompani la eksperimenton. La dokumentaro disdividiĝas en kvar grandaj ĉapitroj:

I La specifa loko de Esperanto en la kadro de la fremdlingva instruado.

II La motivacio de Esperanto-fako. III Formoj de eksterklasa aktiveco kaj aplikado. IV Fina rimarko. La subĉapitro de I 1. La bezoneco de ĉiu fremdlingva instruado avertas rilate falsajn atakojn kontraŭ instruado precipe de la najbaraj lingvoj. Sekvas aliaj pensigaj asertoj, pri kiuj oni povas havi diversajn opiniojn. La ĉefa parto estas ĉapitro III. Valoraj konsiloj estas donitaj por la aplikado, pri ĝemelaj klasoj, interklasa korespondado. Tamen ne pri ĉio oni povas konsenti. Protokoloj pri lernitaj studobjektoj povas esti bonaj por certaj fakoj, ekz. geografio, certe

ne por historio kaj mi ankaŭ ne ŝatas pro principaj kaŭzoj por la fremdlingva instruado. Pri tiuj aferoj tamen oni devus akiri pli da spertoj kaj pridiskuti ilin. Aliflanke fotoraportoj pri diversaj vivsituacioj de la klaso, ekz. de klasaj ekskursoj kaj de la lernejo, povas helpi multe, same tiel disponigo de specifa instrumaterialo. Revenas la rolo de la ambasadoro por reprezenti landon. Bonaj ekzemploj ne malaperas en nia movado. Tamen la interŝanĝo de la parolata lingvo pere de sonbendoj ankaŭ en formo | de kantoj estas plej grava. Sekvas la renkontiĝoj kaj la interŝanĝo de gelernantoj kaj la vico de grupaj aktivecoj laŭ specifaj interesoj en sporto kaj hobio. W Multaj detaloj kun praktikaj konsiloj. Invito en la fina rimarko al profundaj kritiko kaj kunlaboro. Valora dokumentaro por ĉiuj, kiuj instruas Esperanton aŭ intencas instrui ĝin, speciale kompreneble por la celita medio. Por venonta eldono oni devus revizii la lingvaĵon.

Gŭnther Becker, FRG

Jean Thierry: Je parle Esperanto. Verviers: Marabout Flash 1972. 127p. (Flash 345.)

Ĉefaĵo de ĉi tiu nova eldonaĵo estas, ke ĝi aperas en bone establita serio, praktike en serio de serioj, de enciklopedio de la ĉiutaga vivo.

La titolpaĝo jam indikas per Jes! Ĝin mi lernis per la Flash-metodo, ke ekzistas speciala metodo ĉe la eldonejo por lerni lingvojn. Al kiu plaĉis lernado de aliaj lingvoj per la sama metodo, aŭ kiu ŝatas havi kompletan serion, ĉiuj estas potencialaj aĉetontoj. Al tio ankaŭ kontribuas la malgranda informa teksto sur la lasta titolpaĝo, kaj certe la enkonduko, kiu utiligas la vortfamiliojn kaj la regulecon por allogi la leganton kaj nur poste montras la celon kaj utiligeblecon de Esperanto. =

Unua kvazaŭ kategoria konstato: librojn por Esperanto do en ĉiujn seriojn tiuspecajn por ĉiuj lingvoj. Kiel ĉiuj el ni scias, en kelkaj landoj oni jam faris sukcesajn provojn. Aliaj espereble sekvos. I

Post indikoj pri la akcento kaj la prononco sekvas praktikaj konsiloj, kiuj montras la metodon. Post tio la lecionoj nomataj: la unua tago, la dua tago ktp. dulingvaj esprimoj kun gramatikaj indikoj, marĝene estas indikitaj la temoj kaj gramatikaj terminoj. La sepa tago estas ripoza tago. Ĝi klarigas, de kie venas la facileco de Esperanto, ekzemple per internaciaj vortoj, vortformado kaj montras falsajn amikojn por francoj klarigante ankaŭ la strukturon de la lingvo. La oka tago interalie komencigas duan ondon — simile al la metodo Assimil per revizio de la unua, la naŭa la dua ktp. La aliaj tagoj sekvas sen specialaj indikoj. La materialo estas prezentata sub granda titolo EN VOJAĜO kun subtitoloj: aŭto, aviadilo, en la banko, en la kafejo ktp. vortoj, esprimoj, konversaciaj frazoj, sed — sen tekstoj. Oni subkomprenas, ke oni devas legi revuojn kaj librojn kaj aŭskulti diskojn kaj radioelsendojn por perfektiĝi, simile korespondado estas forte rekomendata. | Ĉe la fino vortaro franca-Esperanto kaj Esperanto-franca. Ne mankas la adresoj de UEA kaj de la landaj asocioj en Francujo, Belgujo, Svislando kaj Kanado. Ĝenas kelkaj preseraroj, kiujn oni certe forigos en la dua eldono, se. ..En la montritaj limoj kaj kondiĉoj Jean Thierry certe faris la maksimumon kaj ni ĝoju, ke denove bona paŝo por disvastigi kaj instrui la lingvon estas farita.

Gŭnther Becker, FRG

23

— página 14 del PDF —

24

Bernard, Roger; Ribot, Andre: Falsaj amikoj en Esperanto. Marmande: Esperantaj Francaj Eldonoj. 1971. 39 p.

Tiu ĉi volumeto konsistas el tri partoj: La unuaj 21 paĝoj enhavas 280 kapvortojn kun sume 429 Esperanto-vortoj kaj ties franclinva traduko; sekvas 10-paĝa registro koncerne la unuan parton; la lastajn 6 paĝojn okupas 132 verboj Esperantaj kun la respektivaj tradukoj en la franca.

La celo de la aŭtoroj estas (ni citas el la enkonduko, p. 1) “helpi al tiuj, kiuj ne kuraĝas fronte ataki la Vortaron, por ke ili evitu la insidojn prezentatajn de tiuj radikoj, kiuj tro similas al francaj vortoj kaj tamen ne identas kun ili: la falsaj amikoj …”

Tia intenco estas certe laŭdinda, kaj ni ŝatus vidi similajn kajeretojn pri tiu speco de malfacilaĵoj ankaŭ rilate aliajn lingvojn. Jen unu el la bonaj ekzemploj: “DEVENI (veni de): provenir; diveni: deviner: fariĝi: devenir”.

(1-a parto, p. 8). Tre utilaj kaj supozeble tre multe bezonataj estas la atentigoj pri transitiveco kaj netransitiveco de verboj, ekz.: “HALTI: s’arrĉter. Haltu,

„se ne, mi pafos. HALTIGI: arrĉter. Haltigu mian ĉevalon, mi petas”. (3-a parto,

p. 35).

Tamen, kelkaj punktoj estas kritikendaj. Ni dubas ĉu nefranclingvulo komprenas facile la sencitilan titolon FALSAJ AMIKOJ, kiu ŝajnas nur-francismo (faux amis). Inter la vortoj aperas multaj misklarigitaj: ami tute ne estas nur “aimer un ĉtre vivant”, ĉar oni amas homon, beston, sed ja ankaŭ landon; simile ŝati ne nur signifas “aimer une chose, aimer faire quelque chose”, sed oni ankaŭ ŝatas personon. Troveblas ankaŭ rektaj eraroj kiel “BRETO: ĉtagere”, ĉar breto prefere estu tradukata per “planche, tableau”” kaj “ĉtagere”” estas etaĝero. Same domaĝi ne kongruas kun “menager, ĉpargner”,, kaj funto tute ne estas ekskluzive mezurunuo ampleksanta 453 gramojn! Ja estas interese ke latinidlingvuloj proponas (?) ke profesoro estu ekvivalento de “professeur (titre universitaire)” kaj instruisto estu “instituteur, professeur en dehors des universites””. Sed kiel Romo povus esti nur la nuna itala ĉefurbo kaj ne la antikva, de kiu oni regis la konvene indikitan Romion? Cu la nocion radio oni ne vastege uzas en la senco de radiofonio? Cu vere preni al si estas fiksita esprimo kaj ekvivalenta al “se servir de””? Kial troviĝas sub unu sama kapo (stebi: piquer d la machine) strebi (s’efforcer de), streĉi (tendre, raidir, bander un arc), streki (biffer, rayer) kaj ŝvebi (planer), kiuj nek en Esperanto nek en la franca havas similajn signifojn aŭ formojn? Estas sintaksa erarigo diri ke ““mettre 3 la place de” signifas anstataŭigi, ĉar la ekzempla frazo (p. 34) “Anstataŭigu tiun dornobarilon per muro.” rezultigus, se oni uzus tiun tradukon, la francan frazon “Mettez ces barbelĉs a la place du mur.”, sed la origina Esperanto-frazo esprimas la inverson: “Mettez un mur a la place des barbeles.” aŭ prefere “Remplacez les barbeles par un mur.”

Tiel oni devus, bedaŭrinde, ankoraŭ longe daŭrigi. Kaj krome oni stumblas pro Esperanto-interna obstaklo: ke unu sama vorto, laŭ PIV, havas unu signifon en Francio kaj alian ekster la lando de la PIV-ĉefredaktoro (bakalaŭreco,

PIV, p. 89). Se aldoniĝas ia neglekto, la rezulto jenas en la recenzataĵo: “ABITURIENTO: bachelier; bakalaŭro: baccalaurĉat?” (p. 3)

Fine, oni demandas sin, ĉu la tuta sistemo konvenas. Sajnas al ni preferinde bazi tian verketon sur nacilingvan vortoliston alfabeta kun Esperanta registro, ĉar plej ofte hezito ekestas dum traduko aŭ “rekta” Esperantigo de nacilingva teksto, kaj tiuokaze estas kromlaborige unue diveni eventuale trafan Esperantovorton por surbaze de ĝi serĉi la nuancojn.

Konklude: Ne sufiĉe fidinda rezulto kreskinta sur sekvinda ideo.

Uwe Joachim Moritz, FRG

Vortaro por nederlandanoj

Middelkoop, A.J.: Nederlands-Esperanto-Nederlands. Utrecht, Antwerpen. Het Spectrum (1971). 481p. (Prisma 1497).

Finfine la nederlandaj esperantistoj povas disponi pri la longe atendita vortaro esperanta-nederlanda kaj inverse. Fakte ĝi estas la unua el la tiaspeca serio, kiu meritas sinceran laŭdon. La grandformata vortaro en la komenco de ĉi tiu jarcento de Dreves Uiterdijk prezentis gravan laboron kiel pioniraĵo. En la tridekaj jaroj aperis la granda vortaro de Van Straaten, kiu nur formis paŝeton antaŭen, ĉar spite al la amplekso ĝi montris tro da truoj kaj tro da nefidindaj tradukoj. Intertempe nederlandanoj helpis sin per la vortaro de Meulenhoff, kies unuan eldonon en 1926 prizorgis C.L. de Veer. En la praktiko evidentiĝis, ke malgraŭ la koncizeco ĝi estis tre uzebla, precipe la 4-a eldono de G.J. Teunnissen, por la normala lingvouzado. Pro tio regule sinsekvis novaj eldonoj. Tamen la deziro al pli malpli kompleta vortaro ne estingiĝis kaj inĝ. Isbrŭcker post la dua mondmilito komencis la kompiladon de tia verko, sed pro la malfacilaj financaj perspektivoj, la laboro malrapide progresis kaj ne estis finita antaŭ lia morto. F-ino Middelkoop transprenis la torĉon kaj elektis vortaro. Kaj pro tia laboro la uzantoj estu al ŝi tre dankaj, tial ke ŝi liveris veran “plenkreskan” verkon. Kompare kun la antaŭuloj ĝi posedas konsiderindajn plibonigojn. Mi nomas kelkajn.

La pli ampleksa parto nederlanda-esperanta donas konsilojn al vortserĉantoj, ankaŭ pri nederlandaj esprimoj, kiuj estas apenaŭ tradukeblaj en la internacia lingvo. Middelkoop ĉiam proponas kelkajn traduksolvojn, metantaj la nescianton almenaŭ sur certan spuron. En la vortaro de Meulenhoff oni simple ignoris tiajn netradukeblaĵojn kun la sekvo, ke la uzanto ofte vane serĉis.

En la parto esperanta-nederlanda Middelkoop bazis sin sur la sama principo: helpi kiel ajn al la embarasito. Si enmetis ĉiujn radikojn, kiujn legantoj povas renkonti en esperantaj tekstoj. Farante la provon kun la baroka romano “Vivo kaj opinio de majstro M’Saud”, mi konstatis, ke la nova vortaro entenas eĉ plej ekstremajn neologismojn de Ribillard, kaj tio estas ne pretervidebla avantaĝo. Ĝi subtenas helpanton en la deĉifrado de plej kodaj literaturaĵoj. Agrablan kromaĵon formas la tradukoj de esperantaj proverboj, troveblaj ĉe la koncernaj ĉefvortoj. Ili preskaŭ ĉiam trafas la sencon kaj malofta dubetaĵo estas en sekvonta eldono facile forigebla. Grave estas, ke tiuj zamenhofaĵoj tiamaniere pli kaj pli penetras en la normalan lingvon kaj plisolidigas la komunan lingvan fundamenton.

La aŭtorino mem jam en “Komuna Esperanto Gazeto” indikis kaj aldonis la parton sub litero S, kiu forfalis en la libro, ankaŭ iuj preseraretoj (ekz. sakralegio por sakrilegio) ne esence makulas la verkon. Al mi persone ĝenis nur la pluraj kvazaŭtradukoj en la parto esperanta-nederlanda. Tiam oni vidas jes la tradukon, kiu tamen ne helpas pluen, ĉar ĝi estas same nekonata kiel la esperanta vorto. (asfodelo=affodil; arpeĝo =arpeggio; norio=noria ktp.).

Sed malgraŭ tio ĝi formas tre taŭgan leksikonon, kiu klare montras, ke profesia lingvistino prilaboris la materialon. Granda antaŭenpaŝo, ĉar en Esperantio tro da amatoroj movas sin al ili fremda tereno. Espereble fino W Middelkoop trovas la inspiron refosi la sciencan sulkon kaj liveri pli da verkoj.

E. Borsboom, Nederlando

ZO

— página 15 del PDF —

26

William Auld: A first course in Esperanto. Greenfield, Mass.: Channing L. Bete Co. 1972, 31 p. 49.

Necesas rigardi la aperon de la nova Auld-a instrumetodo en la tuta kunteksto. La libreto kun magnetofonaj kasetoj aperas en bone konata serio “Scriptographic Booklets” de la eldonkompanio Channing L. Bete, kiu jam antaŭ nelonge eldonis bonege ilustritan informilon “About Esperanto“, kiu en formo, aspekto kaj prezento similas al ĉiuj aliaj “scriptografaĵoj” pri diversaj temoj, precipe

pri sociologio, ekonomiko, politiko, konstituciaj demandoj por infana uzo. Simile la lernolibreto: elementa 10-leciona rapidkurso speciale verkita laŭ la lastaj spertoj de S-ro Auld kiel profesoro en la Esperanto-kurso de San Francisko- State-College.

Antaŭ ol tuŝi la specialajn ecojn de la libreto, mi ŝatus reliefigi la veran novaĵon de la kurso, nome la magnetofonajn kasetojn. Ili havas anglalingvan enkondukon kaj klarigojn kaj la tekstojn. Ili prezentas do la materialon. Facile estus ilin eldoni ankaŭ en aliaj lingvoj (oni nur bezonas ŝanĝi enkondukon kaj klarigojn) kaj prilabori laŭ aŭdaktiva kompara kaseta metodo kiu per lingvostudaj kasetofonoj, do malgrandaj lingvolaboratorioj, ebligas hejme studi kaj ekzerci kiel en lingvolaboratorio kaj, ĉar ĉiukaze estas eblaj multe pli da laborhoroj, kun pli granda efiko. Elstaras la gajno en la elparolo, precipe ju pli juna estas la lernanto kaj ju pli modela la parolanto. Pri tiu aldona ebleco mi parolis kun s-ro Bete. Kompreneble tia aldonaĵo dependas de la sukceso de la nun ofertita kurso.

Kiel jam dirite, la kurso estas elementa kaj rapida. La celo estas doni legkapablon de Esperanto post nur kelkhora studado. Por kompreni la 500 vortan historieton ĉe la fino oni bezonas nur 98 radikojn kaj kompreneble konon de la gramatikaj formelementoj kaj de la vortkonstruaj elementoj.

La tuta prezento de la libro estas tre klara kaj sistema. Apud la numero de la leciono estas prezentitaj la bazaj radikoj kun anglalingva traduko inter krampoj. Per la anglalingva traduko oni vidas, kia gramatika eco estas aljuĝita al la unuopa radiko. La ĉikoncernan problemaron ni konas. La maldekstra marĝeno prezentas la jam menciitajn ruĝe presitajn formelementojn kaj prepoziciojn, konjunkciojn ktp. kun mallonga anglalingva indiko. La cetero de la paĝo enhavas la ekzercmaterialon dukoloran, el kiu oni bone vidas la diferencon inter la nigrepresitaj radikoj kaj la formelementoj. Aldonaj enkadrigitaj gramatikaj klarigoj kompletigas la tuton.

Aldone al la lecionoj s-ro Auld prezentas tekstojn “ĉu vi komprenas?” en formo de konversacio kun aldonaj demandoj, kiuj etendiĝas al demandoj direktitaj al

la lernanto. Ne mankas prezento de la korelativoj kaj paĝo dediĉita al la verboj. Pro pluraj kaŭzoj estas dezirinde ke tiu enkonduko en la internacian lingvon havu sukceson. Necesus tamen esplori, ĉu per la diversaj formoj de lernado estas atingeblaj kontentigaj rezultoj, kiuj instigas al plua daŭrigo de la lernado de Esperanto.

Menciinde: dum la UK en Portland s-ro Channing Bete mem prezentis la kurson al pli larĝa publiko. 200 ĉefe anglalingvaj instruistoj aŭdis enkondukajn vortojn ankaŭ de la aŭtoro kaj konatiĝis kun libreto kaj kasetoj.

Gunther Becker, FRG

Ni ricevis…

En tiu ĉi rubriko ni deziras estonte registri novaperaĵojn sur la kampo de la Esperanta pedagogio. Pro tio ni petas la eldonistojn sendi al ni siajn eldonaĵojn, kiuj povas interesi la instruistojn.

Duc Goninaz, Michel: Vocabulaire Espĉranto. (Laŭtema esperanta-franca vortareto.) Gap: Ed. Ophrys (1971). 118 p. (Recenzo sekvos.)

Halvelik, Manuel: Popido. La verda dialekto. Brugge: Sonorilo (1973). 54 p. 40 (Normlingva Serio. 5.)

Juna Amiko. Internacia lerneja Esperanto-revuo. Provnumero. Budapest, Novembro 1972. (Mendebla ĉe UEA, N. Binnenweg 176, NL-3002 Rotterdam.)

Lins, Ulrich: La danĝera lingvo. Esperanto en la uragano de persekutoj. Kioto: L’omnibuso 1973. 67 p.

VI-a Kunordiga Konferenco — regiono I de ILEI — por enkonduko de Esperanto en lernejojn. (1972-07-18/19). Protokolo. 11 p.

Protokoloj kaj raportoj de la kunsidoj de ILEI dum la konferenco de ILEI en Budapesto (20-23 Julio 1973) kaj dum la U. Kongreso de UEA en Portland USA (4/8/1972). Massa 1972. 17 p. 49 (multobligita). (Ricevebla ĉe:

D-ro Mario Dazzini, Casella Postale 22, I-54100 Massa.)

Seppik, Henrik: La tuta Esperanto. Gramatiko por progresintoj. Gvidilo por kursestroj. Sofia: Distrikta-urba komitato de BEA 1971. 179 p.

Sonnabend, H. (komp.): Internacia Pedagoga Ekzameno de ILEI decidita de la komitato de ILEI Budapeŝto 1972. s.l. (1973). 19 fol. 40 (Ricevebla ĉe la kompilinto: Im Eckerkampsfeld 11a, D-3161 Dollbergen.)

Szerdahelyi, Istvan: La lerneja instruado de la Internacia Lingvo. Enkonduko en instrumetodon. Nŭrnberg: Pickel (1973). 30 p. (Internacia Pedagogia Revuo. Speciala eldono. N-ro 1.)

Vogt, Jochen (ed.): Literaturdidaktik. Aussichten und Aufgaben. (Literaturdidaktiko. Perspektivoj kaj taskoj.) (Dŭsseldorf): Bertelsmann (1972). 332 p. (Literatur in der Gesellschaft. 10.) (Recenzo sekvos.)

ll valore educativo dell’insegnamento dell’esperanto nelle scuole. (La eduka valoro de la instruado de Esperanto en la lernejo.) (Trento: Scuole Grafiche Artigianelli 1970.) 27 p.

Quarello, Daniel: Perfektiga kurso. Plena Traktato pri la Sintakso. (2. eld.) Buenos Aires: Quarello (1973). 191p.

Protokoloj de la kunsidoj de ILEI dum la Konferenco de ILEI en Maribor (20-26 Julio 1973) kaj dum la 58a Universala Kongreso de UEA en Beogrado (30/7 – 4/8/1973). Massa 1973. 47p. 4 (multobligita). (Ricevebla ĉe: D-ro Mario Dazzini, Casella Postale 22, I-54100 Massa)

Grewel, Hans: Didaktische Grundlegung und Modelle fŭr einen zeitgemassen Religionsunterricht. (Didaktika bazo kaj modeloj por moderna religia instruado.) Dortmund: Crŭwell (1972). IX, 215p. (Recenzo sekvos.)

Koch, Ruth: Theoriebildung und Lernzielentwicklung in der Literaturdidaktik. (Teoriformado kaj evoluigo de lernceloj en la literaturdidaktiko.) Weinheim, Basel: Beltz 1973. 298 S. (Marburger Pidagogische Studien. N.F. 13.)

Berker, Klaus; Riemenschneider, Hartmut: Literaturwissenschaft und Fachdidaktik. Methodische Prinzipien fir den Unterricht. (Literaturscienco kaj faka didaktiko. Metodikaj principoj por la instruado.) Diisseldorf: Schwann (1973). 135p.

27

— página 16 del PDF —

28

Niaj legantoj opinias …

De nia sveda legantino Ulla Luin (Myggdalsvigen 123, S-13 500 Tyreso) ni ricevis la jenan leteron (1972-10-04): „Mi ĵus ricevis la lastan numeron de IPR (1/72). Estas ĝojige ke nun okazas serioza diskutado pri instruado de esperanto. Antaŭ iu jaro mi havis la impreson ke tiu diskutado longe postretis la ceteran diskutadon pri instruado de la angla, franca ktp. Sed nun venis la libro de Rakuŝa kaj la serio de Szerdahelyi en IPR, kio kune kun la Esperantoprogramita konsistigas paŝon antaŭen. Nu, mi skribas al vi ĉefe por diri ke mi ŝatus, se vi en IPR povus diskutigi ankaŭ instruadon de fremdaj lingvoj ĝenerale, tiel kiel ĝi okazas en diversaj landoj — sed el alia vidpunkto ol kutime.. Kiuj estas la ideoj malantaŭ la lingvoinstruado, kiuj estas la ĉefaj oficialaj kaj neoficialaj celoj de la lingvoinstruado, kiel oni elektas tiujn lingvojn kiujn oni instruas kaj kial ĝuste ilin. Alia interesa punkto estus esplori kion oni fakte instruas en la lingvoinstruado. Laŭ la sveda instruplano oni devas instrui la kulturon de la lando en kiu oni parolas la instruatan lingvon. Tio signifas ke oni en Svedio dediĉas 824 de la tuta tempo en la baza (9-jara) lernejo al la brita (kaj usona) kulturo. Kio pri la ceteraj partoj de la mondo? Alia demando: kion oni instruas en la aliaj lernejaj fakoj pri diversaj lingvoj? Cu oni mencias aliajn grandajn lingvojn ol eŭropajn en ekz. geografio, historio? AŬ ĉu en tiuj fakoj oni donas la impreson ke la angla estas parolata ĉie? Eble vi povus per artikolo tiri la atenton al tiuj ĉi demandoj, se vi ne povas havigi artikolojn pri la demandoj.” La ideojn esprimitajn de nia korespondantino ni plene apogas kaj volonte ricevos la opiniojn de niaj legantoj. = R.H.

Daŭrigo de p. 12

7) E.Kogom: Die Antinomien emanzipatorischer Prozesse. En: Frankfurter Hefte 4/1971.

8) S.Bernfeld: Sisyphos oder die Grenze der Erziehung. Leipzig 1925.

9) T. Husen: Die Schule der achtziger Jahre. Stuttgart 1971.

10) S.B. Robinsohn: Bildungsreform als Revision des Curriculum. Neuwied 1967.

11) Der Niedersŝchsische Kulturminister: Materialen zur Einfiihrung der Orientierungsstufe. Hannover 1971.

12) la sama: Vorlŝufige Handreichungen fŭr die Orientierungsstufe. Hannover 1971.

13) B.Bernstein: Sozio-kulturelle Determinanten des Lernens. En: Sonderheft der Kolner Zeitschrift fiir Soziologie und Sozialpsychologi. Koln/Opladen 1959.

14) H. Ruprecht: Zur Frage didaktischer Kontextmodelle und der Steigerung von Lernleistungen. En: Didactica 3/1968. la sama: Systemzwang und Chancengleichheit. En: Moderne Sozialarbeit 2/1969.

15) S.B. Brunner: The process of education. New York 1960.

16) Kp. pri tio la artikolojn de R. Haupenthal: Was ist und zu welchem Zweck betreibt man Interlinguistik? kaj F. Cl. Werner: Das Sprachenproblem in der biologischen Terminologie. En: LMLP 1971.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

IPR

Eldonata de Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj

ILEI

Jarkolekto 4 N-ro l, Januaro 1974

Rotterdam

— página 2 del PDF —

Internacia Pedagogia Revuo, Januaro 1974

Ĉeftemo: Literaturdidaktiko

Enhavo Paĝo Reinhard Haupenthal: Pri la problematiko de la fiksado de lernceloj

en la literatura instruado. Strategioj kaj perspektivoj . . . . . 29 0. Antaŭrimarko =» Uu pi uk Ui 2 uou mo ui e a e m a. 39

1. Curriculum-esplorado kaj -disvolvado ox l1.Prila situacio dela sciencateorio . . . .. . . …-..-… 29 12. La apliksituacio je la ekzemplo de la religia instruado.

30

2. La fiksadoj de lernceloj en la LI 31

21.Didaktikoj . 32

211. Ulshofer 32

212. Essen 33

213. Helmers 34

22. Nova literaturo 35

221. Antaŭrimarkoj 35

222. Unuopaj aŭtoroj . 36

23. Revuoj (ekde 1969) 40

231. Der Deutschunterricht . 40

232. Diskussion Deutsch . se 2 5 e uw =» = 41

3. Disvolvigo en kompleksa celo (Fiksado de hierarkio de lernceloj) . . 42

31. Enordigo de LI en la lernejan kompleksan celon de la emancipiĝo 42

32.La demando pri literaturo -……….-. …. . 44

33. Eventuala katalogo de lernceloj (Celataj kvalifikoj) . . . . . 45 Reinhard Haupenthal: La lingvaĵo de la komerca reklamo. Instruprojekto

enla propralingva instruado dela9a klaso . . .. .. -..-. .. 48

37] L~

Ni ricevis

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO (IPR)

Oficiala organo de Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj (ILEI) Aperas trifoje jare

en januaro, majo, septembro |

Abonprezo 8,— guldenoj, unuopa kajero 3 guldenoj

Redaktoro: Reinhard Haupenthal

Franz-Schubert-Strasse 26 D-6602 Dudweiler Por ILEI: Helmut Sonnabend , prezidanto de ILEI Im Eckerkampetfeld 1 la D-3161 Dollbergen Bankkonto:ILEI – IPR 25.28.71.464-40. Bank Mees £x Hope NV Rotterdam Coolsingel 93

La abonprezon oni pagu nur al la landaj sekcioj de ILEI, escepte nemembroj de ILEI povas pagi al la supre indikita bankkonto en Rotterdam.

Pri la problematiko de la fiksado de lernceloj en la literatura instruado

— Strategioj kaj perspektivoj — “

De Reinhard Haupenthal FRG

Moto: “Kiu ne scias, kien li volas, tiu ne miru, se li alvenas tute aliloke.” R.F. R.F. Mager

0. Antaŭrimarko

Tiu ĉi studo estas la (iom koncizigita) adapto al Esperanto de mia germanlingva originalo verkita por Zeitschrift fur Linguistik und Literaturwissenschaft (Frankfurt: Athenŝum 3.1973: 9/10, p. 73-107).

Ni invitas niajn kompetentajn legantojn, precipe en malgrandaj lingvoteritorioj, disponigi al ni similajn studojn pri la literaturdidaktika situacio en aliaj landoj. Ni opinias, ke el la analiza prezento de difinita sumo da ekzemploj ni povus formuli tezojn por Esperanta literaturdidaktiko. Same kiel la esperantolingva didaktiko kaj metodiko ne povas simple esti ia kliŝo, tiel ankaŭ la esperantoliteratura didaktiko kaj metodiko devas akiri propran reliefon. Mi

opinias, ke ni devas nun ekzorgi, ke tiu flanko de nia klopodado eliru sian neglektitecon.

1. Curriculum-esplorado kaj -disvolvado

11. Pri la situacio de la scienca teorio

La reflektado pri la novordigo de la lernejaj instruobjektoj havas tempan kaj aferan rilaton kun la curriculum-diskutado iniciatita de la programverko de Saul B. Robinsohn (1916—-1972) en FRG de 1967. Intertempe ĝi ĉie klarigis, ke revizio de tradiciaj instruplanoj kaj gvidlinioj ne plu sufiĉas, sed ke ĉe ĉiuj reformaj klopodoj — se ili ne implikiĝu en teknokrataj inovacioj — oni devas eliri de la lernejaj celoj ĝenerale kaj la kontribuoj, kiujn kapablas plenumi la unuopaj fakoj — ĉiu por si, sed multe pli en komuneco.

La nuntempan situacion (printempo 1972) de la cirriculum-diskuto montras Hesse kaj Manz.1)

Robinsohn (1967) eliras de triobla postulato:

1. de la reformo de la ĝenerala kleriga sistemo en FRG;

2. de la plenumo de tiu reformo de klerigaj celoj kaj enhavoj;

3. de la objektivigo kaj socializo de tiu reformo helpe de la curriculumesplorado.

Tiurilate Robinsohn komprenas la klerigan procezon kiel “ekipon por sinteno en la mondo”. Lige kun sia tria postulato Robinzohn faras riproĉon al la germana didaktiko pro tio, ke neniam ĝi komprenis kulturan memstarecon kiel memstarecon en iu kulturo, sed mallarĝigis ĝin je memstareco por kulturo

? Mallongigoj: LI = literatura instruado; RI = religia instruado; GI = germana instruado.

1 H.A. Hesse, W. Manz: Einfiihrung in die Curriculumforschung. Stuttgart K.A. 1972 29

— página 3 del PDF —

kaj ke pro ĝia daŭra formulado kaj transmetado de antaŭdonitaj enhavoj ĝi ne progresis al teorio de instruplanaj decidoj. Al pedagogia decidismo sekvu akcepteblaj kriterioj. En la kadro de siaj strategiaj rekomendoj (kompleta enhavo de la plenumebla per lernejo spertokomplekso; eliro de la sumo de la fakaj sciencoj) Robinsohn venas al trioble strukturita modelo de curriculumplanado:

1. kriterioj (la signifo de objekto en la sistemo de scienco, ĝia kontribu-

kapablo por mondkompreno kaj ĝia funkcio en specifaj apliksituacioj);

2. proceduro (sciencologika, didaktika, hermeneŭtika analizoj, empiriaj

ekzamenadoj, analizo de konsumsituacioj);

3. instancoj (fakscienculoj, reprezentantoj de la plej gravaj uzosektoroj,

reprezentantoj de antropologia kaj pedagogia sciencoj).

Ĉe Doris Knab 2) frontloke staras la problemo de la objektivigo de la lerncelfiksado. Malgraŭ la proksimeco al la kleriga kompreno de Robinsohn kaj ties curriculum-modelo ĉe Knab okazas diverĝoj disde Robinsohn en la plenumado de la modelo. Laŭ ŝi curriculum-esplorado plenumiĝas kiel daŭra tasko en dinamika procezo okazanta trioblapaŝe:

1. identigo kaj analizo de situacioj;

2. difino de respondaj kvalifikoj;

3. destino de kvalifikaj elementoj.

Kontraste al Robinsohn la fakaj sciencoj en tiu ĉi sistemo okupas la trian lokon, ĉar ili ne estas apriore meteblaj kiel kvalifika potenco kaj ĉar unue devas esti klarigite ĉu ne al la lernejoj kaj la fakaj sciencoj atribuiĝas malsamaj taskoj kiuj per unuigo necese devas konduki al mallongigo de lernejaj taskoj.

12. La apliksituacio je la ekzemplo de la RI

Ekzistas apenaŭ iu alia instruobjekto kiu tiom transprenis la rezultojn de la curriculum-esplorado kaj transformis ilin en konkretan instrulaboron, kiom la RI. Tio havas duoblan kaŭzon.3) La lerneja RI, kompreninte sin tro longe kiel daŭriga brako de la kristanaj grandeklezioj kaj enhave fiksite de ili plenumis ekleziajn socializajn praktikojn en la lernejo por ĉiuj, necese devis gliti en senelirejon en pluralisma kaj vasttavole postkristana socio. Sekve necesis nove pravigi tiun fakon en la kadro de la lerneja kompleksa curriculum, t.e. fiksi ĝian globalan celon devige por ĉiuj. Tio prosperis — kaj jen la dua kaŭzo pro kiu la religiopedagogio akiris ion similan al ĉefpozicio — per intensa laboro en religiopedagogiaj institutoj formantaj ligilon inter pedagogia teorio kaj lerneja praktiko. Tie la curriculum-esplorado povis instituciiĝi kaj konkretiĝi la tre grava teoriopraktiko-rilato. Similaj institucioj mankas al aliaj fakoj. Al unu el tiuj institutoj, la Pedagogia-Teologia Instituto (PTI) Kassel, prosperis sub la gvido de ĝia estro Siegfried Vierzig, elmeti motivitan katalogon de lernceloj, kiu intertempe vaste disvastiĝis, precipe pro la orientitaj je ĝi instruprojektoj.4)

La koncepto de Vierzig estis akceptita kaj pluevoluigita de Hubertus Halbfas.5) La ellaborita de Horst Heinemann registromodelo 6) por instruskizoj estis transprenita de Germana Katekiza Asocio (Munkeno) kaj prezentas nuntempe la bazon de la projektoj de preskaŭ ĉiuj institutoj. Gi estas jene strukturita:

2 Vd. Hesse/Manz, p. 141.

3 Kp. mian artikolon: La nuntempa situacio de la religia instruado en FRG. En: IPR 3. 19925 1,„p.:5:41.

4 Kp. S. Vierzig: Zur Diskussion: Lernziele des RU. En: Informationen zum RU, Hannover. 2. 1970: 1/2, p. 5-16. Nun pli faciel alirebla i.a. en: K. Wegenast (ed.): Curriculum und Religionsunterricht. Gŭtersloh 1972.

s H. Halbfas: Aufklarung und Widerstand. Stuttgart, Dusseldorf 1971.

6 En: Informationen … 3. 1971: 1, p. 11-14. Parada ekzemplo por la laboro de la PTI estas la projekto Himmel und Holle (Ĉielo kaj infero) de Heinemann (Hanover

)

l. PROJEKTPRISKRIBO

Projektaspekto Projektnomo Aŭtoro Adresato Tempobezono Revizistato

1. LERNCELOJ „1 Projektcelo

.2 Detaligaj celoj

.3 Integriĝo de la projektcelo en la kompleksan celon 4

1 1 1 1.4 Pravigo de la lernceloj de la projekto

2. ENHAVOJ 2.1 Elekto de la enhavoj 2.2 Pravigo de la elekto

3. PLANADO 3.1 Planadostrukturo 3.2 Planadideo 1. lernkomplekso 2. lernkomplekso 3. lernkomplekso

ktp.

4. ELPROVADO 4.1 Plenumo de la projekto 4.2 Lernsukceso

Nl. MATERIALKOLEKTO

La apliko de la curriculuma labormaniero kaj kun tio la primato de celoj kontraŭ la ĝisnuna primato de “teologiaj veroj” validintaj kiel ne plu pridemandeblaj, alkondukis ion similan al kopernika turniĝo en la religiopedagogio. Ci tie, niaopinie, elmontreblas paraleloj al la tradicia LI. Ankaŭ la ŝtofoj de la LI validis, kiel tiuj de la dogmatiko, ekzegezo kaj moralo, kiel sentempaj kaj transtempaj objektivaĵoj. Ankaŭ LI validis kiel morala entrepreno servanta je moraliĝo de la plenkreskantoj. La demando pri la lernceloj estis se ne starigita postfare tamen eventuale spertita kiel surpriza elemento.

Dank al la remalkovro de la religia nocio de Paul Tillich PTI Kassel sukcesis meti kiel bazon de siaj celimagoj tian komprenon pri religio, kiu estas pli ol tio, kion oni kutime asocias kun tiu nocio: nome biblio, diservo, eklezio. Pro tio, ke laŭ Tillich religio estas kaptiteco per tio, kio nepre nin koncernas, la nocio reakiras sian antropologian bazon. El tie fariĝos same neeble kontesti la religiecon de la homo nek ĝian politikecon. Simile vastan komprenon (kiu devus artikuliĝi ankaŭ lerncele) devus esti la bazo de nova LI.

2. La fiksado de lernceloj en la LI

Oni povas akiri lerncelojn de LI laŭ triobla maniero:

1. per analizo de la ĝisnunaj instruplanoj kaj per la entenataj en ili implicitaj kaj eksplicitaj lernceloj, kiuj poste devus esti kompletigitaj aŭ korektitaj;7)

2. Kvazaŭ per alvoko, t.e. per kompilado de la celfiksadoj jen kaj jen aperantaj en la literaturdidaktikaj publikaĵoj aŭ estantaj en la publika konscio.

Tiu ĉi studo plenumas tiun provon laŭ triobla paŝo:

a) Unue tri furoraj didaktikoj estas esplorataj laŭ iliaj celoj. Ili tre forte formas la germanan instruadon kaj povas tial esti konsiderataj kiel mentaleca barometro de la instruistoj por germana.

b) Poste estas prezentata specimene la pli nova literaturo (ekde 1969) ekestinta sekve de ĝenerala reorientiĝo en la germanistiko post la Berlina

7 Ĉar por la internacia legantaro la analizo de la instruplanoj de iuj landoj de FRG, de GDR kaj de Aŭstrujo estas de minora intereso, mi rezignas pri tiu ĉi parto. La interesato sin turnu al la originala teksto en Zeitschrift fur Linguistik und Literaturwissen-

haft. Tamen. ni plene prezentas la duan punktor i tie temas pri analizo de faka

li tur un la fakulo scios kompari kun la literaturo de sia propra ŝtat

— página 4 del PDF —

22,

Germanista Kongreso de 1968.8) Ĝi okazas jam pro tio, ke granda parto de tiu literaturo oponas la tradician GI kaj ne laste la dominantajn didaktikojn.9)

c) Sekvas kritika analizo de du revuoj: Der Deutschunterricht kaj Diskussion Deutsch;

3. per operaciigo de globala celo akirita el la totala analizo de la aplika situacio. Ce tio la jenaj demandoj devus esti konsiderataj:

L kio estas literaturo, t.e. la demando pri eblaj ŝtofoj atribuotaj al fiksotaj celoj;

b) la demando pri la funkcioj de literaturo;

c) la demando pri la efikoj de literaturo.

DeDemandi pri la lernceloj de LI do signifas demandi pri la literaturaj kvalifikoj bezonataj nuntempe por ebligi la uzon de literaturo. 10)

La unuaj du procedoj estis kaj estas reprovataj, sed ili riskas konstante kontentiĝi pri pli aŭ malpli fortaj retuŝoj. Inovacioj de tie estas apenaŭ atendeblaj. Aliflanke la tria ekprovo estas eble dekomence kondamnita je fiasko pro la ekzistanta disfunkcio de la nuntempa germana instruado kaj de la germanistika instruado (dum restas la demando ĉu la germanistika literaturscienco povas resti la sola krudaĵliveranto de la LI). Al tio aldoniĝas, ke de sia reflekta bazo ĝi devus akceli la rezignon pri antaŭdonitaj prozicioj kaj devus teni sin normative aperta. La vasta konsento prosperinta al la religiopedagogio malgraŭ konfesiaj kaj teologiaj malsamecoj de pozicioj, certe ankoraŭ longan tempon mankos al la GI, tiom pli, ke por la starigo de valida kaj samtempe reviziebla hierarkio de lernceloj necesas politikaj antaŭdecidoj de la instruplanaj strategoj. Lernceloj ne estas esplorataj, sed starigataj. La ekzemplo de Heslando certe estas unua trista bilanco.11)

21. Didaktikoj

La germanan literaturdidaktikon nuntempe regas tri ĉefaj didaktikoj: tiuj de Robert Ulshofer, Erika Essen kaj Hermann Helmers. Ili ĉiuj devas toleri la riproĉon, ke ili ne orientas sin je antaŭe fiksitaj, socie akcepteblaj lernceloj, sed ofte agas aŭ neracie aŭ tro sklavigas sin al iaj minimumaj postulatoj de la literaturscienco (Helmers).

211. Ulshofer12)

La verko de Ulshofer havas karakteron monolitan. Apenaŭ iu alia tiom influis je la deformatio mentalis de multaj GI-instruistoj 13) kaj je la vasta senkoncepteco de la fako. Ne mirige, se intertempe li fariĝis celobjekto de la kritiko.

La lirika instruado de Ulshofer celas je interanalizo. “Ritmajn lingvoformojn ni parolas, frapadas, klakadas kaj paŝadas.” (1, 63). Enhavaj kriterioj estas postigataj apud ĝenraj. Tiurilate Bŭning prave riproĉas: “Al la “pontifika linio” en la LI, kiu ĉe Ulshofer konsekvence esprimiĝas ankaŭ en la plej nova eldono en “malgrandaj poeziaj solenaĵoj’.”14) La poeto estas stilizita kiel modelo per la kompreno pri rangodiferencoj ekzempligataj per propraj poeziprovoj.

8 K.H. Borck, R. Heuss (ed.): Der Berliner Germanistentag 1968. Vortrage und Berichte. Heidelberg 1970. 9 Kp. pri tio la du sinoptikajn studojn de Wilkending (noto 35) kaj Gerth (noto 34).

10 Simile S. Vierzig sukcesis eliri de globala celo por la RI kaj de ĝi veni al hierarkio de lernceloj. Kp. noton 4.

11 Kp. H. Becker k.a.: Demokratisierung als Ideologie? Anmerkungen zur Curriculum- Entwicklung in Hessen. En: b:e 5. 1972: 8, p. 19-29.

12 R. Ulshofer: Methodik des DU. Stuttgart. vol. 1,4 eld. 1969; vol. 2, 8. eld., 1970; vol. 3, 7. eld. 1971.

13 Unu ekzemplo el vol. 1 de la “Methodik”: “Instruisto kun propraj ideoj, vivosperto, memstareco en juĝado, inspirita de la deziro veki spiritan vivon — ne bezonas metodikon de la GI, li portas ĝin en si…” (p. 1).

14 N. Bŭning: In demokratischem Gewand. En: alternative 11. 1968: 61, p. 124.

Bŭning resumas sian rifuzan juĝon pri Ulshofer kaj Essen jene: ““Ne troviĝas bazoj por novorientiĝo de la GI ĉe Ulshofer kaj Essen. … La mondbildo, en kies kadro sola la lernantoj povas veni al sukcesdonaj atingoj, estas fiksita je normativa valorsistemo .. . Selektado kaj internalizo de la aŭtoritata principo estas la aprobitaj rimedoj kiujn Ulshofer praktikas kaj rekomendas kontraŭ

la kontraŭdiroj inter instruplano kaj socio. 15)

Kiuj konceptoj pri la LI estas detale elmontreblaj ĉe Ulshofer?

En la ĉapitro “lernceloj kaj proceduroj”” (II) Ulshofer vidas kiel celon de la LI la “konstruon de lingvaj-literaturaj terminoj” (53), sed transmetas la pezocentron de siaj eksplikoj al la diversaj literature signalizitaj verecosektoroj kiujn la junulo lernu “kompreni kaj kompari” (52). Ulshofer alstrebas trioblan celon:

1. enhave literaturo kontentigu la spertemon kaj vivproblematikon de la pubulo;

2. formale estu aspirata literatura normformiĝo;

3. metode estu atingita memstara laborado, kiu kulminu en la farado de interpretaj eseoj.

Koncerne la lirikan instruadon de klasoj 8-10 Ulshofer pretas ĉe ekzistantaj aversioj kontraŭ poemoj rezigni ilian pritraktadon. Ne venas al li la ideo, ke tiu aversio havas sian bazon en tiuj receptoj, kiujn li praktikis en la eniraj klasoj. Tial li rezignas pri klaraj celideoj kaj per “novaj aliroj” (210) volas atingi ian captatio benvolentiae de la lernanto. Centraj temoj fariĝas “lirika metilernado” (instru- kaj lernebleco de la poemfarado) kaj “obskureco de la moderna poemo”. Ci tie kaj en la sekvaj ekzemplokolektoj montriĝas la malkapablo de Ulshofer je literaturdidaktika teorio. Nenie li superas interpretadon kaj metodikan receptologion. Nur en la subĉapitro “La moderna rakonta poemo” (250 k.c.) li prezentas en la kadro de kursoskizo kelkajn lerncelojn.

La ĉefa riproĉo refarata al Ulshofer estas tiu pri ideologia suspektindeco kaj de iracionalismo.16) GI estas reduktata je gepatralingva kleriĝo kaj racieco estas denuncata kiel subordigita spirita aktiveco. La kritiko de Bŭrger kulminas en la frazo: “La redukto de la literatura artverko je la lingvo liberigas la instruanton de la devo preni starpunkton je la eldiro — kaj t.e. je la realeco perita de la teksto.”17)

212. Essen!18)

Klara lerncela sistematiko sekvata de motivita elekto de kvalifikaj ŝtofoj, estas trovebla nek ĉe Essen. Si limiĝas al parte tre nebulaj celideoj. Car mankas aparta literaturdidaktika prezentaĵo ni devas specimeni la tutan verkon. Unu el la ĉefceloj de la ĝenropoetologie konceptita LI de Essen estas ““la renkontiĝo kun la dramo” (p. 222). La ĉefakcenton ŝi vidas en la mezaj klasoj en strukturaj rimarkiloj: dramatis personae (“Tiel ni akiras unuan superrigardon pri la konsisto de la dramo”, p. 222), loko de la dramo (scenejoj, agadkampoj), ekstera formo (aktoj, scenoj). La legado de dramoj celas identigan, ne kritikan distancigan legadon. Problemanalizoj ŝajnas esti rezervitaj al la ĉiopovo de la superaj klasoj. “Por ke la lernanto de la superaj klasoj povu okupiĝadi pri la problematiko de tiu ĉi veraĵo de el la ĝusta bazo, necesas, ke la lernanto de la mezaj klasoj lernu kompreni, kio estas dramo.” (p. 223).

15 1.c., p. 126. 16 Kp. ekz. C. Birger: DU — Ideologie oder Aufklarung. Frankfurt, Berlin, Minchen 1970, (2. eld. 1973), div. loke. Krome: V. Gotz: Ideologiekritische Analyze der Jahrginge 1969/70 der Zeitschrift “Der Deutschunterricht”. In: /deologiekritik im DU. Sonderband DD, 1972, p. 121-141. 17 Bŭrger, 1.c., p. 21 (p. 126). 18 E. Essen: Methodik des DU. 9 eld. Heidelberg. 1972.

33

— página 5 del PDF —

Ci svagaj neniam difinitaj kaj formulitaj celideoj renkontas nin ankaŭ en la sekcio de la liriko. Al la komencaj klasoj estas atribuata la tasko veki kaj profundigi la spertipovon de la infano por la poemo, dum la tasko de la mezaj klasoj estas kompreni tion kio fariĝas travivaĵo. La komplekseco de “kompreni”” ne estas eldiferencigata, tiel ke ne plene klariĝas, kio fakte devas esti “lernata”. Poemlecionoj kontraŭe ŝajnas esti sakrala agado, mistika enprofundiĝado: “… poemkontemplado (estas) interna kolektiĝo je la poemo. La poemo devas nin renkonti kaj penetri.” (p. 235)” Soleneco estas la reganta aj“ poemleciono komenciĝas per la trankvila laboro de ĉiu…”

p. :

Lirika instruado en la superaj klasoj plenumiĝas en triobla paŝo:

1. koncentriĝo (sperto kaj konstato de — asertataj — efikoj);

2. klarigo de la unua impreso;

3. trakompreno.

Inter tioj situas travivaĵo, akirata per kontemplado. Tiu ĉi procedo ne nur estas metodike, sed eĉ lerncele aranĝita. Ce ĉio ĉi la poemo estas rigardata kiel ia ne profanigota privataĵo.

Pli draste tiu ĉi kulto de internalizo esprimiĝas en la orientita je la koncepto de Dilthey gvidimago de “renkontiĝo kun literaturo”, kio igis Bŭning atentigi pri la rimarko de Benjamin pri “lernejo de nesociala konduto”. Essen: “Ĉiu infano staras vidalvide de la poemo, aŭskultas en la poemon kaj parolas, kion ĝi aŭdas en si mem.” (p. 49).

LI evoluigu “la kapablon kaj la pretecon de la lernanto je renkontiĝo kun la poezio”. Ce tio la lernanto spertu la artverkon kiel “alparolon”, kiun oni devas respondi (p. 271). Okupiĝo pri literaturo (Essen parolas pri “poezio” ) estas vidata ĉefe afekcie (poezio fariĝu evento). Se Essen postulas ne estigi konfuzon, tiam tio validas unuavice por la celideo de ŝia propra metodiko. Car poezio estas komprenata de Essen kiel ne-historia, supertempa substrato de vero, en ŝiaj celfiksadoj ne troviĝas rilatoj tempohistoriaj nek sociologiaj. Ci tie la eraro de la teologio estas transferata al la LI; ankaŭ ĝi opiniis, ke ĝi povas sin apogi sur supertempaj, eternaj veroj, kiuj estas tradiciataj en la RI kiel ne plu pridemandeblaj antaŭdonitaj objektiviĝoj. Tiel “la mondobildo, en kies kadro sola la lernantoj povas veni al sukcesdonaj atingoj, . . . estas fiksita je normativa valorsistemo. 15)

213. Helmers 19)

Kvankam Helmers dediĉas al la LI apartan ampleksan ĉapitron, ankaŭ ĉe li ne aperas la demando pri la lernceloj de tiu sekcio de la GI en aparta maniero. Helmers nomas sep lernsekciojn de la GI, kiuj dividiĝas en la ““kvar science certigitaj fundamentaj kategorioj: paroli, legi, skribi kaj kompreni” (p. 33), siaflanke dupartigitaj per la du partaj sekcioj “repertuaro” kaj “formado”.

LI estas lokalizata en la sekcio komprenado/formado kaj tiel direktata: ”Lerncelo de la LI estas la recepcio de literaturestetikaj tekstoj.” (p. 35).

Tio preciziĝas komence de la ĉapitro “literatura instruado”: “Lerncelo de la LI estas la memstara kaj kritika recepcio de literaturo.” (p. 298). Helmers vidas unuecon en kleriĝo kaj literaturo (= literatura kleriĝo) kaj edukado per literaturo (= literatura edukado). Literatura edukado estas perata apud la LI ankaŭ per la formada instruado (stilekzercado). Pravigata estas tiu koncepto per la dualismo de estetika kaj pragmatika literaturo, kio kondukas Helmers al la vidpunkto, ke en la socia praktiko la lingvouzanto unuavice povu produkti pragmatikan literaturon, dum estetikan li povu ĉefe konsumi. Tiamaniere ĉe Helmers establiĝas la du lernsekcioj formada instruado kaj LI. Suspektinda restas la alordigo de ŝtofoj al ambaŭ literaturspecoj: poezio, distra literaturo kaj reklama literaturo atribuiĝas al la estetika, aŭtobiografio, taglibro, vojaĝraporto, raportaĵo kaj eseo al limsekcio inter estetika kaj pragmatika literat-

19 H. Helmers: Didaktik der deutschen Sprache. 6. eld. Darmstadt 1971. (intertempe: 7 eld. 1972.)

uro. Kiel celo de la sekcio de la distra literaturo, kiu, laŭ Helmers (p. 300) volas distri, estas nomata: “La LI havas la taskon ellabori la eblajn tendencojn de la distra literaturo per konvenaj tekstoj, kio nur eblas per la demando je la ekonomia bazo.” (p. 300).

En siaj rimarkoj pri la instruplano de la LI Helmers limige distingas inter moralista konstrukcio, kies celo estas morala kurso destinita per burĝaj moralkategorioj de la 19a jarcento, kaj objektospecifa, kies celo estas la dirita recepcio de literaturo. Ci tie evidentiĝas, ke sub tio Helmers unuavice komprenas la komprenon de strukturoj kaj tial venas al instruplano orientita laŭĝenre, t.e. ĝenropoetologie. “La objektspecifeco de la estetika literaturo estas en ties strukturoj. Recepcio de literaturo tial parte identas kun kompreno de strukturoj”. (p. 304). Car Helmers volas forrifuzi la riproĉon de “ĝenropoetiko”, li per apartigo de instruplano kaj aktuala instruado tuj poste venas al jena negativa lerncelfiksado: “La difino de literaturaj strukturoj (kiel ekz. de ĝenroj) ne estas primara lerncelo de la LI.” (p. 305).

La ĉefa riproĉo farota al la literaturdidaktiko de Helmers kaj speciale al ties celoj estas tiu pri redukto je literatura kompendia scio disigata de enhavaj demandoj. Helmers eliras de tio, ke kun literaturo oni “renkontiĝas” kaj ke speciale pro la televido ĝi estas ĝenerale konata. “Sed tiu ĉi modernaj formoj de komunikado neniam estas rigardataj kiel komunikaj formoj de hodiaŭaj homoj kaj socio. Ili servas la en- kaj plukondukadon de principe sentempa estetika sistemo, regata sole de la trinitato de la ĝenroj, tiu ĉi ĉeffetiĉo de literaturkredemaj eternistoj”.20) Bauer riproĉas al la didaktiko de Helmers la refalon malantaŭ la nunan staton de la curriculum-diskutado. ““La “lerncelo” de la LI ja estas “kompreni” literaturon — por kio estu lernata literaturo krom por esti “orientita” aŭ por ne “stari senhelpe” antaŭ tiu “fenomeno”, tio ne plu estas demandata… 20) Li venas al la konkludo, ke la danĝero de la Helmersa didaktiko kuŝas en ties objektiva pozicio, ĉar ĝi resumas kiel neniu alia standardverko minimuman postulaton de la LI.

22. Nova literaturo 222. Antaŭrimarkoj

Kiu hodiaŭ volas sin okupi pri la lernceloj de la GI ĝenerale aŭ pri tiuj de ĝia sekcio LI speciale, devas konsideri tri aferojn:

1. la komenciĝantan en 1967 en FRG curriculum-diskutadon kaj la ekigitajn per ĝi pedagogiajn inovaciojn;

2. la ŝanĝiĝon en la ĝisnuna rilata scienco de la GI, la universitata germanistiko, ekde la Germanista Kongreso en 1968;

3. la ĉie ekestantajn lernejajn reformojn, kiuj resume povas esti nomataj per la nomoj kompleksa lernejo21), orientiĝa ŝtupo kaj reformo de la superaj klasoj.

Kronologie ordigita bibliografio evidentigus, kiel de ĉ. 1969 en intensigita mezuro la didaktika literaturo pri la GI sin turnas al tiuj demandoj. Oni tamen pripensu, ke ĝuste rilate la celfiksadojn ankoraŭ longe postefikos malnova literaturo, precipe tiam, kiam per daŭraj noveldonoj ĝi provas liveri pruvojn de kvalito. Ci-rilate instruistaj manlibroj kaj instruhelpiloj montriĝas aparte inertaj. Ide dufoje liveris gustumaĵojn. 22)

20 G. Bauer: Helmers” LU: Zur rechtzeitingen Abfindung mit dem Faktum Literatur. En: DD 2. 1971: 5, p. 193-200 (ĉi tie: p. 198).

21 Kp. ekz. K. Goehrke: Probleme bei der Lernzielfindung fir den DU. Bericht aus der Arbeit an der Gesamtschule Kamen. En: b:e4. 1971: 11, p. 19-24. Weinheimer Gesamtschul-Curricula. Heidelberg 1971.

22 H. Ide: Beispielhaftes, gesammelt und kommentiert. En: DD 1, 1970: 1, p. 32-40; 2.1971:4, p. 107-114.

35

— página 6 del PDF —

36

Kelkaj ekzemploj konfirmu, kiel neklaraj ankoraŭ restas celideoj. Paul Nentwig23) ankoraŭ en 1960 skribas: “Celo de la okupiĝado pri literaturo en la instruado povas esti nur malfermi al la infano kaj junuloj okulojn, orelojn kaj koron por la beleco kaj vero de la poezio, por ke ili aŭdu ĝian alvokon kaj estu kondukitaj al la “plibona” en si.”

La instruista manlibro de Deutsches Lesebuch de Bender ankoraŭ en 1971 disvastigis tiajn plataĵojn: “Disrompiĝo de la poemo, ĉia rigidiĝo kaj malvarmiĝo estu evitata … Li (la lernanto) divenu aŭ sentu la misteron, kiun portas en si kaj disvastigas ĉirkaŭ si poemo …. La poeto estas iaspeca sorĉisto, magiulo … Gajaj poemoj apartenas al aparte ĝojaj tagoj, ekz. la semajnfino, feriokomenco aŭ simile, al aperta, bonhumora agordiĝo, aŭ al tristaj tagoj por venki ilin.””24)

„ Paradan ekzemplon por la stabiliza funkcio de LI donas Elisabeth Jacobi.25) Ci tie estas postulata de la literaturo ekzemplodona karaktero kaj morala apogo, “indaj je la ŝvito de la noblaj”” (= la instruistoj). (p. 9). Postulata estas “senbara mondo”. Ci tie per LI estu kreataj literaturaj rememoroj de io bela

aŭ aparta, fiksiĝanta en la memoro kaj iafoje reaperanta kiel “ekideo”: kiel tio estis en la “Blankĉevala Rajdanto”? (p. 122).26)

222. Unuopaj aŭtoroj

En 1969 H. Helmers starigis dektezan katalogon pri la literatura kleriĝo 2), en kiu klare aperas liaj celideoj. Simile kiel en sia didaktiko li formulas: “Celo de la literatura kleriĝo estas la enkonduko en la komprenon de literaturo”. (p. 250). Helmers eliras de tio, ke, kiu volas kompreni esprimiĝojn lingvajn (= literaturo), tiu devas esti kapabla ekkoni ties strukturojn. Sed lia celo estas senpretenda, ankaŭ kaj speciale en la paraleleco kun la politika instruado: “Kiel la politika kleriĝo kapabligas la homon kompreni politikajn strukturojn kaj interrilatojn, tiel la literatura kleriĝo kapabligas kompreni literaturajn strukturojn kaj interrilatojn.” Helmers pretervidas aŭ ne volas akcepti, ke stapligita scio ankoraŭ ne enhavas partoprenkapablon, komunikkapablon, kooperan kapablon, socian sensivecon kaj konfliktkapablon.28) La riproĉo, ke frazecaj celpriskriboj ne servas la literaturan kleriĝon, refalas al Helmers: la komplekseco de “kompreni” nenie estas diferencigata.

Literatura kleriĝo “en pli strikta senco”” estas laŭ Helmers “enkonduko en la komprenon de poezio”, havanta signifoplenajn sociajn funkciojn kaj parolanta veron. Ci tie tamen estas pretervidata la ambivalenco de poezio, se literaturo estas unuflanke rigardata kiel speguliĝo de vero. En punkto 7 de siaj tezoj (La LI estas la lerneja loko por alkonduko al poezia literaturo) Helmers asertas: ““Same kiel la geografia instruado ordigas sian instrusistemon laŭ la geografiaj strukturoj (kontinentoj, landoj, zonoj)… ., tiel la LI kiel poezia instruado povas ordigi sian sistemon nur surbaze de poeziaj strukturoj.”

(p. 252/53). Per tiu ĉi primato de strukturoj Helmers volas legitimigi sian ĝenropoezie strukturitan LI kaj pravigi sian tristelaron de epika, lirika kaj dramatika kleriĝo.

Estas la sendisputa merito de Hubert Ivo (kaj kun li de la Heslanda Instruplano) esti iniciatinta la diskutadon pri la fiksado de lernceloj en la LI kaj esti doninta unuajn uzeblajn kontribuojn. Lia libro el 196929) unuafoje

23 P. Nentwig: Dichtung im Unterricht. Grundlegung und Methode. Braunschweig 1960, p. 162. (La 4an eld. el 1969 mi ne vidis.)

24 Bausteine zu Deutsches Lesebuch fur Gymnasien. 1. Lehrerhandbuch. Karlsruhe 1971. (Ĉapitro: La poemo en la 5a klaso, p. 163-164.)

25 E. Jacobi: Klassiker in der Schule von heute. Zwolf aktuelle Interpretationen. 4. eld. Bochum 1972. (1. eld. 1964).

26 Novelo de T. Storm. Esperanto-traduko de Heino Heitmŭller. Koln 1929.

27 H. Helmers: Zehn Thesen zur literarischen Bildung. En: WPB 21. 1969: 5, p. 250-256.

28 Kp. pri la ĉapitron “Fiksado de lernceloj”” de la projekto “Paco kaj sekureco” en: Informationen zur politischen Bildung. N-ro 150, 1972, p. 33-35.

29 H. Ivo: Kritischer DU. Frankfurt k.a. 1969. 3. eld. 1971.

sisteme sekvas la demandon pri lernceloj. Ivo klopodas dekomence pri ia globala celo; liaj klopodoj speguliĝas en la ŝanĝiĝantaj formuladoj. Antaŭparole li nomas kiel taskojn de la LI: “Elformado de estetika sensivo kaj de la kapablo je reflektita recepcio de literaturo.” (p. 5). Laŭ la kompreno de Ivo GI celas je politikaj sintendispozicioj, kiam li volas, “ke la okupiĝo pri lingvo kaj literaturo ne submetu la lernantojn al — kiel ajn sublimaj — kontrolpostuloj de la socio, sed kapabligu ilin en emancipiĝa intenco je kritika reflektado.” (p. 5).

En la plej grava por nia temo kontribuo, la “Rimarkoj pri problemoj de la priskribo de lernceloj en la GI””30) Ivo nomas kiel globalan celon de la LI: kapabligo je partopreno en la literatura vivo. (p. 83). Per tiu ĉi formulo Ivo klare forrifuzas nur emocie pravigeblajn celojn kiel formado de la personeco, formado de la interna homo kaj naciedukajn amibiciojn. Pro la “amase disvastigita literaturo” (p. 83) li volas vastigon de la instruobjektoj per analizo de la ekzistantaj “literaturaj situacioj”. Per tio estas starigita la demando pri la socikultura graveco de literaturo. Ivo detaligas sian globalan celon jene:

“1. Preteco vivi por limigita tempo en fiktiva mondo;

2. Kapablo travidi la rilatojn inter fiktiva kaj reala mondo;

3. Scio pri la plej gravaj faktoroj destinantaj la literaturan vivon;…

4. Scio pri la normoj reguligantaj la diversajn sekciojn de la literatura vivo;

5. Kapablo je kritika analizo de normkonfliktoj.” (p. 84).

Ivo deziras prikonsideron de la historia-socia dimensio de literaturo per ekzerciĝo en la kvar faktoroj: produktanto (aŭtoro), teksto, distribuo kaj selektado, publiko.

En pli nova artikolo “Generalaj lernceloj de la LI”31) Ivo refoje okupiĝas pri la demando de la lernceloj, ĉi-foje pli konkrete kaj ellaborite. Li eliras de du ĉefceloj kiujn li detaligas: kapablo je “konstruo de poetologia kompetento” kaj kapablo je “konstruo de kritika kompetento” (p. 170). Globala celo ampleksanta ambaŭ ĉefcelojn ankoraŭ mankas. Estas demandinde, ĉu al la unua ĉefcelo povas esti atribuita la parta celo (1.3) “La lernanto lernas vivi por limigita tempo en literature perita fiktiva mondo”. Entute la lingva formulo de la lernceloj estas ankoraŭ tro nepreciza; Ivo ŝajne ne konas Mager. 32) Tiel ekz. la konstante revenanta formulo ““La lernanto lernas .. . ”” estas multe tro nepreciza por povi priskribi deziratan kvalifikon aŭ celatan sintenon.

“Konstruo de kritika kompetento” kaj la apartenantaj al tio subordigitaj celoj estas komprenataj kiel partaj paŝoj al la realigo de la dirita celo. Ce tio gravas la pretigo de formalaj kategorioj kaj la analizo de nuntempaj literaturaj komunikprocezoj.

A.C. Baumgirtner33) eliras en siaj literaturdidaktikaj studoj de tio, ke pravigo por la okupiĝo pri literaturo devas esti serĉata en tiu ĉi mem. Li vidas en la literaturo antropologian fenomenon kaj opinias, ke socio sen literaturo estas apenaŭ imagebla. La tasko de la literatura instruado povas esti deduktata de la aperaĵo de tiu fenomeno: “Unua tasko de la LI sekve devus esti peradi la adekvatan uzon de la unuopaj tekstoj.” (p. 14). De tie Baumgĝrtner derivas unue “praktikon de legado” kaj konkludas, ke kun kreskanta scio pri unuopaj tekstoj necese videbliĝos leĝecoj transirantaj la unuopan tekston. El tio rezultiĝas kiel celo de la LI la trakompreno de strukturaj interrilatoj, t.e. ĝenropoeziaj tipologioj kaj elementa teoriformiĝo en la kampo literatura.

30 En: Kritischer DU. 1971, p. 82-92. Represita en: Probleme zur Curriculum entwicklung und Reflexion. Ed. W. Klafki k.a. Frankfurt k.a. 1972, p. 128-136. Krome en: Literaturunterricht. Texte zur Didaktik. Ed. G. Wilkending. Munchen 1972, p. 259-271.

31 Unue en: Der Hessische Kulturminister. /nformationen zur Gesamtschule. Fachbereich Deutsch. Jan. 1971. Nun en: Literaturunterricht. (vd. noton 30), p. 170-205. (La teksto estis verkita en 1969).

32 R.F. Mager: Lernziele und Programmierter Unterricht. Weinheim 1972.

33 A.C. Baumgartner: Literatischer Unterricht heute. Versuch eines Umrisses. En: sama M. Dhrendorf (ed.): Wozu Literatur in der Schule? Beitrage zum literarischen Unterricht. 3. eld. Braunschweig 1972, p. 12-26. (1. eld. 1970).

— página 7 del PDF —

38

Baumgartner opinias tiujn teoriajn komprenojn necesaj por ne maltrafi tekstojn (ekz. fablojn, ofte miskomprenataj kiel bestorakontoj).

La legosinteno de la plimulto de la legantoj ne unuavice orientiĝas je la tekstoformo, sed povas esti nomata ““eksterestetika”. Tion devas pripensi la LI, precipe la literatur-instruisto facile riskanta mistaksi legosintenojn. Baumgartner vidas primarajn celojn de la LI en la perado de la kapablo konvene malŝlosi tekstojn kaj atingi elementan teorion de literaturo. Tio poste kondukas al aldonaj rezultoj: “Tiagrade kiom literaturo temas pri la homo, la okupiŝado pri ĝi povas peri homkonojn; tiagrade kiom ĝi samtempe formas mondon, ĝi povas malŝlosi mondon.” (p. 18). Jen ankaŭ la demandmaniero de la literaturdidaktiko je la tekstoj kontraŭe al la germanistika literaturscienco. Estus malĝuste vidi literaturdidaktikon kiel relajson inter literaturscienco kaj LI.

En la jaro 1971 aperis du kontribuoj, ambaŭ celantaj tralabori ĝisnunajn rezultojn. Gerth 34) pripensas ankaŭ la situacion de la LI ĝenerale, elmontrante historiajn kondiĉojn, dum Wilkending35) limiĝas al resuma analizo de gravaj aŭtoroj kaj ties lerncelaj ideoj sen prezenti propran skizon. Ambaŭ aŭtoroj ne aplikas kiel kritikan mezurilon de la analizitaj de ili verkoj la modelon de la curriculum-teorio. Wilkending konklude konstatas, ke sole ĉe Ivo estas konstatebla eliro de situacia analizo, kondukanta lin al la celo de partopreno en la literatura vivo.

Gerth venas al la sekvaj pripensoj:

1. Literaturo kaj LI “havas aferon kun la orientiĝo pri la vero kaj pri ni mem.” (p. 456). N

2. Literaturo distancigas kaj ebligas kritikan reflektadon. Gi igas sperti la historiecon de la homo.

3. Li postulas sciojn pri la konstruo kaj la lingvaj rimedoj de verko.

4. La distra funkcio de literaturo igas lin postuli:

“La LI devas validigi tiel komprenatan “distradon” kiel egalrajtan kaj neniel “malaltan” manieron de senciĝo por la legado, ĝi eĉ kultivu tiusencan legadon.” (p. 458).

Horst Weiss36) vidas en la LI helpon por la emancipiĝo kaj postulas, ke devas esti perata leginstruado respondanta al tiu celfiksado. Tio kondukas al celoj fremdaj al la tradiciaj celoj. Li nomas du celojn:

“41. La legoinstruado devas konduki al komprenado pri la socia kondiciteco de literaturo, t.e. ĝi devas havi kiel objekton la diversajn dependecojn de la aŭtoro, ekz. de la legantaro, de la eldonejoj, de la literaturkritiko, de la socia situacio ktp., sed ankaŭ la diversajn dependecojn de la leganto, ekz. de sociaj fluoj, de literaturaj modoj, de la merkato, de la kritiko, de la lernejo ktp.”” (p. 10).

“2. Gi devas peri sciojn kaj komprenojn pri la socia funkcio de literaturo, do demonstri, kiel kaj sub kiuj kondiĉoj literaturo efikas afirmative, kiel kaj sub kiuj kondiĉoj ĝi efikas emancipe.”” (p. 11).

Al la tradiciaj celoj de la LI Weiss alkalkulas:

“41. La lernantoj estu instigataj ekkoni la lingvajn kaj la poeziajn rimedojn kaj iliajn funkciojn en la teksto.” (p. 10).

“2. Lige kun tio la lernantoj devas lerni procedojn helpantaj al iii malŝlosi malsame strukturitajn tekstojn, ekz. lirikajn poemojn, prozotekstojn diverspecajn, dialogajn tekstojn ktp.” (p. 10).

“3. Per tio ili akiru sciojn kaj komprenojn ebligantaj al ili la estetikan prijuĝon de teksto. Tio signifas unuavice, ke oni devas peri sciojn kaj komprenojn pri la kriterioj por la literatura juĝado, lige kun tio komprenon por la historia-socia kondiĉiteco en la tavoliĝo de literaturo.” (p. 10).

Wilkending37) en plej freŝdata publikaĵo in extenso reprenas la temon de la lernceloj en la LI. Sia libro estas la ĝis nun plej ampleksa resuma prezento de la lastatempa literaturdidaktika verkaro en rigardo al la celfiksado de la LI.

34 K. Gerth: LU heute. En: Die Deutsche Schule. 63. 1971: 7/8, p. 450-458.

35 G. Wilkending: Die Funktion allgemeiner Lernzielformulierungen in der Didaktik des DU. En: ZfP. 17. 1971: 2, p. 203-222.

36 H. Weiss: Probleme der Literaturdidaktik. Ŭberlegungen zur Konzeption eines modernen LU. En: BfDL 16. 1972: 1, p. 1-13. (prelego el 1970 – 10).

37 G. Wilkending: Ansatze zur Didaktik des LU. Weinheim 1972.

Sed la analizo de Wilkending haltas ĉe la inventuro; ŝi ne plu faras la paŝon al propra aŭ nur al rezultiĝanta el la sinopso de la analizita materialo lerncela konekso. Elirante de la konstato, ke ne plu eblas referenco al la memevidento de la LI, Wilkending konstatas pri la plej freŝdataj laboraĵoj pri la literaturdidaktiko ties okupiĝon pri “empiriaj datoj, ekz. de la libromerkata esplorado, de la literatursociologio, la prilaborado de novaj teoriaj vidpunktoj pri la socio kaj la rolo de la literaturo en la socio kune kun la diskutado pri lerncelideoj”. (p. 40). Konturiĝas ĉefaj interesotendencoj por la motivigo de la LI:

1. Literatura edukado estas parto de la libertempa pedagogio; generala celo tiam estus “partopreno en la nuntempa kulturo”;

2. tavolospecifa motivigo per malsamaj interesoj;

3. la situacio de la literatura merkato estas elirpunkto. Per tio ekestus nova lernsekcio de la ĝisnuna LI.

Novaj aŭtoroj “kompreneble estas speciale reteniĝemaj en la formulado de ĝeneralaj hipotezoj pri la senco de la okupiĝo pri literaturo. Tiu ĉi unuavice pozitive aprecota sinteno facile kondukas al tio, ke ĉe la formulado de lernceloj estas evitata la prijuĝo de la priskribitaj eliraj situacioj kaj lige kun tio ankaŭ la fiksado de direkto por ĝia ŝanĝo ĝenerale. Tial iuj novaj komencoj kontraŭvole glitas en adaptiĝan sintenon per la nerekta konfirmo de la elira pozicio.” (p. 45/46). Escepto estas Geissler, ĉe kiu la LI helpu malkonstrui la fremdregadon de la homo. La sinteno de Dahrendorf ““plene prezentas la eblon prilumi bazajn problemojn ĉe la fiksado kaj pravigo de la ĉefaj celoj de la LI”. (p. 47). Du direktoj ekkoneblas:

1. La eblo de la realiĝo de la homo en la libertempo;

2. LI kiel politika instruado.

Pri la globala celo de la LI Wilkending konstatas:

“Per la priskribo, interpreto kaj prijuĝo de individua kaj ĝenerale-socia situacio (legosituacio, situacio de la literatura merkato k.a.) kaj per la indiko de direkto por la ŝanĝo de tiu situacio estas motivebla iu lernsekcio “literatura instruado”” kaj — almenaŭ implicite — la ĉefa celo de tiu lernsekcio.” (p. 51).

Si distingas kvar kompleksojn:

1. enhavoj (= literaturspecoj kaj celoj de la LI);

2. sintenoj (= okupiĝo pri literaturo kaj celoj de la LI);

3. adresatoj (= interesiĝo pri literaturo kaj celoj de la LI);

4. vojoj (= organizformoj kaj celoj de la LI).

Se rilate la enhavon stariĝas la demando pri legolisto, tiam ne plu povas okazi fiksiĝo je ŝtofoj de la literatura historiografio, sed devas veni duobla vastigo:

a) per varbtekstoj, ĵurnaloj ktp. (t.e. per influoj je la konsuma literaturo),

b) per comics, krimioj, periodaĵoj, infana kaj junula literaturo (t.e. per influoj je la formado de libertempo). Aldoniĝas literaturaj limformoj kiel radiodramo, filmo, televida ludo.

Literatura sinteno, t.e. okupiĝo pri literaturo, estis ĝis nun signata per neprecizaj lingvaj formuloj, kiel malŝlosi, esplori, ekkapti, kompreni, travivi. Same neklara estis la priskribo de la instruista sinteno. Wilkending nomas kvar signifajn sintenokategoriojn: travivi, kompreni, apreci, formi. Ĉi-rilate regas konsento pri la konstruo de elementa poetiko.

En sia kritiko je la lerncelfiksado en la didaktika literaturo Wilkending eliras de reflektado pri kvar situativaj kompleksoj:

— la individua kaj socia situacio;

— la legosituacio;

— la situacio de la literatura merkato;

— la klerigopolitika situacio.

“La procezo de la trovado de lernceloj kaj la formulado de lernceloj aperas nun kiel procezo de revizieblaj, ĉar situaci-rilataj decidoj. De la situacirilato fariĝas eble grandskale rekategoriigi enhavojn de la LI, formojn de la okupiĝo pri literaturo, diferencigajn formojn de la interesiĝo pri literaturo kaj organizajn kondiĉojn de la LI, rilatigi al si kaj peradi.” (p. 71).

39

— página 8 del PDF —

40

Lakone Wilkending konstatas la kompletan mankon de la lerncela ideo ĉe Ulshofer kaj Essen.

En la subĉapitro “Formalaj kondiĉoj por la ideologiigo de lerncelinterrilatoj en literaturdidaktikaj konceptoj” (p. 76 ks) Wilkending distingas tri aspektojn:

1. La funkcio de la individua situacio en lerncelmotivigoj;

2. La funkcio de la transferhipotezoj en lerncelmotivigoj;

3. La funkcio de la izoligo de lerncelaspektoj.

Neniu el la analizitaj de Wilkending aŭtoroj sufiĉe diferencite okupiĝas pri la novorientiĝo de la LI per analizo de sociaj aŭ individuaj situacioj. La argumentadoj daŭre karakteriĝas per cirkla strukturo, precipe, kiam ili eliras de evolupsikologiaj teorioj por starigi motivigajn interligojn por literatura ŝtofelekto. Precipe al Ulshofer estas riproĉate, ke ne eksplikante sian pedagogian gvidlinion li postulas kiel celideon jen plifortigon jen kontraŭefikon kontraŭ la elira pozicio.

Wilkending venas al la jenaj rezultoj kaj konsekvencoj:

1. lerncela kritiko devas esti kritiko je la premisoj por lernceldecidoj. (Rimarko: Alivorte tio signifas praktiki ideologikritikon je decidobazoj.)

2. Lerncelkritiko eksplikas la didaktikan teorion de iu aŭtoro.

Dumtempe la multnombro de nekiarigitaj problemoj ne permesas trakti la eldirojn de la literaturdidaktikoj kiel tiujn de sciencaj teorioj.

Al Wilkending kvar teskokompleksoj ŝajnas unuarangaj por la estonteco:

“a) la demando pri la validaj kaj pri la dezirataj kondiĉoj por la direktado de la procezo de lerncelaj decidoj por la LI.

b) la demando pri la graveco de la LI en la kampo de la tuta edukado…

c) la demando pri gravaj partaj sekcioj de la LI…

ĉ) la demando pri la konstrukcio de taŭgaj instrumodeloj atingantaj la kiel eble plej grandan sencan gradon de precizeco de lerncelaj decidoj.” (p. 90).

Al mi ŝajnas, ke tie ĉi io devas esti reĝustigita, precipe ĉar al punkto ĉ) estas atribuata plej granda probableco. La demando pri lerncelfiksadoj kaj pri kiel eble plej granda interkonsento en ilia formulado devas plenumiĝi interne de la strategioj disvolvitaj de la curriculum-esplorado. Estas rimarkinde, ke Wilkending ne okupiĝas pri tio (ŝia literatur-listo ne konas la nomojn de Robinsohn kaj Knab). Se tio okazos, tiam al punkto b) devos esti donita unua rango, kaj lige kun la klarigo pri la graveco de la LI temos pri ĝia sendisputa motivigo. Sed tio signifas ankri ĝin helpe de motivigebla globala celo en la ĝenerala celado de la institucio lernejo kaj elmontri ĝian specialan kontribuon por la realigo de tiu ĝenerala celado. Tio ne plu povas okazi fragmentece per ellaboro de projektoj, kiuj siaflanke ja devas esti stabilizitaj en gvida celideo.

23. Revuoj (ekde 1969)

231. Der Deutschunterricht 38)

Car jam ekzistas kritika analizo de du novdataj jarkolektoj de tiu ĉi revuo 39) mia prezento povas limiĝi al malmultaj rimarkoj. De proks. 1969 Der Deutschunterricht de Ulshofer klopodas trovi aliĝon al la ekestinta en la germanistiko kaj lerneja pedagogio diskutado pri lingvistiko, sociolingvistiko (inkluzive la problemon de lingvobarieroj kaj de la kompensa instruado), curriculum-esplorado. Rilate la LI rimarkiĝas la sinturno al t.n. konsumtekstoj (varbado, ĵurnalismo). Vera Gotz en sia analizo 39) konstatas, ke malgraŭ teknokrata inovacio Ulshofer plue dokumentas sian malkapablon inkluzivi en sian rigardmanieron socioekonomiajn ŝanĝiĝojn kaj ke ankaŭ al la artikoloj pri konsumliteraturo en la GI mankas reflektado pri sociaj implikiĝoj.

38 Der Deutschunterricht. Stuttgart 1 (1974) k.s. 39 Kp. noton 16.

Pri la lirika instruado de tiuj jarkolektoj Gotz resume konstatas: “Al ĉiuj kontribuaĵoj pri liriko en ambaŭ jarkolektoj estas komune, ke ili klopodas pri raciaj formanalizoj kaj evitas socirilatajn interpretojn. Tia speco de “racia” prezento ne signifas kvalitan progreson de la malnova metodo de spontana ensentiĝo.” (p. 138).

La plej novaj jarkolektoj de Der Deutschunterricht elmontras du ĝeneralajn tendencojn:

1. Literaturo estas formalizata kaj literatura kleriĝo estas rigardata kiel instrumentala scio. Kun rigardo al produktanta socio estu akirata la kapablo je abstraktado kaj komunikado.

2. Inovacioj implikiĝas en la teknokratizo de la instruado. Tiel ekz. gruplaboro servas al bredado de elito, sed ne al la realigo de emancipiĝaj celoj kaj pro ĝia socializa efiko.

232. Diskussion Deutsch 40)

La fondita en 1970 de Ide, Ivo kaj Thiel revuo Diskussion Deutsch (DD) provas novkoncepti la GI. Gi estas konsekvenca sekvo de la antaŭa bilanca libro Bestandsaufnahme Deutschunterricht 41), El la ĝisnunaj kajeroj kvar okupiĝas pri LI.

Geissler 42) distingas en baza artikolo du diametrie kontraŭajn tendencojn: orientiĝo je la literaturscienco kun la celo atingi komprenojn por literaturo kaj orientiĝon je la literatura vivo. Li legitimigas la eblon de totala dubindigo de la LI kaj starigas la demandon pri la senco de literaturo en nia socio entute por ellabori tiam tri taskarojn:

1. la “ellaboriĝon de samtempuleco” (p. 13);

2. la “turniĝon al la pasinteco” (p. 14), kiu kontribuu al aktivigo de la komprenpovo kaj per okupiĝo pri tradicio efiku produktivecon (ĉe tio la legokanono devas esti fiksita de la nuntempo);

3. la aspekton de la estonteco kiel fakta pedagogia komisio de la LI. Tiupunkte al la LI estas atribuata konsciŝanĝa efiko.

Samkajere H. Ivo sin okupas pri la “Prolegomena” de Geissler. En n-ro 4 (majo 1971) aŭtora teamo de la Bremena Kolektivo disvolvas tezojn por edukado je kritika legado. La tezoj pri la LI tamen grandparte haltas en svagaj intencodeklaroj anstataŭ nomi konkretajn celojn. Ekz. estas dirite:

La elektado de poemo devas submetiĝi al korektiĝo”” aŭ “La balada kanono devas esti radikale ŝanĝita”, sen la eĉ embria provo elmontri alternativojn.

La riproĉo pri ideologia suspektindeco tiel volonte kaj ofte farata de la DD- aŭtoroj, ĉi tie refalas sur ilin mem, kiam ili postulas: “La plej grava aŭtoro en tiuj ĉi lernojaroj estas Bertolt Brecht kiel instruanto de dialektika pensado.” Ci tie propraj aksiomoj estas deklarataj dogmoj.

N-ro 5 (aŭgusto 1971) okupiĝas pri la didaktiko de Helmers, dum n-ro 9 (aŭgusto 1972) okupiĝas pri literaturteorio kaj literaturdidaktiko. En sia kontribuaĵo “La afirmativa juĝkapablo. Pri la kritiko de la apreca didaktiko” Maximilian Nutz okupiĝas ankaŭ pri apreca kompetenteco kaj diskutado pri lernceloj. I.a. li eksplikas:

“LI devus sub tiaj kondiĉoj [t.e. emancipiiĝa edukado resp. edukado al memstareco ] unue ekmontri la socian kondiĉitecon de literatura produktado, due ĝi devus travidebligi lingvostrukturojn kiel signosistemojn konsiderante la modernan lingvistikon, por ke la lernanto ne estu elmetita al aktualaj kaj tradiciaj lingvostrategioj kaj aliaj regofunkcioj, kaj trie devus lernigi ekkoni literaturon kiel eblon por trarompi ideologiajn strukturojn kiel anticipon de pli bona vivo.” (p. 284).

40 Diskussion Deutsch. Frankfurt 1 (1970) k.s. 41 H. Ide (ed.): Bestandsaufnahme DU. Ein Fach in der Krise. Stuttgart 1970. 2 eld. 1971. 42 R. Geissler: Wozu LU? En: DD 1. 1970: 1, p. 3-15. 41

— página 9 del PDF —

Ce tio Nutz starigas tri celojn: estetika sensiveco (“Lerncelo estas la kapablo analizi la deviojn de literaturaj strukturoj disde normallingvaj kaj ekkoni la intencatajn funkciojn de tiaj diverĝoj”, p. 285), prijuĝo de la literatura strategio kiel respondo al difinitaj socikulturaj donitaĵoj kaj ekkono de la socia funkcio kaj ideologikritiko.

Sub la titolo “Ideologikritiko en la GI”” la revuo DD eldonis meze de 1972 specialan volumon, en kiu pluraj kontribuaĵoj okupiĝas pri la LI sub tiu ĉi aspekto. En unua artikolo (“Pri la neceso de ŝanĝita LI”) Ide elĉerpiĝas en la kutimaj jam ĉe li lamentadoj pri la sistemstabiliza funkcio de LI, kiun li vidas ankaŭ en la novaj legolibroj levantaj la socian pluralismon al dogma rango. “Por tiu, kiu komprenas sub ŝanĝiĝo sistemŝanĝan progresadon, la ellaboro de ŝanĝita, ŝanĝanta LI en teorio kaj praktiko estas starigita kiel tasko.”

(p. 14). Tiu ĉi koncepto ĉiam denove postulata, ĝis nun ne estis prezentita de Ide kaj lia skolo. Ne sufiĉas sekve esti kontraŭ Ulsh6fer sen prezenti batalpretan antimodelon.

Resume direblas, ke DD alportis kelkajn en instruado realigeblajn projektojn (ekz. traktadon de fabloj en la 6a klaso), sed ke ĝiaj kontribuantoj ĝis nun ne sukcesis prezenti pretan koncepton orientiĝantan je la curriculum-modelo. Tiel longe kiel tio ne okazos, tiel longe, kiel oni limiĝas al iuj alternativaj projektoj kaj ne klarigos la bazan diskutadon pri la lernceloj de la GI, la revuo impresas disfunkcie kaj fine havos nur efemerajn sukcesojn. La enigmosolvadc pri tio, kion do celas LI, daŭros, sen tio, ke la instrupraktiko ĝisvivus la tiel bezonatajn ŝanĝojn.

3. Disvolvo el kompleksa celo (Fiksado de hierarkio de lernceloj)

31. Enordigo de la LI en la lernejan kompleksan celon de la emancipiĝo“3)

Globala celo de la LI devas esti enordigebla en globalan celon de la lernejo ĝenerale kaj kontribui memstare al ties operaciigo en parta sekcio de la instruado. Ci tie konturiĝas esence tri tendencoj, kiuj signaliĝas per la nocioj “ekipo por venko de vivosituacioj”” (Robinsohn), “memdecidado”

(v. Hentig) kaj emancipiĝo (Klafki k.a.). Fundamento de la sekvaj konsideraĵoj estas la gvidideo de la emancipiĝo, renkontebla en la lastatempa pedagogia literaturo (Mollenhauer, von Hentig, Gamm, Giesecke, Fischer).

Se emancipiĝo estas konsiderata kiel plej supera ĝenerala celo de la lernejo, tiam devas esti nomataj realaj situacioj kaj ties konciĉoj kiujn oni devas venki, se formuloj kiel malkonstruo de regado kaj subpremado ne rigidiĝu en senenhava babilaĉo. Sociologie fundita socianalizo sekve estas la antaŭkondiĉo por diferencigado de operaciigaj eblecoj de instruado celanta emancipiĉon. La ekkono kaj sperto de dependecoj tiam kondukos al emancipiĝaj lernceloj, kiuj ĝenerale formulitaj povus esti:

— lernantoj devas ekkoni, ke ili vivas en dependecoj;

— lernantoj devas lerni pridemandi trovatajn dependecojn pri iliaj celoj;

— lernantoj devas ekkoni, ke dependecoj povas esti malkonstruataj;

— lernantoj devas ekkoni, ke ekzistas limoj por la malkonstruo de dependecoj, ekz. la dependeco de la propra korpeco;

— lernantoj devas ekzerci elprovi la limojn de la nesupereblaj dependecoj kaj prokrasti ilin;

— lernantoj devas ekzerci malkonstrui supereblajn dependecojn. 44)

43 Tiu ĉi ĉapitro dankas esencajn instigojn al la jenaj artikoloj: K.G. Fischer: Emanzipation als Lernziel der Schule von morgen. En: Informationen … 2. 1970: 3/4, p. 7-11; nun en: K.G. Fischer: Uberlegungen zur Didaktik des politischen Unterrichts. (Pripensoj pri la didaktiko de la politika instruado), Gottingen 1972, p. 80-91. S. Vierzig: Thesen: “Emanzipation” oder absolute Werte der Religionspadagogik. ise, p. 12-13,

44 Tion finfine celas ankaŭ Das kleine rote schulerbuch de B.D. Andersen, S. Hansen, J. Jensen. 6. eld. Frankfurt 1971.

La edukadon je emancipiĝo kontraŭstaras la edukado je absolutaj valoroj, kiu estas la pedagogia reflekso de socio direktita je la recepcio de tradiciaj “eternaj” kulturobjektoj volanta fiksi la socipolitikan status quo. Tio manifestiĝas en la malnova tristruktura lerneja sistemo, en eksmoda kompreno pri talento kaj klereco, en kanonizitaj instruplanoj, en virtokatalogo karakterizata per ordo, obeemo, sinrego, disciplino k.a. afirmativaj virtoj kaj fine en la ligiteco al firmaj normoj ekz. la seksa moralo, la politika moralo, la individua vivmaniero.

Konsekvencoj de tia edukado je absolutaj valoroj estis kaj estas afirmativa sinteno, kredemo je aŭtoritato, denunco de la kritika racio, konscia regreso kaj nekapablo je utopia pensado.

Edukado je emancipiĝo manifestiĝas en:

— kompleksa lerneja sistemo, dissolvanta klase kondiĉitajn barierojn kaj kapabliganta la lernantoj je kundecido en la elekto de la lernobjektoj;

— en empirie certigita kompreno pri talento, rigardanta talenton kiel lernmotivacion kaj ne kiel heredaĵon, kiel funkcion de sociaj kondiĉoj kaj ne kiel naturstaton;

— en kompreno pri klereco eliranta de la kapablo je daŭra emancipiĝo el donitaj strukturoj de regado kaj aŭtoritato kaj rigardanta klerecon ne kiel pose posedaĵon de kulturtradicioj, sed kiel kapablon je life long learning;

— en revizio de la instruplanoj per eliro de lernceloj kaj ne de ŝtofoj kaj de katalogo de lernceloj metanta frontloke emancipiĝajn celojn kiel moviĝemo, kritika racieco, politika sensiveco, koopera kapablo kaj anticipa pensado.

Sanĝita LI povas kaj devas fari necesan kontribuon al la edukado je emancipiĝo. Al tio apartenas:

1. konsciigo de la emancipiĝa karaktero de la literaturo, ĉefe tie, kie ĝi komprenas sin kiel kritikon je ekzistantaj cirkonstancoj aŭ kiel proteston kontraŭ malhumaneco;

2. rezigno pri la manipula formo de LI, precipe per socializaj tendencoj en legolibroj. LI devas elmontri alternativojn. En tio ĝi povas sukcesi nur per rezigno pri sia okupiĝo pri okcidentgermana literaturo kaj per globala apertiĝo. Sekve ĝi devas esti okupiĝo pri tekstoj kaj iliaj enhavoj, sed ĝi ne devas esti komprenata kiel nacia kultaranĝo. De la LI do povus eliri konsciŝanĝaj efikoj;

3. katalogo de lernceloj de la LI, kiu malkaŝas la celojn de la LI.

Edukado je emancipiĝo bezonas la konstantan ideologikritikon. Por tio la LI povas kapabligi, se ĝi:

1. metas humanajn prioritatojn kontraŭ interanalizo kaj unuflanka utilisma racieco;

2. instigas je konstanta kritika reflektado pri sociaj cirkonstancoj.

Simile ankaŭ Horst Weiss vidas en la LI helpon por emancipiĝa edukado. Li skribas:

“Okupiĝante pri malsame literature formitaj, ilustrantaj ekzistadaj modeloj, iliaj limoj kaj iliaj kondiĉoj ĝi povus oferti helpon ĉe la ellaboro de propra ekzistada modelo, t.e. ĝi povus akceli la baze gravan por la emancipiĝo kaj sub la kondiĉoj de pluralisma socio ŝajne aparte malfacile plenumeblan identiĝadon de la junuloj” 45)

Estas konsiderinde, ke tiu emancipiĝa celfiksado de la LI ne estas ligita al difinitaj tekstoj, eĉ ke la fiksado de legokanono eventuale povus kontraŭi tiajn klopodojn. Plie estas pripensinde, ke tiu ĉi celfiksado estas kontinua por ĉiuj lernejaj ŝtupoj kaj malsame realigota per malsamaj tekstoj. Tio en multaj kazoj (fabeloj, fabloj, triviala literaturo) kondiciĝas la disvolvadon de la kapablo de kuspa legado.

19

45 1.c. (noto 36). 43

— página 10 del PDF —

44

32. La demando pri literaturo

Ĉe la starigado de motivita katalogo de lernceloj du demandoj ŝajnas al ni aparte gravaj:

1. la klarigo de la nocio literaturo;

2.la demando, kie literaturo havas hodiaŭ sian “lokon en la vivo”.

La unua demando devas esti levata sub kvarobla aspekto:

1. Kio estas literaturo?

La klarigo de tiu ĉi demando estas decide grava por la ŝtofoj de estonta LI, por la aranĝo de legolibroj de la legoplano kaj eĉ de la instrumedioj. Oni devas demandi, ĉu estinta LI povos limiĝi al la medio de presitaĵoj, aŭ ĉu ĝi ne devas igi memkompreneblaj ankaŭ filmon kaj televidon (precipe pro la kreskanta signifo de videoregistriloj). Tiam la literatura nocio devus esti etendata eĉ trans la nocion teksto. Oni tamen pripensu, ke literaturo ekzistis jam antaŭ la skribo kaj la ebliĝinta per ĝi konservado.

2. Funkcioj de literaturo

Ĉi tie gravas ĉefe la ekkono de la ambivalenco de literaturo, t.e. la distingo inter afirmativa kaj emancipa literaturo. Literaturo povas kontribui al la subpremado kaj al la liberigo de la homo resp. esti la vehiklo, per kies helpo estu acelataj subpremado kaj liberigo. La literaturdidaktiko, se ĝi prenas serioze la celon de emancipiĝa eduko, donos preferon al tiaj tekstoj, kiuj povas kontribui al la emancipiĝo de la lernanto. Antiemancipajn tekstojn ĝi instruos legi kuspe.

3. Efikoj de literaturo

Ankaŭ ĉi tie oni devas konsideri la ambivalencon de literaturo. Gi povas kontribui al la stabiligo de ekzistantaj cirkonstancoj, sed ĝi povas efiki ankaŭ ŝanĝon de sociaj cirkonstancoj.

Ĉe tio oni atentu duoblan efikadon: unuflanke je la individua konscio de unuopaj legantoj aŭ (en la kazo de la lernejo) grupoj de legantoj aŭ je partoj de la popolo. La lasta efiko povas eliri ekz. de leĝotekstoj, kontraktoj, manifestoj, reklamo-tekstoj kaj de la perataj de amasmedioj limformoj de de literaturo. Individue literaturo povas efiki konscirestringe aŭ konscilarĝige.

4. Scienca prilaboro de literaturo

La LI ne povas pli longe kompreni sin kiel germanistikan propedeŭtikaĵon, sed devas profiliĝi en sia vera rilatoscienco, la literaturpedagogio. Tio komenciĝus per tio, ke literaturinstruistoj ĉesos plue miskompreni sin kiel germanistoj. Literaturpedagogio povas esti komprenata nur kiel kompleksa scienco de literaturscienco, sociologio, psikologio kaj didaktiko. La demandmaniero de la literaturpedagogio devas komenci fariĝi memstara orientiĝante je la realaj bezonoj de la lernantoj rigarde al ilia nuna kaj estonta roloj. Necesa konsekvenco por la LI tiam estus la rezigno pri t.n. teksto-kadavroj.

Per tio ni venas al la dua demando pri tio, kie literaturo hodiaŭ havas sian “lokon en la vivo”. Certaĵo estas, ke por la plimulto de la legantoj la okupiĝo pri literaturo formas parton de ilia libertempa aranĝado resp. respondas al aktuala informbezono. Tiun cirkonstancon devas konsideri la LI. Rilate la lernanton tio signifas, ke la LI ne rajtas ignori eksterlernejan literaturan konsumsintenon, sed devas temigi lian legosintenon. La demando, kie la lernanton renkontas literaturo, estos respondebla nur per ŝtofoj, kiujn ĝis nun la LI ignoris aŭ primokis: comics, kioskliteraturo, junularaj revuoj, filmo, televido, t.n. junularaj libroj ktp. Tasko de lernantoorientita LI estus ĉi tie antaŭ ĉio evoluigi terapian legosintenon. Tio finfine celas je la ebligo de la adekvata uzo de tiu literaturo, malpli kun la celo ĝin aboli (kio estus iluzia) ol kun la celo ne esti elmetita al ĝi.

Se la LI kontribuu al la emancipiĝo de la lernanto, ne sufiĉas elmontri eventualajn antiemancipajn intencojn de iuj tekstospecoj, sed plenumi la transiron al tia literaturo, kiu mem havas tiajn intencojn. Tiam la orientiĝo je bezonoj de la lernantoj ne signifas — laŭ ofta miskompreno — supraĵan limiĝon je donitaĵoj (ekz. eksterlernejaj legopraktikoj), sed liberiĝon el dependecoj ankaŭ per literaturaj alternativoj.

33. Eventuala katalogo de lernceloj (celataj kvalifikoj)

La nuna provo kunmeti detalan katalogon de lernceloj eliras de la konvinko (kontraŭe al la Heslanda Instruplano), ke la kunmeto de tia hierarkio de lernceloj estas principe ebla kaj ke la apliko de la curriculum-modelo ankaŭ al la LI estas principe necesa. Ce tio la dependeco de la curriculumprocedoj de la religiopedagogio restu sendisputa. Malgraŭ tiu ĉi provo kaj malgraŭ iuj aliaj antaŭaj kaj certe sekvantaj klopodoj ni tamen opinias, ke tiaj izolite faritaj provoj restos tro unuflankaj kaj antaŭ ĉio neniam povos pretendi devigecon. Kio estas urĝe bezonata, estus la establo de literaturpedagogiaj institutoj, en kiuj unue devus esti plenumita koordina laboro, t.e. larĝa bilanco el la literaturdidaktika verkaro ankaŭ kaj specife el aliaj kultur- kaj lingvoteritorioj. Poste devus esti farita larĝa situacianalizo rilate la situacion en FRG kaj rigarde al eventuale ekestanta pli grandteritoria lerneja institucio, ĉe kio aparte devus esti sekvata la demando pri kvalifikaj bezonoj. Samtempe estu disponigataj projektoj ellaboritaj laŭ la curriculummodelo, kiuj per instrua elprovo devus esti submetataj al konstanta revizio. Gis nun publikigitaj instruekzemploj ne plenumas tiujn postulatojn.

En la nuna provo mi konscie rezignas pri detaligo de ĉiuj punktoj, sed fajncela fiksado estas ekzempligata je nur kelkaj ekzemploj por elmontri eblajn modelojn. Konsiderante la antaŭajn pripensojn kaj uzante kiel eble plej vastan literaturan komprenon, la lernejan kompleksan celon de la

emancipiĝo kaj la klerigan koncepton de Robinsohn, ni formulas la jenan globalan celon:

Globala celo:

Kapablo je adekvata uzo de literaturo kiel kontribuo al la ekipo je majstrado de vivsituacioj.

La kapablo je adekvata uzo de literaturo esprimiĝas en la sekvantaj

Superaj celoj:

1. en la kapablo je adekvata uzo de tekstoj (= literatura materialo);

2. en la kapablo je adekvata orientiĝo en la literatura produktado;

3. en la kapablo je adekvata uzo de literaturhistorio (de literatura tradicio).

Pri 1: Kapablo je adekvata uzo de tekstoj

11. Konstruo de kompetenteco pri uzo de teksttipoj

111. Konstruo de prozodia kaj stilistika terminologio kaj ties apliko por identigo de teksta faktostato (= kapablo je uzo de poeziaj kategorioj)

112. Havi bazan scion pri la evoluo de literaturscienca terminologio (ekz. la evoluo de la novel-nocio)

113. Estetika sensiveco: “Lerncelo estas la kapablo ekkoni la diverĝon de literaturaj strukturoj disde normallingvaj kaj la intencatan funkcion de tiaj diverĝoj.””46)

Tiuj tri celoj rilatas la tri ĝenrojn: a) liriko

b) epiko

c) dramatiko

46 M. Nutz: Die affirmative Urteilsfahigkeit. Zur Kritik der Wertungsdidaktik. En: DD 3. 19723 9, p.285. 47 Gerth (noto 34).

45

— página 11 del PDF —

46

114. Konsum- kaj taga literaturo (konsumtekstoj) (ekz. ĵurnalo, reklama varbado, informfontoj ktp.) 115. limformoj de literaturo

(ekz. radiodramo, filmoj, televida spektaklo)

12. Ekkoni antropologiajn dimensiojn en la literaturo 121. kiel historian dimension 122. kiel aktualan dimension (Geissler: elformiĝo de samtempuleco) 123. kiel futuran dimension (literaturo kaj utopia pensado)

Interne de ĉiu el tiuj tempodimensioj estas realigeblaj la jenaj celoj:

— ekkoni, ke literaturo povas esti revolucia, kiam ĝi engaĝiĝas por la vivanta kontraŭ la institucia;

— ekkoni la demandan sintenon de literaturo kontraŭ la tujpreta respondo (ekz. Brecht: Demandoj de leganta laboristo); ekkoni literaturon kiel skizon de kontraŭmondo; ekkoni literaturon kiel simulaĵon ; — helpe de literaturo akiri komprenon pri la nefinebleco de la homo; — ekkoni literaturon kiel eblon por okupiĝi pri la realeco; — literaturo kiel mensogo.

Temaj unuoj:

milito — paco; feliĉo — malfeliĉo; amo — malamo; aŭtoritata — antiaŭtoritata, ktp.

Pri 2: Kapablo je adekvata uzo de literatura produktado (Povi kritike prijuĝi la interagadan procezon aŭto-eldonejo-distribuo-

leganto en ĝia historia kaj aktuala situacio)

21. Aŭtoroj

211. Havi biografian bazan scion pri tekstproduktantoj

212. Havi scion pri poetaj skoloj kaj grupoj de la pasinteco kaj nuntempo

213. Havi sciojn pri organizaĵoj kaj institucioj (PEN, literaturaj kongresoj, premiadoj, ktp.)

22. Eldonejoj

221. Havi bazan scion pri la evoluo de la libropresado (ekz. manuskriptoj, presmanieroj, eldonteknikoj, ktp.)

222. Havi sciojn pri la eldonejoj de la nuntempo (kapablo povi orientiĝi en la literatura merkato)

23. Distribuo

231. Havi bazan scion pri la distribuo de literatura produktado — librokomerco — libroscietoj — recenzoj — bibliotekoj (Koni ekonomiajn interrilatojn de la literatura agado.)

24, Legantoj

241. Tavolspecifa legado (legosinteno)

242, Dependeco de tekstspecoj kaj legantosociologio Ĉi tie LI estas parto de la politika-ekonomia klerigado.

Pri 3: Kapablo je adekvata uzo de literaturhistorio

Havi sciojn pri historia, socilogia, psikologia kaj politika rigardmaniero al literaturo:

— havi bazajn sciojn pri literaturhistorio (inkluzive de tekst- kaj eldonhistorio)

— literatura recepcio (historio de efikado, ekz. Werther)

— literaturo kiel politikaĵo (subpremata kaj malpermesita literaturo; vatikana vatikana indekso; underground-literaturo; danĝera por la junularo literaturo; tabuliteraturo)

— demandoj pri apreco kaj ŝanĝiĝo de normoj; — dependeco de literaturo de sociaj fluoj;

— komparatistiko;

— tradukaj problemoj.

Motivigo de la globala celo

Elira pripenso por la elektita formulado estis la konstato, ke la ĝisnunaj globalaj celoj fiksis pli partajn aspektojn de la LI ol ampleksi la tutan taskaron per iom kontentiga celfiksado. Tio validas por Ivo (““kapabligo je partopreno en la literatura vivo”), por Dahrendorf (“memstareco en legado”) kaj por Gail (““socializo per intensigo de la komunikkapablo”). Restas pripensinde, ke tia globala celo tre facile riskas rigidiĝi je senenhava formulo. Plia pripenso en la komenco estis tiu, ke klereco laŭ la kompreno de Robinsohn estas “ekipo je la venko de vivosituacioj””. Tio signifas, ke LI devas formadi tiajn kapablojn, al kiuj pruveble respondas ankaŭ eksterlernejaj sintenoj. Kaj tio plue signifas, ke lerncele orientita LI eble aŭ eĉ certe devos rezigni pri multaj ŝtofoj kaj temoj de la tradicia LI kaj devos orientiĝi laŭ bezonstato akirita per analizo de situacioj. Ci-rilate artikolo de Hoppe 48) donas interesajn pripensojn. Se lernceloj estas la priskribado de kapabloj, per kies akiro plenumiĝas sintenoŝanĝiĝo, tiam la sumo de tiuj kapabloj devas esti alstrebata per globala celo de la LI. Tiuj ĉi kapabloj ne devas limiĝi je poezia literaturo, sed devas ampleksi la tutecon de literaturo, t.e. apud la izolita teksto devas esti konsiderataj demandoj pri la literatura produktado kaj de la teksthistorio. La kaŭzo, kial ĝis nun ne estis ebla kolektiva decido pri lernceloj, estas ideologia:

aus de lernceloj kiel priskriboj de kompetentecoj ne estas penseblaj sen ideologikritika elemento; per tiu ĉi elemento de la priskribado de kompetentecoj unufoje praktikataj sintenoj estas prezentotaj kiel ne dezirindaj, alifoje ankoraŭ ne praktikataj formoj kiel dezirinda kompetenteco.” 48)

Elirpunkto, t.e. donita literatura objektivaĵo ĉe tio povas esti kaj la teksto kaj tekste difinita situacio. Per tiu ĉi kaj-kaj estas evitata la ŝajna dualismo de Hoppe.

“Se mi prenos la tekston kiel situacidifinan rimarkilon, tiam mi povas strukturigi la kompetentecon laŭ tekstospecoj; tiam mi venas ekz. al divido je epika, lirika kaj dramatika klereco (Helmers).” “Se mi prenos la tekston kiel nuran variaĵon de la situacio kaj se la situacion mem mi difinos per politikaj nocioj, tiam per la priskribado de kompetentecoj mi ricevas teman strukturigon kun nocioj kiel: kritika distanco, politika konscio, manipulado, fremdiĝo, emancipiĝo.” 48)

Estonta literaturdidaktiko kaj fiksado de lernceloj agos saĝe, se ĝi tenos aperta multajn elireblojn.

48 O. Hoppe: Operation und Kompetenz. Das Problem der Lernzielbeschreibung in Fach Deutsch. En: Linguistik und Didaktik. 3. 1972: 10, p. 85-97.

47

— página 12 del PDF —

La lingvaĵo de la komerca reklamo De Reinhard Haupenthal (FRG)

— Instruprojekto en la propralingva instruado de la 9a klaso —

La projekton “La lingvaĵo de la komerca reklamo” mi elprovis dufoje: komence de 1972 en la knabina gimnazio de Homburg/Saar, kaj fine de 1972 en la knabina gimnazio de Saarbrucken, ambaŭfoje en la 9a klaso. La unua realigo baziĝis sur kolekto de tekstoj kiuj estis je la dispono de la lernantinoj, dum la dua plenumo baziĝis sur reklamotekstoj kolektitaj de la lernantinoj mem el ilustritaj revuoj. Tio donis pli rektan motivacion. Dua aliaĵo de tiu plenumo estis, ke ĉifoje mi mem kaj miaj lernantinoj disponis pri klare formulitaj celoj, kiuj devis esti atingitaj je la fino de la lernprocezo kaj kiuj estis samtempe kontrolinstanco por skriba ekzameno.

Tiun katalogon de lernceloj — intertempe kutimaĵo en ĉiuj projektoj orientitaj je la curriculum-modelo — mi deziras konigi al nia internacia legantaro por diskutigi ĝin. Mi intence rezignas pri aldono de ŝtofoj, t.e. de reklamotekstoj, ĉar ilia elekto estas praktike indiferenta kaj facile plenumebla en kiu ajn lingvo. l

Projektcelo: Kapablo je kritika-reflektita uzo de la lingvaĵo de la komerca ; reklamo.

Integriĝo: La projektcelo estas parta celo de la meza celo: kontribui al

la kresko de la komunik-kapablo.

Detaligaj celoj:

1. La lernanto akiru bazan scion pri la varbado. Li lernu distingi inter reklamo, varbado kaj propagando.

2. La lernanto povu nomi karakterizaĵojn de la slogano kaj povu ilin identigi je ekzemploj. Li povu memstare trovi sloganojn en reklamotekstoj.

3. La lernanto povu nomi la ĉefajn fenomenojn de la reklama lingvaĵo kaj analizi ilin je ekzemploj.

31. Li povu analizi la uzitan de la reklama lingvaĵo vortfaradon laŭ la strukturprincipo substantivo-adjektivo-produktnomo. 32. Li povu ordigi la vortelekton de la reklama lingvaĵo laŭ la jenaj vidpunktoj: 321. Ofteco de vortspecoj 322. Semantika valorigo 322.1 Intensiga kompozicio; 322.2 Senkonkretiĝo; 322.3 Plivalorigaj speconomoj; 322.4 Nomigo de la varo per altvaloraj vortoj; 322.5 Karakterizo per valorigaj aŭ superlativaj adjektivoj; 322.6 superlativo kaj komparativo 323. Lingvotavoloj kaj lingvocirkloj 323.1 Ciutaga lingvaĵo; 323.2 fakaj vortoj; 323.3 fremdvortoj 324. Slosilaj vortoj de la reklamo 33. Li povu analizi la frazkonstruon de la reklama lingvaĵo laŭ la jenaj tri vidpunktoj: 331. kompleta frazo 332. nekompleta frazo 333. frazlongo 34. Li konatiĝu kun retorikaj (stilistikaj) rimedoj de la reklama lingvaĵo, povu ilin nomi per ekzakta terminologio kaj identigi je ekzemploj. Ce tio estu atentataj la jenaj retorikaj rimedoj:

1) Mi dubas, ke io simila estas jam plenumebla en Esperanto, kiu praktike ne konas komercajn reklamojn. Sekve ia aparta reklama lingvaĵo ĝis nun mankas en Esperanto.

34.1 Ripeto; 34.2 aserto; 34.3 ordono; 34.4 alparolo; 34.5 enkonduka demando; 34.6 antitezo; 34.7 triobla figuro; 34.8 gago; 34.9 prozodia lingvaĵo; 34.10 eŭfemismo; 34.11 negacio; 34.12 vortludo; 34.13 aludo; 34.14 antropomorfigo de la varo; 34.15 mitigo de la varo.

4. La lernanto akiru orientiĝan scion pri la psikologio kaj sociologio de

varbado.

41. Li lernu distingi inter afektiva kaj informativa varbado.

42. Li lernu demandi pri la efika estetiko de la reklamo.

43, Li lernu konkludi el la lingvaĵo de la komerca varbado je la mondpercepto de la celgrupoj, t.e. li lernu kompreni varbadon kiel ideologion.

5. La lernanto «ua adekvate interpreti la poemon Reklamo de Ingeborg Bachmann.2

2) Kp. mian tradukon de la poemo en Norda Prismo 17.1972: 3, p. 172. Kompreneble en aliaj lingvoj oni uzu aliajn kompareblajn tekstojn.

49

— página 13 del PDF —

50

RECENZOJ

Literatura renesanco aŭ hazardo?

Okaze de la represo de tri Originalaj verkoj

Julio Baghy: Printempo en la aŭtuno. Aabyhĝj: Dansk Esperanto-Forlag 1972. 116 S. 15 dkr. (Repr. de la eld. Kin 1931.)

Francisko Szilagyi: Trans la fabeloceano … Noveloj. Aabyhĝj: Dansk Esperanto-Forlag 1972. 135 S. 23 dkr. (Repr. de la eld. Budapest 1931.)

Stellan Engholm: Infanoj en Torento. 3-a eld. Aabyhĝj: Dansk-Esperanto- Forlag 1972. 100 p. 15 dkr. (Repr. de la 2-a eld. Stockholm 1934.)

| Antaŭrimarko. — Literaturscienco kaj literaturdidaktiko (kaj sekve la destinata de ili literatura instruado) vivas de tekstoj. Tekstoj estas historiaj fenomenoj kaj kiel tiaj povas postefiki, resti validaj aŭ forgesiĝi. En la historio de la Esperanto-literaturo ĝis antaŭ nelonge ni troviĝis en tia stadio, ke ni devis konstati, ke la forgesiĝo de multaj tekstoj estas akuta danĝero kiu povrigus nian kulturan situacion senigante nin de kultura kontinuo. Feliĉe tio eĉ subite ŝanĝiĝis. La teknika progreso (facila represado) ĉifoje kombiniĝis kun kultura progreso, tiel ke estas esperinde, ke iom post iom rehaveblos la ĉefaj tekstoj de nia kulturo. Tri tiaj tekstoj kuŝas antaŭ ni.

Literaturhistoria rimarko. — Se ni disponus kronologian literaturhistorian tabelaron oni facile vidus, ke la komencaj tridekaj jaroj estis aparte riĉaj je originala literaturo. Ĉefaj nomoj: Baghy, Kaloscay, Totsche, Engholm, Szilagyi, Schwartz, Forge, Merchant, Boatman, Varankin, Baranyai, Weinhengst, aŭ inter la lirikistoj: Ljubin, Hesse, Hrima, Smit, Nash, Peneter, Ito, Miĥalski, Pizzi k.a. Multaj el tiuj aŭtoroj rekte aŭ nerekte havis rilaton al Literatura Mondo, de kiu eliris fortaj impulsoj. Szilagyi kaj Baghy estis ĝiaj fortaj kolonoj. Ambaŭ iliaj verkoj aperis unuafoje en 1931, tiu de Engholm unuafoje en 1934.

Baghy. — Printempo en la aŭtuno certe ne apartenas al la plej fortaj verkoj

de Baghy, enhave kaj rakontoteknike ĝi eĉ postrestas la unuajn du romanojn. (Tamen ankoraŭ en 1961 aperis franclingva traduko.) La medio de tiu rakonto estas duobla: hungara kaj cirka. Mi ne scias, sed tian hungarecon oni trovas hodiaŭ eble nur en la plej forlasitaj provincoj. Estas oktobro. Hazarde en kamparo renkontiĝas lastaklasa gimnaziano (la “sinjoro gimnaziano”) kaj cirka knabino. Ambaŭ enamiĝas kaj hazarde malkovras sian komunan sorton de orfeco. Si (Eva) edukiĝis ĉe du cirkanoj, majstro Baltazar kaj Fridolin, kiuj estas migraj artistoj. La renkontiĝo finiĝas kun la foriro de la cirka trupo. La antaŭdiro pri la malbonaŭguraj bukloj realiĝis.

Szildgyi. — Tute alispeca estas la verko de Szilagyi. Ĝi apartenas al la ĝenro de la artfabeloj kaj karakteriziĝas per fajna ironio, ĉefe en tiu pecoj kiuj rolas en Esperanta medio. Jam en 1932 la tiama Totsche parodiis pri ĝi: “. .. oĉjo Francisko per la helpo de la modernaj fabeloj kondukis la novajn adeptojn

al la ĝuo de pli komplika literaturo, ĉar kiu gustumis tiun ĉi simplan lingvon, eklernis legi ankaŭ la pli malfacilajn librojn.”

Engholm. — La nuna represo estas la unua parto de romantrilogio (la sola en Esperanto) aperinta unuafoje en 1935; la dua parto de Infanoj en Torento aperis en 1939, kaj la tria parto de la trilogio sub titolo Vivo vokas en 1946. Kontraste al la du antaŭaj verkoj tiu de Engholm estas realeca kaj ĝia legado en Esperanto-instruado multe pli rekomendinda. Lingve kaj stile ĝi estas konstante simpla, sen esti mallerta. Pro tio ŝia lezado estas jam frue ebla Enhave ĝi baziĝas sur la situacio de Svedujo el la tridekaj jaroj: la aliformiĝo de Torento de kampara urbeto al industria urbo (kun tiu oldulo reprezentanti

de la malnova epoko, eĉ lingve ne plu komunikipova kun la juna generacio) kaj la akuta krizo de senlaboreco ŝoviĝas el la fono de la verko en la senperan konscion de la plenkreskantaj lernejonlasaj infanoj. Pro sia problematiko la verko estas sekve didaktike preferinda al la aliaj. Mi supozas, ke ankaŭ laŭguste ĝis estus preferata de lernejanoj.

Fina rimarko. — La represo de tiuj ĉi tri verkoj ŝajnas — kiel indikas la titolpaĝaj rimarkoj de la eldonisto — unuavice hazardo. Mi opinias tamen, ke el multaj hazardoj povus fariĝi literatura renesanco. Tio lasta tamen nur, se la leganta publiko subtenos la eldonajn iniciatojn kaj kiam la Esperantoinstruistoj komencos disvolvi literaturdidaktikan koncepton.

Reinhard Haupenthal, FRG

Malfermi la diskutadon ĉe la fronto

Vogt, Jochen (ed.): Literaturdidaktik. Aussichten und Aufgaben. (Literaturdidaktiko. Perspektivoj kaj taskoj.) (Diisseldorf): Bertelsmann (1972). 332 p. (Literatur in der Gesellschaft. 10.)

Literaturdidaktiko sendispute fariĝis merkatartiklo. Tio manifestiĝas i.a. en troprodukto de varoj. Antologioj plioftiĝas kaj ofte represas artikolojn ankoraŭ freŝdatajn. Tiun tendencon ne sekvas Vogt, ĉar lia kolekto (kun ŝajne nur unu escepto) prezentas unuaaĵojn ŝparantaj al la fakulo tediĝon (malaprobon) aŭ trotujan konfirmon.

Vogt skizas la konfuzan situacion de la (tamen ankoraŭ) konturiĝanta literaturdidaktiko, t.e. la ĝisnunan mankon de sciencoteoria konsento kaj la efikojn de klerigopolitike kondiĉitaj studvojoj (bazitaj sur nia laŭklase strukturita kleriga sistemo). La ambaŭflankajn miskomprenojn: sur la flanko de la tradicia literaturscienco la ignorado de didaktikaj demandoj; sur la flanko de separatismema literaturdidaktiko la fremda bildo de la literaturscienco kiel statika scienco, necesas dissolvi. Sur tia fono Vogt imagas literaturdidaktikojn laŭ celgrupoj, kies taskoj estas “elspuri la tradiciojn kaj teknikojn de la literatura produktado, la mekanismojn de la literatura perado, la subjektivajn kaj tutsociajn efikadojn de literaturaj produktoj”” (sendepende de la trovota por tiu disciplino termino).

El la bunta kalejdoskopo de kontribuoj distingeblas jenaj temgrupoj:

1. sciencteoriaj pripensoj pri la pozicio de la literaturdidaktiko;

2. metodologiaj diskutoj pri la problemoj de tekstinterpretado kaj literatura aprecado;

3. curriculum-skizoj sur diversaj abstrakciaj ebenoj kaj por diversaj celgrupoj;

4. kontroversaj prijuĝoj pri la ekkona valora de “arta” literaturo en emancipa instruado;

S. empiriaj materialkritikaj analizoj de la eksterlerneja legosinteno kaj ĝiaj preferataj objektoj;

6. unuaj skizoj por la novkonceptiĝo de lernejaj laborrimedoj kaj -formoj kaj de “didaktikaj”” studvojoj.

Tiu ĉi superrigardo montras kiel larĝe Vogt konceptas la literaturdidaktikon. Eble tio klarigas, kial iuj kontribuoj elfalas tre svage kaj apenaŭ apartenas al la kadra temo. Tio ekz. validas por Seiffert kiu apelacias por la alpreno de t.n. subpremataj klerigaj enhavoj por akceli la sensivecon kaj sentemecon de la lernantoj pro konsidero al nia globala situacio. (Almenaŭ li restas ŝuldanta la transferon de tiaj curriculum-postulatoj al la literatura instruado.) Kvankam Dingeldey iĝas pli konkreta, ankaŭ ŝi ekŝvebas. Elirante de la diversaj sociaj funkcioj de literaturo (sistemstabiliga, sistemindiferenta,

sistemŝanĝa) ŝi venas al ĝeneralaj lernceloj, por kiuj bezonatas historiaj kaj sociologiaj scioj same kiel ideologikritikaj kapabloj. Si konscias, ke tio aŭto-

S1

— página 14 del PDF —

52

late kunportos motivaciajn problemoj ipe ĉ j j ki

L pc racia L lojn, precipe ĉe meztavolaj lernantoj kies

ocia pozicio ne celas ŝanĝon (plibonigon) de ilia situacio. Pro tio la ak komaj xrocezoj estas realigataj per la rigardado de tiaj historiaj fazoj, kiuj montras Ŝ E kaznik teron de privilegiiteco. Dingeldey eksplikas tion je la ekzemplo de = aŝismo. Per tio ŝi (konscie) krevigas la kadron de la gepatralingva instru- = mekao = handikapo a ekzemplo estas tro speciala, ĉar ĝi limiĝas al la

pers nnaziaj klasoj, dum la politikeco de lit i principo ĉiaaĝa. p iteraturo devus esti struktura

Du interesajn (kaj ĝis nun neglektitaj j i i j

‘ ajn (‘ jn) aspektojn prilumas la artikoloj de

H. Fischer kaj Geiger/Vogt. La studo de Fischer baziĝas sur empiriaj esploroj pri la legokutimoj de 215 ĉeflernejanoj. Post elmeto de la socialaj datoj (ta- =ke 1 akraj Ĉapitroj okupiĝas pri la hejma oferto je libroj kaj

eroj, ĵurnaloj kaj revuoj kaj ties recipado kaj post anali la ci – terialo venas al konkludaj konstatoj: dal izo de la etera ma

— literaturan peradon ne plenumas (jam delonge) nur la lernejo;

— legado okupas grandan parton de la libertempo; io emskkaj literaturdidaktiko devas pripensi la eksterlernejan legosin-

“La artikolo de Geiger/Vogt estas kontribuo al la (laŭaserte finita) legolibra kritiko. Laŭ la aŭtoroj ĉefa tasko de la legolibro estas ĝia socializakompana funkcio dividiĝanta en la kvar sektoroj: familia, lerneja, profesia kaj amasmedia. Konsekvenco estus forlaso de tradiciaj legolibroj (eĉ modernpretendaj) kaj transiro al tematike strukturitaj kajeroj ebligantaj laboron (notoj, substrekoj, marĝenaĵoj ktp.). ?

Tiu ĉi libro kaj libroj kiel tiu ĉi devus eniri aŭ malfermi la diskutadon ĉe la fronto, t.e, inter la literatur-instruistoj. Nur tiam ilia inovacia karaktero realiĝos. Se ne, literaturdidaktiko eble kontentigos universitatan postenavidon, sed dekomence restos eburtura scienco.

Reinhard Haupenthal

Ni ricevis…

Binneberg, Karl: Grundlagen eines Curriculums Sprache und Literatur. Untersuchungen zur Struktur des Literaturunterrichts. Weinheim, Basel: Beltz 1973. 320 p. (Marburger Pad. Studien. 10)

Burger, Christa: Deutschunterricht — Ideologie oder Aufklarung. Mit drei Unterrichtsmodellen. 2., plivast. eld. Frankfurt, Berlin, Mŭnchen: Die sterweg (1973). 100 p.

Dithmar, Reinhard (ed.): Literaturunterricht in der Diskussion. K ; Scriptor Verl. 1973. 248 p. (Scriptor TB. S 6.) EEE Lienhardt, Albert: Amuzaj dialogoj en Esperanto por faciligi al novuloj

paroli la internacian lingvon. (Rotterdam): UEA 1973. 141 p.

Ramljak, Ante: La Paperoj de D-ro Ramljak. (Trad. Emilia Lapenna.) Zagreb 1973. (Internacia Kultura Servo. 4.)

] Rogers, Carl R.: Entwicklung der Personlichkeit. Psychtherapie aus der Sicht eines Therapeuten. Stuttgart: Klett (1973). 407 p.

1) Prezidanto:

2) Vicprezidanto:

3) Sekretario:

4) Vicsekretario:

5) Kasisto:

Aŭstralio: Aŭstrujo: Belgujo: Britujo:

Bulgarujo: Danlando: Finnlando: Francujo: Germanujo: Grekujo: Hispanujo:

Hungarujo: Israelo: Islando: Italujo: Jugoslavio: Kanado:

Nederlando: Nov-Zelando: Pollando:

Suda Koreujo:

Svedujo: Svisujo: Usono:

Internacia Ligo De Esperanto-Instruistoj

Estraro de la Ligo

Rektoro Helmut Sonnabend, Im Eckerkampsfeld 11a, D-3161 Dollbergen (Fed. Resp. Germanujo)

Direktoro Johano Ingusz, Liget ŭt. 40, Budapest X, (Hungarujo)

D-ro Mario Dazzini, Casella Postale 22, I-54100 Massa C., (Italujo)

S-ro Gaston Turin, 43 Rue Emile Magnin, F-25300 Pontarlier (Francujo)

S-ro Olle Olssen, Bantorget 3, S-222 29 Lund (Svedujo)

Sekciestroj de la Ligo

Ivan T.M. Maddern, Box 411, Morwell 3840, Victoria Ernst Rixner, Kleingasse 6 -18/8/13, A-1030 Wien

G. Pirlot, Torhoutsteenweg 17, B-8400 Oostende

Raif Markarian, 87 Sebastian Ave., Shenfield, Brentwood, Essex CM15 8PP

Vasil Bozarov, ul. Ljubotran 98, blok 4, Vhod A, Sofia

Lis Thune, Brembirvinget 15, Hvidovre

Pentti Jarvinen, Lihdekorvenk 4, SF-33820 Tampere 82 F. Le Magadure, 23 Rue Jules Ferry, F-56700 Hennebont Hermann Behrmann, Bahnhofsstr. 54, D-4972 LoOhne 1 Sokrates Sakellaropoulos, Agias Paraskevis 30, Ateno Felipe Gonzales Del Pino, Dona Maria de Molina 15c, Sevilla

Marta Cser, Zelay ŭt. 10-14, Budapest V

Ron Aser, Raanana, Aŝer 5

Baldur Ragnarsson, Sogavegur 170, Reykjavik

Catina Giulia Dazzini, Casella Postale 22, I-54100 Massa C. Miodrag Stojanoviĉ, Duruntorska ul. 2/ IV-32, Beogrado George Du Temple: 930 Ardmore Drive, R.R.2, Sydney, B.C.

O. Hoekstra, Frederikslaan 47, Schoorl-1719

F. Fleming, P.O. Box 5042, Wellington

Teresa Nemere, str. J. Olbachta 3/5 m 12, PL-87-100 Torun Dae Young-Rhie, 204-19, Sang-do-2-dong, Yong-dung-po Ku, Seoul

Oskar Svantesson, Skonertgatan1, S-421 74 Vastra Frolunda Kurt Greutert, Via Monte Ceneri, CH-6512 Giubiasco Dorotea Holland, 5140 San Lorenzo Drive, Santa Barbara, Ca 93111

IPR — Fonduso

Bonvolu helpi per via donaco al diversaj celoj de IPR-fonduso: finance helpi al IPR- ebligi abonojn en landoj havantaj valutajn problemojn- kreado de infanliteraturo- verkado de pedagogia literaturo.

Bankkonto: ILEI- IPR (fonduso)

n-ro 25.28.71. 464-40

Bank Mees € Hope,

Coolsingel 93 Rotterdam

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

IPR

Eldonata de Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj

ILEI

Jarkolekto 4 N-ro2, Majo 1974

Rotterdam

— página 2 del PDF —

Internacia Pedagogia Revuo, Majo 1974 Ceftemo: Lernejaj sistemoj en ekzemploj

Enhavo Paĝo Simone Humm: Edukado en Ĉina Popola Respubliko. . . – . 93 W. Rabczuk, A. Wenclewski: Evoluo kaj strukturo de instruado en

Zairia Respubliko s 3 i o neu mos o mois m mi mu So Komparoj inter sveda kaj franca liceoj a = su. uu a 3» 3 Ĝo3 “JUNA AMIKO”, Spertoj kaj 1 pensoj de la redaktoro MMM La erarvojoj de IPR ou o ĜO Recenzoj . . .. .. o. o. os os os ss vs vs 8 Niricevis . . ………… o. soso os os ss 75

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO (IPR)

Oficiala organo de Internacia Ligo de Esperanto-lInstruistoj (ILEI) Aperas trifoje jare

en januaro, majo, septembro

Abonprezo 8,— guldenoj, unuopa kajero 3 guldenoj

Redaktoro: Reinhard Haupenthal

Franz-Schubert-Strasse 26 D-6602 Dudweiler

Por ILEI: Helmut Sonnabend prezidanto de ILEI Im Eckerkampstfeld Ila D-3161 Dollbergen

Bankkonto:ILEI – IPR

25.28.71.464-40. Bank Mees $ Hope NV Rotterdam Coolsingel 93

La abonprezon oni pagu nur al la landaj sekcioj de ILEI, escepte nemembroj de ILEI povas pagi al la supre indikita bankkonto en Rotterdam.

Pri tiu ĉi numero …

„ ni atentigas pri nia averto en la varbnumero de Novembro (p. 4). La origine antaŭviditan temon (“La pedagogia koncepto de Ivan Illich”) ni forlasis pro pluraj kaŭzoj: mankis al ni konkretaj kontribuoj; fariĝis jam silente ĉirkaŭ Illich (almenaŭ en la Illich-recepcio de la germana pedagogio ); fine, kaj ĉefe, ĉar ni disponis de kelka tempo pri du interesaj kontribuoj, kiuj pravigas nian ŝanĝitan ĉeftemon: Lernejaj sistemoj en ekzemploj. Ili vastigu niajn sciojn kaj horizontojn kaj kunhelpu grandigi la reton de niaj kunlaborantoj, por ke la transmaraj aferoj ne restu ignorataj de nia eŭrocentrismo.

La redaktoro

Edukado en Ĉina Popola Respubliko

De Simone Humm, Avignon, Francujo

La aŭtorino de la ĉi-sekva artikolo estas lernejestrino en Avignon, Francujo. La artikolo baziĝas sur respondoj al demandaro, kiun la aŭtorino sendis al la redakcio de E/ Popola Cinio. La redakcio precizigis, ke “estas necese montri, ke tiuj respondoj temas ĉefe pri la nova instrusistemo prove praktikata en Pekino depost la Granda Proletara Kultura Revolucio. La tuta eduka sistemo de nia lando estas nun en la procezo de reformo, kaj sekve la instru-sistemo priparolita en niaj respondoj povos esti reĝustigita en la venonteco”

Infanĝardenoj

Estas du specoj de infanĝardenoj: ŝtataj kaj popolaj infanĝardenoj. Generale parolante, infanoj en la aĝo de 3 jaroj kaj duono povas eniri infanĝardenon kaj resti tie ĝis kiam ili transiras al elementaj lernejoj. Depost la Granda Proletara Kultura Revolucio, en parto de infanĝardenoj estas starigita sekcio por suĉinfanoj, kaj tie estas akceptitaj suĉinfanoj en la aĝo de du monatoj. Tio multe faciligas la zorgon de la gepatroj, kiuj ambaŭ laboras dumtage. Plie troviĝas konstantaj kaj provizoraj organizoj starigitaj de la loĝantoj mem en multaj lokoj por prizorgi suĉinfanojn. Kelkfoje la gepatroj komisias al privata hejmo la vartadon de iliaj suĉinfanoj laŭ interkonsita kompenso.

En la infanĝardeno infanoj restas tuttage aŭ tutsemajne laŭ la postulo de la gepatroj. En infanĝardeno estas malgranda sportejo, ĉambroj por endomaj aktivecoj, dormoĉambroj, lavejoj, kuracejoj, ktp… Regule okazas sanekzameno, kaj oni donas apartan atenton al antaŭgardo kontraŭ malsano. Krom organizi la infanojn por partopreni kulturajn agadojn oni donas al ili ideologian edukon. Ili estas instruataj ami sian socialisman patrujon kaj la vastan labor-popolon, ami labori, ne timi malfacilaĵojn, unuiĝi kaj interhelpi. Tio estas, ili devas lerni bonajn ecojn de laboristoj, kamparanoj kaj armeanoj. Ili lernas ankaŭ distingi, kiuj estas amikoj kaj kiuj estas malamikoj. La infanoj lernas ankaŭ kantojn, poemojn, rakontojn … kaj samtempe ili lernas plej simplajn ĉinajn ideografiaĵojn, adiciojn kaj substrahojn kun ciferoj malpli ol 20, muzikon, dancon kaj pentradon.

Elementaj kaj mezgradaj lernejoj Depost la Granda Proletara Kultura Revolucio, en la urbo estas prove en-

kondukita ĝenerala eduka sistemo de 10 jaroj (kvin jaroj por elementa lernejo kaj kvin jaroj por mezlernejo).

53

— página 3 del PDF —

54

La elementa eduko komenciĝas en la aĝo de ses jaroj kaj duono ĝis sep jaroj. La lernantoj ne bezonas trapasi ekzamenon por eniri en mezlernejon. Ili ĝenerale iras al tiuj mez-lernejoj, kiuj troviĝas proksime de iliaj hejmoj.

La taga horaro por lernantoj de elementaj lernejoj estas 6. En la semajno oni dediĉas: 2 horojn al politiko, 12 horojn al patrina lingvo, 7 horojn al aritmetiko, 2 horojn al revolucia literaturo, kaj 2 horojn al gimnastiko. Ekde la kvara jaro oni aldonas 2 horojn al ĝenerala scio (inkluzive scio pri historio kaj geografio). En parto de elementaj lernejoj estas enkondukita instruado de fremda lingvo po 2 horoj semajne.

Por lernantoj de mez-lernejoj la taga horaro estas sama, kiel en elementa lernejo. En la semajno oni dediĉas: 2 horojn al politiko, 6 horojn al gepatra lingvo, 5-6 horojn al matematiko, 4-5 horojn al fundamenta scio pri industrio (inkluzive scio pri fiziko kaj ĥemio), 2 horojn al scio pri agrikulturo, 2 horojn al historio kaj geografio, 1-2 horojn al scio pri higieno, 4 horojn al fremda lingvo, 2 horojn al gimnastiko kaj 1 horon al revolucia literaturo.

Ciujare lernantoj de mez-lernejo iras al fabriko proksime de sia lernejo mem (aŭ fabriko starigita de la mez-lernejo) kaj alla kampara komunumo kaj ili restas tie po unu monato. Tiam ili partoprenas la produktan laboron kaj akiras koncernan scion, sed tio, kion ili devas lerni, estas ĉefe la bona karaktero de la laborista klaso kaj de malriĉaj kamparanoj kaj malsupraj mezkamparanoj. La lernantoj lernas ankaŭ militan aferon dum 20 tagoj ĉiujare, kaj ĉefe la bonan tradicion de Cina Popola Liberiga Armeo.

Ĉiusemajne la lernantoj de la unuaj klasoj de elementa lernejo faras fizikan laboron po 2 horoj, kaj tiuj de pli altaj klasoj po duontago, por ke ili formu ĝustan koncepton pri laborado.

Alterne okazas ekzamenoj, en kiuj lernantoj povas uzi siajn lernolibrojn, notojn, referencan materialon, kaj ekzamenoj, en kiuj estas malpermesate tion fari. La rezultatoj de tiuj ekzamenoj estas demokrate kontrolitaj de la instruistoj kune kun la lernantoj.

Estas vintra kaj somera libertempoj po unu monato, respektive en januaro kaj aŭgusto.

Notu, ke estas malsuperaj kaj superaj mez-lernejoj. En malsuperaj studobjektoj estas malpli multaj kaj pli facilaj ol en la superaj. Lernantoj fininte siajn studojn en malsupera mez-lernejo povas studi en superaj mez-lernejoj.

Mezgrada pedagogia mez-lernejo estas lernejo, kie oni lernas por fariĝi instruisto de elementa lernejo. Tia lernejo akceptas lernantojn, kiuj jam finis siajn studojn en malsupera mez-lernejo, kaj kiuj estas 16-18 jaraĝaj. Dum la periodo de studo en pedagogia mez-lernejo oni instruas metodojn kaj manierojn de instruado.

Instruistoj

La instruistoj de elementaj lernejoj estas ĝenerale diplomitaj de mez-gradaj pedagogiaj lernejoj. Tiuj de mez-lernejoj estas plejparte diplomitoj de universitatoj aŭ fakaj institutoj, tre malgranda parto da ili estas diplomitoj de supera mez-lernejo, kaj poste ili fariĝas instruistoj en sia propra lernejo.

Por la enoficigo de instruistoj oni devas konsideri la nivelon de ilia fako kaj ilia instrua arto, sed oni devas ankaŭ konsideri ilian politikan ideologion, ilian nivelon pri scio de Marksismo-Leninismo kaj Maŭdzedong-penso. Oni devas observi, ĉu ili estas fidelaj al la eduka afero de Komunista Partio de Cinio, kaj ĉu ili tutkore kaj tutanime servas al la popolo.

La instruistoj perfektiĝas per reciproka lernado unu de la alia kaj per kolektiva studo kaj esploro. Laŭvice ankaŭ ili iras al fabrikoj kaj kamparo, partoprenas fizikan laboron kaj ricevas reedukon de la laborista klaso.

Supera instruado

Lasttempe la universitatoj ne plu akceptas studentojn rekte el la diplomitoj de mez-lernejoj, sed elstarajn elementojn de laboristoj, kamparanoj kaj armeanoj, kiuj havas 2-3 jarojn da praktiko en sia propra medio. La aĝa limo estas ĉirkaŭ 20 jaroj, kaj la nivelo de edukiteco egalas tiun de lernantoj de malsuperaj mez-lernejoj. La kandidatoj anoncas sin laŭ sia propra volo aŭ estas elektitaj de siaj kolegoj. Ili devas ricevi permeson de sia gvid-instanco kaj poste la koncerna universitato faras rekontrolon. La studperiodo estas provizore fiksita je 2-3 jaroj.

Evoluo kaj organiza strukturo de instruado en Zairia Respubliko

De W. Rabczuk kaj A. Wenclewski, Lubumbashi, Zairio

W. Rabczuk estas magistro de klasika filologio kaj instruisto de latina lingvo en Generala Liceo de Lubumbashi. Antaŭe li estis lektoro de latina lingvo ĉe Agronimia Akademio en Varsovio.

A. Wenclewski estas doktoro de natursciencoj kaj ekde 1969 ordinaria profesoro de biokemio ĉe Nacia Universitato de Zairio. Antaŭe li estis lektoro de Esperanto ĉe Supera Ekonomia Lernejo en Poznan, Polujo.

La Dua Mondmilito kreis veran returnpunkton en la historio de la koloniaj landoj de Nigra Afriko. Dum apenaŭ kvarono de jarcento la kontinento ŝanĝis radikale sian aspekton ; sur ruboj de pasintaj koloniaj imperioj ekstaras sendependaj afrikaj ŝtatoj.

Unu el la komunaj ecoj de tiuj ĉi landoj, post atingo de la sendependeco, estis ega malprogreso de klerigado kaj arda problemo de instrusistemreformo. Zairio, antaŭa belga kolonio, atingis sendependecon je 1960-06-30. La lando, kies surfaco egalas 2.345.000 km2, estas kvarfoje pli granda ol Francujo kaj okdekfoje pli granda ol sia antaŭa mastro, Belgujo. En Afriko laŭ la teri-

torio ĝin superas nur Sudano kaj Alĝerio.

Dudekunumiliona popolo, apartenanta al tre diversaj etnaj grupoj, parolas ĉirkaŭ 250 dialektojn, inter kiuj la plej grandan atingokapablon posedas: „Kikongo, Lingala, Tshiluba kaj (Ki)Swahili“, kiel oficiala lingvo ekzistas la franca.

Sajnas, ke trastudado, almenaŭ en supraĵa resumo, de la edukadevoluo dum la kolonia periodo permesos pli facile ekvidi la transformiĝojn, kiuj efektiviĝis kaj efektiviĝas en la instrusistemo de sendependa Zairio.

Eŭropa klerigadkomenco en iama Kongo datas ekde la jaro 1890, kiam la belga reĝo Leopoldo II rekomendis al sia administracio en Kongo organizi orfejojn. La edukado en supre menciitaj orfejoj, nomitaj “infankolonioj”, havis profesian kaj militistan karakteron. Ilia celo estis prepari venontajn soldatojn kaj kvalifikitajn laboristojn. Stata kuratelo de tiuj infanoj daŭris ĝis la 25-a vivjaro.

En la jaro 1892 religiaj misioj ricevis rajtigon por fondi orfejojn de agronomia kaj profesia tendencoj.

Alia formo de kleriga agado de la monaĥaro dum tiu ĉi tempo estis tiel nomataj farmdomo-preĝejetoj, malgrandaj vilaĝaj centroj, situitaj malproksime de pagana medio, grupigintaj po 10-15 junajn indiĝenojn. Instruado en 55

— página 4 del PDF —

56

tiuj ĉi centroj, gvidataj ĝenerale de kongaj katekistoj, enhavis: kateĥismon, skrib- kaj legadbazojn, gvidideojn pri agronomio kaj kulturado.

En 1906, rezulte de kreskanta bezono je kvalifikitaj laboristoj kaj metiistoj, ekstaras unuaj lernejoj de profesia preparo. Sed tiu ĉi jaro estas karakteriza ankaŭ pro aliaj kaŭzoj: je 1906-05-26 Leopoldo II kontraktis konkordaton kun Vatikano. La interkonsento ekkomencis evoluon de katolikaj misioj en Kongo kaj ilian monopolon en klerigadfako.

Konforme al la decido de supre menciita konkordato, la belga reĝo devigis sin senpage destini grundojn al katolikaj misioj, kaj la misioj devontigis sin rekompence fondi kaj establi lernejojn por konganoj.

La jaro 1910 fariĝis plua paŝo por fiksi en Belga Kongo religian instruadon: la kolonia registaro transdonis al katolikaj misioj ĝiajn orfejojn, kaj la profesiajn lernejojn al katolikaj kongregacioj.

La monopolon de katolikaj misioj en la klerigado eksankciis finfine lernejaj reguloj de 1924, atribuintaj rajton al subvencioj de la registaro ekskluzive al lernejoj gvidataj de naciaj, belgaj misioj. Eksterlandaj misioj, same protest- Err. kiel katolikaj, ne povis profiti de tiuj registaraj subvencioj ĝis la jaro 1945.

Sendube, ke la materiala aspekto devigis Belgujon por subteno kaj favorado de religia klerigado en la kolonio: tiu ĉi politiko permesas disvolviĝon de multnombraj lernejoj sen pli grandaj financaj elspezoj flanke de la kolonia registaro. Tamen la ĉefa kaŭzo estis alia: Belgujo konfidis la taskon konverti la indiĝenojn kaj la gvidadon de lernejoj al belgaj misioj, kiuj praktike ĉiuj estis katolikaj, supozante, ke nur la naciaj misioj povas certigi edukadon de konganoj en vera lojaleco.

Gis la jaro 1945 la klerigado en Kongo estis praktike reduktita je la popollernejoj. Instruado okazadis ĉefe en indiĝenaj dialektoj, kaj ĝi estis limigita je legad- kaj skriblernado, de fundamentaj aritmetikaj operacioj, kateĥismo kaj je respektinspiro kaj simpatio al koloniistoj. La ĉefa akcento tamen baziĝis sur religia edukado.

Studado de franca lingvo ampleksis nur malmultan procenton de la infanoj, en tiel nomataj “postpopollernejoj”, kies praktika celo estis: bezonsatigi privatajn kompaniojn kaj administracion je kvalifikitaj laboristoj, helpa personaro por oficejoj, sanitara servo k.t.p.

La instruado pri humanisma tendenco estis realigata en malgrandaj pastraj seminarioj, kiuj karakteriziĝis bedaŭrinde per troa simpligo de programoj. En konsekvenco, manko de laikaj liceoj devigis la instruiĝeman junularon daŭrigi la studadon je supera nivelo, en tiuj seminarioj. Poste, ricevinte kontentigajn laborkondiĉojn en ŝtata aŭ privata sektoro, ili forlasis ĝin.

Nur malgranda procento ampleksis klerigadon de knabinoj. Tamen la aliigoj ekestintaj post la Dua Mondmilito, devigis Belgujon entrepreni certajn edukadreformojn en la kolonio.

En la jaro 1946 la kolonia registaro destinis subvenciojn al lernejoj administrataj per eksterlandaj misioj. Ekestis ankaŭ unuaj laikaj lernejoj por Eŭropanoj, loĝantaj en Kongo por kiuj baldaŭ duonnegroj ricevas partopren-rajton. En 1948 oni fondis unuajn humanismajn religiajn liceojn, en kiuj la franca lingvo estiĝas instrulingvo. Bedaŭrinde la diplomoj de supre cititaj liceoj ne estis egalvaloraj al diplomoj de belgaj lernejoj, kaj neniu kongano, abituriento de mezgrada lernejo en la kolonio, povis eniri iun universitaton en Belgujo.

Timemaj, preventaj rimedoj kontraŭ tiu rasdiskriminacio en la edukado estis entreprenitaj en la jaro 1952, ĉar dum lernejjaro 1952/53 unuaj konganoj ricevis frekventpermeson por eŭropaj lernejoj en Kongo, rezervitaj ĝis nun ekskluzive por infanoj de koloniistoj.

La jaro 1954/55 inaŭguris en ĉefaj urboj de la lando naciajn laikajn lernejojn por konganoj, forigante tiamaniere la monopolon de katolikaj misioj en instruado. Kun la kreado de laikaj lernejoj por indiĝenoj, oni enkondukis al

la lernejaro oficialajn belgajn instruprogramojn.

Fine, la leĝo de 1959-07-14 rekonis egalvaloron de kongaj liceo-finatestoj kun konvenaj atestoj de belgaj lernejoj.

La ideo krei superan edukadon por indiĝenoj faris vojon kun grandaj malfacilaĵoj, renkontiĝante kontraŭstaron flanke de la registaro, de koloniaj teoriistoj, de parto de pastraro kaj instruistaro.

La principa kaŭzo de tiuj kontraŭstaroj estis timo, ke la estonta, konga inteligentularo ne levu kritikon de kolonia sistemo kaj por ke ili ne komencu postuli la sendependecon de la lando.

Tamen en la jaro 1952 la belga registaro estis devigata de la komisiono de Organizo de Unuiĝintaj Nacioj krei unuversitatan instruadon en kolonio, pro tio en la jaro 1954 oni fondis Katolikan Universitaton “Lovanium” en Leopoldville (nun Kinshasa), kaj du jarojn pli malfrue Oficialan Universitaton de Kongo kaj Ruando-Urundio en Elisabethville (hodiaŭ Lubumbashi). Dum la kolonia periodo, t.e. ĝis la jaro 1960, la universitatoj estis pli belgaj ol kongaj; ekzemple en akademia jaro 1957/58 en la Oficiala Universitato de Kongo en Lubumbashi estis enskribitaj 146 gestudentoj, inter kiuj apenaŭ 18 estis indiĝenoj.

Kiam Francujo kaj Britujo jam dum multaj jaroj klerigis multnombrajn afrikanojn kiel stipendiulojn en siaj universitatoj kaj en aliaj superaj lernejoj de metropoloj, Belgujo malkontente vidis studentojn aŭ praktikantojn el Afriko en sia lando; ekzemple en la jaro 1956 en Belgujo estis nur 15 laikaj stipendiuloj el Kongo, kaj dum la sama periodo en Francujo kleriĝis ĉ. 1300 gestudentoj nur el Okcidenta Afriko.

Du jarojn antaŭ la sendependeco (1957/58), la klerigadstato en Kongo estis jena:

Tab. 1. Edukadstato en antaŭ-, popol- kaj postpopollernejoj

Loĝantaro de la lando 13.559.000 10092 Lernantaro en ĉiuj lernejoj 1.533.314 11,3 Infanoj en antaŭlernejoj 48.686 3 Junularo en popollernejoj 1.421.079 93 Junularo en postpopollernejoj 63.549 4

en tio en faklernejoj estis 19.643 gelernantoj (1,29:).

Supozante, ke la junularo de lernejaĝo formas normale ĉ. 209» de homaro (laŭ UNESCO), en Kongo dum la jaro 1958 la procento de lernantaro estis 56,5, starigante la landon je tria loko inter la afrikaj landoj, post Rodezio- Niaso (nun Malavio) kaj Gano.

La sendependeco de Konga Respubliko kreis kondiĉojn por enkonduki kvalitajn kaj kiomecajn modifojn en ĝisnuna edukadsistemo.

Konstitucioj de 1964 kaj 1967 jaroj garantiis klerigadrajton kaj senpagan publikan edukadon por ĉiuj konganoj. Aprobante la principon de instruadlibereco, transprenitan de kolonia leĝdonado, la konstitucio de sendependa Kongo enkondukis tamen koncepton de nacia edukado, kiu ampleksas samtempe lernejojn organizitajn de la ŝtato, kaj ankaŭ organizitajn de privataj personoj aŭ asocioj aprobitaj de la ŝtato kaj submetitaj je ĝia kontrolo kaj ĝiaj direktivoj. Nacia edukado, do lernejoj naciaj kaj religiaj kiel: katolikaj,

S7

— página 5 del PDF —

58

protestantaj kaj kimbangistaj (1) estis financitaj el ŝtata buĝeto kaj gvidis sian agadon en la kadro de principo de ŝtata klerigadpolitiko. Gia klasifiko, bazita je la statistiko de la jaro 1968/69, prezentas sin jene:

Tab.2. Klasifiko de religiaj lernejoj

Lernejkategorio procento de gelernantoj en: popollernejoj mezlernejoj Naciaj 122 34,9 Kongregaciaj 0,5 34 Katolikaj 63,3 33,9 Protestantaj 17,8 10,7 Kimbangistaj 6,2 17 kaj aliaj — 9,4

En popollernejoj estis enskribitaj 2.564.845 gelernantoj el kiuj 902.567 estis knabinoj (35,296). Mezlernejoj enhavis 222.196 gelernantojn, el kiuj 43.080 estis knabinoj (19.492). (2).

El leĝa vidpunkto oni trovas nun en Zairio jenan edukadstrukturon:

1. Naciaj lernejoj

2. Lernejoj aprobitaj kaj subvenciataj de la ŝtato; la aprobo baziĝas sur ŝtata rekono de studoj kaj atestoj aŭ diplomoj eldonitaj per lernejo, sur principo de preciza kontrolo administracia kaj pedagogia. Preskaŭ ĉiuj lernejoj katolikaj, protestantaj kaj kimbangistaj apartenas al tiu ĉi kategorio.

3. Lernejoj aprobitaj sed nesubvenciataj de la ŝtato; ekzemple malgrandaj seminarioj, kies lernantoj povas fari ŝtatan ekzamenon, konfirmanta finon de mezlernejo.

4. Stataj lernejoj de kongregacioj; funkcias ankoraŭ kelkaj popollernejoj kaj mezlernejoj kreitaj jam per kolonia registaro kaj konfiditaj ekde 1910 al religiaj kongregacioj. La ŝtato kovras kostojn de vivteno kaj de funkciado.

5. Privataj lernejoj.

6. Lernejoj de industriaj asocioj.

Atestoj donitaj de la du lastaj kategorioj (5 kaj 6) ne estas rekonataj de la ŝtato kaj ili ne rajtigas al laborpretendo en ŝtata sektoro.

En la jaro 1962 okazis reformo de popollernejaro, egaliganta la strukturon kaj la programojn por certigi egalvalorajn diplomojn por knaboj kaj knabinoj, por ĉiuj provincoj kaj por ĉiuj lernejoj de la lando. De tiu ĉi tempo la instruado estas sesjara kaj partiĝas je tri dujaraj etapoj. Al popollernejo oni akceptas knabojn de aĝo 6 ĝis 8 jaroj kaj knabinojn 9-jaraĝajn. Finatesto de sesa klaso de popollernejo donas rajton por sekvi unuan klason de tiel nomata “orientiga ciklo” aŭ iun profesian lernejon.

Profesiaj lernejoj estas du- aŭ trijaraj. Ili konsistas el jenaj lernejtipoj: dommastrumado, tajlorado kaj kudro por knabinoj, metiistaj tipoj k.a. La pliparto de profesiaj lernejoj tamen estas pedagogiaj lernejoj de mastrumado

(1) Konfesantoj de nova kristana religio, kreita per profeto Simon Kimbangu en Belga Kongo en 1921.

(2) Annuaire statistique de Education 1968/69, STA 19, R.D.C., Ministĉre de VEducation Nationale, Kinshasa, 1971.

kiuj formas ĉ. 3094 de ĉiuj lernejoj de tiu ĉi tipo. Metiistaj lernejoj formas ĉ. 299; kaj ili posedas jenajn sekciojn: elektran, radian, meblistan metion, mekanikan ĝeneralan, mekanikan aŭtomobilan, masonistan, agronomian, botistan k.t.p.

Estas tre karakteriza afero, ke en profesia edukado oni posedas ĝis 74492 da knabinoj.

Dujara orientiga ciklo evitas ĉiun antaŭtempan specialigon ; fininto de tiu ĉi ciklo ricevas atestojn kun rimarko tiel nomata “avis d”orientation’ — konsilo rilate al la elekto de studdirekto, kiu estas singardema antaŭvido de la ŝanco de lernanto en difina lernejtipo. Orientiga ciklo, kiel unua etapo de mezedukado, realigas samspecan programon, faras komunan bazon por specialistaj sekcioj de la tuta mezedukado. Tiu ĉi ciklo konatigas gelernantojn kun metodoj kaj formoj de pli abstrakta penso, karakteriza por la mezinstruado.

Mezlernejoj donas du lerneblecojn: en 4-jara aŭ en 3-jara mezlernejo. Tio, kio distingas tiujn ĉi du tipojn, estas iliaj celoj kaj karaktero. Instruado en lernejoj je mallonga ciklo havas profesian kaj praktikan karakteron, dume lernejoj je longa ciklo donas edukadon ĝeneralan kaj teorian.

Trijaraj mezlernejoj profesiaj posedas jenajn sekciojn: mekanikan, elektroteknikan, agronomian, komercan, pedagogian (preparado de geinstruistoj por popollernejoj) kaj fakojn rezervitajn ekskluzive por knabinoj, nome: sekcio socialfamilia kaj sekcio de tajlorado kaj kudro.

Komplekso de ĉi tiuj sekcioj preparas malsuperajn kadrojn por diversaj ekonomiaj fakoj. Finatesto ebligas tujan laborakcepton, konforme al akiritaj kvalifikoj.

Kvarjaraj mezlernejoj similas iomete al tradiciaj sekcioj de mezedukado dum la lastaj jaroj antaŭ sendependeco, kaj ili dividiĝas je sekcioj: literatura, ekzaktaj sciencoj, teknikaj kaj peadagogiaj. Ekzakta direkto konsistas el du subsekcioj: matematik-fizika kaj kemi-biologia; teknika sekcio posedas jenajn subsekciojn: administraci-komercan, mekanikan, arkitekturan, agronomian, belartan k.t.p.; pedagogio enhavas du subsekciojn: de ĝenerala pedagogio kaj korpa edukado. Ciuj kvarjaraj mezlernejoj, tiuj de teknika direkto kaj same de ĝenerala edukado, post matureca ekzameno donas rajton por komenci universitatajn studojn.

Pritakssistemo en mezlernejoj estas jena: respondoj, domtaskoj kaj lernejtaskoj estas pritaksitaj ĝenerale en skalo 1: 10 (universitato 1:20). Car lernojaro konsistas el kvar periodoj (du semestroj), lernanto estas en alia klaso por ĉiu periodo. Maksimumo da punktoj por ĉiu lernanto dum tuta periodo oscilas depende de la studobjekto de 20 (religio) ĝis 50 (franca lingvo). Post unua kaj dua semestroj la gelernantoj trapasas skriban ekzamenon de ĉiuj instruobjektoj. Ekzamenpritakso kun ĉiuj periodpritaksoj faras la bazon por semestra pritakso. Lernanto, kiu ricevis malpli ol 4596 da punktoj de ĉiuj instruobjektoj dum unua kaj dua semestro, ne ricevas promocion al pli alta klaso. Lernanto, kiu ricevis 45-5095 da punktoj por ambaŭ semestroj, sed malpli of 5096 de kelkaj instruobjektoj, povas trapasi korektan ekzamenon en aŭtuna kunsido, ricevinte pozitivajn rezultojn li estas promociita al sekvonta klaso. Ricevo de minimume 5026 da punktoj je la fino de lernejjaro kiel mezvaloro de ĉiuj instruobjektoj kaj de ĉiu studobjekto aparte rajtigas al aŭtomata promocio je supera klaso.

Post atingo de la sendependeco en Kongo oni fondis aron da superaj lernejoj kaj Protestantan Universitaton en Stanleyville (nun Kisangani). Tiamaniere ĝis oktobro 1971 funkciis tri universitatoj: Katolika Universitato “Lovanium”” en Kinshasa, Oficiala Universitato de Kongo en Lubumbashi kaj Libera Universitato de Kongo en Kisangani (3), kaj ĉirkaŭ 18 superaj lernejoj de tipo: pedagogia, administracia, teknika, artista kaj similaj. Ciu supera lernejo kaj ĉiu universitato posedis vastan aŭtonomion. En aŭgusto 1971 per prezidenta

(3) U.L.C. estis protestanta universitato

59

— página 6 del PDF —

60

dekreto, okazis unuigo de ekzistantaj tri universitatoj kaj de iuj superaj institutoj, kiuj de tiu ĉi momento estis subordigitaj al unu rektoro kaj al unu Administracia Konsilo.

Je fundamento de reorganizo de superaj lernejoj estis motivoj politikaj, pedagogiaj kaj financaj. Universitatoj Katolika kaj Protestanta elmontris fortan dependecon de antaŭaj religiaj institucioj eksterlandaj, kiuj kreis ilin. Ci tiea partio M.P.R. (Popola Movado de Revolucio) decidis plifortigi kontrolon de la universitatagado. La Diplomoj de supre menciitaj universitatoj ne estis traktitaj kiel egalrajtaj pro diferenco de programoj. Krom tio kreado de paralelaj fakultatoj, ofte por malmultnombraj kandidatoj, kaŭzis senutilajn kaj rimarkeblajn elspezojn.

Kiel oni jam menciis, Nacia Universitato de Zairo (UNAZA) estas direktata per Administracia Konsilo (9 membroj), estrata de rektoro kaj anstataŭanta prorektoro.

Ekzistantaj tri Universitataj Centroj en Kinshasa (7), Kisangani (5) kaj en Lubumbashi (5) (4) estas direktataj laŭvice de Direktora Komitato, estrataj de vic-rektoroj.

Estrecon en 11 Superaj Pedagogiaj Institutoj (5) plenumas Ĝeneralaj Konsiloj de Superaj Institutoj kun siaj Direktoroj.

Tri unujaraj Preuniversitataj Centroj en Mbandaka, Bukavu kaj Kananga estas administrataj de siaj direktoroj.

lafoje fakultatoj de UNAZA konsistas el departamentoj, malofte el komisionoj. La fakultato estas administrata de fakultatoficejo kun dekano, vicdekano kaj sekretario.

Studento povas komenci sian studadon prezentante diplomon de mezlernejo kaj ekde la jaro 1973/74 post trapaso de orientiga ekzameno.

Nur por la politekniko, fiziko kaj matematiko (IPM) oni estas devigata tra-

pasi enirekzamenon. Ciuj gestudentoj de la unua jaro prezentas post tri monatoj

kontrolekzamenon; personoj kiuj gajnis malpli ol 2595 (6) da punktoj estas forstrekitaj. Generale studoj konsistas el tri cikloj: I – “graduat” donas diplomon post 2- aŭ 3-jaraj studoj, je la bazo de finstuda verko; II – “licence” donas diplomon post denovaj du-aŭ tri-jaraj studoj, post prezento de tiel nomata memorigaĵo (memoire). Ekzistas kvar kategorioj de diplomoj:

a) “licencie” en sciencoj … (ekz. botanikaj), studperiodo 2- 2 jaroj

b) Inĝeniero de Agronomio studperiodo 2- 3 jaroj Inĝeniero diplomita (ingenieur civil) studperiodo 2-4 3 jaroj c) Farmaciisto studperiodo 2- 3 jaroj d) Doktoro de Veterinara Medicino studperiodo 3 3 jaroj Doktoro de Homa Medicino studperiodo 3 – 4 jaroj

Preskaŭ ĉiuj diplomitoj de unua grupo (licenciĉ) faras aldonajn ekzamenojn rajtigantaj je instruado en superaj klasoj de mezlernejoj. III-doktoreco, titolo ricevita post prezento de speciala tezo, farita post normalaj studoj (post diplomo).

Tre malofte oni faras docentecon tiel nomatan “agregation de l’enseignement superieur””.

Superaj Pedagogiaj Lernejoj (IPN kaj ISP) posedas 5-jaran ciklon dum kiu oni preparas kvalifikan kadron de instruistoj; ricevita titolo: “Agregĉ en enseignement”” — profesoro aŭ instrurajtigito.

Pedagogiaj Duonsuperaj Lernejoj (ENM) post 3-jara studado donas titolon: “Graduĉ en enseignement”” — fakinstruisto. 7

Trijaraj Teknikaj Institutoj ankaŭ duonsuperaj, donas titolon: teknika inĝeniero.

(4) en parantezoj — nombro de fakultatoj (5) 1-IPN, 1-ISP kaj 9-ENM (6) Ekde la jaro 1973/74 — 3096

Ekzistas kvin gradoj de universitata instrupersonaro, kiun ni prezentas en la tabelo no. 3. Tab. 3 — Akademia kaj scienca personaro.

minimumaj: Laborhoroj

laborperiodo publikaĵoj

Asistanto 3 2 450

Adjunkto 2 2 450 DOKTORECO

Profesoro asistanto 1 i 180—-270

Profesoro 4 lj 180—-270

Profesoro ordinara senlima lu 180—-270

Dum la jaro 1971/72 ankoraŭ 70926 de la profesoroj estis eksterlandanoj (el 24 landoj).

Karakteriza estas la proporcio de gestudentoj enskribitaj en humanismaj sciencoj rilate al ekzaktaj scienocj, ĝi estas kiel 5:2. Kiel ekzemplo ni citos la ciferojn de la jaro 1972/73 por Universitata Centro en Lubumbashi:

Fakultato de Sociologio, Administracio kaj Politikaj Sciencoj 1200

Fakultato Humanisma 800 Fakultato de Ekzaktaj Sciencoj 350 Fakultato de Politekniko 300 Fakultato de Veterinara Medicino 300

Ekde la jaro 1960 oni observas en la sendependa lando subitan kreskadon de lernantnombro en ĉiuj stadioj de edukado. Por ilustri tiun fenomenon ni citas kelkajn ciferojn, ĉerpitajn el oficialaj statistikoj. Paranteze oni devas rimarkigi, ke enkonduko de deviga instruado en Zairo estas antaŭvidata por la jaro 1980.

Tab. 4 — Evoluo de edukado laŭ la nombro de gelernantoj

Jaro Popollernejoj Mezlernejoj | Superaj Lernejoj neuniversit.| universit.

1957/58 1.421.079 43.906 550 1961/62 1.054.626 49,.152 455 924 1962/63 1.804.967 68.350 192 1.234 1963/64 1.995,230 92.2173 1.064 1.527 1964/65 1.610.159 92.069 137 1.838 1965/66 2.066.809 121.232 1.410 2.447 1966/67 2.193.200 141.220 1.683 3.133 1967/68 2.338.895 164.078 2.336 3.554 1968/69 2.666.034 201.245 2.882 5.846 1969/70 2.801.340 210.452 4.059 6.153 1970/71 2.970.039 223.269 4.209 8.200 1971/72 27 suji o 4.552 10.445 1972/73 mankas oficialaj statistikoj 5517 10952

61

— página 7 del PDF —

62

Tiu ĉi situacio estas konfirmo de forto kaj samtempe de malforto de la aktuala klerigadsistemo en Zairo: de forto, ĉar ĝi atestas pri dinamiko de ĉiuj edukadtipoj ; de malforto, ĉar tiun rapidan kreskon de nombro ne akompanas konvena, solida, relative kvanta kaj kvalita garantio sub formo de instruista kadro, lernejoj, didaktikaj materialoj k.t.p. Rapida kaj subita progreso de mezinstruado en ĉi tiuj kondiĉoj kaj en malfacila iam situacio socio-politika kaŭzis malaltigon de instrunivelo en iuj lernejoj. Oni ne miras, ke Ministerio de Nacia Edukado aplikas ĉiuspecajn rimedojn por revalorigi mezinstruadon, malpermesante krei novajn klasojn de orientiga ciklo kaj novajn sekciojn en ŝtata kaj subvenciita mezinstruado, plialtigante sisteme buĝeton destinitan por edukado (rig. fig. no. 2).

90

26 = 25 | 249 23 5 2 21 = 20 4 19

18 = 7 1

16 7

disvolvi inteligentecon, organizadsenton kaj produktivan infanimagon. Dum la kolonia epoko gelernantoj pli bone konis belgan historion ol zairan. En multaj landoj de eks-franca Afriko, same en Zairo, ankoraŭ en la jaro 1960 nacia historio ne estis lekciita en iu ajn stadio de mezlernejo. Lernolibroj estis regule apartigitaj de la afrika realeco.

Por ke la personeco de la lernanto povu disvolviĝi harmonie, oni devis likvidi abismon inter la ĉiutaga vivo kaj la lernejo. Novaj programoj kaj lernolibroj, enkondukitaj en zairaj lernejoj klopodas kompletigi tiun mankon. Oni observas tion precipe en jenaj studobjektoj: historio, geografio kaj natursciencoj.

Afrikigo de klerigado ne estas ebla sen afrikigo de la instrukadroj. Sur tiu ĉi kampo restas ankoraŭ multe por plenumi. En la jaro 1968/69 zairanoj formis apenaŭ 5496 de instrupersonaro, kaj en superaj lernejoj nur 2596, inter kiuj plejparte estas asistantoj. Do oni estas devigata profiti en vasta amplekso de helpo de eksterlandaj profesoroj ĉefe belgoj, francoj kaj aliaj. Dum la jaro 1972/73 nur en la Universitata Centro de Lubumbashi troviĝas profesoroj el 23 landoj.

Konfirmo de afrikana personeco, deziro efektivigi mensan senkoloniiĝon kaŭzis bezonon por eltrovo de kultura heredaĵo de Afriko. Zairo kondukas revivigan bataladon por tiel nomata aŭtentiko, kiun oni povas determini kiel kultpolitikon de kongaj tradicioj, kiel reakcion je elnaturigo de zaira kulturo kaj pereigon per ĝi de sia originala vizaĝo dum la kolonia periodo.

Komparoj inter sveda kaj franca liceoj

Informoj kolektitaj de J. Guillaume, Francujo

1960 1965 1970 1972

Fig. 2 Sumoj por la edukado prezentitaj en procentoj de la nacia buĝeto (laŭ Profils du Zaire 1971, p. 410).

Karakteriza estas manko de ekvilibro inter apartaj lernejtipoj: pli ol 909, de la lernantaro vizitas popollernejojn, sed la proporcio de gelernantoj finintaj tiujn ĉi lernejojn, estas relative malgranda. El tri finintoj nur unu vizitas unuan klason de orientiga ciklo. Dum ĉiu edukadgrado oni observas tre grandajn perdojn, ekzemple el 1000 gelernantoj de popollernejo nur 154 (15,49,) atingas sesan klason, do dum la 5 jaroj malprofito estas ĉ. 8594. Nur 38 lernantoj (27,494) el 154 finas la sesan klason sen malfacilaĵoj.

En mezlernejoj ekde la komenco de la jaro 1961 ĝis ricevo de diplomoj en la jaro 1967, malprofito egalis 9194. Por lernantoj enskribitaj en la jaro 1962 la malprofito estis 9424. Por la pliparto de junularo kiu malsukcesis estas malfacile envicigi al la tradicia vivo de la socio, kiu restas ankoraŭ ĉiam agrikultura. Pro tio oni observas en Zairo, kiel en aliaj afrikaj landoj, la tendencojn por ellabori novan lernejsistemon, kiu ne deturnus la lernanton de lia medio kaj kiu preparus lin por eniĝi al la laboro de afrika socio.

Afrikigo de klerigado estas unu el la fundamentaj problemoj kiuj aperis por junaj landoj de Nigra Kontinento. Ja klerigadsistemo en koloniaj landoj estis reproduktado de malnovaj programoj de mastrolandoj, kiuj eĉ en metropoloj postulis iam esencajn modifojn. Ili ne estis konvenaj al la afrika realeco dum la kolonia periodo, tiom malpli al la realeco de novstarigitaj sendependaj landoj. Neafrikaj, modeligitaj el Eŭropo programoj ne permesis senĝene

FRANCA SVEDA Direkcio 1 direktoro 1 rektoro Lernantoj 500 500 Aĝo 11 ĝis 16 jaraĝaj 13 ĝis 16 jaraĝaj Nombro de instruist.30 40 INSTRUADO Franca lingvo: Sveda lingvo: 3-4 h. semajne

en unuaj klasoj: 6 h. poste 4 h. semajne

Matematiko: 5 poste 4 h.

semajne

1-a lingvo, angla aŭ germana post la 11-a jaraĝo

2-a lingvo (diversa laŭ la regiono) post 13 jaraĝo Scienco: 1 h. semajne

Desegno: 2h. semajne

Muziko: 1 h. semajne Manlaboro: 1 h. kaj 1/2

Historio: 1 h. semajne Geografio: 1 h. semajne

Civitana instruado: 1 h. semajne

4 h. semajne

B-lingvo: germana aŭ franca post 13-a jaraĝo

Biologio, kemio, fiziko $ h. semajne

2 h. semajne

1 h. semajne

4 h. semajne

1-2 h. semajne

1-2 h. semajne

1-2 h. semajne

63

— página 8 del PDF —

64

Lernantoj en klaso: Laborhoroj de la instruisto:

Salajroj monate:

Jara laboro:

Taga lernado: Manĝo: Kosto de manĝo

Daŭro de leciono:

Paŭzoj: Rimarkoj: Svedujo:

Francujo:

Sporto: 1 h. 1/2 (oficiale: 5 hh.)

oficiale: 35 sed ĝis 40. 20 -maksimume: 25

3 h. semajne

agregaciulo: 16 h. Licea adjunkto-profesia

profesoro: 18 ĝis21 h. profesoro: 30 h. semajne komence 1400 Fr. komence: 3000 Fr.

fine S000 (maksim.) fine: 4600 Fr.

186 tagoj (merkrede kaj 190 tagoj (liberaj sabatoj) sabate posttagmeze nenia

laboro)

4 h. matene 43 h. Lernantoj: 35 h. semajne posttagmeze

1h. 1/2 lh.

4 aŭ 5 Fr. senpage

1 h. (inkluzive ĉambro- 40 minutojn

ŝanĝon)

10 minutoj post 2 horoj 10 minutoj post ĉiu leciono En la 8-a kursjaro: tri studvizitoj unutagaj en diversaj laborejoj aŭ fabrikoj. La lernejo pagas la koston.

En 9-a kursjaro: du semajnojn praktika profesiorientado. La lernejo pagas la koston ĝis ia limo. (Ekz. al Oland, Karlskrona, Stokholmo-Operdomo.)

En iaj kazoj 14-jara lernanto laboras 4 tagojn dum la semajno en laborloko elektita de la lernejo. Nur unu tagon de la semajno li estas en la lernejo.

De 6 monatoj okazis ŝanĝo de la programoj. La ministro decidis, ke 1096 de la programita tempo estos libere elektita de la instruistoj kaj de la gelernantoj. Jen kelkaj temoj elekteblaj:

— Vizito de fabrikoj, muzeoj, kinoj, teatroj.

— Studado pri kuirarto, spiritismo, gastronomio, arkeologio, foto, ĵurnalismo, grafologio, infankulturo (kun buboj), medicino, ktp…

En la kadro de tiuj 10 99 profesoro povas aranĝi eksteran

viziton, kiu povas daŭri unu tagon aŭ unu semajnon. La

gepatroj pagas la elspezojn. 7

La sukceso de tiu provo ne estas kontentiga: 1/3 entu-

ziasme kunlaboras, alia 1/3 interesiĝas, sed la lasta triono

faras nenion. Kelkaj instruistoj rifuzas la provon. Manko de mono por aĉeti materialon malfaciligas la aferon.

Nova decido: Ekde januaro 14-jaraj lernantoj rajtos for-

lasi la lernejon por lerni metion dum du jaroj ĉe metiisto aŭ en fabriko.

”JUNA AMIKO” Spertoj kaj pensoj de la redaktoro

Post unujara redaktado de Juna Amiko mi povas resumi la spertojn kaj montri kelkajn specialajn trajtojn de nia revueto.

Cu estas necese ekspliki la gravecon de didaktike redaktataj periodaĵoj en la lingvoinstruado? Tutcerte ne. Amaso da naciaj eldonaĵoj por lernejanoj deziras helpi la fremdlingvan instruadon, kaj ili havas vastan legantaron eĉ inter plenaĝuloj.

Kiajn principojn havas tiuj naciaj periodaĵoj?

1. Ili kontribuas al lingva perfektigo de la celata aĝogrupo. Kun tia celo estas aperigataj:

a) modelaj, lingve senriproĉaj tekstoj;

b) simplaj aŭ, se necese, lingve simpligitaj legaĵoj, sekve leksemoj, ne apartenantaj al la baza vorttrezoro de la koncernaj lernolibroj, estas piednotataj;

c) ludoj, enigmoj ktp. por lingve aktivigi la lernantojn.

2. Ili prenas sur sin ankaŭ gravan ideologian taskon. Por tio estas prezentataj:

a) naturbelaĵoj, ekonomia kaj politika vivoj en la koncerna lingvolando;

b) elstaraj reprezentantoj de la kultura kaj scienca vivoj kun fragmentoj el la nacia literaturo.

3. El aparta konsidero al la lingvoscio kaj aĝo de adoleskantoj sekvas jenaj proprecoj:

a) nur mallongaj tekstoj estas publikigeblaj, pli ol iom longaj povas aperi nur en daŭrigoj;

b) por kateni la atenton oni preferas legaĵojn ekstreme allogajn, beletraĵojn romantike pintigitajn;

c) por vigligi kaj faciligi la lernadon unuarangan signifon havas la tipografia kaj grafika aspektoj.

Jen estas almenaŭ en ĉefaj linioj la plej karakterizaj trajtoj de la naciaj fremdlingvaj eldonaĵoj por la lernantaro.

Ĉu ni devas ilin imiti senkritike?

En nia historio oftis provoj simple kopii naciajn periodaĵojn. Tiaj klopodoj estis kaj restas por ĉiam morte naskitaj en esperanto el du gravaj kaŭzoj:

(a) redakcioj de tiaj gazetoj ŝajnas tute forgesi pri la plej karakteriza trajto de esperanto, nome pri ĝia epiteto: internacia; (b) malalta eldonkvanto ne ebligas kontentigi la ekstreme gravan postulon 3. b)

Elirante el tio, ke esperanto estas ne simple lingvo, sed speciala lingvo, oni tuj rimarkas ke nia lerneja periodaĵo devas grave diverĝi de la naciaj similaĵoj en la principo 2. Kion kovras la vorto: speciala? (a) supernacia, (b) ĝis maksimumo regula, (c) ne tre disvastiĝinta. Oni povus, kompreneble, daŭrigi la specialajn ecojn de esperanto, sed la supraj tri kvalitoj sufiĉas por klare ekspliki la specifan rolon de nia revueto.

A. Didaktike redaktata lerneja esperanto-periodaĵo nepre devas esti internacia, eĉ se kelkaj Landaj Asocioj jam havas forton finance subteni tian. Kial? 1. Naci-karaktera eldonaĵo degradas la Internacian Lingvon, t.e. preterlasas ties esencan kvaliton. En nacia medio esperanto senvole havas karakteron de snobismo. 2. Ĉar la legantaro kvazaŭ ordone postulas tion. La junularo lernas esperanton ĝuste por profiti el la internacieco de la lingvo. 65

— página 9 del PDF —

66

3. Car nun, kaj ŝajne dum ankoraŭ kelka tempo, nia financa stato ne permesas eldoni apartan nacian lernejan revuon.

4. Nur internacia periodaĵo ebligas kunigi nian forton kaj certigi relative altan nivelon.

Internacieco devas manifestiĝi ne nur en la disvastigado, sed ĉefe en la konsisto de la redakcio. Kaj ĝuste ĉi-rilate esperanto havas grandan avantaĝon antaŭ naciaj periodaĵoj, kiuj vole-nevole misprezentas la mondon, tro emfazante la signifon de tiu aŭ alia ŝtato, lingvo kaj kulturo; male, esperanto povas liveri pli-malpli ĝustan superrigardon.

B. Krom lingva kaj kultura celoj nia periodaĵo havas unu plian karakteron, nome: la esperanto-lingvuloj, precipe lernejaj, estas forte izolitaj. La infanoj havas nur unu internacian organizaĵon neŭtralan (Kastora Klubo de Esperanto) ne laŭmerite subtenatan. Sekve, se ni volas ekspluati la humanismajn kvalitojn, la tutan edukan valoron de esperanto, ni ne povas preteriri organizajn demandojn. Necesas unuigi la lernejanojn, firmigi en ili la senton de solidareco, aktivigi ilin por komunaj celoj; t.e. gvidi ilin laŭ difinita vojo al niaj organizaĵoj.

En la supraj vortoj verŝajne evidentiĝas la signifo de nia internacia revueto. Ni devas atingi, ke ĝia kvalita supereco estu ĝenerale agnoskata kaj ekspluatata. Por tio ni petas ĉiujn legantojn pri aktiva partopreno en ĝia redaktado kaj propagandado.

Gĉza Kurucz, Hungarujo

La erarvojoj de IPR

Post la renaskiĝo de IPR multaj abonantoj, legantoj kaj kolektantoj ne povis plene sekvi ĝian eldonritmon. Pro tio ni listigas ĉi tie la aperintajn numerojn:

Jarkolekto 1 (1970/71): N-roj 0 (Provnumero), 1 (Okt.), 2 (Marto) Jarkolekto 2 (1971): N-ro 1 (Pli ne aperis.)

Jarkolekto 3 (1972): N-ro 1 (Pli ne aperis.)

Speciala eld. N-ro 1 (1973). (Enhavo: Istvan Szerdahelyi: La lerneja instruado de la Internacia Lingvo. Enkonduko en instrumetodon. 30 p.)

Tiuj kajeroj aperis en eldonejo Ludwig Pickel, Postfach 2113, D-85 Nŭrnberg 2, kaj estas tie mendeblaj.

Jarkolekto 4 (1973/74): Varbnumero (Nov. 1973), N-ro 1 (Jan. 1974).

Tiuj kaj la sekvantaj kajeroj estas eldonataj de ILEI kaj mendeblaj ĉe la komisiitino por IPR, S-ino Karin Ruff, Hauptstr. 189, D-3151 Rosenthal.

R. H.

RECENZOJ

Nova, alloga legolibro por komencantoj

Lienhardt, Albert: Amuzaj dialogoj en Esperanto por faciligi al novuloj paroli la internacian lingvon. (Rotterdam): UEA 1973. 141 p.

En novembro 1973 aperis la libro Amuzaj dialogoj, verkita en simpla lingvo-stilo por faciligi al novaj lernantoj lerni paroli la Internacian Lingvon.

Tiu novspeca legolibro enhavas 20 dialogojn kun 2000 konversaciaj frazoj, kutimaj parol-turnoj, demandoj kaj respondoj, kiuj ebligas al lernantoj kaj progresemuloj ekzercadi sin en la parola uzo de Esperanto. Dudek tutpaĝaj humuraj desegnaĵoj ilustras la dialogojn kaj prezentas plian valoran materialon por demandoj kaj respondoj en la kurso.

Precipe grava estas la laŭgrada aranĝo de la dialogoj, kiu permesas al la lernantoj progresi de tre simplaj tekstoj al la nivelo de normala konversacia lingvaĵo. En la klariga antaŭparolo troviĝas ankaŭ valoraj konsiloj por la kursgvidantoj.

Tiu amuza kaj instrua legolibro estas bele presita sur luksa papero kaj fortike broŝurita en oportuna poŝformato. La litertipo estas oportune granda.

Kompendio por komencantoj

Quarello, Daniel: Sintesis de Esperanto para principiantes. 2. eld. Buenos Aires: Quarello (1962). 118 p.

La dirita lernolibro en hispana lingvo estas la dua volumo de kvarvoluma serio, kiu laŭ la ideo de ĝia argentina aŭtoro, povus servi kiel bazo por la konoj pri Esperantaj historio, lingvo kaj literaturo. La kvar partoj estas:

a) mallonga historio de Eo en hispana lingvo

b) la nuna libro

c) lernolibro por progresintoj

ĉ) libro servanta al la klerigado de Eo-instruistoj.

Sintesis de Esperanto para principiantes estas destinita, kiel diras la titolo, por komencantoj. Gi volas enkonduki en la gramatikon kaj vorttrezoron de la lingvo.

La aŭtoro komencas de la fonetiko de Eo. La sonoj de Eo estas klarigataj per analogaj sonoj de la hispana, ĉe kio la argentina prononcovarianto servas kiel bazo. Ce sonoj, ne ekzistantaj en la hispana, la aŭtoro altiras francajn vortojn.

Enkondukante en la vorttrezoron kaj la gramatikon de Eo la aŭtoro procedas tre singarde, prezentante ekz. la gramatikon en plej malgrandaj unuoj, ilustrante la prezentitan unuon per du-tri ekzemploj kaj ekzercigas en sekvanta ekzerco kun la antaŭe enkondukitaj vortoj. Tiamaniere enkondukiĝas la tuta vortfarado, sintakso kaj fonetiko kaj vortaro de ĉ. 750 elementoj. En la lastaj 30 paĝoj de la libro la tuta gramatika materio estas resumita en la 16 reguloj de Zamenhof kaj la vortaro, konjunkcioj, pre- kaj sufiksoj estas kompilitaj en alfabeta vico en apartaj listoj, tiel ke la libron oni povas uzi tre bone kiel kompendion por komencantoj.

Tamen, la didaktiko kaj metodiko rekomendataj de la aŭtoro, estas eksmodaj. Same kiel estas sensence lerni parkere kaj memoradi la vortlistojn, 67

— página 10 del PDF —

68

kiel Quarello emfazas al siaj lernantoj, tiel same estas ne rekomendinde sekvi lian ekzemplon tradukante laŭvorte en la hispanan kaj retraduki, kiel li plurfoje praktikas.

Malatentante tiujn didaktikajn kaj metodikajn erarojn, oni povas paroli pri sukcesa provo liveri al la komencanto ne nur sintezon de la vorttrezoro kaj gramatikaj reguloj, sed enrigardigi lin en la sintezon de Eo entute, kie kunfandiĝas lingvaj kaj ideologiaj elementoj.

Hugo Greff, FRG

Pli pretendemaj ekzercoj

Quarello, Daniel: Compendio de Esperanto para adelantados. Buenos Aires: Quarello (1972). 193 p.

Tiu ĉi kompendio por progresintoj estas la 3a volumo de la Quarellometodo, de “organika kaj progresema metodo”” por enkonduko en Esperanton.

Kiel skribite sur la kovrilpaĝo, tiu ĉi libro volas esti lernolibro por progresintoj, sed ankaŭ komencantojn ĝi celas “kiuj efike volas lerni la linvon por ĉouj””. Simile al Sintesis ankaŭ Compendio enkondukas en la leksikonon kaj gramatikon de Esperanto, tiel ke tiu ĉi volumo de la quarello-metodo multpaŝe ŝajnas esti ripeto de vol. 2. Tamen la ekzercoj estas rilate la enhavon pli pretendemaj. Tio kio superas Sintesis, estas la legaĵoj de la libro. Tiuj iomete modifitaj eltiraĵoj el la originala literaturo de Esperanto povas doni al la lernanto impresoplenan enrigardon en la imagomondon de la Esperantomovado. Inter tiuj tekstoj elstaran lokon okupas tiuj de kaj tiuj dediĉitaj al Zamenhof. Paranteze, la kreinto de Esperanto estas kultata ĉi-libre preskaŭ kiel kanonizita sanktulo. (“Zamenhof estas ekzemplo de vera, profunde sincera homeco. Lia tuta vivo estis dediĉita al la Homaro ĝis forgeso de si mem.” p. 188).

Metodike kaj didaktike tiu ĉi libro alportas nenion novan. Pri la metodo de tiu ĉi argentina lernolibro ni povas diri la samon kiel pri Sintesis. Komparante ambaŭ librojn oni povas konstati, ke vol. 2 preskaŭ komplete inkluziviĝas en vol. 3, kiu ŝajnas al mi reviziita kaj ampleksigita eldono de vol. 2. Krom la vortaro refoje resumita fine de vol. 2, en tiu ĉi 3a volumo nenio el Sintesis mankas, kio ne estas prezentita en pli altkvalita formo. Eĉ la eksteraĵo, la preso, la papero konsiderinde pliboniĝis kompare kun vol. 2. Tiel oni povas diri, ke Compendio plenumas preskaŭ ĉion kion ĝi promesas. Ĝi estas kompendio donanta sur 190 paĝoj enrigradon en la lingvon, historion kaj ideologion de Esperanto; ĝi estas lernolibro, kiu por komencantoj (!) miaopinie pli taŭgas ol Sintesis, eĉ se, malgraŭ ĝia titolo, ĝi malpli taŭgas por progresintoj, ĉar ĝi enhavas tro da materio konuta de progresintoj.

Hugo Greff, FRG

Serioze kritikindaj eroj

Quarello, Daniel: Perfektiga Kurso. Plena Traktato pri la Sintakso. (2 eld.) Buenos Aires: Quarello (1973). 191 p.

Quarello ofertas en sia Perfektiga Kurso tre ampleksan materialon pri la sintakso de Esperanto, kiun li priskribas — laŭ propra eldiro — per la moderna lingvistika terminologio. Tion oni nepre povas kontesti, bedaŭrante, ke la aŭtoro ne aplikis vere modernan sistemon por la prezentado de la gramatika strukturo de Esperanto, kio ja estus postulinta kompletan reverkadon de la libro. Quarello mem asertas, ke Esperanto estas plej facila lingvo, sed studante

lian verkon, oni ekhavas la impreson, ke lia priskriba maniero eĉ nenecese plikomplikigas tiun facilan gramatikon. Tre nebulaj ŝajnas asertoj, kiel tiu, ke en predikato el finitiva kaj infinitiva verboformoj “la infinitivo kompletigas la signifon de la finitivo”. AŬ, ĉu estas klarige, nomi la akuzativon “paciento de la predikato”?

La priskribo de la kazoj (lige kun la komplementoj) okazas nek laŭ nura surfacostruktura nek laŭ profundostruktura modelo, sed laŭ iu miksa sistemo. Dum la funkciojn de liberaj komplementoj Quarello prezentas semantikeprofundostrukture, li distingas ĉe la necesaj komplementoj inter subjekto kaj agantivo. Ĉi tie la agantivo estas la surfaca kazo por la originala subjekto de pasivigita propozicio (““la gazeto estas legata de mi”).

La specifaj komplementoj (““oni elektis lin prezidanto — … kiel prezidanton”), ĉiam tikla gramatika problemo ĉe tre multaj esperantistoj, estas bone eksplikitaj. Instruaj estas ankaŭ la paragrafoj pri subjektaj kaj objektaj propozicioj kaj pri infinitivoj dependaj de substantivoj kaj adjektivoj.

La atenta leganto certe ne povas aprobi ĉiujn elmetitajn tezojn. La aŭtoro

asertas interalie, ke adverbo povas esti subjekto de propozicio (““pruvekzemplo”:

hieraŭ estis festo) kaj kredigas eĉ, ke prepozicioj uziĝas subjekte (““pruv-

ekzemplo”: “al” estas prepozicio). Evidente en la lasta ekzemplofrazo temas nur pri metalingva uzo.

Ankaŭ pri la disdivido de la vortoklasoj oni devas kelkfoje malkonsenti: ĉu “ambaŭ” estas adverbo? Cu “adiaŭ”, “jes” aŭ “jen”” estas klasifeblaj kiel adverboj? Ĉe unu loko Quarello nomas “nek”” adverbo, dum poste (ĝuste) konjunkcio.

Sub la paragrafoj pri liberaj predikataj komplementoj ekaperas ekzemploj, kiel “ne mi manĝis”, kie “ne”” evidente apartenas al “mi”, sed ne al la predikato. Tio verŝajne eĉ ne estas eraro de la verkinto, sed ŝuldiĝas al sentebla manko de la libro, nome al malklara aranĝo kaj disdivido laŭ ĉapitroj kaj paragrafoj. Oportuna estas la abundo de ekzemploj, donitaj en ĉiu paragrafo. La valoro de la ekzemplofrazoj bedaŭrinde reduktiĝas pro ilia stila rigideco kaj sterila teorieco. Ekzemple, al la demando “kia estas Alberto?” Quarello ofertas la respondon “Alberto estas batanta”, kio estas rekta mistrafo ŝuldata de formaleca dedukto el la koincido de la finaĵoj de ““kia” kaj “batanta”. Alia ekzemplo de teoriemo estas la pritrakto de kondicionalaj participoj (“amunta”, “amuta”), kvazaŭ ili uziĝus tute normale en Esperanto. — Oni povus ankoraŭ plilongigi la liston de tute eksterpraktikaj gramatikaj fenomenoj, proponitaj de Quarello, sed ĝis nun ne realiĝintaj en la Esperanta literaturo.

La prezentita libro certe havas siajn meritojn, sed serioze kritikindaj estas tamen kelkaj eroj. La aranĝo de la ĉapitroj kelkfoje embarasas pro ilia neklara dislimiteco, kaj la lingvaĵo de la ekzemploj estas ofte tre skemeca. Kiu ne konas verkojn de eminentaj Esperantaj literaturistoj verŝajne mistaksos — surbaze de tiu ĉi libro — la taŭgecon de Esperanto kaj en la ĉiutaga kaj en la belliteratura uzo. La libro povas taŭgi nur en kursoj gvidataj de kompetentaj instruistoj.

Heinz Dieter Maas, FRG

Ne avangarda, sed solida

Hans Grewel: Didaktische Grundlegung und Modelle fur einen zeitgemdssen Religionsunterricht. (Didaktika bazo kaj modeloj por moderna religia instruado.) Dortmund: Crŭwell (1972). IX, 215 p. 18,— DM.

En la konfuza abundo de la religiopedagogia merkato tiu ĉi verko signas ripozan punkton. Konante la ofertojn, poziciojn kaj pretendojn de tiu merk-

69

— página 11 del PDF —

70

ato la aŭtoro konscie limiĝas al la demando de la rolo de la etiko en la RI, kies pozicion en la lernejo li difinas el instruhistoria, teologia kaj didaktika bazoj konkretigante ĝin poste en kvar instrumodeloj.

Historia bazo. — Superrigardante unu jarcenton de religiopedagogiaj konceptoj Grewel konstatas, ke precipe post 1945 — kiel (tro) malfrua reago je la faŝisma totalismo — la religiopedagogio tro koncentris sin je biblio (eĉ plipezigita en la posta hermeneŭtika fazo), katekismo, kantaro kaj eklezia historio, kio kondukis al la miskonkludo, ke la kristanismo elĉerpiĝas en bibliismo kaj ke aktnalaĵoj estas senrilataj al ĝi. Li rifuzas tiun biblian ĉirkaŭvojon por alveni ĉe la situacio de la lernantoj kun ilia fasko da etikaj demandoj. Tiu rekono signas la novan RI. Ŭ

Etika bazo. — Elirante de la ĥaoseco kaj pridubateco de nocioj kiel moro, moralo kaj etikeco Grewel enordigas ilin en la sistemo de etiko stariganta al si la demandon pri la ĝusta mezuro de nia agado kaj havanta kiel objekton la sumon de niaj vivesprimoj (eksteraj agadoj kaj mensaj fenomenoj). Dislimigante la tri nociojn oni venas al la klasika dupartigo de socia kaj individua etikoj kiu lasta enhavas la problemecon de la memrespondo kaj ĝeneraliĝo ĝis plena formaliĝo (kiam la rilatopunkto estas la homa racio (en la senco de Kant) anstataŭ fenomenologie akirita minimuma etiko). La aktuala teologia problemo kondukas la aŭtoron al jenaj analizaj konstatoj: la malnovtestamenta unueco de kredo kaj ago (esprimiĝanta en interliga fideleco kaj obeemo, do en etikaj kategorioj) komencas disfali, kiam la kristana misio necese devas pli akcenti la “preni kiel veron””. La frukristana agapo ankoraŭ prezentis interplektiĝon de kredo kaj socia kaj monda rilato, dum poste kredo rigidiĝis je ortodokseco, tiel ke hodiaŭ la kristaneco en demandoj kaj problemoj de nia aktuala homeco estas apenaŭ dokumentebla.

Laŭ Paŭlo la unuopa kristano havas potencon decidi pri sia propra agado, kiu trovas limiĝon nur en la konsiderado “de la frato”. Kristana etiko resumiĝas en la demando pri la kristana kontribuo al la humaniĝo de la mondo kaj trovas konkretiĝon en la jenaj postuloj: amo al la proksimulo (anstataŭ profitorientiĝo); graveco de la homo antaŭ aparatoj kaj regularoj (netuŝebleco de la individuo); nefiksiteco de homo pro lia pasinteco (ekz.: la doganistoj).

Didaktika bazo. — En la dua parto Grewel skizas konturojn de lernejoteorie pravigebla RI en kiu li prezentas postulatojn intertempe vaste konsentataj de la religiopedagogio. Aplikante tiujn konsiderojn al la etika instruado Grewel postulas la eliron de infanaj vivospertoj kaj ne la konstruon de religia ŝtofbazo. Tio ofte postulas kooperan instruadon. Grava didaktika problemo estas tiu de la lernceloj en tiel konceptata RI, ĉar evidente alstrebindaj celoj kiel akiro de toleremo estas apenaŭ mezureblaj. Sama problemo resots la vasta spektro de eblaj temoj kaj ilia konstruo de malsupre supren. Fina problemo estas tiu de adekvata kombino de bibliaj kaj aktualaj etikaj demandoj. Eblan sintezon montras la projekto de instruplano por la la ĝis 10a lernojaroj.

Didaktika plenumo. — La lasta konkretiga parto prezentas kvar instrumodelojn: 1. La bildo de la homo en la reklamo (7./8. klaso); 2. strukturoj de la kunvivado en la socio: toleremo kaj solidareco (7./10. klaso); 3. rolatendoj en la seksa sinteno de gejunuloj (7./10. klaso); 4. ekzemploj por la problemo de la komunikado.

Tiuj modeloj, destinitaj kiel sugestoj por la lerneja praktiko, orientiĝas je la kriterioj de la curriculum-scienco: ili pravigas la temon, fiksas celojn, komentas la organizon de la instruado, prezentas materialojn kaj fine detaligas la unuopajn lecionojn.

Similaj solidaj verkoj — kiuj prezentas salutindan kombinon de interdependaj teorio kaj praktiko — estas dezirindaj ankaŭ por aliaj fakoj.

Reinhard Haupenthal, FRG

Ne malhavebla laborilo

Bibliographie Deutschunterricht. Ein Auswahlverzeichnis. Paderborn: Schoningh (1973). 222 p. (Uni-Taschenbŭcher. 230.) 9,80 DM.

La fakto, ke la germana gepatralingva instruado (GI) iom post iom ĉesas esti rigardata kiel apendico de la universitata germanistiko, konfirmiĝas en la kreskanta signifo i.a. de la literaturdidaktiko. Ĝin spegulas ankaŭ tiu ĉi bibliografio, kiu bilancas la rikolton de la jaroj 1965-1972, kiuj ekflorigis ampleksan literaturon.

La verko dividiĝas en 11 sekciojn: 1. bibliografioj, kompendioj, periodaĵoj; 2. bazoj de la GI; 3. (ĝeneralaĵoj); 4. amas-medioj ; 5. lingvoinstruado; 6. paroledukado; 7. skribinstruado; 8. ortografia instruado; 9. stilistiko; 10. leg-instruado; 11. literatura instruado (la plej ampleksa ĉapitro).

La verko montras la ĝisnunajn fokusojn de la publicado kaj samtempe la direkton en kiun devas antaŭeniri novaj esploroj (ekz. ligi la literaturan instruadon al la esplor-rezultoj de la curriculum-teorio kaj de la sociaj sciencoj; daŭrigi la analizon de instruplanoj ktp.).

Aparta avantaĝo estas, ke verkoj kun enkonduka kaj orientiga karaktero estas aparte signitaj. Kune kun la bibliografio de verk-interpretoj de Schepper (1970 k.a.) tiu ĉi verko prezentas ne malhaveblan laborilon por la instruisto kiu ne volas stupidiĝi en la instrutroto kaj por la teoriulo.

Reinhard Haupenthal, FRG

Kelkaj francismoj estas forigendaj

Thierry, Jean: L ‘Esperanto sans peine. Paris: Assimil (1973), IX, 420p.

Laŭ nova prospekto de Assimil francoj povas lerni per ĉi tiu speciala metodo 11 lingvojn, germanoj 8, angleparolantoj 5, italoj 5, nederlandanoj 5, hispanoj 4, portugaloj 3, serboj kaj kroatoj 5, makedonoj 3; slovenoj 2, grekoj kaj turkoj nur la germanan. Entute estas oferto de 12 lingvoj: angla, franca, Esperanto, germana, greka, hispana, itala, latina, nederlanda, portugala, rusa kaj serbokroata. Diskoj, magnetofonaj bendoj, standardaj kasetoj kaj parte jam AAC-kasetoj (por aŭdaktiva-kompara metodo per malgrandaj | lingvolaboratorioj) estas same uzeblaj por parolantoj de ĉiuj menciitaj lingvoj. Sufiĉe internacia metodo do, kiun mi jam utiligas de 25 jaroj. Se oni aldonas al tio, ke ekzemple en FRG pluraj radiostacioj elsendis kursojn per ĉitiu metodo pri la franca, angla, itala kaj rusa, la aldono de Esperanto povas esti nur avantaĝa. Momente laŭ informoj ricevitaj jam interesiĝas la germana, brazila, serbokroata branĉoj pri propra eldono kaj ankaŭ estas intereso en Japanujo.

La metodo Assimil ne estas metodo por ĉiuj adresatoj komencantaj, sed nepre ĝi povas fariĝi dua metodo por multaj esperantistoj, kiuj per la unua ne ellernis la lingvon, restas tro multe en la elementa esprimado kaj sub influo de la propra lingvo kaj speciale sub influo de nacilingva prononco. Por memlernantoj, kiuj tamen lernu laŭ la indikita ritmo per ondoj pasiva kaj aktiva, por vesperaj kursoj kaj ankaŭ por radiokursoj laŭ la menciita ekzemplo ĝi ŝajnas esti tre taŭga por kiel eble plej granda adresataro.

Per la 98 grandparte dialogaj lecionoj estas prezentata lingvaĵo sub rekta kontrolo de la Prezidanto de la Akademio. Ĝi intencas eluzi ĉiujn eblecojn, kiujn disponigas Esperanto. Tio rilatas al vortprovizo kaj frazeologio.

TI

— página 12 del PDF —

1

Agrable estas rimarkigi, ke ne nur en la deksesa leciono Bukedo da proverboj Jean Thierry provas alproksimigi lerte la proverbaron al la studantaro: la tre esprimiva Zele, iome, duone malbone kaj multaj aliaj proverboj estos do konataj al venontaj uzantoj de la lingvo. Kiel ĉe ĉiuj aliaj Assimil-metodoj por ĉiuj tekstoj estas donitaj tradukoj franclingvaj, krom tio mallongaj gramatikaj klarigoj kaj ekzercoj, prononcindikoj en la komenco, bedaŭrinde ne laŭ internacia fonetika alfabeto, simile al la aliaj kursoj. Pro la diferencaj strukturoj de ambaŭ lingvoj la tradukado prezentas malfacilaĵojn por esti klariga.

Kiel kutime ĉe Assimil ankaŭ Jean Thierry prezentas per sistemo de diversaj «

krampoj tradukhelpojn laŭvortajn.

Kiel jam menciite komence, ĉiuj lecionoj estas akompanataj per sonmaterialo escepte de la sepaj, kiuj donas gramatikajn reviziojn kaj notojn. La rolantaj de la internacia medio esperantoparolanta streĉas prezenti per tre instruaj dialogoj, leteroj kaj aliaj eblecoj tre vastan gamon da temoj, de gramatiko tra scienco, geografio, historio, turismo ĝis lingvopolitiko sufiĉe neŭtralan elparolon, en kiu la naciaj trajtoj ne estas tro markitaj kaj la personaj formantoj bone rimarkeblaj. Por tute neŭtrale prijuĝi oni ne devus koni persone la parolantojn kaj ties lingvoapartenon.

Jean Thierry, Roger Bernard, John Wells kaj Carlo Minnaja estas ekde nun eblaj ĉiutagaj gastoj en espereble multaj domoj de Esperantolernantoj kaj -parolantoj, kiuj aldone al la parolantoj de la radioprogramoj esperantlingvaj certe konsiderinde povos plialtigi per la bona libro de Jean Thierry la lingvonivelon ĝenerale kaj speciale tiun de la prononcmaniero.

Por tamen povi instrui ankoraŭ pli neŭtralan elparolon ĉe eventuala produktado de AAC-kasetoj oni devus elekti ankoraŭ pli neŭtralan parolanton, ĉar lingvolaboratoria ekzercado per tiaj kasetoj havas ja plej profundan efikon rilate la prononcmanieron de la studantoj, momente kompreneble ĉefe francoj — sed des pli bone.

La kantojn oni miaopinie estus povinta prezenti en pli plaĉa formo. Kelkaj francismoj estas forigendaj en dua eldono. Ne plaĉas al mi la esprimo „rigardi la trian kanalon” por indiki programon de televizia ĉeno, „kanalo” sur tiu kampo ja estas nur frekvencbendo de unuopa stacio. Indiko de konkretaj kongresoj, kiuj en la nuna momento estas aŭ estis aktualaj, povus malbone impresi post 10 jaroj, sed pri tiu starpunkto oni povas diskuti.

Libro kaj sonmaterialo do tre rekomendindaj por diversaj grupoj de komencantoj, por ĉiuj progresintoj, kiuj deziras serioze profundiĝi sisteme en la lingvon, precipe por Esperantoinstruistoj kaj aliaj instruantoj. Eldonoj en aliaj lingvoj varme rekomendataj.

Gŭnther Becker, FRG

En la forgesujon de la libroŝrankoj

Rogers, Carl R: Entwicklung der Personlichkeit. Psychotherapie aus der Sicht eines Therapeuten. (Evoluo de la personeco. Psikoterapio el la vidpunkto de terapeŭto.) Stuttgart: Klett (1973). 407 p.

La libro, kiu alvenis post 12 jaroj trans la Atlantiko, fine ĉe ni en germana traduko, entenas kolekton de prelegoj de la psikoterapiisto C.R. Rogers.

Kiu estas C.R. Rogers? Legante lian libron oni ekscias multon pri li, ne nur en la unua, sufiĉe ampleksa ĉapitro „Jen mi”, kie li felietone priskribas sian karieron kaj meritojn kiel psikoterapiisto, universitata profesoro, homo, edzo kaj patro, ĉiam laŭ la devizo, ke la plej personaj eldiroj estas la plej ĝeneralaj. Lia intenco en la profesia laboro estas helpi al la aliaj homoj fariĝi

————————EUE—CI[O-TE=——— ———

la homoj, kiuj ili en vero estas, laŭ jena metodo: ĉiam montri kore varmajn emociojn, akcepti kaj estimi la alian, kaj vidi la mondon de la alia kvazaŭ per ties okuloj, tiam la alia fine komprenos sin mem, sentos integriĝon en la homa socio, kaj fariĝas la homo kiu li en vero estas kun pli da memstareco, unika personeco, pli akceptema kaj komprenema kontraŭ la kunhomoj kaj tiel majstros la problemojn de la vivo. Jen la vojo elkovita en propraj spertoj, ĉar — aliaj devizoj de la aŭtoro — nur ĝin fidu; la juĝoj de aliaj homoj nenion eldiras; la plej grava aŭtoritato estas la sperto. Tiun egocentrismon aŭtoran oni trovas ĉie en la libro, la teorioj ĉiam estas eksplikitaj per propraj spertoj en formoj de laŭvortaj intervjupartoj, el la terapia praktikumado kun ĉiuj „m-hm-oj” de la terapiisto kaj la klientoj.

Resume oni do ekscias multon pri la spertoj kaj opinioj de la aŭtoro pri la proceso de personeciĝo, pri ĝusta lernado kaj instruado (do, fake dirite, pri pedagogia psikologio), pri la homa kreativeco kaj aliaj sciindaĵoj. Bedaŭrinde la scienca kerno kaŝiĝas sub amaso de felietona babilado kiu kaŭzas la amplekson. La fina faka indekso promesas sciencecon, kontraŭe laŭ la enhavotabelo ne eblas formi al si bildon pri la vera enhavo. Bedaŭrinde la bibliografiaj notoj ĉe la fino de ĉiu ĉapitro estas magraj kaj limiĝas al la ĉe ni apenaŭ konata kaj malhavebla usona literaturo. Des pli ampleksas la bibliografio de la verkoj de la multskribisto Rogers (11 p.).

Rekomendindas la libro por interesiĝantaj laikoj kiel legaĵo dum la bluaj horoj aŭ dum pluvaj feriaj tagoj, ĉar la libro disradias ĉiam kaj ĉie optimismon. Vidu alian devizon de la aŭtoro: „la faktoj estas afablaj” kaj „ĉiam mi spertis, ke la homoj funde ĉiam pozitive evoluas”. Kaj „la vivo en la plej bona kazo estas fluanta, ŝanĝiĝanta proceso””. Do la ĉiam fluantaj akvoj ankaŭ fluos trans tiun libron kaj portos ĝin en la forgesujon de la libroŝrankoj post la unua lego.

Irmtraud Haupenthal, FRG

Por amuza lernado

Ĝivoje, Marinko: Esperantonimoj. Listo de antonimoj, homonimoj, paronimoj, sinonimoj kaj vortludoj. Milano: La Patrolo (1973). 111p.

Legante la titolon de tu ĉi broŝuro, oni eble unue kredas pri preseraro (— ĉu ne devus esti Esperantonomoj?) kaj due ektimas, ke iu amatoro ne povis deteni sin de la kreado de iu nova lingvoteoria nocio por Esperanto. Sed, feliĉe, ambaŭ supozoj estas senbazaj: La nomo de la aŭtoro de tiu ĉi malgranda verko certigas, ke ne temas pri malseriozaĵoj.

La centpaĝa libreto estas sukcesa provo de enkonduko en la strukturon de la Esperanta vortotrezoro. Ĝi estas dividita laŭ kvin ĉapitroj, el kiuj la unua traktas la antonimojn, do vortojn kun kontraŭa aŭ mala signifo. En Esperanto ni formas tiujn antonimojn normale per la prefikso “mal-”, sed ofte ekzistas krom la “mal-” vorto ankaŭ simpla radiko. Dek-naŭ antonimajn parojn nekunmetitajn (kiel varma – frida) -la aŭtoro listigas — niaopinie certe ekzistas multe pli, sed la kompila laboro ja iam devas komenciĝi.

La dua ĉapitro entenas homonimojn, do vortoformojn, kiuj havas plurajn tre malsamajn signifojn (ekz-e “boro” povas esti “borado” aŭ kemia elemento). El tiuj problemaj vortoj ĉirkaŭ dudeko estas listigita.

Multe pli ampleksa estas la ĉapitro dediĉita al paronimoj, kiujn oni difinas jenamaniere: Du vortoj estas paronimaj, se ili estas preskaŭ samprononcaj (ekz-e artikolo – artiklo). Listo de tiaj vortoj do havas lingvistikan gravecon (por konstati t.n. minimumajn parojn) kaj povas esti sukcese uzata en la lingvo-instruado.

— página 13 del PDF —

74

N En la kvara ĉapitro temas pri sinonimogrupoj, el kiuj la aŭtoro kompilis ĉirkaŭ kvarcent. La vortoj de ĉiu tia grupo inter si estas sinonimaj, do havas la saman aŭ preskaŭ saman signifon. Sub “facila” oni trovas ekz-e “leĝera” kaj ! malpeza 5 sub. perdi” troviĝas “malgajni” kaj “malprofiti”” (Sed gajni” kaj “profiti” ne aperas kiel antonimoj de “perdi”). | La lasta ĉapitro okupiĝas pri vortludoj, ekestantaj per malsamaj vortodistranĉoj, ekz-e rifuzo” povas esti komprenata kiel “rif-uz-o”, aŭ = domaĉeto “kiel : dom-aĉ-et-o” aŭ “dom-aĉet-o”. Da tiaj vortludoj la aŭtoro sciigas ĉirkaŭ 150, sed oni povas esti certa, ke oni povas trovi (eble komputere) multajn pliajn. Konklude ni taksas la verketon kiel seriozan studon kaj rekomendas ĝin precipe por amuza lernado. Heinz Dieter Maas, FRG

Okaze de la represo de du Kabe-verkoj

Sienkiewicz, H.: La lanternisto kaj aliaj prozaĵoj de polaj aŭtoroj. Elektis kaj trad. Kazimierz Bein (Kabe). Aabyhĝj: Dansk Esperanto-Forlag 1973. 207p. 25 dkr.

Turgenev, I.S.: Patroj kaj filoj. El la rusa lingvo trad. Kazimierz Bein. 3. repr. (Aabyhĝj): Dansk Esperanto-Forlag 1973. 251p. 25 dkr.

Kazimierz Bein (1872-1959) apartenas al la plej misteraj adeptoj de Esperanto. Lia kariero en Esperantujo similas tiun de kometo. Lia aktiveco daŭris apenaŭ unu jardekon, sed postlasis neignoreblajn spurojn de ampleksega verkaro. Paralelon oni trovos verŝajne nur en la persono de Eugen Wister, !

En 1931 Kalman Kalocsay rondelis pri li jene:

Ho, Kabe, Kabe, Kabe, Kabe

Droninta vive en la morto,

Kia mister-malica forto

Vin povis de ni preni rabe?

Ni lernis de vi lernantknabe Kuiri en la stilretorto,

Ho, Kabe, Kabe, Kabe, Kabe Droninta vive en la morto!

Kaj nun ni miras gape, strabe Pri via karier-aborto.

Al vi la Esperanta vorto

Nun sonas eble jam arabe…

Ho, Kabe, Kabe, Kabe, Kabe! ?

Evidente por Kalocsay elstaris du faktoj: la lingvomodelo kiun kreis Bein kaj la mistero kial li forlasis Esperanton.

En la sama jaro Jan Fethke vizitis Bein en Varsovio kaj publikigis sian interparolon kun li.3 El tiu intervjuo jenaj faktoj restas notindaj:

1) Kp. Haupenthal, Reinhard: Eugen Wister 75-jara. En: “Monata Cirkulero” (KCE) 1974: 57, p. 1-3.

2) En: “Rimportretoj. Galerio de Esperantaj steloj.” Budapest 1931, n-ro XXVII.

3) Kion diris sinjoro Kabe? Intervjuo kun la plej fama Esperanta stilisto. En: Literatura Mondo 1. 1931: 7, p.144-145. (La revuo estis ĵus fotorepresita en Japanujo.)

1. Bein forlasis Esperanton “ĉar laŭ lia opinio Esperanto ne progresas” (p. 144); 2. “La Esperantistoj … ne scias sian lingvon.” (p. 145); 3. “Mi kredas ke la lingvo profitas pli multe per tradukado ol per libera originala verkado.” La unuaj du konstatoj restis veraj, dum la tria validis en la tempo de la aktivado de Bein. Li restis konsekvenca kaj estas vero, ke la lingvo profitis de liaj multaj tradukoj, kies ĉefajn ni listigas: 1904 La fundo de l’mizero (Sieroszweski) 1905 La interrompita kanto (Orzeszko) 1906 Elektitaj fabeloj (Grimm) Pola Antologio 1907 Internacia Krestomatio La faraono (Prus) 1908 En fumejo de l’opio (Reymont) 1909 En malliberejo (Cirikov) Versaĵoj en prozo (Turgenev) Patroj kaj filoj (Turgenev) 1910 La lasta renkonto (Reymont) Vortaro de Esperanto 1912 Mia poŝhorloĝo (Konopnicka)

La verko La lanternisto kunigas la kolekton Pola Antologio (1906) kaj partojn el Internacia Krestomatio (1907) kaj aperis unuafoje en 1940 kiel editoraĵo de Federacio de Laboristaj Esperantistoj (FLE) en Amsterdamo. Bedaŭrinde FLE atencis la lingvaĵon de Bein kaj kvankam ĝi notas la ŝanĝojn en la fino de la verko, ĝi erarigas la leganton rilate la participan uzadon de Bein. En la sola titola rakonto (p. 7-24) mi trovis jenajn fuŝformojn: “vi estos eksigata” (p. 10), “li estis liberigata de kanadaj pafistoj” (p. 11); “alie vi estus juĝata” (p. 23), kie la originalo konas nur la -ita-formojn.

La eldonisto farintus pli bone, se li estus kuniginta ambaŭ fontojn en ilia tuteco kaj laŭ la originalaj eldonoj.

La sama kritiko validas ankaŭ por Patroj kaj filoj kiu estis same represita laŭ la FLE-eldono, kiu ja tipografie superas la moskvan eldonon de 1909, sed kiu ne liveras al ni la aŭtentan tekston de Kabe.

Per tiaj kaj similaj reeldonoj du admonoj estu atentataj de la eldonistoj:

1. oni retroiru al la originala (aŭtenta) teksto;

2. se eble, oni aldonu eseeton, kiu studas la lingvan kaj stilan valoron de la verko. La hodiaŭa leganto bezonas tian literatur- kaj lingvohistorian orientilon.

Malgraŭ tiuj malatentoj la eldonejo estas dankinda pro sia klopodo rehavigi al ni du klasikaĵojn de Esperanto. Estus dezirinde, ke reeldonoj de aliaj verkoj de Kabe okazu baldaŭ laŭ la diritaj principoj.

Reinhard Haupenthal

Ni ricevis …

Buschbeck, Bernhard; Buttler, Gottfried: Lernziele und Lernfreiheit. Folgen der Curriculum-Diskussion fur die religionspadagogische Ausbildung. (Lernceloj kaj lernlibereco. Konsekvencoj de la curriculum-diskutado por la religiopedagogia klerigado.) Stuttgart: Calwer Verl.; Mŭnchen; Kosel-Verl. (1973). 136 p. 14,80 DM. (Recenzo sekvos.)

Frank, Horst Joachim: Geschichte des Deutschunterrichts. Von den Anfangen bis 1945.(Historio de la germana instruado. De la komenco ĝis 1945.) (Miinchen): Hanser (1973). 996 p. 98,— DM (Recenzo sekvos.)

Ro6ckel, Gerhard: Die Arbeit mit Texten im Religionsunterrich. Methoden — Arbeitsmodelle — Beispiele. (La laboro je tekstoj en la religia instruado.

1»

— página 14 del PDF —

76

Metodoj — labormodeloj — ekzemploj.) (Stuttgart): Calwer Verl., (Mŭnchen): Kosel-Verl. (1973). 205 p. (Religionspidagogische Praxis. RPP 16) 25- DM (Recenzo sekvos.)

| Hessische Rahmenrichtlinien Deutsch. Analyse und Dokumentation eines bildungspolitischen Konflikts. (Heslandaj kadraj instrukcioj germana instruado. Analizo kaj dokumentado pri klerigopolitika konflikto.) (Dŭsseldorf): Bertelsmann Universititsverl. (1974). 229 p. 12.80 DM. (Recenzo sekvos.)

Dithmar, Reinhard (ed.): Literaturunterricht in der Diskussion. Vol. IL. Kronberg: Scriptor 1974. 320 p. (Scriptor Taschenbuch. 33.) 14,80 DM (Recenzo sekvos.)

Kaiser, Herbert: Materialien zur Theorie der Literaturdidaktik. Quellenund Arbeitstexte mit einer kommentierenden Einleitung. Minchem Fink 1973. 361 p. 19,80 DM (Recenzo sekvos.)

Waldmann, Gŭnter: Theorie und Didaktik der Trivialliteratur. Modellanalysen — Didaktikdiskussion — literarische Wertung. Mŭnchen: Fink 1973. 196 p. (Kritische Information. 13.) 12,80 DM (Recenzo sekvos.)

Internacia Ligo De Esperanto-Instruistoj

Estraro de la Ligo

1) Prezidanto: Rektoro Helmut Sonnabend, Im Eckerkampsfeld 11a, D-3161 Dollbergen (Fed. Resp. Germanujo)

2) Vicprezidanto: Direktoro Johano Ingusz, Liget ŭt. 40, H-1102 Budapest X, (Hungarujo)

3) Sekretario: D-ro Mario Dazzini, Casella Postale 22, I-54100 Massa C., (Italujo)

4) Vicsekretario: S-ro Ĉaŝton Turin, 43 Rue Emile Magnin, F-25300 Pontarlier (Francujo)

5) Kasisto: S-ro Olle Olssen, Bantorget 3, S-222 29 Lund (Svedujo)

Sekciestroj de la Ligo

Aŭstralio: Ivan T.M. Maddern, Box 411, Morwell 3840, Victoria

Aŭstrujo: Ernst Rixner, Kleingasse 6 -18/8/13, A-1030 Wien

Belgujo: G. Pirlot, Torhoutsteenweg 17, B-8400 Oostende

Britujo: Raif Markarian, 87 Sebastian Ave., Shenfield, Brentwood, Essex CM15 8PP

Bulgarujo: Vasil Bozarov, ul. Ljubotran 98, blok 4, Vhod A, Sofia

Danlando: Lis Thune, Brembŝrvanget 15, DK-2650 Hvidovre

Finnlando: Pentti Jarvinen, Lihdekorvenk 4, SF-33820 Tampere 82

Francujo: F, Le Magadure, 23 Rue Jules Ferry, F-56700 Hennebont

Germanujo: Hermann Behrmann, Bahnhofsstr. 54, D-4972 Lohne 1

Grekujo: Sokrates Sakellaropoulos, Agias Paraskevis 30, Ateno

Hispanujo: Felipe Gonzales Del Pino, Dona Maria de Molina 15c, Sevilla

Hungarujo: Marta Cser, Zelay ŭt. 10-14, H- 1368 Budapest V

Israelo: Ron Aser, Raanana, Aŝer 5

Islando: Baldur Ragnarsson, Sogavegur 170, Reykjavik

Italujo: Catina Giulia Dazzini, Casella Postale 22, I-54100 Massa C.

Jugoslavio: Miodrag Stojanoviĉ, Duruntorska ul. 2/IV-32, YU-11000 Beograd

Kanado: George Du Temple: 930 Ardmore Drive, R.R.2, Sydney, B:C;

Nederlando: O. Hoekstra, Frederikslaan 47, Schoorl-1719

Norvegujo: Elna Matland, Brekkeveien 50, N-4200 Sauda

Nov-Zelando: F. Fleming, P.O. Box 5042, Wellington

Pollando: Teresa Nemere, str. J. Olbachta 3/5 m 12, PL-87-100 Torun

Suda Koreujo: Dae Young-Rhie, 204-19, Sang-do-2-dong, Yong-dung-po Ku, Seoul

Svedujo: Oskar Svantesson, Skonertgatan 1, S-421 74 Vastra Frolunda

Svisujo: Kurt Greutert, Via Monte Ceneri, CH-6512 Giubiasco

Usono: Dorotea Holland, 5140 San Lorenzo Drive, Santa Barbara, Ca 93111

IPR — Fonduso

Bonvolu helpi per via donaco al diversaj celoj de IPR-fonduso: finance helpi al IPR- ebligi abonojn en landoj havantaj valutajn problemojn- kreado de infanliteraturo- verkado de pedagogia literaturo.

Bankkonto: ILEI-IPR (fonduso), n-ro 25.28.71. 464-40, Bank Mees 8 Hope, Coolsingel 93, Rotterdam.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

IPR

Eldonata de lnternacia Ligo de Esperanto-Instruistoj

ILEI

Jarkolekto 4 N-ro 3, Novembro 1974

Rotterdam

— página 2 del PDF —

Internacia Pedagogia Revuo, Novembro 1974

Enhavo Paĝo Karin Ruff: IPR prisimem .. . TI Helmut Sonnabend: Deklaro de la prezidanto de ILEI pri la eksiĝo kiel aliĝinta faka organizoel UEA. . … MIJ 25jarojILEI , . o e e e. 79 D-ro M. Dazzini: ILEI -Konferenco en Internacia Domo Sonnenberg

dela 17a ĝisla 26a/7/1974 .„ .. poa e ĉa Helmut Sonnabend: La lerneja aplikado de Esperanto – -instruado l. 91

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO (IPR) Oficiala organo de Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj (ILEI)

Aperas trifoje jare Abonprezo 8,— guldenoj, unuopa kajero 3 guldenoj Provizore redaktis: Helmut Sonnabend Im Eckerkampsfeld 11a D-3161 Dollbergen Kontoj: 1.) ILEI-IPR 25.28.71.464-40 Bank Mees £: Hope NV Rotterdam Coolsingel 93 2.) Helmut Sonnabend – Sonderkonto Poŝtĉekkonto n-ro 3245 66-309 Hannover

La abonprezon oni pagu al la landaj sekcioj de ILEI, escepte nemembroj de ILEI povas pagi al la supre indikitaj kontoj.

IPR — Fonduso Bonvolu helpi per via donaco al diversaj celoj de IPR-fonduso: finance helpi al IPR- ebligi abonojn en landoj havantaj valutajn problemojn- kreado de infanliteraturo- verkado de pedagogia literaturo. Bankkonto: ILEI-IPR (fonduso), n-ro 25.28.71. 464-40, Bank Mees £ Hope, Coolsingel 93, Rotterdam.

IPR pri si mem

de Karin Ruff, komisiitino pri IPR

Kun tiu ĉi numero kompletiĝis la unua jarkolekto de IPR post ĝia transprenado en propran reĝion. La starto estis sufiĉe komplika, ĉar estis perdiĝintaj la plimulto de niaj abonantoj. La provnumero iom helpis regajni novan bazon. Gi estis senpaga kaj ni pagis la fakturon nur helpe de grandanimaj donacintoj. Al ili meritas la aparta danko. Gis nun abonis nian organon ĉirkaŭ 700 gekolegoj, tamen konsiderante nian membran staton, mi opinias la abonanta stato devas pli multnombriĝi.

Bedaŭrinde ĝis nun ni ne trovis solvon abonigi niajn kolegojn en socialismaj landoj. Laŭ miaj informoj eĉ ili ne ricevis la provnumerojn, kvankam mi sendigis pli da specimenoj al la sekcioj ol ili havas membrojn. Diskutoj pri eventualaj kontoj en tiaj socialismaj landoj ne donis praktikan solvon, ĉar la ekspluatado de kontoj ne estas klaraj. Konsiderinda ebleco estus, ke la sekcioj en socialismaj landoj ricevus la permeson pagi per valutoj rekte al IPR-almenaŭ parte, la reston oni povus kompensi per pedagogia literaturo, kiu estus pli facile vendebla ĉe niaj membroj. Mi atendos la respondojn de miaj ŝatataj gesekciestroj.

Kelkaj gekolegoj kaj sekcioj krompagis por gekolegoj en socialismaj landoj. Venontjare mi sendos rekte la kajerojn al la donacontoj, petonte ke ili sendu mem al dezirotaj personoj. Tiel ekestos ankaŭ personaj rilatoj kaj mi povos pli bone eluzi mian tempon. .

Nun pri kelkaj administraj ŝanĝoj. Gis nun mi skribis por ĉiu abonanto la adresan slipon. Pro la ĝojinda kresko de abonantoj tio ne plu eblas. Mi opinias ke nia organizaĵo pere de la sekcioj povos ekonomie solvi por ĉiuj la problemon. Jen du taŭgaj solvoj:

1. Ciu sekcio ricevos la tutan pakaĵon sen la privataj adresoj kaj adresos mem la kovertojn kaj dissendados.

Avantaĝoj:

1. IPR ŝparos la monon por afrankaj kostoj kaj povas teni la prezon.

2. La sekcioj povas samtempe en la sama koverto doni sekciajn informojn

kaj tiel ekspluati la afrankajn kostojn ĝis maksimumo.

3. Tiamaniere aboniĝos ankaŭ la aliaj membroj, ĉar la oficialaj informoj

estos ĉiam aldonitaj al IPR.

2. Sekcioj deziras rektan sendadon al la abonantoj. Tiu kaze la sekciestroj sendu la pretajn slipojn rekte al la komisiitino-do al mi. Mi plusendos al la presejo. Ciam estas apartaj kostoj.

Mi atendos vian decidon, ĝis la 15a de januaro 1975. Se ne estos respondo,

mi rekte sendigos la kajerojn al la sekcioj.

Tiu ĉi numero estis provizore redaktita de s-ro Sonnabend, ĉar la ĝisnuna redaktoro s-ro Huapenthal abdikis. Nova redaktoro por almenaŭ la nova jarkolekto estos s-ro G. Turin, nia kolego en la estraro. Al li estos sendataj ĉiuj manuskriptoj kaj informoj. La sekciestroj estas urĝe petataj nomigi komisiitojn, kiuj kunlaboros kun la redaktoro kaj regule sendos materialon, i.a. informoj pri la sekcia vivo.

Por elĉerpi ĉiujn eblecojn de la informado mi varme rekomendas, aboni ankaŭ Mundo”n. S-ro Svantesson estas la redaktoro kaj eldonanto. Inter IPR-numeroj iros freŝaj informoj ĉiam al Mundo.

Venontjare aperos IPR trifoje. Mi petas la sekciojn ĝis meze de januaro ĝiri la abonprezojn al unu el la indikitaj kontoj sur la dua kovrilpaĝo. Ne forgesu nian fonduson!

TI

— página 3 del PDF —

78

Deklaro de la prezidanto de ILEI

pri la eksiĝo kiel aliĝinta faka organizo el UEA

ILEI bezonas por plenumi siajn multflankajn taskojn la subtenon kaj kunlaboron de multaj aliaj. Ni havas kontaktojn kun UNESKO, kun sindikatoj kaj esperantistaj unuiĝoj. Ni subtenas la agadon de niaj amikoj en la “Eŭropo- Agado”, ni serĉas kontaktojn kun la UNESKO-sekcioj en niaj membraj landoj. Bonaj rilatoj kun SAT, TEJO kaj UEA povas esti tre utilaj.

Nia historio montras, ke inter UEA kaj ILEI ĉiam estis kontentigaj rilatojankaŭ sen aparta stato. Iam ILEI akceptis la kunlaboran staton de UEA. La komitato de UEA pruvis sian sinceran intereson per tio, ke ĝi regule akceptis ILEI-anojn en sia mezo..

Evidentiĝis, ke la nova estraro de ILEI sub la energia gvidado de sia prezidanto s-ro R. Markarian donis al ILEI modernan direkton, konsiderante la nunajn aspektojn en la mondo. Pro tio ankaŭ en la UEA -gvidado la interesiĝo al pli profundaj rilatoj kun ni. Siatempe UEA, sub la gvidado de prof. d-ro I. Lapenna, likvidis ĉiun propran laboron rilate lernejojn. Gravaj lernejaj eksperimentoj en Eŭropo, novaj paŝoj al aliaj eksperimentoj, la komenciĝanta diskuto pri Esperanto en la primara ŝtupo de la lernejo substrekas la pravan prijuĝon de la konsekvenca agado de ILEI.

ILEI jam nun estas organizo, kies partnereco por ĉiu estas valora kaj avantaĝa.

Mi, la nuna prezidanto de ILEI, serioze kredis, ke ILEI devus fari la duan paŝon al UEA por fortigi la gravan mondan organizon kaj plibonigi nian pozicion, sciante ke UEA kaj aliaj nur tiam povas prosperi, kiam estas forta ILEI.

Do, fine mi sekvis la sugestojn kaj konsilojn dum pluraj privataj konversacioj kun R. Markarian kaj proponis al estraro kaj komitato de ILEI la aliĝon. Nia decido ne estis unueca.

Mi defendis mian proponon, dirante, ke ni en la komitato de UEA povus certe trovi subtenon en nia laboro kaj UEA POVUS MALFERMI ALNI multajn oficialajn pordojn kaj ekspluati niajn sukcesojn sur scienca kaj lerneja kampo.

En Hamburgo la prezidinto de UEA, prof. d-ro Lapenna informis la

komitaton (sume de A plus B) pri nia aliĝo. Sen rimarkebla reago ĝi notis tion.

Kiam ILEI prezentis kaj proponis siajn kandidatojn (ni proponis d-ron Dazzini kaj s-ron H.Behrmann), la plimulta grupo malakceptis nian proponon kaj ne elektis niajn proponintojn.

Gekolegoj, tio ne estis normala baloto. La plimulta grupo elĵetis ĉiujn spertulojn el la komitato kaj alelektis t.n. junajn homojn, ĉe kiuj krom la aĝo nenio estas juna. La plimulta grupo (ĉiuj anoj antaŭe estis programitaj) sekvis nur unu solan planon: eviti ĉion kio povus ĝeni la faligon de Lapenna por transpreni la potencon el difuzaj kaŭzoj.

En tiu luktado ILEI fariĝis viktima objekto de “honestindaj” gesinjoroj kvankam grupanoj hipokrite asertis, ke la agado ne estis kontraŭ ILEI ! ! ! La sinteno de s-ro d-ro Tonkin restis indiferenta.

Analizante la eventojn mi antaŭmetis miajn konkludojn al estraro kaj komitato (en Hamburgo) kaj proponis la tujan eksiĝon kompletan el UEA. Post longa vigla debato la komitato sekvis mian proponon.

Tiu bedaŭrinda eksiĝo estis necesa. Nia memestimo postulis tion!

25 Jaroj ILEI

En tiu ĉi jaro nia organizaĵo ekzistas 25 jarojn. Kiam mi volas kompari nian aĝon kun tiu de junulo ni povus aparteni al junul-organizaĵo kiel TEJO. Per tio ĉi mi nur volas substreki nian brilan junecon, nian vitalan forton, nian dinamisman impeton kaj ankaŭ nian neoportunecon en nia agado.

Kiu volas ekkoni sian pozicion devas iam post iam retrorigardi sian faritan vojon.

Laŭ internacia revuo Esperanto de majo 1947 (p. 70) post intertraktado inter diverslandaj instruistfakoj oni decidis starigi centran organizaĵon por provizora internacia kunlaborado: Internacia Instruista Kunlaborado (I.I.K.). La komitato konsistis el f-ino V.C. Nixon (Anglujo), f-ino Dedieu (Francujo, s-ro P. Korte (Nederlando) kaj s-ro E. Dahl (Svedujo). Centran informejon gvidis s-ro E. Dahl en Uddevalla por kolekti informojn el ĉiuj landoj pri instruistaj, pedagogiaj kaj lernejaj aferoj en rilato kun Esperanto la gazetaron, landajn instruistajn organizaĵojn, krome respondi al demandoj pri lernejaj agoj, pri Esperanto-kaj -lernejo. La komitato havis reprezentantojn en 17 landoj, el kiuj raportoj venis de Francujo, Britujo, Nederlando, Maroko, Germanujo kaj Polujo. Aŭdiĝis plano okazigi en 1948 internacian instruistan kunvenon kaj porinfanan restadon en Svedujo. Rezolucio dissendita invitis la pedagogian mondon, akceli la lernadon de Esperanto (jarlibro ”47 II p. 34-43 entenas liston de lernejoj en kiuj oni instruis Esperanton). Sed jam en la UK ”48 en Malmo la temo estis realisma: Kiel pli bone agi por akceptigi Esperanton en la lernejo? I.I.K. petis informojn laŭlande kaj loke: kie Esperanto estas instruata, ĉu deviga aŭ libervola fako, kiom da gelernantoj, ĉu komunumo / ŝtato subvencias, per kiom da sumoj.

En la UK de Bournemouth (749) oni akceptis statuton de la organizaĵo, nomata de tiam Internacia Ligo de Geinstruistoj Esperantistaj (ZLGE. tamen laŭ la jarlibro ”50 I, p. 58/9: ILEI). En 1950 la UK mem traktis “Esperanto en la lernejoj” en la Unua Sekcio.

1950 okazis la unua Internacia Pedagogia Seminario en Kochel am See (Georg v. Vollmar Schule en kastelo Aspenstein) en Bavarujo, 26 julio ĝis 4 aŭg. Partoprenis 21 geinstruistoj el Britujo, Francujo, Germanujo kaj Nederlando. Gi okazis kunlabore kun UNESKO kun titolo:

“Esperanto ĉe la instruistoj kaj en la lernejoj”” pri i.a. la principoj de instruista organizaĵo, la loko de Esperanto en lernejoj, apliko de E. en ekzamenoj de infanoj por pli altaj lernejoj, la sinteno de instruistaj fak-asocioj al E., la diversspecaj “Someraj lernejoj”, “Lernejaj kooperativoj”, “Presarto en la lernejo”, “Infana vortaro” (komparo de listo en “Sub la verda standardo” kaj 500-vorta listo de angla instruisto).

Laŭ la jarlibro de UEA, la oficiala informilo “La Juna Vivo” havas rubrikon kun oficialaj sciigoj kaj pedagogiaj raportoj kaj artikoloj. 1952: GEE (Franca Instruista Sekcio) komencis dufoje en jaro (dec., majo) eldoni specialan n-ron de Esperanto et Culture kun sekcio por ILEI. ILEI-kunveno en Oslo (37a UK) rezultigis planon por korespondado, “lernejaj familioj Esperantistaj ”” dank’al f-ino Tegg, anglino, kiu konsentis peradi la petojn. 3 aŭ 4 lernejoj formu familion kaj interŝanĝu regule ĉiu kun la aliaj 2 aŭ 3 en diversaj landoj. Du metodoj: 1. nur la instruisto scias E-on, sendas kun klarigoj en E. diversajn interesaĵojn, ekz. bildojn, desegnaĵojn, presitaĵojn, kartojn. 2. La lernantoj mem uzas Esperanton, deziras sendi personajn leterojn. En la kongreso de ”52 la Unua Sekcio daŭrigis la diskuton pri instrumetodoj. La ILEI -estraro ekhavis vic-prezidanton: J. Dedieu. Laŭ la jarlibro ILEI nun akceptis ankaŭ individuajn subtenantojn, lasante al siaj membraj societoj, kiuj

79

— página 4 del PDF —

80

formas la komitaton, mem aranĝi la financan subtenon al ILEI: ekzistis 7 tiaj: Britujo, Finnlando, Francujo, Germanujo, Italujo, Nederlando kaj Svedujo, krome 18 reprezentantoj. “La Juna Vivo” malaperis, provizore oni uzis la britan “Instruistan Bultenon”. ILEI havas kontakton kun UNESKO, de kiu diversaj dokumentoj atingis f-inon Dedieu, ILEI-perantino. Oni anoncis eldonon de simpligita teksto de la deklaracio pri Homaj Rajtoj por uzado en lernejoj. Fine, 13.10.1952, UNESKO agnoskis la Ligon kiel internacian organizaĵon neregistritan, kun kiu UNESKO havas regulan interŝanĝon de informoj pri aferoj komune interesaj. En la decembra Esperanto et Culture aperis plena raporto pri la kunveno en Oslo (temo: “Puno en la lernejo”), kaj teksto de la eksperimento pri la instruado de la franca kaj Esperanto en la temaro de angla duagrada popollernejo.

1953: ILEI estis unafoje oficiale invitita al kunveno de nova, grava Mondfederacio de Organizaĵoj de la Instruista Profesio (31.7.-4. 53) en Oxford, same en postaj jaroj.

En la UK (Zagreb) la publika kunveno traktis: “Kiel la hejmo influas la lernejon? Cu gepatroj asocioj havas utilon? ?

Kiel nova landa sekcio aliĝis “Aŭstraj E-Instruistoj”. Oni aparte planadis interŝanĝon de lernejanaj korespondaĵoj ktp. kaj disvastigon de E. en edukaj rondoj; okazis gravaj kursoj por instruistoj en Grĉsillon kaj Hey”s Farm (Britujo, “somera lernejo”).

1954: En la UK (Hago) temis i.a. pri la nederlanda leĝo en kiu la instruado de E. estas permesita. Granda eldonejo en Tokio subtenas E-eldonon de infanrakontoj: instigas la instruistojn sendi al la tuta mondo infanrakontojn.

F-ino V,C. Nixon kolektis novajn membrojn por povi reeldoni IPR.

En la jarlibro la celoj de ILEI tekstas nove: (I, p. 67): La ligo celas per E. internacian kolegaron mondskale, kiu ebligas pli larĝan pedagogian kulturon kaj plivastigos la instruadon de E. en lernejoj. (La Ligo laboras per landaj membraj asocioj kaj reprezentantoj.)

3 praktikaj servoj:

l) koresponda por lernejoj (klase/individue, starigo de lernejaj familioj, korespondado inter geinstruistoj aŭ lernejanoj).

2) Servo por seminarioi por kunligi estontajn geinstruistojn.

3) Pedagogia Informilo en dec. kaj majo, sekcio de Esperanto et Culture.

En la kongresa rezolucio de la UK (Hago) staris i.a. “UN solvu la lingvan 2roblemon …””, rekomendante ankaŭ al la Statoj-Membroj progresigi ĝian E-instruadon. Efektive la UNESKO-Rezolucio de 10. de dec. ”54 enhavis: “La Statoj-Membroj regule informados la Gen. Dir. (pri E.-instruado).

Tial en ”’55 s-ro David Kennedy petis ĉiujn kompetentajn kiuj pretas instrui Esperanton informilojn. En la UK prez. Nixon donis superrigardon pri organizo kaj disvastiĝo de ILEI-asocioj en la diversaj landoj. Oni diskutis kondutliniojn por veki la atenton de lernejaj instancoj pri Esperanto; organizadon de lokaj asocioj kaj la plej efikajn metodojn por la E-instruado laŭ la aĝo kaj la kulturpreparado de komencantoj.

La Centra Informejo en Birmingham respondis multajn informpetojn, donis konsilojn pri instrumetodoj, lernolibroj. La koresponda servo estis malmulte uzata.

1955: UNESKO sendis altvaloran materialon por la kongrestemo en Bologna: “Inf. Eduko kaj ĝia Pacema Rolo”. Rezultoj aperis en Esperanto et Culture kaj en la bulteno de la Societo de britaj E-istaj Instruistoj.

1956: La UK-sekcio pri E. en lernejoj publikigis la provizoran rezulton de enketo pri E-instruado: en 147 lernejoj en 23 landoj al 4-ĝis 5000 lernantoj. Krome jam evidentiĝis,ke Esperanto helpas precipe la lernadon de geografio kaj al la lernado de aliaj fremdaj lingvoj.

ILEI diskutis pri internacia ekzamena komisiono, decidita en Bologna (UK 55). F-ino Dedieu enkondukis diskuton pri “La organizo kaj valoro por lernejanoj de ferioj en aliaj landoj”. Oni krome diskutis aranĝon de infankunveno en Gresillon.

1957: La unua sekcio de la UK “Esperanto en la Edukado” aŭdis leteron de s-ro Malmgren: “Lernado de E. kiel helpilo por plifacila lernado de fremdaj lingvoj”. S-ro Erbetta (Svislando) raportis pri “Grajnoj en Vento”, aperinta en 25 ekzempleroj, inter po 20 klasoj el diversaj landoj. S-ro Albault sendis raportojn pri ebloj kaj efikoj de internacia kontakto inter edukistoj, kun mencio de “Universala legolibro”; la raporto substrekis la gravan rolon de ILEI kaj valoron de kontaktoj kun aliaj internaciaj instruistaj organizaĵoj.

ILEI-komitato decidis plu eldoni “Instruistan leteron”, sed krom sendi komunikaĵojn de sia Centra Oficejo al “Int. Pedagogia Revuo”, aperonta en «58 6 kajerojn po 16 paĝoj. UK-temoj de ILEI: La laboro de nacia instruista E-asocio; taskoj farendaj,-indaj, kaj fareblaj. Limoj de la profesiaj devoj de instruisto. En la jarlibro ’57 aldoniĝis al la celaro: pritrakti pedagogiajn temojn en kaj per E. kaj favore influi edukajn instancojn.

La komitatanoj elektas estraron el siaj membroj. Laŭ Jarlibro ”58: ekde ”57 ILEI akceptas individuajn membrojn, kie ne estas membro-asocio per simpla abono al la oficiala organo. ILEI (4aen la listo): ĝis junio «56:

7 membroj-asocioj, el kiu la franca havas 824 membrojn: ILEI havas 1380 membrojn. Venis informoj pri 1687 geinstruistoj en 21 landoj. Interrilatoj sukcesis kun Bulgarujo, Ceĥoslovakio, Estonujo, Hungarujo, Nov-Zelando,

Polujo. Aliĝis Aŭstralio (kun 12 membroj).

En la jarkonferenco en Kopenhago oni diskutis pri: “Ferioj por lernejanoj kaj gejunuloj en aliaj landoj: organizado kaj valoro”.

La komitato akceptis rezolucion, subtenantan la proponon ĉe Konsilantaro de Eŭropo: eksperimente instrui Esperanton dum 1 jaro en po unu klaso, en po unu lernejo en 5 eŭropaj landoj.

Krom Instruista Letero, kies dua serio aperis, ekzistis propraj organoj en Aŭstralio, Aŭstrujo, Britujo, Francujo kaj la germana lando Hessen.

1958: Okazis la UK seminario de Andreo Cseh: partoprenis 130 personoj. La Komitato de ILEI decidis i,a. disvastigi la Universalan Deklaracion pri la Homaj Rajtoj, laŭ propono de E-instruistoj preni responson pri “Geonkloj Esperantistaj” (skemo por helpi junajn E-istojn per kunligado koresponda kun plenaĝuloj. Diskuto pri “Instruistaj ferioj- ĉu tro longaj? —Cu oportunaj laŭ datoj? -Kiel uzataj kaj uzotaj?” kaj “Kiel la instruistoj agu por enkonduki E-on?” Laŭ propono de la jugoslavia reprezentanto rezolucio tekstis: “Ĉirkaŭ 180 geinstruistoj el 13 landoj kunvenintaj en Mainz alvokas siajn E-istajn kolegojn en la tuta mondo uzi E-on por propraj lernejaj interŝanĝoj ĉiuspecaj, kaj proponi peresperantan helpon al ne-esperantistaj unuopaj kolegoj kaj instruist-asocioj por ties internaciaj rilatoj.”

En 58 la jarlibro menciis membroj-asociojn de ILEI en naŭ landoj (nova estis Nederlando: krom 13 reprezentantoj (Alĝerio, Belgujo, Dan., Finnl., Hisp., Israelo, Jug., Maroko, Norv.., Svis., Urugv.). Inter la komitatanoj do aperis ekstereŭropanoj: S-ro Suzuki Kiyosi. Laŭ la enketo de s-ro David Kennedy venis informoj pri 1803 geinstruistoj en 30 landoj. E. estis instruata efektiveen (minimume) 88 lernejoj en naŭ landoj, ĉefe Jugoalvio kaj Britujo. SBET (la angla asocio) eldonis lernejan vortaron anglan E-an. La Int. Pedagogia Revuo, sekcio de Esperanto et Culture aperis kiel aparta eldonaĵo,

sesfoje jare.

ILEI estis reprezentita ĉe la kongreso de WCOTP (Mondfederacio de Organizoj de la Instruista Profesio) per observanto Francesco Fresco, kaj en la 2a amerika kongreso de blinduloj. Okazis interŝanĝoj de informiloj kun tutmonda instruista organizaĵo FISE.

1959: Dum la Varsovia Kongreso ILEI diskutis kiel la asocio pli bone funkciu. Roma Thorsen raportis pri deviga E-instruado en kombino kun geografio, 2 horojn semajne por 10-11 -jaraj lernantoj en Kopenhago. Oni priparolis pedagogiajn seminariojn okazontajn en ’60en Francujo kaj Jugoslavio. Aldoniĝis laŭ jarlibro «59 membroj-as. en Finnl., Jugosl. kaj

81

— página 5 del PDF —

82

Svisujo: sumiĝis eŭropaj landoj plus Japanujo kaj Aŭstralio; 286 membroj – abonantoj plus 1 609 membroj en la 9 landoj-membroj. Konkluda frazo en la jarlibro: “Pli kaj pli necesas starigi instrukondiĉojn, laŭ internaciaj spertoj, por Esperanto konforme al tiuj por aliaj lingvoj.

Aperadis Instruista Letero (9x), Grajnoj en Vento, Gepatra Bulteno, IPR, (de franca GEE: kiel tutmonda forumo de ILEI).

1960: La jarlibro mencias novan organon de ILEI: Edukado Internacia. Aliĝis membroj -asocioj Bulgarujo, Nederlando, Pollando. Oni sciis pri almenaŭ 2504 E-geinstruistoj en 14 landoj.

T1 “Geonkloj”” korespondis kun 105 “Genevoj” en 21 landoj.

Ankaŭ en la UK de 1960 (Bruselo) la Unua Sekcio okupiĝis pri “Esperanto en la lernejoj”.

Gi 1) aŭdis kun aprobo la raportojn pri la nuna stato de E. en la lernejoj kaj pri la klopodoj, vastigi la instruadon de la Internacia Lingvo en la lernejoj,

2) rekomendas al UEA daŭrigi la kampanjon Esperanto kiel Baza Lingvo

kaj intensigi la klopodojn por Subskribo de Interŝtata Konvencio laŭ

decido de la komitato de la 15-a de dec. ”59, prenante en konsideron, laŭ la eblecoj kaj cirkonstancoj, la sugestojn entenitajn en la raporto de la

Internacia Pedagogia Semajno en Bohiny kaj en la raportoj de la landaj

komisionoj de diversaj landoj.

Cetere la revuo Esperanto informis pri kongresa kunveno de ILEI: Rilate al kunlaboro kun UEA oni prenis pozitivan sintenon, sed oni atentigis, ke /LE7 estas sendependa esperantista organizo. En Harrogate (UK”61) oni dediĉos 3 kunvenojn al “heredo”” de certa monsumo de la iama Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj. .

Alia temo estis: Edukado kaj Edukatoj. Ĉu la lernejanoj ĝuas la nuntempan vivon laŭ via eduka sistemo aŭ ĉu ĝi estas nur sperto necesa? Enkonduke s-ino Kennedy prelegis “kiel interesi la gelernantojn en la lecionoj”: pri enkonduko de modernaj instrusistemoj. Laŭ franca enketo (raportis f-ino Dedieu) la lernantoj deziras tian modernan instruadon kaj pli da libero.

1961: 14 membroj-asocioj, laŭ nekompletaj ciferoj estis 1 233 instruistoj en 12 landoj. E. estis instruita al 4 472 lernejanoj en 9 landoj kaj al 1 675 seminarianoj en 3 landoj. En la maja numero de Edukado Internacia aperis historio de Esperanto en Britaj Lernejoj ’48 -”58. 103 geonkloj korespondis kun 164 genevoj en 27 landoj (ĉefe Britujo, Ĉeĥoslovakujo). En la UK 24 komisiitoj el 11 landoj por la Lerneja Kampanjo kunvenis sub prezido de ĝia gvidanto d-ro I. Lapenna. Pruviĝis, ke nur du landoj estas pretaj por la int. konvencio: Pollando kaj Jugoslavio. Aliajn tri volis serĉi inter Brazilo, Danl., Finnl., Isl., Nov-Zel., Sved.

Reprezentanto de la pola registaro vizitos la respondecajn aŭtoritatulojn en popoldemokratioj. Oni rekomendis, ke li vizitu ankaŭ la menciitajn landojn. En Jugoslavio oni preparos renkontiĝon de infanoj “infanoj ne konas limojn” kaj paralele konferencon de instruistoj, nur el lernejoj, kie E. estas instruata: ĉio sub la aŭspicio de la jugoslavia “UNESKO-komisiono.

La intenco estis, ke la koncernaj landaj UNESKO -komisionoj raportu al UNESKO. ILEI aperis en la adresaro de Instruistaj Asocioj, kompilita de UNESKO.

1962: 2641 instruistoj. E. estis instruata al 9 593 gelernantoj en 457 lernejoj kaj 7 seminarioj en 15 landoj. ILEI kunlaboras kun Koresponda Servo Mondskala. Geonkloj korespondis kun 184 genevoj en 23 landoj.

Ce IFTA s-ro Malmgren reprezentas ILEI. ILEI decidis, laŭeble plenumi la duan laborplanon de UEA (i.a. kontaktoj kun internaciaj fakaj organizaĵoj ne-esperantistaj). Oni elektis f-inon Nixon honora prezidanto. Post ŝia morto (763) ŝiajn postskribaĵojn trastudis f-ino Whetley por ILEI. Novaj sekretario: s-ro Svantesson, kasisto: s-ino Leijder,

1963: La 48a UK esprimis en sia rezolucio apogon al la rezolucio kiun

rekomendis al ĝi la Int. Konferenco de Lernejoj. Labordivido: La UEA- komisiono pri Lernejoj zorgu -laŭ decido de la UEA -komitato- pri la kontaktoj kun diversaj aŭtoritatoj, ILEI zorgu ĉefe pri metodiko, lerniloj kaj edukado de novaj instruistoj. Cetere la komisiono pri lernejoj aprobis projekton de interkonsento inter la lernejoj en kiu E. estas instruata: ili pli intime kunlaboros inter si kaj kun la respondeculoj de la Lerneja Kampanjo; ĝi akceptis ankaŭ alvokon al la monda instruistaro (por pozitiva sinteno al Esperanto), akceptitan de la Beograda Konferenco (plus ties 6-punktan rezolucion al UEA: kunvoko de estontaj lernejaj konferencoj kiel konstanta forumo, kreo de administra centro por la lerneja agado ktp. ILEI mem decidis kompili liston de legolibroj kaj lernolibroj. Vic-sekretario fariĝis s-ro Olle Olssen (Sved.). Salutis la Bulgara Ministro de Popola Edukado, kaj la Asocio de Bulgaraj Instruistoj kaj Internacia Federacio de Sindikatojinstruistoj. Temo: ““Rimedoj por profesia kapabligo de instruistoj antaŭ kaj dum la kariero”. Oni ankaŭ renkontiĝis kun la ministro de Pop. Edukado, kiu prelegis pri la instrua sistemo en Bulgarujo:

Aldoniĝis 15a lando: Svisujo.

1964: Laŭ unua Labora Sekcio de la UK, sub prezido de d-ro Lapenna, aŭdis tre ampleksan raporton de s-ro Markarian: “La eduka valoro de Esperanto en lernejoj”, laŭ respondo la CED-enketo: pri facileco kompare al naciaj lingvoj, rolo kiel baza lingvo por lernado de aliaj lingvoj, kuraĝiga efiko (pro la baldaŭa aplikado) helpo al aliaj lernobjektoj (geografio). CED ricevis komision instigi pliajn eksperimentojn pri paralela lernado de Esperanto kaj fremdaj lingvoj en lernejoj.

Aliĝis 16a sekcio al ILEI: la dana.

En la Haga UK s-ro A. Korff prelegis por ILEI pri “La leĝaj eblecoj por E. en Nederlando, pri prove akceptita leĝo pri oficiala instruado, aliaj prelegoj: studo de fremdaj lingvoj en Nederlando; instrumetodoj, mekanikaj helpiloj; la lerneja sistemo en Sovet-Unio.

1965: 2a Int. Konferenco de Lernejoj en kiuj Esperanto estas instruata estis planota en Bishop’s Stortford (Britujo), tamen prokrastita al ”66 (en Graz).

1966: La dua I.K.L. bone sukcesis, sub aŭspicio de la Aŭstria Nacia Komisiono por UNESKO. 145 profesoroj kaj instruistoj el 20 landoj partoprenis; renkontiĝis 60 infanoj kaj 20 junuloj-lernantoj. La temo:

“La Asociiĝintaj lernejoj de UNESKO kaj la rolo de Internacia Lingvo”.

La kongrestemo en Budapest de ILEI: pri modernaj metodoj de fremdlingva instruado. Oni finredaktis la statuton, fondis Instituton de Pedagogio kaj Didaktiko. La Oficiala Organo de ILEI: Edukado Internacia: restas kiel internacia informilo, redaktoro: Oskar Sventesson.

La Interlerneja Interkonsento ampleksis kiel antaŭe 120 lernejojn. Oficialigo de Esperanto disvastiĝis en Brazilo. En ”65 Polujo la unuan fojon en pedagogia lernejo oni donis poentojn por E— diplomoj por estontaj instruistoj.

Same en Usono okazis instruista E-kurso en kiu la poentoj influos la salajron. Du regionaj instancoj en Britujo aranĝis ekzamenon pri E. por mezgradaj lernejoj. En la UEA-Konsulta Komisiono pri Lernejo aliĝis por la rilatoj kun ILEI -prezidantino f-ino Dedieu. Prezidanto de KKL: I. Lapenna (ĝeneralaĵoj, rilatoj kun instruistaj organizaĵoj): Toczyski (anstataŭ tro okupita Malmgren) kiel vicprezidanto pri ĉiuj lernejaj demandoj: Markarian: pri pedagogiaj demandoj, Zlatnar: organizaj demandoj.

1967: Prezidanto de KKL fariĝis s-ro J. Toczyski. La sekretario de ILEI, d-ro Dazzini, iniciatis en Italujo la agadon por la leĝo (kies projekto atingis la parlamenton sub n-ro 1816) pri instruado de Esperanto en la lernejoj laŭ la samaj rajtoj kiujn posedas aliaj fremdaj lingvoj.

Al la celaro de ILEI aldoniĝis: … kaj eduki geinstruistojn kaj gelernantojn je sento de internacia solidareco kaj reciprokaj estimo, interfratiĝo kaj interhelpado. 83

— página 6 del PDF —

84

1968: Estis plano organizi Trian Konferencon de Lernejoj en kiuj E. estas instruata antaŭ la kongreso en Madrido, tamen prokrasto necesis ĝis antaŭ la UK de 769 en Helsinki. Respondis la demandaron de KKL ĝis 15 aprilo nur 18 personoj el 9 landoj (en ’67 40 el 20 landoj) pri oficialigo de E-instruado. En Italujo la projekto 1816 estis akceptita en marto «68 en la ĉambro de Deputitoj. En Polujo projekto de programo por E-instruado en ĉiuj lernejoj kiel nedeviga instru-objekto estis aprobita per dekreto. Kalifornio ŝanĝis la leĝon favore al E. En Maribor, Jugoslavio 23 reprezentantoj el Aŭstrujo, Bulgarujo, Italujo, Jugoslavio, Hungarujo partoprenis la duan regionan Konferencon por Enkonduko de E. en Lernejojn.

Nova estraro de ILEI estis elektita (Madrido): prezidanto: s-ro R. Markarian (Britujo), viĉprezidanto: s-ro H. Sonnabend (Germanujo), ĝenerala sekretario: d-ro M. Dazzini (Italujo), kasistino: s-ino D. Andersson, vicsekretario: s-ro G. Turin (Francujo).

Grava ILEI-konferenco okazis de 20.9.–29,9.1968 en Internacia Domo Sonnenberg (Germanujo). Partoprenis pli ol 80 geinstruistoj el 16 landoj.

La kadrotemo estis: Fundamentaj Homaj Rajtoj kaj Liberecoj. D-ro Lapenna prelegis pri: La homaj rajtoj kaj la lingva problemo en la mondo; Ĉu interkompreniĝado inter la popoloj eblas nur per tiel nomataj ĉeflingvoj; La Universala Deklaracio pri la Homaj Rajtoj kaj ĝia enkorpiĝo en la juro de nacioj. S-ro G. Becker: La rolo de UEA en internacia rilatoj. D-ro W. Bormann: Liberalismo kaj dirigismo en rilatoj al la Homaj Rajtoj; La ekonomia evoluo kaj la Homaj Rajtoj. S-ro G. Dimov: Lingvo-instruado kaj edukado por Esperanto; Modernaj metodoj de Esperanto. D-ro P. Neergaard: Lernejaj Problemoj en la evolulandoj. D-ro V. Sadler: Lingvaj baroj al literaturaj interŝanĝoj inter la popoloj.

1969: S-ro Helmut Sonnabend anstataŭis f-inon Jeanne Dedieu kiel reprezentanto de ILEI en Konsulta Komisiono pri Lernejoj. La membroj de KKL interkontaktis ofte i.a. en la CED-Oficejo en Londono. S-ro Sonnabend ekprizorgis la statistikon en la nomo de CED-ILEI. Pro ferioj en la sudaj landoj la rezultoj ( 14 936 infanoj lernis E. en 28 landoj) estis ne kompletaj. Prof, Lapenna enketadis pri katedroj kaj lektoratoj. Prosperoj en Belgujo (broŝuro de d-ro Denoĉl: L’E. dans l’enseignement), Aŭstrujo (dekreto pri instruebleco de E. kun instruplano) kaj Litova SSR (oni instruas E-on), UE-on reprezentis s-ro Pimpalkhare en FIOCES (int. def. de org. por lernejaj korespondado k. interŝanĝoj), fine de dec. «68 konferenco en Bombajo (Hindujo). Komisiono akceptis rezolucion rekomendantan E-on por korespondado.

La prokrastita Tria Pedagogia Konferenco okazis post la UK -Helsinki. Temis pri la demando, ĉu interŝtata konvencio pri oficialigo de Esperanto en certaj landoj nun havas perspektivon. Generale pliboniĝis la cirkonstancoj, sed la decida preteco ankoraŭ mankis. Oni decidis energie plusekvi la celon kaj tiurilata rezolucio estis farita. |

1970: Antaŭ la UK en Vieno okazis en Maribor asemblea konferenco de ILEI. Partoprenis pli ol 130 gekolegoj. La asembleo konfirmis la en Madrido

elektitan estraron de ILEI. Plue decidis la konferenco pri la definitiva statuto.

Feriaj centroj por Esperanto-parolantaj infanoj estis unu el pluraj temoj. Oni varme rekomendis centrojn en Gresillon, Montpellier, Primoŝten, Rijeka (Jug.), Szeged kaj Balatonszemes (Hung.). Cefa temo estis: La internacia jaro de edukado surbaze de la Internacia Lingvo Esperanto. Enkondukis H. Sonnabend.

1971: Komitatkunsido okazis dum la UK en Londono. Oni diskutis kurantajn aferojn, aŭskultis la staton de lerneja eksperimento por instruistoj en regiono II. La bulgara sekcio sukcesis organizi kurson en Burgas (Nigra Maro). ILEI transprenis la aŭspicion. Plue la komitato decidis regule ĉiujaron organizi ILEI-konferencon. Oni decidis pri Budapeŝto kaj komisiis la hungaran sekcion transpreni la organizadon.

1972: La konferenco okazis kombine kun la Hungara Festivalo. Du gravaj dokumentoj estis antaŭmetitaj kaj deciditaj. La unua dokumento temas pri “Internacia Pedagogia Ekzameno de ILEP”. Gi celas: internacie altigi kaj unuecigi la nivelon de lerneja instruado de Internacia Lingvo de Esperanto; atesti surbaze de konforma ekzameno la kapablon instrui Esperanton je ĉiuj lernejaj ŝtupoj, partopreni pedagogian didaktikan esplorlaboron kaj sciencan agadon. La dua dokumento temas pri “Scienc-Esplora Instituto de ILEI (SEI).

1973: Okazis asemblea konferenco en Maribor antaŭ la UK en Beogrado. La delegitoj elektis novan estraron: prezidanto: Helmut Sonnabend; vicprezidanto: Johano Ingu$; ĝenerala sekretario: Mario Dazzini; kasisto: Olle Olsson ; vicsekretario: Gaston Turin.

La asembleo donis nian organizon finan strukturon:

ILEI dividiĝas en zonoj, regionoj kaj sekcioj. La organoj de ILEI estas: asembleo, komitato, estraro, kontrola komisiono, scienca esplorinstituto, Internacia Ekzameno kaj Internacia Pedagogia Revuo.

Plue oni decidis pri 10 – jara perspektiva plano:

1.) la lerneja evoluo

2.) klerigado de instruistoj

3.) instrudemandoj.

En Beogrado informis ILEI la publikon pri la laboro de ILEI. Montriĝis kreskanta interesiĝo pri niaj labormetodoj.

1974: vidu la raporton pri la konferenco en Sonnenberg. ILEI aliĝis al UEA kiel aliĝinta faka organizaĵo en julio kaj eksiĝis en aŭgusto. Vidu la deklaron de la prezidanto!

Tio estas tre mallonge la historio de ILEI kaj entute ne kompleta. IPR intencas kompletigi nian historion iom post iom. La redakcio atendas viajn kontribuojn.

ILEI konsistas nun el 28 landaj sekcioj kaj 5 kunlaborantaj organizoj.

ILEI-Konferenco en Internacia Domo Sonnenberg

de la 17a ĝis la 26a – 7 – 1974

De d-ro Mario Dazzini, Italujo; Hugo Rollinger, Germanujo (esperantigis la germanan tekston)

La konferencon partoprenis 47 instruistoj el 16 landoj. Detale la Konferenco diskutis diversajn aspektojn de modelaj formoj pri instruado de Esperanto en la lernejoj. Jam la enkonduka parolado de prof. d-ro Frank pri la temo: “Edukteknologiaj aspektoj de internacia lingvo-politiko”, emfazis la ĝeneralajn konsiderojn kiomgrade Esperanto, kiel planlingvo, influas korelative la lernadon de aliaj fremdlingvoj. | VJ

Direktoro J. Ingusz, Hungarujo, raportis pri ekzistantaj spertoj kaj rezultatoj de la ĵus finitaj lernejaj modelaj eksperimentoj en 4 landoj (Bulgarujo, Italujo, Jugoslavio, Hungarujo). |

Post enkonduka parolado fare de Rektoro Helmut Sonnabend, laborgrupoj okupiĝis pri la problemo, kiuj lingvaj grupoj estu formotaj por ke modelaj eksperimentoj povu esti konstruivaj.

85

— página 7 del PDF —

86

D-ro Peter Zlatnar, Jugoslavio, parolis pri sciencaj kaj praktikaj demandoj kiuj devus validi ankaŭ por ĉiuj internaciaj lernejaj Esperanto -eksperimentoj.

Rektoro Sonnabend raportis pri aspektoj de instruado de fremdaj lingvoj jam en la unuaj elementaj klasoj rilate Esperanton. Li akcentis, ke estas grave difini klaran koncepton pri la atingendaj instruceloj.

D-ro Kasselmann montris eblecojn kaj limojn en apliko de komputeroj; tamen evidentiĝis, ke pere de komputeroj estas eblaj variaj analizoj.

D-ro Mario Dazzini, Italujo, esploris kiaj eblecoj povus rezultiĝi pere de Esperanto en la lernejoj por la infanoj de gastlaboristoj; ĉirilate li citis ankaŭ la novan laborplanon de Unesko en kiu ankoraŭ ĉiam la lingva problemo restas nesolvita.

Fine de la konferenco en pluraj laborgrupoj estis analizitaj la rezultatoj de la diversaj kontribuaĵoj kaj diskutoj. Rekomendoj kaj konkludoj fariĝis decidaj por la 29 sekcioj rilate pluajn modelajn instruformojn.

Esenca perspektivo por nia Ligo estas la profesia klerigo de instruistoj. Niaj instruistoj estas preparataj kaj ekzamenataj laŭ unuecaj vidpunktoj. Ekzamenoj por instruistoj estas aranĝataj fare de internaciaj komisionoj. La kvalito de la ekzamenoj konformas al la normoj de ŝtataj altlernejoj. En la vesperaj horoj la partoprenintoj de la konferenco estis instruataj pri la postuloj de la ekzamenoj.

Labormetodoj:

1) Prelegoj: ili utilis al la enkonduko kaj prezentis la taskojn 2) Grupaj diskutadoj, ĝeneralaj diskutadoj 3) Studado de la problemoj en la laborgrupoj

Detalaj raportoj:

1. Prof. d-ro Helmar Frank, universitato Paderborn: Klerigteknologiaj aspektoj de internacia lingva politiko.

La demando pri lingva politiko estas ponto inter profesia kaj politika agado. Ni bezonas vojon al internacia lingva interkompreniĝo. Miaj tezoj pri germana lingva politiko estas aplikeblaj por ĉiuj lingvoj: ne estas dezirinde rezigni je germana lingva politiko. Tiu lerneja politiko estas maljusta kiu metas la anglan lingvon en la unuan vicon. La sekvo: en internaciaj konferencoj oni rezignas je apliko de la germana lingvo.

Ni strebas al Unuiĝinta Eŭropo, do sekve ne estas eble lerni 7 lingvojn. La egalrajteco postulas enkonduki neŭtralan lingvon ĝenerale deviga. Do ni bezonas ankaŭ lingvo-politikon eŭropan. Laŭ vidpunkto de Eŭropo argumentoj por planlingvo estas tre gravaj. Oni prefere parolu pri la nocio “Planlingvo” ol pri “Esperanto”.

Oni devas riproĉi al la politikistoj ke de ili ne venas pozitivaj kontribuoj, ili lasas ŝvebi la aferon.

Cu tio koincidas kun la politika percepto?

Kio estas maldekstre, kio dekstre? Kion signifas “mezo”,“maldekstre de la mezo”? ktp.

Laŭ linia ordo ne estas eble.

Klasifiko:

A — maldekstre: jura egaleco -egaleco-kolektivismo

B — dekstre: stabileco -firma ordo -konservativismo

C — meze: libereco — liberalismo

En triangulo: ĉiu el ĉi tiuj grupoj dividiĝas en du partoj. En tiun ĉi skemon estas enordigenda ne nur la lingva politiko sed ankaŭ ŝtatoj: konservativaj, liberalaj aŭ kolektivaj.

Ne havas sencon diri: Esperanto sur la tablon kaj ĉiuj estas konvinkitaj. Al kiuj argumentoj el tiuj ĉi tri ni povus esti konfrontataj?

A. Egaleco de la ŝancoj: Abituriento ricevas 1 500 lecionojn de instruado en angla lingvo. Rezultato de esploro: nur 79o2povas partopreni diskutadojn kun samaj ŝancoj. Estiĝas nova elito. Anoj de kolektivismo ne volas elito – grupon. Jen argumento por planlingvo.

B. Konservativismo: Lernado de angla kaj franca lingvoj konsumas la tempon antaŭviditan por la lernado de germana lingvo. Jen argumento por planlingvo.

C. Liberalismo: estas postulata pli da tempo por liberaj agoj. La instruprogramon oni devas malampleksigi. Angla lingvo celas nur al la angla regiono: limigo de la klera horizonto. N

Planlingvo -Esperanto : tempo-bezono 200 lernhoroj. Gi ofertas konsiderindan ŝparon da tempo. Du jaroj por Esperanto egalvaloras 5 jarojn por la angla lingvo.

Plue en la raporto estis traktitaj klerigteknologiaj aspektoj. Baze de la 4 ŝtupoj de pedagogia laboro (Instrumaterialo, instruceloj, stato de la elementaj konoj, medioj) Frank parolis pri klerigteknologiaj rimedoj: objektivigo de la ekzamenoj (apliko de ekzamenaj aŭtomatoj), konoj pri planlingvoj estas facile ekzameneblaj; objektivigita instruado (apliko de teknikaj programitaj instrusistemoj; sistemoj pri didaktprogramigo; instruplanado). En ĉiuj medioj de instruado de planlingvo — jen Esperanto — estas garantiite optimala atingo de la instrucelo pere de klerigteknologia pedagogio ĉe minimuma tempo-bezono.

2. Direktoro Johano Ingusz, Hungarujo: Spertoj pri rezultatoj de la “Kvinlanda eksperimento” pro enkonduko de Esperanto en lernejojn.

La 26an de marto 1967 en Maribor estis fondita Konstanta Internacia Konferenco inter la landoj Aŭstrujo, Bulgarujo, Jugoslavio, Italujo kaj Hungarujo, kiu programis koncentrigi kaj koordigi ĉiujn taŭgajn agojn por la akcelado de la instruado de E. en la membro-ŝtatoj.

La decida 3a konferenco, kiun partoprenis ankaŭ reprezentantoj de la koncernaj edukinstancoj, okazis la 27.3.1970. Oni decidis aranĝi trijaran eksperimenton de instruado de Esperanto al difinita nombro de lernejoj en la membro – landoj.

La celoj estis:

1 — Esperanto estas taŭga por ke la instruado de gepatra lingvo fariĝu pli klara;

2 — Esperanto estas taŭga plirapidigi postan instruadon de fremdlingvo;

3 — Esperanto helpas al plibona kompreno de normalaj internaciaj nocioj;

4 — Esperanto fariĝas perilo en kulturaj medioj kaj kondukas al variaj amikaj kontaktoj.

La sciencan gvidadon surprenis prof. d-ro Istvan Szerdahelyi de la Universitato de Budapeŝto.

Ĉiu partoprenanta lando taskigis fakulojn kiuj estis respondecaj rekte al la Scienca Centro.

Estis je dispono detale ellaborita didakta koncepto. Efektive partoprenis la modelan eksperimenton 26 klasoj kun entute 625 lernantoj. Lingvoj: bulgara, hungara, itala, kroata, serba kaj slovena. Dum la lerneja eksperimento okazis entute 8 konferencoj por certigi la unuecon de la eksperimento. La oka konferenco decidis eldoni ĝis la 1.3.1975 dupartan dokumentaron por la publiko:

1 — Priskribo pri la laboro de la internacia konferenco; 2-— Scienca analizo de la lerneja eksperimento.

La fino de la lerneja eksperimento okazis en la formo de “Internacia lernejo” en Primosteno, junio-julio 1974, Partoprenis 85 gelernantoj kun 16 instruistoj. Estis la celo montri, ke la infanoj disponis pri sufiĉe da lingva scio por sekvi multflankan instruadon en internaciaj grupoj kaj por uzi ankaŭ

87

— página 8 del PDF —

88

inter si nur Esperanton. Jam nun oni povas konstati, ke la celoj de la eduka eksperimento estis atingitaj.

Diskutado:

Dum la diskutado la lerneja eksperimento estis juĝita pozitive, oni proponis ke la instruado en la modelklasoj devus esti laŭplane daŭrigata. La rezultato de la scienca esploro laŭdecide estu prezentata al ĉiuj edukaj administracioj. Pluaj edukaj eksperimentoj okazu en aliaj landoj.

3. Rektoro Helmut Sonnabend, Federacia Respubliko Germanujo: Lingvaj, landaj grupiĝoj por edukaj eksperimentoj pri Esperanto.

La tasko estis:

Kiuj lingvaj aŭ landaj grupiĝoj estu formitaj por edukaj eksperimentoj pri Esperanto:

a) ĉu nur grupiĝoj aŭ landoj?

b) ĉu nur grupiĝoj aŭ lingvoj?

c) ĉu miksitaj grupiĝoj?

Rilate a) estis faritaj la sekvantaj proponoj: Grupo: Grekujo, Ceĥoslovakio, Pollando, Finnlando, Svedujo, Norvegujo,

Danlando, Islando. Grupo: Germanujo, Belgujo, Britujo, Francujo, Hispanujo, Nederlando, Svislando, Luksemburgio.

Grupo: Sovet-Unio, Koreujo, Japanujo, Nov-Zelando.

Rilate b) proponoj: Grupo: germana, rumana kaj ugro -finna lingvoj. Grupo: germana, slava kaj turka lingvoj.

Rilate c) proponoj: Nederlando, Belgujo, Britujo, Francujo, Hispanujo, Germanujo, Svedujo, Norvegujo, Finnlando, Islando, Danlando, Pollando, Rumanujo, Ĉeĥoslovakio, Grekujo, Sovet-Unio. A

La proponoj estu konsiderataj kiel studoj. Generale oni esprimis, ke rilate lernejan eksperimenton estu tamen dezirinda la reciproka geografia proksimeco, eĉ se ankaŭ eksperimento inter du geografie ekstremaj landoj povus esti tre konstruiva.

Kiel proksimaj celoj estas proponitaj:

Esperanto -eksperimentoj en Danlando, Svedujo, Finnlando, Sovet-Unio, Pollando, Demokrata Respubliko Germanujo.

Eksperimentoj en Francujo, Belgujo, Nederlando, Britujo, Federacia Respubliko Germanujo.

Pro la multlingveco en Svislando estas proponita propra eksperimento.

4. D-ro Peter Zlatnar, Jugoslavio: Sciencaj kaj praktikaj problemoj en kunligo kun edukaj eksperimentoj.

Principaro:

1 — Elirpunkto por ĉiu planita eduka eksperimento estu la diferencaj lingvoj de la partoprenantaj landoj;

2- La celo por ĉiu eduka eksperimento ĉiam estu demonstri, ke Esperanto estas taŭga komunikilo inter diversaj landoj;

3 — Estas necese krei adekvatan organizaĵon, konstrui informservon kaj prepari respektive la instruistojn. Necesaj estas kontaktoj kun oficialaj instancoj;

4 — Internacia lingvo-Esperanto estu ofertata egalrajte kiel elektebla lingvo inter aliaj fremdlingvoj. Ĝi estu laŭorda instruobjekto;

5 — Interŝtata konvencio certigu la instruadon de Esperanto;

6 — Pro tio la organizaĵoj de Esperanto-instruistoj devas perfekte kunlabori;

7 — Ciu eduka eksperimento devas havi sciencan akompanon; 8 — La eduka eksperimento devas esti planita en ĉiuj detaloj kaj ĝia strategio devas esti primeditata; 9 — La internaciaj kontaktoj atingeblaj pere de Esperanto devas esti enkondukitaj jam dum la eduka eksperimento; 10 — La socipolitika funkciado de Esperanto devas esti pluevoluita ankaŭ post eduka eksperimento.

Dum la diskutado:

Direktoro, ne-esperantisto, de itala lernejo, en kiu estas instruata Esperanto kiel unua lingvo por ĉiuj infanoj, konstatis ke la infanoj lernas sian gepatran lingvon pli bone kaj lernas duan fremdlingvon pli rapide kaj ke ili evidentigas pli grandan komprenon por problemoj de aliaj popoloj.

La situacio por plua lerneja Esperanto-eksperimento nun estas favora en Francujo, Belgujo, Nederlando, Britujo kaj Germanujo. Unesko laŭplane estu informita pri ĉiuj planoj kaj laboroj de ILEI kaj estu petata pri subteno.

5. Rektoro Helmut Sonnabend, Federacia Respubliko Germanujo: Esperanto-Instruado en elementa lernejo, ĝia motivigo kaj Instrucelo.

Resumo:

Principe oni meditas en la pedagogiaj diskutadoj ĉu fremdlingva instruado jam komenciĝu en la elementa lernejo. Pluraj lernejaj eksperimentoj pere de la angla lingvo montras, ke instruado jam en la unuaj elementaj klasoj estas favora pro la lernpsikologiaj kondiĉoj; oni rajats konkludi, ke la eksperimenta stadio estas finita kaj ke oni povas proponi la ĝeneralan enkondukon de la angla.

Laŭ aliaj konsideroj oni ne plu instruu la anglan kiel “britan-anglan” aŭ “usonan -anglan”, sed doni al la angla minimume en Okcidenta Eŭropo, la karakteron de internacia lingvo, kiu estu lernata de ĉiuj infanoj jam en la elementa lernejo ankaŭ kiel baza lingvo. Pluraj fremdlingvoj povas esti lernataj poste, eventuale nur kiel “pasiva lingvo”.

Alternative ni proponas Esperanton kiel unuan fremdlingvon en la elementa lernejo, ĉar ĝi prezentas kiel unua lernita lingvo pli bonajn kondiĉojn ol la angla, kiu kiel unua fremdlingvo estas relative al aliaj lingvoj tro periferia, dum Esperanto formas la lingvan mezon.

Fakdidaktike Esperanto estas instruebla kaj lernebla pli ekonomie kaj racie, la lernantoj do lernas pli intensive. Ol mezuroj do rezultiĝos, ke rilate lernadon de Esperanto, estas bezonata ĉirkaŭ nur 1/5 de la tempo necesa por la angla.

La gramatikaj formoj en Esperanto estas lerneblaj komplete kaj estas regataj. Pro la klara semantiko de la vortradikoj ĉiuj devenoj estas kapteblaj laŭsence. La lernanto post la lernado kapablas paroli la lingvon produktive kaj aktive. La apliko de la lingvo kondukas al lingva ekzakteco.

Pedagogie didaktikaj eksperimentoj rilate lingve socialan malfavorigon pruvos, ke Esperanto povas egaligi kompense kaj do fariĝas efika ankaŭ emancipiĝe.

Socialdidaktike Esperanto alportos la decidan kontribuon al la internacia edukado, alivorte, kontribuon al eduko pri toleremo, estimo, kompreno kaj amikeco inter homoj de aliaj popoloj.

Principe oni difinu 3 tipojn de eksperimentoj N 1) Longdaŭra formo: maksimuma daŭro ĝis 2 jaroj. Ĝi celas al la didaktika priskribo de la lerneja eksperimento.

2) Mezlongdaŭra formo: ĉi-kaze estas planataj sinsekvaj eksperimentoj ĝis la

daŭro de 4 semajnoj. Ili reprezentas aldonajn rimedojn al la ĉefa eksperimento

kaj kondukas al intertempaj respondoj, kiuj povas esti signifoplenaj ankaŭ por

la fakgazetaro. 89

— página 9 del PDF —

90

3) Mallonga formo: tempodaŭro ĝis 1 semajno. Ĝi servas la samajn celojn kiel citite en 2). Eksperimentoj en mallonga formo povas esti aranĝataj ankaŭ en klasoj, kiuj ne apartenas senpere al modeleksperimento sed en kiuj povas esti testata la reago pri difinitaj problemoj.

Diskutado:

La konferenco diskutis tre detale pri la didaktikaj faktoj kaj sugestis rekomendi al la instruinstancoj modelajn eksperimentojn en la elementaj lernejoj depost 1975 en la regiono II (Francujo, Belgujo, Nederlando, Britujo, Federacia Respubliko Germanujo).

6. D-ro Hans Kasselmann, ĝenerala altlernejo Paderborn: Testanalizoj per komputero.

Resumo:

D-ro Kasselmann enkondukis en la laborsistemon de komputero, informante pri ties eblecoj kaj limigoj. Estas tute eble, evoluigi krom testprogramojn ankaŭ instruprogramojn; ĉi-lastaj povus esti ofertataj kiel intensivaj kursoj al universitatoj.

Testprogramoj estas formulendaj tiamaniere, ke devas esti redonataj respondoj en komputeraj ĉifroj; ĉi-tiukaze eblas plej ampleksa utiligo en multaj kategorioj. D-ro Kasselmann estas preta, transpreni la sciencan testadon pere de komputero.

Diskutado:

Oni eluzu la eblecojn de la aplikado de la komputeroj por modeleksperimentoj pere de Esperanto; sed la testmaterialo devus esti unuecigata internacie, por akiri pli precizajn ĝenerale validajn rezultatojn.

Resumo kaj rezolucio:

Instruistoj, membroj de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) el 16 landoj (Aŭstrujo, Belgujo, Bulgarujo, Danlando, Finnlando, Francujo, Britujo, Italujo, Jugoslavio, Kanado, Kolombio, Nederlando, Svedujo, Hungarujo, Usono kaj Federacia Respubliko Germanujo) kunvenis de lal7a ĝis la 26a de julio 1974 en Internacia Domo Sonnenberg por partopreni la laborkunsidojn, kies ĉeftemo estis: Aspektoj de modelaj eksperimentoj koncerne Esperanton.

Ili prikonsideris la diversajn aspektojn jene:

l.l Lernejaj eksperimentoj 122 Regiono l: en la regiono I al kiu apartenas Aŭstrujo, Bulgarujo, Hungarujo, Italujo kaj Jugoslavio, estis finita trijara lerneja eksperimento kun partopreno de difinita nombro da lernejoj (26). Internacia somera lernejo, aranĝita en Primoŝteno (Jugoslavio) de la 25a junio ĝis la 3a julio 1974, liveris la praktikan ateston pri la atingitaj rezultatoj en la uzado de internacia lingvo – Esperanto. La lernejan eksperimenton gvidis la Eotvos Llorand Universitato en Budapeŝto, kiu publikigos la rezultatojn kaj prijuĝojn en ĉi-rilataj dokumentoj. 1433 Regiono II: La konferenco decidis daŭrigi, en kunlaboro kun Unesko, la lernejajn eksperimentojn en pluraj regionoj kaj atendas de politikaj edukinstancoj, ke ili konfrontu al ĉi tiu tasko kaj ke ili disponigu teknikajn kaj financajn rimedojn.

Por 1975 estas proponita la aranĝo de dujara lerneja Esperantoeksperimento kiel unua fremdlingvo en elementaj lernejoj inter la landoj Belgujo, Federacia Respubliko Germanujo, Francujo, Britujo kaj Nederlando. La sciencan subtenon laŭpropone transprenu la universitato Paderborn.

——

2.1 Esperanto kiel perilo por komputeroj.

La konferenco konstatis, ke la lingva problemo en la Komunumo de 17 landoj ne estas solvita, kvankam multaj fremdaj lingvoj estas instruataj en la lernejoj de eŭropaj landoj.

La konferenco decidis koordini la laboron en ĉi-tiu medio, kun la celo al pli bona kunlaboro kun oficialaj instancoj, por tiel ebligi ke povos esti instruata la Internacia Lingvo Esperanto en la lernejoj kaj ke ĝi trovu respektivan aplikon en specifaj fakoj (Temoj pri Eŭropa kunlaborado).

4, Rilatoj al ICEM (Institut Cooperatif de l’Ecole Moderne — Frenet- Movado)

La Konferenco decidis, intensigi la rilatojn inter ambaŭ organizaĵoj tiel ke la membroj de ILEI estu informitaj pri la ĉiujaraj aranĝoj de ICEM kun la celo ke la ILEI-anoj partoprenu.

S.l Mankantaj kontaktoj kun internaciaj sindikatoj. Ekde nun internaciaj fakorganizaĵoj estu informitaj pri celoj kaj labormetodoj de ILEI.

6.1 Unesko. La Konferenco dum ĝia laborado ankaŭ studis la Unesko – dokumenton 18 C/4 — Dix-huitieme session, Paris 1974 – Conference generale – (Analyse des planifications a moyen terme — 1977-1982) kaj konstatis, ke tre multaj temoj en ĝi koincidas kun tiuj de nia organizaĵo. Baze de la Rezolucio de la Generala Asembleo de Unesko en 1954, la Konferenco decidis, ke la landaj sekcioj de ILEI estu petataj pristudi profunde ĉi-tiun gravan dokumenton, ke ili preparu programon por la ĉi-rilata laborado en la landaj sekcioj kaj ke ili raportu pri tio al Unesko-komisionoj de la diversaj landoj.

6.2. “La situacio de la gastlaboristoj ŝajnas esti solvita teorie ankaŭ en lingva rilato, sed la realo estas tre malkuraĝiga” (Unesko), Tial ILEI do proponas sian aktivan kunlaboron en la preparo kaj realigo de konkretaj solvoj kaj atendas ĉi -rilate inviton fare de la Generala Sekretario de Unesko.

6.3 La Konferenco esprimas specialan deziron, ke la Generala Sekretario kaj la naciaj Unesko-komisionoj kaj morale kaj finance subtenu la iniciatojn de ILEI kiuj helpas solvi la lingvan problemon en la senco de Unesko- Dokumento 18 C/4.

La lerneja aplikado de Esperanto-instruado

De Helmut Sonnabend, Germanujo (FRG) 1 La didaktika loko de la aplikado

Ĉiu instruisto kaj precipe la Esperanto – instruisto ĉiam demonstru sian instruarton. Ne kontraŭante lian naturan pedagogian talenton, tamen mi pretendas, ke li pedagogiscience kapablas enordigi — metodike /didaktike — ĉiujn siajn paŝojn. (Pro tio tiu ĉi verketo ne estas intencata kiel receptaro — ilin oni trovas en kuirlibroj — sed kiel logike konceptita parteto de ampleksa instrumetodo.)

Do, la aplikado de Esperanto ne estu ia akcesoraĵo, sed tute preciza didaktikaĵo de la instruado. Jena skizo demonstru la lokon de la aplikado:

a b c e:

motivacio prezentado labora fazo aplikado

Speciale la aplikado ludas rolon en Esperanto-fako. Ties neatendo en la fremdlingva instruado kondukas la lernanton al tiu kompleksa anima stato 91

— página 10 del PDF —

92

ĝenerale nomata seninteresiĝo. Ofte konstatebla estas nur la pseŭda aplikado en la klaso mem. Ekzemple ludante magazenon, la lernantoj uzante la koncernan lingvon, nun “aplikas” ĝin. Per tio la instruisto iom por kelka tempo vigligas la tristan, klasan atmosferon. Mi ne intencas malvalidigi tiajn laŭdindajn farojn, sed ili apartenas al formoj de ekzercado sed ne al aplikado. Tro ofte limiĝas la leciono al nur du fazoj: prezentado kaj labora fazo. La Esperanto -instruisto nepre evitu tian instruadon, se li volas teni, konservi, eĉ pliigi la lernfavoron de siaj gelernantoj. 7

Por tiom da malsukcesoj en la fremdlingva instruado ne ĉiam kulpas la netalenteco kaj maldiligenteco de la infanoj aŭ la komplika instrumaterialo sed ili minimume samofte produktiĝas el la nekompetenteco de la instruisto, kiu ne sufiĉe studis sian metion.

La aplikado — ĉiam parto de ĉiu leciono (ne studhoro) — apartenas al la sinpreparado de la instruisto. Emfaze denove estu dirite, ke Esperantoaplikado nepre okazu en internacia medio — ekde la unua leciono.

2 Formoj de eksterklasa aktiveco kaj aplikado

l Kvin principoj por la instruisto 1-e) Aplikado kaj aktiveco estu parto de la instruplano. 2-e) Antaŭ ol vi intencas komenci la instruadon, kontaktu kun gekolegoj alilandaj por komune ellabori planon de aplikado kaj gelernanta aktiveco, t.e. kadroplanon. 3-e) Komune kun la gelernantoj, strikte sekvante la lingvan mogesen, starigu konkretan agadprogramon rilatantan vian instruplanon. 4-e) Ciu aplikado kaj aktiveco ne estu kontrolata de vi, sed strikte observata. S-e) Propagandu publike (instruista kolegio, gazetaro, gepatroj, ktp.) regule sed nur konkretajn rezultojn. 2 La tri bazaj formoj de la aplikado Ekzistas tri formoj de la aplikado kaj aktiveco — konkretiĝantaj sur tri ebenoj: 1. klasa 2. grupa N 3. individua Ciu el tiuj karakteriziĝas per difinaj trajtoj kaj esencoj kaj devas esti ope priskribita. Ciu formo ĉiam celu la plenan internaciigon de Esperanto. Tio estu via objektiva celo, ĉar ĝia plenumo nur kondiĉas viajn aliajn gravajn celojn: eduki viajn infanojn al internacieco veki komprenemon pri la vivmaniero de infanoj en eksterlando eduki viajn infanojn estimi aliajn rasojn kaj religiojn eduki ilin toleri alies opinion veki la senton, ke la homoj estas samrajtaj konsciigi la infanojn, ke ĉiuj homoj portas komunan sorton veki intereson por la problemoj de la aliaj konvinki la infanojn, ke necesas komuna agado por venki mizeron, malsaton, malsanon kaj katastrofojn en la mondo 9. eduki la infanojn al solidareco 10. laborigi ilin por la paco.

21 Klasa aplikado kiel generale kolektiva En tiu formo partoprenas la tuta klaso. Ni nomu ĝin kolektiva. La distingiloj de tiu kolektiva laboro estas jenaj: 1-e) Starigitaj estas nur jenaj taskoj por kies solvoj estas bezonata la kunlaboro de ĉiuj gelernantoj apartenantaj al la klaso. 2-e) Ciuj gelernantoj respondecas la plenumon de la taskoj.

,

PINAVvAVDR

3-e) Ciu lernanto havas la rajton libere esprimi sian opinion pri faritaj postuloj kaj povas mem fari ilin (demokrata principo).

22 Grupa aplikado kiel specife kolektiva Evidentiĝas, ke la kolektiva aplikado kaj aktiveco estas la preferinda formo. Jam la edukaj valoroj estas pli altaj, ĉar la gelernantoj pli bone lernas enordiĝi en la socian sistemon de sia popolo. La grupa formo distingiĝas de la klasa per tio, ke ĝi prezentiĝas en aro da personoj, kiujn io komuna kunigas. Tiu io estas specialaj interesoj, kiuj estas komunaj por parto de la gelernantoj. Tial nek la nombro nek la membroj de la diversaj grupoj estas fiksitaj, ĉar la lernanto devas havi la rajton kunagi ne nur en unu grupo. Tamen zorgu la instruisto, ke la

grupoj laŭ nombroj ne estu tro grandaj. Pli ol ses lernantoj po unu grupo ne

estas rekomendinda.

23 Individua aplikado kiel amike kaj intime persona, privata Tiu ĉi aplikado altgrade dependas de la lingvokono de opa lernanto, pro tio la tempopunkton destinu la instruisto. Ĉar nepre la privata sfero de ĉiu estu savata kaj respektata, principe la instruisto ne havas la rajton, enmiksi sin en la individuecon de siaj gelernantoj. En tiu ĉi formo de aplikado serĉas la lernanto amikajn rilatojn al alia individuo ĝis nun ne konata kaj fremda al li. Lia unua letero respondita en la sama lingvo aplikata de li, konsciigas lin pri la unika valoro de Esperanto. Kaj tiaj

personaj interrilatoj efikigas jenan enanimiĝon, kiu transformas individuan

amikecon minimume en simpation por la popolo de sia nova amiko. La instruisto nur helpu, sugestu kaj kuraĝigu.

3 La organizado de klasaj aktivecoj

La organizado de klasaj aktivecoj okazu en jena sinsekvo:

1. Grupiĝo de kunagadpretaj klasoj

2. Ellaborado de komuna agadprogramo

3. Aktualigo de la programo en la klaso kaj aldonoj. al 1: Evidentiĝas por la klasa aktiveco, ke ĝi bezonas agadkampon, kaj laŭ la karaktero de Esperanto ĝis devas esti internacia. Do, ĉiu klaso bezonas partneron, minimume unu. Pli efikaj kaj por la ĝenerala publiko multe pli okulfrapaj estas pluraj interklasaj lernejaj kontaktoj. Pro tio mi rekomendas, ke unu klaso kontaktu kun po unu klaso el ĉiu lando partoprenanta la eksperimenton. Rilate la realigon leviĝas malfaciloj, nome ekestas la demando, kiamaniere la klasoj trovas la kontaktojn. Prezentiĝas tri eblecoj:

1. La instruisto alskribas klasojn troviĝantajn sur la adresa listo de

la PED – materialo. 2. Fondiĝas centro pri lerneja aplikado, kiu peras la klasojn. 3. Kunordiga PED – konferenco en kunveno komune starigas planon pri grupiĝo.

Avantaĝo de la unua ebleco estas, ke instruisto kaj gelernantoj proprainiciate povas serĉi la partneron, sed malavantaĝo estas la neekonomia tempoperdo, ĉar antaŭe ne estas certe, ĉu la aliaj klasoj jam havas sufiĉe da kontaktoj. La dua apliko estas pli bona. La ĉefa kondiĉo estus unu glate funkcianta centro, kiu tuj reagas. Generalaj spertoj pravigas pridubojn. La plej taŭga solvo estas la tria ebleco. La kunordiga PED – konferenco povas detale trakti ĉiujn demandojn, diskuti la problemojn kaj finfine sankcii devigan organizan planon. al 2: La tiel aŭ tiel fondita agadgrupo — ni nomu ĝin: internacia agadrondo pri lernejaj aplikado kaj aktiveco (mi riskas mallongigon: IALA) — ellaboru kadroplanon, kiu prezentiĝu per kelkaj ĉefaj trajtoj antaŭviditaj agadpunktoj, tamen allasantaj sufiĉe da propraj iniciatoj en la unuopaj klasoj. Nepre atentinda estas la tempa limigo de la komuna agadprogra-

93

— página 11 del PDF —

94

mo je kvarona jaro. Ĝia rekonsidero kaj profundiĝo unualinie dependas de la lingva progreso. al 3: Unue nur post certigo de kontakteblecoj la instruisto havas la rajton informi siajn gelernantojn, ĉar estus plej malbone antaŭe promesi ion, kio poste ne estas farebla. Cio nun konkretiĝu en planado de agadprogramo (principo). Konsiderante la kadroplanon gelernantoj kaj instruisto detaligu ĝin laŭ lokaj eblecoj tipigantaj la ecaron kaj karakteron de la propra lando. 31 Gemelaj klasoj La “ĝemelaj klasoj” estu la unua paŝo al internaciaj kontaktoj. Ne estas konsilinde jam komence disvolvi la aplikadon en plurajn direktojn, ĉar pro manka lingvokono, mankaj spertoj en internaciaj kontaktoj kaj ne sufiĉa rego de necesaj teknikoj la instruisto tre multe devas helpi. Kiam ni ankaŭ poste plivastigas la aplikadan kampon, tamen restu la ĝemelaj klasoj la bazo. Gi permesas pli intimajn kontaktojn, allasas pli profundajn aktivecojn. Pro tio estas rekomendinde, ke la ĝemelklaso troviĝas en najbara lando, ĉar tiam personaj renkontiĝoj pli facile eblas.

32 Pliigo de klasoj Antaŭ ol ne pasis duona jaro de lernado la instruisto ne pliigu la klasojn por pluaj kontaktoj. Kvazaŭ forlasante la varman neston, la gelernantoj nun ekspertas pli vastan kadron de la internacieco. Jen plenumiĝu ankaŭ la postulo de nia ILEI – statuto: paragrafo 2 /e: daŭre aranĝi la plej diversajn aranĝojn internaciajn por la infanoj, por ke ili apliku la Internacian Lingvon; paragrafo 2/f: eduki la infanojn al internacia interkompreniĝo.

4 Prezento de la klaso per fotoj kaj biografioj

La unua kontakto estas tre grava, ĉar ĝi decidas pri la daŭro kaj intenseco de ĉiuj sekvantaj kontaktoj. Ju pli zorgeme ĝi estas preparita, des pli efika estos la reciproka preteco fidele teni la interrilatojn. Pro tio simpla letero pri kontaktoferto ne estas tiel taŭga kiel ekzemple prezentado de fotoj kaj aliaj detalaĵoj.

En la ĉapitro pri motivacio mi emfazis, plejeble ĉiam eluzi konkretajn

situaciojn, plue la korelativecon inter motivacio kaj aplikado. Nun ĝi

estas.

La unua studhoro estu dediĉita al ĝenerala motivacio. La antaŭpreparo

estu jena: La instruisto elpoŝigu kolorafrankitan leteron, ricevitan de

kolego de estonta ĝemela klaso (ambaŭ instruistoj reciproke sendu ĝin), sciigu la enhavon esperantlingve. Certe post sufiĉa admirado de la poŝtmarko la gelernantoj volas sciiĝi pri la enhavo, kiun la instruisto nun kompreneble tradukas.

La enhavo estu proksimume jena: Mi intencas instrui Esperanton, kaj

mia demando estas, ĉu ankaŭ vi intencas la saman. Se jes, niaj ambaŭ

klasoj povus komune lerni kaj tiel kontaktigi unu la alian. Tiamaniere ni povus eluzi la eblecojn, kiuj prezentiĝas per Esperanto.

Certe nun ekestos konversacio pri la lingvo mem. Lerta gvidado fare de

la instruisto konduku al jenaj decidoj:

1. jes, ni volas kontakti kun ili, kaj 2. jes, ni volas lerni Esperanton.

Ebla daŭriga konversacio:

I.: Bone, ni lernu, tamen antaŭe ni devas respondi. Sed kiamaniere? Nur mi? Tio ne estus tiel efika. Mi proponas, ke ĉiu el vi persone prezentu sin. Tiam la alilandaj lernantoj iomete pli bone havos imagon de vi.

L.: Ni ankoraŭ ne regas Esperanton.

.: Tio momente ne gravas. Ekzistas ankaŭ alia internacia lingvo. Mi pensas pri fotoj pri vi. La necesajn indikojn ni lernos dum la venontaj studhoroj.

Post detala instrukonversacio rezultiĝas jena plano:

Por la kvina studhoro ĉiu lernanto kunportu 1. belegan foton de si (plej novan, ne suĉinfanan) — pasporta

—

dimensio — 2. ne uzitan poŝtkarton 3. gluaĵon.

Lerneja grupo komisiita prizorgu ilustritan karton pri la loko, en kiu troviĝas la lernejo,

alia grupo kunportu mapon pri la koncerna regiono, kaj la tuta klaso decidu pri malgranda donaco.

La instruisto preparu foton pri la lernejo kaj pri sia klaso, kompreneble kun siaj gelernantoj. Li skribu la akompanan leteron komune skizitan. Uzante la kvinan studhoron la klaso komune kun la instruisto nun kunmetu la materialon. Pro praktikaj kaŭzoj oni gluu ĉiujn preparitajn poŝtkartojn sur memfaritan faldfolion, ĉar tiel ili ne perdiĝos, kaj oni bone povas kroĉi ilin sur la muron de la klasĉambro.

La poŝtkartoj ricevu ekzemple jenan aspekton:

foto

Mi estas Dieter Mŭller Mi naskiĝis la 15an de marto 1960.

Mia hobio: futbalo Mia adreso:

Kaj nun la klaso atendu la respondon.

41 Interŝanĝoj de protokoloj pri lernitaj instruobjektoj Protokolo en lerneja senco estas tiu skriba formo, per kiu komisiita lernanto raportas aŭ konstatas, kion la klaso faris, kion la instruisto instruis, kion li vidis, aŭskultis kaj finfine komprenis. Tia raporto ĝenerale estas utila, ĉar ĝi respegulas la faritan laboron kaj ĉiam permesas relegi faktojn por asocii ilin kun novaj. Krome la devigo signifas protokoli instruhorojn taŭgan stilekzercon, plue bonegan rimedon kontroli la komprenon de instrurezultoj. Turniĝante al nia speciala intenco, ni ekkonas la valoron de interŝanĝoj de protokoloj. La gelernantoj sciiĝas tiamaniere pri kio iliaj novaj geamikoj lerneje okupiĝas. Ofte la transsenditaj protokoloj malfermas novajn perspektivojn, tiel ekzemple, ke ĝia enhavo instigas la gelernantojn demandi aŭ diskuti pri temoj protokole prezentitaj. Taŭgaj aspektas al mi jenaj instruobjektoj pro ilia ĝeneraleco: historio: ĉiu pedagogo scias, ke niaj historiaj lernolibroj ofte ne rilatas al

historia vereco.

— página 12 del PDF —

96

geografio: valora laŭ du direktoj: La gelernantoj povas interŝanĝi geografiajn rezultojn de la propra lando, kaj kompari akiritan scion pri geografiaĵoj de por ambaŭ fremdaj landoj. matematiko: bonega kampo por interkonigi la samajn probiemojn. biologio: eblecoj, interŝanĝi kolektitajn lokspecifajn plantojn premitforme. fremdlingva A instruado: tute aparta formo por la aplikado de Esperanto. Ĝi servu kiel ilo por peri konsilojn pri lingvaj demandoj. Ekzemple unu ĝemela klaso estas franca, la dua angla. Ili reciproke povas lerni la lingvon de la alia: angloj la francan, francoj la anglan. Ege interese, kiam la francaj amikoj korektos la lingvoscion de angla instruisto pri franca lingvo kaj ankaŭ inverse. Tiu ĉi aplikado ekestu proksimume post tri monatoj. Mi premisas je tiu tempopunkto scion pri la prononco de Esperanto, ekkonon de fraza strukturo, kaj la kapablon uzi vortaron, krome ili konas (do, ne scias) la ortografion. La interŝanĝo de protokoloj periodiĝu monate. Komune kun siaj gelernantoj la instruistoj elserĉu celkonvena(j)n protokolo(j)n — kaj longtempe — li mem devas traduki. Tamen dekomence li laborigu siajn lernantojn, taskigante ilin, uzi la vortaron por nomi kelkajn terminojn koncernantajn la protokolon. Aldonitaj ilustraĵoj taŭgege helpas.

42 Fotoraportoj pri diversaj vivsituacioj de la klaso kaj lernejo

Fotoj, bildoj kaj desegnaĵoj ofte pli bone reproduktas vivsituaciojn ol multaj vortoj. En nia aparta situacio fotoj helpas pli klare konigi la vivon en la klaso kaj lernejo. Por la lingva aplikado de Esperanto jam tre frue estas bona ŝanco, ĉar por klarigi fotojn sufiĉas simplaj vortoj, simplaj frazelementoj. La fotoj dividiĝu en du grupoj: fotoj de momentaj situacioj, fotoj laŭ motivoj. Por la unua grupo (momentaj situacioj) prezentiĝas vasta kampo, ĉar la “fotoĉasisto” serĉas la nenormalan situacion, li embuskas siajn “viktimojn”: kies fingro estas en la nazo; jen knabo, kiu cerbumas pri io; jen knabino, kiu kombas sian hararon, jen la instruisto en aparta pozo; jen knaboj ĝue maĉantaj panon; jen infanoj ĉe solvo de malfacilaj taskoj; ktp. Motivaj fotoj (dua grupo) prezentu plane vivsituaciojn, do laŭ temoj. Jen kelkaj proponoj:

Nia klaso matematikas.

Nia klaso Esperantas .

Nia klaso geografias.

Nia klaso historias.

Nia klaso sportas.

Vivo dum paŭzo.

Niaj adoleskaj lernejanoj.

Niaj plej malgrandaj infanoj. Kelkaj psikologiaj temoj:

La trankviluloj.

La melankoliuloj.

La pensemuloj.

La “profesoroj”.

La grandtemperamentuloj.

La steletulinoj. Kiel la fota servo estu organizata? Eble mi subtaksas la verajn eblecojn, kiam mi anticipe pretendas, ke ĉiam estas gelernantoj posedantaj fotoaparatojn aŭ minimume la lernejo povas disponigi ilin, aŭ gepatroj, aŭ parencoj pruntedonas. Ciuokaze la instruisto entreprenu ĉion, por eluzi tian eblecon de lingva aplikado. Filmoj por la fotoaparato devus pagi la

lerneja administracio. Fondota devas esti fotoraportista taĉmento, kaj ĉiam estu fotoaparato je la dispono. Ĝi — la taĉmento — zorgeme observu la vivon en la klaso kaj en la lernejo por ne preterpasi bonajn ŝancojn, sed ĉiam estu sur la fotoj infanoj de la “Esperanto – klaso”, ĉar ja temas pri interŝanĝoj inter ĝemelaj klasoj. Lingve aplikeblaj estas simplaj frazelementoj, nur vortoj (verboj, adjektivoj, … ), ofte interjekcioj, ekz.:

Mario, nia filozofo

La ĉarma Katina

Dimitr pensas

Ho ve, ni matematikas Do, ŝerce trafu la situacion! Same aplikeblaj estas ĵus lernitaj fraztipoj:

Cu Stefano estas bela knabo?

Cu la knabinoj estas ĉarmaj?

Cu Esperanto estas interesa? N Paŭzon — ĉu ankaŭ vi ŝatas? Ciuj infanoj de la klaso kunhelpu sistemordigi la fotojn. Alia fako povas helpi (manlaboraĵo), la infanoj manelaboru albumojn. Dum desegna horo engluu teme la fotojn kaj apliku vian lingvan scion kiel ekzemplite. Akompana letero (instruisto helpu) kompletigu tiun ĉi belan aktivecon de la gelernantoj.

43 Fotoraportoj pri klasaj ekskursoj

Tiu ĉi aplikado kuŝas sur la sama ebeno, tamen ĝi estas pli speciala. Ĝia valoro ebligas unu la alian konigi la propran hejmlandon. Simpla lingvoscio sufiĉas por kelkaj fotaj subskriboj. Oni fotu ĉefe laŭ ekskursa vojo spicita per pluraj surprizaj fotoj. Eblaj stacioj estas proponataj (celo: montara regiono):

La ekveturo (la infanoj enaŭtobusiĝas).

En la aŭtobuso.

La “ taĉmento ” survoje.

Peza grimpado sur monto.

Piedbaniĝo en sovaĝa rivereto.

Dum ripozado.

Sur ĉirkaŭrigarda turo.

En malnova kastelo.

Ce la skribado de bildkartoj (simplajn frazojn oni skribu tiel:

Korajn salutojn de nia belega ekskurso).

En revanta urbeto.

Antaŭ belaj malnovaj domoj.

Antaŭ monumento, preĝejo.

Dum aventura ludo.

Antaŭ belaspekta fono de iu pejzaĝo. Do, oni klopodu bone impresi siajn novajn geamikojn. Hejmenveninte la infanoj verku belegan vojaĝimpresaĵon. Simplaj lingvaj frazoj aŭ frazelementoj klarigu la fotojn: granda ĝojo — en la aŭtobuso — ni marŝas — streĉa grimpado — ho, malvarmega akvo — ktp.

44 Disponigu de specifa instrumaterialo

Tiu ĉi agado estas tre taŭga kaj utila formo, ĉar ĝi efektive ebligas disponigi instrumaterialon, kiu kutime ne estas havebla. Tiel ekzemple mia klaso ricevis donace aŭstralian bumerangon, kiu servis kiel bonega instru-motivacio pri Aŭstralio. La avantaĝoj estas okulfrapaj, ĉar ili ebligas reciproke riĉigi kaj ekipi la studhorojn, kio alie ne ekzistus. Tiel la klaso ofte havas je sia dispono la plej novajn kaj modernajn rimedojn taŭgajn por ekigi la envion de aliaj lernejaj klasoj.

Se viaj gekolegoj ne estas absolute preterviduloj aŭ neglektuloj, ili rekonas la realecon de la Internacia Lingvo Esperanto.

Jen kelkaj eblaĵoj el la fakoj:

97

— página 13 del PDF —

veografio: vojaĝprospektoj, bildkartoj, mapoj, tabeloj pri ekonomia strukturo, desegnaĵoj el propra geografia dosiero, bildoj pri tipaj kulturitaĵoj: vinberkulturoj, fromaĝproduktivoj, minejoj, specialaj fabrikoj, industriaj entreprenoj (vidu 41), lumbildoj, modeloj.

Biologio: interŝanĝo de herbarioj, konservitaj papilioj kaj skaraboj, fruktoj de hejmaj arboj.

Historio: historiaj fotoj, bildoj pri la irado de historio, kopiitaj dokumentoj pri lokaj historiaj eventoj.

Statistikoj: Ciuspecaj tabeloj ofte bildigitaj en ĵurnaloj. ilustraĵoj, gazetoj. Folkloraĵoj: folkloraj vestitaj pupoj, ceramikaĵoj, malgrandaj pentraĵoj, ludiloj el hejma arto, popolkantoj surdiskigitaj

Esperanto: interŝanĝo de konvenaj legaĵoj, kantoj, poemoj.

Kiamaniere organizi la skizitan aplikaĵon? Szerdahelyi raportis iam pri ambasadora ludo. Ciu lerneja klaso el la internacia agadrondo eknomu el sia mezo “ambasadoron”. Li transprenu la “diplomatan servon”. Cefa tasko: inde kaj tre inde reprezenti brile sian landon. Ofte tien kaj reen iru la mesaĝoj esprimantaj apartajn petojn.

Povus eventuale ŝajni, ke tiu ĉi formo estas tro ampleksa. Sed ĝi ne estas. Gi ja ne signifas, ke ĉiu samtempe devas esti sendita. Nur la interkomunika valoro de Esperanto bonege evidentiĝas. Gi helpas plenumi modernan curriculum, tamen nur aplikebla de bezono al bezono.

La eksperimenta klaso atentigu la fakinstruistojn pri la eblecoj havigi deziritan instrumaterialon, aŭ pli bone ĝi surprizu ilin. La “ambasadoro”” komisiu sian “sekretarion” (Esperanto -instruiston) skribi koncernan petleteron.

45 Interŝanĝoj de sonbendoj pri la klasa Esperanto – instruado

Ĝi (la formo) estas perfekta rimedo de aplikado kaj aktiveco. Ĝi montras la staton de la lingva kono kaj scio, konigas la instrumanieron de la instruisto, ebligas apartajn demonstradojn kaj demandojn. Entute la lingvo mem estas en la klaso. Krome mi povas certigi al miaj gekolegoj, ke la atentemo de la gelernantoj neniam estas pli granda ol en tiu ĉi momentoj. Mirinda streĉo de ĉiuj, eĉ ne la inspektoro atingas pli grandan efikon ol turniĝanta sonbendo. —

Kompreneble la teknikaj kondiĉoj devas esti plenumitaj. Sen sonbenda aparato kaj koncernaj sonbendoj nenio estos farita. Tamen kie estas volo ankaŭ estas vojo. Kolegoj, kiuj bezonas konsilojn turniĝu al la aŭtoro de tiu ĉi kompendio. Nur se la lernejo posedas sonbendan aparaton, nepre ne peku kontraŭ gravan metodan eblecon. Pensu nur pri tio, ke viaj infanoj povas mem kontroli sian lingvan kapablon, plue per ĝi vi disponas pri kroma lingva medio.

Funkciigu nur vian aparaton kaj komencu vian lecionon. Psikologie vidite ankaŭ la kvalito de la instruado en la sama momento pliboniĝas. Poste la sonbendaj specialistoj (vidu 534! ) prizorgu la plej bonan elekton.

46 Sonbenda prezentado de popolkantoj

Elementa esprimbezono estas la kanto. La kulturon de iu popolo

mi persone mezuras laŭ ĝia kantartrezoro. Germana proverbo asertas: malbonaj homoj ne havas kantojn. Kaj la plej multo de niaj kantoj jam estas tradukitaj. Metodike devas esti dirite, ke la kantado de Esperantotradukitaj kantoj multe kaj esence helpas la lernadon. Do, kantu ofte kun viaj gelernantoj esperantlingve, surbendigu la kantojn kaj tuj sendu la sonbendon al ĝemela klaso. Nur pro prononcaj kaŭzoj aldonu ĉiam la tekston. Vi povas esti certa, baldaŭ oni kantos la kantojn de via popolo.

47 Interŝanĝo de ekspozicia materialo

Bonega rimedo de aplikado, aktiveco, demonstrado kaj propagando estas

la ekspozicio. Gi estas konsiderata por neesperantista publiko, kaj pro tio tre zorgeme antaŭpreparenda. Rekomendinda estas samtempa ekspozicio, aranĝita de ambaŭ ĝemelaj aŭ pluraj klasoj. Ja, pro publikaj efikaj kaŭzoj, sed ankaŭ pro psikologiaj konsideroj komunaj preparoj estas konsilindaj: ĉar ĉiuj bezonas materialon de la alia(j), oni mem sendas atendante kompenson. Neeviteblaj estas malvastaj kontaktoj inter la instruistoj por detale priparoli ĉiujn punktojn de la ekpozicio. Ambaŭ (aŭ pluraj) devas solvi veran strategion: simpla kuŝigo de la ekspoziciaĵoj tablen pli malutilas ol utilas. Feran principon enkorigu: komunaj ekspozicioj inter klasoj neniam celu rekte Esperanton. Ekspozicienda ne estu Esperanto, sed nur ĝia lingvokomunika eficienco. Miaopinie enmarteligu en la kapojn de la spektantoj, ke per Esperanto la ekspozicio estas aranĝita. Ekspoziciu ne trivialaĵojn de alia lando, sed ties karakterizaĵojn, ĉar ili vekas interesiĝon ĉe viaj vizitantoj! Jen kelkaj temoj proponitaj: Ni infanoj. Ni gejunuloj. Homoj en nia urbo. Homoj ĉe la laboro. Nia bela hejmlando.

6. Niaj grandaj progresuloj. ktp. Por ne miskomprenigi vin: ne ekspoziciu pri vi mem en propra lando, sed via partnero ekspoziciu vian kaj vi lian, — do, reciproke. Esperanto estas via peranto! Mi resumas: La klasoj interkonsentu pri la temo! Ekspoziciu la materialon de la “ĝemela” klaso! Fiksu la “kiam” de transdono! Aldonu esperantlingvajn klarigojn! Bone propagandu la ekspozicion, emfazu, ke ĝi ebliĝis per Esperanto! Informu la gazetaron! Invitu gravajn personojn! Informu detale en viaj fakaj gazetoj!

ue apon

pon pumo tor

48 Komuna renkontiĝo en junulargastejo

Ĝi fariĝu kulmina punkto en la rilatoj inter la ĝemelaj klasoj. Ĝis nun nur en skriba formo aplikante Esperanton, la infanoj povas fari la bazan spertadon, ke per Esperanto efektive ankaŭ parola interkompreniĝo eblas. Frapas ĉiujn observantojn se ili subite ekspertas, ke la lingva problemo povas esti komplete solvita.

La rektaj rilatoj inter la ĝemelaj klasoj inter la infanoj pli profunde intensigas komprenemon kaj amikecon. Ne aparte devas esti menciite,

kiel enorma estas la ekzerca valoro. Nun niaj infanoj vere devas apliki Esperanton.

Kompreneble tio kondiĉas minimuman lingvokonon. Plej frue tia renkontiĝo okazu post unu jaro de la lingva instruado. La junulargastejo situu proksimume duondistance inter ambaŭ lernejaj lokoj, tute egale sur kies tereno. Tie transprenu la instruisto la rolon de la invitanto kaj organizanto. Taŭga estus ia ajn feria tempo, kiu estas komuna, tiel ke ne ekzistus malfaciloj pere de la lernejaj administracioj. La renkontiĝo daŭru minimume ok tagojn. N

Zorgema planado jam estas la duona aranĝo. Cio estu pripensita de la komenco ĝis la fino, kaj ĝi (la komenco) ne estas la senpera kunveno. Necesas, ke la invitanta instruisto ne nur elektu la junulargastejon, li ankaŭ antaŭe vizitu ĝin. Li esploru la restadĉambrojn, la dormoĉambrojn, eĉ la litojn. Li ekzamenu la ĉirkaŭaĵon, elektu ekskursajn celojn kaj vizitu ilin.

99

— página 14 del PDF —

100

Li zorgu, ke la invitotaj gelernantoj estos asekuritaj. Kion fari dum la renkontiĝo? Ne dum, sed antaŭe devas esti ĉio aranĝita. Tiu ĉi unua renkontiĝo estas tro grava por eble riski nur malglataĵojn. La aranĝanta instruisto konsultu siajn lernantojn por starigi infankonvenan programon, certe ili havos bonajn ideojn. Krome li eluzu la subvenciajn eblojn antaŭviditajn de la ŝtato en la kadro por junularprizorgado. 49 Interŝanĝoj de gelernantoj Jam rutiniĝas en pluraj eŭropaj landoj regule interŝanĝi gelernantojn. Kutime oni sekvas du celojn: l. veki pli da internacia komprenemo, kaj 2. plibonigi la lingvokonon. Kiel ajn laŭdindaj tiaj oficialaj strebadoj estas, ili suferas sub la malavantaĝoj, ke nur tiuj povas ĝui tian gastlernantiĝon, kiuj jam elitiĝis. Do, la eblaj gelernantoj nepre devas viziti pli kvalitajn lernejojn kaj iliaj klasikaĵoj devas esti elstaraj. Sekvante realan pli profundan popolklerigadon, strebante forigi la maljustecon de ŝancoj, jen ni Esperanto – instruistoj multe povus demonstri. Interalie: 1. ankaŭ ordinaraj popolgelernantoj nun havas la saman ŝancon, 2. uzi la internacian principon de Esperanto ĉe samlingvanoj, 3. ke gastlernantoj lernantaj la lingvon de la gastlando eĉ loke per Esperanto ekspertas grandan helpon, kiu rilatas lingvajn demandojn.

La ĝeneralaj dekretoj pri interŝanĝoj de gelernantoj ankoraŭ ne konsideras

Esperanton evidente pro tio, ke la dekretantoj ne havas ideon kien interŝanĝi. Inter Francujo kaj Germanujo jes, inter Britujo kaj Francujo, same jes. Per internacia kontrakto la interŝanĝo estas garantiita. Sed Esperanto? Proprainiciate ni devas solvi la problemon. Ni observu la feriajn tempojn inter niaj ĝemelaj klasoj. Ili ne ĉiam estas koincidaj. Kiam unu ĝemela klaso ferias kaj la alia ne, ĝi povas inviti gastlernantojn. lIli loĝu ĉe amikoj, kun kiuj ili jam bone amikiĝis. Kelkaj principaj rimarkoj necesas:

1. La tuta klaso respondecu la gastojn, temas ja pri “oficiala” invito. La gastlernantoj loĝas nur ĉe amikoj, kies familioj zorgas pri la korpa bonstato. Oni invitu 3 ĝis 5 ĝemelajn klasanojn (grupa konekso). La grupo partoprenu la instruadon (ebleco, eksperti alian lernejan medion). Post la lecionoj estu riĉa programo por la grupo, jam antaŭe de la klaso planita. Elspezoj estu komune pagataj. Nepre informu la publikon pri la evento.

sh vhosloP

5 La organizado de grupaj aktivecoj laŭ specifaj interesoj

Ju pli progresas la lingva scipovo de la infanoj, des pli pligrandiĝu aplikado kaj aktiveco. La nura kolektiveco de klasa agado nun disvolviĝu pli al individua aktiveco, kiu grupe organizite sekvu specifajn interesojn. Por sugesti siajn gelernantojn la instruisto prezentu liston kun tuta aro da ofertoj. Ofte infanoj ne scias pri siaj propraj interesoj kaj inklinoj. El la listo la gelernantoj elektu por ili plaĉajn temojn, skribante ilin sur slipon. Kolektante kaj ordigante ilin (laŭ deziroj kaj nomoj), la instruisto ekvilibrigu la infannombron inter la grupoj. Pli ol ses infanoj por grupo ne estas rekomendindaj. Se grupoj jam estas sufiĉe frekventataj kuraĝigu hezitantajn infanojn, elekti aliajn temojn.

Tiaj grupaj laboroj apartenas al la instruplano, do periode estu enlaborigita: grupa laboro.

S1 Sporto Ciam estas infanoj, kiuj interesiĝas pri sporto, tamen nur ĝenerale. Ilia laboro estus, atenteme kolekti bonegajn fotojn de famaj sportuloj kun ties aŭtogramoj. Komune la grupo produktu albumon kaj engluu la fotojn provizitajn per esperantlingvaj klarigoj. Okaze de internaciaj konkursoj eble nur inter la landoj de ambaŭ ĝemelaj klasoj, la agadeblecoj povas esti tre efikplenaj. Reciproke la informservo rapidiĝu pli pri sportaj faktoj de la konkurantoj, pri ĝisnunaj sukcesoj, pri trejna stilo, personaj biografioj ktp.

511 Futbalo Neniam mankas pri tiu ĉi kampo “specialistoj”. Jen estas bonegaj eblecoj de aplikado kaj aktivecoj. Volonte la grupanoj interŝanĝas fotojn, biografiojn pri siaj famaj futbalistoj, la herooj de la nacio. Volonte ili alskribas ilin petante aŭtogramojn, samtempe menciante, ke ili estas konsiderataj por eksterlandaj amikoj. Oni povas reciproke prezenti la tabelojn pri la stato en la plej supera futbala klaso, aldonante la necesajn komentojn. Multaj diskutoj letere aŭ sonbende eblas. Raportoj pri propra futbala praktiko doniĝos. Bona ludo por la tuta jaro estas la intertotorondo, laŭ transdonotaj parigoj de teamoj la infanoj divenu la ĝustan rezultaton. Oni kolektu la poentojn, kaj post fino de la jarperiodo oni konstatu la venkanton. Se ambaŭ instruistoj de la ĝemelaj klasoj sukcesus aranĝi futbalan matĉon, ili atingus pli por Esperanto ol per plua traktato.

512 Skiado Car la skiado floras nur en vintra tempo estas por interesiĝuloj dua ŝanco kunagi en alia grupo. La supraj sugestoj kompreneble validas ankaŭ por tiu ĉi kampo. Kulmina punkto povus esti komunaj skiferioj. La komuna antaŭpreparo estus fruktodona pro la apliko de Esperanto: prospektoj, kie, kiel, kiam, kiom da mono prezentus sufiĉe da temoj. Kaj la interparoloj internacilingve vespere en la kabano povus baze stimuli aliajn gastojn.

513 Naĝado N Generala aplikado kaj aktiveco v.s. Car ankoraŭ ĉiam mankas dificilaj terminoj pri la diversaj sportaj subkampoj, oni povus lingvigi taŭgajn terminojn, kiel rompnaĝado, dorsnaĝado, brustnaĝado ktp. Somerumadoj ĉe marbordo, preparoj kaj kelkaj konkursoj estas bonvenaj aranĝoj.

514 Tabloteniso lam nur ping-pong-ludado ĝi metamorfoziĝis la serioza sportarto kun la aparta kapablo influi la altan politikon kiel montriĝis en Cinio, kiam usona teamo tablotenisis kun ĉina teamo. Certe al la grupo apartenas nur tiuj infanoj, kiuj ankaŭ aktivas sur tiu ĉi sporta kampo. Apud la kutimaj eblecoj apliki kaj aktivi estus tie ĉi speciala lingva tasko. Komisiite la grupo povus analizi ĉiujn movojn koncernantajn tablotenison por poste terminigi ilin. Komparinte kaj pliboniginte la novajn terminojn la grupo kreintus por si devigan bazon por sekvontaj diskutoj. Por pli intense vigligi la grupajn interrilatojn mi proponas jenan ludon, kiu nomiĝas: internacia matĉo imaga. Ĉiu partnera grupo dividiĝu en hungara kaj bulgara duongrupoj ekzemple. Ili ludas laŭ komuna plano, starigas tabelojn kaj notas la poentojn. Post fino de matĉaj ludoj kaj kalkulado de poentoj, oni sciigu la rezultatojn unu la alian kaj konstatu la venkintan respektive venkitan landon. Tiaj oftaj kontaktoj garantiu viglan lingvan aplikadon.

101

— página 15 del PDF —

102

515 Atletiko Atletiko estas tiu sportobranĉo, kiu dividiĝas en altosaltado, kurado, diskoĵetado, lancoĵetado aŭ sportado per pezglobo, martelo kaj marŝo. La atletiko estas la plej malnova sportobranĉo, ja estis ĉe la grekoj la sola sola dum la olimpikado. Tiu ĉi sportado certe pro ĝia historia origineco ĉiam allogas geknabojn. Okupiĝo pri tiu ĉi temo de ambaŭ grupoj (poste pluraj! ) fariĝos fruktodona, ĉar tiel oftaj konkursoj okazas, tiel ke ili sufiĉe da agadtemoj liveras. Aparta laboro kaj tre valora estus verkado de atletiko- atlaso.

52 Tekniko Tuto de la metodoj kaj procedoj por plenumi verkon de arto, produkton de industrio aŭ faraĵon de metio. Mi tie ĉi nur celas teknikaĵojn senpere interesajn por la infanoj. Ĉi-loke mi mencias nur tri, lasante al la instruisto kaj klaso aldoni aliajn.

521 Aŭtoj Cu la lando mem produktas aŭtojn aŭ ne, aŭtoj ĉiam trovas la admiron de infanoj. Grupoj, en kies landoj oni mem produktas aŭtojn, regule povas informi pri aŭtotipoj samtempe eluzante la multajn varbprospektojn. Krome la FIAT-prospektoj bone demonstras la aŭto-terminaron.

522 Aviadiloj Kio povas pli veki la fantazion de infanoj ol subĉiela aviadila giganto atinganta ĉiun lokon de la tero en malmultaj horoj, sed same la pli malgrandaj, la sportaviadiloj vekas la eternan sopiron al detera libero. Vizitante la aerodromojn, la grupoj povus fari fotoraportaĵojn, kolekti prospektojn pri diversaj flugvojoj, lude ili povus ““flugi”” al plej malproksimaj landoj, ili povus prove verki aviadilan terminaron.

523 Spacveturado Per la spacveturado la homo sukcesis por la unua fojo trarompi ŝajne ĝis nun eternajn leĝojn. Novaj grandegaj perspektivoj malfermiĝas. Ne nur filozofe oni povas diri, ke la homaro estas survoje al nekonataj celoj. Okupiĝo pri la tekniko de spacveturado povas riĉigi la lingvan scipovon, doni la senton, ke la homaro entute petata al komuna agado. Oni povus projekti raketojn desegne aŭ eĉ modele, povus kontakti kun astronaŭtoj, petante de ili fotojn, aŭ (pagipovaj landoj) povus donaci lumbildojn pri luno kaj tero de ekstere.

524 Transistoro Amplifa elemento el duonkondukantoj kun minimume 3 elektrodoj, kiuj efikas same kiel elektrona tubo, aŭ nur komunlingve: ricevaparato kun transistoroj (laŭ PIV). Tio estas kampo nur por ““specialistoj”” inter la infanoj. Tamen ili preskaŭ ĉiam ekzistas. Al mi venis iam kanabo, transdonante al mi alumetan skatoleton, en kiun li estis konstruinta tri elektrodojn. Kaj la ricevilo funkciis. Simile povus agi la grupoj, interŝanĝante sperton sur tiu ĉi kampo. Tiel la unua grupo povus sendi planon al la alia — se necese kunsendi la teknikan materialon — detale priskribi (esperantlingve) la konstrumanieron kaj tiel konstruigi ĝin.

53 Hobioj Hobio estas tiu okupiĝo de homoj, kiu senkondiĉe servas ilian distron. Pro tio lasu al viaj infanoj la plej grandan liberon mem elekti ilian hobion. Tiu ĉi okupiĝo ne nepre devas okazi dum instrua tempo, ĝi ĉefe apartenu al libera tempo.

531 Kolektado kaj interŝanĝo de poŝtmarkoj Jen parada ĉevaleto de multaj esperantistoj. Tiu grupo, kiu okupiĝas pri tiu ĉi temo multege helpas aranĝi ekspoziciojn. Bonega ebleco por infanoj el rekte ne pagipovaj landoj pagi per poŝtmarkoj por ricevitaj objektoj.

532 Amantoj de popmuziko — diskoservo Preskaŭ ĉiuj pli aĝaj gelernantoj fervore kolektas tian modernan

muzikon. Tuta aro da novaj muzikformoj ekestis. Per pruntedono aŭ rekta interŝanĝo la muzikamantoj ĉiam denove povas demonstri ĉe la aliaj lernejanoj la praktikan sencon de Esperanto.

533 Foto-amatoroj Komune planitaj ekspozicioj ĉiam denove stimulas la diversajn motivojn el ilia ĉirkaŭaĵo. Restas sufiĉe da fakaj demandoj leterdiskuteblaj.

534 Sonĉasistoj per sonbendo Kia bruo estas en nia klaso — kia bruo dum lerneja paŭzo — kiel la instruisto instruas — trafika bruo sur la strato — bruo en futbalstadio — ktp. estus interalie temoj por la ĉasistoj, kaj la neatenditaj paroloj kaj esprimaĵoj estas la plej efikaj.

535 Kolektado kaj interŝango de bildkartoj Diligente kolektitaj kaj prudente interŝanĝitaj bildkartoj ĉiam estas ornamaĵo de ĉiu ekspozicio. Ankaŭ la kolektantoj multe helpas la instruadon, disponigante taŭgajn bildkartojn.

536 Kolektado kaj interŝanĝo de popfotoj Geinstruistoj, kiuj samtempe ankaŭ estas patroj aŭ patrinoj povus multe rakonti pri la aspektoj de la ĉambroj de siaj grandaj infanoj. Do, sugesti al la interesiĝantaj infanoj, en senco de nia intenco estas taŭge. Lasu ilin kolekti la belajn, neeblajn, ĉarmajn, terurajn ne eviteblajn bildojn. Eĉ toleru la alkroĉon sur la muron de via klasĉambro, kondiĉe ke la bildoj estas senditaj de la ĝemela klaso, kaj pro nenio esprimu vian malplaĉon.

537 Intervjurondo La grupo povus per sonbenda aparato intervjui la publikon pri la plej diversaj temoj, speciale ankaŭ pri Esperanto, esperantlingve prepari ĝin kaj sendi la intervjuaĵon al la ““kolegoj” de la ĝemela klaso.

538 Pentristoj Infanoj, kiuj lerte pentras, grupiĝu en komuna rondo, por temigi objektojn pentrotajn. Interkonsente kun la ĝemela grupo difinitaj temoj en konkursa maniero demonstrus la internacian linion.

539 Modaj aferoj Tie ĉi interesiĝantaj knabinoj trovas multfacetan agadkampon. Kiel riĉa estas la modo, kaj kiel ŝanĝiĝema. Eltondi la bildojn el la ĵurnaloj, ordigi ilin laŭ modaj vidpunktoj, laŭ tempo kaj okazo, tiu ĉi okupiĝo nutras la knabinojn por la tuta jaro.

5310 Diaspecialistoj Amata hobio de multaj personoj, kiuj grandstile fotas diapozitive por poste kaŝi la lumbildojn preskaŭ eterne en ŝrankon. Por la internacia rondo tia sorto estas evitebla. La motivaj objektoj estas senlimaj kaj pro tio same la reciproka interŝanĝo.

6 La organizado de individua aktiveco

Starigi internaciajn, individuajn kontaktojn estas facile, teni ilin ne. Baldaŭ post la unua entuziasmo la aktiveco rapide lamiĝas, kaj la morto estas proksima. Por eviti tian fiaskon, la instruisto zorgeme organizu la aferon. Se du infanoj jam persone kontaktiĝis, — tiam la afero estas en ordo. Aliflanke la instruistoj devas trovi la ĝustan partneron. Persona gusto kaj inklino, komunaj interesoj estas la kondiĉoj por daŭra kontakto. Se ekzemple unu infano ŝatas boksadon, la dua nur muzikon, la ŝanco por pli longa kontakto estas nulo.

En la klaso surmurigita estu listo indikanta la infanajn parojn, kiuj reciproke korespondas. Ĉiu, kiu sendas aŭ ricevas leteron aŭ alian sendaĵon, ricevas poenton. Tiu, kiu kolektas la plej multon, premiiĝu. Do, la instruisto donu la ĝustan direkton, sed ne pli.

103

— página 16 del PDF —

104

61

62

NI

La decemeco de la instruisto

Kompreneble la instruisto ne enmiksu sin en la enhavon de la leteroj, skribitaj aŭ ricevitaj de la infanoj. Li nur helpu tiam, kiam la infano deziras lian helpon. En la unua tempo de la privata korespondado pro lingvaj mankoj la infanoj ofte pretendas konsilojn eĉ sugestojn. Tiaj petoj de la infanoj esprimas konfidencojn kaj postulas la diskretecon de la instruisto.

La strikta observado de privata korespondado

La instruisto ne kontrolu la regulecon de la privata korespondado, sed observadu ĝin. Mi supre (6) jam aludis formon de observado. Ofte helpas la t.n. horo de korespondado. Dum la studhoro ĉiu infano skribas sian leteron, kaj la instruisto prizorgu la samtagan ekspedadon.

Car privataj leteroj apartenas ankaŭ al skribstilaj ekzercoj, la instruisto kelkfoje lasu skribi ilin kiel hejman taskon.

Fina rimarko

Ankoraŭ mankas multaj aliaj. Mankas multe pli bonaj. Gravajn eĉ mi ne menciis. Do, restas por miaj ŝatataj gekolegoj sufiĉe da spaco por profunda kritiko — kaj profunda kunlaboro.

Ambaŭ mi atendos.

Internacia Ligo De Esperanto-Instruistoj

Estraro de la Ligo

1) Prezidanto: Rektoro Helmut Sonnabend, Im Eckerkampsfeld 11a, D-3161 Dollbergen (Fed. Resp. Germanujo)

2) Vicprezidanto: Direktoro Johano Ingusz, Ligetŭt. 40, H-1102

Budapest X, (Hungarujo)

D-ro Mario Dazzini, Casella Postale 22, I-54100 Massa C.,

(Italujo)

4) Vicsekretario: S-ro Gaston Turin, 43 Rue Emile Magnin, F-25300 Pontarlier (Francujo)

3) Sekretario:

5) Kasisto: S-ro Olle Olssen, Bantorget 3, S-222 29 Lund (Svedujo) Sekciestroj de la Ligo

Aŭstralio: Ivan T.M. Maddern, Box 411, Morwell 3840, Victoria

Aŭstrujo: Ernst Rixner, Kleingasse 6 -18/8/13, A-1030 Wien

Belgujo: G. Pirlot, Torhoutsteenweg 17, B-8400 Oostende

Britujo: Raif Markarian, 87 Sebastian Ave., Shenfield, Brentwood, Essex CM15 8PP

Bulgarujo: Vasil Bozarov, ul. Ljubotran 98, blok 4, Vhod A, Sofia

Danlando: Lis Thune, Brembŝrvinget 15, DK-2650 Hvidovre

Finnlando: Pentti Jarvinen, Lihdekorvenk 4, SF-33820 Tampere 82

Francujo: F, Le Magadure, 23 Rue Jules Ferry, F-56700 Hennebont

Germanujo: Hermann Behrmann, Bahnhofsstr. 54, D-4972 Lohne 1

Grekujo: Sokrates Sakellaropoulos, Agias Paraskevis 30, Ateno

Hispanujo: Felipe Gonzales Del Pino, Dona Maria de Molina l56, Sevilla

Hungarujo: Marta Cser, Zelay it. 10-14, H- 1368 Budapest V

Israelo: Ron Aser, Raanana, Aŝer 5

Islando: Baldur Ragnarsson, Sogavegur 170, Reykjavik

Italujo: Catina Giulia Dazzini, Casella Postale 22, I-54100 Massa C.

Japanujo: Gamon Higashi-cho 6-51, Koshigaya-shi 343

Jugoslavio: Miodgrad Stojanoviĉ, Duruntorska ul. 2/IV-32, YU-1 1000 Beograd

Kanado: George Du Temple, 930 Ardmore Drive, R.R.2, Sydney, B.C.

Kolombio: Manuel Angel M., Apartado Aĉreo 50179, Medellin

Nederlando: O. Hoekstra, Frederikslaan 47, Schoorl-1719

Norvegujo: Elna Matland, Brekkeveien 50, N-4200 Sauda

Nov-Zelando: F. Fleming, P.O. Box 5042, Wellington

Pollando: Teresa Nemere, str. J.Olbrachta 3/5 m 12, PL-87-100 Toruĥ

Rumanujo: Ignat Bociort, D-dul Eroilor nr. 7/D, et. 1, ap. 5, Timisoara

Suda Koreujo: Dae Young-Rhie, 240-19, Sang-do-2-dong, Yong-dung-po Ku, Seoul

Svedujo: Oskar Svantesson, Skonertgatan 1, S-421 74 Vastra Frolunda

Svislando: Kurt Greutert, Via Monte Ceneri, CH- 6512 Giubiasco

Usono: John L. Lewine, West Stockbridge, Mass. 01266

Kunlaborantaj organizoj aŭ izolitaj membroj

Ĉeĥoslovakujo: Karel Kraft, poŝta 5, Zdabof V-28, CS-26105 Pfibram Germanujo DDR :Ludwig Schodl, Rosa Luxemburgstrasse 37, DDR 195

Neuruppin Kubo: Pedro Pablo Lamas Diaz, Apartado 283, Ciego de Avila Sovet-Unio: Iohannes Palu, Sĉlme 21, SU-200016 Tallin, Eosti NSV Zairo: Antoine-Samuel Ngangu, B.P. 13, Lukala (Nkandu)