Internacia Pedagogia Revuo: el texto, 1931-1934

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

es e ;

Ni KIT NTERNACA, |

FPLDAGO GIAREVUO

— ——— a mi.

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T. A. G. E.

10-a JARO, N-ro 1 JANUARO 1981

— página 2 del PDF —

Agentoj d€ TAGE. Vian kofizon akceptas :

En landoj;

Angla: F-ino Morton, 49 Mount Pleasant. Rd., Dalton, : Huddersfield. Fr. Kurtisch, Sechshauser Str. 71, Wien XIV, poŝtĉekkonto B 72487. Prof. Paul Bouts, ĉcole norm. cath., Eirlemont. Poŝtĉekk.118656 Thienen. Bulgara: Ivan Sarafov, Golemo- Selo, Kazanlika regiono. Ĉeĥoslovaka: Albin Neuzil, lernejestro lomouc-Neredin. Ĉila: E. Herrera Valen, Clasificator 220, Santiago. Agnes Nii, Postkast 6, Tallinn. M. Boubou, 96 rue St. Marceau, Orlĉans-Loiret. Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer. ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857. D-ro A.Stamatiadis, Rodou 21, Ateno. Ferd. Montserrat, str, Villarroel 107, 2a, 2a, Barcelona, Librejo de H. E. S. L. (Bleier Vilmos) Ujpest, Virag–utca 9,

Aŭstra:

Belga:

Estona: . Franca:

Germana:

Greka: Hispana:

Hungara:

En landoj:

Japana: Joshi H. Ishiguro, Tokio, Koojimachi P.O, Box 1.

Java: K. Wirjosaksono, Klaten,

Jugoslava: Svetislav S.Petroviĉ, Novosadska 7, Pirot.

Latva: S-ino O. Juŝen, Riga, Ernestines iela 7 dz. 11. Litova: A. Prapuolenis, mok.,

Kazlu-Ruda. Nederlanda: P. Korte. Schoolstraat 13, / Veendam. Poŝtĉekkonto: 90 544. Nils Okland, Rommesveit. Stord. Pola: K. Maiorkiewicz, Ludolf KoOnigsweg 6, Danzig. Rusa: Centra Komitato de Sov. Esperant. Unio (SEU), poŝtkesto 630, Moskvo. ‘ Ernfrid Malmgren, Heleneborgsgatan 6. Stockholm, poŝtĝiro 50304. S-ino N. OQumansky, 12rue Jean-Jacquet, Ĝenevo.

Pedro Casas, San Jose | 1123, Montevideo. |

David R. Metzler, Route1, Box 389, Fresno, Califor.

Norvega:

Sveda:

Svisa:

Urugvaja:

U.S. A-a:

Unueca abonprezo por ĉiuj negermanaj abonantoj estu 1 USA-dolaro aŭ egalvalora valuto!

Abonon por Int. Ped. Revuo sendu en

nacia mono per registrita letero plei-

eble pere de via landa agento al ia administrejo.

Membroj de la germana asocio sendu la kotizon (4 M: 1.— M por la germ. asocio, kaj 3— M por Int. Ped. Revuo) al „Esperanto- Vereinigung Deutscher Lehrer“, Girokasse Leipzig-Leutsch, Girokonto 27.857, membroj de la saksa asocio alfk-go Ritter, Riesa, Steinstr. 13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto: Dresden 15609.

Jung und Wingen Das leichte Esperanto

Germanlingva lernolibro por komencantoj, verkita de praktikulo kaj pedagogo. Bone uzebla por infankursoj pro ĝia simpleco, ankaŭ rekomendinda por kursoj ne longdaŭraj. Prezo: gmk. 1.10 inkl. send~ kostoj; ĉe mendo de 10 ekz. ricevos kursgvidantoj 11 ekz. Mendu ĉe Heroldo de Esperanto, Kŭin, Briisseler Strasse 94, Germanujo.

La facila Esperanto

Kolegoj helpu!

Por komparstatistiko sendu prezarojn de instruaj helpiloj (aparatoj ktp.) por lernejoj de via lando, Mi faros simile.

S-ro V. Svatek, instr.,

Luze-Koŝumberk 75, Ĉeĥio, Ĉ.S.R.

k

k

E ERNAŬIA = 7 Sumero] PEDAGOGIA REVUO

Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redakteio: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk.: Dresden 263 79 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch, Oetzsch b. Leipzig, Germ» Prezidanto de TAGE: GU. W.ROOME, 21 Glenalmond Road, Sheffield, Anglujo.

ENHAVO: Helpu al ni — Voĉoj de l’ homaro: Hemo em milito (al nia programo 11) — Raporto pri instrueksperimento en la „GirlS County School“ en Bishop Auckland, Anglujo (al 121) — Eduko kai „Pedajo“ (al 131) — Korpekzercoj kiel lerneja fako (daŭrigo) (al 134) — Pri ĉinuja lernejaro (al 213) — Krakova universitato oficialigis lektoron de Esperanto (al 222) — Recenzoj (al 231, 232) — Tabelo de la abonantoj de IPR (al 24) — Aldono de la Korespondo- Oficejo.

ĵ

Karaj gekolegoj, — legu nepre ateni€ la sekvantan artikolon! Helpu al ni!

Tio, kion mi volas diri al vi, mi devas diri por helpi la administracion de TAGE kaj la redakcion de IPR. lIli ambaŭ laboris kaj laboras tre diligente kaj celkonscie. Nia „Laborkomisiono por TAGE“ kun sincera danko konstatas tion ĉiam denove.

Sed ili kaj ni en nia laborkomisiono eraris: ni estis tro optimistaj. Ni esperis je baldaŭa kaj regula kreskado de la TAGE-anaro kaj IPR-abonantaro. Ni bazigis nian financan programon sur espero. kiu ne plenumiĝis. Pro tio ni nun staras fine de 1930 antaŭ deficito. Ĝi estas facile klarigebla: ĉiu TAGE-ano ĝis nun pagis kotizon de 3 germanaj markoj. Sed la administracio fakte (pro diversaj negocaj kaŭzoj) enspezis nur 2,70 germanajn markojn por ĉiu membro. Presado kaj forsendo de la gazeto kostis, kalkulite por ĉiu membro-abonanto, dum la lasta jaro 3,70 germanajn markojn. Do, la administracio kvazaŭ liveris varon al vi pli malmultekoste, ol ĝi mem aĉetis ĝin. Netolerebla situacio. Sed ĝi tuj ŝanĝiĝos, se la nombro de la TAGE- anoj kreskos je kelkaj centoj! Tiam ni facile povos ŝpari je la prezo por la presado.

Ĉu ne estus eble, atingi pli bonan staton?

Pripensu: en la mondo ni per nia statistiko jam konstatis 6 300 esperantistajn geinstruistojn en 61 landoj (certe ekzistas ankoraŭ pli multaj), sed estas organizitaj en TAGE kaj abonis nian gazeton nur 800 gekolegoj el 37 landoj.

Helpu ŝanĝi la nunan situacion! Varbu! Varbu por ni senĉese en la rondoj de viaj kolegoj! Vi povos fari tion, se vi volos.

— página 3 del PDF —

Se vi ne faros tion, ne restos alia vojo por mia administracio, ol:

aŭ aperigi la gazeton pli malofte;

aŭ eldoni ĝin malpli multpaĝa;

aŭ ŝanĝi ĝian tutan aspekton;

aŭ postuli multe pli altan kotizon. Kaj por la redakcio restos neniu alia vojo, ol forlasi la laborprogramon de nia lerta redaktoro kaj malaltigi la gazetan nivelon. Sed la redaktoro jam deklaris, ke li tiam devos rezigni, pro sia scienca reputacio kaj la reputacio de la tuta kolegaro, al sia posteno. bao

Mi estas certa, ke neniu el vi konsentos tiain planojn. Ni povas esti fieraj pri nia enhavriĉa kaj belaspekta gazeto. Ni devas fari ĉion, por ke ĝi reprezentu antaŭ la mondo nian esperantistan gekolegaron laŭdece.

En la lasta momento, jam preskaŭ malesperante pri nia deficito de 1930 kaj pri la antaŭvidata deficito de 1931, ni tamen decidis en nia „Laborkomisiono por TAGE“, lasi por la du venontaj monatoj ĉion en la ĝisnuna ordo kai direkti .al vi, karaj gekolegoj, kvazaŭ lastan „SOS“-alvokon.

Helpu al ni! Renkontante esperantistan kolegon, demandu lin, ĉu li jam estas TAGE-ano kaj abonanto de IPR. Devigu lin aliĝi al mi. Devigu lin, ne nur promesi la aliĝon, sed aliĝi tuj. Petu tujan pagon kaj sendu lian kotizon, kiu estas por la venonta jaro 1 usona dolaro. Kaj sendu mem vian kotizon, se vi ĝis nun ne pagis $in por 1930. (Ni havas multajn restantojn!) Sendu vian kotizon por 1931 kiel eble plej baldaŭ! Eble ankaŭ kelkaj el nia rondo libervole plialtigos sian kotizon, por forigi la deficiton, La vorto „deficito“ (kiu estas ne nur financa ŝarĝo por la organizacio, sed ankaŭ anima kaj morala ŝarĝo por administracio kaj redakcio) ne plu aperu en nia budĝeto.

Mia peto pri aliĝo al TAGE estas direktata precipe al la negermanaj gekolegoj, ĉar la nombra proporcio inter ili kaj la germanaj gekolegoj tute ne respegulas la faktan staton de nia Esperanto-movado inter la geinstruistoj tutmondaj.

La espero de la tuta esperantista mondo nuntempe estas direktata al la geinstruistaro. La geinstruistaro laŭ sia nomo devas labori instrue kaj modele por la tuta mondo.

Helpu energie al nia administracio kaj al nia redakcio!

D-ro Dietterle, prezidanto de „Laborkomisiopo por TAGE“.

Ŝanĝo enla administrejo estas necesa pro la elekto de la nuna administranto kiel prezidanto de la Esperanto-Unuiĝo de la Saksa Instruistaro. La nova administranto estas:

S-ro Kurt Hofmann, Felgenhauerstr. 63, Riesa, poŝtĉekkt. Dresden 263 79, Germanlando. Nova kasisto por la Saksaj membroj estas:

s-ro Karl Ritter, Riesa, Steinstrasse 13, ĝiro Riesa 1163, poŝtĉekkonto Dresden 156 09.

La eksadministranto dankas siajn kunhelpantojn en la forsendeioj (s-ro Michael kaj s-ro Spange, ambaŭ en Leipzig, kaj s-ro Ho!zhausen, Riesa)

2

same kiel la eksterlandajn helpantojn, kiuj kiel agentoj helpis al la administranto kaj esperas, ke ili ankaŭ estu fidelaj kunlaborantoj ĉe la flanko de la nova administranto, al kiu la eksadministranto deziras multan sukceson por lia laboro! Karl Krober, Riesa.

Voĉoj d€ l’ homaro.

Homo en milito.

„Ni fariĝis danĝeraj bestoj. Ni ne batalas, ni defendas nin de la pereo. Ni ĵetegas la grenadojn ne kontraŭ homoj — kion ni momente scias pri tio? — jen per manoj kaj kaskoj nin ĉasas la morto, de post tri tagoj la unuan fojon ni povas rigardi en ĝian vizaĝon, de post tri tagoi la unuan fojon ni povas nin defendi kontraŭ li, ni sentas frenezan koleregon, ni ne ikuŝas plu senpove atendante sur la eŝafodo, ni povas detrui kaj mortigi por nin savi, por nin savi kaj venĝi.

Ni ekkaŭras post ĉiu angulo, post ĉiu pikdrataĵo kaj ĵetas, forglitonte, antaŭ la piedojn de l’ venontoj faskojn da eksplodoj. La krakado de l’ mangrenadoj efikas fortikige je niaj brakoj, niaj kruroj, fleksiĝinte kiel katoj ni kuras, inundite de tiu ĉi ondo, kiu nin portas, kiu nin faras kruelai, vojrabistoj, murdistoj, eĉ diabloj, — de tiu ondo, kiu multobligas nian forton en angoro kaj kolerego kaj vivavido, kiu serĉas kaj konkeras nian savon. Se venus via patro kun la atakantoj“) vi ne hezitus, ĵeti la grenadon kontraŭ iia brusto!“

El la esperantigita verko „En okcidento nenio nova“ de Erich Maria Remarque. Koln a. Rh. 1930, Heroldo de Esperanto, pĝ. 100.

“) Anstataŭ „la atakantoj“ tekstas originale „tiuj transe“,

Raporio») pri instrueksperimento en la „Girl’$ Counfy S$dio01“ €n Bishop Audtland, Anglujo.

Fraŭlino D-ro Alexander Fisher, estrino de la graflanda lernejo por knabinoj („Girl County School“) en la graflando Durham, havas lernantinojn; kiuj preparas sin al certa ekzameno, kiu ebligu al ili la vojon al venonta ofico. Ili vizitas la lernejon ne pro plezuro; oni postulas, ke ili je la fino de la lerneja tempo scipovu fremdan lingvon. La estrino faris la sperton, ke ŝiaj anglaj lernantinoj ne sukcesis, lerni la germanan aŭ francan lingvon en du ĝis tri jaroj. Kio povas esti la kaŭzo? demandis sin la estrino, — La kaŭzo estas, oni respondis al ŝi, ke la franca kaj germana lingvoj estas

“) Mi ricevis ĉi tiun raporton el la „Institut des Sciences de l’ Education“

~en Genĉve kaj tradukis ĝin por la legantoj de nia IPR, ĉar ĝi certe estas in-

teresa por ili.

— página 4 del PDF —

lingvoj, kiuj havas tre malfacilan gramatikon. La angloj havas lingvon, kies gramatiko estas tiel simpla, ke oni preskaŭ ne scias, kiamaniere oni instruu ĝin. Pro tio ili havas grandajn malfacilaĵojn, kiam ili subite staras antaŭ la komplika gramatiko de la germana aŭ de la franca lingvo.

Oni konsilis al la estrino, ke ŝi donu al la lernantinoj, kiuj devas lerni la francan aŭ la germanan, antaŭ ĉio kai kiel antaŭpreparon, lecionojn pri la angla gramatiko. Sed ĉi tiuj lecionoj prezentis diversajn malfacilaĵojn. En la angla lingvo preskaŭ ĉiu vorto povas esti uzata kaj kiel substantivo kaj kiel verbo. Oni ja povas, por plifaciligi. la instruon, uzi konatan ruzaĵon: oni skribas ekzemple ĉiujn substantivojn sur bluaj paperetoj, la verbojn sur ruĝaj, la adverbojn sur flavai, por enmemorigi al la lernantoj, ke verbo havas alian koloron, ol substantivo aŭ adverbo. ;

Ĉi tiu metodo ne sufiĉis en Bishop Auckland. Tute hazarde ĝuste je tiu tempo, oni rekomendis al la lernejo libervolan Esperanto-kurson. lu lerneja konsilanto diris al la estrino: „Vi havas bonegan okazon, fari eksperimenton: zorgu por ke vi havu la permeson, instrui Esperanton kiel fremdan lingvon en la unua klaso. Vi poste vidos, ĉu eble ne ĝuste la simplaj gramatikaj elementoj de Esperanto fariĝos por viaj junaj lernantinoj la ŝlosilo por la gramatikaj malfacilaĵoj kaj subtilaĵoj de aliaj fremdlingvoj.“

Oni agis laŭ tio. Oni enkondukis Esperanton. Ne kiel celon, sed nur kiel provon rilate ilon por la posta lernado de naciaj lingvoj. Ĉi tiu eksperimento okazis helpe de la lerneja inspektoro por superaj lernejoj, kaj la „Board of Education“ (lerneja ministerio) ne nur konsentis la eksperimenton, sed ankaŭ disponis certan sumon por kovri la kostojn, kaj ĝi mem fiksis la kondiĉojn

por la eksperimento. Ĝi postulis, ke la Esperanto-instruo estu farata per’

diplomita lingvo-instruisto, kiu samtempe prenu sur sin la kutiman instruon de la angla aŭ franca lingvo en la paralelaj klasoj. Malgraŭ anoncoj en gazetoj, tiam la estrino ne sukcesis, trovi instruiston, kiu kapablis instrui samtempe Esperanton kaj francan aŭ anglan lingvon.

Ŝi helpis sin mem, simple dirante al unu el ŝiaj instruistinoj por la franca lingvo: „lernu Esperanton, post ses monatoj ni komencos la eksperimenton.“ La instruistino konsentis, kaj oni faris la eksperimenton. Ŝi instruis Esperanton en unu klaso kaj la francan lingvon en paralela klaso. Dum la sekvanta jaro ŝi instruis la francan lingvon en ambaŭ klasoj. Fine de ĉi tiu dua jaro oni kunigis ĉiujn lernantinojn kaj konstatis, ke la lernantinoj, kiuj havis dur unu jaro lecionojn en Esperanto kaj dum unu jaro en franca lingvo, estis multe pli superaj al la lernantinoj, kiuj lernis dum du jaroj la francan lingvon, nepreparitajn per Esperanto.

Ĉi tiun unuan eksperimenton, kiu komenciĝis en la jaro 1919, sekvis kelkaj aliaj, kiuj konstatis la rezulton de la unua eksperimento. Kiel preparon, kaj por la germana kaj por la franca lingvo, grupo de lernantinoj ricevis dum duonjaro Esperanto-lecionojn, dum kiam la aliaj tuj komencis lernante la germanan kaj francan lingvojn. En ambaŭ lingvoj la lernantinoj, kiuj lernis Esperanton dum la unua duonjaro kaj la nacian lingvon en la dua duonjaro, pli bone sukcesis, ol tiuj, kiuj dum tuta jaro lernis la germanan aŭ la francan lingvon. La lernantinoj de la unua grupo multe pli rapide lernis la ĉefajn elementojn, progresis pli rapide kaj estis pli certaj.

Ankaŭ por la studado de la latina lingvo la antaŭprepara studado de Esperanto montriĝis sukcesiga. Dum la jaro 1922 onj faris jenan sperton: en

4

unu klaso kun 20 lernantinoj, kiuj lernis dum unu jaro Esperanton kaj dum unu jaro la germanan aŭ la francan lingvon kaj kun 13 lernantinoj, kiuj dum du jaroj lernis la francan aŭ germanan lingvon, oni aranĝis post duonjaro ekzamenon, en kiu oni adiciis la notojn en la latina kaj la aliaj fremdlingvoj. La plej lerta lernantino estis esperantistino, kaj inter la 16 plej lertaj estis 14 esperantistinoj.

La estrino treege zorgis, por ke la lernantinoj ne perdu tempon per studado de necerta valoro. Pro tio ŝi detale kaj ĉiam denove esploris, en kiu grado la studado de Esperanto prezentis por la lernantinoj avantaĝon aŭ malavantaĝon. Nun sur la bazo de la rezultoj de diversaj eksperimentoj ŝi konvinkiĝis, ke la lernado de Esperanto ne prezentas al la lernantinoj malavantaĝojn, sed nur avantaĝojn, kaj ke estas tre profitdona, uzi la unuajn ses monatojn por Esperanto.

La inspektoroj por modernaj lingvoj tie ricevis la impreson, ke la simpla gramatiko de Esperanto estas por malpli talentitaj lernantoj, starantaj antaŭ nevenkeblaj malfacilaĵoj, kvazaŭ ponto, kiu ebligas al ili la transiron al la germana kaj franca gramatikoj.

Oni observis, ke la avantaĝojn, kiujn prezentas la antaŭprepara studado de Esperanto, montriĝas ĉefe en la komenco de la studado de nacia lingvo. lom post iom ili malaperas, kiam la koncerna lingvo prezentas pli grandajn malfacilaĵojn, t. e. kiam por ĝin lerni oni ne bezonas logikan pensadon, sed gravan streĉadon de la memoro kaj turmentojn. Kaj evidentiĝis, ke la lernantinoj, netalentitaj por lingvo-studado, tute ne povas lerni tian fremdlingvon. Do ekestas la demando, ĉu ne estus en tiaj kazoj pli konsilinde, lasi la lernantinojn ĉe Esperanto, kiun ili povas lerni ĝis sufiĉa grado, anstataŭ ilin turmenti per nelogikaj lingvoj, kiuin ili posedos neniam.

La lernantinoj mem deklaras, ke Esperanto estis por ili tre taŭga, ne nur por lerni la gramatikon, sed ankaŭ por havigi al si „vortojn“, kaj ke ili lernis per Esperanto eviti laŭvortajn tradukojn kaj anglicismojn. Krom tio la lernantinoj tre ŝatis la instruon. La arto, analizi vortojn kaj formi vortojn, kiu ludas gravan rolon dum la studado de la Esperanto-vorttrezoro, estis tre bone adaptita al iliaj kapablecoj. Ili povis fari bonajn progresojn sen fremda helpo kaj tiel kapablis ĝui la ĝojon de intelekta sukceso — ĝojon, kiu ĉie estas sentata de infanoj tre profunde,

Somero 1930 f-ino D-ro Fisher skribas: „Ĉiuj lernantinoj, kiuj nun en nia lernejo devas lerni la germanan aŭ francan lingvon, partoprenas Esperantokurson, antaŭ ol ili komencas la studadon de aliaj fremdlingvoj. Mi taksas la valoron de Esperanto jenmaniere:

Kiel ilon:

a) por klarigi la sencon de gramatikaj esprimoj;

b) por enmemorigi al la infanoj la grandan signifon de finaĵoj;

c) por enkonduki la infanojn en la ideon de l’ parenceco inter vortoj, vortformado kaj vortderivado;

ĉ) por pliampleksigi la vorttrezoron.

Eble oni miros pri ĉi tiu rezulto. Sed ne okazis la unuan fojon, ke la historio pedagogia montras al ni, ke oni pli rapide atingas la celon, kiam oni iras nerektan vojon. S-ino Montessori ekz. atingas pli bonajn rezultojn, kiam ŝi instruas la skribadon, se ŝi komence igas la infanojn desegni diverskolor-

o

— página 5 del PDF —

ajn figurojn, antaŭ ol ŝi instruas ilin skribi leterojn. Ankaŭ ritma gimnastiko povas esti bonega ekzercado por komponado kaj uzado de muzikinstrumento.

Estas evidente, ke oni dum lingvo-instruado havas la eblecon, forigi malfacilaĵojn per nerekta vojo tra Esperanto. Ne-estas necese ke la infano tuj lernu malfacilan gramatikon; la kvalito de vorto ne estas vualata artifike; la a, e, o kiel finaĵoj tre bone anstataŭas la kolorajn paperetoin; ne estas necese komence jam batali kun esceptoj.

Ĉi tiu sperto estas tiel interesa, ke valorus la penon, ripeti ĝin en aliaj lernejoj kaj landoj. Martha Moe!ke.

Eduko kaj „Pedajo“.

Unua letero.“

Kara kolegino, kara kolego!

1) Ni nomas gekolegoj nin; ĉar ni havas saman profesion, Kiu nomo estas la ĝusta por nia profesio? Mi konfesas, ke mi ne scias la ĝustan nomon. Tia fakto estas stranga. Ĉu ni ne scias, kion ni faras tagon post tago? Kiel niai gekolegoj en Esperantujo nomas sin? Jen: instruist(in)o, edukist(in)o, klerigist(in)o, eduklaboristo, kleriglaboristo, pedagogo.

2) Tiuj nomoj portas longan historion kun si. Rigardu Esperanto-vorton laŭ ĝia deveno lingva kaj ĝia rolo historia! La formo latina de la verbo „instrui“ estas kunmetita el „in“ kaj „stru-”. Ankaŭ la verbo „konstrui” enhavas la radikon latinan „stru-“. Oni pensas: Kiel domon konstruas masonistoj kaj ĉarpentistoj, tiel la spiriton „konstruas“ instruistoj,

3) Kion konstruis masonistoj kaj ĉarpentistoj, tion aliaj povas detrui (latine: „destruere — esperantlingve: malkonstrui). Ĉu ankaŭ manoj povas detrui, kion ni vere instruis? Nur grava malsano kaj ekstrema mizerego danĝerigas la formon spiritan de bone instruita homo. — Laŭ la lingva deveno la vorto „instruisto“ estus bona nomo por la senco de nia ĉeftasko.

4) Sed la vorto „instrui“ ne portas tiun plenan sencon en la kutima lingvo. Ĉiam oni demandas ankoraŭ objekton instruatan. Unu instruas gramatikon, alia instruas dancon. La verbo instrui bezonas kompletigon. Tial ne ĉia instruisto estas nia kolego. Instruado en pedagogia senco havas nuntempe certan celon, kiu ne dependas de objektoj instruataj. Tiun sencon majstro Herbart esprimis per la termino „edukanta instruado“. Multaj gekolegoj serĉas la sencon de sia agado en edukado. Ĉu ankaŭ vi konsentas la nomon „edukisto“ por nia profesio?

Mi salutas kore vin. Via Kurt Riedel.

“) Por novaj adeptoj mi volas pritrakti en kelkaj leteroj sciencajn pensojn en simplega formo, — R.

6

Korpekzercoj kiel lerneja fako. De Elin Falk. Tradukis S. Engholm, Svedujo. (Daŭrigo kaj fino.)

La lernantoj en la elementaj kaj mezaj lernejoj ankaŭ bezonas, kiel aludite, praktikan aplikadon de tio, kion ili lernas dum la korpekzercaj lecionoj. Alie tiuj ne kontraŭagas sufiĉe la ĉiutagajn malbonajn mov- kaj teniĝmanierojn de la lernantoj. La lernantoj nome ne povas ĝenerale en la praktika vivo apliki la ekonomian labormanieron, kiun ili lernis dum la korpekzercoj, se oni ne rememorigas ilin pri tio kaj helpas ilin. Riĉajn eblojn por tiu aplikado donas la ordinara korplaboro, kiun la lernantoj faras kune kun la korpekzercoj: kiam ili ordigas la materialon, desegnas limojn sur la sportejo, alivestas sin ktp. Tiam la gvidanto devas interveni kaj korekti, kiam ili estas tre streĉitaj, mallertaj aŭ kurbaj. Sed kiel dirite ankaŭ la ceteraj instruistoj devas koni ĝeneralan labor- kaj ripozteknikon, tiel ke ili dum siaj lecionoj povas kontroli kaj eventuale korekti la lernantojn; i. a. instrui ilin ofte Ŝanĝi poziciojn, ekz. stari jen sur ambaŭ piedoj, jen pli sur unu, jen sidi ambaŭflanke sur la postaĵo, jen pli sur unu flanko ktp., jen rektiĝi en bona libera teniĝo, jen por kelkaj momentoj sidi plenripoze. Oni ekzercu ilin ekz. teni la plumon per plejmalmultedanecesaforto, kaj fari ĉiujn labormovojn tiom malgrandaj, ke ili ĝuste sufiĉas por la celo, fari kiel eble plej multajn labormovojn ritme ktp. Certe ĉiu instruisto, kiu uzas tiun helpinstruadon, trovos, ke ĝi tre faciligas lian propran instruadon, ĉar ĝi plibonigas la laborkapablon de la lernantoj.

(Parenteze mi volas diri, ke tiu praktika aplikado de la lernantoj povus pli bone efektiviĝi, kaj ankaŭ ilia cetera praktike-higiena edukado povus plialtiĝi, se ili pli ol nun dum parto de la somerferioj anstataŭ „fari nenion“ kaj perdi la laboremon, estus okupataj per korpekzercoj en libera aero, precipe ekskursoj, naĝado kaj tenda vivo, kune kun simpla manĝaĵpreparado, vestilikado, fabrikado de ekzercvestoj kaj sportiloj, ĝarden- kaj aliaj agrikulturaj laboroj, unua helpo je akcidentoj aŭ s. Precipe gvidantoj de lernejaj sportkabanoj, gvidantoj de libertempaj kaj ĝardenaj kolonioj havas tie ĉi grandajn taskojn.)

Lernantoj kun altgrade malbona korpteniĝo krom la ordinaraj korpekzercoj bezonas specialan teniĝgimnastikon, se eble ĉiun duan labortagon. Dum tiu gimnastiko devas esti ekzercata ankaŭ bona korplabora tekniko.

=

La plej granda parto de la nomitaj por elementaj kaj mezaj lernejoj konvenaj korpekzercoj ĝenerale devas esti ekzercataj pli malpli miksite, Eĉ dum ski- aŭ glitumekskurso aŭ migrado oni konvene enmetas kelkajn spiraŭ teniĝkorektantajn ekzercojn, preskaŭ ĉiam estas bone doni iujn ripozekzercojn. Per tiu mikso oni distrigas la laboron de la lernantoj kaj malhelpas trolaciĝon. i

Dum lecionoj sur sportejo aŭ en gimnastikejo tiu mikso devas esti precipe atentata. Tia leciono devas unualoke doni profundan kaj gajan vigligon. Se la lernantoj je la fino de la leciono ne estas gajaj, ŝvitaj aŭ

7

— página 6 del PDF —

almenaŭ tre varmaj, ĝi estas plejparte senutila. La vivprocedoj, kiuj akompanas kaj akcelas iliajn rapidajn kreskon kaj evoluon, nome bezonas viglan substancŝanĝiĝon (= asimilo). Gaia vigliĝo ordinare venas per si mem al la lernantoj, kiam ili faras duonaŭtomatajn, nature ritmajn refreŝigekzercojn: rampadon, iradon kaj kuradon, dancon, viglajn pilkludojn ktp. — do, nur facilkompreneblajn kaj fantazivigligajn taskojn. La gaja laboremo, kiun kreas tiuj ekzercoj, ĝenerale restas ankaŭ dum la kompletigaj intermetaĵoj.

Dum la leciono la tuta korpo samtempe aŭ partoj de ĝi devas esti ekzercata en varia maniero: jen per rapidegaj, mezrapidaj kaj malrapidaj, jen per pli malpli longedaŭraj movformoj; ankaŭ ripozo devas kunesti. Dum eksterdoma leciono ekz. oni dividas la lernanton en memstare laborantaj grupoj: unu grupo ekzercas kuradon kaj iradon, alia ĵetadon, tria saltadon, la kvara staras kaj iras surmane alterne kun iu speciala balancado kun laboro ĉefe por la gambmuskoloj. Post tempeto la grupoj ŝanĝas taskojn, ev. post mallonga ripozekzerco. Tiel oni kreas pli bone fundamentam kaj ampleksan movi$ĝ-, teniĝ- kaj ripozteknikon, kiu certe estas gravsignifa por ĉiuj diversaj labortaskoj kai ripozebloj de la vivo.

sd

. Oni devas tiel praktiki la korpekzercojn, ke la korpaj forto, rapideco, rezisteco (kaj atentemo, kiujn ili donas, fariĝas. valoraĵo ankaŭ por ĉia mensa agado. La sperto de multaj diras, ke konvenaj korpekzercoj ankaŭ kunportas rezistecon ankaŭ por pensa laboro. La korpekzercoj ankaŭ donas al la lernantoj riĉajn eblojn por ekzerci sin esti trankvilaj, atentaj, helpemaj kaj sinoferaj, honestaj, amikaj, ĵustaj kaj ordamaj. Precipe la grupludoj povas evoluigi la plej bonajn sociinstinktojn de la lernantoj, instrui al ili respektplenan kunlaboron, respektplenan batalon. Ekzercoj, kiuin la lernantoj rigardas danĝeraj sed interesaj, kreskigas iliain kuraĝon, ambicion, lukt- kaj konkursemon, pliigas ilian eltenon en volpovo kaj memagado, iliajn mematenton kai memregadon. Ankaŭ ekzercoj, kiuj malpli plaĉas al la lernantoj, povas doni samecan rezulton, ekz. tiuj, kiuj postulas, ke ili venku korpan mallaboremon, timon por doloro, timidon, timon por mokoj ktp. Multaj ekzercoj helpas la lernantojn prijuĝi sian propran kapablon kaj subpremas ilian trokuraĝon. La (korpa regado, kaj ne malplej la mola, bela moviĝmaniero, kiun ili povas lerni dum la ekzercoj, ne nur alkutimigas ilin al perceptado de nature plaĉaj kaj harmoniaj movoj, sed ĝi ankaŭ edukas ilin al mensa ĝentilo en la ĝenera:a sinteno.

Sed — nur se la korpekzercoj estas gvidataj en la plej bona, mense akcentita direkto, ili helpas la psikan evoluon en la aludita maniero. La lerneiaj korpekzercoj per si mem, same kiel multaj aliaj lernobjektoj kaj la tuta vivo en kaj ekster la lernejo, ebligas multmaniere la kreskon de malbonaj mensaj kvalitoj ĉe la lernantoj: envia kaj neregata kolero, egoismo, mallaboremo, fuŝemo kaj malhonesto ĉiuspeca. La malpaciĝoj ktp., kiuj ofte okazas dum aŭ rilate al la mondolimpiadoj kaj la samspecaj miniaturaj konkursoj sur la tuta tero, ankaŭ atestas pri tio.

En nia tempo kun ĝia troa emo por korpekzercaj konkursoj estas grave, ke la lernantoj ekkomprenas la danĝerondetrostreĉigo dum longe- «daŭra laboro en naĝado, skiado kaj glitumado, kurado, saltoj aŭ s., kiujn ili Ŝatas ekzerci memstare, sed kiujn ili pro nekompreno praktikas tro persiste kaj sen konvenaj „interekzercoj“, antaŭaj kaj finaj ekzercoj. Oni devas

8

o ———

averti ilin kontraŭ ekz. longa naĝado, multaj subakviĝoj kaj subakva naĝo, kiuj treege lacigas la koron kaj la pulmojn, kaj averti ilin kontraŭ tuja kaj tro longa sunbano post tio. Ne malofte oni renkontas en Stokholmo kaj ĝiaj ĉirkaŭaĵoj malfortain knaboin meze en „miniaturolimpiado“ — ili kuradas „laŭ Vide“ aŭ naĝas „laŭ Borg“ aŭ agas kiel mondmaistroj en aliaj branĉoj, ĝis ili estas tute senfortigitaj — ĉio en espero pri iama mondfamo! Dum la lernejaj ekzercoj la infanoj kaj iunuloj devas lerni neniam stari, sidi aŭ kuŝi senmove tui post forta korpa streĉiĝo, sed almenaŭ iri ordinare, aŭ se ili estas tre lacaj, kuŝi surdorse kaj mole ruli sin de unu flanko al alia — ambaŭ ekzercoj unue rapide, poste pli malrapide. Plie, ke tiuj ekzercoj estas bonaj antaŭ viglaj korpekzercoj post ripozo aŭ tre facila laboro, kvankam oni tiam devas ekzerci ilin un ue malrapide, poste pli rapide.

La agado de la „stelportuloj“ bedaŭrinde “kunportis la troan konkurskulton, kiu pli kai pli eniĝas en infanajn kaj gejunulajn lernejojn. Kelkaj gvidantoj de lernejaj korpekzercoj estas sufiĉe hezitemaj koncerne tion. Konkursemo kaj ambicio estas naturaj kaj gravaj puŝiloj en la vivo; ĉiu bezonas kompari siajn mankojn kaj meritojn kun tiuj de aliaj por atingi plenan evoluon. Se oni saĝe uzas tiujn fortojn, ili estas bonaj helpiloj por lerneja instruado, inkl. por korpekzercoj. La plej multaj lernejoj nuntempe havas multajn konkursojn pojare en skrib- kaj legobjektoj. La plej dotitaj lernantoj sopiras superi la rekordon unu de la alia, ne nur rilate al atestoj de ĉiu kursfino, sed ankaŭ dum la multaj skribaj aŭ buŝaj provoj, kiujn la lernejo postulas kaj atestas. Tiuj provoj certe plenigas la malpli dotitajn lernantojn per sentoj de timo kaj malplivaloro. Eble tiaj provoj estas necesaj en tiu parto de la instruado — pri tio mi ne estas kompetenta paroli. Sed mi dubas, ĉu tia konkursmaniero estas necesa por lernejaj korpekzercoj — se (notu bone!) tiujiestasgvidataj de bonajinstruistoj. Ĉar la ekzercoj estas tro intime kunligitaj kun la naturaj moviĝemo kaj gajemo de la lernantoj. Se korpekzercaj konkursoj estos aldonataj al la konkursoj en skrib- kaj legobjektoj, oni vere povas demandi kiel la lernantoj rezistu. En multaj lernejoj oni tamen jam nun faras provon por sportinsigno. Vere tiuj provoj ne estas tre postulaj per si mem. Sed ĉar la rezultoj de ĉiu „provanto“ estas notataj kaj baldaŭ bone konataj inter kamaradoj kaj aliai, ĉiu ĝenerale faras sian ekstremon por fariĝi la plej bona en ĉiuj provoj, Tio fariĝas maskita, ofte tro peniga konkurso — multfoje certe ne preparata per sufiĉa ekzercado. Krome la plej bonaj konkursantoj facile „grandiĝas“, la malpli bonaj malgajiĝas kaj fariĝas malpli emaj al korpekzercoj. Aldone multaj sportasocioj ekster la lernejo ofte invitas la lernantojn al konkursoj kun allogaj premioj. La plej bonaj en la lernejaj konkursoj kompreneble anoncas sin kiel unuaj kaj tiamaniere ankoraŭ pli lacigas sin. Tiamaniere la sporto gainas lokon en la lernejoj, kaj bonaj stelembrioj estas kaptataj de la sportasocioj, sed la lernantoj mem cefte fartas malbone. Estus certe pli feliĉe, se la lernantoj en niaj infan- kaj gejunullernejoj kun ilia relative malmulte fortiĝinta nervsistemo, ne estus enagitataj en la streĉiĝon kaj konkursadon de la nuntempa vivo. La lerneio devas certe energie zorgi pri tio, ke iliaj korpoj, kaj precipe ilia nervsistemo, povu kreski en kie! eble plei granda trankvilo. La lernejaj korpekzercoj devus pli prefere esti gaja, refreŝiga kaj eduka ludo. Tiel ili certe helpus la lernantojn plenkreski kiel eble plej normale kaj donus al ili solidan fundamenton por la venonta vivbatalo.

9

— página 7 del PDF —

Poste ĉiu povas mem decidi, ĉu li volas fariĝi rekordĉasanto aŭ eĉ sportisto aŭ nur uzi bone almezuritain korpekzercojn kiel helpon por sia ordinara viv-

laboro.

El tio ĉi certe montriĝas, ke oni devas solvi multajn kaj malfacilajn problemojn koncerne la lernejajn korpekzercojn. La plej grava tamen estas havigi bonajn instruistojn kaj sufiĉe multajn kaj bon-

aranĝajnekzerceiojn.

Pri ĉinuja lernejaro.

Fine de la jaro 1929 la ministro por publika instruado en la Nanking-registaro sciigis, ke en tuta Ĉinujo 43600 (000 infanoj sidas en popolaj lernejoj. Li anoncis la gigantan projekton, ke oni

Universitatoj kaj fakaj altlernejoj Instruejoj por instruistoj

Altaj lernejoj

Teknikaj lernejoj

Plialtrangaj popollernejoj Simplaj popollernejoj

Profesoro Tsen Tsonming el la ĉina nacia universitato elmontras en La Coopĉration Intellectuelle (n-ro de l’ 15.4. 1930), kiom grandaj estis la progresoj en la lernejaj aferoj depost la jaroj 1906, 1912, 1916. Sed de la jaro 1924 la evoluo estas tute ĉesigita — komprenebla sekvo de la ĉiama politika malordo, kiu malfortigas ankaŭ la financajn fortojn tiom, ke por la popolklerigo restas nek tempo nek intereso nek mono.

La „Nacia Konferenco por Eduko“, kiu kunvenis 1930 en Nanking, faris planon, kiel la 804 da analfabetuloj inter la plenkreskuloj en Ĉinujo estas forigendaj. En la armeo, en kaptitejoj, fabrikoj kaj

volas fondi 740000 lernejojn kaj instali en ilj 1230000 geinstruistojn. La lastaj fidindaj nombroj — el la jaro 1923/24 — diras jenon pri la lernejaj aferoj:

e 125 34 033 847 . 585 36 723 7123 s 547 100 136 3249 603 39618 3209

10 236 547 297 35 182

167 076 5 445 815 365 560

komercaj firmoj: ĉie oni intencas aranĝi klasojn por lego- kaj skriblerno. Helpe de 132000 instruistoj, instruantaj en 116000 lernlokoj, oni esperas, dum ses jaroj forigi la plej urĝan malsufiĉon. Por tio estas necesaj 283 400 000 dolaroj.

La 1-an de Julio 1930 la centra registaro dekretis, ke ĝis fino de 1935 ĉiu ĉino devas pruvelmontri, ke li scias legi certan legolibron. Post tiu dato al registaraj kaj aliaj oficejoj, al komercejoi kaj fabrikoj estos malpermesite, okupi personon pli ol 18 jaroin aĝan, kiu ne povas legi kaj skribi.

Tradukis el Leipziga Instruista Gazeto: Paul Bennemann,

Krakova Universitato oficialigis IEktoron de Esperanio.

Grava paŝo estas farita de Universitato Jagellona. De nun ni havas lektoron de nia lingvo oficiale nomitan de Universitata Estraro. Unua lektoro estas de

10

ni ĉiuj bone konata, juna samideano Tadeusz Hodakowski, kiu jam kelkajn jarojn kunlaboras ĉe la redakcio de Pola Esperantisto, estas ŝatata kurs-

gvidanto kaj gimmazia profesoro de pola lingvo en la Oka Knaba (Gimnazio. Mi ne parolos pri personaj kvalitoj de nia novnomita lektoro, ĉar ĉiuj, kiuj lin konas, bone tion scias. Li estas vere inda iĝi ano de Lingva Komitato — tio estas la demando de mallonga tempo.

Ni longe atendis la tempon, (kiam fine Esperanto, vera Mondlingvo. okupos ĝustan lokon ĉe Krakova universitato. Jam estis de longe faritaj penadoj por atingi tiun celon.

Nun la fama lernejo de Nikolao Kopernik, unu el plej maljunaj altlernejoj de Eŭropo, Krakova Jagellona Universitato, inter siaj kunlaborantoj posedas lektoron de Esperanto.

La patrujo de nia Maistro, kiu longe hezitis ne decidante ĉu fakte la genia eltrovaĵo estas fina solvo de la plej komplika lingva afero, kiu dum jarcentoj okupis grandajn homajn korojn kaj pensojn, nun kredas je sia filo Zamenhof. Ofte, tre ofte ni sammaniere hezitas pri multaj faritaj eltrovoj. Ni ne kredas ĝis fine iu el alia lando konstatas tion. Kiom da grandaj eltrovoj percis nur pro tio, ke al eltrovinto ne povis trovi en sia patruio indan aprobon kaj subtenon!

Depost nuna momento ni povas esti certaj, ke la afero de mondlingvo iros ĉe ni rektan vojon,

El „Pola Esperantisto“, 1930, n-ro 11.

Recenzoj.

„General Language Course“ by Helen S. Eaton.

Sub ĉi tiu titolo aperis en la eldoneio „The Botolph Printing Works“, London, du tute apartaj lernolibroj, kiujn Helen S.Eaton verkis laŭ komisio de IALA. Ĉar la aŭtorino ne diferencigis ilin per ciferoj aŭ alia ekstera signo, mi diferencigas ilin per „N-ro I“ kaj „N-ro 1“,

N-ro I enhavas la Esperanto-tradukon de l” rakonto de Margaret Loring Thomas „George Washington Lincoln goes around the World“, Ĝi estas libro, kiu volas instrui la Esperanto-lingvon, sed, ĝia ĉefa celo estas, kiel ja montras la titolo, doni al la lernanto bazon por posta ĝenerala lingvo-studado. Esperanto estas uzata, ĉar ĉi tiu lingvo taŭgas por objektiva pritrakto de la diversaj lingvoj. Ĝi enhavas 57 lecionoin, kiuj liveru sufiĉan materialon por la tempo de unu jaro por lernantoj de la 7-a aŭ 8-a lernojaro en lerneioj, en kiuj fremdaj lingvoj estas instruataj. La lecionoj 120 enkondukas en la gramatikon de Esperanto kaj instruas la plej uzatajn afiksoin kai

la ĉefajn regulojn de vortfarado. Ili estas verkitaj laŭ jena skemo: 1. Vortareto, 2. Esperanto-teksto, 3, Interparolado (demandoj en Esperanto) 4. Gramatiko, 5. Traduko (frazoj tradukendaj el la angla lingvo). En la sekvantaj lecionoj 21-57 anstataŭ reguloj pri gramatiko kaj vortfarado estas pritraktataj „Radikoj“. Tie la aŭtorino klarigas anglajn radikojn, komparante ilin kun Esperantaj radikoj kaj je la fino Ŝi regule donas malgrandan tabelon, en kiu ŝi komparas la samajn radikojn en aliaj 4 lingvoj: latina, franca, hispana, germana. La demandoj en la rubrikoj INI kaj V. tute ne volas elĉerpi la materialon, sed volas esti mur sugestoj, laŭ kiuj instruisto, kiu uzos la libron, memstare faru siajn demandojn.

N-ro II enhavas la rakonton de Guy de Maupassant, „La Parure“. Ĝi celas la ĝeneralan lingvo-studadon por „High Schools“ kaj „Colleges“; ĝi volas servi aŭ kiel bazo por posta lingva verkado en angla, latina, romana (franca aŭ hispana), germana lingvoj, aŭ kiel kurso kunordigenda al tio, kio jam estas lernita en unu el la nomitaj lingvoj. Ankaŭ

t1

— página 8 del PDF —

ĉi tie la aŭtorino elektis por la tekstoj la Esperanto-lingvon, ĉar ĝi pli bone taŭgas ol la gepatra lingvo por la koncernaj studantoj, (kiuj devas lerni pritrakti lingvon tute objektive.

Ĉi tiu libro enhavas 50 lecionojn. En ili la lecionoj 125 enhavas la gramatikon kaj vortfaradon de Esperanto en sia plej simpla formo, kai, se la nombro de lecionoj me sufiĉas por pli longdaŭra studado, oni povas fini ĝin per la 25-a leciono, kiu enhavas sugestojn por ripetado („review“). La lecionoj 1—25 estas verkitaj laŭ la skemo: 1. „Vortareto“, deleciono al leciono regule alternantaj kun „Radikoj“; 2. Traduko (Esperanto-teksto alterne ikun angla teksto); 3. Gramatiko; 4. Vortformado; la sekvantaj lecionoj enhavas alterne 3 partojn (1. Vortareto, 2. Traduko, 3. Vortformado) aŭ 2 partoin (1, Radikoj, 2, Traduko).

Kaj la rubrikoj „Radikoj“ kaj la rubrikoj „Vortformado“ enhavas komparajn studoin aŭ tabelojn rilate la latinan, anglan, francan, hispanan, germanan, esperantan lingvojn kun klarigoj en angla lingvo.

ĉe

En ambaŭ libroj „General Language Course“ — (kaj en n-ro I kaj en n-ro II — la vorttrezoro estas elektita, kaj kolektita daŭ certaj sciencaj principoj. N-ro I enhavas 893 radikojn. El ili estas komunaj 195 al la latina, franca, angla, germana lingvoi, 160 al la latina, angla, franca, 139 al la angla, franca, germana. La radikoj, kiuj aperas nur en unu lingvo, estas tre maloftaj (28 mur latinaj, 23 nur germanai, 26 nur anglaj, 54 nur francaj). N-ro II enhavas entute 2563 vortojn, reprezentatajn per 564 radikoj. El ili 341, do 7096, apartenas samtempe al 3 de la 4 lingvoj: atina, franca, angla, germana; 167 estas komunaj al ĉiuj 4 de la nomitaj lingvoj. La aŭtorino uzis por sia laboro la vortlistojn de scienculoj, de Thorndike (angla

12

lingvo), Henmon (franca), Buchanan (hispana), Kaeding (germana). x

Mi esprimu kelkajn ĝeneralajn ideoin pri la du libroj. llia plej ĉefa valoro konsistas en tio, ike ili prezentas tute novan eksperimenton de kompara lingvostudado. Ĝi estas nova jam pro tio, ke ĝi enkondukas tiun studadon en lernejoj de pli alta grado — nova minimume por Eŭropo; mi ne konas similajn librojn en nia kontinento, Kai precipe nova pro tio, ke ĝi bazigas sian laboron sur Esperanto, ties gramatiko kaj vortfarado, kaj sur la bazo de kontinuaj Esperantotekstoj (kiuj cetere estas interesaj por la lernantoj jam rilate sian enhavon). Sendube instruo laŭ tia metodo estas multe pli interesa por lernantoj de diversaj lingvoj, ol instruo, kiu limigas sin nur al unu fremda lingvo. Kompreneble ĝi postulas multon de la instruisto. Mi tre dezirus, ke niaj kolegoj, kiuj instruas Esperanton aŭ alian lingvon krom la gepatra, konatiĝu kun ĉi tiuj libroj, por ricevi instigojn kaj sugestojn,

La tuta verko montras, ke la aŭtorino estas bona pedagogo. Tion jam montras la modele simpla kaj klara maniero, en kiu ŝi per la angla lingvo klarigas la Esperanto-gramatikon.

La diverslingva materialo, necesa por ebligi komparojn, estas riĉa kaj elektita tre celkonscie. Helen S, Eaton ankaŭ ĉi tie ne celas kompletecon, ĉar ŝi ja volas, ke la lernantoj mem kompletigu la materialon, post kiam ili ricevis la necesain sugestojn. Do, ŝi tre bone atentas la principon, ke la lernantoj devas partopreni la laboron de la instruisto kiel memstaraj kunlaborantoj. Kaj ŝi estas tre prava, elektinte Esperanton kiel bazon. por la kompara laboro, ĉar ĝi fakte estas tute „objektiva“ lingvo instiganta al objektiva pripensado. Mi ne dubas, ke, kvankam ŝi tute ne celas propagandi Esperanton en la komuna senco de l’ vorto per siaj objektivai laboroj, ŝiaj libroj tre bone taŭgas, veki

Bo i

bla intereson de la lernantoj por mia » mondhelplingvo kaj instigi al plua laboro en, per kaj por ĝi. Cetere tia lingvo- ‘“komparo tre bone taŭgos, por montri la vojon al internacia pensado. Tio — iam “pro la tuta enhavo de la rakonto — pre- “cipe valoros pri n-ro I. Ke la rakonto ” de ĉi tiu libro estas iomete fantazia kaj d imera, tio ja faras ĝin tre taŭga Dor lernantoj. Instruisto, kiu samtempe struas Esperanton kaj geografion, tre bone povus uzi ĝin, por fari „vojaĝon aŭ la teron“ kun siai gelermantoj, um kiu ili samtempe komprenos ion ri la porpaca ideo. Do, mi rekomendas “du fibron ne nur al ĉiuj instruistoj “kaj kursestroi, kiuj interesiĝas pri koma lingvo-studado, sed ankaŭ — kaj recipe n-ron I — al kolegoi, kiui nesufiĉe komprenas la anglan lingvon, ĉar “ili ĉiukaze profitos ion por si mem kaj – la instruado de Esperanto.

Al kritiko rilate lingvajn detalojn mi gnu Ĉi tie, ĉar ĝi fakte rilatas nur gatelon — la aŭtorino disponas pn e bona kono de nia lingvo. Komble oni povus ordigi la gramatikan rialon alimaniere, ol ŝi faris tion. “kelkfoje dum la instruo de Esperŝi ne agas laŭ la principo: de la facila regulo al la pli malfacila. Sed okazas nur pro tio, ke ŝi uzis teksttradukitajn el la angla kaj franca ij. Se oni volus atenti tiun princite severe, oni devus verki origin Esperanto-tekston, kiu ebligus doni gulojn de la esperantaj gramatiko vortfarado gradigitaj laŭ la nomita . — La libroj turnas sin al jam te „poliglotaj“ lernantoj. Mi konsilus Principe uzi en tiaj libroj la gramafakesprimojn (ekz. diri por „partionta“: participo del futuro ktp.), tiuj fakesprimoj estas internaciaj mem apartenas al la kompara lingvo-

laŭdon por la du libroj mai povas | Der la frazo: mi esperas, ke la aŭtorino daŭrigos siajn laborojn

kaj ke ŝi trovos francain, germanajn, hispanajn gekolegoin, kiuj faros similajn lernolibro-eksperimentojn,

Mi finu per ĝenerala vorto pri IALA. La libroj aperis sub la aŭspicioj de IALA. Laŭprograme ĝi faras objektivain kaj neŭtralajn esplorojn sciencajm pri la mondhelplingvoj. La libroj de Helen S. Eaton pruvas, ke la esploroj estas farataj en ĝusta maniero. Oni ne povas juĝi pri iu ajn — macia aŭ artefarita — lingvo, nur supraĵe konante ĝian gramatikan sistemon, Oni devas lerni kaj praktike uzi ĝin, antaŭ ol oni povas juĝi pri ĝi objektive. Ni ĝoiu, ke jam kelkaj reprezentantoj de IALA, inter ili s-ino Morris, tre bone konas, parolas kaj praktike uzas Esperanton. Kai ni povas ĝoji, ke Helen S. Eaton, kiel kunlaborantino de IALA, tiel diligente studadis kaj praktike uzadas nian lingvon. Mi gratulas ŝin tutkore! D-ro Dietterle.

E. Lanti, La langue internationale. (La lingvo internacia.) 2-e ĉdition. Paris, Fedĉration esperantiste ouvriĉre, 177, Rue de Bagnolet. 1930. Paĝoj 77, Prezo 3.50 franc. fr. Franclingve.

La libreto enhavas la plej gravan pri la nuna stato de la mondhelplingva problemo solvita per Esperanto. Ĝi montras ĝian lokon en la ĝenerala lingvoevoluo. Ĉar la broŝuro estas verkita por laboristoj, ĝi ĉiam atentas la marksismon. Certe ĝi helpos disvastigi Esperanton en tiaj rondoj. Bone varbas bildoj de konataj personoj kun iliaj paroloj pri mondhelplingvo. R. W.

G. Gladstone Salomon, Esperanto Dor infanoj. Eldonita 1930 de The Esperanto Publishing Company, Limited, kaj havebla ĉe The British Esperanto Association, 142, High Holborn, London, W. C. 1, Anglujo. Paĝoj 69. Prezo 1 ŝ. 6 p.

Tiu esperanta legolibro por infamoj vere estas infaneca. Ĝi enhavas 26 unuaŭ dupaĝajn ĉapitrojn, kiuj kune estas tuto, ĉar la aŭtoro rakontas nur pri familio „Muso“. La 3 musidoj vizitas la

15

— página 9 del PDF —

lernejon. Tie estas okazo pritrakti gramatikon. Johano, petola musido, ĉiam denove faras alloga la legadon, tial certe ankaŭ tiuj ĉapitroj interesas la infanojn. 15 paĝoj enhavas bildojn, kiuj klarigas novajn esprimojn. Verŝajne la simplaj bildoj instigu la infanojn, ke ili mem desegnas, ŝatas desegni, ĉar en la fino de la libro troviĝas krom demandoj por ĉiu ĉapitro (laŭdinde estas, ke nur malmultaj!) ĉiam la ordono: Desegnu! Entute: rekomendinda libro!

Kelkaj kritikoj: La bildoj kelkfoje ne estas sufiĉe klaraj. En tia libro malgraŭ infaneco la-bildo devas esti karakteriza, alie $i nur malutilas, Nur unu ekzemplo: vulpo kaj lupo! (p.59) — Kial oni donas la nomojn de verbformoj, precipe „Supozo“, „infinitivo“? lli ne gravas! — Kial diri al infanoj: „ci“? Ekz. al germanaj infanoj tiu vorto nur malutilas! — Sur paĝoj 36, 52 „li“ estas anstataŭenda per „ĝi“, sur p. 57, 58 „al“ per „la”.

R. W.

Esperanto – Lernolibro por popollernejoj. Laŭ rekta metodo verkita de Arthur Degen laŭ komisio de la Esperanto-Asocio de Germanaj Instruistoj. Unua parto: 1-a kaj 2-a lernjaro. Kun bildoj de Ernst Kutzer. Eldonis: Ferdinand Hirt k Sohn, Leipzig, Esperanto-Fako, Paĝoj 67. Prezo 2.— germ. markojn,

Lernolibro, kiu meritas atenton de ĉiu Esperanto-instruisto, ĉar ĝi estas la plej bona el la ĝis nun aperintaj por germanaj popollernejoj. La eldonejo garantias bonan eksteraĵon, Ernst Kutzer klarajn ikaj infanecajn bildojn, Preskaŭ ĉiu paĝo de la teksto-parto portas bildon, multaj estas koloraj, Tiajn bildojn infanoj vere kun intereso rigardos, ĉar ili montras vivan situacion, ekz.: infanoj aĉetas en la banano-budo, la instruisto eniras la ĉambron kaj Kurto ĵus finis ŝercan bildon de kamarado k.a., mi ne volas rakonti ĉion, bonvolu mem kontroli. Unuavice la bildoj estas rakontaj bildoj, ne demonstraciaj: ne multegaj ciferoj en la

14

bildoj forrabas la emon ilin rigardi; infanoj certe ne rigardas kun granda intereso ciferojn, kiuj kaŝas la bildon. Denove oni devas konstati, ke limigo estas la plej favora kaj plej efika rimedo en ĉiu demonstracio. Modelaj la bildoj, sed modela ankaŭ la tuta enhavo de la teksto-parto (36 paĝoj). Ne ekzistas gramatikaj ĉapitroj, ankaŭ ne laŭgramatika ordigo, tiu parto rakontas el la vivo de la infanoj, ĝi ne nur rakontas kiel lernolibro, ne, ĝi vere estas la vivo de niaj infanoj, — se la instruisto atentas la antaŭparolon de la aŭtoro, alie tiu vivo devas morti, Tiu vivo dormas en la libro, kaj ĝi volas vekiĝi, sed nur per viviga situacio, ne per lerneja pritraktado, t.s. ke la vivo ne aperas per tio, ke la infanoj tralegaĉas paĝon post paĝo. Tiun danĝeron kunportas ĉiu lernolibro, ikaj estus nur treege bedaŭrinde, se la infaneca vivo dormanta en tiu nova lernolibro devus morti eĉ nur en unu okazo. Kio estas tiu vivo?

Estas dialogoj, ludoj kaj kantoj, ŝercoj kaj dancoj, kaj el la 36 malgrandaj ĉapitroj de la libro pli ol 20 estas tiaj. Denove pripensu: tiu vivo ne elkreskas, se viaj infanoj silente kaj orde sidas en la benkoj kaj rigardas (aŭ ne) la nigrajn literojn. Tial: Ne komencu per ‘a libro mem, sed parolu kun viaj lernantoj laŭ la ekzemploj de la libro! Tion volas kaj intencas tiu bonega libro. Parolu kaj kantu kai ludu kaj poste, nur poste legu en la libro!

Kial mi skribas tiajn admonajn vortojn? Mi, kiu laŭdis kaj tre rekomendas tiun lernolibron, mi estas kontraŭulo de lernolibro por rekta metodo. Do sekvu nun kelkaj mallongaj paroloj (notoj), kiuj volas helpi por nova eldono. La dua parto (por lerneja praktiko) valoras por la instruisto, en tiu lernolibro ĝi nur plialtigas la prezon de la libro kaj malhelpas ĝian disvastigon. Sufiĉas, se la instruisto havas tiun parton. Pripensinde estas por la unua parto ankoraŭ, ĉu ĝi ne estus pli efika en unuopaj folioj. Certe tio me pli kostus ol la bindita libro.

kirkoj Alu oj k

Pritraktinda restas ankaŭ la demando, kiumaniere akiri internacian kaj tamen infanecan Esperanton, Ŝajnas, ke tiu libro estas tradukita el la germana lingvo, kiel ĝin parolas la infanoj. Ĝi ja ankaŭ komencas per esperantiĝinta germana vorttrezoro. Ĉu oni devas komenci kun nacia Esperanto? Ĉu alia komenco ne estas ebla aŭ eĉ ne dezirinda? Sed la porpraktika parto enhavu nur plene modelan Esperanton, ne germanan.

Fine: Instruistoj, aĉetu tiun lernolibron, tralegu vi atente ĝin kaj alproprigu al vi ĝian vivan volon, kaj ne uzu tiun gvidilon en infanlandon kiel komfortan ilon, kiu povas anstataŭi instruistan laboron, ĉar tia ilo la plej multaj lernolibroj ankoraŭ estas. Do ne detruu la voion en esperantan infanlandon, sed venu kaj kunhelpu al tiu grava laboro! R.W.

C. Collodi (pseŭdonimo de Carlo Lorenzini) Pinokio. Tradukis el la itala originalo Mirza Marchesi. Ilustris W.H. Matthews. Redaktis kaj preson aranĝis L.N.Newell. London 1930. The Esperanto Publishing Company. IX kaj 150 pĝ. Broŝ. 3 ŝ. 6 p.; bind, 5 ŝ., afranko 4 p.

Tiu trafa porjunulara verko estas eldonita unue 1881 en itala gazeto. Ekzistas jam nombraj tradukoj. Vendiĝis pli ol unu miliono kaj duono da ekzempleroj. Tiu verko estas komparebla al Robinsono. Pinokio estas robinsono ne de mano, sed de koro. Ne povas ekzisti geknaboi, kiuj ne amas Pinokion, la senprudentan (kaj bonkoran knabon. Senbrida fantazio, realeco, simpleco estas preferoj de tiu bela verko por junularo de ĉiu aĝo, La Esperanto-traduko estas modela, escepte la uzon de la pronomo „ĝi“ anstataŭ „tio“. Strangaj estas la frazoj: „Li trovis „.. tablon … kun sure kandelo“ (pĝ. 135) kaj „Li sukcesus ekvidi … boateton kun interne unu vireto: (pĝ. 73). Ne estas rekomendinte, inter prepozicio kai substantivo meti adverbon. Ĉu la pluralo ĉe „oni“ estas maciismo: „Oni restas ĉiam la samaj azenoj“?

E.Lanti, Naciismo. Studo pri deveno, evoluado “kaj sekvoj. Leipzig 1930. Sennacieca Asocio Tutmonda. 124 pĝ. germ. rmk. 1.30. La fama aŭtoro skribas: „La patriotismo estas nuntempe la plej potenca ideologio; $i pasiege superregas la spiritojn kaj kapablas fari el pacemaj, bonkoraj homoj batalemaim kaj sangavidain bestojn. La dekkvin milionoj da buĉitoj el la lasta mondmilito ne sufiĉis por satigi la monstron, La maciismo daŭre minacas la homaron.“ Sur sociologia bazo la aŭtoro pritraktas la sociformojn klano, potlaĥo, kunfrataro, familio, gento, fratrio, tribo, civito, la roman imperion kaj la modernan naciismon. Lanti konkludas: „Dum malaperis ĉe multaj personoj la kredo je dio, dum malfortiĝis la influo de la diversaj eklezioj en la politika vivo de l” popoloj, tiam pligrandiĝis la influo de l’ macia religio.“ (La formoj „aliel“ kaj „aliu“ estas makuloi en la tre bela Esperanto de la aŭtoro.)

Erich Maria Remarque, En okcidento nenio mova. El germana lingvo tradukita de kvar (nome: Teo Jung, Jos. Berger, Hans Ellinger kaj W. Hoffmann). Koln 1929, Heroldo de Esperanto. 252 pĝ. Broŝ. germ, rmk. 5—, bind. germ. rmk. 7.—.

Kial valoras tiu verko al la homaro pli ol la primilitaj verkoj de ĉiuj generalstaboj? Ĝi estas voĉo homara, elvokanta la barbarecon de la mondmilito; multaj primilitaj verkoj estas nur voĉoj de nacioj. Ĝi estas tradukita en dekojn da lingvoi. Ĝia Esperantigo estas riska afero; ĉar neniu iam ajn diris kaj diros tiajn Esperantovortojn, kiujn la tradukintoj devis formi.

Theodor Storm, La blankĉevala raidanto. Violo trikolora. Tradukitaj el la germana lingvo de Heino Heitmiller. 158 pĝ. Broŝ. germ. rmk. 2.40, bind. 4. Storm vortpentras delikatam batalojn en animo de homoj, kiuj vivadas meze de burĝa komforto (en Viola trikolora, t.e, duonpatrino).

15

— página 10 del PDF —

Tabelo de la abonantoj d€ Iniernacia Pedagogia Revuo, ! Lando 1930 1929 1928 1927 1926 1925 Universala Esperanto-Asocio $ «o de Argentina . : g : ; : ; L ; 1 1 1 1

PUR 1 celas: I EN KK NE dion LO 3a 6 3 1 -mbeznennto —=—=——-»—-»— Belga 3 2 4 2 7 6 laa inla le komoj in divano pi eo, Brazila 2 15 PAS a e nacieco, religio aŭ c n f u ! ; per E : x Kro Internaciajn servojn uzeblajn de homoj, Brita 30 12 15 8 11 = Lag mao taj aŭ materiaj interesoj Bulgara 16: “1060 30 lO 9 = 10 Lie dej memitoj fertikto lokas de ; ; Ĉeĥoslovaka 53 68 68 50 33 28 epo ke kaj ĉe ili la kompremon : Ĉiuj geabonantoj de IPR, kies Ĉila ; A = saR pr Ni rke aea] popalaj ag adreso sur la koverto ne estas en Ĉina ; ; = = ; 3 aŭ politiko. — onas: = ordo, estas petataj tuj informi la ad- Sus ; ŝ ; p ; | Alla membroj: Membrokartan kaj kvarcentekdek- ministranton, Kurt Hofmann, Riesa Egipta =; Laj ox a uj i (Germ.), Felgenhauerstr. 63, por ke li Estona 12 7 5 7 5 12 povu ordigi la adresaron. Bonvolu Finnlanda 8 8 5 3 2 2 Ĵ» skribi tre legeble, plejeble per skrib- Franca 8 8 io su noo 38 Al la Sukanamoj: Krom kj dekonoj Kejo A aje! Greka 7 2 1 1 Eo koe anlan al la Esporanto-ileralaro» Es ee velko Hispana 1 5 5 4 FO Ĉiu aliĝinto rajtas presigi senpage korespondan Hungara 4 3 7 1 6 4 Ku postulas Ten as dus tag kNouidOn o—— = Itala 1 i 1 PLEA 2 5 1. por Membro, de 12,50 Fr. por Membro- Abonanto kaj di . Japana 6 8 7 7 6 4 pto mero sda furano raj Java 1 1 3 1 penos Universala Esperanto-Asocio Jugoslava 9 11 6 5 3 2 1 Tour de l’Ile, Gendve (Svislando) Kanada 1 L — 1 1 = Latva 13 8 7 3 2 1 Litova 4 8 6 8 4 6 lavo kana 2i 7 14 6 = E Lernolibro por popollernejoj kaj infankursoj ed, Hinda 3 — —— — — — L.a» ea e E o A ; Unika sukceso: Vendiĝis 1000 ekz. dum 4 semajnoj Novzelanda 2 2 1 1 1 1 Instruistoj vi sukcesos ĉiam laŭ tiu Palestina E TA o OO o prs AE kia eN so 1 1 rekta demonstracia metodo. Peru-a jo J p e 2 . = p A 1 — = pm L— STA Nur en Esperanto [DEE an ias Sue ev kobo. 28 24 15 10 9 l a Dortuga]: l EE E Esperanto-Lernolibro SVE la MASO KA UN NE NE SE Es Mola 1 2, 1 — — = URO IDALA RA ETO poao A 45 95 92 i 52 41 Or pO olle liol ii i : ESKA : L rnejoj kaj infankurso Sveda e, A e E o PO e a o POS 31 46 3 2 p koudaj lira ) ) E A mk Voro, ES NUA 4 5 2 2 2 Laŭ rekta metodo verkita de Arthur Degen laŭ komisio de la leta ĈA E I E SEO LOMEO 1 =: us — — Esperanto-Asocio de Germanaj Instruistoj : „LILO Ŭ Li : 1 Kun multaj — ankaŭ multkoloraj — bildoj de la fama pentroartisto Ernst Kutzer. 363 358 375 251 188 181 LInua parto: Unua — dua lernjaro. — 1930. — 67 paĝoj. — Kartonita: gmk. 2.— Germana o E o Ka caj Ktaj V- LUZ sica ku I Cmaj LP usa Di Es 98 86 Instruistoj ricevas unu ekzempleron je la favorprezo de gmk. 1.— = ESEI E a rn Po a o A ME i o 390) 380 302 264 225 240 sv. fr. 1225. Vi ricevas unu ekzempleron senpage je enkonduko de ĉi ; = = tiu nova metodo kaj mendo de almenaŭ dek ekzempleroj. 583 878 800 630 S11 507 Oni pagu nur per poŝtmandato aŭ per naciaj, bonvalutaj monbiletoj en rekomenditaj La granda perdo de Rusaj abonantoj estas kaŭzita de la Soveta malpermeso, luŝeroj; Oirmano] uzu Liau poŝtĉekan konton Leipzig 52372 sendi monon al eksterlando. Tre ĝojiga estas la sukceso en Britlando, Nederlando kaj Svedujo. Entute IPR estas reprezentata en 37 landoj! Ferdinand Hirt $ Sohn, Esperanto-Fako, Leipzig C 1, Salomonstr. 15 K. Krober, administranto.

La venonta numero aperos la 1-an de marto.

— página 11 del PDF —

k

Sendube

ĉiuj ŝatantoj de la Esperanto-literaturo legas avide la gazeton

Liiĉraiura Mondo

ĉar ĝi estas la plej bela, pure literatura gazeto en Esperantujo. Ĝian valoron garantias la ĉefredaktoroj: Julio Baghy kaj Kolomano de Kalocsay,

la regulaj kunlaborantoj: J. D. Applebaum, A. Behrendt, M. Beraru, P. Bennemann, M. Blassberg, K. Bod6, T. Cart, Helmi kaj Hilda Dresen, R. Eichenbaums, I. Jurysta, S.Kamaryt, E.Knutsson, I. Lejzerowicz, W. Lippmann, T. Morariu, J. van Schoor, K.R. C. Sturmer, J. Supichova, Raymond Schwartz, F. Szilagyi, L. Totsche, Leono, Felikso kaj Lidia Zamenhof, E. Wiesenfeld kaj aliaj famaj verkistoj. Agentejoj en ĉiuj landoj. Petu senpagan specimenon kaj prospekton.

Originalan Esperantan Lilerafuron

donas la eldonprogramo de la eldonejo de Literatura Mondo por la jaro 1931. En la serio troviĝas inter aliaj la verkoj de Julio Baghy, Jean Forge, Kolomano Kolocsay, Raymond Schwartz.

Donas senpage

volumon de originala Esperanta romano al ĉiuj mendintoj la el~ donejo. Postulu detalan prospekton ĉe la administracio de Literatura Mondo:

Bleier Vilmos, Budapest IX, Boraros-tĉr 6. IV. 11, Hungarujo.

k

Preso: Heroldo de Esperanto, Koln, Briisseler Str. 94, Germ.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

porc REVUO Ji

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ TA… E.

10-a JARO, N-ro 2/8 FEBRUARO/MARTO 1981

— página 2 del PDF —

= e

Aĝenioj de TAGE. Vlan kotizon akceptas:

En landoj;

Angla: F-ino Morton, 49 Mount Pleasant Rd. Dalton, Huddersfield. |

Aŭstra: Fr, Kurtisch,’“Sechshauser Str. 71, Wien XIV, poŝtĉekkonto B 72487.

Bulgara: Ivan Sarafov, Golemo- Selo, Kazanlika regiono.

Ĉila: F. Herrera Valen, Clasificator 220, Santiago.

Estona: Agnes Nii, Postkast 6, Tallinn.

Franca: Pierre Pichon, Etrichĉ (Maine et Loire.)

Germana: Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer, ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857.

Greka: D-ro A.Stamatiadis, Rodou 21, Ateno.

Hispana: Ferd. Montserrat, str, Villarroel 107, 2a, 2a, Barcelona.

Hungara: Librejo de H. E. S. L. (Bleier Vilmos) Ujpest, Virag–utca 9.

En landoj:

Japana: Joshi H.Ishiguro, Tokio, Koojimachi P.O, Box 1.

Jugoslava: Svetislav S.Petroviĉ, Novosadska 7, Pirot.

Latva: S-ino O. Juŝen, Riga, Ernestines iela 7 dz. 11.

Litova: A. Prapuolenis, mok., Kazlu-Ruda.

Nederlanda: P. Korte. Schoolstraat 13, Veendam. Poŝtĉekkonto: 90 544.

Norvega: Nils Okland, Rommesveit. Stord.

Pola: K. Majorkiewicz, Ludoli Konigsweg 6, Danzig.

Sveda: Ernfrid Malmgren, Heleneborgsgatan 6, Stockholm, poŝtĝiro 50304.

Svisa: S-ino N. Oumansky, 12 rue Jean-Jacquet, Ĝenevo.

Urugvaia: Pedro Casas, San Josĉ 1123, Montevideo.

U.S.A.-a: David R.Metzler, Route 1, Box 389, Fresno, Califor.

Unueca abonprezo por ĉiuj negermanaj;abonantoj estu 1 USA-dolaro aŭ’egalvalora;valuto !

Abonon por Int. Ped. Revuo sendu en

nacia mono per registrita letero plei-

eble pere de via landa agento al la administreio.

Membroj de la germana asocio sendu la kotizon (4 M: 1 M por la germ. asocio, kaj 3.— M por Int. Ped. Revuo) al „Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer“, Girokasse Leipzig-Leutsch, Girokonto 27.857, membroj de la saksa asocio al k-go RitterSRiesa, Steinstr- 13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto: Dresden 15609.

Jung und Wingen

Das leichte Esperanto

J INTERNACIA «smon PEDAGOGIA REVUO

Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk.: Dresden 263 79 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch, Oetzsch b. Leipzig, Germ Prezidanto de TAGE: G. W.ROOME, 21 Glenalmond Road, Sheffield, Anglujo.

ENHAVO: Voĉoj de l’ homaro: Devizo al homaro de K. Chr. Fr. Krause — Manifesto kontraŭ konskripcio kaj pormilita edukado de junuloj — La akademio de la paco (al nia programo 11) — Edukado kaj „Pedaĵjo“ (dua letero) (al 131) — Rezulto de enketo pri geometria instruado popollerneja (al 134) — Pereduka enkatenigo de la virinoj en Francujo (al 213) — La X-a Internacia Tendaro de la Skolta Esperantista Ligo (al 222) — Receuzoj (al 231, 2347) — TAGE- sciigo: Lasta repago de akcioj (al 24) — Esp.-gazeto por la „Tago de l’ Bona Volo“ (al 24) — Korespondo-Oficejo.

XY) La rubriko 23 de nia redakcia programo estas plivastigata per 4-a subrubriko, el kiu nia legantaro ekkonu la nacilingvain verkojn de TAGE-anoj. Mi; petas niain kolegoin, sendi al la redakcio aŭ resumaĵon aŭ esperantigitan recenzon de viaj verkoj. — La redaktoro.

Voĉoj de l Homaro.

Devizo al Homaro. De K. Chr. Fr. Krause“). Ho Homaro, en la kosmo ci vivadas diosam’, nia vivo ci ja estas, nia leĝo, nia am”; pura bildo cia estu sanktigata do de ni, kiel ci en kosmo kreskas, same venu tien ĉi!

Korpo kaj spirito estu harmoniaj kaj liber”,

Germanlingva lernolibro por komencantoj, verkita de praktikulo kaj pedagogo. Bone uzebla por infankursoj pro ĝia simpleco, ankaŭ rekomendinda por kursoj ne longdaŭraj. Prezo: gmk. 1.10 inkl, send~ kostoj; ĉe mendo de 10 ekz. ricevos kursgvidantoj 11 ekz. Mendu ĉe Heroldo de Esperanto, Kŭln, Briisseler Strasse 94, Germanujo.

La facila Esperanto

Kolegoj helpu!

Por komparstatistiko sendu prezarojn de instruaj helpiloj (apa-

ambaŭ seksoj bele, bone (perfektigu sin sur ter’! Reciproke ni volonte amu kaj pardonu nin.

Al justec’, beato, virto, belo ni dediĉu nin, flegu arton kaj sciencon harmonie ambaŭ kun”. En la koro ni formadu homan regnon de la sun”,

Volu ni en propra sango venki malon de homec”, ligi al unika homo nian forton de bonec’.. — Tiel vivu la homaro forte, ĝoje sur la ter”

sub la suno luma longe ĝis la fino de la sfer”.

Tradukis Kurt Riedel.

ratoj ktp.) por lernejoj de via lando, Mi ĵaros simile.

S-ro V. Svatek, instr.,

Luze-Koŝumberk 75, Ĉeĥio, Ĉ.S.R.

7 La germana filozofio Kraŭse estas naskita la 6-an de Majo 1781 kaj estas mortinta la 27-an de Septembro 1832. — La originalo de la „Devizo al homaro“ estas

verkita laŭ la formo de la preĝaĵo „Patro nia“, Nuntempe en Germanujo Kraŭse estas preskaŭ forgesita.

— página 3 del PDF —

Manii6sto | ; kontraŭ konskripcio kaj permilifa cdukado de junuloj.

La registaroj de la mondo nun oficiale allasas la superegajn pretendojn de la paco. En la Pakto de Parizo ili malakceptis la militon kiel rimedon de a EEE, por milito daŭradas. Aparte elstara estas la kontrasto inter la paco-deklaroj de registaroj kaj la daŭrigado kai plivastigado de milit- SONeto ekzistas en du formoj. En multaj landoj ĝi’ estas laŭleĝe devigebla. En aliaj landoj, kvankam nominale libervola, ĝi vere estas vaste devigata pro morala kaj ekonomia premado, Plu, ĉiuj registaroj pretendas al rajto fine postuli militservon de ĉiu civitano sia, viro aŭ virino.

Ni urĝe deklaras ke jam venis la tempo, kiam ĉiu sincera pacamanto devus postuli forigon de militedukado de junuloj, kaj malkonfesi la raiton de registaroj postuli konskripcion. Konskripcio submetas la individuon tute sub militan aŭtoritatecon. Ĝi estas formo de la sklaveco, La kutima akcepto de tiu ĉi sklaveco nur ilustras ĝian efikon nuligan.

Milita edukado estas instruo al menso kaj korpo pri la tekniko de mortigo. Ĝi estas edukado por militado. Ĝi estas la daŭrigado de la milittempa menso. Ĝi malhelpas kreskigadon de la volo al la paco, La plenaĝuloj faras gravan krimon kontraŭ la junaj, edukadante ilin en lernejoj, universitatoj, oficialaj kaj privataj organizaĵoj, ofte sub preteksto pri korpa ekzerco, pri scienco de milito. o AA oe

La paco-interkonsentoj devigis ke la venkitaj landoj ĉesigu militedukadon de junuloj kaj konskripcion. Jam venis la tempo, kiam la popoloj mem devus iniciati forigon de ambaŭ tra la tuta mondo. En

Se registaroj ne konstatas la profundecon de la ribelo kontraŭ milito, ili devas fronti la reziston de tiuj, por kiuj lojaleco al la homaro kaj al la konscienco estas superega. La popoloj de ĉiuj landoj decidu!

Ne plu militarismo Ne plu konskripcio Edukado por humaneco kaj paco!

Joint Peace Council, Oskar F. Bock, Vieno VII, Doblergasse 2126.

Akademio de la paco.

La 2-an de oktobro altrangaj scienculoj, komercistoj kaj politikistoj en Berlin fondis la Akademion de la paco. La projekto de tiu akademio estis aprobata de D-ro Stresemann, kelkajn tagojn antaŭ lia morto, kaj reekprenata de D-ro Curtius, kiu komence de la somero en sia radioparolado prezentis ĝin al la amerika popolo kiel fondaĵon memore al Stresemann.

De tiam komitatoj en Germanujo kaj Ameriko fondiĝis. La akademio havos sian sidejon en Berlin. En la aliaj ŝtatoj ĝi havos naciajn komitatojn

18

i“

kaj kiel korespondantajn membroj ĉiujn famajn specialistojn de la internacia juro. Ĝia tasko estos science esplori ĉiujn demandojn kaj faktojn, kiuj eble „povus minaci la pacon, serĉi la rimedojn por certigo de la paco kaj disponi la rezulton de la studoj al la regantoj’ kaj pedagogoj. La konstituigaj komisionoj aprobis la preparojn kaj komisiis Prof. D-ron Jaeckh, fiksi la vicon de la intertraktoj. ‘ En la usona komitato troviĝas Prof. Nicholas Murray-Butler, la prezidanto de la germanista societo de New York, la usona ambasadoro en Berlin, same ĉiuj pasintaj ambasadoroj kaj ministroj de ekstero de la postmilita tempo.

Eduko kaj „Pedaĵo“.

Dua letero.

Kara kolegino, kara kolego!

(1) El via respondo mi legas, ke vi konsentas la nomon „edukisto“ por nia profesio. Vi ŝatas tiun nomon malnovegan. Ĉu vi jam pripensis ĝian praradikon „duk-“. Ĝi vivas ankoraŭ en la esperantovortoj: konduki, (latine kon = kun), duko, dedukti, indukti, produkti, viadukto, konduktoro, ankaŭ en: produto, konduto. La radiko latina „duc-“ signifas foje „konduki“, foje „tiri“.

(2) La duobla signifo estas facile komprenebla, se ni imagas al ni scenon, en kiu viroj kondukas ĉevalojn per brido, aŭ en kiu viro kondukas infanon per la mano. Kiam la kondukanto volas iri pli rapide ol la kondukato povas iri, tiam la kondukanto tiras, eĉ trenas la kondukaton. Juna homo sentas ofte, ke li estas tirata, eĉ trenata.

(3) Kien edukato estas tirata? En la lingvo latina la verbo „educare“ signifas aŭ nutri, aŭ eduki, kaj la verbo „educere“ signifas: el nuna stato al alia stato konduki. La litero e de la esperantovorto „eduki“ anstataŭas la vorton „el“. Per la vorto „eduki” oni esprimas, ke edukanto kondukas la edukaton el nuna stato al alia. Edukanto konformigas la edukaton al siaj kutimoj. Ĝenerale estas la senco de la edukado: konformigi aŭ adapti la edukaton al la moroj de la edukantoj.

(4) Patrino kaj patro estas la naturaj edukantoj de sia infano; fratoj kai fratinoj pli aĝaj kunedukas ĝin. Ne nur gepatroj kaj gefratoj konformigas la infanon al siaj kutimoj, sed ankaŭ najbaroj kaj kamaradoj, Edukistoj ja plendas ofte pri tio, ke aliaj homoj detruis tion, kio estis konstruita en la lernejo. Oni parolas pri fortoj, kiuj kaŝe kunedukas infanon. Edukado estas rle funkcio de la socio: la pli aĝa generacio konformigas al sia moraro la junan.

“(5 Ĉu edukistaro vivadas laŭ pli bonaj moroj ol la ceteraj edukantoj? Kiu edukis la edukistojn? — Majstroj de la pedagogio postulis, ke agado pedagoga Superu konformigon al kutimoj de la pli aĝa generacio. Germana disĉiplo de Rousseau skribis: „Edukado ne estu tirado kaj trenado, ĝi estu gardo de la homeco, estu ŝirmo de la junula natureco.“ (E.M. Arndt.)

19

— página 4 del PDF —

(6) Kara kolegino, kara kolego! Mi ruzas la nomon „edukisto“ por nia profesio. La praradiko „duk-“ avertas fiin kontraŭ agado, kiu estus komparebla al la maniero, laŭ kiu viro kondxkkas beston, aŭ duko milita kondukas la popolon. Ni volu gardi, ŝirmi, protekti la humanan econ de junaj homoi!

Kun kora saluto via Kurt Riedel.

Rezulio de enkeio pri geomeiria instruado popollerneja en ne-germanlingvaj, precipe eŭropaj landoj. De Johs. Kurt Haubold, Riesa, Germanlando,

En la januara numero mi publikigis alvokon sub titolo: Pri la geometria instruado en la popollernejoj.“)

Laŭ mia scio la alvokon represis krome „Tutmonda Esperantista Pedagogia Servo“ kaj holanda „Nia informilo“. „The British Esperantist” atentigis sian legantaron pri ĝi, Krome mi havigis al mi preskopiojn de la artikolo, kiujn mi forsendis al proksimume 200 gekolegoj Esperantistaj kaj al unuiĝoj en 41 landoj. Laŭ tio mi ricevis 69 diversajn poŝtaĵojn el 28 landoj. Al la sekvanta resumo mi povas doni kiel bazon 44 respondskribaĵojn de 41 raportintoj el 26 diversaj landoj. Al tiuj aliĝas ankoraŭ 3 diversaj lernolibroj por la infanoj el Svedio, kvarvoluma lernlibro kaj trivoluma taskaro por la infanoj el Polio, unu kajero enhavanta infandesegnaĵojn el Turkio, franca broŝuro pri la uzado de lernilo. Krome mi ricevis periodajn gazetojn, broŝurojn, prospektojn, kies enhavoj nur malmulte aŭ parte tute ne rilatas al la starigita demandaro.

38 raportoj alvenis el la eŭropaj landoj Britio, Bulgario, Ĉeĥoslovakio, Danio, Estonio, Finnlando, Francio, Grekio, Hispanio, Hungario, Italio, Jugoslavio, Latvio, Litovio, Nederlando, Norvegio, Polio, Portugalio, Rumanio, Svedio, Sovjetunio, Turkio. Mi bedaŭras, ke mi neniel ricevis respondon el Belgio, kvankam mi estis skribinta plurfoje al belgaj gekolegoj. Eĉ la provo estis sensukcesa, interrilati kun Esperantista geinstruista unuiĝo. Bedaŭrinde ĝis nun nur estis eble al mi ricevi 6 ne tre ampleksajn respondojn el Ĉinio, Kanado, Nov-Zelando kaj Usono.

Laŭ ekstera aspekto tiu ĉi rezulto eble ŝajnas iomete malgranda. Sed kiu konas la malfacilaĵojn kontraŭstarantajn al tia enketo, certe opinias, ke mi jam ĝis nun sufiĉe sukcesis. Oni pripensu, ke mi ne forsendis la demandaron al geinstruistaj unuiĝoj, al oficejoj aŭ aliaj, sed ke la afero estis tute persona. Imagu, kiom da respondoj alvenus rilate al simila alvoko en iu nacia fakgazeto. Krome mi sendis la enketain demandojn ne al kolegoj speciale interesiĝantaj pri tiu ĉi fako, sed al Esperantistoj, kiuj ĝis tiam eble tute ne okupis sin per geometrio. Des pli granda oni devas prijuĝi la helpon donitan de ili. Mi ricevis interalie respondojn, kiuj estis Esperantaj tradukoj de la materialo, kiun liveris amikaj kolegoj, lernejestroj kaj lernejinspektoroj.

“) Vidu IPR 1929, pĝ. 10. 20

Ankaŭ la enhavo de tiu ĉi unug’prilaboraĵo devas montri personan akcen ton. Nur multe pli granda nombroxda respondoj ebligus, ke oni povu eklo kio estas observita nur unuflanke, priskribita maltrafe aŭ malĝuste, por ke ami povu kompari kaj konsideri la matefialon, akcenti aŭ ellasi tion ĉi aŭ tion Ankaŭ nur tiam estus eble. pligrandskale, unusence difini la diversajn nomojn, kiuj estas uzataj tre diverse en la diversaj landoj, kaj per tio pli solide fundamentigi tian laboron. Pro tio oni ankaŭ devas prijuĝi tiun artikolon tnte ne kiel jam finitan laboraĵon, sed nur kiel resumon de unua provo, kiu malgraŭ tio tamen parte ebligas ĝeneralan superrigardon.

1. La amplekso de la instruado.

Jam la respondado al la unua demando montras plej efike la malfacilaĵojn kunligitajn kun tia enketo. La lerneja aferaro estas tute diverse organizita en la diversaj landoj, la nombro de la ŝtupoj ne estas ĉie la sama, la sama nomo tute ne ĉie rilatas la saman aranĝon, Pro tio estas necese, unue tiel precize kiel eble difini la enhavon de la nomo „popollerneio“. Ni komprenas sub ĝi ĉiujn lernejojn, kiuj estas nomitaj en la diversaj landoj publikaj, ĝeneralaj, elementaj aŭ unuagradaj lernejoj. Ĉiuj mezaj, duagradaj, burĝaj pli altaj popollernejoj, realaj klasoj kaj similaj ne devas esti pritraktataj, ĉar la raito ilin vizitadi, dependas de specialaj postuloj, kiuj ne ekzistas rilate al la antaŭe nomitaj lernejoj. Pro tio oni povas konsideri la respondon al tiu ĉi unua demando nur kiel provizoran. Mi certe povas esperi, ke post tiu ĉi resuma publikigado la eksterlandaj gekolegoj ĝustigos kaj kompletigos netrafajn aŭ malĝustajn informojn.

En kiuj landoj, en kiuj lernjaroj kaj en kiom da lecionoj speciala geometria instruo okazas, montras la jena tabelo:

Lando Lernjaro Nombro de la lecionoj posemajne

Brita 5.6. 1

Bulgara 3.4. 1

Ŝeĥoslovaka lastaj iaroj ?

Estona 2

Finnlanda ? 1

Franca 3-—8. 1

Greka Bz.0; 1

Itala depost 4. 1

Latva 5—1. 1 kaj 2 Norvega . 627. 324 (dum 10 semajnoj) Portugala 3. 2

Rumana 5—1. 2

Sveda Sea Uo) 1

Sovjeta 5—T. 2

Turka 45 3

21

— página 5 del PDF —

Laŭ la tabelo en Britio kaj Estonio iazas speciala geometria instruado, kvankam po unu raporto el ambaŭ landoj neas tion. Sed tamen la informoj ne devas esti malaŭtentikaj. Eble ili celas al la aranĝoj en aliaj, pli aŭ malpli organizitaj popollernejoj. La fakton, ke rilate al tio la limoj ne ĉiam estas fiksitaj, ĉiu povas konstati en la propra lando. La stato estas klarigata, se ni ekzemple legas en raporto de angla kolego, ke speciala instruo devas okazi nur en malmultaj lernejoj por knaboj dum la lasta lernjaro kaj ankaŭ nur tiuokaze, se la lernejestro estas protektanta ĝin.

El Danio, Hungario, Jugoslavio, Litovio, Polio estas raportite, ke la geometria instruo estas intime ligata al aritmetiko. La leciona kiomo destinata al ĝi nur dependas de la instruisto laŭ la metodo aplikata de li (Hispanio). Per tio estas donitaj la plej diversaj eblecoj. Ekzemple ni ekscias el kanada lernejo, ke ĝi okupas semajne kvaroble 40 minutojn dum tiu tempo, kiam la ĉapitro „geometrio“ en la taskaro, ampleksanta 35 paĝojn, estas prilaborata. En Nov-Zelando ofte okazas, ke oni. instruas geometrion 5 lecionojn posemajne kaj poste dum 10 semajnoj tute ne. Sed la raportoj el ĉiuj landoj sciigas, ke geometria instruado devas okazi ĉie en la popollernejoj. Rimarkinda estas la ofta akcento, ke ĝi komencas jam dum la unua lernjaro. Tiuj ĉi konstatoj devas esti rigardataj kiel gravaj, ĉar ili igas nun konkludi, ke geometriaj prilaboroj estas deklarataj necesaj ankaŭ aliloke ne nur kiel fako, sed ankaŭ kiel instrua principo laŭ ilia enhavo kaj ties signifo. Tion celas ankaŭ la rimarkigo de hungara kolego, ke dum la prilingvaj ekzercoj „okazas aludoj rilate al ĝi“.

2. Partopreno de knaboj kaj knabinoj en la instruo.

Ankaŭ la respondado al la dua demando, ĉu geometrio estas instruata al knaboj kaj knabinoj, montras per tio, ke ĝi estas jesata escepte de la anglaj raportintoj, ke la geometria instruado devas celi ankaŭ ankoraŭ alian ol nur la scion pri kongruaj trilateroj, pri la anguloj ĉe paraleloj kruciĝantaj, pri la rektoj rilatantaj la cirklon ktp. Tiu ĉi aserto, deduktita de la respondoj, ankaŭ apenaŭ estas limigata per tio, ke la amplekso de la instruo estas nesama por knaboj kaj knabinoj (Ĉeĥoslovakio), aŭ ke ĝi povas esti limigata por la knabinoj pro specialaj kaŭzoj (Nov-Zelando). Fakte Anglio frapas la atenton inter la responda vico per la raporto de kolego, ke geometria instruo en la popollernejoj nur okazas por knaboj, ke ĝi preskaŭ neniam troviĝas en lernejoj por knabinoj.

Estu ankoraŭ aldonate, ke la raportintoj plej ofte opiniis necese akcenti, ke la lernejoj estas koedukaj lernejoj, ke en ĉiuj klasoj knaboj kaj knabinoj estas instruataj samamplekse, ke la instruprogramoj nunvalidaj ne diferencigas la seksojn. Rusa kolego akcentas, ke ĝenerale la komuna edukado de ambaŭ seksoj estas unu el la principaj demandoj, kiu estas realigata praktike en la Sovjet-lernejo.

3. La tasko de la instruo.

Jam la fakto okaze de la respondado konstatita rilate al la unua demando, ke en pluraj landoj la geometria instruado estas tre intime ligata al la aritmetiko, igas supozi, ke tiu ĉi praktika flanko estas akcentata en diversaj instruprogramoj. En kelkaj ĝi estas karakterizita kiel sola tasko (Hungario, Litovio, Nederlando, Norvegio, Portugalio). -Al tiu ĉi limigo kontraŭstaras

22

ki—

taskoj, kiuj provas, elĉerpi la tutan/enhavon de la fako. Ekzemplo por tio estas la reguloj de la bulgara instkuplano. Ĝi nomas jenajn taskojn: „La geometria instruo devas

helpi la klarigon de tipaj spacaj formoj per ilia rekonstruo pere de priskribo kaj modeligo, :

montri la utilecon (konvenecon) kaj estetikecon de la lernitaj formoj kaj ilia apliko en la naturo kaj arto,

lernigi la infanon, ke ĝi uzu en la praktika vivo tiujn sciojn per mezuro de grenkampoj, herbejoj, kortoj, ĝardenoj, vinberejoj kaj arbaroj,

klarigi al la lernantoj la necesajn por la vivo geometriajn element-

seiojn, rilatojn kaj formojn, lernigante kaj ekzercante aplikadi la scion en la praktika vivo kaj

per elementaj kaj okulvidaj pruvoj kunhelpi la disvolviĝon de regula (senerara) logika pensado en la sfero de la geometriaj abstraktaĵoj.“

Por ke oni povu rapide ekkoni, kiom da unuopaj taskoj diritaj la diversaj landoj estas akcentitaj en siaj instruplanoj, servu jena tabelo:

Lane separa] formoj. | kaj eslefikeco | Laj Ealkalsuo | eg keo | Kleswo.. Bulgara jes jes jes jes jes Ĉeĥoslovaka — — jes — — Dana — — jes — jes Angla — — — jes — Estona jes — jes jes jes Finna — — jes — jes Franca — — jes jes jes Greka — — jes — jes Hispana jes jes jes — — Hungara — — jes — — Itala jes jes jes jes — Jugoslava E — jes : jes jes Latva jes = jes jes jes Litova = — jes — — Nederlanda — — jes — — Norvega — — jes — — Pola jes — jes jes — Portugala — = jes ISE — Rumana — = jes jes jes Sveda — — jes jes jes Sovjeta jes — jes jes — Kanada = = jes jes KES

Estu rimarkigate, se ankaŭ estas memkompreneble, ke ne en ĉiuj landoj a unuopaj partoj de la tasko estas nomitaj tiel klare kiel en Bulgario, kaj ke

29

— página 6 del PDF —

pro tio tia tabelo ĉiam estas pli aŭ malpli arbitra, parte netuta kaj nekompleta. Atentu ekzemple la kvaran uo p Ankaŭ tiam, kiam nur mezurado kaj kalkulado de areoj kaj korpoj estas tasko de la instruo, estas akirotaj geometriaj scioj; ĉar ili ja estas premisoj por tio. Ke parto el la taskoj en la instruprogramoj estas nomita aŭ ne, rajtas konkludi, ke tio ĉi aŭ tio devas esti akcentata dum la instruo aŭ estas pritraktenda nur krome… Tiel ni ankaŭ devas kompreni la apartan akcenton de la tasko, klarigi la tipain spacajn formojn kaj klerigi la pensadon; ĉar kaj klarigado kaj klerigado tiaj okazas ankaŭ tiam, kiam la geometriaj objektoj estas perceptataj nur perkalkule. Iomete stranga, sed rimarkinda rilate al la priiuĝo didaktika de nia instrufako estas, ke nur la planoj de tri landoj akcentas la utilecon, al kiu ni povas egalrangigi la laŭcelecon, kaj estetikecon de ebenaj kaj korpaj formoj. Italio atentigas rilate al tio pri la tutaĵo de la naturo kaj citas kiel ekzemplojn: fruktojn, mineralojn, arbojn. Hispanio akcentas, ke la geometria instruo veku kaj kreskigu la amon al beleco.

Mi ankoraŭ konstatu, ke geometria desegnado, lerteco rilate a! geometria konstruado kaj al uzado de la konstruiloj estas speciale postulataj kiel taskoj de la fako en la planoj de Cehoslovakio, Francio, Hungario, Polio, Svedio.

Ke ankaŭ okaze de aparta akcento de la prikalkula flanko la taska amplekso de la instruo povas esti granda kaj vasta, montras al ni la estona plano, kiu, antaŭ ol ĝi nomas la unuopajn taskojn, ĝenerale rimarkigas: „La geometria instruo estas interne ligata kun matematiko; ĝia tasko estas ĉie! helpi al solvado de aritmetikaj problemoj kaj taskoj kaj evoluigi ĉe la infano la fundamentajn matematikajn konojn necesajn en ĉiutaga reala vivo. Per tia kunigo la aritmetika veraĵo ricevas vivan interpretadon en eksperimenta figuraro kaj per observado la (ekkonita) volumenaĵa rilato ricevas nombran esprimon.“

Finante tiun ĉi parton mi ankoraŭ mencias la celojn, kiujn montras la instruplano por ĉiuj ĝeneralaj popollernejoj de Polio. Laŭ ĝi la geometria instruo preparu la percepton de la mondo, taŭgigi la lernanton al la perceptado kaj kaptado de tiuj ĉi rilatoj spacaj, kiuj ĝis tiam forrestis de lia atento, igi la geknabojn lertaj, ke ili facile apliku geometriajn sciojn en la vivo kaj konscie reproduktu objektojn de ĉirkaŭaĵo em projekcio rektangula.

Miaopinie tiu ĉi programo estas precipe bona, ĉar ĝi tutcerte karakterizas, ke la geometria instruo ne tute estas diversspeca kompare al aliaj instrukaj ekzerciakoj, sed ke antaŭ ĉio ĝi entenas rigardo-manieron, kiun la infano ekzercas ankaŭ alikaze, sed al kiu ĝi devas esti speciale klerigota, por ke ĝi povu tute percepti la mondon, kiu ĉirkaŭas ĝin. Plu ĝi devas ree la sciojn kaj la rutinon akiritajn per tio servigi al tiu ĉi realeco kaj ne al ŝaina realeco, kiu troviĝas ankaŭ en alilandaj lernolibroj.

4. La instrua materialo.

Malgraŭ la iom granda diverseco en la alvenintaj raportoj, oni povas konstati treege vastan konformecon rilate al la pritraktenda materio en la diversaj landoj, tute ignorante tion, ke la amplekso estas p’i aŭ malpli granda. Laŭ la prilaborataj informoj Anglio kaj Nederlando montras la plej grandan limigon. Anglaj kolegoj skribas ekzemple, ke la instruo plejparte estas tre

24

simpla kaj praktika kaj ke oni apenAŭ superas la pritrakton de la plej simpla; aĵoj kiel trianguloj, romboj. En Nederlando oni komencas jam dum la kvara lernjaro, priparoli la edron, instrui ta uzadon de la mezuriloj kaj la kalkulmanieron. Al la lernanto estas dondtaj nur la faktoj, ekz. „Tiamaniere vi devas prikalkuli areon!“. Krom la prikalkulado de la areoj, ankoraŭ tiu de la volumenoj -estas instruata, sed nur tiamaniere, ke al la lernanto estas donataj la formuloj kiel faktoj, kiujn li devas memori kaj apliki. Sammaniere la popollernejoj en Ĉeĥoslovakio limigas sin al prikalkulado de areoj kaj

kelkaj volumenoj elektitaj laŭ la postuloj de la vivo.

Ĝenerale oni nomas la geometriajn instruobjektojn, kiuj laŭ plej diversai vicoj en la instruplanoj estas cititaj, kiel: punkto, linio, edro, korpo; triangulo, paralelogramo, trapezo, trapezoido, multanguloj, cirklo, la sur ili starantaj prismoj kaj pintokorpoj (piramidoj kaj konuso) kaj la sfero.

Kiel tipaj ekzemploj estu citataj la planoj de tri landoj, kiuj donas la ord-

igon por la unuopaj lernjaroj:

Francio. — La ministeria plano destinas jene:

„1. Elementa kurso (3-a kaj 4-a lernjaroj): Mezuri longojn. Taksi perokule distancojn kaj kontroli per senpera mezurado. Desegni kaj rekoni la plej simplajn figurojn: triangulo, rektangulo, kvadrato, cirklo. Elementa kono pri angulo. Ideo pri la mezurado de la rektangulaj areoj per partigo en kva-

dratoj.

lementaj konoj pri volumenoj pere de reliefaj modeloj.

(Daŭrigo.)

Pereduka enkafceniĝo d€ la virinoj €n Francujo.

Influo de katolikismo restas fortega en la francaj moroj kaj restis potenca eĉ en la epopeaj tempoj de la naskiĝanta laikismo (1880 ĝis 1907) t.e. en la epoko, kiam leĝiĝis ia senkonfesia instruado, ĝis kiam okazis rompo de la malnova konkordato napoleona per leĝo pri disigo inter la ŝtato kaj la eklezio.

Malgraŭ sia laika lermeio, Francujo restas ĉiam katolika lando je la morala kaj mora vidopunkto. Ĉiuj estintaj ĉefoj de la katolika eklezio deklaris kun Sankta Aŭgusteno, ke la virino estas tenta estaĵo diablospeca, tiu sama estaĵo, kiu sub influo de la diabla serpento donis la pekan pomon al prahomo Adamo kaj tiel kaŭzis la unuan pekon!

La oficiala leĝo lerneja ankoraŭ ne oficiale permesis la kunedukadon de la geknaboj. Nuntempe la kunedukado de la

geinfanoj estas tolerata en la vilaĝetoj kun malpli ol 500 loĝantoj, kondiĉe ke la lernejeto estu mur unuklasa, t.e, en la malgrandaj vilaĝoj estas nur unu instruisto aŭ instruistino, kiu devas instrui samtempe knabojn kaj knabinojn, sed, en la klasĉambro la knaboj sidas sur benkoj unuflanke kaj la knabinoj aliaflanke. La inspektoroj ne permesas, ke knabino apudestu knabon: tio estus malmoralaĵo ne tolerata de la lerneja administracio kaj ankaŭ ne de la loĝantaro katolika. Tamen en tiuj vilaĝetoj kun malpli ol 500 loĝantoj, se estas du lernejoj: unu por knaboj kaj unu por knabinoi, la du geinstruistoj povas laŭ speciala dekreto ministra neniam leĝigita organizi kunedukadon de la geknaboj, kondiĉe, ke la du geinstruistoj estu proksimaj parencoj inter si (geedzoj aŭ gefratoj aŭ patro-filino,

20

— página 7 del PDF —

ktp… .) kaj ankaŭ se la situacio de la ludkortoj tion ebligas (ekzemple se ne troviĝas transirenda strato inter ili ambaŭ).

Nur en la superega instruado (universitato, fakultatoj), la kunedukado estas ebla. Gimnazioj, reallernejoj, pedagogiaj lernejoj ne donas kunedukadon. Oni tiel suspektis pri malvirto, ke ĝenerale la knaba lernejo staras intence malproksime de la knabina. Tio estas aparte vera por la porinstruistaj lernejoj. En mia urbo kaj en preskaŭ ĉiuj departementaj ĉeiurboj, kie estas pedagogiaj lernejoj, la porinstruistina lernejo staras en malproksima kvartalo, kaj la porinstruista lerneio staras en alia malproksima kvartalo en kontraŭa direkto.

Dum la milito, pro militistiĝo de la plejmultaj el la profesoroj, kaj ankaŭ ĉar oni bezonis lernejojn por instali hospitalojn, provizore funkciis la kunedukado ĉefe en la poredukistaj lernejoj, Sed kiam la milito finiĝis, tiun „monstraĵon“ (kunedukadon) onj ne plu toleris. La popoledukistoj, kiuj zorgos pri morala edukado de I amasoj laboristaj kaj kamparanai, ne devas konj la kunedukadon eĉ Dor siaj propraj studoj. Tamen lastiare, pro la neceso malpliigi la nombron de profesoroj en kelkaj urbetoj kaj pro komenca raciigado de la lerneja Servo, oni toleris kunedukadon en kelkaj specialaj klasoj de gimnazio, Cetere, la etburĝidoj el la gimnazioj povas sen danĝero por la socio-stabilo ricevi profiton el la kunedukado; sed al popolinfanoj en unuagradaj lernejoj oni rifuzas komunan edukadon por knaboj kaj knabinoj pretekste de ma ralo, kvankam tiuj infanoj estas ankoraŭ

en aĝo, kiam seksaltiro preskaŭ ne ekzistas.

Ni konsideru nun la eksterlernejan edukadon de la knabino sur la kamparo kaj en la urboj, Kompreneble, la sama aparteco de la seksoj ekzistas. En preskaŭ ĉiuj parokoj ekzistas specialaj knabinaj religiaj societoj, la t.n. „societoj de

26

irgulino-junulinoj“. La membrinoj havas specialan regularon kaj taskaron, ekzem-

e komunias almenaŭ unnfoje ĉiumonate, devas dum la grandaj religiaj festoj esti blanke vestitaj, kvazaŭ novaj edzinoj, kaj ofte promeni tra la stratoj tiel kostumitaj dume unu „virgulin-idino“ portas apartan banieron. Ĉiuj preĝas aŭ kantas, dum antaŭe pedelo portas pezan krucon kaj poste la pastro mese vestita portas la sanktegan sunforman hostimontrilon. La moka liberpensa spirito de la francaj popolanoj ĉiam atakis la hipokritan mienon de tiuj knabinoj, kiuj ofte montris tre malmoralan vivmanieron, De multaj jardekoj, tiu mokemo transiris en la komunan lingvon kaj parolante pri iu hipokrita kaŝema junulino, oni ofte diras „ŝi aspektas Virgulin-junulino“ (laŭvorte: Mario-infano). La plej juna proleta infano jam scias, ke al tia knabino „oni donus la di-paperon (hostion) sen antaŭa konfeso“,

Ĉiudimanĉe la junulinoj el tiuj religiaj societoj post la diservoj kunvenas en la pastra domo, aŭ en la pastra ĝardeno aŭ en aparta murfermita kunvenejo, Ili ludas, ĉeestas neniu knabo aŭ viro, krom la pastro senedzina. Estas balanciloj, La knabinoj ĝojas amuzi sin, dume proksime kaj sube la pastro ŝajnas legi sian preĝlibron, sed rigardas robojn… Tio ne estas elpensaĵo, sed vera fakto preskaŭ ĉie okazanta, Cetere ne malofte okazas, ke pastroj estas kondamnataj pro atenco kontraŭ knabinetoj — kvankam la burĝara gazetaro organizas silenton pri tio. — La liberpensa duonproleta gazeto „Ideo Libera“ siatempe citis centon da tiaj juĝoj kontraŭ pastroj. Kompreneble, kiam la junulinoj estas pli aĝaj, perfortaĵoj ne ekzistas pro la konscia prirespondeco de la junulinoj; sed Eklezio havas ĉie rifuĝejojn por pekintinoj, Inter tiuj rifuĝejoj estas la fama internacia „Societo por protektado de la Junulinoj“, kiu havas filiojn kaj rifu$domojn en preskaŭ ĉiuj gravaj urboj. Se vi vojaĝos iam en Francuio, haltu ĉe ju ajn pli malpli gran-

da stacio, kaj vi vidos tabulon-afiŝon inter la reklamaro, alvokanta la moral«

akompanis la britan kaj usonan armeojn. Male al la katolikaj pastroj, ŝainas, ke en

turmentatajn aŭ la senazilain junulinojn.w. Francujo la protestantaj pastoroj bazas

Tiu afiŝo estas facile ekkonebla per larĝa flava streko diagonala.

Tamen la katolikaj pastroj konscias, ke ili ne povus regi la tutan junularon, se ili devigus ĝin partopreni la diservojn, komunij, procesii en blanka robo surkovrita de ne laŭmoda muslina vualego. La moderna junularo ŝatas korpan kulturon kaj kinon. Tial estas organizitaj pli vastaj knabinoj societoj, kiuj havas diversajn „nomojn, sed preskaŭ ĉie similajn insignojn: ekzemple la faman krucon kun formo iom simila je la internacia faŝisma kruco, la metalan lekanton, ktp… . Estas vere, ke kelkaj junuloj el religiaj societoj havas ankaŭ la hokan krucon. La nombro da gejunuloj havantaj la katolikajn insignojn ĉe la mantelo aŭ la korsaĵo estas ege multa kaj konsternas la maldekstrain demokratojn, En la parokaj ligoj junulinaj okazas konferencoj, koncertoj, estas kantistinaj kaj muzikistinaj grupoj, ktp. … Kompreneble, ankaŭ grupoj de skoltinoj katolikaj aliĝantaj al la fama tutfrancia asocio „Skoltoj el Francujo“ fondita en 1914, kiu estas tute katolika kaj multe pli potenca ol la pli malnovaj skoltaj asocioj protestanta kaj neŭtrala. Sed ne opiniu, ke oni vidas, kiel ekzemple en Germanlando, la gejunulojn kunirantajn por la samaj ekskursoj. La franca skoltismo ne estas komparebla kun la socia movado de naturamikismo. La katolika religio malbenas esence la virinon; Ŝi estu apartigata, Sed la pastroj ne malbenas ŝin: ili ne raitas edziĝi kai en virinaj societoj trovas pli malpli kompenson psikologian al sia celibato.

Ekzistas en Francujo malmultaj protestantoj kaj pli malmultaj hebreoj. La protestanta „Kristana Asocio de Junuloi“ respondas al la brita kaj usona „Young Men Christian Association“ (mallongige: YMCA). Ĝi de la milito estas pli konata en Francuio pro la dummilita propagando de la britaj kai anglaj pastoroj, kiui

»ian edukadon sur la familia vivado, kiun ili ja konas, ĉar ili estas edziĝintaj. En Francuio, la protestanta religianaro estas religia malplimulto, kiu penas kapti adeptoin per elmontrado de ia libereca spirito. Alloge en siaj publikaj paroladoj, la protestantaj pastoroj altniveligas la virinon kaj la familian vivon, ne timante paroli prj amo kaj interjunulaj rilatoj, Por diferenciĝi de katolikoj, ili ne alprenas la rigorecon de l” eksterlandaj protestantoj, nek la stultajn ritoin de kelkaj protestantaj sektoj. En siai ĵaŭdaj paroladoj en la „Radio-Pariza“ stacio, la’ pastoroj penas montri, ke nur protestantismo liberigas la virinon. En YMCA, la gejunuloj ĝenerale kunestas, kvankam oni vidas ofte la protestantajn skoltinojn ekskursantaj aparte de la skoltoj. En grandaj urboj, la hebreoj havas ankaŭ junularajn organizojn, sed ĝenerale la infanoj ricevas religian kaj ideologian edukadon en familio de iu tre religiema hebreo helpata de la rabeno,

Se ni konsideras nun la laikain junularajn asociojn, ni rimarkas, ke la sama apartigo de la seksoj ekzistas. La religia moralo restas la bazo de la moroj eĉ de la burĝaj ateistoj. La laika ŝtato ne toleras kunedukadon de la geknaboj kaj ankaŭ ne kunedukadon de la geiunularo. Same kiel la religio, ĝi ne agnoskas la egalecon de la virino al la viro: la franca virino ne rajtas voĉdoni, ne rajtas ofici en iuj profesioj, la franca edzino laŭ la iura kodo havas malpli da raitoj ol la viro: „ĉien la edzino devas sekvi sian edzon.“ En vilaĝoj kaj en urboj ekzistas postlernejaj laikaj asocioj, sed ili konsistas ĉu el junuloj, ĉu el junulinoj, Ili estas ĝenerale gvidataj de la geinstruistoj, kiuj esperas per tia senpaga postinstrua laboro plaĉi al siaj ĉefoj: inspektoroj, urbestroj, parlamentanoj … ĉar tiuj asocioj estas patronitaj de burĝaj demokratoj kaj de lerneiaj aŭtoritatuloj, kiuj

27

— página 8 del PDF —

pli ŝatas la jen blufan jen ideologian edukadon de la junuloj kai junulinoj ol la konscience plenumatan instruadon de la geknaboj en la lernejo.

Entrepreni veran liberigon de la iunulinoj la gvidanta instruistino nek deziras, nek povas. Ofte, ŝi mem estas sub influo katolika, kaj se ŝi ne estas, ŝi volas respekti la „sanktegan neŭtralecon“ de la franca ŝtata lernejo. Pro iluzia neŭtraleco, ŝi ne kuraĝas labori al konsciigo de la junulinoj pri la virinaj rajtoj, ŝi ne kuraĝas ataki la katolikajn morojn, kiui regas ĉiujn latinajn landojn kaj sklavigas virinojn, Kontraŭe, neŭtraleco estas tiu senmoviga eduka principo, kiun bezonas burĝaro timanta pri socia transformo; ĝi ja estas la kultura senarmigilo, kiu protektas la malnovan ordon, en kiu ĉiam kaj ĉie la virinoj de neriĉa klaso devas en si porti maksimume maljustaĵojn, mizerontajn idetojn, kaj ankaŭ tiun sklavecan spiritostaton, kiu daŭrigos por estonta generacio la regadon de la tre katolika aŭ laike demokrata burĝaro. Resume, la katolika religio efektive regas la morojn de la tuta franca burĝaro dekstra aŭ maldekstra.

Veran kunedukadon oui trovas embrie nur en la laboristaj medioj: en la sindikalistaj, socialistaj kaj komunistaj junularoj. Bedaŭre malmultaj junulinoj partoprenas ĉi tiujn movadojn, Gvidinte kelkain grupoin, mi mem povis rimarki la aktivan, seriozan, kompletan kaj ĝojan laboron de la grupoj, en kiuj ĉeestis junulinoj, Multfoje mortis grupoj pro manko de junai aninoj. En la popoldomoj, la gejunuloj penis ripari la misedukadon de la lernejo kaj de la religio, kiuj disigis en du duonoj la laborantan homaron, Fine interkonatiĝante antaŭ la okazanta klasbatalo, la gejunuloj proletaj ekkomprenas la gravan signifon socian de l edukado. Batalante kontraŭ kapitalismo, ili samokaze batalas kontraŭ religio kaj miseduko, por liberigo ne nur de virinoj, sed

de tuta laboristaro.

El TEPS, Januaro 1931, 28

VI

«La X-a Internacia Tendaro

? d€ la Skolta Esperantista

Ligo

okazos 14.-20. Julio 1931 apud Budapest, Hungarlando, laŭ invito de la Hungara Skolta Ligo, kiu prizorgos por tiui, kiuj anoncas sin plej malfrue en Maic, rabaitloin ‘ssur fervojoj, ankaŭ de najbarlandoj. Bonvolu tion sciigi al la lokaj skoltaj ligoj kaj trupoj kai instigi ilin, ke ili reprezentu sin simile, kiel okaze de aliaj internaciaj tendaroj. La reprezentantoj povas dum printempo lerni Esperanton; ili povas esti parte la samaji, kiuj partoprenos (reprezentante vian landon) la Internacian Kunvenon de Skolt-gvidantoj okazontan tui poste en najbarlanda Vieno! En Hungarlando jam en pli ol 20 skolttrupoj, pli ol cent skoltoj studas Esperanton, Klopodu atingi similan sukceson en via loko kaj precipe zorgu, ke ni ricevu el vialamndo korespondantojn el skoltoj — eble komence esperantistoj tradukos la leterojn por ili, dum ili nur lernas —, nuntempe ne estas tiom da eksterlandaj skolt-korespondantoj por la hungaraj skoltoj, kiom ili konstante petas. Helpu la tujan praktikan utiligon de la lingvo per energia instigado! La Hungara Skolta Ligo publikigas en sia gazeto konstante niajn alvokojn kaj donos premion al la hungaraj trupoj, kiuj atingos la plei bonan progreson en lingvo-scio kaj eksterlanda korespondo, Simila premio ekzistas por skotaj skolt-trupoj, La Franca distrikto de Skolta Esp.-Ligo donas premion, kiu konsistas el senpaga veturo al la tendaro de Budapest! Klopodu similan fari en via regiono! Skribu baldaŭ al ni pri la sukcesoj. Kore dankas kaj salutas

Hungara Skolta Esperanto-Rondo, Budapest V, Nagy Sandor utca 6.

Tamen,

Recenzoj.

Lakshmiswar Sinha, Sivaĝi. Sceno;

“el Hinduia historio de la 17-a jarcento. 5

68 pĝ. 1 sveda krono. 1929.

Lakshmiswar Sinha, Tri bengalai fabeloj. 39 pĝ. 1930. 1.50 sveda krono.

Lakshmiswar Sinha, Kaj ĉio restas penso sed ne faro. Pri interkompreno kaj homara frateco. 15 pĝ. 0.50 sv. krono, 1930. Ĉiujn tri librojn eldonis la Eldona Societo Esperanto en Stockholm. La hinda aŭtoro, fame konata pro sia paroladoj en Svedujo, volas helpi ekrompi la muregon inter la popoloj de Oriento kaj Okcidento. Lia stilo estas simpla.

„Radce ĉeskĉho esperantisty“ esperante: „Gvidilo de ĉeĥa esperantisto“ estas ĉeĥlingva broŝuro, verkita de faka instruistino Julie Ŝupichova en Praha, Ĝi enhavas 86 demandojn kun respondoi, mecesain „por ĉiu propagandisto, pri historio, literaturo, organizo kaj ĉiuspeca apliko de Esperanto, krom multaj respondoj al kontraŭuloj de internacia lingvo. Sur lasta paĝo estas publikigita propono de pritraktotaj lecionoj pri esperanta historio por elementa kurso. Prezo 5 Kĉ. Vendas la eldonanto: Sdruzeni pfatel esperanta, Praha II.-2032.

Mensogoj kaj malamo en edukado,

Mark Starr, Lies and Hate in Education. Londono 1929; eldonita de Leonard and Virginia Woolf at the Hogarth Press, 52 Tavistock Square, London W. C. 197 pĝ. Prezo: 2 ŝil. Anglalingve.

Antaŭvorte la aŭtoro skribas, ke la kolekto materiala por la verko ne estus estinta ebla sen la kolega helpo el la brita „Teacher’s Labour League“ kaj Esperantujo. Laŭ la proverbo: ĉiu balau unue antaŭ sia pordo — Mark Starr pritraktas pli detale la edukadon en Britujo ol la fremdlandan. Tamen la verko estas mondvasta.

La ĉapitroj V-a ĝis VII-a enhavas materialon de partiaĉa edukado en la franca, germana, aŭstria, hungara kaj rusa landoj; la VIll-a ĉapitro entenas kelkain detalojn el la islanda, finnlanda, belga, pola, nederlanda, bulgara, svisa, hispana, sveda, itala kaj japana landoj, Pri la usona edukado li intencas apartan pritrakton.

Mark Starr karakterizas la plei uzatajn aŭ uzitain lernolibrojn, krome ceremoniojn lerneiajn (ekz, devigan saluton antaŭ la ŝtata flago) kaij bildaron sur muroj de lernejoj, Li diferencigas antaŭiuĝojn naciajn kaj sociklasajn. De ĉie nj aŭdas plendojn, ke instruistoj estas persekutataj pro sia politika konvinko; en neniu lando ili estas fakte liberaj, la grado de mallibero estas nesama. Estas tre grava demando, ĉu instruisto havu liberon, diri al infanoj sian opinion politikan pri pasinta kaj moderna historio, aŭ ĉu li devu direkti sin laŭ la oficiala teksto (pĝ. 85). Sed pli grava estas la problemo, ĉu historio estas taŭga instrufako por infanoj. Neniu granda pedagogo postulis politikan historion por geknaboj; nur pro pordinastia kaj porklasa celoj politika historio staras en instrufakaro. Laŭ mia opinio lernejo kaj instruistaro estos liberaj nur tiam, kiam kaj laŭkonfesia religio-instruo kai laŭregistara historio-instruo ne plu estos devigaj fakoj de infanlerneioj. Dum kiam lernejaro estas instrumento politika, la geinstruistaro ne povas esti politike libera. Kiam ni geinstruistoj estas en nia lernejo, ni ne estu politikuletoj, sed pedagogoj!

Se ni volas esti veremuloj, ni devas ankaŭ kritiki antaŭjuĝan tekston, instruatan en la nuna Ruslando, ekz. la jenan: „Berlino? ci estas ĉefurbo de Germanio, kie el korto en korton iradis la komunistoj, batalante kontraŭ redono de la havaĵo al la princoj. Tie ja okazis potenca demonstracio de la ruĝfrontanoj, tie faris sian paroladon Telman. Berlino estas ĉefurbo de burĝa Germanio, de tiu

29

— página 9 del PDF —

sama, kiu tenis en malliberejo Makson ) apliki la rezultojn de la klerologio, same

Helc-on, Ĝi estas ĉefurbo de la lando,

kie firmiĝas, kreskas la potenca partio, ,

kie estas milcentoj da pioniroj, kaj multaj el ili vizitis nin, Berlino estas ĉefurbo de la lando, kiu malpermesis enveturon al niaj delegitoj. Tio, tio estas Berlino!“ (El „Pri la kultura kvinjarplano“. Soveta Pedagogia Biblioteko 1930 pĝ. 9.)

La fina ĉapitro Mark Starr surskribis „Antidoto“. Kiel kontraŭvenenon li rekomendas i.a. verkadon de prihistoriaj lernolibroj per neŭtralaj fakuloj, uzadon de internacia lingvo kaj internacian sportmovadon.

Gekolegoj, helpu disvastigi tiun gravan verkon! D-ro Kurt Riedel.

„Aŭtonomia Klerologio“ de D-ro Kurt Riedel.

Antaŭ mi kuŝas nova verko de D-ro Kurt Riedel, redaktoro de tiu ĉi revuo, titolita „Eigengesetzliche Bildungslehre“ (aŭtonomia klerologio). (Eldonisto A. W. Zickfeldt, Osterwieck a. Harz.) Skribita germane kaj do unualinie destinita por germanaj legantoj; ĝi tamen povas postuli la atenton de la tutmonda pedagogaro pro la vasteco de siaj vidpunktoj, profundeco de sia esplora laboro, klareco de sia scienca argumentado, Ĝi pro tio nepre meritas, ke ni dediĉu al ĝi kelkajn pli detalajn, priiuĝain vortojn,

Komence de sia verko, D-ro Riedel] limigas la nocion de la klerologio kontraŭe de tiuj de la biologio, sociologio, psikologio, pedologio kaj pedagogio. Al ĉiuj tiuj sciencoj la klerologio havas multajn teoriajn kaj praktikajn rilatojn, sed en sia esenco ĝi ne dependas de ili. La edukscienco ekzemple, kiel la alia parto de la pedagogio, devas antaŭ ĉio pritrakti la principojn kaj metodojn de akomodado de. la juna generacio al la vivoformoj de la estanta socio, dume la klerologio ekzamenas la esencon, la kreskad- kaj formiĝprincipojn de la klero kaj la eblecon, influi ĝin per certaj antaŭzorgoj. La edukscienco laŭ tio povas

ŝ0

«kiel tiujn de la ceteraj suprenomitaj sci-

/ encoj, por siaj specialaj taskoj, malgraŭ

tio la klerologio estas kaj restas tute memstara scienco kun propraj rigardceloj kaj esplormetodoj. Ĝi estas aŭtonomia, memleĝa, kiel la kleriĝo mem.

En la unua ĉefparto de sia libro la verkisto elstarigas la strukturon de la kleriĝo kiel formiĝado kaj pliriĉiĝado de l individuo, kaj li indikas la fundamentain vidpunktojn, kiui, ĉe la observado de ĉi tiu procedo, altrudiĝas al la esploranta spirito. Li diferencigas inter du aspektoj de la kleriĝprocedo. La unu al ni aperas kiel interpretanta sintenado (scipovi la lingvon, ordi la komunan vivadon, kompreni la historion), la alia kiel la strukturiganta (formadi la movon, ekkoni kaj formadi la mezurorilatojn [t.e. matematiko], kompreni la naturon kiel movostrukturon). Ambaŭ sintenadoj eliras el la fundamenta homa bezono, hejmiĝi en la medio, kaj ambaŭ fine kulminas en la serĉado je la senco de l’ vivo. Rezultas el tio ok al ni ekkoneblaj apartaj taskoj de l’ kleriĝa homo. Ili ĉiuj radike kuniĝas unu kun la aliaj en la profundo de la tutaĵo de l’ kleriĝulo, unu supozas kaj influas la aliain, kaj la progresigo de l” unu efikas pro tio ankaŭ la akceladon de la aliaj kaj de la tutaĵo de ilia esencobazo, lli estas la sencodeterminaj principoj de la klerologio.

La dua ĉefparto de l’ verko ekzamenas la demandon pri la ebleco, influi la kleriĝprocedon, Ne estas eble al la pedagogo, kun ia certeco atingi jan difinan celon ĉe sia kleriga agado. Neniam ni vere povas scii, ĉu niaj klopodoj rezultigos la efikon de nj volatan, Por tio la kleriĝprocedo estas tro multe kompleksa kaj en siaj detaloj tro malmulte konata al ni. Malgraŭ tio ni estas pravigitaj al la provo ĉiam renovigenda, influi Ja internan kreskadon de la iuna generacio. Se niaj tiaj klopodoj ne povas celi al tio, fari el la kleriĝulo ion alian ol kio li povas fariĝi laŭ

=

marstiad7e

No smeoamesmtr

sia esenco, ni tamen povas helpi lin laŭ nia plej bona ekkono, ke li fariĝu tio eble plej perfekte. Se ni ne povas konduki V’$ al tute certa celo en ia aŭ alia aparta di-” rekto, al ni tamen esta$ permesite, prudente kaj singarde prizorgi lin, por ke li povu evoluigi sian kleriĝeblan naturon eble plej forte kaj nemalhelpate. Rilate al tio la verkisto analizas laformodeterminain principojn de la klerigula agado. Li elstarigas la du fundamentajn formoin de la kleriga okazado: la kleriga interparolo kontraŭe de la supraĵa babilado aŭ konversacio sen realeca fundamento, kaj la sinrilatigo de la intuanta?) animo al la medio. El ambaŭ formoj elkreskas precipe la kvar plej gravaj manieroj de kleriga agado: didaktikeca instruado, helpado al la produktiva agado (farotaĵo, obiekta verko), prizorgo ĉe la ludo, aranĝo de solenaĵoj,

En ĉiuj tiuj analizoj la verkisto klopodas penetri ĝis la lastaj profundaĵoj de la problemoj. Ofte pro tio estus malfacile aŭ eĉ neeble al kelkiu, sekvi lin sur lia kruta voio, se li samtempe ne estus ilustrinta siajn abstraktajn pensojn per abundo de analogaj el la historio de la pedagogio. Tiurilate lia verko eĉ estas historio dela pedagogio mem, en tiom, kiom ĉi tiu ankaŭ prezentas sin kiel historion de la klerologio. “Neniu grava vidpunkto, kiun li ne heligas per la koncernaj ideoj de la grandaj pedagogoj kai filozofoj, ĉiam en historia sinsekvo de la antikvaj tempoj ĝis niaj tagoj. Kelkfoje li ankaŭ polemikas, ĉiam singarde kaj respektplene, kontraŭ pli aŭ malpli fame konataj kaj aprobitaj el la nuntempaj pedagogiaj granduloj. Liaj ĉefaj atestantoj estas Rousseau, Pestalozzi. kaj Herbart. .Bvidente: laŭ siaj fundamentaj pedagogiaj ideoj kaj sentoj li amas la filozofon de

?) anstataŭ la laŭfundamenta vorto „intuicianta“.

Ĝenevo; laŭ siaj penetraj kaj ampleksaj specialstudoj li konas elfunde la verkiston de „Lienhard kaj Gertrud“ kaj „Pri la voio de la naturo ĉe la evoluado de la homaro“ kaj de tiom da aliaj gravaj verkoj ĝenerale pli glorataj ol legataj kaj konataj; laŭ sia emo al akra analizado de la sciencaj nocioj li devas — eble iomete kontraŭvole — aprobi la esplorlaboron de Herbart, trovante pri li profundajn vortojn tre kontraŭain al la supraĵa opinio de la nuntempa pedagogia amaso. Ĉe ĉio tio li estas nepre moderna pensulo, eble eĉ tro moderna por multaj, kiuj ŝatas nur troti la piedeluzitain vojojn de senpensa tradicio.

Resume oni devas diri, ke la verko de D-ro Riedel — ĝi ampleksas 251 paĝojn — estas unu el la plej notindaj de la nuntempa pedagogia literaturo. Estas sincere dezirinde, ke ĝi trovu tiom da diligentaj kaj pripensemaj legantoj, kiom ĝi meritas.“7) D-ro Fritz Kraner, Dresden,

Esperanfo-gazeio por la 18-a de Majo, la „Tago de l’ Bona Volo“.

Mi havas gravan sciigon por la abonantoj de nia gazeto kaj por ĉiuj kolegoj, kiuj instruas Esperanton.

Kiel ano de la „Erziehungsausschuss der Deutschen Liga fir Volkerbund“ (Eduka Komitato de l” Germana Unuiĝo vor Ligo de Nacioj), kiu regule unufoje dummonate kunvenas en Berlin, mi suk-

43) Kurt Riedel, Eigengesetzliche Bildungslehre. Grundlegung der allgemeinen Jugendbildung. 251 pĝ. Eldonejo A.W. Zickfeldt, Osterwieck a. Harz, Germanuio. Prezo broŝ. gmk, 6.50, tole bindita gmk. 8.50. La eldonejo sendos afranke al abonantoj de IPR broŝuritan ekzempleron je gmk. 4.50, tole binditan ekzempleron je gmk. 6-—, antaŭpagitaj per poŝtĉekkonto Leipzig n-ro 40997 de D-ro Kurt Riedel, Dresden 20, Am Fuchsberg 2.

at

— página 10 del PDF —

cesis instigi la nomitan komitaton: eldoni AM RM, Bennemann- Leipzig 5 RM, Sohrla porinfanan gazeton por la 18-a de Maio fmann-Weinbohla 5 RM, Rudolph-Coswig ne nur en germana lingvo (ĉe alilandaj /4 RM, Losse-Weinbohla 4 RM, Helmholzligoj ĝi aperos en la koncermaj naciaj“ Potsdam 6 RM, Boubou-Orlĉans 14,10 lingvoj), sed ankaŭ en Esperanto. Kon- RM, Vittecoq-Francio 490 RM (sume 80 sentis la planon jam la anglaj samideanoj RM).

kaj espereble nun ĉiuj gekolegoj el ĉiui Kiu konsentas la enkalkuladon de sia landoj zorgos, ke la gazeto estu disvast-. akcio en la kotizon por 1931, notu tion igata en ĉiuj lernejoj, en kiuj oni instruas sur la poŝt- aŭ ĝiropagilon, ekz.: „Pago nian lingvon. 3 RM, Akcio 1 RM!“ Kiu afable volas

La gazeto aperis nur unufoje ĉiujarela donaci la akcio-reston, ankaŭ tion bon- 18-an de Maio en diversaj lingvoj, nun en volu noti sur la pagilon. 1931 ankaŭ en Esperanto (bele presita, Hahn-Golis donacis sian akcion de 5 ilustrita kaj 4 paĝa). La prezo estos 5 RM, Sohrmann-WeinboOhla 5 RM, Lossegermanaj markoj po 100 ekzempleroj —Weinbohla 1 RM, Rudolph-Coswig 1 RM

(inkl, de sendkostoj ktp.). al la gazeto. Kun kora danko ni akceptis Gekolegoi, bonvolu mendi tiujn donacojn en la situacio, kiun montris

ĝin por ĉiuj viaj lernantoj D-ro Dietterle en n-ro 1, 1931 de IPR,

kaj aliaj samideanoj en kiel Per tio likvidiĝas la akcio-entrepreno

eble plejgranda kvanto. Sen- “de IPR, En kriza tempo, kiam Novaj du viajn mendojn tuj al la Tempoj (la antaŭulo de IPR) suferis fisekretariino de Kunlaborado: mnancan mizeron — kaŭzitan de tro granf-ino Martha Moelke, Berlin- da amplekso de la gazeto kaj tro mal- Sidende, Brandenburgische granda kresko de la abonantaro — 73 Str. 5 (poŝtĉekkonto: Berlin oferemaj kolegoj kolektis 467,90 RM kai 1315 30). Ŝi estas anino de la redakcia garantiis per tio la pluan vivon kaj evokomitato kai tre baldaŭ bezonas sciigojn luon de nia movado. La ĝisnuna bona pri la mendo por la presisto. progreso de IPR estu la plej kontentiga

Ju pli granda la vendo de la gazeto, rekompenco por via fervora sindonemo. des pli granda la impreso al la publiko, En IPR vi ĉiam vidis la pruvon, ke la kiu interesiĝas pri la ideo de „Ligo de

gazetservantoj ne misuzis la disponigitan Nacioj“. D-ro Dietterle, Leipzig.

monon per malvigla, malfervora sinteno

kaj ripozo, sed kontraŭe streĉis ĉiujn

fortoin, por akceli per la malabundaj ri- Lasta repago de akcioj medoj en celkonscia laboro la progreson

. de la Esperanto-movado en lernejo kaj

Jenajn akcio-restojn ni kalkulas en la !Ustruistaro.

kotizon por 1931: Ec

Johne-Freital, Fischer-Weinbohla, Schu-

bert-Plauen, Miiller-Freital, Freigang- m

Weinbohla, Pietzsch-Meissen, Dieu-Pots- Korcspondo-0ficejo.

dam, Straube-Berlin, Widmann-Gutenzell, Ĉar intertempe anoncis sin nur mal-

Elten-Hildesheim, Jurczyk-Kolberg, Neu- multaj novaj korespondantoj, ni ne al-

ber-Potsdam, Heinrich-Potsdam, Krie- qonis novan liston al ĉi tiu numero 2/3

nitz.Nowawes, Staudenmeyer-GOppin- de IPR, sed atendos pluajn anoncojn kaj

gen, Schmidt-Glienicke, Kofler-Waldsee, Perigos la nomojn de la korespondemaj

Bieg-Esslingen, Reiss-Esslingen, Schwei- Personoj nur en la venonta numero. zer-Degenfeld, po 1 RM, Diŭhring-Leipzig Martha Moelke, 5 RM, Meisgeier 5 RM, Leichert-Freital sekretariino de „Kunlaborado“.

La venonta numero aperos la 15-an de aprilo.

Mankas Esperanto-

——— instruistoj

celas: Dissastigi la uzadon de la internacia kemi e… PIR keno seran ka en la lernejoj! macas, rigi aŭ kagon, Foras Tial prp Skriba Kurso kami aŬ sŭmatcij a laana mls rmo = ULA EON metodo! or Germanujo: LJ ambro orita glo de F. W. Mischke, Radeberg, Sachsen

TRI (Del. de UEA.) donas;

pran Jlro ku a aŭro de la ei

= A JVpO Atentu!

kun etikol literaturaj, sciencaj, ju ŝto aj kaij EI Movado Ĉiuj geabonantoj de IPR, kies

cu bon hor. fmon nca konsist- adreso sur la koverto me estas en Ĉiu ka camera ci pago korespondan ordo, estas petataj tuj informi la ad-

anonceton unufoje en la gazeto „Esperanto“. ministranton, Kurt Hofmann, Riesa

kaj postulas nur modestan kotizon des rta Membro, de 12,50 Fr. por Membro- (Germ.), Felgenhauerstr. 63, por ke li

Hbonanto kaj de 25 Fr. svisa valoro por vu digi la adresaron. Bonvolu Membro-Subtenanto. pe ges

skribi tre legeble, plejeble per skribkulpi VAG: ipso mepce maŝino aŭ per blokaj literoj!

Lernolibro por popollernejoj kaj infankursoj

Unika sukceso: Vendiĝis 1000 ekz. dum 4 semajnoj

Instruistoj vi sukcesos ĉiam laŭ tiu rekta demonstracia metodo. Nur en Esperanto

Esperanto-Lernolibro

por popollernejoj kaj infankursoj

Laŭ rekta metodo verkita de Arthur Degen laŭ komisio de la Esperanto-Asocio de Germanaj Instruistoj

Kun multaj — ankaŭ multkoloraj — bildoj de la fama pentroartisto Ernst Kutzer. Unua parto: Unua — dua lernjaro. — 1930. — 67 paĝoj. — Kartonita: gmk. 2.—

roj ricevas unu ekzempleron je la favorprezo de gmk. 1.— = sv. fr. 1.25. Vi ricevas unu ekzempleron senpage je enkonduko de ĉi tiu nova metodo kaj mendo de almenaŭ dek ekzempleroj.

Oni pagu nur per poŝtmandato aŭ per naciaj, bonvalutaj monbiletoj Lo rekomenditaj ks ufero); Gieritisioj uzu kiau poŝtĉekan konton Leipzig 5237

Ferdinand Hirt 8. Sohn, Esperanto-Fako, LeipzigC1,Salomonstr. 15

— página 11 del PDF —

EES POM etrn CDN kolono = SS EIAESRIOEN Lo mpo E

ĉiuj ŝatantoj de la Esperanto-literaturo legas avide la gazeton

Liiĉraiura Mondo

ĉar ĝi estas la plej bela, pure literatura gazeto en Esperantujo. Ĝian valoron garantias la ĉefredaktoroj: Julio Baghy kaj Kolomano de Kalocsay,

la regulaj kunlaborantoj: J.D. Applebaum, A. Behrendt, M. Beraru, P. Bennemann, M. Blassberg, K. Bodo, T. Cart, Helmi kaj Hilda Dresen, R. Eichenbaums, 1. Jurysta, S.Kamaryt, E.Knutsson, I. Lejzerowicz, W. Lippmann, T. Morariu, J. van Schoor, K.R.C. Sturmer, J. Supichov4, Raymond Schwartz, F. Szilagyi, L. Totsche, Leono, Felikso kaj Lidia Zamenhof, E. Wiesenfeld kaj aliaj famaj verkistoj. Agentejoj en ĉiuj landoj. Petu senpagan specimenon kaj prospekton.

Originalan | Esperantan Lilĉrafuron

donas la eldonprogramo de la eldonejo de Literatura Mondo por la jaro 1931. En la serio troviĝas inter aliaj la verkoj de Julio Baghy, Jean Forge, Kolomano Kolocsay, Raymond Schwartz.

Donas senpage

volumon de originala Esperanta romano al ĉiuj mendintoj la eldonejo. Postulu detalan prospekton ĉe la administracio de Literatura Mondo:

Bleier Vilmos, Budapest IX, Borĉros-tĉr 6. IV. 11, Hungarujo.

Preso: Heroldo de Esperanto, Koln, Briisseler Str. 94, Germ.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T: ACIEE;

10-a JARO, N-ro 4 APRILO 1981

— página 2 del PDF —

Agentoj de TAGE. Vian kotizon akceptas:

En landoj;

Angla: F-ino Morton, 49 Mount Pleasant Rd. Dalton, Huddersfield.

Aŭstra: Fr. Kurtisch, Sechshauser Str. 71, Wien XIV, poŝtĉekkonto B 72487.

Bulgara: Ivan Sarafov, Golemo-

Selo, Kazanlika regiono. Ĉila: E. Herrera Valen, Clasificator 220, Santiago. Estona: Agnes Nii, Postkast 6, Tallinn.

Franca: Pierre Pichon, Etrichĉ (Maine et Loire.)

Germana: Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer, ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857.

Greka: D-ro A.Stamatiadis, Rodou 21, Ateno.

Hispana: Ferd. Montserrat, Provenza, 99, 1. 4, a, Barcelona.

Hungara: Bleier Vilmos, Borĝros ter 6, IV. 11. Budapest, IX,

En landoj:

Japana: Joshi H. Ishiguro, Toklo, Koojimachi P.O, Box 1.

Jugoslava: Svetislav S. Petroviĉ, Novosadska 7, Pirot.

Latva: S-ino O. Juŝen, Riga, Ernestines iela 7 dz. 11.

Litova: Mok, A. Prapuolenis, Kazlu-Ruda.

Nederlanda: P. Korte. Schoolstraat 14 Veendam. Poŝtĉekkonto:

90 544. Norvega: Nils Okland, Rommesveit. Stord. Pola: K. Majorkiewicz, Ludoli Kŭnigsweg 6, Danzig. Sveda: Ermfrid Malmgren, He-

leneborgsgatan 6. Stockholm, poŝtĝiro 50304. Svisa: S-ino N. Qumansky, 12 rue Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas, San Josĉ 1123, Montevideo.

U.S.A.-a: David R.Metzler, Route1, Box 389, Fresno, Califor.

Meniu!

Unueca abonprezo por ĉiuj negermanaj abonantoj estu 1 USA-dolaro aŭ egalvalora valuto!

Abonon por Int. Ped. Revuo sendu en

nacia mono per registrita letero plej-

eble pere de via landa agento al la administrejo.

Membroj de la germana asocio sendu la kotizon (4.— M: 1.— M por la germ. asocio, kaj 3.— M por Int. Ped. Revuo) al „Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer“, Girokasse Leipzig-Leutsch, ‘ Girokonto 27.857, membroj de la saksa asocio al k-go Ritter, Riesa, Steinstr. 13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto: Dresden 15609.

Jung und Wingen Das leichte Esperanto

S—— lernolibro por komencantoj, verkita de praktikulo kaj pedagogo. Bone uzebla por infankursoj pro ĝia simpleco, ankaŭ rekomendinda por kursoj ne longdaŭraj. Prezo: gmk. 1.10 inkl. send~ kostoj; ĉe mendo de 10 ekz. kursgvidantoj ricevos 11 ekz. Mendu ĉe Heroldo de Esperanto, Kŭln, Briisseler Strasse 94, Germanujo.

La facila Esperanto

Pro korekta pago

estas nepre necese, ke ĉiu atentu la novan kotizon por; ĉiuj negermanaj abonantoj!

1 USA-dolaro!

EN ERNACIA SE PEDAGOGIA REVUO

Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk.: Dresden 26379 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch, Oetzsch b. Leipzig, Germ Prezidanto de TAGE: G. W.ROOME, 21 Glenalmond Road, Shetfield, Anglujo.

ENHAVO: Voĉoj de l’ homaro: Antaŭ gravaj decidoj (al nia programo 11) — Edukado kaj „Pedajo“ (tria letero) (al 131) — Rezulto de enketo pri geometria instruado popollerneja (daŭrigo) (al 134) — Propono pri mondsporttago (al 211) — Recenzoj (al 231, 233) — Fundamenta Kalendaro (al 24) — Int. Instruista Kongreso uzos Esperanton! (al 24) — ISOSEK — Aldono de Korespondo-Oficejo,

Voĉoj de l’ Homaro.

Antaŭ gravaj decidoj staras la vivo de l’ popoloj kaj rasoj.

Finiĝis jam definitive por la popoloj la tempo de izoleco. Ĝis antaŭ nelonge ekzistis ankoraŭ gentoj kaj rasoj eltrovotaj unu de la alia, ekzistis ankoraŭ gentoj kaj rasoj nekonataj eĉ al tiuj nacioj, kiuj per altperfektaj komunikiloj trapenetris la tutan surfacon de la terglobo. Nun certe la lastaj blankaj makuloj estas malaperantaj de sur la geografiaj kartoj. Sed longtempe ankaŭ post la venko de la materiaj komunikbaroj kaj post la elflorado de la komerca interŝanĝo restas la izoleco de kulturoj kaj pensmanieroj. Inter nacioj kaj rasoj evoluis senmezuraj diferencoj de teknikaj, sciencaj kaj individuaj rimedoj, — diferencoj, el kiuj estiĝis danĝeraj plipezoj de grandaj kulturgrupoj je aliaj, ekzemple de Eŭropo-Ameriko kontraŭ Azio kaj Afriko. Sekvis, el tiu stato, ĉiama subpremado, ekspluatado, sklavigado, militado inter ĉiuj terpartoj, senĉesa sanga mezurado de fortoj, eĉ kaj precipe inter la nacioj de plej alta intelekta kulturo. Tial el la strukturo de la nuntempo estiĝis kiel plej granda problemo la tasko venki la danĝerajn diferencojn inter la terglobaj homgrupoj, — la demando, ĉu ĉiama milito aŭ fina paco estas la destino de la homaro.

(El „Jarmiloj pasas“, universala historio, verkita originale en Esperanto de H. Haefker, eldonejo: Heroldo de Esperanto, Briisseler Str. 94, Germanujo. — La supra ekstrakto estas la komenco de l” unua parto sub titolo „Antaŭe …“.)

Eduko kaj „Pedajo“.

Tria letero.

Kara kolegino, kara kolego! (1) Bonvolu pardoni min, ke la antaŭa letero ĉagrenis vin. Kial mia nuda klarigo de la termino „eduko“ kaŭzis malĝojeton al vi? Mi ja kritikis nur la nomon, ne la fakton mem.

— página 3 del PDF —

(2) Bedaŭru min kiel (vi bedaŭras) malfeliĉulon, ĉar mi ankaŭ ne povas konsenti la nomon „klerigisto“, la plej modernan nomon por nia profesio. Estas hodiaŭ eĉ ministroj por popolklerigo. Sed mi aŭdas el tiu nomo arogetan oferton. Mi vidas en tiu nomo ruzetan lumreklamon.

(3) La vorto „klera“ estas parenca al la vorto „klara“, kiu devenas de la latina adjektivo „clarus“ (france: clair, angle: clear). Romanaj kaj ĝermanaj esperantistoj povas sente kompreni la signifon de la vorto „klera“ en la senco: klera homo estas spirite klara homo. Aliaj esperantistoj ekkonas tiun parencecon nur lingvistike.

(4) Kompare al la malnovaj vortoj „instrui“ kaj „eduki“ la vorto „klera” estas moderna termino. Esperanto heredis ĝin el la okcidenteŭropa kultursituacio de la 18-a jarcento. Kiu konas la historion eŭropan, tiu kunligas interne la nomojn: la 18-a jarcento kaj klera epoko. En tiu tempo parto de la burĝaro apartigis sin de la popolamaso kaj de la kasto nobela per „klero kaj posedo“. Al tiu nova klaso apartenis ŝtata oficistaro, akademiuloj, kapitalistoj kaj kelkaj nobeluloj spiritemaj.

(5) La patroj spiritaj de tiu kulturo estis Descartes, Spinoza, Locke. Laŭ ilia filozofio la ra cio estu lasta provilo de la vero. Descartes skribis: „Cio tio estas vera, kion mi pensas tute klare kaj distinge.“ La termino „klare“ en tiu klasika frazo estas la ĝermo de la nocio „klero“. La lumo de racio heligu malhelan intelekton per klaraj nocioj: tio estis la deziro de filozofoj kaj pedagogoj de la „klera epoko“.

(6) Tiun postulon (homojn klerigi, france: ĉclairer, angle: enlighten) J. G: Sulzer, pioniro de la burĝa lernejo de la 18-a jarcento, esprimis jene: „La ĉefa celo en eduko rilate al intelekto estu tio, ke oni kondukas infanojn al tio, ke ili ricevu nociojn plejeble klarajn. Tiu frazo estas inda, esti skribata per oraj literoj en muron de ĉiu ĉambro lerneja.“

(7) Estas interese, ke la radiko de la rusa kaj ukraina vortoj por „klerigo“ ankaŭ signifas: lumon. La ukraina vorto „Osviti““) signifas verdire „eklumigo“, la rusa „Prosveŝĉenija“: „tralumigo“. Estas strange kaj iomete kurioze, ke Sovetia Popolkomisario heredis sian nomon de burĝa ideo. La nomo „klerigo“ taŭgas por ŝtata eduko nur tie, kie la popolamaso estas an= koraŭ senlitera. ;

(8) Kara kolegino, kara kolego! Ne mallaŭdu min, se mi kritikas la nomon „klerigisto“. Laŭ mia opinio la esprimo „klerigo“ havas negativan karakteron, nome: malhelecon malestigi, malklarecon malaperigi. Estus pli ĝuste, se la nomo de pedagogia ĉefprocedo estus pozitiva, ĉar ni povas nur flegi ion, kio jam ekzistas. Estas ne rekomendinde. elekti por nia profesio nomon, kiu aludas mallongan epokon de la historio, eĉ se ĝi koncernas ia glorindan „kleran epokon“.

Bonvolu serĉi pli taŭgan terminon por nia sennoma profesio kun via sindona kolego Kurt Riedel.

“) Vidu la nomon de la ukraina ŝtata fakgazeto „La vojo de klerigo“.

64

Rezulto de enkeio pri gcomeiria instruado popollerneja en n€-germanlingvaj, precipe eŭropaj landoj. De Johs. Kurt Haubold, Riesa, Germanlando.

2. Meza kurso (5-a kaj 6-a lernjaroj): Intuiciaj lernado kaj reprezentado per desegno de la figuroj de la ebena geometrio. Elementaj konoj pri la uzado de la longoj sur la planoj kaj landkartoj je donita skalo. Praktikaj elementaj konoj pri la simplaj geometriaj volumenoj (kubo, rekta prismo). Elementaj konoj pri ilia geometria reprezentado (rapida skizo kun aldono de la koncernaj nombroj). Cirklo. Ĝia partigo je 360 gradoj. Kvadrato, regula sesangulo, regula triangulo ĉirkaŭskribita per cirklo.

3. Supera kurso (7-a kaj 8-a lernjaroj): Tre elementaj konoj pri ebena geometrio, Cirklo: Ĝia partigo je 400 gradoj. Plej simplaj kalkuladoj pri termezurado. Tre elementaj konoj uzataj por la geometria desegnado. (Tiu plano estas starigita de la ministro Berard la 23-an de Februaro 1923, en ĝenerala instruplano por ĉiuj instrufakoj de la unuagradaj publikaj lernejoj. Ĝi anstataŭis la ĝeneralan instruplanon ellaboritan en la jaroj 1882 kaj 1887 de la tiamaj ministroj por publika klerigo.)“

En Bulgario devas esti pritraktataj jenaj objektoj, materioj kaj funkcioj:

„3-a lernjaro: Formoj de paralelogramo, kubo, prismo, konuso, piramido, sfero, cirklo, cilindro, triangulo, kvarangulo, multangulo. Ne estas donataj difinoj.

4-a lernjaro: Korpo, edro, linio, punkto, skalo (mezurilo), angulo, cirklo, kvadrato, mezuriloj por areoj, plano de lokoj, triangulo, rombo, romboido, trapezo, trapezoido, periferio de cirklo.

5-a lernjaro: Fizikaj kaj geometriaj. korpoj. Edro, linioj. Cirklo: diametro, kaj grado, horo, minuto, sekundo, anguloj.

6-a lernjaro: Kvaranguloj. Trianguloj. Multanguloj. Trapezo, trapezoido. Cirklo.

7-a lernjaro: La klasĉambro kiel geometria korpo kaj ĝia mezurado. Kubo kaj kubaj mezuriloj. Geometriaj korpoj: Prismo, piramido, cilindro, konuso, sfero — kai iliaj volumenoj. Simileco de la edroj. Praktika apliko de la simileco de trianguloj por mezurado de nealireblaj spacoj, karto-desegno ktp.“

La aritmetika lernplano por la popollernejoj de Lito vio en la organo de Kleriga Ministerio »Svietimo Darbas«, n-ro 10 de 1925, enhavas ankaŭ geometrian instruplanon. (La nombro de la lecionoj ne estas fiksita en la plano. lIli estas enhavataj en la lecionoj por kalkulado, t.e. en 3-a kaj 4-a klasoj 5, en 5-a kaj 6-a klasoj 3 lecionoj posemajne):

„3-a klaso (vizitata de 9—10-aĝaj gelernantoj dum 3-a kaj 4-a lernjaroj): Desegnado de rektai linioj, illa mezurado kaj dividado, Desegnado de kvarkaj trianguloj; de anguloj kaj ilia komparado. Rekta angulo. Cirklo: radio, diametro, arko. Mezurado de anguloj per angulmezurilo. Areo de rektangulaj kvar- kaj trianguloj.

4-a klaso: Areo de paralelogramoj, de tri- kaj multanguloj per ties partigo en triangulojn. Mezurado de cirklo kaj rilato inter periferio kaj diametro.

bala)

— página 4 del PDF —

Mezurado kaj kalkulado de rektangula prismo kaj de cilindro (surfacojn kaj go Volumeno de sfero. Desegno de plano.

5-a ikaj 6-a klasoj: Plano ĝis nun ne publikigita, ĉar tiaj klasoj ankoraŭ troviĝas nur en tre malmulte da lokoj.“

Nur en unu sola kazo (Nov-Zelando) estas raportite, ke dum la du lastaj jaroj estas pritraktataj krom kelkaj simplaj konstrutaskoj 10 ĉapitroj el la 1-a libro de Eŭklid.

Kompare al tio aliaj materioj kaj taskoj, inter aliaj ankaŭ nomitaj en la planoj franca kaj bulgara, ŝajnas al ni pli multe konformaj al la karaktero de la popollernejo, ol ĝia labormaniero kaj ĝiaj taskoj, ekzemple kiam estas postulataj konstruado de planoj laŭ reduktita skalo (Jugoslavio, Latvio), fiksado de rektoj kaj mezurado sur kampo (Hungario, Latvio, Svedio), precipe per memfaritaj helpiloj (Sovjetunio). Aŭ oni enkondukas en la elementojn de funkcioj, se estas konstatataj diversaj rilatoj, ekzemple inter lateraj longoj kai areo, inter surfacoj kaj volumeno (Estonio). Aŭ la plano speciale atentigas pri „la geometrio en vivo kaj naturo“ (Litovio), pri la geometriaj formoj, troviĝantaj en la ludoj de la infanoj, aŭ aperantaj al ni en la naturo belaj (Turkio).

5. Lerniloj por la uzado de la inianoj.

Specialaj lernolibroj por la geometria instruo verŝajne estas enkondukataj nur malmultaj, almenaŭ ili estas menciataj nur en rapertoj el Bulgario, Finnlando, Norvegio, Polio kaj Svedio. Cetere laŭ respondoj al la aliaj demandoj ĉefe temas pri uzado de la tasko-kolektoj uzataj dum kalkulada instruo kaj ankaŭ enhavantaj geometriajn taskojn. Kiel specialajn lernilojn oni citas egalmaniere en ĉiuj raportoj: Kajero, krajono, liniilo kun skalo, angulmezurilo, cirkelo, ortangulo. Grave ŝajnas al mi, ke estas precipe akcentata la uzado de papero kaj kartono kaj de la tondilo en la raportoj el diversaj landoj (Bulgario, Danio, Hispanio, Latvio, Litovio, Nov-Zelando, Svedio, Sovjetunio). Tiu ĉi konstato montras, ke oni en nia instrufako cedas lokon al la manlaboro. Rilate al tio ni ankaŭ legas en pluraj raportoj, ke necesaj lerniloj, modeloj de korpoj, pritraktendaj edroj estas plejeble amplekse farataj de la infanoj mem (Ĉeĥoslovakio, Estonio, Francio, Grekio, Hispanio, Italio, Jugoslavio, Rumanio). Cetere krom papero kaj kartono estas ankoraŭ uzataj metalo, certe ĉefe fera drato (Francio, Italio, Jugoslavio), ligno (Grekio), ardezo kaj gipso (Hispanio), argilumo (Grekio), precipe ŝatata pro sia malkareco (Rumanio).

Do montriĝas, ke ĉie labormaterialoj estas uzataj, kiuj estas nepre taŭgaj por -la specialaj instruceloj kaj kiuj povas esti havigataj per ‘la infanoj sen konsiderindaj monelspecoj. Ke malgraŭ tio kelkiu ne kapablas, trovi tiun ĉi vojon, kvankam ĝi estas tiom larĝa kaj facile irebla, pri tio preskaŭ ĉiu mem povas konvinkiĝi. Ni tute ne bezonas la konstaton de kolego (Sovjetunio), ke la gelernantoj posedas ankoraŭ tre malmultajn instru- kaj lernilojn por la geometria instruo, ke ĝis antaŭ nelonge nenio el tiuj troviĝis; nur samtempe kun la evoluo de la ekonomia stato ankaŭ evoluas la materialprovizado de la lernejoj.

(Daŭrigo.)

26

sporto — Mondlingvo — Mondpaco.

Tutmonda sportotago.

Sveda trikonkuro.

Ni vivas en la epoko. de la sporto. Tion konfirmas la rilatoj de la gazetaro kaj de la komerco laboranta per modernaj reklammetodoj al la sporta movado. Ne ekzistas pli efika maniero konigi ion ain ol la utiligo de la publika intereso al la sporto, Se iu volas konigi al la granda publiko iun certan firmon aŭ fabrikaĵon, li devas nur donaci valorajn premiojn por sportaj konkursoj aŭ nomigi iun novan artiklon per la nomo de konata kaj eminenta sportisto.

La gvidantoj de la Esperanto-movado devas konsciiĝi pri tiu fakto kaj aranĝi la propagandon de Esperanto laŭ tio.

La homoj de la tuta mondo estas ĉie similaj. Ĝenerale ni pli interesiĝas pri boksado inter du famaj boksistoj en Usono ol pri porpaca konferenco en Ĝenevo. Svedujo estas malgranda lando havanta nur iom pli ol 6 milionojn da loĝantoj. Sed kiu gazeto kie ajn sur la terglobo lastan someron kaj aŭtunon ne detale priparolis aŭ priskribis la danĝeroplenan balonveturadon kontraŭ la norda poluso de la svedo Andrĉe, finiĝinta per la pereo en. la norda glacimaro de la grandfamo, se lia vivo kaj laboro de scienculo estus finiĝinta per doloroplena morto en lia laborĉambro?

Ke la nuna sveda reĝo Gustavo V-a estas eminenta tenisludisto spite sian grandan aĝon, tion scias ĉiu tenisludisto en la tuta mondo. Sed kiom multai el la tutmonda pac- kaj kulturamikaro ankaŭ scias ke la sama reĝo dum la terura mondmilito unuigis reciproke la tri landojn Danuio, Sveduio kaj Norvegujo por komuna pacunuiĝo?

Nova mondrekordo en naĝado apenaŭ povas esti nomata kultura grandfaro. Spite tion la fama sveda naĝisto Arne Borg estas multe plj konata tra la tuta mondo ol la nomoj de la plej eminentaj

svedaj granduloj sur la kampoj de la kultura Vivo.

Se la internacia Esperanto-movado povas utiligi la intereson por sporto ekzistantan en ĉiuj popoloj kaj klasoj sociaj, tio signifos pli multe por la distastigo de Esperanto ol se eĉ la Ligo de Nacioj akceptus Esperanton kiel sian sole oficialan lingvon por siaj traktadoj kaj diskutoj,

Por la evoluo de la mondlingva movado estas pli signifoplena afero, ke ĉiuj skribaĵoj koncerne la aranĝadon de la Olimpaj Ludoj estas skribitaj esperant~ lingve ol tio, ke oni uzos Esperanton kiel solan traktadlingvon ĉe fakai- aŭ abstinenculaj kongresoj.

Jes, ekzistas certe neniu pli efika maniero enkondukigi Esperanton en ĉiujn lernejojn de la mondo kiel obligatoran temon ol utiligi la sportan movadon en la servo de Esperanto!

La skribanto de ĉi tiuj linioj ne vidas en Esperanto iun memcelon. Esperanto estas la benata kaj beninda rimedo certigi la mondpacon kreante interkomprenon inter la popoloj de la tero. Se la mondlingva movado povas en efika maniero utiligi la sportomovadon, oni per tio gainus pli multe ol tio, kion ĉiuj packongresoj de la tuta mondo ĝis nun povis efektivigi. Tio devas fariĝi kredo-tezo de ĉiu esperantisto kaj laŭ ĝi ni agu.

Sed tie ĉi amasiĝas la problemoj. Kiel onj faru tiun laboron?

Du voioj estas por nia elekto, Unu estas, ke ĉiuj gazetoj esperantaj en la tuta mondo starigas specialan kolonon por sporto enhavanta pli rimarkindajn novaĵojn sur la kampo de la internacia vivo sporta. Kontakte kun tio ĉiuj grupoj esperantaj devas provizi la lokajn nacilingvajn gazetojn per informoj pri la sportaj okazaĵoj ĉiam donante la nomon

o7

— página 5 del PDF —

Poenta tabelo por vetkurado 60-metra.

La aĝociferoj en la supra linio rilatas al rezultatoj de knaboi. La aĝociferoj en la suba linio rilatas al rezultatoj de knabinoj.

Knaboj Knaboj 12-jaraj ezt Te. sj OTO Knaboj |!7-jaraj kaj pli junaj 15-jaraj 14-jaraj 15-jaraj 16-jaraj piOboj 0 14,0 25 13,9 50 13,8 75 13,7 100 13,6 125 0 13,5 150 25 13,4 175 50 13,3 200 75 13,2 225 100 13,1 250 125 0 13,0 215 150 29 12,9 300 175 50 12,8 325 200 ado; 12,7 350 225 100 12,6 Sko) 250 1257» 0 12,5 400 215 150 25 124 425 300 175 50 12,3 450 325 200 15 12,2 415 350 225 100 12,1 500 375 250 125 0 12,0 525 400 215 150 25 11,9 550 425 300 175 50 11,8 0 575 450 325 200 15 11,7 25 600 415 350 225 100 11,6 50 0 625 500 315 250 125 11,5 175 20 650 525 400 215 150 11,4 100 50 0 675 550 425 300 175 11,3 IZo: T5 25 700 575 450 325 200 11,2 150 100 50 725 600 475 350 225 aĝ ia 175 125 75 750 625 500 375 250 ILO 200 150 100 : ĉiamje0,1 | „ Ĉiam progresas je 25 ĝis 1000 progrcns Ciam progresas je 25 ĝis 1000 ĝis 7, 12-jaraj riolo kaL ; Ko 17-jaraj „ kaj plijunaj 18-jaraj 14-jaraj 15-Jaraj 16-jaraj peona knabinoj

de tiu esperanta gazeto, el kiu la novaĵoj estas ĉerpitaj. Tion devas fari ĉiuj grupoj en ĉiuj lokoj de la terglobo. Ili povas aspekti jene: „Laŭ informo en Heroldo de Esperanto estis aranĝata konkurso sporta inter gelernantoj de la lerneioj de Hern6Osand, Svedujo kaj Tokio, Japanlando. En la konkurso partoprenis

o8

5000 infanoj. La konkurso estas branĉo de la penadoj krei interkomprenon inter gelernantoj en malsamaj landoj kaj mondpartoj. (Tie ĉi estas necesa rimarkigo por eviti miskomprenojn! La citita frazo ne estas reale okazinta afero, sed nur ekzemplo de la maniero, en kiu povas esti skribotaj tiaj gazetinformoj. Tamen

2 Poenta tabelo por longsalto kun ekkuro. Tabelo A. La aĝociferoj en la supra linio rilatas al rezultatoj de knaboj. La aĝociferoj en la suba linio rilatas al rezultatoj de knabinoj. Knaboj Knaboj 12-jaraj 15-jaraj EZONIOJ : 16-jaraj |17-jaraj 14-jaraj 15-jaraj kaj pli junaj kaj pli aĝaj 0 150 100 0 175 200 100 0 200 300 200 100 0 225 eN 400 300 200 100 0 250 eMis 500 400 300 200 100 275 0 600 500 400 300 200 300 100 0 0 1000 900 800 700 600 400 500 400 300 1 300 1 200 1 100 1000 500 900 800 700 600 1 300 1 200 1100 12-jaraj 17-jaraj kaj plijunaj) 18-jaraj 14-jaraj l5-jaraj 16-jaraj kaj pliaĝaj Knabinoj Knabinoj

Rimarku! 4 poentojn oni ricevas por ĉiu cm. kiu superas la minimuman rezultaton

donitan por 0 poentoj.

Informoj pri la uzado de la poenta tabelo:

1. Rezultatojn de 300 cm kaj pli altajn oni serĉu en la tabelo mem, ĉe tio oni serĉu poentnombrojn por plenaj metroj en tabelo A kaj poentojn por pliaj cm. La sumo de ambaŭ poentnombroj diras poentojn por la atingita saltolongeco.

Ekz. 14-jara knabo saltas 387 cm, Laŭ tabelo A lj ricevas 200 poentojn por 300 cm kaj 87.4 = 348 poentojn por la pliaj 87 cm, sumo 548,

2. Poentoin por rezultatoj sub 300 cm oni ricevas subtrahante la saltrezultaton per tiu cifero, kiu por resp. aĝoj respondas al 0 poentoj. La poentojn por restanta cifero

oni kalkulu multiplikante per 4.

Ekz.: 14-iara knabo saltas 287 cm. Por 250 cm li ricevas 0 poentojn, 287 subtrahita per 250 estas 37. Por 37 cm li ricevas 37.4 = 148 poentojn. 3. Laŭ tabelo A 17-jarulo ricevas 0 poentojn por 325 cm, Pli malaltan rezultaton

ol 400 cm oni pro tio subtrahu per 325.

estas verŝaine, ke estonte tiaj informoj trakuros la tutmondan gazetaron!)

Kiel ekzemplon pri tio, kiel oni povas fari propagandon por Esperanto per la helpo de la sporta movado mi volas nomi la svedan ĵurnalon „Gymn“. La tre altnivelan enhavon de tiu ĵurnalo kaj ĝian kulture noblan programon oni jam, dank” al la esperanta aldono de la nomita ĵurnalo, tradukis en sufiĉe grandan nombron da lingvoj diversaj. En tio kuŝas fingromontro al la maniero, laŭ kiu ni povas eniri en la mondgazetaron,

Sur ĉiuj kampoj de la vivo sin evidentigas konstan konkuro, Konkuroj povas konduki en rivalecon kaj malamikecon, kion vere montras Olimpaj Ludoj kaj por-militaj armig-konkuroj. Sed utiligitaj en ĝusta maniero konkuroj povas aperigi la plej bonajn ecojn de individuoj kaj klasoj sociaj, de popoloj kaj rasoj. Tio estas evidenta fakto speciale pri konkursoj en aroj.

Se la internacia Esperanto-movado povas aranĝi arajn konkursojn por la gelernantaro de la tutmonda lernejaro, ne

ĝ9

— página 6 del PDF —

Poenta tabelo por ĵeto per malgranda pilko. Pezo 60—80 gramoj, komuna sumo por ambaŭ manoj.

Tabelo B. La aĝociferoj en la supra linio rilatas al rezultatoj de knaboj. La aĝociferoj en la suba linio rilatas al rezultatoj de knabinoj. Knaboj Knaboj er Rezultatoj kaj piiadaj 15-jaraj 14-jaraj “leo 15-jaraj l6-jaraj |12-jarajl 0 1000 125 0 1 500 250 125 0 2000 375 250 125 0 2500 500 375 250 125 0 3000 625 500 315 250 125 3500 0 750 625 500 375 250 4000 125 0 875 750 625 500 315 4 500 250 125 0 1000 875 750 625 500 5 000 375 250 125 1000 875 750 625 5500 500 315 250 1000 875 750 6000 | 625 500 315 1000 875 6500 750 625 500 1000 7000 875 750 625 7500 1000 875 750 8000 i EZA] 1000 875 8500 1 250 1125 1000 9000 ESIS 1 250 1 125 9 500 1375 1250 10000 1375 12-jaraj 17-jaraj kaj plijunaj] 13-jaraj 14-jaraj 15-jaraj 16-jaraj kaj pli aĝaj Knabinoj Rimarku! 0,25 poentojn oni ricevas por ĉiu cm kiu superas la minimuman rezul-

taton montritan por 0 poentoj; por ĉiu plia cm oni ricevas 0,25 da poento.

Informo por la uzado de la poentaj tabeloj. 1. Ekz.: 14-jarulo ĵetas 5.564 cm, Laŭ tabelo B li ricevas 625 poentojn por 5.500

cm kaj por 64 cm 16 poentojn, do kune 2. Ekz.: Rezultatoj, per 101—499 cm

641 poentojn. superantaj en tabelo B montritain ĵet-long-

ecojn, oni legu laŭ maniero montrita en jena ekzemplo:

14-jarulo ĵetas 5.864 cm.

5.500 cm — 625 poentoj

300 cm — 64 cm —

75 poentoj 16 poentoj.

sume 716 poentoj.

nur estas atingita la solvo de la mondlingva demando, sed ankaŭ konstruita la fundamento de konstanta mondpaco.

Ke la sporta movado vere estas rigardata kiel flanko de la internacia paclaboro, evidentiĝas inter alie per tio, ke la barono Coubertin, la fondinto de la modernaj Olimpaj Ludoj, unufoje estas proponita kiel ricevonto de la mondfama

40

pacpremio de la svedo Alfred Nobel. Tre grava tasko estonta de la Esperantomovado estas la penado doni al la sporta movado multe pli gravan signifon de faktoro en la internacia pacocelado. Kaj parolante pri tion ni jam venis sur la duan vojon, sur kiun la Esperanto-movado devas paŝi:la aranĝado de internaciaj amasaj sportkon-

«io

CE tide

kursoj por lernejaj geiunuloj.

Oni aranĝu tiujn konkursojn tiamaniere, ke ili ebligu aliĝon de milionoj da partoprenantaj — ĉiam kreskantan. Tio estas premiso por tio, ke sportaj konkursoj en ĉiujara tutmonda sportotago, por ĉiuj popoloj komuna, vere plenumos la taskon evoluigi pacain sentojn ĉe la diversaj nacianoj, kiuj partoprenas la konkurson,

„Sed,“ diras iu, „tiu ĉi estas vera neeblaĵo.“ Tamen la celo de tiu ĉi artikolo estas provi evidentigi, ke internacia sportotago per la helpo de la Esperantomovado estas aranĝebla; — mi eĉ emas dirj — sen iaj malfacilaĵoj! Ke tia sportotago unuavice “devas esti aranĝata por la kreskanta gejunularo estas tute evidenta afero. Sed oni devas ankaŭ ĝin aranĝi tiamaniere, ke pliaĝuloj havos la eblon partopreni, kio certe okazos, kiam konkuro ĉiujare estas aranĝata samloke,

La celo de la konkursoj dum „la tutmonda sportotago“ devas esti kolekti plejeble grandan nombron da milionoj da junaj knaboj kaij knabinoj, de kiu ain nacio aŭ klaso socia, por komuna paca konkuro, por ke ili en sana konkura fervoro kaj dum gaja penado mezuru siajn povojn kaj dume sentu interligitecon kun gejunuloj en aliaj landoj.

La deziro altiri imponajn amasegoin da gejunuloj necesigas ke la konkursoj

estu aranĝataj en la hejmregiono,

ampleksu nur malgrandan nombron da sportaj branĉoj

kaj ebligu plejeble justan priiuĝon de atingitaj sportaj rezultatoj.

Kiel uzotain sportbranĉoin mi volas proponi tri formojn ekzercajn, kiuj metas la necesan fundamenton por ĉiuj sportklopodoj. Pro diversaj kaŭzoj mi proponas kiel plej konvenan svedan trikonkuron, kiu ampleksas

rapidkuradon 60-metran,

longsalton kun ekkuro kai

ĵeton de malgranda pilko, (pezo 60—80 gramoj).

Pli malfacile estos trovi formon por „iusta prijuĝado de atingitaj sportaj rezultatoj“. Ni ne forgesu. ke ĉiu formo de kalkulado de poentoj havas pli malpli grandajn mankojn. Oni do devas por prijuĝoj starigi poentskalon, kiu estas ĝis plej alta grado senigita de mankoj, Plu ni memoru, ke tia poentskalo post certa nombro da jaroj devas esti reviziata laŭ la kreskado de la sporta lerteco de la geiunularo kaj laŭ la diskonigo kaj ĝeneraligo de la sporta okupado.

Por ke mi en tiu ĉi artikolo ne nur skizu senkernain teoriojn, mij petas la permeson, priskribi sportan konkurson por lernejaj gelernantoj aranĝitan de mi dimanĉon la 29-an de sept. 1930 en Hernosand, Svedujo, Parenteze mi volas informi, ke tiu urbo estas malgranda, havas nur 11000 loĝantojn, malgranda ekzemplo pri tio, kiel per helpo de Esperanto malgranda urbo povas fariĝi konata tra la tuta mondo!

La lernantoj de ĉiuj lernejoj en tiu urbo estis invitataj partopreni konkurson em sveda trikonkuro. Anonciĝoj pri partopreno alvenis de ĉiuj lernejoj de plej diversaj specoj: popollerneioj, knabinaj lernejoj, porknabaj gimnazioj, komenclernejaj seminarioj, teknika lernejo kaj navigacia lerneio. Invitanto por la konkursoj estis la sporta klubo de la seminario popollernejia en HernoOsand. La anonciĝinta partoprenantaro estis diversspeca miksaĵo en aĝoj 8—28 jaroj.

Por prijuĝo de la rezultatoj atingitaj dum la konkurso mi starigis poent-tabeloin, (pĝ. 38; 39, 40) aranĝitajn laŭ priiu$- ado de kelkaj miloj da konkursrezultatoj. Per la tabeloj mi celis ebligi pleme ekzaktan priiuĝadon parte de la rezultatoj de unuopaj lernantoj, parte de la sporta lerteco de diversaj aĝo-grupoj. Per la helpo de la tabeloj knabo aŭ knabino devus povi prijuĝi sian lertecon kompare unue kun rezultatoj, de li (aŭ ŝi) pli frue . atingitai, due kun rezultatoj atingitaj de samaĝaj kamaradoj, trie kun rezultatoj atingitaj de geknaboj en aliaj aĝoj. Do

41

— página 7 del PDF —

Resuma tabelo, ekstrakto el ĝeneralprotokolo.

-60m Salto Ĵeto Poenta sumo

sek. cm m

10,3 299 32,67 1.387,75

10,2 304 41,25 1.647

10,7 260 23,99 1.606,75

10,2 348 40,12 1.795

141 284 21,34 1.544,50

10,1 358 40,05 2.526,25 94 354 50,50 2.278,50 9,8 363 50,19 2,906,75 9,6 395 49,14 2.358,50 8,8 405 60,52 PUASTo foj 9,5 389 39,28 2.463 9,3 326 55,29 2.311,25 8,9 450 54,50 2.187,50 78 530 60,80 2.665, 9,4 400 36,78 1.793,50 7, 544 61,51 2.438,15 TEN 534 13,84 2.482 8,3 421 59 1.469 Zai 627 66,76 2.827 “Tibiaj 558 58.68 2.249 9,6 334 42.72 979 79 549 ŬO 2.083,50 Ze” 542 76,63 2.608,75 79 581 50,20 1.829 8,5 4178 62,07 1.763,25 8,8 503 43, 12 1.362 TiTi 580 82,22 2.875,50 8, 495 64,48 1.967 84 511 61,68 1.911

La vicordo inter la konkirintoj de la unua premio en ĉiuj aĝogrupoj estas facile starigebla:

1. 12-jara knabino 2.906,75 poentoj

2. 26-jara knabo 2.875,5 poentoj

3. 19-jara knabo 2.827 poentoj ktp.

12-jara knabino devus povi venki en tri-

konkura konkurso 28-jaran iunulon, ĉar .

tiu lasta devis plenumi multe pli malfacilain aferojn por atingi poentan sumon egalvaloran al tiu, kiun la pli juna knabino povis atingi per pli modesta rezultato,

42

La partoprenantoj de la konkurso devis mem sin anonci, sur karton skribante jnformojn pri sia nomo, aĝo kaj lernejo. La kartojn oni pagis per sumo egalvalora al 25 svedaj oeroj. Dank” al la kartsistemo estis facile dispartigi la partoprenantojn en ĉefgrupojn: knaboj kaj knabinoj, kaj aĝogrupoj. La kartsistemo ankaŭ ebligis simpligitan manieron por skribado de protokolo kaj kalkulado de atingitaj rezultatoj. Por la konkurso sin anoncis 248 partoprenantoj.

En la kadro de tiu ĉi artikolo ne estas la loko priskribi la manieron de la konkursaranĝo. Se esperantistoj en diversaj partoj de la mondo volus provi realigi la proponon aranĝi „tutmondan sportotagon“, mj kun plezuro donos mallongajn klarajn informojn pri la plej bona maniero de aranĝado de „sveda trikonkuro“. Por la momento mi volas nur citi kelkajn rezultatojn de la konkurso en Hernosand kaj elirante de tiuj formi proponon pri internacia konkurso, aranĝebla por melimigita nombro da milionoj da partoprenantoj. Sporto — Esperanto — Mondpaco! Ĉu estas eble prijuĝi juste ekzemple sportorezultaton de 12-jara knabino kompare kun tiu de 26-iara junulo? La respondon al tiu demando prezentas ĉi-apuda resuma tabelo, kiu diras rezultaton kaj poenton por konkirinto de unua premio en ĉiu aĝoklaso ĉe la konkursoj en Hernosand.

Per la ĉi-supra kunaranĝo mi provas pruvi, ke vere estas eble almenaŭ preskaŭ juste prijuĝi ekzemple rezultaton de 12-jara knabino kompare kun tiu de 28- jara junulo. Supraĵa rigardo en la general-protokolon tuj informas pri tio, en kiu branĉo la konkursanto faris malpli bonan rezultaton ol tio kion oni povas nomi normalaĵo, Ĉiu tia deflankiĝo de la normalaĵo — ĉu supren, ĉu malsupren — tuj

“evidentiĝas en la resuma tabelo.

La disdonado de multekostaj premioj ĉe sportaj konkursoj apartenas al tiuj aferoj, kiuin oni pleifortege devas kontraŭlabori, Ne pro la premioj la sportulo

sin anoncu por konkurso, sed pro la ĝojo provi sian povon kompare kun tiu de aliaj sportuloj! Memoraĵo en formo de plektitaj branĉetoj de iu aŭ alia speco de arbo estis iam la tre ŝatata formo de re-

kompenco de la antikva sporto. Pli kon-

servebla memoraĵo en formo de diplomo por venkinto estas eble preferinda. Tiajn oni transdonu al la plej bonai 2/5 de la konkursantoj en respektivaj aĝo-grupoj. Tiu diplomo havu simplan sed plaĉan aspekton, eble kun karakerizaĵo komuna por tuta nacio.

La diplomojn subskribas la plej altai administrativaj aŭtoritatoj en la loko kune kun la estroj aŭ estrinoj de la lernejoj, kiuj estas reprezentataj en la konkurso,

Se oni aranĝas komunan konkurson por pluraj lokoj en iu lando, la diplomon devas subskribi la plej alta ŝtatestro, reĝo, imperiestro aŭ prezidanto kune kun iu eminenta reprezentanto de la tutlanda lernejaro.

Se oni aranĝas konkurson por ĉiuj landoj de la tero, la diplomojn devas subskribi la ŝtatestroj de tiuj landoj, kiuj partoprenas la konkurson. (La nomskriboin onj kompreneble faras helpe de kliŝo, ricevinte la permeson de la ŝtatestro) La tekston de la diplomo oni kompreneble devas presi en Esperanto, La kiiŝo simbolu kvin en frata unuiĝo kunligitain mondpartojn, kaj en belpreso onj prezentu la vortojn: Neniam plu milito!

(Rimarku! Represante tiun ĉi artikolon en esperantaj gazetoj alilandaj oni enmetu en la liston de la landoj partoprenantaj la konkurson la nomojn de la respektivaj landoj anstataŭ iun nomon enmetitan en la proponon por la diplomo.)

Ĉu ne estus maniero veki intereson por la historio, moroj kaj kutimoj de la aliai landoj, se knabo aŭ knabino en iu mondparto jaron post jaro partoprenas pacan sportkonkurson kune kun samaĝuloj de ĉiuj landoj de la mondo kaj kiel memor-

Propono por venkint-diplomo.

LA TUTMONDA SPORTOTAGO.

1-a konkurso en Sveda Trikonkuro en la jaro 1931 en Ameriko, Anglujo, Belgujo, Ĉinujo, Egiptujo, Finnlando, Germanujo, Greklando, Holando, Italujo, Japanlando, Litovujo, Norveguio, Poluio, Rusujo, Svedujo. VENKINT-DIPLOMO, En la 12-a jarklaso venkis Valborg Fure

per 2.906,75 poentoj. Venkloko 1.

NENIAM PLU MILITO! Nomskriboj de la ŝtatestroj,

aĵon ricevas diplomon surhavantan la nomojn de aro da ŝtatestroj?

Se ne tiu maniero estas la plej bona kaj efika, plej facile efektivigebla formo de praktika porpaca laboro, mi ne komprenas, kiamaniere oni faru paclaboron!

Sed kiom da milionoj da tiaj diplomoj oni disdonos ĉe amaskonkurso en la tutmonda sportotago?, demandas iu.

La premiso devas esti, ke kunlaborado en ĉiuj landoj devas esti farata inter la ekzistanta federacio esperantista kaj la centraj estraroj de la sporta movado. La unua tasko de ĉiu tia nacia komitato por la tutmonda sportotago estas provizi la gazetaron per materialo por reklamo kaj propagando. En alia artikolo mi pritraktos tiun demandon. Tie ĉi mi volas nur akcenti, ke dekomence oni devas plej forte eldiri, ke la partoprenontoj devas komenci seriozan kaj efektivan studadon de mondlingvo, Niai sportuloj havas tre grandan bezonon de instigo al intelekta laboro alterne kun tiu tre ofte seka spirita nutraĵo, kiun donas la ĉiama okupado pri sportaj aferoj. Propaganda notico en la mezo de la teksto de la sportaj

45

— página 8 del PDF —

paĝoj gazetaj certe havos bonan efikon. Ĝi povas havi jenan formon:

Esperanto estas la estonta internacia sportolingvo!

Kiam oni aranĝis konkurson en iuloko kiel parton de la tutmonda sportotago kaj oni elkalkulis la lokajn ciferojn por la partoprenantoj laŭ fiksitaj poentskaloj, oni sendu informojn pri la akirintoj de la 1-a premio de ĉiuj aĝoklasoj al la nacia komitato. Por kompensi la elspezojn por venkintdiplomoj estu ĉemetata kun ĉiu nomo sumo egalvalora al 1.-— sveda krono.

La nacia komitato — la Esperantosportkomitato — apartigas la nomojn laŭ atingitaj poentrezultatoj kaj informas en ĉiuj esperantai, sportaj kaj tagai gazetoj pri la rezultatoj de la konkurso enlanda. Ĉiujn nomojn kaj rezultatojn oni alsendu pere de kartoj de interkonsentita modelo jene aspektanta:

ONO iiio Aĝoklaso :….-jara IANIKESLO KE MAA alojn ed ko ka e lu FE Nomo: ……. Antaŭnomo: .

Lernejo: .. Klaso: ….Naskiĝa jaro: 19… Startnumero :

Rezultoj de

Vetkurado 60-m ….. sek, poentoj

Longsalto = GM poentoj…

Ĵeto de malg. pilk. ..cm poentoj…… „Loentsumo…

Mloascitero: ss .

(Aldono al „Gvidlibro por gimnastik-, lud- kaj sport-instruado ĉe seminarioj kaj popollernejoj“, copyright by Einar Blomberg.)

La konkursaj rezultatoj, t. e, la apartigitaj kartoj, estu sendataj kune kun la kotizo por partopreno 1.— kr. al por la tuta mondo komuna centro por la tutmonda sportotago. Tiu cen-

44

tro nature devus esti sportkomisiono internacia elektita de la Ligo de Nacioj, sed la labortaskojn de tiu povas komence fari unuopa persono, La centro kolektas ĉiujn rezultatojn kaj elkalkulas la vic-ciferojn por ĉiuj venkintoj kaj venkintinoj de la 1-a premio en ĉiuj lokoj sur la terglobo, kiuj partoprenis en La tutmonda sportotago. La nomoin de la gevenkintoj: oni presu kaj unu ekzemplero de la venkintlisto estu sendata pere de la naciaj komitatoj al ĉiu loko, kiu estis reprezentata en la konkurso,

Ĉiu partoprenanto, kies porkonkursa karto estis transsendita al la centro por la tutmonda sportotago, ricevas venkintdiplomon laŭ ĉi-supre prezentitaj reguloj. La diplomo estas ricevata sen alia kosto ol la kotizo por partopreno. La diplomo estu sendata kune kun la listo de gevenkintoj al la naciaj Esperanto-sportkomitatoj por pluensendo al la lokaj organizaĵoj. Tiuj disdonas la diplomojn laŭ indaj, solemaj manieroj. La preĝejaj sonoriloj eĉ povu dissonigi la informon pri giganta fortomezurado en la servo de la porpaca laboro!

La propono tie ĉi prezentita certe ne estos malfacile efektivigebla, sed la rezultato de tia propagando por Sporto — Mondlingvo — Mondpaco certe estos grandioza.

La unua tasko estas interesigi ĉiuin esperantajn gazetoin por la propono kaj poste la niatempajn eminentajn redaktoroin de la sportaj paĝoj en la ĉiutagaj nacilingvaj gazetoj. Krom de tiuj oni devas gaini la favoron de ĉiaj gezetoj: sportaj, instruistaj, pacmovadaj, abstinencmovadaj kaj aliaj kulturorganoi, por la propono, Por provi la fortoin de la internacia Esperanto-movado rilate la efektivigon de ĉi tie prezentita propono subskribinto plej insiste petas, ke la esperantaj asocioj en ĉiuj landoj en siajn respektivajn lingvojn traduku ĉi tiun artikolon por aperigi ĝin en plejeble multaj nacilingvaj gazetoj. Gazetain eltranĉaĵ-

£ boj bo L u

I

UG]

ojn oni bonvolu sendi al la Centra Oficeio de la Mondsporttago, Hirnosand, Svedujo. Propagando porLa tutmonda sportotago estu tuj entreprenata, por ke informoj pri tiu tago sisteme kai regule povu esti presataj en Heroldo de Esperanto, Kiel konvenan tagon por la unua konkurso de la tutmonda sportotago mi volas proponi dimanĉon la 22-an de septembro 1931.

Kritikain vidpunktojn kaj proponojn oni bonvolu sendi al La Centra Oficejo de la Mondsporttago, kaj mi en Heroldo de Esperanto donos resumajn raportojn pri alvenintaj rimarkoj,

Unu malfortan punkton en mia propono mi povas mem tuj almontri: estos certe neeble prikalkuli la kostojn por la listo de gevenkintoj en la internacia amaskonkurso, ĉar estas neeble anticipe prikalkuli la nombron da partoprenontoj. Se 25 konkursantain geknabojn en diversaj aĝoklasoj oni anoncas kiel gevenkintojn el 1000 lokoj, oni bezonos presi 25000 nomojn kaj 100000 rezultatojn! Absoluta avantaĝo de la propono estas tio, ke onj bezonos nur en unu lingvo presi la liston de gevenkintoj.

Hernosand, Svedujo, en decembro 1930.

Einar Blomberg gimnastika direktoro,

Recenzoj.

K:R.C.= Sturmer, Por- recenzo! Co. 61 p$. broŝ, 1 ŝ. 6 p., bind. 2 ŝ. 6 p., London 1930. The Esperanto Publishing afranko 2 p. Stranga kiel la titolo estas la maniero de la verketo, kiu similas al skizaro. La aŭtoro portretas personojn el la medio London-a, nome: anglan profesoron, iun junan literaturemulon el „burĝetiĝinta laboristaro“, la delikatsentantan poeton Brooks kaj iun burĝan familion. Sturmer skizas tiujn tipojn laŭ

ilia sintenado dum nur unu tago. Li montras reton de internaj rilatoj inter la personoj sur la fono de multeca medio. Aldone la verkisto pravigas kelkajn neologismoin, ekz. „aprezi“ (angle: appraise) = ŝate taksi; etoso“ — animo de loko; „svelta“ — gracie maldika; „evento“ = definitiva okazaĵo. Li elektas ofte la prefikson „um“, foje kiel vorton (pĝ; 30).

Hermann Haefker, Jarmiloj pasas. Universala Historio (mondhistorio) en du volumoj, Verkita originale en Esperanto, Kun ses artaj reproduktaĵoj kaj dekunu geografiaj skizoj. I-a volumo. 245 paĝoj 16X23 cm. Duonlede bindita. Prezo gmk. 9- (por ambaŭ volumoj kune gmk. 16.—). Koln 1931. Heroldo de Esperanto. La verko de Haefker estas grava aperaĵo en la Esperanta literaturo, ĉar ĝi metas fundamentan ŝtonon por estonta Esperanta kulturmovado. Ĝi estas pensita kaj sentita vere supernacie. La aŭtoro ne donas kompletan historion de popoloj, sed priskribas la evoluon de la okcidenta-orienta kulturmondo. Li serĉas la „leĝoin de la vivo“ de homaro, dezirante: politiko estu la ideo, regi la historion laŭ homa volo kai je homa beno — kun la lasta celo Paco. Li rigardas la porimperiajn streĉadojn kiel tentojn, unuigi landojn kaj popolojn je unu teritoriego, „kiu mem produktu ĉiujn necesajn vivbezonaĵojn kaj la potenc-ilojn por ilia certigo“. Haefker pritraktas en la unua volumo la asiran, la grek-makedonan kaj la romanan imperiojn kaj surskribas tiun egan epokon per „Tempo de dioj“. Kontraŭe de tio li surskribas la mezan epokon per „Tempo de dio“ kaj (en la 2-a volumo) la novan epokon per „Tempo de scio“. Laŭ konvinko de l’ aŭtoro la vera enhavo kaj valormezurilo de l historia vivo ne estas la sortoj de imperioj, sed la animstato, en kiu la amasoj vivis. En la antikva epoko estis aperintaj du principaj formoj de grandstila animstato: la babilono-sumera mondkompreno kaj la

45

— página 9 del PDF —

helena. Je tia vidpunkto plimalgrandiĝas la graveco de la romana imperio, ĉar ĝi ne produktis novan mondkomprenon; sed miaopinie la kreado de la romana iursistemo kaj la disvastiĝo de la latina lingvo estas gravegaj faktoroj de la okcidenta kulturmondo. La ĉapitroj pri la babilona kaj la helena kulturoj estas tre interesaj. La diferencigo inter Jesuo kaj Kristo ekscitos kelkan leganton. La ĉapitroj pri la meza epoko enhavas preskaŭ jam tro multain detalaĵojn, Estas dezirinde, ke verku homo el Azio ankaŭ mondhistorion en universala senco, La verko pliriĉigas la Esperantan lingvon per multaj esprimaĵoj; ĉu ĝi entenas tro multain germanismoin, tion prijuĝu alinacianoj!

Floretoj. Porinfanaj rakontoj tradukitaj de la Vendreda Klubo en Winschoten (Nederlando). Groningen 1931. J. B. Wolters Uitgevers-Maatschappii. 64 paĝoj kun multaj bildoj. 0.70 nederl. guldeno, Jen bela libreto por etuloj en Esperantujo! La tradukintoj elektis porinfanajn rakontetojn de T. van den Blink kaj J. Eigenhuis, ŝatataj verkistoj en Nederlando. Estas pripensinde, ke la plej junaj Esperantistoj estas jam dekdujaraj, do eble ne ŝatas rakontetojn por okjaraj geknaboj. La multkoloraj bildoj logos ankaŭ pli aĝajn infanojn, ke ili plulegadas la tekston, K.R.

~

John Dewey, Democracy and Education. New York 1915. Tiun verkegon germanigis Erich Hylla kaj aperigis ĝin sub la titolo: Demokratie und Erziehung. Eine Einleitung ~n die philosophische Pidagogik. (Demokrateco kaj Pedagogio. Enkonduko en filozofian pedagogion.) Eldonejo: Ferdinand Hirt en Breslau (Germanujo) 1930. 565 pĝ. Bindita gmk. 14. Laŭ nia redakcia programo ni recenzu ankaŭ nacilingvajn verkojn de tutmonda signifo. Recenzante

46

la fundamentecan verkon de la usona pedagogio, ni ekplenumas tiun promeson. Dewey influis pedagogiajn reformojn en kelka lando de Eŭropo kaj Azio. Nj pritraktos en IPR plurfoje la pedagogion de Dewey. Jene estas akcentataj nur ĉefaj principoj. La aŭtoro prezentis sian filozofian pedagogion, t. e. sian ĝeneralan teorion pripedagogian, en 26 ĉapitroj, kiuj estas grupigeblaj je kvar partegoj. En la unua partego (ĉap. 15) edukado estas montrata kiel sociaj meceso kaj funkcio; en la dua (ĉap. 6—17) la aŭtoro priskribas la esencon de pedagogia agado kiel daŭran novkonstruadon de spertaro socia kaj persona; en la tria (ĉap. 1823) li serĉas limojn de edukrealigo, kaj en la lasta li konstruas la filozofian fundamenton de sia teorio. Dewey mem nomas sian teorion de ekkono „pragmatika“, li skribas: „Ekkono ne nur tio estas, kio en nia konscio estas, sed konsistas el ĉiuj kondutebloj, kiuin nj konscie utiligas por kompreni tion, kio okazas ĉirkaŭ ni.“ Dewey rifuzas la ideon, laŭ kiu spirito estas io konstanta, kaj asertas, ke spirito nur realiĝas en ĉiama nova majstrado je la vivprocedo per la homoj. Laŭ tio Dewey postulas ĉefe laŭcelan agadon en lernejoj, Geknaboj perceptu instruobjektojn ne kiel ion enmemorigendan, sed kiel ilojn por atingado de celoj sociutila. Li kontraŭdiras diferencigon laŭ laborulaj kaij liberulaj sociklasoj: ĉiuj geknaboj estu edukataj al sociutila agado kai al persona kulturo. Tre konsiderinde estas, ke Dewey konstruas idealan edukon sen laŭreligiaj instruado kaj kulto. — Malfortecon de lia verkego mi vidas en tio, ke li identigas natursciencan kaj sociologian metodojn. jR

La venonta numero aperos la 1-an d€ junio.

KN ui

mp

Fundamenta Kalendaro por Agentoj kaj Abonantoj de Internacia Pedagogia Revuo.

1. La abonantoj iam fine de la malnova jaro — laŭ bona negoca kutimo — sendas sian reabonon por la nova jaro al la agento aŭ ad-

Decembro

ministranto.

ĝis post marto, . Februaro kaj Marto

2. Ili konsideras kiel sian samideanan devon, ne prokrasti la reabonon

3. Dum februaro kaj marto la agento interrilatas kun tiuj abonantoj, kiuj ne jam reabonis, instigante ilin al afabla daŭrigo de la abono. Kiu volas ŝpari tiun laboron al la agento, sendas la moderan kotizon jam fine de decembro aŭ almenaŭ dum januaro.

4. Fine de marto ĉiu agento havas ekzaktan scion, kiuj malnovaj

membroj reabonas por la nova jaro kaj kiuj ne,

Pri tiu definitiva

stato lj informas la administranton.

Aprilo

5. Kiu ĝis fino de marto ne sendis sian pagon, ne plu ricevas la ga-

zeton, Maio

6. Dum la alia parto de la jaro la agentoj (kaj ĉiu fervora samideano) elĵetas sian reton, por kapti en sia lando la gekolegojn ĝis nun ne

varbitaijn. ĝis Novembro

7. La agentoj ĉiuforte klopodas organizi naciajn sekciojn de TAGE. Tiuj mem respondecas pri la kresko de nia movado en sia lando. Ĉiu nombro da abonantoj povas esti la bazo por tia sekcio. Ĉefaĵo nur estas ke la agento nepre havas la volon, kreskigi tiun rondon, kaj sentas sin respondeca pri la stato kai la progreso de la

sekcio.

Fervorajn kunlaborantojn vi trovas en ĉiu lando,

8. Restas por la administranto sufiĉe da laboro, por kontentige plenumi la abonojn de 900—1000 legantoj el 40 landoj. Z 9. Agentoj kai administranto ĉiam tuj reciproke sin informas pri aliĝo

de novaj membroj.

La agentoj sendas la kolektitan monon al la

administranto proksimume ĉiukvarmonate.

Escepto

Pro la malfrua apero de la Fundamenta Kalendaro por ĉi tiu jaro la datoj estas prokrastitaj laŭ jena maniero:

por punkto 2 ĝis komenco de majo

por punkto 3 ĝis aprilo kaj majo

por punkto 4 ĝis fino de majo

por punkto 5 ĝis fino de majo.

Komercista Esp.-Asocio Berlin.

Por la disvastigo de nia lingvo, speciale inter komercistoj, fondiĝis en Berlino la „Komercista Esperanto-Asocio“. Oni deziras varbi fabrikoin kaj komercistojn por la movado, UEA-anigi ilin kai instigi ilin al korespondado en Esperanto. — Por pli bone atingi la celon, la K.E. A. intencas eldoni tutmondan adresaron de firmoj, kiuj uzas Esperanton. La enlist-

igo de nomo, adreso kaj fako aŭ specialaĵo estas senkosta.

Oni petas la delegitojn kaj koncernajn samideanojn, ke ili instigu la firmojn jam uzantaijn Esperanton por korespondado, varbfolioj aŭ aliaj celoj, sciigi nomon, adreson kaj fakon sub la adreso de la prezidanto de P, E. A.: Paul Conrad, Berlin SO 36, Kottbusser Ufer 58, Germanuio,

Represo de ĉj tiu alvoko estas petata.

47

— página 10 del PDF —

Ini. Instrnisfa Kongreso uzos Esperanton!

En n-ro 11/12, 1930 de IPR, pĝ. 159, 160, ni jam raportis, ke Internacia Profesia Sekretariejo de Instruistoj (IPSI) decidis, uzi Esperanton dum la kongreso kaj la somera altlernejo, kiuj okazos en aŭgusto 1931 en Hamburg. Intertempe el diversaj faktoj kaj el letero de la prezidanto Klein-Strassburg ni povas konstati, ke la estraro de IPSI klopodas la efektivigon de la nomita decido kaj volonte akceptos la helpon de la Esperantoinstruistoj. Pli detalan informon vi trovos en la venonta numero de IPR. Sed jam nun ni atentigas pri la graveco de tiui aranĝoj por la Esperanto-movado kaj petas niajn amikojn, partoprenj la kongreson en Hamburg kaj informi pri tio la sekretarion de TAGE,

Iniernacia Supera Skriba Esperanto-Kurso (ISOSEK).

Sian grandan sukceson Isosek dankas plejparte al unu karakteriza eco, nome al sia intermacieco. Dum kelkai laroj ni gvidis en Nederlando pure nacian Esperanto-kurson, edukante per tio naciajn (nederlandajn) Esperantistojn. Ni spertis, ke mankis al nia; kursanoj la internacieco de la lingvo. Alilingvanoj tuj rekonis ilin nederlandanoj.

Pro tio ni serĉis novan efikan metodon por forigi tiun mankon, Ni ĝin trovis. Jen ĝi: Ni petis la kunlaboradon de kelkaj eminentaj Esperantistoj el diversaj landoj, kiuj laŭvice korektis la taskojn de niaj kursanoj. Baldaŭ ni spertis la bonajn rezultatojn de tiu metodo, kiu ne nur estas instrua sed samtempe interesa, alloga. Kvar eminentaj Esperantistoj helpis enkonduki la novan metodon, jen la Isosekaj pioniroj: Prof. D-ro Joh. Dietterle, D-ro P. Corret, P. Stojan kaj William Bailey, kiuj oferis multan valoran tempon al Isosek,

Kaj nun Isosek jam ekzistas en dekkvar landoj de Eŭropo. En dek-kvar lan-

doj ekzistas Nacia Oficejo de Isosek kun direktoro-korektanto. Dek-kvar spertaj Esperantistoj diverslandaj nun instruas la kursanojn. Sed me nur la instruistaro estas internacia, ankaŭ la kursanaro. Isosek havas kursanojn en dek-kvar landoj.

La kurso estas supera. Povas sekvi ĝin ĉiui, kiuj kapablas legi Esperantan tekston, ĉar la kurso estas tute en Esperanto. Kvankam por supera kurso ne estas nepre necese apliki naciajn lingvojn, ni tamen uzis ilin, Ekzistas por ĉiuj landoj nacilingvaj ekzercoj. Tiujn ekzercoin korektas la Naciaj Direktoroj.

La kurso detale pritraktas la superan gramatikon, sub gvidado de Prof. A. Mazzolini, L. K. Plie ĝi enhavas la historion de la Esperanto-movado, la Esperanto-literaturon kaj Esperanto-instruadon (instrumetodojn).

La kurso estas skriba. Ĉiun du-

semajnon oni ricevas presitan lecionon-.

(leteron), Por izolitaj Esperantistoj, kiuj deziras perfektiĝi en la lingvo, nia supera skriba kurso estas vera beno kaj la nura lernilo. Isosek atingas ĉiujn, oni ricevas instruon de eminentaj profesoroj. Skriba (perkoresponda) instruado estas por plenkreskuloj kai kleraj personoj la plej taŭga.

Nian gazeton „Nia Informilo“ ricevas ĉiuj kursanoj senpage. Ĝi estas amika, intima ligilo inter instruistaro kaj kursanaro, samtempe kompletigo de la kurso. Ĝi enhavas literaturan parton, interŝanĝan adresaron, diversaĵojn kaj laborojn de kursanoj mem. La plej bonaj ellaboraĵoj de la kursanoj aperas en ĝi kiel modeloj,

La rilatoj inter instruistaro kaj lernantoj estas amikaj. En Isosek oni sentas sin hejme, Isosek instruas kaj servas ĉiujn, ĉie kaj ĉiam,

Por pli detalaj informoj turnu vin al la Centra Oficejo de la Esperanto-Instituto „Isosek“, Nieuwstraat 62, Hoensbroek, Nederlando.

Tekla Flint, Ĉefdirektorino de Isosek.

—————

| resigi sen korespondan V ara ri misia prr „Esperanto“, | kaj postulas nur modestan kotizon de $ Fr. por Membro, de 12,50 Fr. por Membro- Abonanto kaj de 25 Fr. svisa valoro por

Subtenanto.

Universala Es to-Asocio 1 Tour de l’lle, Gentve (Svislando)

Bonvolu | skribi nur

pri aferoj de redakto alla Redaktejo,

pri aferoj de abono, anonco kaj mono

al la Administranto,

pri aferoj de informo alla Sekretariejo,

pri aferoj de TAGE- organizo

alla Prezidanto!

“Mankas Esperantoinstruistoj en la lernejoj!

Tial perfektiĝu per Skriba Kurso „ISOSEK“. Ĝisfunda metodo!

Por Germanujo: q F. W. Mischke, Radeberg, Sachsen (Del. de UEA.)

Atentu!

Ĉiuj geabonantoj de IPR, kies adreso sur la koverto ne estas en ordo, estas petataj tuj informi la administranton, Kurt Hofmann, Riesa (Germ.), Felgenhauerstr, 63, por ke li povu ordigi la adresaron. Bonvolu skribi tre legeble, plejeble per skribmaŝino aŭ per blokaj literoj!

————a Supera Esperantokurso perletera. Seriozaj kontrolado kaj korektado! Senpagan enkondukon postulu de Leono

Funken, (diplom. Esp.-instruisto), Moselweisserstr. 20, KOBLENZ, Germanujo.

„Mondvojaĝo por Esperanio.“

La 1-an de Junio mi forlasos Samaron por fari propagandan vojaĝon tra Rusujo, Persujo, Hindujo, Aŭstralio, Ĉinujo, Japanujo, Ameriko, Eŭropo. Mi intencas paroladi ĉie en kaj pri Esperanto. Kiu volas akompani min? Mi pagos ĉiujn elspezojn de akompanantoj. Skribu al s-ro B.N. Kameŝkov, Buguruslan, sr. voljĵ. kraja, Simbirskaja 2 (U.S. S.R.).

— página 11 del PDF —

AA a

Fotografado fariĝas facilega

kiam vi uzos „Mimosa“- fabrikaĵojn.

Por la ekspono: „Mimosa – Extrema“- filmo -25? Sch. (Subtil ~ partikla filmo) permesas bildkaptojn eĉ ĉe plej malfavoraj lummrkondiĉoj

aŭ

„Mimosa“- platoj (Exirema – Ortho, Extrema – Ortho – Antihalo)

Por la pozitivo: „Mimosa – Sunotyp“- papero la artlumpapero en kvar molecgradoj donts la plej bonajn rezultojn de

ĉiaj negativoj.

Mimosa/AG.Dresden?1

Instruistoj — Esperantistoj

de: Aŭstrujo, Britujo, Danlando, Germanujo, Grekujo, Italujo, Jugoslavujo, Svedlando, Latvolando, Polujo, Hispanuio, Bulgarujo kaj Nederlando

ĉu vi scias

ke en via lando ekzistas Esperanto-lnstituto „Isosek“, kiu eldonas Internacian Superan Skriban Esperanto-Kurson? 24 dusemajnaj, tre ampleksaj, presitaj lecionoj. Internacia kaj macia korektado. Internacia instruistaro. grandparte Lingva-Komitatanoj. Supera Gramatiko, Historio, Literaturo, Instruado (Instrumetodoj. Senpaga gazeto „Nia Informllo“. En ĉiu menciita lando Nacia Oficejo kun Direktoro. Isosek estas la

plej taŭga perfektigilo, precipe por instruistoj-Esperantistoj Preparo al superaj Esperanto-ekzamenoj.

Petu detalan prospekton ĉe:

Esperanto ~ Instituto ISOSEK“ Centra Oficejo: Nieuwstraat 62, Hoensbroek, Ndl.

Preso: Heroldo de Esperanto, Koln, Briisseler Str. 94, Germ.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T. A. G. E.

10-a JARO, N-ro 5/6

MAJO/JUNIO 1931

— página 2 del PDF —

Agentoj de TAGE. Vlan Kotizon akceptas: En landoj:

En landoj:

F-ino Morton, 49 Mount Pleasant Rd., Dalton, Huddersfield. Aŭstra: Fr.Kurtisch, Sechshauser Str. 71, Wien XIV, poŝtĈekkonto B 72487. Bulgara: Ivan Sarafov. GolemoSelo, Kazanlika regiono. Cila: E. Herrera Valen, Clasificator220, Santiago. Estona: Agnes Nii, Postkast 6, Tallinn. Franca: Pierre Pichon, Etrichĉ (Maine et Loire.) Germana: Esperanto-Verelnigung Deutscher Lehrer. ĝirokonto Leipzig-Leutzsch • No. 27857. Greka: D-ro A. Stamatiadis, Ro dou 21. Ateno. Hispana: Ferd. Montserrat, ProBarvenza, Jlr * • -i, celona. Hungara: Bleier Vilmos, Borŭros tĉr 6, IV. 1. Budapest, IX,

Japana:

Angla:

Atenta! Unueca abonprezo por ĉiuj negermanaj abonantoj estu 1 USA-dolaro

aŭ egalvalora valuto!

Abonon por Int. Ped. Revuo sendu en nacia mono per registrita letero plejeble pere de via landa agento al la administrejo. Membroj de la germana asocio sendu la kotizon (4.— M: 1.— M por la germ. asocio, kaj 3.— M por Int. Ped. Revuo) al ..Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer .** Girokasse Leipzig-Leutsch, Ĝirokonto 27.857, membroj de la saksa asocio al k-go Ritter, Riesa, Steinstr13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto: Dresden 156 09.

Joshi H. Ishiguro, Tokio, Koojlmachi P. 0. Box 1. Jugoslava: Svetislav S. Petroviĉ, Novosadska 7, Pirot. Latva: S-ino 0. JuSen. Riga, Ernestines iela 7 dz. 11. Litova: Mok, A. Prapuolenis, Kazlu-Ruda. Nederlanda: P. Korte. Schoolstraat 13, Veendam. Poŝtĉekkonto: 90 544. Norvega: Niis Okland, Rommesveit. Stord. Pola: K. Majorkievvicz, Ludolf Kdnigsvveg 6, Danzig. Poŝtĉekkonto: 202100 Sveda: Ernfrid Malmgren, Heleneborgsgatan 6. Stockholm, poŝtĝiro 50304. Svisa: S-ino N. Oumansky, 12 rue Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas, San Josĉ 1123, Montevideo. U. S. A.-a: David R.Metzler, Route 1, Box 389, Fresno, Califor.

Jung und Wingen

Das leichte Esperanto Germanlingva lernolibro por komencantoj, verkita de praktikulo kaj pedagogo. Bone uzebla por infankursoj pro gia simpleco, ankaŭ rekomendinda por kursoj ne longdaŭraj. Prezo: gmk. 1.10 inki. sendkostoj; ĉe mendo de 10 ekz. kursgvidantoj ricevos 11 ekz. Mendu ĉe Heroldo de Esperanto, Kdln, Briisseler Strasse 94, Germanujo.

La facila Esperanto

Por korekta pago estas nepre necese, ke ĉiu atentu la novan kotizon por ĉiuj negrermanaj abonantoj!

1 USA-dolaro! **.• «r .

— página 3 del PDF —

INTERNACIA10′» ŜI PEDAGOGIA REVUO Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm: KURT HOEMANN. Felgenhatierstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk.: Dresden 263 79 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch. Oetzscb b. Leipzig, Gern» Prezidanto de TAGE: G. VV.ROOME, 21 Glenalmond Road, Sheffield, Anglujo

ENHAVO: Voĉoj de 1’ homaro: Julio Baghy pri la lioma liomo (al nia programo li) — El la praktiko por la praktiko (al 121) — Eduko kaj „pedaio“ (kvara lctero) (al 131) — Rezulto de enketo pri geometria instruado popollerneja (fino) (al 134) — 5-a kongreso de moraledukado en Parizo 1930 (al 211)—El Informoj pri la Mondsportotago (al 211) — La deligit ara kunveno de la Saksa Geinstruista Unuiĝo (al 212) — Pedagogia fakultato en Praha (al 213) — Recenzoj (al 231) — Tria lnternacia Pedagogia Ĉe-Kurso en Krakovo (al 24).

Voĉoj de 1’ Homaro. Julio Baghy pri la homa liomo:

„La socio degradis la homon en la Elonio. La ido de hundo restas hunda duni sia tuta ekzisto, sed la idon de la Homo oni tuj nomas germano, franco, japano, negro kaj nur poste liomo; oni edukas lin katoliko, judo, mahometano kaj nur poste horno; oni distingas lin laboristo, burĝo, aristokrato kaj nur poste homo. Ĉio antaŭe kaj nur poste homo! . . . Jes, mi amas la Homon, ĉar fariĝi Homo estas plejmajeste. Mi amas la Homon, ĉar lia nemezurebla intelekto unuiĝante kun la kreopova amo havos senliman horizonton kaj per tio li faros el la infero de la Hodiauo la edenon de la Morgaŭo. Antaŭ mi la Homo estas sankta, sankta, sankta, ĉar mi kredas pri la homa Boneco, mi konscias pri la majesteco de la Laboro kaj mi perokule vidas la miraklojn de la homa Amo. Unue do la Homo kaj nur poste ĉio alia!“ (El la verko „Hura!“ de Baghy, eldonita de Literatura Mondo, Budapest, 1930.)

El la praktiko por la praktiko. De Walther Hahn, Gohlis-Dresden. Paroli!

Pri la metodoj de la Esp.-instruado oni multe parolis dum la lasta tempo. Mi ne volas daŭrigi tiun diskutadon. Kun ĝojo oni povas konstati, ke la nura gramatika metodo, ĉe kiu klarigoj en la gepatra lingvo kaj tradukoj estis preskaŭ la solaj okupadoj, pli kaj pli malaperas el la lernejoj. La „rekta rne-

— página 4 del PDF —

lodo“ estas nun la granda modo. Bone! Sed multaj opinias, ke ili jam instruas lau la rekta metodo, se ili nur evitas uzi la gepatran lingvon dum la instruado. Tio estas eraro. „ L a infanoj parolu !” Tio estas laŭ mia opinio la unua metodika postulo, lli parolu esperante jam dum la unua leciono kaj dum ĉiuj sekvantaj. Kiu konsekvence instigas la infanojn esperante paroli, kiu kutimigas la gelernantojn esprimi siajn pensojn per simplaj esperantaj frazoj, tiu certe havos la plej bonan sukceson. Tial ĉiu instrua materio estu tiel preparata kaj aranĝata, ke la infanoj mem havu la deziron: «Tion ni ludu, tion ni prezentu! Ni disdonu la rolojn!” Lernolibroj estas des pli taŭgaj, ju pli iliaj tekstoj instigas al dialogoj, interparoladoj kaj prezentadoj. La infanoj «efektivigas” la enhavon de ia tekstoj; ili moviĝas, montras objektojn aŭ personojn, faras tion kaj tion; ili kvazaŭ jam «agas esperante” kaj akompanas la agadon per esperantaj vortoj. Per tio rekta ligo ekzistas inter fakto kaj vorto, inter efektivo kaj parolo; tiuj praktikaj ekzercadoj flankenŝovas la tradukon kaj plej efike helpas al la lasta celo: pensi esperantlingve. Bonaj tekstoj taŭgaj por prezentado, ludado, dialogoj ktp. ne estas tro multaj. La nova lernolibro de Degen enhavas kelkajn. La instruisto mem devas verki ilin. Estas certe rekomendinde, publikigi ĉi tie tiajn tekstojn, por ke ili povu esti uzataj de la kolegaro, jen teksto el la lernolibro de Schonherr. Eble kolegoj publikigu aliajn taŭgajn tekstojn. Migranto kaj riĉulo.

Riĉega liomo loĝadis en bela kaj granda domo. Sed li montris sin malafabla al ĉiu fremdulo, kaj lia koro estis sen kompatemo, lam venis lacega migranto, kiu ne povis atingi sian celon je la sama vespero. Kore li petis la riĉulon, ke oni permesu al li, restadi dum la nokto en la domo. «Foriru”, kriegis tiu, «ĉu vi opinias, ke mia domo estas gastodomo?” «Ho“, diris la fremdulo, «mi volas pruvi al vi, ke via loĝejo estas gastodomo; nur respondu al mi tri demandojn! Poste mi foriros.” «Estu”, respondis la riĉa liomo. «Demandu, mi aŭskultos.” — «Diru al mi, kiu estis antaŭ vi posedanto de tili ĉi domo?” — «Mia patro.” ..Kaj antan via patro?” «Mia avo kaj mia M praavo.” – «Kaj kiu loĝados ĉi tie post via morto? 44 „Mia filo, nii esperas.” – «Vidu”, diris la fremdulo, «kvar homoj loĝis en via domo, ĉiu nur mallongan tempon. Ĉiu nur estis gasto, kaj lau tio via domo do estas gastodomo!” — La riĉulo, aŭdinte tion, ridetis kaj petis la migranton, ke li eniru en la domon kaj restadu en ĝi kiel gasto. La gelernantoj tute spontanee deziras, prezenti la enhavon de la rakonto. Iu knabo estas la reĝisoro. Li disdonas la rolojn kaj aranĝas la aferon. (Vi estas ia riĉulo. Jen la katedro estas via domo; vi vin klinas el la fenestro. — Vi estas la migranto; jen la liniilo, ĝi estas via bastono. Jen la strato! Nun komencu!) La migranto, iom lama, nun venas kun la bastono kaj haltas antaŭ la domo. Sekvas nun la libera dialogo, lerta an simpla, lau la kapableco de la infanoj. («Bonan tagon, sinjoro! Mi migradis la tutan tagon! Kia varmego! Mi ne atingos hodiaŭ la vilaĝon X. Mi kore petas vin, bonvolu permesi, ke mi restu en via domo dum la nokto . . . ktp.”) Aranĝu kiel eble plej ofte prezentadon de tiaj scenoj, ‘l io multe pli valoras ol parkera lernado. Vi baldaŭ rimarkos, ke Esperanto estas bona, viva interkomprenilo jam por niaj infanoj. 50

— página 5 del PDF —

Eduko kaj „Pedajo“. Kvara letero.

Kara kolegino, kara kolego!

(1) Volonte mi akceptas vian proponon kaj komencas, determini detale diferencon inter eduko kaj „pedajo“. Per tio ni komprenos pli bone unu la alian. Permesu al mi, ke mi provos, solvi mian taskon laŭ la demandaj vortoj: kio, kiel, per kio, kiu, kiam! (2) Unue mi demandas: Kion volas la klasikaj pedagogoj? — Oni diras: Eduko estas ĝenerala funkcio socia. Socio estas — laŭ vortaro — tuto da homoj, kiuj kunvivadas je komunaj interesoj kaj havas komunajn kutimojn kaj leĝojn. Ĉu ekzistas nur unu aŭ pluraj socioj? Tiu demando ne estas ĝusta: ĉar socio ne estas estaĵo, sed procedo, fakto. Socio ne ekzistas, sed fariĝas. Socio estas la fakto de lioma kunvivado. (3) La formoj de homa kunvivado estas tre diversaj. En egala formo la socia procedo okazas plurfoje sur la tero. Sociologoj trovas ekz. la socian formon de „klano“ ĉe la aŭstralianoj, melanezianoj, indianoj kaj la antikvaj egiptoj. La sociformo „nacio“ estas tre ofta en Eŭropo. La socia procedo, kiun travivas okcident-eŭropanoj modernaj, estas komplektado el multaj sociformoj: familio, gento, nacio; eklezio, civito, ŝtato (imperio), klaso, asocioj. (4) La strukturo de prasocio estas simpla, la strukturo de moderna socio estas komplikita. Historio montras al ni, ke ankaŭ la edukado en prasocio estas simpla, en komplikita sociformo ĝi estas malsimpla. Estas laŭmature, ke en ĉiu sociformo la pli aĝaj homoj konformigas la junularon al sia vivomaniero. La organizo de eduka procedo estas tamen ne sama ĉie, kvankam eduko estas esence ĉie la sama procedo. (5) Ni devas diferencigi diversajn ligilojn, kiuj kuntenas socisferon. Kie estas la ligilo sama, tie verŝajne estas egala la organizo de la eduko. Edukado plii teksas la ligilon, kiu daŭrigas la sociformon en la ŝanĝo generacia. Socia ligilo konsistas el kutimoj kaj opinioj, ŭi anstataŭas aŭ kompletigas la naturan ligilon de sango. (6) Ekzistas ligoj, de kiuj liomo ne povas foriĝi, nome: familio, gento, raso. En historia tempo ĉiu laŭsanga ligo estas penetrata de iu socia ligilo. Jam klano estas tia; klano estas grupo de ‘homoj, kiuj konsideras sin parencoj, sed rekonas tiun parencecon nur per tio, ke ili havas saman „totemon“. Ni nomu tian ligilon ..magia opinio44. La anojn de eklezio ankoraŭ nuntempe kunigas magia opinio. (7) Estas socisfero, al kiu apartenas naskokastoj afi ekonomiaj klasoj; ni nomu ilin socitavoloj, lli ekzistas nur en plurnombro. La ligilo, kiu kuntenas anojn de naskokasto aŭ ekonomia klaso, estas sociaj kutimoj, moroj. (8) Ekzistas socisfero, kiu unuigas siajn membrojn per ligilo nek natura nek magia, nek laŭmora, sed perforta. Civito, ŝtato, imperio estas formoj de la perforta socisfero. Ĉiu ŝtato enhavas regantojn kaj regatojn, (9) Krom tio multaj homoj en civilizitaj landoj estas anoj de liberaj asocioj, de societoj por specialaj kulturaj celoj. (10) En la procedo de moderna socio ĉiuj tiuj sferoj interplektiĝas. La 51

— página 6 del PDF —

suba skemo do estas nur abstrakto, ne bildo de reala socio. Do ni ne trovas geometrian cirklon en la naturo, same• ni ne trovas abstraktan sociformon en • la mondo. (11) En ĉiu el tiuj socisferoj estas necese, ke okazas edukado aŭ sen aŭ per geedukistoj. „Pedajo“ estu io esence alia ol alkutimiĝo de juna generacio al kutimoj kaj opinioj de pli aĝa generacio. Pri tio mi skribos pli malfrue. Salutas via Kurt Riedel.

Rezulto de enketo pri geometria instruado popollerneja en ne-germanlingvaj, precipe eŭropaj landoj. De jolis. Kurt Haubold, Riesa, Germanlando.

(Fino.)

El Danio, Estonio, Francio, Latvio, Litovio, Portugalio, Turkio estas raportite, ke iloj por mezuri la longojn, kiel mezurbendo aŭ kunmetebla niezurilo, ankaŭ estas uzataj de la infanoj. Ni povas interpreti tion kiel signon por tio, ke la instruo ne nur okazas inter la kvar muroj de la lernejĉambro, sed ke ĝi ankaŭ havigas al si siajn materialojn de ekstere, kiel estas necese 52

— página 7 del PDF —

por instruo kunigata kun la vivo. Ankoraŭ pli multe tiu ĉi opinio estas akcentata per raporto el Hispanio, laŭ kiu estas ankaŭ uzataj de la infanoj sondilo, nivelilo kaj kompaso. 6. La instrua metodo.

La respondado al la demando pri la instrumetodo devas nature havi personan karakteron pli multe ol al aliaj demandoj, ankaŭ tiukaze, kiam la raportinto mem ne akcentas sian propran opinion. La konstatoj en la aliaj partoj grandparte povis esti elprenitaj el la instruplanoj, kontraŭe ili nur escepte diras ion pri la aplikendaj metodoj. Pro tio la karakterizado de la metodo restas intime ligata al la metoda povo, al la didaktika kompreno de la unuopa instruisto, kaj nur el multe pli ampleksa materialo oni povus konkludi ion pri la plej ofte aplikata metodo. Prave portugala kolego skribas, ke la metodo de la geometria instruo — kiel nature de ĉiu instruo — estas ligata al la scienco kaj al la intelekto de la instruisto. La samon oni ankaŭ povas dedukti de la rimarkigo de instruisto el Sovjetunio, sciiganta, ke oni severe postulu la unuigon de la matematikaj fakoj, sed ke la realigo estas por multaj instruistoj tro malfacila. Pro tio oni ankaŭ estas ema, instrui nur la plej ĉefajn problemojn; estas permesate al la instruistaro, forlasi pli malfacilajn problemojn. Ankaŭ la opinio pri tio, kio povas esti deklarata kiel proksima al la vivo, elprenita el la infana sperto, ebla al la observado kaj al la klarigado per la infanoj, devas esti laŭdirite diversa. Kaj ĝi estas ankaŭ diversa. Kiel pruvo por tio estu citata sciigo el Finnlando, laŭ kiu la instruo eliras de observadoj de la infanoj kaj iom post iom malproksimigas al tre distancaj objektoj: suno, luno kaj aliaj astroj. Estas raportite el Bulgario, Estonio, Hungario, Kanado kaj Svedio, ke la instruo eliras de la spertoj kaj travivaĵoj, de la ĉirkaŭo de la infano; en Litovio la instruplano speciale proponas tion. La plano ankaŭ rekomendas al la instruistoj, ke ili praktiku manlaboron, t. e. ke la gelernantoj mem ellaboru geometriajn ajojn kaj uzu ilin kiel lernilojn. „Sed — la kolego daŭrigas sian sciigon — instruplano kaj metodo dependas de la instruisto. Kvankam ĝenerala opinio estas, ke estas plej hone instrui helpe de manlaborado, ne ĉiuj geinstruistoj laboras tiamaniere en praktiko.41 Ni trovas en skribaĵo el NovZelando la saman konstaton kaj la pluan aldonon, ke neniam estas uzataj teoriaj pruvoj. Kaj raportintoj el Ĉeĥoslovakio kaj Nederlando akcentas, ke la instruo ĉiam direktas sin al la praktika vivo, ke ĝi ĉiam apogas sin sur la bezonoj de la vivo. Ankaŭ en Anglio oni ignoras la sciencan sistemon. Ke tio ne respondas al ĉies deziro kaj volo, pruvas jena eldiro, citata el letero de kolego. Li skribas: ..Miaopinie geometrio devus esti instruata laŭ la sistemo de Euklid (kiel en mezlernejoj). Mi favoras lian metodon ortodoksan. Mi estas preskaŭ certa, ke vi volonte koncedos (— li eraras —), ke la ortodoksa metodo estas la plej simpla, plej praktika kaj plej utila.11 Rilate al tio ni aŭskultas kontrauan opinion el Polio: „A1 ĉiuj konkludoj la lernanto aliros el de fundamento de propraj observoj kaj spertoj. Oni devas pliigi la plej grandan rolon al memaga laboro de lernanto, tiel en preparado de modeloj kiel desegnaĵoj, kiuj devas esti prilaborataj akurate. Helpe de tiaj memage farataj modeloj au objektoj prenataj senpere el ĉirkaŭo, la lernanto ekkonos fundamentajn geometriajn verojn.44 Li ankoraŭ aldonas, ke la modelo estas 53

— página 8 del PDF —

des pli bona, ju pli simpla kaj proksima al la infano, t. e. ju pli konata ĝi estus al la infano. Pro tio ankan memstare faritaj objektoj estas preferindaj, Oni devas konsideri, ke la geometria instruo ĉiam devas esti kunigata kun la tut— aĵo de la vivo de la lernanto, kun liaj sentoj, imago kaj travivaĵo. Specialan pozicion okupas la sovjeta lernejo. Tie la instruo okazas nek laŭ la sistemo de la geometria scienco, nek lau la travivaĵoj de la infano, sed laŭ la sistemo de la vivnecesaj interligitecoj formantaj la planojn en la sovjeta lernejo. Antaŭ la 1917-a revolucio oni instruis laŭ la scienca sistemo, t. n. „logikan geometrion44. Alia raportinto skribas, ke oni komencas la instruon de ĉiu geometria parto per tasko el la vivo aŭ tekniko, al kiu sekvas iom da eksperimentoj kun ..geometria materialo44. Fine oni faras la konkludojn, kiuj havas tipon de difino, de regulo. La ĝustecon de la konkludoj oni firmigas per ekzercoj kaj taskoj. Oni devas supozi, ke en la antaŭe nomitaj landoj estas agate sammaniere, se tio ankaŭ ne estas speciale menciita. Sed ankaŭ raportintoj ankoraŭ el aliaj landoj opiniis tion sufiĉe grava, precipe montri al tio. Ni legas ekzemple el Greklando, ke oni je la fino de la kurso formulas la geometriajn teoremojn. Aŭ el Hispanio: „Oni komencas per observado, analizo kaj komparado de la objektoj ĉirkaŭanta] la infanon, kaj iras de el ili al volumeno, surfaco, linio, punkto.44 En alia raporto estas dirate, ke la metodo estas laŭleĝe la sama por knaboj kaj knabinoj, sed ĝi estas praktike diferenca por ambaŭ seksoj. „En ĉiuj klasoj la geometrio devas esti instruata lau »ĝia tutaĵo«, kvankam ne same disvolvita. Se iu infano ne povas trakuri ĉiujn klasojn, ĝi eliras el la lernejo konante ĉiujn partojn de la geometrio, pli — malpli vaste.44 Ankan en Italio la instruo komence devas aliĝi al la travivaĵoj de la infano, poste al praktikaj provoj kaj al la scienca sistemo. La samo estas raportita el Latvio. La instruo en tiuj ĉi landoj verŝajne apenaŭ okazas ĉie kaj en ĉiuj partoj tiamaniere, kiel la leteroj sciigas. Ankaŭ tie estos ĝuste, kion skribas portugala kolego: „()ni povas instrui lau la geometria sistemo au ankan lau la travivaĵoj de la infanoj.44 La saman konstaton ni trovas en po unu raporto el Finnlando kaj el Jugoslavio. En ĝi estas dirite: ..Ankan ĉe ni estas la opinioj pri la metodo dividitaj. Sed sub la influo de nova eduka movado, kiu ricevas pli kaj pli da adeptoj ankan en nia lando, precipe en Slovenio (la nordokcidcnta parto de Sudslavio), plifortikiĝas la opinio, ke ankaŭ la geometria instruo devas intime rilati al la infano. Kvankam la nuntempa oficiala i instruplano ne estas moderna, ĝi kutime ne malhelpas progresemajn instruistojn labori laŭ modernaj principoj; ĉar multaj lernejinspektoro] estas almenaŭ tolerantaj, se ili mem ne apartenas la batalantojn por nova edukado. Ŝajnas, ke baldaŭ venkos la opinio, ke la ĉirkaŭaĵo kaj la travivaĵoj de la infano estas la fonto por la instruado.44 Estas tre multklarige, ke preskaŭ la sama konstato alvenis el Francio: „ La instruado okazas lau la sistemo de la geometrio, deirante de la elementaj ideoj (punkto, linio, angulo ktp.), ĝi progresas al la edroj kaj al la korpoj. Plejeble la geinstruistoj kompreneble instruas tiujn ideojn lau intuicia metodo. Cetere, ĝeneralmaniere, niaj inspektoroj kaj la instruplano lasas al la instruistoj grandan liberon pri la interpretado de la instruprogramoj kaj uzado de la instrumetodoj. Nur la atingo de la celo estas vere atentata de la estroj.44 Kaj fine raporto el Danio substrekas, ke la instruisto havas la liberecon rilate al elekto de metodo, sed 54

— página 9 del PDF —

aldonante, ke oni ĝenerale instruas laŭ la geometria sistemo. Kelkaj lernolibroj malofte uzataj iomete rilatus al la propraj spertoj de la infanoj kaj proponas oftajn eltranĉajn ekzercojn. Oni verŝajne ne eraros, supozante, ke tie, kie la instruo estas tute intime kunigata kun la kalkula instruo, oni povos konstati la samon, kio estas raportita el Norvegio. La instruo tie okazas laŭ la progresoj montritaj en la taskaroj. Tiuokaze povas signifi tre malmulte, ke la spertoj de la infanoj kunlielpas „tiom kiel eble“. 7. La rilatoj al aliaj instrufakoj.

La rezultato de la respondado al tiu ĉi demando estas tre malabunda. Bulgario, Estonio, Grekio, Hispanio, jugoslavio, Litovio, Nov-Zelando, Norvegio, Polio, Portugalo kaj Svedio limigas sin per la sciigo, ke la geometria instruo rilatas al la fakoj nomitaj en la demando, t. e. al geografio, fiziko, desegno, manlaboro. Tia informo klarigas al ni la staton nur tre, tre malmulte, ankan tiuokaze, se estas aldonite, ekzemple en la raporto el Greklando „treege“. Signifas jam pli multe, se hispana kolego rimarkigas, ke la interligado kun aliaj instrufakoj dependas de la instruisto kaj lia metodo, kaj se la portugalo, jam citita de ni kiel kritikema observulo, akcentas, ke tiu ĉi interligado laugrade povas okazi lau la kompetenteco kaj la pedagogiaj scioj de la instruisto, (‘erte pro tio ankaŭ la raportinto el Kanado nur kuraĝas aserti, ‘ke ĝi lau lia scio estas realigata nur okaze, (‘erte ne estas tiel, kiel oni devas postuli kaj kiel estas raportite el Italio: ..Geometria instruo ĉiam devas servi aliajn instrufakojn, speciale matematikon, desegnon kaj ankaŭ geografion; sed mi pensas, ke tio okazas en ĉiuj landoj; ĉar la instruado ĉiam devas esti ĝenerale frukto de senĉesa komparado kaj aplikado. Ni vivas sur la tero ‘kaj ni devas lerni por vivi sur la tero, ne en la ** nuboj. Pli precizaj estas la respondoj el Latvio. Oni tie elĉerpas la geometrian instruon en aritmetiko (kalkulado, grafikaĵo), geografio (globo kaj linioj sur ĝi, desegnado de planoj), fiziko kaj manlaboro. La ministeria instruplano franca montras, ke geometria instruo servas al la fakoj ekzemple supre noinitaj. Lau juĝo de la raportinto oni povas diri, ke ĝi estas senkondiĉe kunigata kun desegnado kaj manlaboro. Ĉiuj tri formas nedispartigeblan unuecon. En Hungario kaj Nederlando, kie la instruo nur havas praktikan celon, t. e. tiukaze tutplene servas al la kalkula instruo, ĝi tamen rilatas desegnadon kaj kalkuladon. En Sovjetio la geometriaj scioj estas aplikataj okaze de diversaj temoj de la kompleksa instruo, sed precipe okaze de taskoj havantaj matematikan, fizikan kaj geografian karakteron. Rimarkinda estas ankoraŭ la konstato el Danio: ..Kelkloke en la fiziko oni ja uzas geometriajn tezojn. Cetere la geometrio estas bazo precipe por la instruado de la gimnazio, sed nur malmultaj infanoj daurigas en tiu ĉi lernejo.“ Kaj fine estu aldonata opinio el Ĉeĥoslovakio: ,,La instruado de geometrio tre malmulte servas aliajn instrufakojn, iomete al manlaboro ĉe knaboj kaj knabinoj; sed lau la novaj metodoj oni instruas ankaŭ geometrion kiel la aliajn instrufakojn en reciproka ** konekso. Kaj la samo estas sciigita el Finnlando: ,,Precipe nun en ilialandaj lernejoj oni penas kiel eble plej servigi inter si (reciproke) ĉiujn ** instrufakoj!!. 55

— página 10 del PDF —

8. Resumo.

Ois nun la faktoj cititaj el la respondoj estas ĉefe registritaj, sen fari ilin objektoj de ĝenerala pritrakto, Sed nia laboro nur estus duone farata, se ne estus minimume provate, el tiuj unuaj rezultoj derivi kelkajn ĝeneralajn konsiderojn. Certe, la prilaborita materialo estas kelkspece malkompleta, havas malperfektaĵojn, ĝiaj klarigado kaj interpretado estas ofte karakterizitaj per personaj opinioj. Malgran tio la raporto bezonas resumon, kiu pro tio ankan devos montri grandparte trajtojn de persona opinio.

Okaze de supraĵa superrigardo povus ŝajnigi, ke oni apenaŭ povas dedukti ion ĝeneralan el la abundeco de la respondoj, se ankaŭ estas raportita same aŭ simile el la diversaj landoj al tiu ĉi au tiu demandoj. Estus malfacila tasko, subordi la unuopajn landojn sub ĝeneralaj skemoj kaj tabeloj rilate ai la demanditaj punktoj. Tion jam pruvas la provo farita okaze de la respondado al la l-a kaj 3-a demandoj. Sed malgraŭ tio, ke la tuta materialo ŝajnas ne homogena sekve de la multeco kaj la diverseco de la unuopaj faktoj, tamen miaopinie oni povas dedukti ĝeneralan ideon.

La respondoj montras, ke preskaŭ ĉie ekzistas la intencoj, ankan la geometrian instruon servigi al la tuto de la instruo, reformi ĝin tiamaniere, kc ĝi ne plu estu neorganisma parto de la popollerneja instruo. Ankan en atiaj landoj la geometria ilistruo ofte estis kaj estas fako multparte apartigata de la alia instrua laboro. Sed oni povas konstati laii multe da leteroj, ke ekzistas la evidenta volo, ŝanĝi tiun ĉi statoil. La infano devas enkreski en la rcalecon, en kiu ĝi vivas. Cii observas la objektojn, iliajn statojn, iliajn ŝanĝiĝojn, iliajn reciprokajn dependecojn. Okaze de tio aperas demandoj, kiujn ĝi provas respondi laborante. Ĉe tio ĝi konsciigas pri origino, laŭceleco, beleco de fornio kaj spaco; ĝi lernas ekkoni la reciprokajn dependecon kaj modalecon. La infano devas esti kondukata, ke ĝi vive spertu, konscie vidu la formojn. Gi devas provi, ke ĝi perceptu la formojn kontraŭiĝantajn al si en la realeco, devas konsciiĝi pri ilia tutajo kaj iliaj partoj. Por tiu ĉi celo ĝi devas observi, taksi, mezuri kaj prikalkuli, kompari, desegni, modeli, dispartigi, kunmeti, plisimpligi, pliriĉigi, kaj transformi, a! tio, kion ĝi observis kaj pri kio ĝi konsciigis, doni esprimon per parolo, skribaĵo, desegnaĵo, modelo kaj nombro. Per tio la geometria same kiel ĉiu alia instruo plenumas la taskon, eksciti, ekzerci kaj pliintensigi siaparte la impres- kaj esprimkapablecojn de la infano. De tiuj ĉi laboroj nature devenas scio. La infano konsciiĝas pri abstraktaĵoj, reguloj, teoremoj. Gi ellaboras al si la gramatikon de la instrufako“, kiel germana metodulo okaze resume nomis tion. Sed sanie kiei en nia prilingva ilistruo ne estas ĉefaĵo, ke la infano sciu la gramatikajn eiemcntojn kaj principojn, sed ke ĝi scipovu uzi kaj apliki ilin, por pli bone percepti lingvan esprimon, por pliriĉigi kaj pliprofundigi, por formi pliklare kaj pliperfekte sian esprimkapablon, tiel ankaŭ la laboro ne estu konsiderata finita, kiam la infano aperceptis la „geometrian gramatikon44. Kontraue gi kapabligu la infanojn, memstare kaj senerare ekkoni kaj kompari la formajn proporciojn de la ĉirkaŭanta mondo. Tiukaze geometrio en la popollernejo neniam povas esti teoria fako. Per si mem evidentiĝas, ke ĝi estas preparcnda instruprincipe dum ĉiuj klasoj kaj en aliaj instru- kaj ekzcrcfakoj. La apartaj lecionoj, destinitaj por la fako, tiukaze estas rezervataj antan ĉio al 56

— página 11 del PDF —

Ja elfundamenta kaj pliintensiga prilaborado de la ekestiĝinta! taskoj kaj ties solvoj. Ke ankaŭ en aliaj landoj tiaj opinioj ekzistas pri nia instrufako, ni povas ekkoni en multaj raportoj. En la respondoj a! ĉiu el la sep demandoj ni trovas pruvojn por tiu aserto. Do ŝajnas, ke la lernejo tute ĝenerale pli kaj pli atingas tiun ĉi didaktikan juĝon. Sed certe’tute ne sufiĉas nur la juĝo. Nun ankan la metodo devas adaptiĝi al ĝi. Ni legis kelkloke, ke en la plej diversaj landoj la instruistoj, pene serĉantaj la ĝustan metodon, ne ĉiam estas majstroj. Tion ankaŭ pruvas la 12 lecionprojektoj kaj -skizoj, kiuj estas alsenditaj al mi el 12 landoj. Estas nenecese, ĉi tie pritrakti ilin detale aŭ ankau publikigi kelkajn el ili. Ĉiuj estas pli aŭ malpli teoriaj, sed la teorio sufokas la propran-volan vivon de la infano. Ekkomenco de ĉiu instruo ne estu la abstraktaĵo, la ideo, la teoremo, sed la vivo, en kiu la infano restadas kaj kiu donas la solvendajn taskojn. Pere de ĝi ni devas atingi la teorion, kiu do estu fino, instruu rezulto. Certe signifas plimalfaciligon por la instruantoj, ke la instruplanoj de ĉiuj landoj ĉefe elmontras nur la objektojn, la korpojn kaj edrojn, kiuj estu temoj de la instruo. Ĉie estas nomitaj la ebenaj edroj, la sur i’i starantaj prismoj (inkluzive de cilindro) la pintaj korpoj (piramido kaj konuso) kaj la sfero. Sed devu ne esti necese, ĉar memkompreneble, nomi» ilin en iii plano. Anstataŭ ili estu elmontrataj diversspecaj metodoj de observado kaj prilaboradoj, pritraktendaj rilatoj kaj similaĵoj. Ne objektoj, sed klerigaj taskoj kiel enhavo de la instruplanoj povas kunhelpi al tio, ke pli facile povas sekvi metoda aplikado al didaktika juĝo. Kaj tio eble signifas plej ĝeneralan sukceson de tiu ĉi artikolo, ke oni ekkonas, ke lernejo kaj instruo en la plej diversaj landoj multparte ne difcrenciĝas, kaj ke ĉi tie kaj tie estas donitaj taskoj, kiujn la instruistoj el la plej diversaj popoloj kaj rasoj devas solvi sammaniere, por servi al la klerigo de la homo. J *

5-a Kongreso fle MoralcduKado en Parizo 1930. La kongreson vizitis 200 -300 partoprenantoj venintaj el ĉiuj landoj. La ternoj de la tagordo estis jenaj: 1. La utiligado de la historio en rigardo al la moraleduko. 2. La rolo de disciplino kaj aŭtonomio en la moraleduko, 3. La diversaj procedoj de la moraleduko. La kongresanoj ricevis la presitajn raportojn kaj kelkajn de la memorandumoj. La tri raportantoj por la l-a temo estis Rafael Altamira, de Madrid, Sigurd Host, Oslo, kaj Parodi, Paris. Altamira bedaŭrinde ne povis partopreni la kongreson. En sia raporto li klopodis prezenti la problemon en ĝia konekso kaj objektive, laŭ scienca vid-

punkto. La studon psikologian de la reagoj de la infanoj al okazaĵoj pasintaj li taksas tre grava. La infano devas ekscii samtempe la bonajn kai la malbonajn agojn de siai historiaj antaŭuloj. La evoluo de civilizacio kaj kulturo devas esti akcentata, sed oni ankaŭ devas riinarkigi, ke en la homaro, atinginta jam admirindan kulturnivelon, ankaŭ ofte aperas manifestadoj de la primitiva vivo. Instrui plenkreskulojn kaj infanojn estas same grave, por aliigi nian medion, kiu ankoraŭ tiom intense estas saturita de nacionalismo kaj militarismo. Host akcentis la valoron de la sociala flanko en la historia instruo. Ĝis nun

— página 12 del PDF —

oni trotaksis la militistajn kaj politikajn agojn, ne estas malbone rekonstrui la ekvilibron. La historio en la lernejo ne perdu sian esencan karakteron; esti la granda epopeo de la homaro. La elekto de la lernlibroj havas specialan gravecon: ili donu viglajn kaj absolute senpartiajn bildojn de la okazintaĵoj.

Parodi opinias, ke la historio, kiu estas la kolektiva memoro de la popoloj aŭ de la societoj, pli multe prezentas arton ol sciencon. Gia unua fonto estas la patriotismo. Poste ĝi fariĝas scienco kaj meditado kaj klopodas ekscii kaj klarigi la homajn okazintajojn. La granda eduka avantaĝo de la historio ĝuste estas: doni al ni perspektivon, rigardi la problemojn de malproksime kaj de alteco, (ji montras al nj la kontinuon, la efikon de la homa agado en ĉiuj fakoj. La homo lernas sian situon kaj kutimiĝas ne trotaksi la gravecon de sia persono, de sia patrujo, de sia epoko. La scio pri la pasinteco estos eduka nur, se ĝi estas senpartia kaj ekzakta, ne nur en ĝiaj detaloj sed en la ĝeneralaj trajtoj. En la diskuto parolis kelkai eminentaj historiistoj. La ekzakteco estas la moraleco de la historiistoj, diris Glotz, membro de la komisiono por la historia instruo – fondita de la internacia koinitato por sciencoj historiaj. Aliaj, baziĝante sur la nepra neceseco de homogeno inter moralo kaj historio, opinias, ke ne povas ekzisti historia scienco sen scienco morala. La moralo, konstante novformata kreajo kiel ĉiu lioma afero, estas la plej perfekta harmonio inter individuo kaj lia medio kaj laŭ sia maniero prezentas ..sciencon de la ** organizacio kaj ne povas malhavi la historion. Oni insistas sur la neceso, ke ĉiu homo akiru historian konscion kiel bazon por la ekkono de sia propra memo. Ne koni la historion, signifas la necesecon denove rekomenci ĝin. La historia scienco superas la infanan kapablon, sed la instruisto scios ĉerpi en la biografio de grandaj homoj, de homaj agoj tion, kio kon58

venas por la infano. Li ne malatentos, ke la vere granda homo estas tiu, kiu havas profundan ideon pri la homaro; kiu rompis la malvastecon de la individuo kiu sentis senegoisman simpation. La pura objektiveco — diras alia profesoro — estas idealo iom malfidinda. La instruisto ne povas instrui ion ajn, eĉ se ĝi estas vera. La historio, por havi sencon, devas atenti moralajn valorojn, sed ĝi ne celu, trudi al la pasinteco idealon aktualan de la nuna ternpo. La psikologoj estas alvokataj, por ke ili studu la evoluon de la historia sento de la infano kai konkludu la pedagogiajn konsekvencojn. La honorinda Frederic Gould skizas bildon de la historia instruo, kiu traktas la supreniron de la homaro. Per rakontoj, kiui tuŝas ĝian imagon kaj ĝian koron, al la infano devas esti prezentata: La historio de la venko iom post iom super ĉiujn krudajn fortojn, la historio de la konkirado de la naturo, la historio de industrio, scienco, arto, evoluo de la sociala sento. Por la praktiko L h e r i t i e r, membro de la internacia komitato de historiaj sciencoj, proponas organizon de internacia kongreso speciale por la historia instruo. Unu el ĝiaj taskoj estus, certigi la kunlaboron de historiistoj kaj pedagogoj, kili estas nedispensebla, se oni volas akceli la problemon de la reformo de la historia instruo, ‘fili kongreso, libera kaj sendependa, povas instali certan labordispartigo!! inter la organizaĵoj, kiuj okupiĝas pri la demando. Du raportantoj havis la komision, prezenti la gravan demandon de la aŭtonomio kaj disciplino, profesoro Peter Petersen, de la universitato Jena, kaj proi. Helen W ode house, de la universitato Ikistoj. Petersen, pioniro de la „nova ,** pedagogio prezentis la modernajn tendencojn, kiuj montriĝas en Germanujo, klarigis la „vivkomunumlernejon (Lebengemeinschaftsschule) kaj ** priskribis kelkajn eksperimentojn en

— página 13 del PDF —

>Germanujo, Anglujo, Danujo kaj Aŭstrio. 1 Ne plu temas pri inokulado de tute preta i moralo al la infano. Estas la necesaĵoj >de la vivo en la lerneja komunumo, kiuj r formas ĝian moralon kaj penetras ĝian f karakteron. La devigo ne plu estas pe>dagogia rimedo, sed la aŭtoritateco daŭr ras. La instruisto, la gvidanto de la gru[ po, posedas la aŭtoritaton de la socrto. I Li devas esti kapabla instigi 13 infanojn l ke ili donu al si tiajn proprajn leĝojn kaj : subiĝu al la plej bonaj el ili, atingante t tiel la aŭtonomion. i La raporto de s-ino Wodehouse — kiu r mem ne ĉeestis — diras: Se la sola mat niero rilate la malgrandan infanon estas ► decidi por ĝi, la afero fariĝas pli komplika kun la pli granda infano. Antaŭ ĉio • estas necese, ke la atmosfero en familio kaj lernejo estu tiu de ama konfido, kie renkontas al la edukisto libervola obeo. Plena simpatio devas ekzisti inter juno kaj maljuno, same sento de harmonio kun la universo. Krome, la problemo ne havas nur unu solvon. Instruisto kaj lernantoj kune serĉos la plej bonan solvon, kiu decidos, ĉu la infano sola devas riski malfacilaĵon, eĉ sub la ebleco erari, aŭ ĉu la infano bezonas la gvidon de pli sperta intelekto aŭ la subtenon de pli firma volo. La transiro de ekstera aŭtoritato al kompleta aŭtonomio okazas iom post iom, sen paŝoj. La diskuto kondukas al akraj juĝoj. Sir Perc.v Nunn, reprezentante la anglan ministerion por instruo, atentigas, ke la disciplino ne estas la kontraŭo de la aŭtonomio, sed la devigo estas tiu kontraŭo. Disciplino kaj aŭtonomio estas la du polusoj de unu kaj sama afero. Sen la disciplino la aŭtonomio nur estas ideo sen iu senco. Inter aŭtonomio kaj disciplino oni devas krei kiel eble plej intiman interligon. : S-ro Berti er, direktoro de 1’ Ecole des Roches dum 31 jaroj kaj ĉefo de la franca skolta movado, baziĝas sur sia duobla sperto. La aŭtoritateco, li diras, devas esti rigardata kiel servo, pli multe

ol kiel privilegio, kaj rigardate kiel liberiga kaj malegoisma aktiveco. Ni postulas hodiaŭ, ke la aŭtoritato sin pravigu per sia kompetenteco, per la digno de la vivo kaj preteco al ofero. La libereco, kiun ni volas, estas interna liberigo, kiu propravole sin subigas. Ni povas diferencigi tri fazojn: oni devas; vi devas; ni volas komune. Ni konsentu al la infano iom post iom la maksimumon de liberecoj, sed ili ĉiam devas esti akompanataj de respondecoj kaj celi ĉiuj al la ĝenerala bonfarto. Pri la tria temo, la diversaj procedoj de la morala eduko, en la programo estis du raportoj, kiuj reprezentis Eŭropon kaj Azion, tiu de P i a g e t, direktoro de Internacia Eduka Oficejo, kaj tiu de Yusuf Ali, eks-direktoro de mahonietana gimnazio en Hindujo. Piaget distingas la klasikan moralpedagogion kaj la pedagogion de la aktiva lernejo (laborlcrnejo), kiu estis jam priskribita dum la antaŭa vespero de profesoro Petersen. Por la pioniroj de tiu lasta pedagogio la moraleduko ne estas aparta instrufako; „la aktiveco, kiun aplikas la infano en ĉiu instrufako, kondiĉas volstreĉon de la karaktero kaj komplekson de moralaj decidoj, same certan streĉon de la intelekto kaj mobilizadon de certa nombro de interesoj.“ La speciale moralaj agoj estas inspirataj de la nocio de la self-government (sinadministrado, autonomio), kiu en Eŭropo aperis en tre diversaj formoj: Piaget fermas, postulante ke eksperimentaj esploroj pri la diversaj procedoj de moraleduko estu entreprenataj. Ciuj efikoj de niaj metodoj sur la spiriton de la infanoj estas preskaŭ tute nekonataj al ni, ĉu ili estas klasikaj aŭ aktivaj. Yusuf Ali taksas tre grava la influon de la instruisto. En la oriento la pcrsoneco de la instruisto estas la esenca clemento de la moraleduko. Li estas la ekbruliganto de la torĉoj. La moraleduko estas arto. Oni devas krei por la junularo bonan ĉirkaŭon, ĉu en la lernejo ĉu

59

— página 14 del PDF —

en la familio, kaj trakti ĉiun infanon individua. F-ino B u t t s estis preparinta mallongan raporton pri la amerikaj metodoj de la moraleduko kaj tiel kompletigis la laboron de D-ro R a y s pri la metodo de Pathfinders of Amerika (skoltoj). Tiu raporto aperos en la venonta n-ro. de la bulteno de IEO. Ne estas eble, mencii ĉi tie la sennombrajn komunikojn pri spertoj kaj diversaj metodoj de moraleduko, kiuj estis farataj la trian tagon. B o u g 1 ĉ , prezidanto de la franca Ligo por moraleduko kaj direktoro de 1’ Ecole normale superieure en Paris, diris la finparolojn. Kvankam en teoriaj demandoj kelkfoje ekzistis diversaj opinioj, tamen la kongreso vidigis ĝeneralan volon de paco kaj libereco. La idealo por ĉiuj estas la formado de aŭtonomia konscienco en atmosfero de bona volo kaj reciproka instruo. Fine Bougie rekomendas, ligi la infanon per firmaj ligiloj al la kolektivo, kiu superas nin kaj alten-

levas nin. Ni ligu la infanon al la nacio, tio estas tute prave. Sed ni ligu la infanon ankaŭ al la tuta civilizacio. Ciu historia instruo sekvigu valorjuĝon. Oni memoras nur tiujn faktojn, kiuj estas taksataj gravaj. Kiel ni nun elektu? Ĉiam en servo de idealo. La personeco de la historiisto devas esti morala, por ke la historia instruo estu morale eduka. La kongreson partoprenis tre malmultaj junaj homoj. Se ni konsideras la kritikojn, kiujn ni petis de junaj edukistoj, ŝajnas al ni, kvazaŭ volus aperi sur la horizonto nova opinio pri moralo. Sendubc la 6-a kongreso devas fosi multe pli profunde, se ĝi havas la ambicion, fari seriozan laboron por la estonteco. Cu ne estus utile, uzi la ĉefajn kunsidojn por esplori la moralajn konvinkojn kaj konfuzojn de la junaj edukistoj, kiuj post 4 jaroj havos 25—35 jarojn? La maljunaj aŭskultos; liberaj kaj amikaj diskutoj povus okazi inter la homoj de la pasinteco kaj tiui de la estonteco. Tradukis M. Goldberg.

El Informoj pri la „Mondsporfolago“.)* La eduka konsilanto en la Sveda Superlerneja Estraro Alf Hanniger promesis, ‘ke li prezentos la proponon en la lerneja komitato de la Sveda Asocio por la Ligo de la Nacioj. La ĉefo de la ..Informa Oficejo por p.icaj ** demandoj en SvedJando, kapitano Brunskog favore rilatas al la propono. Per lia helipo s-ro Blomberg esperas atingi la celon: starigo de Centra O f i c e j o d e la Ligo de la Nacioj por la Mondsportotago.

La estraro de la Sveda Espcrantofcderacio decidis en kunveno apogi la proponon kaj komisiis al subskribinto doni al s-ro Blomberg ĉian helpon. La organiza propono estas sendita al I. C. K. kaj al 42 Esperantofederacioj en ĉiuj anguloj de la mondo. El multaj landoj venis favoraj respondoj kaj interesitaj demandoj. Unu lando jam agis: Jugoslavio. La jugoslava facilatletika klubo deklaris sin preta aranĝi la inondsportotagon en sia lando. Honoron kaj

*) Vidu pĝ. 37—45 de IPR. Sur pĝ. 40 oni korektu en Tabelo B supre dekstre 12 per 17 kaj sur pĝ. 42 kompletigu la ..Resuman tabelon per jena aldono pri aĝoklaso kaj sekso: 8j. -o. (t. e. 8-jara knabo), 9j. -o, 9j. -ino, ioj. -o. lOj. -ino, llj. -ino, 14j. -o, 15j. -o, llj. -o, 12j. -ino, 12j. -o, 13j. -o, 13j. -ino, 14j. -ino, 15j.-ino, 16j.-o, 17j.-o, 18j.-o, 19j. -o, 20j.-o, 20j.-ino, 21j.-o, 22j. -o, 23j. -o. 24j. -o, 25j. -o, 26j. -o, 27j. -o, 28j. -o. Sur pĝ. 34 mankas post la 30-a lineo jeno: li kaj Jiaj akompanantoj, Cu lia nomo same glore estus fluginta per la flugiloj. 60

— página 15 del PDF —

> -dankori al la jugoslavaj samideanoj, kiuj j per ago montris, ke ili tute kaj plene I komprenas la eksterordinaran gravecon > de la propono. En aliaj landoj konataj j samideanoj preparas Ia prezenton de la l propono al eminentuloj kaj al oficialaj H estraroj. Samideanoj! Subtenu iamaniere la Mondsportotagon! Konatigu ĝin per viai Janda gazetaro! Esperantistoj — instrui istoj — sportuloj! Aranĝu la konkursojn 1 kun lerneja klaso aŭ kun gejunula sport. asocio! Anoncu plejeble baldaŭ la partor prenon per letero al Centra Oficejo de f !a Mondsportotago (Codem, Harnosand, ! Svedlando). Gosta Ahlstrand.

La delegitara kunveno de la Saksa Geinstruista Unuigo (23-an kaj 24-an de Marto) tiujare pritraktis ĉefe du problemojn: La pozicio de -la permana instruado en la klerigplano de la popollernejo kaj: La meza iklasgrupo en la kontinua (lernejsistemo (komparu IPR 1930, n-ro 7, pĝ. 96). Pri la unua temo paroladis D-ro RietzI sche] el Leipzig: Teknika laboro estas korpa kaj intelekta agadoj inter influaj. Gi estas ebla en ĉiuj lernejoj ĉiaorganizitaj; estu celate al certa nombro da laboriloj kaj labormaterialoj; ĉar ili ebligas pli grandan multflankecon de la teknika laboro. La kleriga tasko de la permana instruo, laŭsence ankaŭ aplikenda al ĝardena, mastruma kaj pingla laboroj, sed ne estu plenumata per normalaj kursoj, kiuj devigas al fiksitaj vicoj da objektoj pro la laŭmetia sistemo. La kunveno per decido petis komunumojn, ministerion por popolklerigo kaj parlamenton, progresigi la permanan instruadon per ĉiuj fortoj kaj disponebligi instalaĵojn kaj monrimedojn. K-go Berger el Nossen pritraktis la duan temon: La celo estas, krei unuecan mezan klasgrupon kiel mezan parton de

la kontinua lernejsistemo. Al la scsklasa (aŭ kvarklasa) fundamenta lernejo sekvu ■la kvarklasa (aŭ sesklasa) meza grupo, kaj al ĝi sekvu estonte tri superaj lernejoj: scienca, ekonomia kaj porarta. El la ceteraj pritraktitaĵoj estas mencienda decido, laŭ kiu la Saksa Geinstruista Unuiĝo en siaj interrilatoj skribu la komencan literon de ĉiuj vortoj nur per minuskloj kaj ke la Unuiĝo ankaŭ estonte observu la reformon de la ortografio. J. K. Haubold.

Pedagogia fakultato en Praha. Ĉeĥoslovaka instruistaro estas ricevanta ĝis nun la profesian preparon grandparte en 4-jaraj porinstruistaj institutoj. La prepara studado por ili okazas en 4-jara burĝa lernejo (t. c. 6-a—9-a lernjaroj de popola lernejo) aŭ en kvar klasoj de lernejo mezgrada. Estas necese tie ĉi rimarkigi, ke preskaŭ unu triono de nia instruistaro havas nuntempe kiel fundamentan klerigon jam tutan mezgradan lernejon (8-klasan gimnazion aŭ 7-klasan realan lernejon) kaj specialan unujaran fakan kurson ĉe menciitaj porinstruistaj institutoj. Sed la ĉeĥoslovaka instruistaro postulas jam longan tempon la klerigon universitatan. Se pastro, se kuracisto, se eĉ veterinaro estas akademie klerigitaj, se la samon oni komencas postuli eĉ de terkulturistoj, administrantoj de bieno, kiel estus eble, ke ni restu kontentaj kun pli malalta klerigo de instruistoj? ĉar la registaro la postulon de 1’ instruistaro ĝis nun ne estis plenuminta, alpaŝis ĝi mem al efektivigo de tiu postulo. Laŭ la iniciato de profesoroj universitatai D-ro V. Prihoda, D-ro O. Kadner kaj D-ro O. Ĥlup fondis ..Unuiĝo de ĉeĥoslovaka ** instruistaro per siaj propraj monkostoj privatan pedagogian fakultaton ĉe la universitato en ĉefurbo Praha. Ĉi tiu fakultato donos al la studentoj,

61

— página 16 del PDF —

absolvintaj la mezgradan lernejon fakan al la propra profito kaj gloro, sed e! teorian kaj praktikan klerigon instruistan zorgo pri pli forta gejunularo kaj ĝia pli kun altlerneja karaktero per dujara intensa eduko. Sed nia progresema instudado. La klerigon ricevas la studentoj struistaro jam alkutimiĝis venki eĉ plej rekte en la universitato, kie ĉiu aŭs- grandajn malhelpojn. Tuta ĉeĥoslovaka instruistaro estas kultanto de pedagogia fakultato estas devigata absolvi en kvar semestroj al- kontenta pri la rezultoj de sia laboro kaj menaŭ dek semajnajn prelegojn el filo- oferemo. Ni esperas, ke nia memhelpo zofio kaj el iu fako scienca laŭ sia propra certe vekos fine la konsciencon de komelekto au en pedagogia fakultato, kie ili petentaj faktoroj kaj devigos ilin al la dedevas absolvi dum kvar semestroj mini- cida lernejreformo, en kiu la unuan .lokon nnime 14 semajnajn prelegojn el peda- devos trovi la demando pri la instruista gogia studado teoria kaj praktika. Tiu ĉi klerigo, kiel en la jubilea tago de la deka studado enhavas jenajn fakojn: pedagogi- datreveno de nia respubliko estis konan psikologion kaj sociologion, la histori- silanta nia prezidanto T. G. Masarvk. A. Valouŝek, Brno. on de pedagogio, pedagogian teorion, pedopatologion, eksperimentan didaktikon, lernejorganizadon, didaktikon de komenca klaso, didaktikon de meza kaj supera gradoj de popola lernejo, edukadon korpRecenzoj. an kaj muzikan. La praktikaj ekzercoj Jung und Wingen: Das leichte E sen la instruado okazas en la popolaj lernejoj en Praha. Ciujn prelegojn faras peranto, instrulibro por komencantoj, eldonis Heroldo de Esperanto, Koln, 88 universitataj profesoroj. Kiel fakultatpĝ., prezo 1 germ. mark. plus 10% sendestro estis elektita universitata profesoro D-ro O. Kadner, vicfakultatestro docento kostoj. Laŭ la antaŭparolo ĝi volas esti facila kaj simpla Esperanto-lernolibro. D-ro J. V. Klima. Tia ĝi estas. La ekzercoj montras klare, La instruistoj, absolvitaj la nomitan simple kaj -logike la konstruon de nia fakultaton, fariĝos certe pioniroj de novaj lingvo. En du rilatoj ĝi ripetas malpervojoj en nia lerneja vivo. Laŭ la deklaro fektan manieron de multaj malnovaj lernde la urba lernejkonsilantaro la snkceslibroj: intoj havos la rajton esti destinitaj 1. La ekzemploj kaj ekzercaj taskoj ne instruistoj en la ĉefurbo Praha. estas laŭsencaj unuoj, ilia enhavo ofte Kiel oni vidas, temas pri afero signif- estas malgrava, parte banala, kelkfoje eĉ plena. Propradire estis tie ĉi efektivigita sensenca: ..Cion renovigas la majo. AuJa plibonigita propono preparata jam en gust, \vo sind deine Haare? Kiu do rulis la ministerio de lernejaferoj kaj de popola la fromaĝon al la stacidomo? Dies ist klerigo, sed ĝis nun ne realigita. Peda- eiti Postamt.“ (pĝ. 47). Tia enhavo ne gogia fakultato en Praha estas la unua kaptos la intereson de la lernanto. Kial science organizita provo pri bona solvo la aŭtoroj ne ĉerpis el Ja riĉaj provizoj de altlerneja klerigo de popollerneja de la redaktejo de Heroldo, el romanoj, instruistaro. Ankaŭ en la due plej granda noveloj, raportoj? Kial ili prezentas urbo de ĉeĥoslovaka respubliko Brno grandparte nur dishakitan, mortan frazestis fondita simila privata alta lernejo aron anstataŭ vivoplenan rakonton? Tio nomata Pedagogia akademio. ne estu apuda aldono — kiel en tiu lernoEstas certe, ke efektivigi la menciitajn libro — sed fundamento esenca, sur kiu privatajn entreprenojn estis afero tre baziĝu la lecionoj. Ligita kun tiu nekonkuraĝa. Kion aliloke faras la ŝtato, tion centrigita enhavo estas alia kritikenda ĉe ni devas fari malriĉa instruistaro ne maniero de la lernlibro:

— página 17 del PDF —

2. Gi ne montras la kreskon de la pa- ĉiu tempo — estas brila stelo de homa rolkapablo de la lernanto. Dum la leci- karaktero. Kiu komencis legi la emocionoj Esperanto ne estas uzata kiel in- igantan rakonton, ne formetos ĝin antaŭ strulingvo! Anstataŭe ili ĉiam nur en- ĝia finlegado. havas traduktaskojn de plejofte senkoLa traduko estas klara. Por kelkaj neksaj frazoj. Bonaj ripetoj enestas, sed lingvaj malkorektaĵoj ni metas jenajn esili okazas en germana lingvo! Eĉ la lasta primojn: Sur pĝ. 19, linio 16: antaŭ ŝi; leciono (12. Ahend) ne aplikas Esper- 33,3: virinan ploradon; 34,12; 37,18; 50,2: anton por klarigo ankaŭ de facilaj aferoj, devas; 41,22: li ne estis sola kun Helga ‘fasko de pedagogo estas, ne nur enkon- (estas malklara!); 51,16: estis direnda kaj duki en la gramatikon, sed laŭmetode farenda; 60,9: indiferente; 64,20: eldiris; kreskigi la parolkapablon de la lernantoj. 69,13: ju pli; 70,26: eliris el la veturilo; Inter la adresoj de Esperanto-organizoj 81,12: ŝi mem; 84,15: estis ornaminta; mankas tiu de S. A. T. 41,4 prezentado de kafo. M. G. Tolstoj: Kristanismo kaj PaJulio Baghy, Hura! Ne romano, nur triotismo, tradukis I. Maĉernis, el- grimaco. Budapest 1930. Eldonis: Litedonis Sennacieca Asocio Tutmonda, Leip- ratura mondo. 411 paĝoj. Bind. P. 11,20 zig; IIO paĝoj; prezo 1,20 germ. mark. kaj P. 9,30, bros. P. 8,20. La aŭtoro de„. . . de kristana vidpunkto ni neniel diĉas la verkon al revantoj pri la nova povas allasi militon, ĉar la milito postulas Homo. la hommortigon, kaj la kristanismo ne ‘fiti ampleksa verko estas sociokritiko nur malpermesas ĉiun mortigon, sed en stranga kadro de heredaĵa fiŝerco. La postulas la bonfaradon al ĉiuj homoj sen trajtoj de Ia burĝaro aspektas kiel gridiferenco de nacioj, konsiderante ĉiujn macoj sur fono de proletaria revolucio. kiel fratojn. La kristana ŝtato, komenc- Baghy montras la burĝaron, kuŝantan ante militon, devus — por esti konse- surventre antaŭ la mono. Kelkaj romankvenca — ne nur forigi la krucojn de personoj estas vortpentritaj tre vivopreĝejoj, la preĝejojn mem ŝanĝi en lok- plene, ekz. la urbestro, la urba notario oj-n por aliaj celoj, al pastraro doni alian Krak, ankaŭ Tamara. La sociokritiko oficon kaj ĉefe malpermesi evangelion . .“ de Baghy nutriĝas ne el politikaj priTre meditiga libro, grava por la politika juĝoj, sed el nova etiko, laŭ kiu agas Taopinio de ĉiu serioza homo, aktuala en mara, „la antaŭenĵetita bildo pri la virina nia tempo, kiam la faŝistoj — kristanoj — tipo de la nova mondo». preparas novajn naciajn militojn. Kion A. Bogdanov, Ruĝa S t e 1 o. Eanfaros la eklezio en la diversaj landoj? Kion ĝi faris dum la mondmilito: preĝi tazia romano. Kolektive el rusa lingvo tradukita sub redakto de N. Nekrasov kaj por la beno de la armiloj de sia lando! S. Rublov. Leipzig 1929. Sennacieca La opinion de Tolstoj pri patriotismo Asocio Tutmonda. 168 paĝoj. Prezo 1.60 meni almenaŭ sciu ĉiu Esperantisto. RM. Selma Lagerlbf: La junulino el A. Bogdanov (t 1928) estis eminenta Stormyr; tradukis O. Erode; eldonis rusa sociologo, ekonomiisto, medicinisto Eldona Societo Esperanto, Stockholm 1; kaj literaturisto. Lia verko „Ruĝa Stelo» 94 pĝ.; prezo 1,50 sved. kron. estas sociokritiko, enkadrigita en priEldona Societo Esperanto faris kon- skribo de vivo sur Marso. Estas tre intrakton kun la fame konata verkistino pri terese, kompari la okcidentan mondkomEsperanto-eldono de ŝiaj verkoj. Jen la prenon de Julio Baghy al la orienta unua. La fundo de la rakonto ne estas mondkompreno de Bogdanov. Al la marsmoderna. Sed la kortuŝa sindonemo de anoj aspektas la nuna kulturnivele) sur Helga ankaŭ en la moderna tempo — por Tero simila al la vivado en antikva tern63

— página 18 del PDF —

po de marsa mondo. La problemoj de privata propraĵo kaj de individualismo ekzistas por marsanoj nur ankoraŭ kiel fazoj de la infanevoluo. Marsanoj direktas siajn fortostreĉojn al konkero de la naturfortoj. Por okcidentulo la pensoj pri kolektivema kaj individueca mondkomprenoj estas la «plej grava kerno de la verko. K. R.

Tria lnternacia Pedagogia Kurso de Esperanto gvidota de pastro Andr. Ĉe en Kratfow. El Bulteno n-ro 1.

Generalaj informoj. Kiel sciate la nunjara Internacia Pedagogia Kurso de Esperanto gvidota de pastro Andreo Ce okazos antaŭ la Universala Kongreso de Esperanto en Krak6w. La kurso daŭros de Ja 20 julio ĝis 1 aŭgusto. Partopreni ĝin povos tiel personoj konantaj Esperanton, samkiel tute ne konantaj ĝin. Ĉar la kurso estos ..pedagogia», celanta diskonigi mirindan metodon de pastro Ce kaj kapabligi por instrui laŭ ĝi Esperanton, plej volonte estos vidataj la profesie instruistaj sferoj kaj personoj instruantaj Esperanton, cetere oni akceptas al la kurso ĉiujn sinanoncintojn. Kotizo por la tuta kurso estas fiksita je 20 zi. Oni sendu ĝin laŭ la adreso de Universala Kongreso de Esperanto indikante la celon. Kursejo. Por la kursejo estas mendita granda prelegejo en Muzeo Industria ĉe la Smolensk-strato 9. Fervoja rabato kaj pasportoj. Organiza Komitato de la kurso klopodas, ke la ■kongresaj favoroj ampleksu ankaŭ la kursanojn. Petaloj baldaŭ sekvos. Programo de la kurso. La lecionoj (aŭ •konversaciaj horoj, kiel preferas ilin nomi pastro Cc) okazados antaŭtagmezo. Posttagmezoj kaj vesperoj estas destin-

itaj por diversaj ekskursoj, vizitadoj de la urbo kaj ĝiaj vidindaĵoj kaj diversaj aranĝoj celantaj agrabligi al Ja kursanoj la restadon en la urbo. Pli precizaj detaloj estos ĝustatempe diskonigitaj. Propagando de la kurso. Oni petas ĉiujn Esperantistojn, kaj speciale la geinstruistojn, ke ili bonvolu disvastigi tiujn ĉi informojn pri la okazonta kurso per la enlanda gazetaro. Aparte atentinda estas la faka jurnalaro instruista. Veku inter tiuj sferoj intereson por la bonega inetodo. Organiza Komitato.

De la redaktejo. Rilate al la artikolo ..Pereduka enkatenigo de la virinoj en Francujo» skribis leginto el Bŭron (Svislando) jenon: „En numero 2/3 de IPR mi legis strangan artikolon pri edukado en Francujo. La artikolo estas nek vera nek justa. Mi estas maljuna instruisto, rni vivis longtempe en katolikaj centroj francaj kaj konas bonege la kutimojn katolikajn, mem ke mia patro estis protestanta. Mi neniam rimarkis similan konduton aŭ aŭdis pri tio. Mi opinias, ke nur malreligiema tendenco kreis tiujn liniojn, kiuj estas por la geinstruistaj katolika pugnofrapo en la vizaĝon.» La artikolo estas konsiderinda kiel sociologia materialo pri reala edukado. La aludo al konduto de kelkaj pastroj mi jam korektis per forlaso de tekstpartoj. Volonte mi aperigos pliajn artikolojn, en kiuj senpartiece estas priskribata reala edukado (t. e. alkutimiĝo de juna generacio al la kutimoj kaj opinioj de pli aĝa generacio en iu ajn socisfero). La redaktanto.-

La venonta numero aperos la chon de julio.

— página 19 del PDF —

Konservu ĉi tiun folion, kiun vi bezonos estontatempe pro la numeroj de la korespondantoj1

Aldono al IPR.

Korespondo-Oficejo, Listo 11.

A 1. Nomo (Antaŭ- kaj Patronomo)? 2. Profesio? (en kia speco de lernejo la kolego instruas?) 3. Aĝo? 4. Loko? a) strato aŭ domo, b) urbo aŭ vilaĝo, c) provinco aŭ distrikto, lando ktp., d) regno. 5. Deziras korespondi kun? 6. Deziras korespondi pri? 7. Specialaj deziroj? N-ro 166. 1. Nina S c h e 1 o m o w a 2. instruistino por popolscienco kai geografio 3. 2O-jara 4. a) S. K. M. b) p/f. Nifo Stepnoe c) Minwodskii rajono d) NordKaŭkazio e) Rusujo 5. gekolegoj ĉiu!andaj 6. junulan movado, literaturo. dramatika arto, edukado kaj instruo, pedologio, vegetarismo. N-ro 167. 1. Bruno Schrbter 2. popollerneja instruisto 3. 3 I-jara 4. a) Lilienstrasse 23 b) Leipzig C. 1 c) Salksujo d) Germanujo 5. gesamideanoj tutmondaj 6. iu ajn temo. N-ro 168. 1. Marjan T y s z k i e w i c z 2. popollerneja instr. 3. 24-jara 4. b) Jelenie c) Wielun (poŝto Kraszevvice) d) Polujo 5. tutmondaj gekolegoj 6. filozofio, literaturo, lernejaj temoj kaj fotografado 7. interŝanĝas fotojn, naciajn popolkantojn kun muziknotoj, infangazetojn. N-ro 169. 1. Josef H o 11 e r 2. instruisto de surdamutuloj 3. 27-jara 4. Vymoluv ŭstav hluclionemych Prafla XVI 5. ĉiulandaj geinstruistoj, precipe rusaj 6. instruo kaj edukado de surdamutuloj 7. korespondas esperante, ĉeĥe, ruse, germane, angle. N-ro 170. 1. Wilhelm Otto 2. popollerneja instruisto 3. 23-jara 4. a) Annaberger Str. 221b b) Crottendorf c) Saksujo d) Germanujo 5. gekolegoj el Svedujo. Norvegujo, Rusujo, Japanujo 6. la ideoj kaj problemoj de la popolanimo,, animismo. precipe pri „Faust“ de Goethe.

B 1. Lando kaj loko de la lernejo? 2. Speco de la lernejo? 3. Kiom da lernant(in)oj deziras korespondi? 4. Aĝo de la lernant(in)oj?

— página 20 del PDF —

5. Hi deziras korespondi kun? 6. Ili deziras korespondi pri? 7. Nomo kaj adreso de la „peranto“, kiu aranĝos la korespondado-aferon? N-ro 114. Germanujo. 1. Meissen (Saiksujo) 2. popollernejo 3. 10 gelernantoj 4. 13-jarai 5. kolektive aŭ persone per ilustritaj poŝtkartoj lkaj leteroj kun ĉiui landoj 6. ĉiuj teinoj 7. Rudolf Pietzsch, instruisto, Rauhentalstr. 7,1, Meissen, Germanujo. N-ro 115. Aŭstrujo. 1. Wien XVI 2. „Wiener Voilksheim“ 3. 20 gestudentoj (absolvintoj de Ce-lkurso) 4. ? 5. eksterlandaj samideanoj 6. ĉiuj temoj 7. Esperanta kurso, Wiener Volksheim, XVI, Ludo Hartmannplatz 7, Wien, Aŭstrujo. N-ro 116. Rusujo. 1. Niik-Stepnoe Minwodsk. rajon, Nord-Kaŭkazio 2. lernejo por gejunuloj el kolektivo 3. 25 gelernantoj 4. 13—19-jaraj 5. Germanujo, Svedujo, Norvegujo, Ameriko kaj aliaj landoj 6. junulara inovado kaj iu ajn temo 7. instruistino N. Schelomowa, Nik Stepnoe, Minvvodsk. rajon, Nord-Kaŭkazio. Rusujo. N-ro 117. Germanujo. 1. Koethen (Anhalt) 2. ? 3. 1 lernanto 4. 17-jara 5. aziaj landoj 6. natursciencoj, ĥemio kaj geografio 7. Heinrich Johannes, Ringstr. 23, Koethen (Anhalt), Germanujo. N-ro 118. Anglujo. 1. Ellesmcre Port, Cheshire 2. popollernejo 3. 24 knaboj 4. 11- ĝi13-jaraj 5. ĉiuj landoj 6. interŝanĝo de poŝtkartoj kaj leteroj pri iuj ajn temoj 7. instruistino Agnes Hogg, The William Stockton Modero Boys’ School Heathfield Rd. Ellesmere Port, Cheshire, Anglujo N-ro 119. Germanujo. 1. Riissen i. Sa. (Pegau-Land) 2. popollernejo 3. 11 gelernantoj 4. IO—.13-jaraj 5. ĉiulandaj samaĝuloj 6. ĉiui temoj 7. instruisto Walter Augustin, Rŭssen i. Sa. (Pegau-Land), Germanujo. N-ro 120. Germanujo. 1. Grossenhain (Saksujo) 2. gelernantoj de Esperanto-kurso popcl’lerneja 3. 5 knaboj ‘kaj 5 knabinoj 4. 13-jaraj 5. alilandaj infanoj (escepte Saksujo) 6. interŝanĝo de ii. poŝtkartoj kaj poŝtmarkoj 7. instruisto Martin Gunther. Martin Scheumann-Str. 21, Grossenhain i. Sa., Germanujo. N-ro 121. Usono. 1. Long Beacli (Kalifornio) 2. altlernejo (7—9 gradoj)-popollernejo 3. 50 komencantoj 4.. II 13-jaraj 5. gejunuloj ĉiulandaj 6. diversaj temoj 7. instruistino Mazali E. Schulz, 920 Ncw York Street, Long Beaoh, California.

Skemo ne povas esti starigata, ĉar la deziroj cstos tre diversaj. En ĉi tiu rubriko oni anoncu siajn dezirojn, ordigante la sciigojn laŭeble sanie kiel en skemo A aŭ B.

N-ro 14. 1. S h i n H a y a s h i 2. artlernanto 3. ? 4. a) Uzurayama 1508 b) Talkatamaĉi, apud Tokio (Japanujo) 5. gesamideanoj germanaj 6. iu ajn temo. N-ro 15. 1. CoĵiKubota 2. fotografisto 3. ? 4. a) jamado Mie-iken 63 b) Oozekomaĉi (Japanujo) 5. gesamideanoj germanaj 6. iu ajn temo. Pri ĉio, kio rilatas la Korespondo-Oficejon, turnu vin nur al: D-ro Dietterle, Leipzig W. 31, Seumestr. 10, aŭ sub ties adreso al: F-ino M. M o e lk e .

Se vi ankoraŭ bezonas la antaŭajn listojn bonvolu ilin mendi. Sendu al ni adresojn de interesatoj el la kolegaro, al kiuj ni povas sendi la listojn!

— página 21 del PDF —

Mankas Esperantoinstruistoj en la lernejoj!

Universala Esperanto-Asocio eelait DfmcOgt la usados de la intemacia belpltegv» PU/^Ugl la fiaspoeaja merala)» kaj materiaj»

rilatojn toter la homoj mb dflaraaca pri raaat nacieco, *roligi • * Itogvo. Krai Intemedajn servojn meblajn do tiaj bataoj, kioo inla laktaj aŭ materiaj Interesoj colas trana la Hmojn do iUa genta aŭ Ungva teritorio. KnMrt inter sla) mombroj fortikan ligiton do solidareco kaj disvolvigi te Hi la komprenon por fremda) popoloj. La fisado estas neŭtrala rilate al religio, nariooo aŭ politiko. donnas /U la membro/; Membrokarton kaj kvarcentokdoto pagaa Jarlibron kun la adresoj do la Delegitoj, tiperantistaj grupoj, gazeto), organizajo), kan sciigoj pri internacia) rilatoj ktp. Al U Mimbro-AbcnAntoh Krom tto la gelaton v,*Esperanto internoda tatorgano do Io Esperan tii toj, kun artikoloj literaturaj sciencaj, teknikoj ko) pradia) informoj pri la movado. Al h Subtenintoj; Krom tiu) dokumentoj kiujn ricevos Membro-Abonanto, premion koasistontan el la Esperanto-literaturo. ĉiu aligis Io rajtos presigi senpage korespondan anonceton unufoje on la gaseto *» •Esperanto kaj postulaa nur modestan kotizon de S Fr. por Membro, do 12,50 Fr. por MembroAbonanto kaj de 25 Fr. svisa valoro por Membro-Subtenanto.

Universala Esperanto-Asocio 1 Tour de Tile, Geni ve (Svislando)

Bon volu skribi nur pri aferoj de redakto al Ia Redaktejo,

pri aferoj de abono, anonco kaj mono

al la Administranto,

Tial perfektiĝu per Supera Skriba Kurso „ISOSEK“. Ĝisfunda metodo t

Por Germanujo: F. W. Mischke, Radeberg, Sachsen (Del. de UEA.)

Atentu! 9

Ĉiuj geabonantoj de IPR. kies adreso sur la koverto ne estas en ordo. estas petataj tuj informi la administranton, Kurt Hofmann, Riesa (Germ.), Felgenhauerstr. 63, por ke li povu ordigi la adresaron. Bonvolu skribi tre legeble, plejeble per skribmaŝino aŭ per blokaj literojl

La estonan popolon Kaj arton konatigas al vi la maja numero de

LITERATURA MONDO sur 32 paĝoj! Kun multaj ilustraĵoj! Mendu ĝin por 0.90 sv. fr. (1.—p.) aŭ egalvaloro ĉe niai reprezentantoj, Ĉe ciuj esperantistaj librovendejoj aŭ ĉe la eldonejo de la frazeto, Bleier Vilmos, Hungario, Budapest, X. Boraros ter 6. Ni akceptas postmarkojn el eŭropaj landoj aŭ respondkuponojn.

pri aferoj de informo

alla Sekretariejo, pri aferoj de TAG E organ izo al la Prezidanto!

Kiu konas la precizajn adresojn de la sekvontaj abonantoj, estas petata, afable sciigi pri tio la administranton: Lach-Elberfeld (Germ.); Klimaschevvski-Radtkeim, Ostpr. (Germanujo); Hagedorn-Blankenese (Germ.); Gluchowski, Klobka (Polujo).

— página 22 del PDF —

Kiu fotografas, tiu pli multe ĝuas la vivon. Tio estas veraĵo jam delonge aprobita. Pripensu, kian ĝojon kaŭzos al vi bildeto de via etulo! ĉiukaze kaj dum Ĉia lumo viaj fotoj sukcesos, se vi uzos la speciale subtil-parlikian, senhaloan

„Extrema“- filmon-230 Sch.1 La fotojn oni kopias plej sukcese helpe de „Sunotyp“. Tiam la sukceso certe ne mankos.

77/7 i mi otf ct/L.CjfD resden 21

Dum ripozaj horoj ĝue vi legos la novan romanon de la originala verkisto

JEAN

FORGE:

Mr.Tot aĉetas mil okulojn! Facila lingvo, interesa temo, bonega stilo karakterizas la verkiston en ĉiuj liaj verkoj, kaj la nova verko eĉ por komencantoj estas plej facile legebla l Konvinkiĝu pri tio kaj mendu tuj ĉe eldonejo Literatura Mondo, Bleier Vilmos, Budapest IV, Boraros ter 6, Hung. Prezo: broŝurita p. 4,50 (sv. fr. 4.40) bindita p. 6.50 (sv. fr. 5.90) Aldonu 10% por sendk.

Preso: Heroldo de Esperanto, Koln, Brŭsseler Str. 94, Germ.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T. A. G. E.

10-a JARO, N-ro 7 JULIO 1931

— página 2 del PDF —

=

Agentoj de TAGE. Vian kofizon akceptas:

En landoj;

Angla: F-ino Morton, 49 Mount Pleasant .Rd., Dalton, Huddersfield.

Aŭstra: Fr. Kurtisch, Sechshauser

Str. 71, Wien XIV, poŝtĉekkonto B 72487.

Bulgara: Ivan Sarafov. Golemo- Selo, Kazanlika regiono.

Gila: E. Herrera Valen, Clasifi-

cator 220, Santiago. „=

Estona: = Agnes Nii, Postkast 6, kalo «Tallinn. ‘ “

“Franca: Pierre Pichon, Etriche

(Maine et Loire.)

Germana: Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer, ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857. |

‘ Greka: D-ro A.Stamatiadis, Ro-

dou 21, Ateno.

Hispana: Ferd. Montserrat, Provenza, 99, 19. 4, a, Barcelona.

Hungara: Bleier Vilmos, Borĝros ter 6, IV. 1. Budapest, IX,

“Jugoslava: Svetislav S. Petroviĉ, No-

En landoi: A

apana: Joshi H. Ishiguro, Tokio, pm Koojimachi P.O, Box 1.

vosadska 7, Pirot.

Latva: ‘ S-ino O. Juŝen, Riga, Er- „nestines iela 7 dz. 11.

Litova: Mok, A. Prapuolenis, Kazlu-Ruda.

Nederlanda: P. Korte. Schoolstraat 13, ” : Veendam. Poŝtĉekkonto:.

90544. | I ul» Norvega: Nils Okland, Rommesveit.=-. iu Stord. : Pola: K. Majorkiewicz, Ludolf

Kŭonigsweg 6, Danzig. Poŝtĉekkonto: 202 100

Sveda: Ernfrid Malmgren, Heleneborgsgatan 6, Stockholm, poŝtĝiro 50304. Svisa: S-ino N. Oumansky, 12rue Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas, San Josĉ 1123, Montevideo. U.S.A.-a: David R.Metzler, Route1, Box 389, Fresno, Califor.

Afentu !

Unueca abonprezo

por ĉiuj abonantoj

estu 1 USA-dolaro aŭ egalvalora valuto!

Abonon por Int. Ped. Revuo sendu en

nacia mono per registrita letero plei-

eble pere de via landa agento al la administrejo.

Membroj de la germana asocio sendu la kotizon al „Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer“.

Girokasse Leipzig-Leutsch, Girokonto 27.857, membroj de la saksa asocio al k-go Ritter, Riesa, Steinstr. 13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto:

Dresden 15609.

Jung und Wingen Das leichte Esperanto

Germanlingva lernolibro por komencantoj, verkita de praktikulo kaj pedagogo. Bone uzebla por infankursoj pro ĝia simpleco, ankaŭ rekomendinda por

kursoj ne longdaŭraj. Prezo: gmk. 1.10 inkl. send-

kostoj; ĉe mendo de 10 ekz. kursgvidantoj ricevos 11 ekz, Mendu ĉe Heroldo de Esperanto, Kĉln, Briisseler Strasse 94, Germanujo.

La facila Esperanto

MO KON SNARE SONNETS, ERO

Por korekta pago

estas nepre necese, ke ĉiu atentu la novan kotizon por ĉiuj negermanaj abonantoj!

1 USA-dolaro!

GN CERE GS SANE IGO

MEIO SEA imo? PEDAGOGIA REVUO

Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk.: Dresden 263 79 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch, Oetzsch b. Leipzig, Gernr Prezidanto de TAGE: G. W.ROOME, 21 Glenalmond Road, Sheffield, Anglujo

ENHAVO: La literaturo pedagogia en Pollando (al nia programo 131) — Sciu „perdi tempon“ (al 131) — Eduko kaij pedajo (kvina letero) (al 131) — La in-

struado en Pollando (al 213) — Recenzoj (al 231) — TAGE-sciigoj (al 24). — Aldono de Korespondo-Oficejo.

La liferaiuro pedagogia en Pollando.

De D-rino Janina Ender, Pabjanice (Pollando).

Kiel unuan verkon pedagogian en Pollando oni povus rigardi verkon aperintan en la unua jardeko de la XVI-a jarcento: „Pri la edukado de 1′ reĝido“ (De institutione regii pueri). Ĝi estis letero de la reĝino Elizabeta al sia filo, reĝo de Bohemujo kaj Hungarujo, enhavanta konsilojn pri la edukado de ŝia nepo. Cetere ne la reĝino mem estis aŭtorino de tiu ĉi letero, sed versimile unu el la humanistoj italaj estadantaj tiam ĉe la reĝa kortego. Lia nomo restis nekonata.

La XVI-a jarcento estis tempo de vigla vivo anima en Pollando, Multaj verkistoj sin okupis ankaŭ pri problemoj edukistaj, i. a. Maricius, Modrzewski, Gliczner, Petrycy. Ciuj partoprenis en la movado humanista kaj reformista kaj ŝatis tial tre alte la edukadon intelektan. Modrzewski postulas plibonigon de situacio socia de la instruistaro. Vere iom alie opiniis la fama poeto Nikolao Rej, kiu ankaŭ okupis sin pri demandoj edukadaj. Li esprimas sin malŝateme pri „septem artes liberales“ kaj diras, ke la vivo estas la plej bona lernejo.

La humanista klerigo vaste etendiĝis en la XVI-a jarcento en ĉiuj sferoj de la socio.

En la dua duono de la XVII-a jarcento komencas la politika kaj intelekta falo de Pollando. La scienca nivelo malaltiĝas. La lernejoj sin trovas en manoj de Jezuitoj. La penso pedagogia estas neglektata. Interesa dokumento de tiama tempo estas du skribaĵoj de Jakobo Sobieski, magnato pola, patro de du filoj, kiuj estis edukataj en Krakovo kaj poste ‘en eksterlando, La patro konsilas al ili konatiĝon kun francaj institucioj militistaraj. Car la junuloj estadis dum ia tempo ĉe la kortego de Ludoviko XIV-a, la patro ne povis malpermesi al ili partoprenadon en la festenoj kortegaj, sed skribis al ili:

— página 3 del PDF —

„Laŭ mia opinio estus pli bone prepariĝi al danco kun Turkoj kaj Tataroj.“ Efektive unu el la du filoj pereis poste en milito kun Turkoj, la alia fariĝis reĝo pola Joano III-a, kiu liberigis de Turkoj Vienon.

El alilanduloj estadis plilongan tempon en Pollando Kommenius, kiu devis forlasi sian patrujon pro persekutado religia.

En la unua duono de la XVIII-a jarcento nenia menciinda verko pedagogia aperas. Ne pli frue ol la dua duono de la XVIII-a jarceato komencas potenca revolucio intelekta, kiu kondukas al la disvolviĝo de la literaturo kaj scienco. Novaj ideoj penetras de la Eŭropo okcidenta Pollandon. En la jaro 1773 oni kreas Komisionon de Edukado, la unuan ministerion de klerigo. Vigla movado pedagogia komencas, oni kredas, ke reformante la edukadon oni povas reformi la registaron kaj savi la landon. Oni kritikas la ĝisnunan edukadon kai projektas novain metodojn. Oni sin multe okupis je la demando de popola

klerado, de edukado de knabinoj kaj je la reformo de la universitatoj. Aperas «

libro de konsiloj pedagogaj por instruistoj popolaj: „Je la devoj de instruisto en lernejoj paroĥaj“ de G. Piramowicz. Oni ankaŭ volonte sekvis konsilojn de alilanduloj. Skribis i.a. Rousseau en siaj rimarkoj pri la Pola Registaro siajn konsilojn tuŝantajn la edukadon, kiuj cetere sonas alie ol en lia „Emilo“.

Ĉiuj penoj kaj fortostreĉoj reformistaj de la patriotoj en la XVIII-a jarcento tamen ne savis la polan ŝtaton, kiu en la jaro 1795 perdis sian sendependecon. Sed post pli ol duonjarcento ekzistis polaj lernejoj en Rusa Polujo, parte en Prusa. Plena rusigo, respektive germanigo de lernejoj okazis en la dua duono de la XIX-a jarcento.

En Aŭstra Pollando (Galicio) oni tuj komencis forte germanigi la lernejojn. Nur en la lastaj jardekoj de la XIX-a jarcento Galicio ricevis limigitan aŭtonomion kaj propran administradon de lernejoj kaj tie estis ebla disvolviĝo de penso pedagogia.

Kvankam la Poloj dum tiel longa tempo malposedis propran registaron kaj la administrado de lernejoj nur parte estis en polaj manoj, oni tamen ne povas diri ke la intereso pedagogia pereis aŭ falis; kontraŭe, forigita de la vivo politika, oni tiom pli turnis sian intereson al la kulturo de la lingvo, de la literaturo kaj scienco, de la laboro de popola edukado, vidinte en tio ĉi vojon al la liberigo. Granda pola kulturpolitikisto, Stanislao Staszic, diris: „Eĉ granda nacio povas fali, sed perei nur malnobla.“

Ne permesi sin pereigi, sed stariĝi sur eble plej alta nivelo de kulturo, tia estis dum pli ol jarcento la signaldiro. Grandan pezon oni metis sur la edukadon de la juna generacio. Preskaŭ ĉiu eminenta homo de tiu tempo esprimas sian opinion pri la edukado. Preskaŭ ĉiuj ŝatindaj alilandaj verkoj pedagogaj, kiel de Pestalozzi, Herbart, Spencer estas tradukitaj.

La plej fama pola verkisto pedagogia de la unua duono de XIX-a jarcento estis Bronislao Trentowski, aŭtoro de „Chowanna“. Li staris sub forta influo de la scienco germana. Li revis pri fondado de pola nacia filozofio unuiganta la okcidenteŭropan realismon kun la germana idealismo. Al tiu ĉi devas servi la edukado. La edukado devas fariĝi persono memstara, libera, saĝa, staranta super ĉiuj antaŭiuĝoj, vivanta por la vero, la belo, la bono, por la homamo, kreanta sian propran mondon.

Memstarecon kaj estimon por la individualismo tre alte starigis Trentowski. Al edukisto li donas la indikon: „Edukota devas fariĝi ne via simio, sed originala, disimila estaĵo.“

66

Je la filozofio pedagogia okupis sin ankaŭ filozofo Hoĉne-Wroŭski.

Je la fino de la XIX-a jarcento instruita laŭ modeloj anglosaksaj aganto, Stanislao Szczepanowski, kiu ĝuste ne estis pedagogo, sed skribis pensojn pri edukado nacia, vokis al reformado de l” programoj kaj metodoj de edukado, al disvolvigo de memstareco kaj individualismo.

Pri la problemoj psikologiaj de l’ edukado okupis sin antaŭ la mondmilito Jan Wladyslaw Dawid, aŭtoro de l” verko: „Inteligento, volo kaj laborkapableco.“ Li verkis testojn psikologiajn antaŭ ol Binet kaj Stanley-Hall tian faris.

Kiel esploristino pedologia estas konata Jozefino Joteyko, kiu longan tempon vivis en eksterlando kaj skribis ankaŭ multe en franca lingvo. En la sama sfero estis ankaŭ aktiva Aniela Szyc, aŭtorino de la libro: „La evoluo de l” kompreno de l’ infano 5- ĝis 12-jara.“

Kiel historiistoj de 1 edukado estis konataj Kazimiro Morawski, Antono Karbowiak kaj Antono Danysz. En vidpunkto sociala okupis sin pri demandoj pedagogiaj Karpowicz kaj Moszczeŭska. Estis eldonataj ankaŭ kelkaj revuoj pedagogiaj kaj vasta enciklopedio pedagogia, kiu ankaŭ nun estas daŭrigata.

La reviviĝo de la Ŝtato Pola ebligis ankaŭ agadon pedagogian. Kvankam la situacio financa ne permesas ankoraŭ subsidii ĝin sufiĉe, tamen la literaturo pedagogia disvolviĝas kaj ampleksas verkojn de polaj aŭtoroj kaj tradukojn de eminentaj verkoj de tutmonda literaturo pedagogia. Sciencajn studojn pedagogiajn oni faras en la universitatoj Krakovo kaj Varsovio,

La pola literaturo pedagogia enhavas verkojn priparolantajn diversajn problemojn kaj tuŝantajn multajn demandojn pedagogiajn. Novan terenon ampleksas verkoj okupantaj sociologion de l’ demandoj edukistaj, antaŭ aliaj: „Sociologio de l” edukado“ de F. Znaniecki, Varsovio, 1928. Same de l’ sociologia vidpunkto konsideras J. Chalacinski la demandon: „La edukado en fremda domo kiel institucio sociala“, Poznaŭ, 1928. (La libro aperis ankaŭ en traduko franca).

Principain demandojn de instruado priparolas B. Nawroczynski: „Principoj de instruado“, Varsovio, 1930, kaj M. Ziemnowicz: „Problemo de nuntempa edukado“, 1923.

Historion de l’ edukado skribis Kot, profesoro je la universitato Krakova (1924). Kiam la aliro al la arĥivoj ebligis kaj post kiam multaj polaj arĥivaĵoj revenis de Rusujo, estis ankaŭ ebligita esplorado de pola pedagogio. En 1923 estis la 150-a datreveno de la fondado de la Komisio de Edukado Nacia. Tio instigis la historiistojn polajn esplori la agadon de tiu ĉi unua ministerio de klerigo. „Epoko de la granda reformo“ estas verko de kelkaj kunlaborantoj enhavanta studojn de la historio de l’ instruado en Pollando en la XVIII-a jarcento, — 1923. Montriĝis ankoraŭ: „La lernejoj paroĥiaj en Pollando kaj Litovujo en tempo de la Komisio de E.N. 1773—-1794“ de T. Wierzbowski, Krakovo, 1921. „La demando de popolklerigo en la tempo de la Komisiono de E.N.“ de H. Pohoska, Krakovo, 1925, verko komparanta la principojn de la Komisiono kun la tiamaj instrudirektoj en Eŭropo, „Instruo de moralo en la lernejoj de la Komisio de la E.N.“ de St. Tync, Krakovo, 1922, kie estas konstatite, ke Pollando la unua enkondukis en la XVIII-a jarcento instruadon de moralo en la lernejoj sendepende de 1” instruado de la religio.

Aliajn momentojn en la historio de l” instruado priparolas: St. Lempicki

67

— página 4 del PDF —

„Agado de Jan Zamoyski sur la tereno lerneja 1573—1605“, Krakovo, 1921 (Zamoyski estis konata humanisto kaj politikisto); A. Danysz „Studoj pri la historio de l’ edukado en Pollando“ en la XVI-a kaj XVII-a jarcentoj, Krakovo, 1921.

Interesplena estas libro de W. Bobkowska: „Novaj direktoj en la instruado popola en Pollando en la komenco de la XIX-a jarcento“, Krakovo, 1928, en kiu ŝi priparolas la influon de Pestalozzi kaj Lancaster en Pollando.

La rusan lernejpolitikon en Kongres-Pollando 1831-1855 kaj ĝian malutilan influon priparolas detale la verko de J. Kucharzewski: „La epoko de Paskiewicz“, Krakovo, 1914. Pri la administrado de lernejoj skribis Manteuffel: „Centra Estraro Lerneja sur la tereno de la estinta Kongres-Pollando 1807—1915“, Varsovio, 1929. La plej novan tempon priparolas K. Konarski: „Historio de lernejoj en la estinta Kongres-Pollando 1915—1918“, Krakovo, 1923.

„, Aperas, kvankam neregule, revuo historie-pedagogia „Minerwa Polska“ en Lvov.

Je la historio de alilanda pedagogio oni sin okupas malpli ol de la pola, kvankam oni povas citi tie ĉi la libron de Smolka: „La lernejoj grekaj en antikva Egipto“, 1921, kaj detalan monografion 3-voluman de F. Kierski pri Pestalozzi, Varsovio, 1927. :

Pri la psikologio pedagogia citindaj estas verkoj de Dabrowski, Lipska- Librach, Szumann, Rovid kaj antaŭ ĉio de la mortinta Jozefino Joteyko. Novaperinta estas: „La psikologio de la aĝo maturiĝanta“ de Stefan Baley, Varsovio, 1931. Rimarkeblaj por specialistoj estas verko de M. Grzegorzewska: „Psikologio de la blinduloj“ de F. Baumgarten: „Mensogo ĉe la infanoj“ (aperis ankaŭ en traduko germana), fine la libreto de E. Lubliner: „La infano-vaguio“.

La plej novajn problemojn kaj eksperimentojn pedagogiajn priparolas kelkaj aŭtoroj, ekz. Rowid en „Lernejo krea“, 1926, kaj en „Sistemo Da!tona en la popola lernejo“, Gorzycka-Wielezyfiska en „Lerneio de laboro memevolua“, 1927, R. Taubenszlag en „Pri unuflankeco de certaj eksperimentoj pedagogiaj de nuntempa epoko“, 1930, kaj en „Kritika ekspozicio de principoj de la laborlernejoj de John Devey“, 1929,

La penadon kaj la direkton de la pola instruado priskribas libro de W. Radwan: „La postuloj de la lernejorganizacio de la Pola Respubliko.“ La leĝoj lernejaj estas kolektitaj de F. Sliwifski.

Signaldiro de nuntempa pedagogio pola estas, ke la lernejo devas ne nur instrui, sed ankaŭ eduki. Estiĝis do tuta literaturo pri demandoj pure edukaj. Nomindaj estas la libroj de J. Korczak, ekz. „Momentoj edukaj“ (Ankaŭ la rakontoj por infanoj de tiu ĉi aŭtoro enhavas multon, en kiu la pedagogo povas trovi indikojn por laboro eduka), — de F. Sliwifiski: „La influado eduka sur la junularon en aĝo lerneja“ — de F. Bornholz: „La organizacio de la laboro eduka.“

La memadministrado de la lernanta junularo estas demando, je kiu la pola mondo pedagogia vive sin interesas. Aperis ankaŭ libroj traktantaj tiun ĉi demandon.

Oni skribis ankaŭ pri literaturo junulara, pri bibliotekoj lernejaj ktp. Plej grandan signifon posedas libroj metodike-didaktaj, kiuj sin apogas sur la rezultatoj de l” esploradoj psikologiaj kaj de la sperto. Ili aperas grandnombre,

68

oni do ne povas citi ilin tie ĉi. Grandan sukceson havas la „Metodiko de 1” instruado en la unuaj jaroj lernejaj“ de L. Jeleŭska, „Didaktiko de l! historio“ de H. Pohoska, „Metodiko de l’ instruado de geografio“ de MScisz, „La indikoj metodikaj al instruado de pola lingvo“ de Wojciechowski kaj de Szober.

Instruado de plenkreskuloj estas grava problemo en Pollando, tial ekzistas speciala literaturo dediĉita al tiu ĉi afero.

Pola preso pedagogia estas sufiĉe nombra kaj diversspeca.

Mia artikolo ne povas elĉerpi la temon kaj ne enhavas ĉiujn laborojn pedagogiain. Daŭre aperas novaj, ĉar la pedagogoj polaj serĉas konstante novain vojojn.)

$ciu „perdi fempon“.

De D-ro Ad, Ferriĉre, Ĝenevo.

Oni multe parolas pri trolaborigo. Ĉu ne estus pli ĝuste diri: neoportuna laborigo? Okazas ke iu trolaboras, en ĝojo de kreanta penado, en fajro de iniciato, de intensa agado libere konsentita. Li ne malsaniĝas. Ege fleksebla, la organismo adaptiĝas. Ĝi sekvas la ritmon, kiun la spirito altrudas al ĝi. Ankaŭ okazas — kaj eĉ multe pli ofte — ke iu liveras ĉiutage laboron, laŭŝajne ne troa, sed ke li faras ĝin kun enuo, ĉar tiu laboro estas altrudita al li kontraŭ lia volo, ĉar li vidas nek ĝian celon nek ĝian finon, ĉar li konsideras ĝin kiel tedaĵon, pezan balaston, videblan signon de sia sklaveco, ĉar ĝi enpremas sur lia spino la ruĝan feron de senespero. Tiu homo malsaniĝas. Tio estas preskaŭ fatala. La konsultita kuracisto iel diagnozas. Li vidis la simptomon. Ĉu li ekvidis la kaŭzon? Se la homo estas juna, li posedas en si mirindan kapablon por rezisti. La defendaj, nekonsciaj reagoj — kiujn, en la pedagoga mondo, oni nomas „mallaboremo“ — estas subprematai; la intelekto, falsigita per troa kaj tro frua abstraktigado, cedas, la korpo ankoraŭ kontraŭstaras. Kiam ĝi, siavice, malstreĉiĝas, kiel pafarko tro longe streĉita, tiam malsano preskaŭ ne plu estas evitebla. Tuj kiam neŭrastenio alproksimiĝas, multiĝas la simptomoj de malbonfarto, „Endokriniaj“) mankoj“ diras la kuracisto… Kaj li ordonas medikamentojn kaj ripozon.

Ne estas nun nia tasko, plian fojon ataki la malnovan lernejon, nek montri la avantaĝojn de raciigado: raciigado de programoj kaj de lernejaj metodoj. Sed oni neniam sufiĉe akcentos la veron enhavatan en jena paradokso de J. J. Rousseau:

„Scii — en taŭga okazo — perdi tempon, signifas gaini ĝin.“ — „En taŭga okazo.“ Jen la kerno de l’ problemo. Tin vorto ne estas

de J. J. Rousseau, sed li certe pensis ĝin. Oni permesu al ni, zorge diserigi tiun tuton, ŝajne senharmonian: „Perdi . . ., signifas gajni . . .“? Por kom-

1) Raportoj pri pedagogia movado kaj literaturo enhavas Jarlibro Peda-

“gogia (Rocznik Pedagogiczny) aperanta konstante en Varsovio.

X) Endokrinio = glanda sekrecio internen direktata. K.R.

69

— página 5 del PDF —

preni tion, necesas, antaŭ ĉio, precizigi ĉion, kio kaŝiĝas sub la vorto „tempo“.

1. Tempo. — Ne temas pri simpla kaj nura daŭro, pri malplena daŭro, se oni povas tiel diri; ankoraŭ malpli pri abstrakta tempo, pri la litero t uzita en algebraj formuloj. Gajni tempon, tio estas vivi pli intense, pli utile, pli efike, Tiom longe kiom efiko, utilo kaj intenso marŝas kune — estas kvazaŭ sinonimoj, reprezentas simple diversajn aspektojn de konkreta kaj vivanta realo — neniu problemo stariĝas. Esti, kaj devi esti, daŭrigas unu alian. Sed, se estiĝas konflikto, se fendo aperas, tiam necesas ke oni elektu. Intenso povas ekzisti en neutila agado. Utila agado povas ekzisti kun minimuma intenso. Povas esti utila agado ĉe detala punkto, ne influante la suman efikon.

Ĉi tie, supera kritero devas interveni. Geneza psikologio montras ĝin al ni. En biologio, en fiziologio, en psikologio, ni vidas la vivon ĉiam procedi kvazaŭ ĝi celus konservi, aŭ pliigi la energion de l’ individuo aŭ de la raso — escepte en la kazoj, kiam raso kaj individuo, prave aŭ neprave, konsideras siajn interesojn kiel reciproke kontraŭstarantajn.

En psikologio, speciale, la formulo estas: konservado kaj pliigo de spirita energio (senteco, intuicio, racio, volo““|). La centmiloj da eraroj kiuj en abismon ĵetas la homojn, viktimojn de duona scienco, de duona racio — duon-frenezaj, duon-prudentaj, kiel D-ro Grasset nomis ilin — ne malkonfirmas tiun profundan emon de ekvilibritaj homoj al konservado kaj pliigo de Sia harmonio, pere de siaj energio kaj spirito.

Tio donas do al ni ŝlosilon, en kazo de interna konflikto. Kiam ni hezitas inter intenso de ago kaj ĝia efiko, inter urĝeco de iu ago kaj boneco de alia, ni ĉiam ree turnu nin al la fundamenta kriterio: kiu el tiuj konfliktaj agoj kondukos nin al konservado aŭ al pliigo de la entuta povo de nia spirito ?

Ni insistu je la tiom aktuala ideo pri „entuteco“. Hieraŭa psikologio procedis per analizoj, per apartigoj; el ili eltiritaj psikagogio kaj eduko procedis per apudmetado de elementoj — ĉion konsiderante — heterogenaj. Nuna geneza psikologio, same kiel multaj filozofoj kaj saĝuloj de l’ antikvaj epokoj mezmara kaj hinda, substrekas la fakton, ke „ĉio estas en ĉio“; ke la „mikrokosmo reflektas la makrokosmon“, kaj ke nenio en nia organa aŭ spirita estaĵo ŝanĝiĝas, ne Ŝanĝigante, samtempe kaj re-efike, la tutan estaĵon. Tiu fakto estas ilustrata per la reciproka influo de la endokriniaj glandoj, pri kiuj oni nun tiom multe parolas, kaj ĉiam plu ankoraŭ pli parolos. Pli bone ankoraŭ ĝi estas ilustrata per la novaj kaj tiom kuriozaj spertoj, rilataj al la homaj vibroj. Povus esti, ke ĉiu endokrinia glando estus simila al magneto, kies variebla magneta kampo havas, el distanco, sur la plia organismo — kaj,

kelkafoje, ekster la limoj de l’ organismo — influon similan al tiu de radiotelefonio.

2. Gajni. — Gajni tempon. Laŭdinda afero. Afero utila, preskaŭ ĉiam; afero danĝera, kelkafoje. — Kiel? Danĝera? — Certe! Jen ekzemplo: sur ekonomia kampo, la nuna krizo estas parte kaŭzita, tiel oni diras, de raciigo kaj de troa produktado. Oni gajnis tempon, oni tro gajnis tempon. En la samajn templimojn oni enkondukis intenson de vivo, aŭ, pli precize, dekobl-

79) La problemo pri la entuteco de l’ spirito, aŭ, pli bone dirite, pri ĝia unueco, prezentas metafizikan aspekton, kiun mi ne intencas ektrakti ĉi tie.

70

igitan efikon de agado. Rezultoj? Unue, por la iniciatantoj, plia produktado, plia gajno; poste, apero de imitantoj; fine, kiel logika sekvo, troa saturado de

. l merkato.

Alia ekzemplo: la instruado en niaj lernejoj pliampleksiĝas laŭ la surfaco je malavantaĝo de la profundeco. Estas ĉiam pli da aferoj lernendaj, kaj oni scias ĉiam malpli. Oni volis gaini tempon, utiligi ĝis maksimumo la lernejan tempon, ŝarĝi ĝis maksimumo la memoron de l’ lernanto. Rezulto: Oni troŝarĝis ĝin. La kvanto de scio malutilas al la kvalito. La efikeco de studado suferas pro tio. Oni formas sciulojn — aŭ kvaronajn sciulojn — kaj tion farante, oni forgesas formi homojn, tute simple.

En ambaŭ kazoj, oni volis gaini tempon, kaj oni perdis ĝin. En ambaŭ kazoj, oni cel-vidis partan rezulton, kaj oni ne plu vidis la entutecon, La ekonomia krizo estos solvebla nur kiam oni pensos ne plu konforme al unuopa entrepreno, al kartelo, al trusto, eĉ ne al nacio konsiderata kiel mistika korpo envolvita en spacaj limoj, sed al homaro. Tiurilate, la Ligo de Nacioj kaj la Internacia Labor-Oficejo estas, — aŭ, almenaŭ, devus esti — la organoj de tiu „entuteco“.

Ĉe edukado, tiu danĝero — gajni tempon je malavantaĝo de la „entuteco“ — ĉesas nur kiam oni demandas al si: „Kio konservas aŭ pliigas la energion de niaj infanoj, energion de ilia korpo kaj energion de ilia spirito, energion de ilia organismo, metita je la servo de l’ energio de ilia spirita vivo „entuteca“? Kio, en la horaroj, metodoj, programoj, ekzamenoj, disciplinaj rimedoj, pretekstante disvolvigi tiun aŭ alian flankon de l” infanoj, malutilas al ilia ekvilibro kaj al harmonio de ilia personeco ?“

3. Perdi. — Perdi tempon. Kondamninda afero. Afero malbona, preskaŭ ĉiam; afero utila, kelkafoje. — Kiel do? Utila? — Certe! Pro tio, ke ekzistas erara maniero klopodi gajni tempon — t.e. forgeso de la „entuteco“ —, devas ekzisti fruktodona maniero „perdi“ tempon. Ĉu ĝi eble ne estas precize la fakto, ke oni sin turnas al tiu „entuteco“? Ĉar tiu „entuteco“ ne estas senmova. Vivo estas Mobilis in mobile (mova estaĵo en mova medio), kiel a Nautilus (nomo de submara ŝipo, en romano de l” fama franca verkisto Jules Verne). Vivo estas kreskado. Ĉiu kreskado obeas al leĝoj. Ni ne povas modifi tiujn leĝojn, nek la ritmon, kiun ili donas al kreskado de estaĵoj. Tro frue fortranĉi la voston de ranido, ne helpas al ĝia transformado je rano, prave diris D-ro Edouard Claparede. Maturanta greno obeas al leĝo de sezonoj; eĉ kemia sterko estas nur plia nutrado, aldonata al tiu de la tero.

Ankaŭ fiziologio obeas al internaj leĝoj. Ĉiam plu kaj plu, moderna medicino revenas al la ideo de Hipokrato: „Oni helpas al naturo, nur obeante al ĝi.“ Tio estas la ideo de naturkonforma medicino, estas la ideo de homeopatio. Forigi simptomon de malsano, ne atinginte ĝian fonton, tio estas devigi la malsanon trovi alian eliron, kelkafoje pli malutila ol la unua,

Ĉe pedagogio, Aktiva Lernejo“) baziĝas sur sama principo. Geneza psikologio montris la fakton, ke instinktoj, sentecaj tendencoj kaj spontaj interesoj estas kvazaŭ daŭrigo unu de aliaj. Ili estas funkcio de la entuteco. Tio ili

estas en ĉiu aĝo. Ĉiu aĝo, elfaritaĵo de l’ antaŭa aĝo, preparas la sekvontan

1) Vidu: Ad. Ferriĉre, „Estonta Eduko“, Eldona Servo de U.E.A., Ĝenevo, 1929,

Zi

— página 6 del PDF —

aĝon. Ĉiu krizo en kreskado estas rompado de harmonio, Ĉiu sponta penado estas klopodo restarigi harmonion sur nova kaj pli larĝa bazo, Escepte ĉe estuloj momente aŭ neripareble senekvilibritaj, tiu penado estas funkcio de la entuteco. :

Jen la bazo de nova eduko. Ekkomenci ĉe la profundaj, spontaj interesoj; respekti la penadojn instigitain de tiuj interesoj — ĉar vera intereso naskas spontan penadon, kaj penado vera, efika, fruktodona, siavice pliigas la intenson de l’ intereso; — „centrigi“ la infanon, t. e. helpi, por ke lia „entuteco“ (senteca vivo, intuicia vivo, racia vivo, libervola aktiva vivo) estu enhavita en lia penado al progreso; — fine, igi tiun progreson konsisti (tio ĝi nature estas, ĉe sukoriĉaj naturoj) el konservado kaj kreskado de spirita energio, — jen, en sia ekstrema teoria simpleco, sed ankaŭ en sia senfina praktika multflankeco, la esenco de moderna eduko, de ĉiu eduko inda je tiu nomo,

4. Celo kaj elekto de rimedoj. — Oni komprenis, ke „perdi sian tempon“ respektante la malrapidan kreskadon de l’ vivanta estulo, respektante la naturajn leĝojn kiuj aperas en li, tio signifas, finfine, sin deteni de malĝustatempaj, malutilaj intervenoj, kiuj detruas la ekvilibron kaj la harmonion de tia „entuteco“, kia estas vivanta estulo. Celo estas do, forigi la malhelpaĵojn, kaj fine, gajni . . .; gajni tempon? Ne: sed gajni vivon, gaini vivan kaj konkretan enhavon de tempo, rilatan al ĝia esenca valoro.

Malpliigante la proporcion de senutilaj penadoj, — de tiuj de gepatroj, de instruistoj, eĉ de infanoj, — oni lasas okazon por utilaj penadoj. Tio ne signifas, ke oni restas kun krucitaj brakoj. Sed, ĉe egalaj rezultoj, oni elspezos malpli da penadoj, kaj, ĉe egalaj penadoj, oni atingos pli bonain rezultojn.

Se nur oni volus, en ĉiu okazo — disciplino, horaroj, programoj, metodoj — havi antaŭ la okuloj la finan celon: konservado aŭ pliigado de la tuta povo de l’ infana spirito; kaj se oni elektus la rimedojn konforme al tiu celo, tiam oni tute nature realigus la formulon de bone komprenita ekonomio: atingi plejeble multajn efikojn, je plejeble malmultaj, senutilaj penadoj. Kaj tiel, ni plue savus korpon kaj animon de niaj infanoj.

De niaj infanoj; per ili, de la nacio; per la nacio, de l’ homaro.

Ĉu tio estas tro malmulte?

Benjamin Kidd, en „Science and Power“ (Scienco kaj Povo) diris: „Donu al mi la Edukon; en tridek jaroj mi modifos la aspekton de nia planedo!“

Ho jes! se ne estus . . . la antaŭjuĝoj de tro multaj gepatroj, kaj ankaŭ de kelkaj instruistoj!

Eduko kaj pedajo.

Kvina letero.

Kara kolego, kara kolegino! (1) Bonvolu pardoni min, ke malico de l’ objekto starigas baron kontraŭ mia penado, skribi tute simplan stilon. (2) Mi estas devigata, formi kelkajn novajn esprimojn. La socian medion de juna homo mi nomas lia edukmondo. Li estas edukita, kiam lia tuta konduto estas konforma al la ĝeneralaj kutimoj kaj opinioj de lia edukmondo, ali-

2,

vorte: kiam liaj kutimoj kaj opinioj estas sufiĉe similaj al la moroj de l’ medio.

(3) Ni diferencigu du dimensiojn de nia edukmondo: surfacon kaj profundon. La surfaco de nia edukmondo konsistas el nuntempe regantaj moroj. Ĝia profundo entenas vivoformojn, kies pluan konservon oni opinias necesa; al ili apartenas ekz. teknikaj eltrovaĵoj, higienaj reguloj, monogamio, sociaj etiketoj, pedagogiaj institucioj, artaj verkoj, esprimaĵoj de religia sento, juro, ŝtata konstitucio, filozofiaj verkoj, sciencaj metodoj, — Unue tiaj bonoj ne ekzistis en reala mondo, sed estis nur postuloj.

(4) Juna homo estas taŭge edukita, kiam li ekkonis la bonojn de sia medio kaj kapablas, tiel ŝati la bonaron kiel oni ŝatas ĝin en lia socio. En mala kazo lia edukiteco ne estas taŭga.

(5) Eĉ sur evolua ŝtupo relative frua vivis homoj, kiuj kuraĝis, alie konduti kaj opinii ol „oni“. Ofte socio punis tian homon kiel krimulon (ekz. Sokrates), sed posteuloj nomis pioniro lin,

(6) La tuton de ideoj kaj idealoj de tiaj pioniroj ni nomu valormondo. Al ĝi apartenas teknikaj problemoj, postuloj je saneca vivmaniero, plihomecigo de seksa vivo, plibeligo de libertempa kunvivado, pliplenigo de individua homeco, aspiroj al beleco, al plej alta beato, idealoj de memregado laŭ konscienco, idealoj de justeco, provoj je akiro de filozofia mondkompreno, sciencaj problemoj. La tuton el bonaro kaj valormondo ni nomu kulturmondo.

(7) Kiam juna homo ekkonas kaj ekŝatas bonojn de sia kulturmondo kaj levas sian animon al la valorformoj, tiam li formadas sin je pliplenigo de sia individua homeco, alivorte: li „pedajas“. — Pedajo do estas io esence alia ol eduko.

(8) Procedo de pedajo nur estas ebla ene de kulturmondo. La pedajmondo de homo estas parto de lia kulturmondo. Juna homo ne kapablas transiri la limon de sia samlingva socio; nur matura homo povas iom plivastigi sian pedaimondon transe de tiu limo. Ni plene rajtas, diri pri eŭropa pedajmondo, ekz. de Goethe. La kulturmondoj de la eŭropaj nacioj parte penetriĝas. Tamen juna homo nunepoke trovas panon por sia animo nur en kultursocio de sia gepatra lingvo.

(9) La pedaimondo de unuopulo estas pli malgranda ol la kulturmondo de sia nacio. Nur tre malofte plivastigas geniulo en pluraj rilatoj la valormondon de sia socio. Ĉiuj geniuloj de nacio kune pligrandigis kaj pligrandigos la radion de ilia kulturmondo. Estas necese, ke multaj el la juna generacio ĉiam denove spirite akiras la pedajmondojn de la pioniroj, alie la kultura stato iĝas pli malriĉa.

(10 Mi elektas por la ideo de sinformado al pli plena individua homeco la nomon „pedajo“ laŭ greka vorto „paideia“. La praradikon jam enhavas la Esperanto-vortoj pedagogo, pedagogio kaj pedologio. Kiuj aliaj popoloj formis el la radiko de vorto por „infano“ la vorton por sinformado (= pedajo) al pli plena homeco, kiel la antikvaj grekoj el la radiko paid- (infano) la vortojn paideia, paideuma, paideusis? Tre kore petas respondeton

via Kurt Riedel.

Nacioj ne esfas aroj de lupoj mordantaj unu la alian pro akiraĵo, sed amasoj de homoj, destinafaj ĉiu siamaniere kunlaboradi je la progreso de la sama homaro…

En la volo homa sidas la eferna ĝermo de mirindaĵoj. Stanislao Szczepanow ski.

79

— página 7 del PDF —

La instruado €n Pollando.

De D-rino Janina Ender, Pabjanice (Pollando).

Grava laboro estas plenumita dum la unua jardeko de l” ekzistado de Pollando sendependa.

La ministreco de Konfesioj Religiaj kai Klerigo Publika konsistas el 6 departamentoj kun 21 fakoj kaj fako aparta de ŝtataj arĥivoj:

1. ĝenerala kun fakoj prezidanta, leĝa, budĝeto-kalkula, de arĥitekturo lerneja, de fizika edukado kaj higieno lerneia kaj raporta,

2. de lerneioj ĝenerale edukantaj kun

fakoj de lernejoj unuagradaj, lernejoj

mezaj edukantaj instruistojn, organizacie-programaj, kaj de l edukado kromlerneja,

de lernejoj profesiaj kun fakoj teknika,

kompletiga instruadon profesian, de

lernejoj komercaj, de instruado profesia de virinoj kaj de kompletiga instruado profesia de virinoj,

4. de scienco kaj lernejoj pli altaj kun fako de scienco kaj fako de lernejoj pli altaj,

de arto kun fako de artoj plastikaj kai

de antikvaĵoj kaj de fakoj literatura,

muzika kaj teatra,

6. de konfesioj religiaj kun fakoj de konfesio roma-katolika, de konfesioj kristanaj-nekatolikaj kaj de konfesioj nekristanaj,

kej

mn

Estro de ĉiu departamento estas direktoro, fakojn direktas fakestroj. Estr de departamento ĝenerala estas la Subsekretario Ŝtata, kies sferon de agado difinas la ministro de K.R. kaj K.P. La ministreco de Konfesioj Religiaj kaj Klerigo Publika ampleksas administracie la tutan terenon de la Respubliko krom la vojevodeco Silezia, kies lernejaron direktas la vojevodo Silezia per sia organo, la Fako de Kulturo Publika.

De la ministerio de K.R, kaj K. P. kiel

74

de la plej alta instanco dependas Kuratorioj de regionoj lernejaj kiel administraj lernejestraroj de dua instanco. Ekzistas nun dek Kuratorioj dermnejaj.

Krom tio kiel estraro de dua instanco ekzistas speciala vizitatoro de la Liceo en Krzemieniec (Kĵemieniec) kun atribucio de kuratoro de regiono lerneja, kaj la jam supredirita fako de Kulturo Publika ĉe la vojevodeco silezia.

La estraroj duainstancaj administras lernejojn unuagradajn, instituciojn edukantaj instruistojn, mezajn lernejoin ĝenerale klerigantajn kaj lernejojn fakajn unuagradajn kaj mezajn. La unuainstanco lerneiestra estas inspektorecoj administrantaij lerneioin unuagradajn. La nombro de inspektoroj estas 278. .

Inspektadon de lernejoj superaj kaj artistaj (muzikaj, plastikaj, dramaj) plenumas la Ministerio senpere.

Kio tuŝas la elspezojn, la ministerio de K.R. kaij K.P. okupas la duan lokon en la budĝeto kaj dum la unua dekjaro ili konstante kreskadis en la unua kvinjaro 2899, en la sekvanta kviniaro 14—-169 de la ŝtataj elspezoj.

La elspezoj kultur-lernejaj de la Ŝtato kaj de la komunumoj kompletigas unuj la aliain, kio decide influas la karakteron de tiuj ĉi elspezoj. Speciale la budĝeto de la Ministerio estas superpezante persona. La elspezoj personaj dum la lasta dekjaro estis 81 ĝis 9299, ĉefe por la salajroj de instruistoj. Elspezoj por la bezonoj objektaj administraciaj faris 9—1396, por la arĥitekturo lerneja 259, En kelkaj fakoj de la edukado lerneja la elspezoj objekta-administraj estas pagataj entute el la budĝeto ŝtata, nome por la termejoj pli altai, por la institucioj de edukado de instruistoj, por la lernejoj fakaj kaj artistaj, en kiuj jli atingas 20—3094 de ĝeneralaj elspezoj jaraj.

L

k

Edukado antaŭlerneia.

De la unua momento, kiam Pollando akiris sendependecon, oni komprenis la bezonon kaj la profitojn rezultantajn de l etendado de la zorgo eduka sur la infanon en specialaj institucioj antaŭ lia eniro en lernejon.

Antaŭlerneioj ekzistis en Pollando de la jaro 1840 sub formo de infan-aziloj fonditaj de la Varsovia Societo de Bonfareco. La kondiĉoj politikaj de la lando ne permesis tamen disvolvon de tiu ĉi institucio laŭ racia principo de edukado nek en ĝusta tempo, Granda fortostreĉo materia, kiun postulis enkonduko de ĝenerala instruado, ne ebligis al la ŝtata estraro disvolvi pli vastan agadon organizan sur tiu ĉi kampo.

Oni limigis sin al organizado de kelkaj institucioj modelaj kaj al kaptado en proprajn manojn la formadon de la personaro eduka, atendante pluan imiciativon de la pola socio kaj de la institucioj komunumaj.

Kvankam la nombro de la antaŭlernejoj en Pollando me sufiĉas ankoraŭ, tamen la evoluo en tiu ĉi direkto estas konstanta kaj neneigebla, kion montras sekvanta tabeleto:

Nombro de la autaŭlerneioj

en Nombro Saro. Varsovio ENUO, Gaukiuoj 1903 30 100 — 1921 ĉirkaŭ 100 631 — 1926/27 75 1185 66 603 1927/28 92 1430 83912

Tiuj ĉi nombroj ne respondas al la bezono, sed estas rimarkinde, ke la antaŭlernejoj eniris racian vojon edukan. Laŭgrade ili perdas karakteron de aziloj por infanoj malriĉaj kaj prenas formon de institucioj edukaj kondukataj laŭ indikoj de la nuntempa scienco pedagogia.

La antaŭlernejoj posedas arojn da helpiloj instruaj (por ekzercoj sentaj, lingvaj, ciferaj kaj de lerteco), iloj por manlaboro, por movai ekzercoj kaj ludoj,

donataj al ĉiu infano konforme al grado de ĝia disvolvo kaj aĝo.

Grandan atenton oni turnas sur la edukadon fizikan, ampleksanta higienon personan, ekzercojn imovajn, alnutradon, ludojn en freŝa aero, kontrolon kuracistan, evoluon fizikan, kaj ankaŭ sur la edukadon estetikan, kanton, dancon, muzikon, ritmikon, desegnadon kaj modeladon.

Por plenumi la taskojn postulatajn de la antaŭlernejo necesaji estas multaj perfektaj edukistinoj. Por prepari tiujn ĉi rezervojn servas sep seminarioj registaraj kaj sep privataj kaj komunumaj.

Krom obiektoj ĝeneralaj la programoj de tiuj ĉi seminarioj ampleksas sekvantain objektojn specialajn: higienoinfana, la scienco pri la infano, historio de l’ edukado, metodiko de l” edukado antaŭlerneja, kanto, desegno kaj ekzercoj korpaj por malgrandaj infanoj.

La edukatinoj de l’ seminarioj hospitas en la t. n, antaŭlernejo de ekzercoj servanta kiel tereno de laboro praktika, kai plenumas zorgon kaj kontrolon je la sanstato de l’ infanoj sub la direkto de kuracisto lerneja kaj en sanulejoj infanaj, La kandidatinoj estas akceptataj kun la atesto de absolvita 7-klasa lernejo ĝenerala, kaj esplorataj en vidpunkto de ilia sano kaj laŭcela taŭgeco. La kurso daŭras du iarojn, en seminario varsovia tri jarojn,

Lernejoj unuagradaj.

De la unua momento, kiam Pollando regajnis la sendependecon, lernejoj unuagradaj estas gvidataj laŭ modernaj celadoj konforme al bezonoj sociaj kaj pedagogiaj. La dekreto de 7. februaro 1919 enkondukas la devon de deviga, senpaga instruado ampleksanta la sepjaran lerneion unuagradan por ĉiuj infanoj de la 7-a ĝis 14-a jaro de l’ vivo.

La realizado de tiu ĉi ĝenerala devo progresis kompreneble laŭgrade kaj neegalmezure en diversaj terenoj. Nombro de infanoj lernantaj kompare al la nom-

75

— página 8 del PDF —

bro de infanoj en la aĝo de devo lerneja ĉiujare pligrandiĝas. En la jaro 1927/28 ĝi faris 92,796, en la jaro 1928/29 95.399. En tiu ĉi lasta jaro ekzistis en Pollando 25170 tiaj lernejoj kun 67819 instruistoj kaj 3359328 lernantoj, t. e. preskaŭ 50 lernantoj sur unu instruisto.

Realizadon de la devo lerneia faciligis

la cirkonstanco, ke nombro de la infanoj.

7—14-jaraj malgrandiĝadis de 1921/22 ĝis 1927/28, Sed de tiu ĉi lasta jaro ĝi rekomencis kreski. Tio postulas disvolviĝon de larĝa agado kaj fortostreĉo, Por tute realizi la ĝeneralan devon lernejan dum plej proksimaj 20 jaroj, oni bezonos konstrui pli ol 100000 ĉambrojn por la estontaj lernejoj, kio kostos ĉirkaŭ tri miliardojn da zlotoj.

La komunumoj havas la devon konstrui lernejojn unuagradajn, la ŝtato donas helpon en formo de subvencioj kaj pruntodonoj al komunumoj ekonomie pli malfortaj.

Por unuformigi la normojn de la konstruaĵoj la ministerio de K.R. kaj K.P. ellaboris kaj eldonis prese „Projektojn de konstruaĵoj de lernejoj unuagradaj“. Laŭ la nombro de infanoj loĝantaj en la distrikto la leĝo pri fondado kaj kondukado de publikaj lernejoj unuagradaj de 17 februaro 1922 fondas lernejojn de diversa grado organizacia:

por

40-60 infanoj la lernejo estas 1-klasa kun 1 instruisto;

61100 infanoj la lernejo estas 2-klasa kun 2 instruistoj;

101—150 infanoj la lernejo estas 3-klasa kun 3 instruistoj;

ktp.

Tendenco de supredirita leĝo estis loki la lernejojn ne tro dense, sed certigi la instruadon al pli grandaj aroj da infanoj en aĝo lerneja, por tiel atingi eble plej altan gradon administran. Konsekvenca agado de la lernejestraro celas transformi lernejaron malalte organizatan je alte organizata per unuigado de lernejoj

76

proksime sin trovantaj. En urboj tio ĉi jam estas atingita kaj laŭgrade oni ĝin faras ankaŭ en vilaĝoj.

En la jaro 1927/28 ĉirkaŭ 3194 de ĉiuj infanoj estis instruataj en lernejoj sepklasaj. De ĉiuj 25 149 lerneioj unuagradaj 2328 estis sepklasaj.

Faktoroj sociaj ludas grandan rolon en la organizado de la lernejoj aperante kiel konsilantaro lerneia distrikta kaj regiona, aŭ kiel zorgantaro. lIlian personaron kaj kompetentecon reguligas leĝoj kaj regularoj.

Kio koncernas la instrumetodojn, la juna lernejeco en Pollando distingiĝas per manko de malutila rutino kaj ostiĝo, kontraŭe ĝi adaptas la plej novajn akiraĵojn de la didaktiko. La lernejo zorgas egalmezure pri klerigo kaj pri edukado de siaj lernantoj por ke ili fariĝu utilaj anoj ne nur de propra lando, sed ankaŭ de la homaro entute.

Kio koncernas la instruoprogramojn, la kurso de la V, VI kaj VII klaso de la lernejo ĝenerala respondas al la kurso de la I, I kaj INI klaso de la mezaj lernejoj.

Krom „publikaj“ lernejoj ĝeneralaj ekzistas samtipaj lernejoj privataj kaj lerneioj je karaktero speciala. Al la lasta grupo apartenas:

1. lernejoj fakaj kun tri klasoj kiel en la ŝtataj lernejoj unuagradaj kaj tri klasoj pli altaj, do kune kurso 6-jara;

2. lernejoj ĝeneralaj kun kurso plilongigita je unu aŭ du jaroj;

3. lernejoj „de ekzercoj“ apud la seminarioj instruistai, pli liberaj en la programo, en la elekto de instruistoj kaj apartigitaj administracie;

4. lernejoj „specialaj“ destinataj al klerigado kaj edukado de infanoj malnormalaj t.e. surdamutaj, blindaj, intelekte me disvolviĝintaj kaj morale neglektitaj.

Entute lernejoj ĝeneralaj privataj kaj je karaktero speciala estas nemultaj, En 1925/26 lernejoj ĝeneralaj publikaj estis 25967, privataj 1071, lernejoj specialaj publikaj 246, privataj 52.

Lernejoj specialaj postulas apartan organizacion tiel pro sia karaktero kuraca pedagogia kiel pro preparo de instruistoj, programoj kaj metodoj de instruado kaj edukado.

Gravan rolon en tiu ĉi direkto plenumas fondita en 1921 en Varsovio Ŝtata Instituto de Pedagogio Speciala, kiu preparas instruistojn por la supredirita kategorio de lernejoj. La kurso de la Instituto estas unujara. Kiel aŭskultantoj estas akceptataj instruistoj de lernejoj unuagradaj kun praktiko almenaŭ dujara. Tiuj ĉi instruistoj ricevas pagatan forpermeson por tiu ĉi studado. La instituto staras sur alta nivelo scienca kaj estas unu el la malmultenombraj tiaspecaj lernejoj en Eŭropo.

Mezaj lernejoj ĝenerale edukantaj.

Ŝtataj mezaj lernejoj instruantaj en pola lingvo ekzistis antaŭ la milito nur en la aŭstra landparto de Pollando (78 gimnazioj). En aliaj landpartoj polaj funkciadis, krom ŝtataj lernejoj instruantaj en ŝtata lingvo, en rusa landparto lernejoj privataj polaj. Gravan rolon en la renaskiĝo de la pola meza lernejaro ludis la lernejoj en la estinta Kongres-Pollando, akirintaj en la jaro 1905 la rajton

. de ekzistado.

La pola registaro heredis de la okupantoj grandan diversecon de organizacio kaj rilatoj, kiun oni devis forigi por unuformi la instruadon kaj inspiri movan penson edukan konforme al la nova situacio kaj bezonoj de la popolo, Tiu ĉi tasko postulis grandan fortostreĉon organizan, laboron science-programan kaj elspezojn materiajn. Faciligas la taskon subtenado de plejmulto de lernejoj mezaj ne per la ŝtato, sed per la komunumoj, institutoj sociaj kaj personoj privataj,

Lerneioj neŝtataj povas ricevi rajton de gimnazioj ŝtataj plenan aŭ neplenan konforme al siaj niveloj. Lernejoj ne respondantaj al la postuloj ne ricevas tiujn ĉi rajtojn.

La klasifiko de la lernejoj ĉu ŝtataj, ĉu neŝtataj kun diversaj rajtoj estis em 1927/28 jena:

Neŝtataj Neŝtataj

Neŝtataj Entute ŝtataj A nu : sen : plenaj neplenaj — „Zivo;

rajtoj rajtoj

794 270 128 290 106

Jen ilia klasifiko sub tiu ĉi vidpunkto:

Lern- Lern- Hern- Entute ejoj = eioj Cip. ŝtataj komunaj vataj

Nombro de lernejoj 794 270 65. 459 de klasoj kun klasoj paralelaj 7356 3106 511 3739 de lernantoj 209 194 102 226 13 733 93 235 Knaboj 130840 81823 7349 41668 Knabinoj 78354 20403 6384 51567

Organizacio normala de ŝtata meza lernejo aŭ gimnazio estas jena:

1. La tuto konsistas el 8 klasoj;

2. La tri malaltaj klasoj I, II kaj INI formas nediferencigitan subkonstruon nomatan pli malalta gimnazio;

3. La kvin plialtaj klasoj IV—VIII formas la t.n. gimnazion pli altan diferencigitan je fakoj a) matematika-naturscienca sen lingvo

latina, b) humanista (kun lingvo latina), c) klasika (kun lingvoj latina k. greka).

La diferencigo de la gimnazio pli alta ie fakoj estas bazita sur principoj didaktikaj, Tial ĉefaj objektoj estas a) por la fako matematika-naturscienca: matematiko, fiziko, ĥemio, kosmografio kaj naturscienco,

b) por la fako humanista: lingvo pola, historio kaj lingvo latina,

c) por la fako klasika lingvoj latina kaj greka kun la kulturo klasika.

Plej disvastigita tipo de gimnazio estas fako humanista, ĉirkaŭ ?/s de ĉiuj.

Direktivo por la programoj. de la lernejoj ŝtataj estis celado, ke la laboro de la lernanto fariĝu ĉiam pli fundamenta kaj

TI

— página 9 del PDF —

profunda kaj ke li evitu senprecizecon kaj verbalismon. Por realizi la bazon didaktan servantan al tiu ĉi celo onj forigis kelkain objektojn kaj partojn aliain oni kunigis kun aliaj. –

La programoj ministeriaj estas devigaj por la gimnazioj ŝtataj, la lernejoj neŝtataj povas diferenci, sed por doni la rajton de gimnazio ŝtata, oni konsideras la valoron de la programo de la lernejo. Kio tuŝas la instrumetodojn, konforme al la plej profunda fluo de la monda penso didaktika, oni opiniis tre grava kaj fundamenta la principon de laboro plej eble memstara de la lernanto. Krom la fortoj spiritaj la instruado devas ekzerci kaj perfektigi sisteme ankaŭ la fortojn fizikain kaj moralajn, esti instruado ne nur disvolvanta, sed ankaŭ edukanta.

La ŝanĝoj kaj la progresoj en la metodoj de instruado kaj edukado kaŭzis ĉiam riĉigon de la lernejoj je laborejoj, desegneioj, kolektoj de instruiloj, bibliotekoj, gimnastikejoj, ĝardenoj lernejaj ktp.

Ekzemple la nombro de la ĝardenoj lernejaj estis en la jaro 1918 apenaŭ 27, en la jaro 1927 jam 133.

En la konstruado de mezaj lernejoj la Ministerio ne povis atingi grandajn rezultatojn pro malfacilaĵoj financaj kaj pro nepreco elspezi antaŭ ĉio je lernejoj unuagradaj,

Lernejoj profesiaj,

En la tempo de mallibero la landoj polaj estis preskaŭ senigitaj de tiel potenca faktoro de kreskado de la kulturo, kiel estas la lernejoj profesiaj, pri kiuj la ŝtatoj okupantaj, pro konsideroj politikaj, tute ne zorgis. Malmultnombraj lernejoj, kiuj estis tie ĉi fonditaj antaŭ la mondmilito, dankas sian ekzistadon preskaŭ ekskluzive al iniciativo socia aŭ eĉ privata,

La dekjara agado de la registaro pola ĉe plia kunlaboro de la iniciativo socia, elkondukis la landon el la stato „tabula rasa“ de lernejoj profesiaj, sur lokon ho-

78

noran inter la landoj de l” Eŭropo Okcidenta. Sur unuan lokon oni devas meti reton de diversaj lernejoj kaj kursoj formantaj la instruadon teknikan. Tie oni instruas, produktadi artikolojn destinitan al senpera uzo kai ankaŭ produkcion de rimedoj por produktado, t.e. motoroj kai maŝinoj. La edukatoj de tiuj ĉi institucioj diferencas ne nur laŭ la specialeco, sed ankaŭ laŭ la nivelo de ilia antaŭa preparo. La grandeco suprenleviĝas de metiisto al kvalifikata teknikisto.

Manufakturon je karaktero artista enpaŝantan en la sferon de arto aplikata instruas lernejoj por arta industrio, ampleksantaj la arĥitekturon de l” internaĵoj, la pentroarton ornaman, la meblistarton, la teksadon ornaman, la ĉizadon, bronzadon, la arton metalistan kaj la ceramikon.

Por la terkulturo preparas la junularon lernejoj kaj kursoj agroteknikaj, agrikulturaj, ĝardenistaj kaj ankaŭ abelkulturaj, En tiu ĉi sfero kunlaboras du ministerioj: Agrikultura kaj Ministerio de Konfesioj kaj Klerigo Publika. |

Iom apartan pozicion en la faka lerneiaro posedas la instruado komerca, Tie ĉi ankaŭ ekzistas gradacioj de la lernejoj laŭ la amplekso instrua kaj laŭ la postulata de la kandidatoj kvalifiko. La lernejoj komercaj postulas de la lernantoj finadon de almenaŭ sepklasa lernejo ĝenerala, la liceoj komercaj akceptas kandidatoin, kiuj finis almenaŭ 6 klasojn gimnaziajn.

La instrudaŭro estas unu ĝis kvar jaroj. La lerneioj komercaj estas viraj, virinaj kaj por gelernantoj.

Lermejaro. taka:-: virina en signifo preciza pretigas al diversaj specialecoj konvenaj por virinoj kiel: metio tajlora, tolaĵa, modista, puntista, brodista, teksista, kilimista (kilimo = speco da polaj tapiŝoj) trikotaĵista, ĉapista, gamaŝista, de leda galanterio, bindista, kompostista, juvelista, fabrikado de

fruktaĵoj, de laktaĵoj kaj esplorado de nutraĵoj. Krom tio oni preparas virinojn al klera dommastrumado kaj racia zorgado je la sano de la dom-afero.

Lernejoj vesperaj por junularo ĝis 18 jaroj jam praktikanta en la metio, industrio kaj komerco havas taskon trioblan: profundigon de ĝenerala klerigo de la lernanto, lia edukado ŝtatana, donj al li la scion teorian, bezonan por plibona plenumo de lia faka laboro.

La programoj de tiuj ĉi lernejoj dependas, kompreneble, de la lokaj kondiĉoj. La tempospaco de l” instruado daŭras tie ĉi tri jarojn; lernantoj estas akceptataj kun atesto almenaŭ 4-klasa de lernejo ĝenerala, por ne posedantoj eĉ tiun ĉi ateston minimuman oni formas klasojn preparantajn,

En la jaro 1929 ekzistis 1141 fakaj lernejoj kun 3831 klasoj kaj 181 284 gelernantoj,

La senpera partopreno de la registaro en la subtenado de la lernejoj fakaj estas la plej eminenta por la lernejoj teknikaj kaj agroteknikaj, ĉar ili estas la pleimultekostaj, postulas specialajn konstruaĵojn, laborejojn kaj kapitalojn spezajn por materialoj kaj iloj. En aliaj fakoj pli aŭ malpli grandan parton prenas institucioj komunumai, sociaj kaj privataj. Tiel la kursoj komercaj (kune kun la kursoj de lingvoj fremdaj) estas kondukataj ekskluzive de organizacioj sociaj aŭ de personoj privataj, kaj la lernejoj profesiaj preskaŭ ekskluzive de la komunumoj urbaj, cetere subvenciataj el la ŝtata budĝeto.

Edukado kaj preparo de instruistoj.

Ĉar la scienca kaj eduka nivelo de la lernejoj dependas antaŭ ĉio de bone preparitaj instruistoj, la estraro lerneja turnis specialan atenton je la pretigo de necesa nombro da novaj kandidatoj por tiu ĉi fako kaj al la finedukado de jam aktivaj instruistoj.

Por lerneioi ĝeneralaj (unuagradaj),

Kiam la pola registaro ekprenis la lernejojn, nur en la sudaj vojevodecoj troviĝis pli ol sufiĉa nombro da instruistoj polaj. Dank” al tio, la superflua nombro de instruistoj povis transiri al aliai landpartoj, kie instruistoj polaj mankis (anekso prusa) aŭ estis nombre nesufiĉaj (anekso rusa) antaŭ la mondmilito. Komence do oni devis plenigi la mankojn per fortoj nekvalifikita, En la jaro 1927/28 estis entute en la lernejoj unuagradaj 70184 instruistoj, el kiuj 65214 en lernejoj publikaj. Ne malpli kontentige onj solvis la aferon de faka pretigo de instruistoj. Antaŭ la milito polaj ŝtataj seminarioj ekzistis mur en la estinta parto aŭstra; en aliaj landpartoj ekzistis nur seminarioj kun ŝtata (nepola) lingvo instrua, En la seminarioj rusaj la nivelo estis tre malalta, konforma al la bezonoj de tri- ĝis kvinjara instruado en la lernejoj unuagradaj. Anstataŭ tiuj ĉi tri diversaj sistemoj oni kreis en 1919 unu sistemon por la tuta respubliko, Nun kandidato je instruisto de lernejo ĝenerala devas absolvi sepjaran lernejon ĝeneralan kaj kviniaran seminarion instruistan, tiel devas lerni 12 jarojn, Fariĝi instruisto de tia lernejo oni povas ankaŭ absolvinte mezan lernejon kaj unujaran kurson instruistan aŭ dujaran kurson t. n, pedagogium. Por ricevi la raiton de enoficigo en publika lermejo la instruisto devas post dujara laboro en tia lernejo fari ekzamenon instruistan praktikan. En 1928/29 ekzistis 128 ŝtataj institucioj (seminarioj kaj kursoj) por edukj instruistojn, en kiuj lernis 13548 viroj kaj 8273 virinoj, kune 21821 personoj.

Krom certigi normalan alfluon de novaj kandidatoj por la profesio instruista la registaro devis ankaŭ klopodi pri la aldona instruado de ekzistantaj vicoj de instruistoj, kaj tiacele oni en vasta mezuro organizis kursojn de pleninstruado por instruistoj ne kvalifikataj. De 1918 ĝis 1928 onj aranĝis 1586 monatajn kurs-

79

— página 10 del PDF —

ojn feriajn ŝtatajn kaj privatam, en kiuj lernis 70 156 aŭskultantoj. Tiuj ĉi kursoj helpis al la instruistoj farj la necesajn ekzamenojn por akiri la kvalifikon,

Krom tio la lernejestraro zorgas pri plua instruado de instruistoj kvalifikataj per la t.n. rajonaj konferencoj instruistaj kiuj okazas kvinfoie ĉiuiare en ĉiu distrikto kaj plue per monataj kursoj feriaj, Por faciligi al pli eminentaj inter la instruistaro pluan fakan perfektiĝon oni fondis instituton instruistan kun kurso dujara, kaj similajn unujaraijn pli altajn kursojn instruistajn, En 1927/28 estis 7 tiaj kursoj kun 383 absolvintoj.

Por mezai lerneioj kaij seminarioj instruistaj.

Por pretigi instruistojn por la gimnazioj kaj seminarioj ne ekzistas en Pollando specialaj institucioj, kvankam oni turnas atenton je tio, ke instruisto krom sia kvalifiko scienca posedu ankaŭ kvalifikon pedagogian.

Kandidato je instruisto de t.n. objektoj sciencaj en meza lerneio aŭ en seminario instruista devas fini kvarjarain studojn akademiajn kaj post dujara praktiko lerneja aŭ post 1/4-jaraj studoj pedagogiaj en la universitato fari specialan ekzamenon pedagogian, Kandidatojn je instruistoj de objektoj t.m. artistaj-teknikaj devas absolvi mezan lernejon aŭ seminarion instruistan kaj poste fari 2- aŭ 3-jarajn studojn en specialaj lernejoj pli altaj aŭ akademioj.

Instruistoj por manlaboroj kaj por korpa edukado devas fini dujarajn studojn pli altajn, Tiucele ekzistas la Ŝtata Instituto de Manlaboroj kaj la Instituto de Fizika Edukado (ambaŭ en Varsovio) kaj Studoj de Edukado Fizika en la universitatoj de Poznaŭ kaj Krakow.

La rilato de lernejestreco al la instruistoj aktivaj en mezaj lernejoj estis alia ol al la instruistoj de la lernejoj ĝeneralaj (unugradaj). La leĝo de 1922 validigis kvalifikojn ricevitajn en la antaŭaj registaroj konkerintaj. Plue, oni faciligis akiron de la instrurajto al multaj instru-

=

istoj aktivaj kun neplenaj studoj pli altaj,

sed posedantaj longjaran praktikon aŭ

ankaŭ post speciala ekzameno plisimpl-

igita. Por fakai lerneioj.

En fakaj lernejoj, konsiderante ilian specialan karakteron, la kvalifikoj de la instruistoj kaj instrukciistoj dependas de tio, en kia lernejo kaj kiajn objektojn ili instruas. — Objektojn ĝenerale klerigajn, laŭ la nivelo de la lernejo, povas instrui instruistoj kvalifikataj al instruado en lernejoj mezaj aŭ en lernejoj ĝeneralaj. Fakajn objektojn povas instrui personoj finintaj lernejon akademian aŭ fakan je nivelo pli ol meza, Al fakaj lernejoj virinaj preparas instruistinojn specialaj seminarioj. En 1927/28 ekzistis sep tiaj seminarioj kun 471 edukatinoj. Instrukciistoj povas esti specialistoj posedantaj konvenan gradon kaj praktikon.

Altlernejoj.

La altlernejoj en Pollando posedas tradicion atingantan la XIV-an jarcenton. En la jaro 1364 la reĝo Kazimiro la Granda fondis la unuan lernejon akademian en Krakovo, kiu en la XV-a kaj XVI-a jarcentoj akiras rimarkindan famon. Multaj alilandanoj tie ĉi studis. El poloj pleifama lernanto de tiu ĉi akademio estis Nikolao Kopernik,

En la XVI-a jarcento estiĝis en Vilno Kolegio scienca, altigita en la jaro 1578 de la reĝo Stefano Batory al la rango de universitato. En la jaro 1661 la reĝo Joano Kazimiro fondis la universitaton Lvovan,

La universitato Varsovia estiĝis en 1817.

En Pollando revivigita la altaj lerneioj vaste disvolviĝas. lli estas subtenatai de la registaro kaj ankaŭ de organizacioj privataj,

Ŝtataj lernejoj akademiaj estas la sekvantai:

1. La universitato Jagiellona en Krakovo, 2. La universitato de Stefano Batory en Vilno,

|

3. La universitato de Joano Kazimiro en Lvov,

4. La universitato Varsovia,

5. La universitato Poznana,

6. La politekniko Lvova,

7. La politekniko Varsovia,

8. La Akademio de la Medicino Veterinaria en Lvov,

9. La Ĉefa Lerneio Agronomia en Varsovio,

10. La Akademio Minista en Krakovo,

11. La Akademio de Belaj Artoj en Krakovo.

La edukado fizika kaj higieno lerneja.

La novaj programoj lernejaj enhavas tri horojn de ekzercado fizika dividitajn je 6 wunuoj duonhoraj. Tiucele ĉiuj novaj konstruaĵoj lernejaj havas halojn gimnastikajn kaj ilarojn por ekzercoj kaj ludoj. Ankaŭ la kunvenoj sportaj estas ĉiam pli kaj pli volviĝantaj, kiel ekskursoj turistaj, naĝado, remado, ciklista sporto, skisporto kaj teniso. El speciala monprovizo estas organizataj en la lernejoj pruntedonado de sportaj iloj. Estas konstruataj lernejaj basenoj por naĝado kaj havenoj remistaj.

La higieno lerneja sin prezentas en laŭcelaj apartamentoj lernejaj kaj en zorgo higiena-kuracista je la lernantaro. Antaŭ dek jaroj apenaŭ 4096 de lernejoj estis tiel zorgataj, nun preskaŭ 10094 ĝuas je konstanta zorgo kuracista. Tiel lernejo fariĝas displantiĝejo kaj propagandejo de higieno ne nur inter la junuloj, sed ankaŭ inter iliaj gepatroj, Tiacele oni aranĝas ankaŭ paroladojn, ekspoziciojn ktp.

Klerigo kromlerneja.

La plimalalta nivelo de kulturo en la pola homsocio kompare kun la socioj okcidentaj, rezultato de longedaŭra premado politika kaj de nesufiĉa ĝis antaŭ nelonge nombro de lernejoj, kaŭzas malfacilajn kondiĉojn de laboro kaj bezonon de intensa elspezo de energio. Por egaligi tiun ĉi diferencon laboras la registaro, la komunumoj distriktaj kaj urbaj,

i =

institucioj sociai, agrikulturaj kaj specialaj organizacioj.

Plej ofte trovata formo de instruado de plenkreskuloj estas kursoj vesperaj, ĉu por analfabetoj, ĉu por personoj, kiuj ne posedas plenan instruon de lernejo ĝenerala. Alia formo estas la universitatoj popolaj diverstipaj:

1. kursoj kaj cikloj de prelegoj je pli alta nivelo,

2. la t.n. universitatoj popolaj regionaj,

3. ĝenerala universitato koresponda de memklerigado,

4. vilaĝaj universitatoj popolaj je sistemo dana;

estas kvin universitatoj tiatipaj en Pollando, unu el ili germanlingva.

La iunularo vilaĝa organizadas rondojn kultur-klerigajn, la junularo laborista urba similajn rondojn laboristajn kaj specialajn klubojn tiucelajn. En diversaj partoj de la lando oni konstruas t.n. domojn popolajn, ejojn por instruado de plenkreskuloj, por prelegadoj, spektakloj teatraj, por ekzercado de orkestroj, ĥoroj kantistaj, diversaj ludoj popolaj, koncertoj kip. Multenombraj estas societoj kantistaj, precipe en la okcidenta parto de la lando.

La leĝo de 1. julio 1919 enkondukis instruadon klerigan por militistoj, gvidatan de oficiroj, suboficiroj kaj ankaŭ instruistoj civilaj, tiel ke ĉiu soldato finanta la servon estas pliriĉiginta sian scion kaj plialtiginta la nivelon de sia kulturo,

La bezonoj de tia vasta laboro kultura inter la plenkreskuloj, necesigis pretigadon de specialaj instruistoj. Por tio ekzistas kursoj diverstipaj:

1. mallongaj 6-tagaj distriktaj kursoj instrukciistaj por instruistoj de lernejoj ĝeneralaj,

2. pli longaj 6-semajnaj kaj dumonataj aranĝataj ĉiujare en Varsovio,

3. kursoj instrukciistaj kondukitaj por institucioj klerigaj por ĝiaj anoj en taskoj specialaj (rondetoj dramaj, societoj iunularaj ktp.),

81

— página 11 del PDF —

-4. dujara „Studo de laboro socia-kleriga“ organizata en 1925 per la Libera Universitato Pola en Varsovio, je 4 fakultatoj a) por instruistoj kaj instrukciistoj por plenkreskuloj,

b) por bibliotekistoj,

c) por laborantoj de zorgo socia en urboj kaj vilaĝoj,

ĉ) por laborantoj de la zorgo je la infano,

Kandidatoj por tiu „Studo“ devas posedi almenaŭ unujaran praktikon socian, Preferecon posedas kandidatoj kun studo universitata.

Lernejoj por malpliecoj naciaj kaj konfesiaj. Laŭ la jarlibro statistika de la Respubliko Pola de 1929 la lernejaro por malpliecoj estas sekvanta:

a) Por la loĝantaro malgrandrusa (ukraina) ekzistis 764 lernejoj kun ukraina lingvo instrua, 2264 lernejoj dulingvaj (ukraina kaj pola) kaj en 1700 lernejoj instruado de lingvo ukraina estis objekto deviga.

b) La loĝantaro blankrusa havis 23 lernejojn kun blankrusa lingvo instrua, 52 lernejojn dulingvajn, kaj en pli ol 100 lernejoj lingvo blankrusa estis objekto deviga.

c) Por infanoj germanaj ekzistis 566 lernejoj kun germana lingvo instrua, krom tio ĉie, kie ariĝis 18 infanoj germanaj, ili ricevis instruadon de lingvo germana.

ĉ) La loĝantaro litova profitis de 20 lernejoj kun litova lingvo instrua kaj en 26 lernejoj el la instruado de lingvo litova.

d) La loĝantaro ĉeĥa havis 17 lernejojn kun ĉeĥa lingvo instrua kaj 4 lernejojn kun instruado de lingvo ĉeĥa,

e) Por la loĝantaro rusa ekzistis 2 lernejoj kun rusa lingvo instrua.

1) Por infanoj judaj oni organizis lerneiojn aŭ fakojn fĵestantain sabaton, ĉie

82

kie la kondiĉoj, t.e. la nombro de infanoj kaj la deziroj de la gepatroj ĝin permesis. En aliaj lernejoj publikaj la infanoj judaj profitis de ĉiuj oportunaĵoj tuŝantaj la instruadon religian kaj de objektoj ijudaistaj, En ĉiuj lernejoj publikaj devigas la principo, ke la instruado de religio estas en patra lingvo de la infanoj.

Privataj lernejoj ĝeneralaj (unuagradaj) por malpliecoj subiĝas al leĝoj ĝenerale devigaj. Kio tuŝas la lingvon imstruan, neniuj limigoj ekzistas.

En 1928/29 estas sekvantaj lernejoj privataj malpliecaj:

30 lernejoj kun lingvo instrua ukraina,

1 lernejo dulingva.

3 lernejoj kun lingvo instrua blankrusa,

239 lernejoj kun lingvo instrua germana, 5 lernejoj dulingvaj,

87 lernejoj kun lingvo instrua litva,

11 lernejoj kun lingvo instrua ĉeĥa,

5 lernejoj kun lingvo instrua rusa,

588 lernejoj por infanoj judaj, el kiuj 189 kun lingvo instrua pola kaj juda, 23 kun pola kaj hebrea, 197 kun juda, 171 kun hebrea kaj 8 kun juda kaj hebrea.

En ĉiuj lernejoj privataj unuagradaj kun lingvo instrua nepola lernis entute 74913 infanoj, tte, 29 de infanoj lernantaj de Pollando en lernejoj unuagradaj. Krom lernejoj unuagradaj, estas subtenataj de la registaro mezaj lernejoj malpliecai, nome 7 lernejoj ukrainaj, 7 lerneioj germanaj ŝtataj kaj 3 komunaj. Privataj lernejoj mezaj estis ukrainaj 15, blankrusaj 4, litvaj 2, germanaj 31, hebreaj 17, judaj 7.

Ŝtataj seminarioj instruistaj malpliecaj ekzistas 1 germana kaj 2 ukrainaj. Ĉe 6 seminarioj instruado de lingvo blankrusa kaj en 1 instruado de lingvo litva por pretigi la estontain instruistojn al instruado en tiuj ĉi lingvoj. Por la pretigo de instruistoj por lernejoj tre malmultenombraj (ekz. ĉeĥaj) ekzistas specialaj kursoj.

Krom ŝtataj seminarioj ekzistas ankaŭ privataj kun lingvoj instruaj malpliecaj:

7 ukrainaj, 2 germanaj, 2 hebreaj kaj 1 juda.

Ankaŭ tiaj privataj lernejoj malpliecaj ricevas iafoje subsidiojn ŝtatajn kaj komunumain.?)

Recenzoj.

L’ĉducation en Pologne. Geneve 1931. Bureau international d’ĉducation. 260 pĝ. 6 sv. fr, (franclingve). En multaj artikoloj estas pritraktata: la stato de la pola lernejaro. Ni legas pri psikclogiaj esploroj, pri eduko je vidpunktoj morala kaj estetika, pri lerneiohigieno, pri skoltismo, pri diversaj aranĝoj en lernejoj, pri specialaj spertoj.

; K.R.

S. Grenkamp-Kornfeld, Kompletny samouczek jezyka Esperanto, Eldonejo: Esperantista Voĉo, Jaslo (Pollando); 72 pĝ., prezo 1,25 zi. (0,80 svis. franko).

Sub tiu ĉi titolo aperis antaŭ nelonga tempo lernolibro por poloj, verkita de limgva komitatano. s-ro Grenkamp. En pola lingvo ekzistas nur malmultai lernolibroj, do apero de nova kaj bona instruilo estas salutinda. Klare kaj simple skribita ĝi same bone povas servi al meminstruo kaj al kursoj, des pli ke la lecionoj estas tre mallongai.

Antaŭparolon al tiu ĉi libro skribis Prof. A. Cotton, membro de Franca Akademio M-cz.

Plena Vortaro de Esperanto verkita de E. Grosjean-Maupin, – A. Esselin, S. Grenkamp-Kornfeld, G. Waringhien. Paris 1930. Sennacieca Asocio Tutmonda. XV kaj 517 pĝ. Bind. 10 mk.

=) Kiu konas polan lingvon kaj deziras pli proksime ekkoni polan instruadon, al tiu oni rekomendas eldonaĵon: „O$wiata i -szkolnictwo w Rzeczyipospolitej Polskiej“ (Klerigo kaj instruado en Pola Respubliko) 1929, (Ekzistas tradukoj: germana, franca, itala kaj angla) kai „Rocznik Pedagogiczny“ (Pedagogia Jarlibro). Statistikon enhavas revuo: „O$- wiata i wychowanie“ 1930, N-ro 7.

germ., broŝ. 9 mk, germ. Krom Vortaro de Kabe (1922) la tutmonda esperantistaro posedas nun duan unulingvan vortaron, pli riĉan ol la unua. La teknikan vortaron verkis nur S. Grenkamp-Kornfeld. La oficialaj vortoj ekas grandlitere, la neoficialaj alie. La vortaro enhavas multajn ekzemplojn, por komprenigi la sencon kaj por precizigi la nuancojn de vortoj. La ĝeneralan aranĝon montru jeno: ; „Fundamento. 1 Masonaĵo servanta kiel bazo por konstruaĵo, Kp (t.e. komparu) Grundo. 2 (f) (t. e. figure) Esenca bazo, ĉefa principo: la -o de Esperanto; la -oj de la ŝtato, de teorio. -a, 1 Apartenanta al la -o: -a ŝtono. 2 (f) Esenca, baza: -a regulo, principo, argumento, -i (tr) (t.e, transitiva), Firme starigi, bazi: konstruaĵo bone -ita; -i metodon sperto, Kp Bazi, Fondi.“

«La afiksoj estas detale pritraktitaj, ekz. „Um. Sufikso sen difinita senco, uzata por derivi vortoin, kies rilato al la radiko estas malpreciza kaj ne esprimebla per ceteraj sufiksoj: aerumi, amindumi, gustumi, komunumo, laktumo, linoleumo, palpebrumi, provizumi, spikumi, malvarmumi, ventumi. Krom tiu nedifinebla senco Um estas uzata laŭ iom pli precizaj sencoj por signifi: 1 Metaforigon de la radikverbo: brulumi, mastrumi, plenumi, respondumi, (Kp Pri B,3); 2 Vestoparton aŭ korpogarnaĵon: buŝumo, kolumo, manumo, nazumo (Vd Okulvitroj); plandumo; 3 turmenton: krucumi, palisumi, pendumi, radumi, ŝtonumi. Rim.: Por kelkaj vortoj, tiu sufikso montriĝis neutila, k iom post iom malaperas: akv(um)i, buton(um)i, lot(um)i, okul(um)i.“

Nerekomendinda estas la propono, uzi akuzativon senpere post substantivo, devenanta de verbo transitiva kaj esprimanta agon. Skribis ja Zamenhof: „La akuzativo estas enkondukita el neceso, sed la uzado ĝin en okazo de senbezono pli multe malbeligas la lingvon ol la neuzado en okazo de bezono.“ Eble la formo

85

— página 12 del PDF —

„ĝin“ tie ĉi estis eĉ preseraro, fuŝinta la formon „ĝia“? Sub „kiel“ staras la rimarkigo: „Kiam oni volas uzi la sencon de la adverbo en formo pli akcentinta, oni povas aldoni e.“ Sub „plu“ staras: „Plue. Akcentata formo, samsenca kiel Plu“ (en tempa signifo). Mi me trovas logikan aŭ gramatikan diferencon inter plu kaj „plue“, pli kaj „plie“, tuj kaj „tuje”, iom kaj „iome” (pĝ 101) en Esperanto.

Tamen — tio estas nur bagat lo- Ĉe ofta uzo la Plena Vortaro montras al ni sian riĉan enhavon. Tre ŝatindaj estas la multaj rimarkigoj pri sinonimoj, K. R.

Nia Teatro, Biblioteko de Sennaciulo. N-ro 14. Eldono de SAT, 23 rue Boyer, Paris. Eldon. Fako Kooperativa, Leipzig O 27, Colmstr. 1. Form, 12X15. 62 pĝ. Prezo 0.60 gmk, Libreto, kiu enhavas du klasbatalan teatraĵojn kai kelkajn versaĵojn por deklamo, La unua teatraĵo: „La lignovermo“ montras viglan dialogon, kiu certe bonhumorigas klasbatalantojn, la dua prezentas epizodon el Pariza Komuno, Inter la versaĵoj estas la lasta „Almozpetulo“ tre lerta poemo kun kortuŝa enhavo. E;

TAGE-ĉcikunveno cen Krakovo

publika por ĉiuj Esperanto-instruistoj kai instruantoj.

Tagordo: 1. Organizo kaj gazeto de la Esperantoinstruistoj (Raporto de la sekretario, diskuto kaj elektoj); Instruado de Esperanto en la lerneioj (Parolado de k-o NeuZil-Olomouc, raportoj kaj spertoj de la diverslandaj kolegoj); 3. Ĉe-kursoj por instruistoj; 4. Liberaj proponoj,

Pri tempo kaj loko informos la kongreslibro. Ĉiuj instruistoj estas invitataj, Speciale la polaj gekolegoj plennombre bonvolu partopreni.

[AS]

Infern. Insfruisia Kongreso

aranĝos publikan Esperantovesperon en Hamburg.

La Internacia Profesia Sekretariejo por Instruistoj (IPSI), libera instruista sindikato, kiu organizas pli ol 100 000 instruistojn el diversaj landoj, decidis antaŭ kelka tempo, propagandi Esperanton en siaj vicoj. La estraro nun okazigos la 10-an de Aŭgusto, je la 20-a horo en Gewerkschaftshaus, Besenbinderhof, Hamburg (Germ.), en kadro de Internacia Somera Altlernejo (temo: Laboristaro kaj Lernejo), oficialan Esperanto-vesperon. La sekretario kaj eble ankaŭ la prezidanto de TAGE partoprenos. Kaj TAGE ricevis la afablan permeson, inviti al tiu Esperanto-vespero la Esperanto-instruiston. Per multnombra partopreno la gekolegoj montru, ke ni bone komprenas la gravecon de tiu Esperanto-aranĝo de ne-esperantista instruista internacio por la rapida progreso de nia movado, Kiu iel trovos eblecon, tuŝi Hamburgon la 10-an de Aŭgusto, venu en la vesperon. Pro loĝejo vi povas skribi (detale kaj per respondkarto) al k-o Riggert, Hoppenstedtstr. 66, Harburg-Wilhelmsburg.

Iniern. Instruista Kongreso

invitas TAGE-on.

La Federacio Internacia de Asocioj Instruistaj (FIAI) okazigos sian 4-an kongreson 13-17-a de Aŭgusto en Stockholm (regma parlamentejo) kun la tagordo: 1. Deviga postlerneja instruo (por 14—17-jaraĝuloj); 2. Deviga militpreparo en la lernejo. La sekretarioj afable invitis nin, sendi reprezentantojn en la kunsidojn. Plej eble multaj svedaj samideanoj partoprenu “kiel TAGE-anoj! Krom tio TAGE delegos apartan reprezentanton por tiu kongreso.

La sekvonta numero aperos la ekon de septembro.

4 ibrokarton kaj kvarcentekdek- EJ ir sare gok sana fakuloj == precizaj e rtur a aj la Sublonantoj: mm ĉiuj Las oj, kiu:

ricevas Membro-Abonanto, komsistantan el la Esperanto-literai

Ĉiu aliĝinto rajtas presigi korespondan anonceton kasa i en apera vi Aĵ anmo “ kaj postulas nur modestan kotizon

de 5 Fr. por Membro, de 12,50 Fr. por Membro- Abonanto kaj de 25 Fr. svisa valoro per

Membro-Subtenanto.

Universala Esperanto-Asocio 1 Tour de lIle, Gendve (Svislando)

Germana Instruista Gazĉio eldonas specialan Esperanfo-numeron.

Okaze de la Germana Esperanto-Kongreso dum pasinta pentekosto la Hamburga Instruista Gazeto (Hamburger Lehrerzeitung) en n-ro 21/22 aperigis sur 9 paĝoj artikolojn pri Esperanto: Internacia Instruistaro kaj Esperanto, Esperanto en la lernejo, Esperanto kiel litetatura lingvo, International Auxiliary Language Association (IALA, Internacia Helplingva Asocio), Jarraporto de la Esperanto-Asocio de Saksaj Instruistoj, La unuaj (kvar artikoloj estas aĉeteblaj (S-paĝa flugfolio germanlingva) de k-o

Schneller, Riickmarsdorferstr. 1, Leipzig

W 35 por 0,20 germ. m. (10 ekz. = 1,50 gmk.; 50 ekz. = 6.— gmk.). Havigu al

luvi la ampleksan propagandmaterialon

speciale verkitan por instruistoj.

Mankas Esperantoinstruistoj en la lernejoj!

Tial perfektiĝu per Supera Skriba Kurso „ISOSEK“. Ĝisfunda metodo!

Por Germanujo: : F.W. Mischke, Radeberg, Sachsen (Del. de UEA.)

Jam aperis la unua postmilita

Adreslibro de Pollandaj Esperantistoj

kune kun „Praktika Informilo pri Esperanto“. El la enhavo: ĉirkaŭ 4000 adresoj de pollandaj esperantistoj, adresaro de ĉiuj pollandaj Esp.-organizoj, detalaj indikoj por memlernantoj (lernolibroj, vort-

: aroj, legolibroj, literaturo), listo de Esp.-

gazetoj de Tutmondo, la ĉefaj atingaĵoj de Esperanto en postmilita periodo k.m.a. Prezo enlande 3 zl., eksterlande 3 sv. fr., Ja dolaro aŭ egalvaloro. Mendu ĉe la eldonintoj: Redakcio de la Adreslibro de Pollandaj Esperantistoj, Warszawa, M. O. Czerniakov, ul. Zaciszna 2, Jan Zawada, P.K.O, Konto 20,845

— página 13 del PDF —

Fotografado fariĝas facilega

kiam vi uzos „Mimosa“- fabrikaĵojn.

Por la ekspono: „Mimosa – Extrema“- filmo – 259 Sch.

(subtil-partikla filmo) permesas bildkaptojn eĉ ĉe plej malfavoraj lumkondiĉoj

aŭ „Mimosa“- platoj (Extrema-Ortho, Extrema-Ortho~Antihalo)

Por la pozitivo: „Mimosa – Sunotyp“- papero

la artlumpapero en kvar molecgradoj donas la plej bonajn rezultojn de „ĉiaj negativoj.

MimosaAG.Dresden21

Dum ripozaj horoj

ĝue vi legos la novan romanon de la originala verkisto

FE ANSOFI GO Ex Mr.Tot aĉetas mil okulojn!

Facila lingvo, interesa temo, bonega stilo karakterizas la verkiston en ĉiuj liaj verkoj, kaj la nova verko eĉ por komencantoj estas plej facile legeblat

Konvinkiĝu pri tio kaj mendu tuj ĉe eldonejo Literatura Mondo, Bleier Vilmos, Budapest IV, Borĉros tĉr 6, Hung.

Prezo: broŝurita p. 4,50 (sv. fr. 4.40) bindita p. 6.50 (sv. fr. 590) Aldonu 109/, por sendk.

Preso: Heroldo de Esperanto, Kŭln, Briisseler Str. 94, Germ.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T. A. G. E.

10-a JARO, N-ro 8/9

AŬGUSTO/SEPTEMBRO 1951

— página 2 del PDF —

Agentoj de TAGE. Vlan kotizon akceptas: En lando]:

Angla: Aŭstra:

Belga: Bulgara:

Cila:

Estona: Franca:

Germana:

Greka: Hispana:

En landoj:

F-ino Morton, 49 Mount Pleasant Rd., Dalton, Huddersfield. Fr.Kurtisch, Sechshauser Str. 71, Wien XIV, poŝtĉekkonto B 72487. H. Rainson, Lange Penninkstr. 17, Mecheln. Ivan Sarafov. GolemoSeJo, Kazan lika regiono. E. Herrera Valen, Clasificator 220, Santiago. Agnes Nii, Postkast 6, Taliton. Pierre Pichon, Etrichĉ (Maine et Loire.) Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer. ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857. D-ro A. Stamatladis, Rodou 21. Ateno. Ferd. Montserrat, Provenza, * • – , a, Barcelona. Bleier Vilmos, Borŭros tĉr6, IV. 1. Budapest, IX» t

Hungara:

Atentu! Unueca abonprezo por ĉiuj abonantoj estu 1 USA-dolaro

aŭ egalvalora valuto!

Abonon por Int. Ped. Revuo sendu en nacia mono per registrita letero plejeble pere de via landa agento al la administrejo. Membroj de la germana asocio sendu la kotizon al ..Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer“. Girokasse Leipzig-Leutsch, Ĝirokonto 27.857, membroj de la saksa asocio al k-go Ritter, Riesa, Steinstr13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto: Dresden 15609.

Joshi H. Ishlguro, Tokio, Koojimachi P. O. Box 1. Jugoslava: Svetislav S. Petroviĉ, Novosadska 7, Pirot. Latva: S-ino O. Juŝen. Riga. Ernestines Iela 7 dz. 11. Litova: Mok, A. Prapuolenls, Kazlu-Ruda. Nederlanda: P. Korte. Schoolstraat 13. Veendam. Poŝtĉekkonto: 90 544. Norvega: Niis Okland, Rommesveit. Stord. Pola: K. Majorkiewicz, Ludolf Kdnigsweg 6, Danzig. Poŝtĉekkonto: 202 100 Sveda: Ernfrid Malmgren, Heleneborgsgatan 6. Stockholm, poŝtĝiro 50304. Svisa: S-ino N. Oumansky, 12 rue Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas, San Josĉ 1123, Montevideo. U. S. A.-a: David R.Metzler, Route 1, Box 389, Fresno, Califor.

Japana:

Jung und Wingen

Das leichte Esperanto Germanlingva lernolibro por komencanto!, verkita de praktikulo kaj pedagogo. Bone uzebla por infankursoj pro ĝia simpleco,ankaŭ rekomendinda por kursoj ne longdaŭraj. Prezo: gmk. 1.10 Inki. sendkostoi; ĉe mendo de 10 ekz. kursgvidantoj ricevos 11 ekz. Mendu ĉe Heroldo de Esperanto, Kŭln, Brŭsseler Strasse 94, Germanujo.

La facila Esperanto La gazetaro tutmonda recenzis Ia novan verkon de Remarque wLa voio *returne sambone kaj kompreneble ankaŭ sammalbone, kiel llan unuan verkon wEn okcidento nenio .*nova Certe vi mem volos formi al vi opinion legante la libron. Kiel celkonscia esperantisto vi ja legos £ln esperantlingve. Bind. gmk. 8.50, broŝ. 6.—, plus 10°/0 por sendkostoj. Mendu Ce Heroldo.

— página 3 del PDF —

T1 1 i 1 1 ON! A A lo ‘ a jaro Numĉro w rV INikVjlii Aŭgusto-Septembro 1931

PEDAGOGIA REVUO Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Ani Fuclisberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adrn: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., PoŝtĉekkJ Dresden 263 79 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Jm Lumbscli. Oetzsch b. Leipzig, Geri» Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME, 21 Glenalmond Road, Sheifield, Anglujo

ENHAVO: Voĉoj de 1’ homaro: Decido de la Rotaria Kongreso en Vieno 19.31 (al nia programo li) — Pri la jugoslava pedagogio dum la jardeko 1920—1930 (al 1.31) — Eduko kaj pedaio (sesa letero) (al 1.31) — Unu grava pedagoga deinando (al 1.33) Tutregna Asocio de ĉeĥoslovakaj instruistinoj (al 212) — Recenzoj (al 2.31). Aldono: Ĝisnunaj rezultoj de uzado de testoj kiel kontrolo du Esperanto-instruado.

Voĉoj de i’ homaro. Decido de la Rotaria Kongreso en Vieno 1931:

Multaj rotarianoj observas maltrankvilege, ke la nuna stato de 1’ armado de nacioj estas daŭrigata, ili konsideras tion kiel gravan minacon de 1’ mondpaco kaj kiel okazigon al milito. Tial Rotario decidis dum sia 22-a kongreso, reprezentante 158 OOO eminentajn negocistojn kaj profesiulojn, akceli ĉian paŝon de registaro, kiu kunhelpas al tio, ke la malarmigo-konfercnco en Ĝenevo 1932 instigos, malpliigadi grandskale armilaron de la mondo.

Pri la jugoslava pedagogio dum la jardeko 1920—1930. De Stanko Prvanoviĉ, Halovo p. Zajeĉar.

Konate estas ke Jugoslavio naskiĝis la l-an de decembro 1918. Post la mondmilito unuiĝis en unu ŝtato tri frataj, ĝis tiam apartigitaj, gentoj: Serboj, Kroatoj kaj Slovenoj, kaj kreis nunan Jugoslavion. Ois la unuiĝo, ĉiu el la nomitaj gentoj vivis per sia propra vivo, kaj pli malpli aparte unu de alia. Ĉiu el ili havis sian propran kulturon, kaj sekve de tio, sian propran evoluan gradon de pedagogio, sian propran pedagogian ‘literaturon t. e. sian propran pedagogion, se mi povas tiel diri. Je kiu evolua grado troviĝas la pedagogio ĉe ĉiu de tiuj ĉi gentoj (popoloj) en tempo de ilia unuiĝo? Por respondi al tiu demando ni devas rememori la fakton, ke la pedagogio de Herbart, Ziller, Rein kaj iliaj disĉiploj, pro certaj kaŭzoj, nenie estis atinginta tioman grandan sukceson kaj nenie ĝi estis disvastiĝinta tiom kiom inter balkanaj popoloj. Ĉe tio, la centro de tiu pedagogio tute konformis kun la centro de Balkana duoninsulo t. e. la peda-

— página 4 del PDF —

gogio de Herbart sian kulminon atingis ĵus en Serbio kaj en serbaj lernejoj. Irante norden kaj okcidenteci de la centro, influo de Herbarfa pedagogio estis pli kaj pli malforta. Do, en pasintan jardekon Serboj eniris kun tre forta, disvastigita kaj populara Herbarfa pedagogio. Ĉe Kroatoj ĝi estis malpliforta, kaj ĉe Slovenoj ĝia influo estis tre malgranda. Tia estis la afero el teoria vidpunkto. En praktiko ĉie estis reginta malnova lerneja sistemo kun plenaj verbalismo, meĥanismo, formalismo, intelekta materialismo ktp. Kiel la pedagogio eniris, tiel ĝi restis, preskaŭ senmova, dum la unua duono de la jardeko 1920—30. Dum la mondmilito multaj libroj, precipe sur la teritorio de antaŭa sendependa Serbio, estis forigintaj, perdiĝintaj kaj bruligitaj. Pro tio dum la unua jardeka duono oni nur represigis kaj reaperigis iibrojn kaj verkojn eldonitajn antaŭ la mondmilito. Tio okazis kun ĉiuj literaturaj verkoj kaj ankaŭ kun la pedagogiaj. Krom tio, la pensuloj, intelektuloj kaj pedagogoj, dum unuaj jaroj post la milito, apenaŭ trankviliĝis, ripozis kaj refreŝiĝis de militaj teruroj, panikoj kaj aliaj maloportunaĵoj. Tial tuta duono de ‘la jardeko pasis sen gravaj movoj, grandaj reformoj, tute laŭ malnova vojo. Krom kelkaj tradukaĵoj, psikologiaj kaj pedagogiaj, kiel originalaj verkoj aperis nur kelkaj apartaj didaktikoj, inter kiuj notindaj estas: I) i d a ktiko por instrui gepatran lingvon en elementaj 1 e r n ejoj (aperis 1923) de profesoro Jov. Dj. Jovanoviĉ; Didaktiko por religia instruado (1921); Didaktiko por i n s trui b e 1 a n skribadon (1925) kaj Didaktiko por kanta instruado, ĉiuj en elementaj lernejoj, de Vuj. Petkoviĉ, popollerneja instruisto. En la jaro 1923 aperis Didaktiko dede s e g n a d o e n e 1 e m e n t a 1 e r n e j o de Prof. V. Stefanoviĉ. En sama jaro ankaŭ aperis I-a kaj II-a volumoj de la. kolektaĵo „T eorio kaj praktiko en elementa 1 e r n ejo“ de Prof. Al. Mariĉ. La unua volumo traktas pri la cduka tasko, la dua — pri du temoj: a) Aboco-libreto estas ĉefa malhelpaĵo ĉe bona kaj sukcesa instruado de skribado kaj legado; b) Legado (scipova, celkonscia) en tria lernjaro. En 1924 aperis tria volumo de sama kolektaĵo pliampleksa (140 paĝoj), kiu detale pritraktas instruadon de gepatra lingvo en elementaj lernejoj. Ciuj tiuj verkoj didaktikaj estas verkitaj plĥ malpli en Herbarfa pedagogia spirito. Ili donis nenion novan. Kontraŭe, ili perfektigis malnovajn metodojn kaj didaktikajn manierojn. Preskaŭ ĉiuj enhavas podetalajn kaj plisistemajn elaboritajn prelegojn kaj lecionojn, kiujn ia aŭtoroj faris en pedagogiaj lernejoj (porinstruistaj) pli frue. Pro tio ili prezentas pli lernolibrojn por gestudentoj de porinstruistaj lernejoj ol fundamentajn sciencajn verkojn, kiuj traktus kaj kritikus diversajn pedagogiajn kaj didaktikajn temojn el pedagogia, psikologia kaj sociologia vidpunktoj. Tute aparte de tiuj ĉi verkoj en jaro 1922 aperis du verkoj: „D i d a ktiko de 1 a b o r 1 c r n e j o“ de D-ro Jur. Turiĉ kaj „P r i la fundamento de scienco pri edu kado “ de D-ro Voj. R. Mladenoviĉ. La lastan sub titolo „Uber die Grundlage der Erziehungslehre“ aperigis ankaŭ Prof. G. F. Lipps en sia kolektujo „Beitrage zur Padagogik und Psychologie, Heft 1“. Pri pedagogiaj kaj psikologiaj opinioj de D-ro Mladenoviĉ, kiuj estas reprezentitaj en tiu ĉi verko kaj kiujn ‘li propagandadis dum la tuta pasinta jardeko, mi parolos iom malsupre. Tie ĉi mi nur mencios la ĉefajn temojn, •

86

— página 5 del PDF —

kiujn ia verko pritraktas. Ili estas: „Herbart’a sistemo de edukado, fondita (kreita) je mekanismo de imagoj44; «Eksperimento en servo de tiuj konceptoj, kiuj fundamente ne diferencigas de Herbart’aj“; ..Natureca ideo en edukado de Pestalozzi44; ..Edukado por sendependa enviciĝo en viva komunumo44. En la kadro de tiuj ĉi temoj la aŭtoro, kun granda kaj profunda kono, komentarias kaj klarigas la fundamentojn de Herbarfa, unuflanke, kaj Pestalozzi’a, aliflanke, skoloj, kaj ankaŭ la filozofiajn, psikologiajn kaj sociologiajn fundamentojn kaj faktojn, sur kiuj kreiĝas kaj realiĝas la laborlernejo kaj nova pedagogio de vivanta komunumo. Tiu ĉi verko prezentis novaĵon en jugoslava pedagogio dum la unua jardeka duono, ramon ĝi restis sen granda influo je fluo kaj evoluo de teoria kaj praktika pedagogio. Tiu ĉi ankaŭ plu iris sian trabatitan vojon. De tiu tradicia vojo ĝi komencis devojiĝi nur tiam, kiam de la Okcidento komencis alveni grandaj ondoj de la nova pedagogio. Kiam en Okcidento sekiĝis kaj senanimiĝis la fontoj, el kiuj fluis Herbart-Zillera metodo kaj pedagogio, precipe post la morto de lasta granda Herbarfano W. Rein, tiam ankan en Jugoslavio malfortiĝis Herbarfa pedagogio kun ĉiuj siaj malbonaĵoj kaj malperfektaĵoj. Tio okazis en plej granda grado, kiam nin atingis la rezultoj de Dalton-plan, Projekt-Method, Laŭcela aktiveco, DecrolyMetodo, Kompleksa metodo, Jena-plan kaj aliaj novaj kaj modernaj provoj de lerneja praktiko, kaj pedagogiaj movadoj. Do, fine de la unua kaj komence de ‘la dua jardeka duono la pedagogio en Jugoslavio deiris alian vojon, novan kaj pli modernan vojon. Jen oni aperigas multajn tradukaĵojn traktantajn pedagogion kaj edukan laboron el nova, nuntempa vidpunkto. Ankaŭ hejmaj pedagogoj komencis aperigi originalajn verkojn en nova pedagogia spirito. En tiu rigardo antaŭmarŝas Slovenoj. lli plejfrue kaj plejrapide trapasis je moderna (kompreneble el teoria vidpunkto) pedagogio, sed ne eble estas al mi citi ĉiujn iliajn verkaĵojn. Notindaj estas la laboroj de D-ro K. Ozvald (,,K u 11 u r a p e d a g o g i o“), D-ro Gogola, D-ro Franjo Jgeĉ, A. Ostrec, Ernest Vranc, M. Senkoviĉ, A. Jerjav, Pavle Fiere kaj multaj aliaj. Ankaŭ Kroatoj kaj Serboj ne malfruis. En Zagreb multe laboris kaj laboras por nova pedagogio kaj laborlernejo Prof. Salih Ljubunĉiĉ. Li, precipe de 1927, forte kaj senlace laboras je disvastigo kaj venko de novaj pedagogio kaj didaktiko. En instrua laboro li postulas, ke oni enkonduku aktivecon kaj memlaboron kaj ĉion, kio karakterizas laborlernejon. Krom multnombraj artikoloj Ljubunĉiĉ eldonis kelkajn originalajn verkojn, inter kiuj pli gravaj estas: «Liberaj lernantaj verkadoj en elementaj, ĉefaj kaj plimalsupraj mezaj lernejoj44; ..Dalton-plan metodo44; ..Instruado d e naturscienco14; ,,D idaktiko de matematika instruado lau principoj d e 1 a b o r 1 e r n e j o44, en kiu estas donitaj teoriaj kaj praktikaj direktadoj por instrui kalkulon en elementaj, ĉefaj kaj malsupraj mezaj lernejoj; ,.Infanoj estas troŝarĝitaj per instruado44, verko kiu klare kaj evidente montras, kiom troŝarĝas niajn infanojn lerneja laboro laŭ malnova pedagogia koncepto per siaj planoj kaj programoj. La autoro montras kiel, per adapto kaj enkonduko de laborlernejaj principoj, oni povus liberigi infanojn de troa intelekta materialo. Fine la lastan jaron (1930) Ljubunĉiĉ aperigis sian pliampleksan kaj plejgravan verkon «Laborlernejo44, kiu pritraktas jenajn temojn: ,,Manlaboro kaj laborlernejo44; ..Influo de arto je 87

— página 6 del PDF —

organizado de laborlernejo14; ..Reformaj provoj»; ,,Socia edukado kaj laborlerneĵo»; ,,Pedagogia determinado de vojo kaj celo de laborlernejo» kaj ..Aktiva instruado». La aŭtoro opinias, ke la plej bona vojo en instruado estas tiu de Alois Fischer kun kvar gradoj: komencado de problemo (takso), starigo de plano de laboro, plenumado de la definita laboro kaj kritiko (kontrolado). Krom tio en Zagreb delonge funkciadas societo „Pedagog-literatura korporacio», kiu daure eldonas pedagogiajn kaj porinfanajn verkojn. ‘Pin ĉi korporacio longe restis en la kadroj de malnova Herbarfa skolo, sed lasttempe oni rimarkadas iom-post-ioman alproksimiĝadon al modernaj pedagogiaj movadoj. Antaŭ nelonge ĝi eldonis tre bonajn didaktikajn laborojn de Prof. St. Kriĵaniĉ. Ankaŭ ĝi (tiu ĉi korporacio) eldonadas monatan pedagogian revuon „Napredak“ (Progreso), kiu ĵus finis sian 71-an jaron. La revuo publikadas diversajn artikolojn traktantajn teoriajn kaj praktikajn lernejajn demandojn. Sur la teritorio de antaŭa Serbio plejforta, plejaktiva kaj plejmerita longjara porbatalanto por enkonduko de manlaboro kiel lernobjekto en edukajn lernejojn estas Jov. S. Jovanoviĉ, direktoro de porinstruista lernejo. En tiu senco li luktas preskaŭ 40 jarojn. Dum pasinta jardeko li evoluigis iom siajn opiniojn kaj akceptis lernejan manlaboron ne nur kiel apartan devigan instruan objekton (fakon), sed ankaŭ kiel ĝeneralan instruan principon en instruado de ĉiuj ceteraj lernejaj fakoj. Li aperigis: En 1926 «Tabelojn por vira manlaboro» en popollernejoj kaj ,,L e r n e j a 1 a b o r e j o», en kiu la aŭtoro donas metodajn principojn kaj praktikajn direktadojn por manlabora instruado en elementaj kaj ĉefaj (burĝaj) lernejoj. Tiu ĉi libro estas plejkompleta de sia speco kaj ampleksas ĉion, kion la oficiala programo postulas. Pro tio, ĝi servas kiel gvidilo al ĉiu instruisto. En 1925 Prof. Jov. S. Jovanoviĉ ekfunkciigis la revuon p Radna skola» (Laborlernejo) kiel organo de ..Societo de amikoj de labora instruado». En 1929 li aperigis kvin ampleksajn librojn de sia kolektujo ..Pedagogio» nome: 1. Pedagogia fiziologio, 2. Pedagogia psikologio, 3. Didaktiko, 4. Metodiko kaj 5. Lerneja organizado. Ciuj estas destinitaj al (porinstruistaj) gelernantoj, kiuj sin preparas por popollernejaj instruistoj. Je reformo de nia lernejo dum la pasinta jardeko (kaj ankaŭ nun) multe, konscie kaj kompetente laboris antaŭe menciita D-ro Voj. R. Mladenoviĉ, profesoro kaj inspektoro de Ministerio de Klerigo. Vere li multe ne verkis, sed tio, kion li verkis kaj verkas, havas, laŭ mia opinio, ne nur por la jugoslava, sed por ĝenerala pedagogia scienco, grandegan gravecon. D-ro Mladenoviĉ karakteriĝas per granda kritikismo kaj profunda logika pensado. Li ne konformiĝas je disvastigita ‘laudo aŭ malaproba kriado je iu ajn pedagogia sistemo aŭ direkto. Li prudente kaj atenteme prijuĝas pri ĉio, kaj li havas siajn proprajn juĝojn kaj opiniojn koncerne pedagogion kaj edukan Laŭ Mladenoviĉ spirita vivo ne konsistas el elementoj kaj iliaj laboron, kombinaĵoj. Gia primara fenomeno estas agado, aktiveco, Agadon kaj aktivecon infano kunportas kun si je sia naskiĝo. Infano estas aktivema, antaŭ ol ĝi havas konscion pri tio. Nek mondo, nek eksteraj influoj kaŭzas tiun ĉi aktivemon (aktivecon). Eksteraj influoj nur okazigas disbranĉiĝadon de aktiveco, kaj primara kapableco por tiu ĉi disbranĉiĝado estas donita al infano kun ĝia naskiĝo. Evoluigi tiun ĉ i a k t i v e c o n kaj helpi ĝian 88

— página 7 del PDF —

disbranĉiĝadon — jen tio signifas edukadi. Ĉar de naskiĝo ekzistas en infano ĉio, en fornio de ĝermo, kion oni devas evoluigi kaj eduki, e d u k ado ĝuste prezentas helpadon kaj gvidadon de spirita kaj anima evoluo. Sed, ĉar evoluado kaj formado de unuopaj individuoj estas eblaj nur en viva komunumo, ĉar unuopa vivo akiras sian sencon kaj atingas sian celon nur en viv-komunumo, fine ĉar ĉiu unuopa evoluado akiras sian naturan finon tuj kiam ĝi atingas la spiritan staton (gradon, ŝtupon) de koncerna viva komunumo. D-ro Mladenoviĉ opinias, tute prave, ke la tasko de edukado estas kapabligi e d u k a t o n p o r m e m stara enviciĝo en koncernan vivan k o m u n u m o n. — Koncerne la metodon, kiu servos al ni por atingi la edukan taskon. D-ro Mladenoviĉ opinias, ke ni ne povas evoluigi la agadon kaj primaran aktivecon per apartaj lecionoj kaj admonoj, sed nur per memlaborado kaj propraj travivaĵoj de infanoj. Ankoraŭ unu pedagogo, kili forte batalis, precipe lasttempe, por nova pedagogio kaj aktiva lernejo estas D-ro Vlad. J. Spasiĉ. profesoro. En 1929 li ekmovis la „B i lilio tekon de nia nova lernejo44, kies volumoj aperas periode. La unua volumo estas titolita: „E n k o n d u k o en la n o v a n p e d a g o g i o n kaj n u n t e m pan edukado n.44 Cii pritraktas la signifon de alta, spirita kaj ideala komunumo, kiu samtempe plenumas edukan funkcion, ‘fiai la nova pedagogio celadas sintezigi ĉiujn nuntempajn edukajn tendencojn en unueca Pedagogio de komunumo. La dua volumo ..Enkonduko en la novan lernejon kaj nuntempan instruadon44 aperis en 1930, Post mallonga kritiko de tradicia lernejo la aŭtoro priskribas, ankaŭ mallonge kaj koncize, unue la evoluon de laborlernejo kaj poste ĉiujn fluojn, direktojn, sistemojn, provojn kaj metodojn nuntempajn, kiaj estas: Laborlernejo de Lay („Tatschule“), Aktiva lernejo de Ferriĉre, Unueca laborlernejo en Rusio, Produktema lernejo en Germanujo, Kooperativaj lernejoj en Francio, Kompleksa metodo, Projekt-metodo, Decro|ly-metodo. Per unu vorto, la autoro konigas nin kun ĉiuj provoj kaj eksperimentoj de la nova lernejo (Jenaplan kaj aliaj). — Redaktoro de tiu ĉi biblioteko promesis ke, en venontaj numeroj, estos pritraktitaj plidetale nli gravaj metodoj kai didaktikaj problemoj en lumo de nova pedagogio kaj nuntempa instruado, sed, verŝajne( li ĉesis pro malbona vendado de unuaj numeroj — fenomeno, kiu akompanas ĉiujn novaperintajn pedagogiajn verkojn, kaj pri kiu mi parolos pli malsupre. Ankan D-ro Pajo Radosavljeviĉ. profesoro de pedagogio ĉe universitato de New York, per siaj multaj artikoloj kaj aliaj verkoj influis, en pasinta jardeko, la evoluon de nia jugoslava pedagogio. Plej grava kaj plej ampleksa lia verko estas ,.E n k o n d u k o en eksperimentan pedagogio n“, kiun eldonis en du volumoj antaue menciita Pedagogia-literatura Korporacio. Notindaj estas „L a Pedagogia B i b 1 i o t e k o“ kaj ,.P e d a g o g i a j Klasikulo j“, kiujn redaktas D-ro Milan ŝeviĉ, universitata profesoro en Beograd. La pedagogia biblioteko periode aperigas unuopajn verketojn pedagogiajn kaj psikologiajn originalojn kaj tradukojn, kiuj daŭre konigas nian geinstruistaron kun ĉiuj aktualaj pedagogiaj kaj psikologiaj problemoj kaj novaĵoj en kadro de tiuj sciencoj. Gi komencis aperi en 1908 kaj ĝis la milito aperis 8 kajeroj (volumoj). Dum la mondmilito ĝi estis ĉesigita kaj reaperi^ en 1920. De 1920 ĝis 1930 aperadis daŭre kaj aperis 58 kajeroj (volumoj). — La kolektaĵo ..Pedagogiaj klasikuloj44 komencis aperi de 1922 kaj ĝis 1930 89

— página 8 del PDF —

aperis 6 libroj — plejgravaj verkoj de grandaj pedagogoj-reprezcntantoj de diversaj popoloj (Kant, William James, Rousseau kaj aliaj). Fidelaj kaj popularaj pedagogoj de Herbart-Ziller’a skolo (inter kiuj plejmeritaj estas D-ro D. Rajĉiĉ, D-ro Sig. Cajkovac. Jov. Dj, Jova.noviĉ, D-ro Drag. Petroviĉ) ankaŭ laboris kaj verkis dum la tuta jardeko. Ili verkis en pli malpli malnova spirito, sed dum la lastaj jaroj iliaj laboroj kaj artikoloj estiĝas pli kaj pli raraj, kiuj, plejofte, nur defendas antaŭajn verkojn kaj opiniojn de atakadoj venintaj de pedagogiaj novuloj kaj reformuloj. Tamen ankaŭ iuj el ili estas emaj, akcepti multajn novaĵojn. Ekzemple D-ro Duŝan Rajĉiĉ volas akcepti ĉiun novaĵon pravccan, prudentan kaj taŭgan. En sia tre grava verko „1 n s t r u a d o d e gepatra lingvo en elementaj lernejo j“, kiu aperis en 1928, malgraŭ tio ke ĝi estas verkita en Herbarfa spirito, ni trovas multajn novaĵojn. Precipe en komencaj leg- kaj skribinstruado kaj en lernantaj verkadoj, li plue adaptis novajn agmanierojn kaj metodojn didaktikajn. La lastaj du jaroj 1929 kaj 1930 donis al ni multajn pedagogiajn verkojn, inter kiuj notindaj estas „1 n s t r u a d o d e matematiko en e 1 e m e n t a j ‘lernejoj de Ĉcd. T. Buŝetiĉ kaj „1 n s t r u a d o (didaktiko) d e naturaj sciencoj en elementaj 1 e r n e j o j“ de Mil. R. Majstoroviĉ. Laŭdinde estas, ke ambaŭ verkoj estas verkitaj de popollernejaj instruistoj. La unua estas verkita laŭ metodo de nombrado (ne laŭ metodo de nombraj figuraĵoj, kiel ekzemple faras Lay) kaj donas multajn praktikajn instrukciojn por sukcesa instruado de kalkulo en elementa lernejo. La dua verko estas verkita laŭ rusa profesoro Pinkeviĉ kaj enkondukas multajn novaĵojn en natursciencan instruadon. Kvankam, ĝis tie ĉi, mi ne notis ĉiujn aperintajn verkojn, tamen estas videble, ke jugoslava pedagogia literaturo ne riĉiĝis multe per originalaj verkoj en pasinta jardeko. Ankaŭ malmultaj tradukaĵoj aperis. Kial? Cu pro neagemo kaj seniniciatemeco de niaj direktantaj kaj gvidantaj pedagogoj? Tute ne! lli estis ĉiam viglaj kaj pretaj, doni kaj publikigi ĉion, kio plibonigus niajn teorian kaj praktikan perfektiĝon, kaj ĉion, kio antaŭpagus niajn eduksistemon kaj lernejlaboron. Sed spite al sia agemeco kaj preteco ili ne verkis pliampleksajn fundament-esplorantajn, pruvantajn kaj dokumentadajn verkojn ĉefe pro tio, ke tiaj verkoj malbone vendiĝis. Tion ĉi, certe, kaŭzas la malbona materiala stato de geinstruistoj kiuj, same kiel ĉiuj oficistoj kaj tuta mondo, suferas sub la teroro de materialismo. ‘rimi malplenecon en pedagogia literaturo tute anstatauis kaj kompletigis niaj multnombraj pedagogiaj revuoj kaj gazetoj. Sub la plumo de niaj naciaj eminentaj pedagogoj kaj lernejaj praktikuloj ia revuoj science, kompetente kaj ageme, dum la tuta jardeko, pritraktadis ĉiujn pedagogiajn problemojn kaj teoriajn kaj praktikajn. Ankaŭ ili regule donadis informojn pri ĉiuj lernejaj kaj edukaj novaĵoj naskiĝintaj enlande aŭ eksterlande. Mallonge: niaj pedagogiaj revuoj kaj gazetoj gvidadis kaj evoluigadis nian pedagogion, popularigadis ĝin kaj per tio ili antaŭpuŝadis niajn lernejajn aferojn kaj perfektigadis ĝeneralan kaj precipe fakan pedagogian instruitecoj! de nia geinstr Histaro. lli estas malmultkostaj kaj multajn el ili aĉetas lernejaj komunumoj, kaj pro tio ilin povas legi ĉiu instruisto. Dum la jardeko en Jugoslavio aperadis krom malnovaj, antaŭmilitaj, ankaŭ aliaj revuoj, kiuj ekaperis precipe dum la dua jardeka duono. Mi mencios 90

— página 9 del PDF —

nur pli bonajn, pli gravajn kaj pli disvastigitajn. Plej bona, plej grava kaj plej merita por pedagogia scienco estas la revuo ..U ĉ i t e 1 j“ (Instruisto). Cii estas monata organo de „Asocio de jugoslava ** geinstruistaj — 80-paĝa. Giaj ĉefaj konstantaj rubrikoj estas: 1. Pedagogia movado kaj lernejrcformo; 2. Psikologio; 3. Historio de edukado kaj instruado; 4. Instruada laboro; 5. Pedagog-kleriga trarigardo (informoj pri pedagogiaj novaĵoj); 6. Recenzoj (kun subrubrikoj: Hejma literaturo, Fremda literaturo kaj Novaj libroj kaj gazetoj); 7. Kroniko. Tiu ĉi jaro estas la 44-a de „Uĉitelj“. De komenco kun malgrandaj paŭzoj, ĝis la junio 1929, ĝin redaktadis Mili. M. Stanojeviĉ t, popollerneja instruisto. Kun grandega arno kaj rara kapableco li gvidadis la revuon, kaj per tio ankaŭ nian pedagogion, sed li estis ano kaj granda porbatalanto de Herbart-Rein’a pedagogio. Pro tio, dum lia tempo, artikoloj en spirito de novaj ideoj kaj reformoj rare aperadis en „Uĉitelj“. — Tute alian enhavon kaj alian direkton ricevis la revuo, kiam ĝi venis en ‘la manojn de nuna redaktoro Vuj. Petkoviĉ, ankaŭ popollerneja instruisto, pri kiu mi antaŭo parolis. Malgraŭ tio ke ankaŭ li estis Herbarfano kaj ke li verkis didaktikajn verkojn (kiujn mi menciis en antaŭa parto de tiu ĉi artikolo) en spirito do Reiifa pedagogio, tamen li lasttempe evoluigis siajn opiniojn kaj adoptis novajn pedagogiajn kaj didaktikajn ideojn. Pro tio la revuo „Uĉitelj“ ricevis novajn vizaĝon kaj spiriton de novaj pedagogiaj tendencoj. — Al „Uĉitelj“ kunlaboradas plej eminentaj pedagogoj kaj plej lertaj lernejaj praktikuloj: de universitataj profesoroj ĝis popollernejaj geinstruistoj. Alia nuntempa heroldo de pedagogiaj klopodoj kaj tre bona kunlaboranto kaj konsilanto, precipe de niaj Slovenaj geinstruistoj, estas pedagogia gazeto „P o p o tn i k“ (Vojaĝanto). Jam 52 jarojn ĝi plenumadas siajn klerigan kaj kulturan servon kaj taskon inter Slovenaj geinstruistoj. Pli ol iu ajn nia pedagogia revuo en pasinta jardeko „Popotnik“ klopodadis levi lernejon kaj lernejan laboron ĝis nuntempaj tendencoj de nuna produktiva epoko kaj pedagogio. Por ke oni vidu, kiajn temojn pritraktatas „Popotnik“, jen kelkaj artikoloj aperintaj lasttempe: ..Cefaj celoj de nova pedagogio kaj ĝiaj rimedoj“, „Iuj opinioj pri edukado je komenco de ,** lernjaro ..Koncentrigado de instruado laŭ ,** laborlernejo ..Labora notkajero de niaj ,** lernantoj ..Infanaj manlaboroj en elementa ,** lernejo ..Aritmetiko en ,** laborlernejo „Pri la instruista ** personeco kaj aliaj. La disvastigon kaj popularigon de nova pedagogio kaj nunaj didaktikaj reformoj multe helpadis (ankaŭ nun helpas) tre bone redaktita revuo „S a vre m ena S k o 1 a“ (Nuntempa lernejo) kiu unuafoje aperis komence de la jaro 1927. Gi estas vera revuo de praktika pedagogio en nia lingvo. Gia redaktoro kaj eldonisto Zlatko Spoljar estas unu el niaj plejeminentaj kaj plejtalentitaj popollernejaj instruistoj. Li kaj liaj, ankaŭ eminentaj, kunlaborantoj (Ljubunĉiĉ, Kriĵaniĉ, F. H. Mandiĉ, profesoroj; Rukavina, Filajdiĉ, Bjelovarac kaj aliaj) aperigis en ..Savremcna ** Skola multajn siajn eĉ tre ampleksajn artikolojn kiel: ..Geometria kaj libera desegnado en elementa ,** lernejo „Vira manlaboro en elementa ,** lernejo ..Virina man-laboro . . .“, ..Esplorado de inteligenteco ,** ..Tutplena materialo de naturaj ,** sciencoj ..Tutplena instruado en unua lernjaro” ordigita lau semajnoj, ..Gimnastiko en elementa ** lernejo kaj multaj aliaj. Ciuj artikoloj pritraktadas teorie kaj praktike unuopajn demandojn kaj donas multajn utilajn instrukciojn al legantaro (geinstruistaro). — Krom la ..Nuntempa ** Lernejo Zlatko Spoljar redaktas kaj eldonas du por91

— página 10 del PDF —

infanajn gazetojn: „Vrelo“ (La fonto) kaj „Mala ** Pozornica (Malgranda teatro), ĉar li estas pedagogo, infana poeto kaj rakontisto, kaj komponisto de porinfanaj kantoj. Per siaj multnombraj artikoloj en siaj gazetoj, per originalaj verkoj el teoria pedagogio kaj praktika lerneja laboro, kaj ankan per siaj diversaj lernolibroj por elementa lernejo, Zlatko Ŝpoljar multe antaupuŝis niajn pedagogion kaj lernejajn aferojn en pasinta jardeko. Tie ĉi mi denove mencias la revuon „Napredak“ (Progreso). Alia valora revuo estas „Predavaĉ“ (Prelegisto), kiun oni ekmovis je la jaro 1928, kaj kiu donas unuopajn prilaboritajn lekciojn el elementlernejaj lernobjektoj kaj artikolojn por plibonigo de lerneja praktiko. Ĝin eldonas ankaŭ Asocio de jugoslava geinstruistaro — Sekcio Beograd. Fine dum la jardeko aperadis ankaŭ jenaj bonaj revuoj: ,,Pokret“ (Movado), „Nova ** Skola (Nova lernejo), ^nstruisto en lernejo kaj ** popolo kaj multaj aliaj. Asocio de jugoslava geinstruistaro eldonas dufoje semajne la gazeton „Narodna ** Prosveta (Popola Klerigo), kiu donas pleje artikolojn el kleriga p.olitiko kaj luktas por plibonigo de materiala kaj morala stato de jugoslavaj geinstruistoj, sed ĝi ofte aperigas ankan artikolojn el pedagogio, didaktiko, psikologio, pedologio, kaj per tio ĉi ĝi ankan influas la evoluon de nia pedagogio. Je speciala edukado de blinduloj kaj surdmutuloj multe laboris Veljko Ramadanoviĉ, Miodrag Matiĉ kaj St. Ratkoviĉ. La unua estas malnova fama edukisto de blinduloj kaj nun direktoro de plej granda domo por blinduloj en Jugoslavio kaj redaktoro de speciala revuo „Glac ** neduĵnih (La voĉo de Senkulpuloj). Ramadanoviĉ multe luktas por edukado de senkulpuloj, kaj li multe verkis en tiu senco. — St. Ratkoviĉ verkis: ..Blinduloj kaj rlia edukado“. — Je edukado de spiritmalfortuloj dum la jardeko (kaj ankaŭ nun) laboris Ivan Dimnik, direktoro de lielplernejo en Ljubljana kaj aliaj. (‘etere. la pedagogia ‘literaturo por speciala edukado cu Jugoslavio estas ankoraŭ tre malriĉa kaj malforta. Konkludo. En pasinta jardeko jugoslava pedagogio antaŭpagis kelkajn paŝojn, sed pli en teoria senco ol en praktika direkto. En praktika direkto ĝi ne progresis multe. Escepte apartajn kaj izolitajn provojn, kiujn faris unuopaj progresemaj edukistoj-praktikuloj, ĉiu en sia lernejo, en sia klaso, laŭ siaj propraj iniciativo kaj persvadado, nenio alia estas entreprenita kaj farita. Ŝtata kleriga politiko dum pasinta jardeko estis gvidata tiel, ke oni ne povis fondi kaj malfermi eĉ unu poreksperimcntan lernejon. Privata iniciativo ankaŭ mankis, ĉar preskaŭ ĉiui lernejoj estis ŝtataj, kaj laŭ la nova leĝaro ĉiuj privataj lernejoj estas malpermesitaj. Nur lastatempe, post la ŝanĝiĝo de tuta regada sistemo en la ŝtato (6-a de januaro 1929), tiu ĉi (la ŝtato) komencis labori je antauenmiŝado kaj progresigo de lernejaj aferoj laŭ eltrovoj kaj rezultatoj de nova pedagogia teorio kaj praktiko. En tiu rigardo la ŝtato komencis kun publikigado de nova lerneja leĝaro kaj aranĝado de diversaj kursoj, kies tasko estas prepari geinstruistojn por lielp-, special- kaj eksperiment-lernejoj. La dua manko de jugoslava pedagogio estas ke ĝi, duni pasinta jardeko, ne estis unueca, ne moviĝadis kaj ne evoluigadis en sole unu direkto. La pedagogoj ne kunigis siajn fortojn, por direkti kaj kanaligi la pedagogion. Nia 92

— página 11 del PDF —

nuna pedagogio apogas sin parte sur Gaudig, parte direktiĝas laŭ ideoj de Kerschensteiner, Seinig, Burger, Ferriere, P. Petersen, W. Paulsen kaj aliaj. Pro tio, antaŭ nelonge aperis grandstila movado kun celo kunigi ĉiujn fortojn: ŝtatajn, privatajn, tiujn d e e m i n e n t a j gvidantaj pedagogoj, por ke nia pedagogio kaj nia 1 e r n ejaro ricevu propran jugoslavan karakteron, por ke, estonte, nia junularo estu edukita en spirito d e nacia jugoslava unueco kaj komuneco.

Eduko Kaj pedajo. Sesa letero.

Kara kolego, kara kolegino! (1) Bedaurinde mi ne ricevis ian respondeton je la letero lasta, Verŝajne vi ne konsentas mian diferencigon inter eduko kaj pedajo. Bonvolu do permesi min, turni vian atenton al diverseco de kieloj, kiui estas karakterizaj por aŭ eduko aŭ pedajo. (2) Eduko, t. e. alkutimiĝo de juna generacio al tradiciaj’kutimaro kaj opiniaro, okazas ĝenerale je du ĉefmanieroj, kiujn ni nomu a 1 k u t i m a d o kaj o n i d i r a d o. Pedajo, t. e. sinformado je pliplenigo de sia individua homeco, okazas per interesiĝo (en la senco de intueca travivaĵo) kaj i n t e r p a r o 1 o. (3) Per la procedo de on idi rado formiĝas la baza opiniaro de soci» anoj. La potenco de 1’ media kutimaro formadas ilian moran konduton. Dum i n t e r p a r o 1 o homo formas sin per tio, ke li interne vidas animon aliulan. Kiu interesiĝas por la objektoj, pliriĉigas sian mondbildon. Ju pli plena via mondbildo, des pli individueca via homeco. _ (4) Alkutimado kaj onidirado, interesiĝo kaj interparolo estas ĝeneralaj formoj de eduko aŭ pedajo. Estas edukataj kaj pedajas ja ĉiam homoj scii iaj intenco kaj plano. Intenca eduko aperas en specialaj manieroj, nome en la kieloj de konduko, lernigo, s e r v a d o kaj k u 11 o. (5) Bonvolu kompreni je konduko ĉiajn ordonojn, laŭdojn, riproĉojn kaj punojn en eduka rilato, je lernigo la lantradician peradon de scioj kaj rutinoj, je servado ĉian periodan devolaboron en eduka rilato, kaj je kulto la diversajn ceremoniojn en familia, magia an ŝtata sferoj. (6) Krom ambaŭ ĝeneralaj kieloj de pedajo estas ankaŭ specialaj formoj, nome ludo, m e t o d a kurso, 1 a ŭ c e 1 a produkto (en la senco de 1’ greka vorto „ergon“, germanlingve )* Werk kaj festo. Pedagogie konsiderate, ludo estas agado intueca-interesiga en libera formado. Metoda k u r s o estas instruanta interparolado rilate al certa objektaro. L a ŭ c e 1 a p r o d u k t o („ergo“) estas interesiga formado lau certa celo kaj metoda vojo. (La ĉefa celado de lerneja reformomovado moderna estas lernejo, en kiu la infanoj estas produktantoj en pedagogia senco.) Festo estas kiela de pedaja procedo, kiam partoprenanto en komuneca travivo plivastigas sian animon. *) Angle: work, praparenca al la greka „en-ergeia“ = energio. 95

— página 12 del PDF —

(7) Mi nek povas nek volas en tiu letero detale pritrakti la diversajn formojn de eduko kaj pedajo. Pri ili mi jam skribis en mia verko „Eigengesetzliche Bildungslehre“ (Autonomia )*. pedagogio Estas praktike grava afero, ĉu pedagogo ekkonas diferencon inter edukanta kaj pedajiganta sintenadoj. Mi tre dankus vin, se vi sciigus min, ĉu miaj esprimaĵoj estas kompreneblaj en la sencha lando Esperantujo.

Koran saluton

de via *) Vidu IPR-n 1931. pĝ. 30.

Kurt Riedel.

Unu jirava pedagoga demando 1 )e Ivan Valĉanov, Tirnovo, Bulgarujo.

Ni scias tre bone, ke la desegno kaj la kanto estas artoj, ke, ĝenerale 1’ artoj estas alireblaj nur al tiu, kiu posedas talenton. Bone. Sed tiam, kial oni instruas desegnon kaj kanton en ĉiuj lernejoj por ĉiuj gelernantoj — talentaj kaj sentalentaj? Jen unu grava pedagoga demando. Por feliĉo, tiu ĉi demando estas solvita delonge, sed por bedaŭro tiu ĉi solvo, laŭ mia opinio, estas tute ne konata de granda parto de la instruistaro kaj de aliaj inteligentaj homoj. Mi estas gimnazia instruisto — pentristo, instruas desegnon. La plimulto de la gepatroj de iniaj gelernantoj tute ne konas la solvon de tiu ĉi demando. Kaj inter ili estas multe da inteligentaj homoj. Mi kunlaboras en kelke de niaj — bulgaraj pedagogaj — instruistaj gazetoj kaj revuoj. (Ekzemple en „1 n s t r u i s t a p e n s o“ kaj „1 n s t r u i s t a p r a k t i k o“ — organoj de la komuna Bulgara Instruista Asocio.) Tiel same, ini ofte paroladas en instruistaj kunvenoj, konferencoj kaj kursoj, pri la desegna instruo, tial mi scias bone, ke ne malgranda parto de nia bulgara instruistaro havas malklaran ideon pri desegna instruo. Krom ĉi tio, mi jam dum unu tuta jaro interkorespondadas per germana lingvo kaj precipe per nia kara internacia lingvo kun kelko da geinstruistaj fremduloj, luj de ili skribis al mi, ke por ili la desegna instruo estas enigmo! Eĉ unu germanlingva instruisto skribis al mi tiel: „Ekzistas ja homoj, kiuj ne havas lingvan talenton, sammaniere ekzistas homoj, kiuj ne havas iun ajn alian talenton. Ĉu estas ĝuste, uzi por tiuj homoj tiom da tempo por afero, en kiu ili certe ne atingos ion? Ĉu ne estas pli bone uzi parton de tiu tempo por branĉoj pri kiuj ili havas talenton?“ Pro ĉio-tio ĉi mi kuraĝas diri tie ĉi tute mallonge mian opinion pri la esenco kaj la senco de la desegna instruo. Antan ĉio ni devas scii, ke ekzistas granda diferenco inter la desegno kiel libera pura arto de unu flanko, kaj la desegno kiel instruobjekto de alia flanko. Generale tia diferenco ekzistas inter ĉiu alia instruobjekto de umi flanko, kaj la egalnoma de ĝi. scienco au arto, de alia flanko. Laŭ ĝia esenco kaj senco, la desegno kiel pura arto prezentas superan animan kapablecon, 94

— página 13 del PDF —

atingeblan nur por talentaj homaj individuoj. Tiuj ĉi talentaj homoj-artistoj kreas desegnaĵojn aŭ pentraĵojn, per kiuj ili transdonas siajn pensojn, impresojn, sentojn k. a. al aliaj homoj, kaj liveras al ili estetikan plezuron. Sed la esenco kaj senco de la desegno kiel instruobjekto estas tute aliaj. Generale la instruobjekto ne estas talento, ne estas kapableco, sed nur unu pedagogia rimedo. Gi prezentas unu sistemon de konoj kaj ekzercoj, atingeblaj de ĉiuj gelernantoj en la lernejoj, sed ne nur de kelko da talentaj individuoj el ili. En la desegna instruo tiuj ĉi konoj kaj ekzercoj estas elektitaj el 1’ arto-desegno kaj el ĝiaj helpaj sciencoj (anatomio, fiziko, perspektivo, estetikeco k. a.) Tiuj ĉi konoj kaj ekzercoj *estas tre utilaj kaj necesaj ne nur por disvolviĝo de la desegna talento de kelkaj individuoj, sed por evoluo kaj eduko de ĉiuj gelernantoj. Ekzemple per atingeblaj por ĉiuj gelernantaj ekzercoj je desegno la desegna instruado helpas la disvolviĝon de la infanaj observeco, manlerteco, estetika gusto, memoro, imago, fantazio k. a. ecoj. Krom tio ĉi, per desegna instruo ĉiuj gelernantoj ricevas tre utilajn kaj necesajn konojn pri la formoj kaj koloroj de la objektoj. Plej poste, la senco de la desegna instruo estas ankoraŭ en la fakto, ko ekzistas neniu infano kiu estas tute sentalenta pri desegno. Ĉiuj infanoj tre amas desegni, sed la plimulto el ili, pro m a 1 b o n a desegna instr u o. baldaŭ malamas la desegnon. Lau mia opinio la plej bona desegna instruo estas tiu, kiu estas utila por ĉiuj gelernantoj en la lernejo. Do, karaj kolegoj-geinstruistoj el ĉiuj landoj, faru ni la desegnan instruon utila kaj necesa por ĉiuj niaj gelernantoj, sed ne nur la talentaj. Alie, la desegna instruo estiĝos efektive, sensenca.

Tutregna Asocio de ĉeĥoslovakaj instruistinoj. „Riŝsky svaz ĉsl. uĉitelek», kiu launua en CSR aliĝis al nia TAGE, estis fondita en jaro 1926. Gia prezidantino estas la fame konata kaj de ĉiuj ŝatata feministino kaj senatanino S-ino F. F. Pla m i nk o v a. En nuna jaro havas la Asocio pli ol 1600 membroj, kiuj estas grupigitaj en du sekcioj: la ĉeĥa „Sdruzeni ĉsl. uĉitelek» kaj moravia ..Jednota uĉitelek moravskyoh“. La grupiĝo okazis pro vidpunkto pure organizacia, ĉar la agado de la Asocio estas nekredeble vigla kaj granda. Pri la multega laboro, plenumata tiom akurate kaj ameme de la ĉefsckretariino koi. A n t. M a x o v a en Praha, oni povas diri, ke ĝi estas ekonomie dividita kaj sekvata de granda parto de ĉiam help-

emaj kaj bonvolaj koleginoj, junaj kaj pliaĝaj, en ĉiuj partoj de la lando. Jen la nomaro de la plej ĉefaj sekcioj, kiuj zorgas pri diversaj fakaj problemoj: la lerneja, la ekonomia, la sekcio de junaj instruistinoj, la sekcio de edziĝintaj instruistinoj, la reforma sekcio, la gazetara, la gimnastika, la prijuĝa, la kontraŭcelibata, la popollerneja, la ekskursa kaj aliaj. La Asocio estas en viglaj interrilatoj kun aliaj instruistaj kaj pedagogiaj organizacioj. Gi estas membro de la „ĉcĥoslovaka Federacio Instruista» kaj ..Virina Nacia Konsilantaro», krom tio ĝi kunlaboras kun multaj progresemaj institui cioj de la lerneja, virina, kultura, sociala, humanisma k. a. interesoj. 95

— página 14 del PDF —

Membroj de la Asocio kunlaboras en la reformemaj komitatoj de lerneja fako kaj same en fako de porinstruista klerigado. La organo de la Asocio estas nomata „List Rfŝ&keho svazu csi. uĉitelek» aperas dufoje en la monato. Estu citata ankaŭ la Esperanta kroniko en ĝi, kiun skribas koi. J. Ŝupiohova. Kroni tio eldonas la Asocio ankaŭ la monatan ilustritan revueton „Niaj infanoj“, kiu estas destinita al la kunlaboro de ..lernejo kaj familio»! Certe, ĝi estas bonega ligilo de ambaŭ faktoroj, kiuj formigas la infanon korpe kaj spirite. Pere de lernantoj la nomita revueto — ĉiam kun la plej severe elektita enhavo — eniras en multajn familiojn kaj — edukas ankaŭ tie — la gepatrojn! Oni povus ankoraŭ multon rakonti pri la grava laboro kaj penado de la ,,’I’utregna instruistina Asocio14, sed ĉio estas jam ĝeneralaĵoj, kiuj tamen — kvankam ĉie egalaj — alportas al ĉeĥoslovaka instruistino multan frukton, ne ĉiam kaj ĉie facile atingeblan. julie Ŝupichova.

Recenzoj. Janko Todcrov, Orfeo. Legenda kantisto kaj religia reformanto en Balkanoj. Sofio 1931. Eldono de ..Balkana Konkordo». Prezo 0,20 sv. fk.; 16 pĝ. La problemo de Orfeo estis kaj estas enigmo. La orfeismo elkreskis sur grundo de Dionisa religio. Giaj disĉiploj kreis grandan religi-riteCan literaturon, la orfeikon, kiu vastiĝis en suda Erakio, meza Grekujo, en insuloj kaj en suda Italio deposi la sesa jarcento antaŭkrista. La orfeismo ne estis ŝtata religio, sed en ĝi la bezonoj de individua animo ricevis superecon. «Homo ekstaras antaŭ la abismo de 1’ problemoj pri vivosenco kaj lia rilato al dio, kaj mem fariĝas kreanto de sia sorto, ekirante la vojon de pureco kaj sanktigo, kaj kunigante kun diaĵo mem. ..Karakteriza por orfeismo estis la ideo pri metempsikozo (t. e. transmigro de animo per renaskiĝo). La bildo de Orfeo 96

senbarba estas desegnita sur kristanaj katakomboj. Eble Orfeo estis ne nur magia kantisto. — Espereble aperos baldaŭ pluraj libretoj el ..Biblioteko Balkana Konkordo». Mi profitas okazon, atentigi nian legantaron al bela kaj alloga ..Balkana Konkordo», monata revuo kaj organo de balkanaj esperantistoj. Adreso: Balkana Konkordo, Poŝtenska kntija, 233, Sofio, Bulgarujo. jarabono 1 dolaro por eksterbalkanaj landoj. K. R.

D-ro E. Esslemont: B a li a ’ u ’ 11 a h kaj la Nova Epoko. El la angla originalo tradukita de Lidja Zamenhof. 191 paĝoj. 15,5X23 cm. Prezo gmk. 4.—. Eldonejo „La Nova Tago», Weinheim, Germanujo. Cefdeponejo: ,,Heroldo de Esperanto», Brŭsseler Strasse 94, Koln, Germanujo. La Bahaa movado prezentas per tiu libro siajn historion kaj instruojn pli dctale ol en la verketoj ĝis nun aperintaj. La aŭtoro povas garantii aŭtentikan priskribon, ĉar dum du kaj duono da monatoj li estis gasto de Abdul Balia, plej aĝa filo de Baha’u’llah, diosendito laŭ Bahaa kredo kiel Moseo, Kristo, Mahometo. Abdul Baha mem korektis parton de la manuskripto, Nacia Bahaa Konsilantaro en Anglujo kaj la nuna ..Gardanto de la Afero» (Bahaa) aprobis la verkon. La verko de Esslemont elmontras la profundajn senton kai volon de tiu „sekto“, kies unu ĉefpostulo estas; ann. la homaron!, kiu klare agnoskas samvalorecon de ciuj homoj, rasoj kaj religioj. Sendogma, plena de avertoj kontraŭ antaŭjuĝoj kaj superstiĉoj, regas la movadon alta esperdona spirito kaj valorigas la verkon por ĉiu esperantisto, en kiu vere vivas ankoraŭ iom da Zamcnhofa volo kaj revo pri homaranismo. Abdul Baha (el Persujo) tre ŝatis Zameiu hoton, kiu naskiĝis, kiam Baha’u’llah proponis kreon de universala lingvo, kaj oni ne forgesu, ke Zamenhof respondis aJ Kristanaj gejunuloj, kiuj estis salutintaj lin dum sia kongreso: „Mi estas nur he-

— página 15 del PDF —

brea homarano liberkreda; sed . . . kie» pli bela en la mondo ol plena sekvado al instruo de Jezuo?“ (E. Privat, Vivo de Zamenhof.) — Tri ĉapitroj detale raportas pri vivo kaj faroj de la fondintoj: I’ab, la antaŭinta, Baha’u’llah, la dioscndito, Abdul Balia, la servanto de Baha. Surskriboj de kelkaj aliaj ĉapitroj montru la pen. adojn progresigi la mondon: Sano kaj kuracado, Religia unueco, Vera civilizacio, La vojo al paco. Religio kaj scienco. Finas la verkon profetaĵoj kaj el antikvaj sanktaj skribaĵoj (nun plenumitaj de la movado) kaj el la verkaro de Baha’u’llah aŭ Abdul Balia (plenumitaj kaj plennmotaj). Klaran kaj bonan lingvon garantias la nomo Zamenhof. R. W.

(■isnunaj rezultoj de uzado de lesioj kiel kontrolo de Esperanto-instruado. De Henrikino Ith-Danneil, Ĝenevo.

Jam plurfoje oni raportis en IPR pri agado de Kunlaborado de JALA (International Auxiliary Language Association) en New York kaj de la Instituto J. J. Rousseau en Ĝenevo kun la EsperantoInstituto por la Germana Respubliko en Leipzig. Ni atentas speciale pri la numero de aŭgusto 1928, en kiu la metodo uzata por mezuri la progresojn dumEsperanto-lernado estas detale priskribita. Ni ripetas do nur mallonge, ke ni uzis testojn kies folioj estas plenigotaj de la lernantoj je precizaj tempoj; (testa signifas: preciza ekzameno farita en difinitaj kondiĉoj, sur bazo de science ellaborita demandaro aŭ enketo; oni uzas tiun vorton ankaŭ por la materialo uzata en tia ekzameno). Tiaj testoj, tute en Esperanto, permesas mezuri el distanco la progresojn de lernantoj, ilin neniam vidante, per uzado de la sama metodo por ĉiuj. lia metodo estas necesa, se oni volas, de unu centro, kontroli la marŝadon deplejeble multaj instruadoj en la tuta mondo.

La testoj uzitaj ĝis nun ankoraŭ ne liveris rezultojn tute kontentigajn. Ni ne povas konsideri ilin kiel definitivajn. (La kaŭzojn ni tuj klarigos.) Sed ili tameu jam montras direktojn, kaj ŝajnas al ni, ke la instruistoj kaj kursgvidantoj kiuj bonvolis subteni nian laboron, aplikante testojn en siaj kursoj, ĝojos sciiĝi pri la rezultoj — kaj eble eĉ pri la malfacilaĵoj de tiu entrepreno. Aliajn instruantojn ni esperas interesigi, por ĉiam pli kaj pli multigi Ia nombron da kapablaj kaj fidindaj kunlaborantoj. Ĉar tia esplorado, bazita sur sperto, havas nur sciencan valoron, se la nombro da observitaĵoj estas sufiĉe granda por permesi eltiri ĝeneralajn konkludojn. * Antaŭ proksimume du jaroj, ni komencis dissendi niajn testojn, starigitaj sur vortofteco en esperanto-lernoLbroj, al instruantoj kiuj estis favore kaj help-prete respondintaj al nia tiucela alvoko. Preskaŭ ĉiuj estis instruistoj; nur kelkai estis kursgvidantoj. Nj sendis testarojn al 168 instruantoj de 24 diversaj landoj. El tiuj: 41 instruantoj (el 14 landoj) resendis kompletajn testojn = 24,40% 57 instruantoj ne respondis kaj nenion resendis = 33,93% 70 instruantoj resendis nekompletajn testojn = 41,67% El la 41 kompletaj testaroj, nur 28 povas esti konsiderataj kiel taŭgaj poi nia laboro. (Ne taŭgaj estas t;aj, ĉe kiuj, ekzemple, la instruisto helpis al la lernantoj, aŭ lernantoj kune laboris, aŭ sekrete helpis unu alian.) La kursoj kiuj liveris tiujn testojn okazis: En Britlando …. 1 En Ĉeĥoslovakio …. 2 En Estonio …. 2 En Germanio …. 12 En Svisio ………………………….. 2 En Rusio ………………………….. 3 En Aŭstrio …………………………. 2 En Ĉinio ………………………….. 1

— página 16 del PDF —

En Finlando …… 1 En Hispanio …. 1 En Turkio ……………………………1 Sumo: 28, el li landoj. * Kiel ni kalkulis la komparotajn rezultojn: Por la komparado, ni atentis nur la kompletajn testarojn, t. e. tiujn, kiuj prezentis la paĝojn de la testoj 2, 3, 4, responditaj de unu sama lernanto. La teston l-an ni ne atentis, ĉar en inuitaj kazoj la instruisto ne povis ĝin apliki, ĉar lia kurso estis jam komencita, kiam alvenis la testoj; en kelkaj aliaj kazoj, ĝ? estis miskomprenita kaj malĝuste aplikita. Ni povis des p.i facile ĝin forlasi, ke ĝi havas tute apartan celon, kaj ne interdependas kun la aliaj. Ni do pritraktis la rezultojn de la kompletaj testoj tiamaniere: Por ĉiu kurso ni skribis sur apartan folion la nomojn aŭ numerojn de la lernantoj vertikale sinsekve. Apud ĉiu nomo ni skribis horizontale la nombron da ĝuste responditaj demandoj en ĉiu testo. (La 2-a testo enhavas entute 48 demandojn, la 3-a 54, kaj la 4-a 52.) Ni adiciis la ciferojn por ĉiu lernanto: unue poi ĉiu testo aparte, poste por ĉiuj testoj kune kaj havis tiel la sumon da ĝuste responditaj demandoj ĉe ĉiu unuopa lernanto. Ni poste kalkulis tiujn nombrojn laŭ elcentoj, por povi kompari ilin malgraŭ la malsama nombro da respondoj en ĉiu aparta testo. Por povi kompari unu tutan kurson kun aliaj kursoj, estas oportune ke ĉiu kurso havu unu ciferon, kiu indikas ĝian valoron, kaj permesas facile kompari. Ni ne uzis por tiu celo la metodon de ,** ..meznombro kiu konsistas el adiciado de ĉiuj unuopaj rezultoj kaj peste el dividado de la sumo per la nombro da unuopaĵoj. Se oni uzas tiun metodon en kurso kie estas, ekzemple, unu aŭ du tre bonaj aŭ tre malbonaj lernantoj, tiuj ..esceptoj ** en la kurso povas multe influi la meznombron, kiu tiam ne spegulas la ĝeneralan staton de la kurso. Ni

do ĉiam kalkulis la centran valoron, kaj ne la meznombron. Por eviti miskomprenon, ni precizigas kion ni intencas esprimi per la vortoj ..centra ** valoro (anglalingve „median“, franclingve „mŭdian“, germanlingve „Zentralwert“): La centra valoro estas montrata ĉi tie per la cifero de la lernanto kiu, en la tuta kurso, havas la rnezan ciferon. La centran valoron de ĉiu kurso ni do kalkulis ordigante unu post alia la finan, ĝeneralan elcenton de ĉiuj lernantoj, de la plej bona ĝis la plej malbona, kaj konsiderante kiel centran valoron la nombron en la mezo, aŭ la meznombron de la du mezaj lernantoj, ĉe para nombro da lernantoj. Ni kalkulis sammaniere la centran valoron de diversaj kursoj. Komparado de 28 diversaj eksperimentoj. Ni komparis el diversaj vidpunktoj la rezultojn liveritajn per testo-aplikado: I. Atentante nur pri unu faktoro aparte, nome 1) Aĝo: 8 ĝis 14-jaruloj, 14 ĝis 18jaruloj, plenaĝuloj. 2) Grado de instruo: elementa, duagrada, supera. 3) Speco de kurso: lerneja longa, lerneja rapida, eksterlerneja. 4) Nombro da lernantoj en la kurso. II. Atentante pri du faktoroj samtempe, nome 5) Germanaj infanoj kaj germanaj plenaĝuloj. 6) Plenaĝuloj kun elementa mstruo, kaj plenaĝuloj kun instruo pli alta ol elementa. 7) Infanoj kun elementa instruo, kaj plenaĝuloj kun elementa instruo. Ni bedaŭrinde ne povis fari komparojn el vidpunkto de gepatra lingvo, nek aliajn similajn al tiu de 5), ĉar ni ne havis sufiĉe da rezultoj de alilingvanaj lernantoj. Jen la detaloj de Ia komparoj (la ciferoj ĉiam indikas la centran valoron):

— página 17 del PDF —

1. Aĝo:

8- ĝis 14-jaruloj: el 7 kursoj: centra valoro . 76,38% 14- ĝis 18-jaruloj: el 5 kursoj: centra valoro . 84,05% plenaĝuloj: el 15 kursoj: centra valoro . 87,15% Laŭ tiuj rezultoj, la infanoj lernis pli malrapide ol la junuloj, kaj Ja junuloj pli malrapide ol la plenaĝuloj. 2. Grado de instruo:

elementa: el 13 kursoj……………………. 77,60% duagrada: el 7 kursoj……………………. 82,81% supera: el 6 kursoj……………………. 93,55% Ju pli alta estis la grado da ĝenerala instruo, des pli rapide lernis la lernantoj. 3. Speco de kurso: lerneja longa: el 5 kursoj . . . . 70,83% lerneja rapida: el 5 kursoj . . . . 88,02% eksterlerneja: el 14 kursoj . . . . . 87,15% Rapidaj kursoj estis pli favoraj ol longaj kursoj.

4. Nombro da lernantoj en la kurso: 1 lernanto: el 4 kursoj . . . . . 88,88% 2—5 lernantoj: el 7 kursoj . . . . . 87,15% 6—10 lernantoj: el 13 kursoj . . . . . 78,30% 11—15 lernantoj: el 4 kursoj . . . . . 82,81% Kursoj kun malmultaj lernantoj pli bone sukcesis, ol tiaj kun multaj lernantoj. 5. Germanaj infanoj kaj germanaj plenaĝuloj: germanaj infanoj: el 5 kursoj . . . . . 70,83% germanaj plenaĝuloj: el 8 kursoj . . . . . 90,98%

Multe pli bonaj rezultoj ĉe plenaĝuloj, ol ĉe infanoj samlingvanaj.

6. Plenaĝuloj kun elementa instruo kaj plenaĝuloj kun instruo pli alta ol elementa: plenaĝuloj kun elementa instruo: el 8 kursoj……………………. 83,59% plenaĝuloj kun duagrada kaj supera instruo: el 7 kursoj……………………. 92,35% Pli alta grado da ilistruo, pli bona rezulto. Tamen la diferenco estas pli malgranda, se oni komparas, kiel ĉi tie, nur inter plenaĝuloj, ol kiam oni komparas ankaŭ kun infanoj. 7. Infanoj (8- ĝis 14-jaraj) kun elementa instruo kaj plenaĝuloj kun elementa instruo:

Infanoj kun elementa instruo: el 5 kursoj……………………. 70,83% plenaĝuloj kun elementa instruo: el 8 kursoj……………………. 83,59% Je sama speco de instruo, pli bona rezulto ĉe plenaĝuloj ol ĉe infanoj. La centra valoro de ĉiuj kursoj kune komparitaj estas: 84,17%. Konkludoj: a) Rilate al la testoj mem, ni vidas ke la rezultoj estas tre malsamaj, sed tamen prezentas ian unuecon ĉe similaj cirkonstancoj. Tio montras ke niaj testoj estas taŭgaj. b) Rilate, ĉe taksado de la rezultoj, al la influo de la du faktoroj: kono de Esperanto aŭ inteligento, estus oportune apliki samtempe ĉe la lernantoj testojn pri inteligento en gepatra lingvo. Ni havis okazon rimarki, ke malĝusta respondo al iu demando kelkafoje ne rezultis de ne-kono de Esperanto, sed de ne-kapablo kompreni la intencon de la demando, — do nura inteligenta faktoroj Tamen la komparo laŭ 1) montras ke diferenco inter infanoj kaj plenaĝuloj estis granda, dume inteligento ne plu aŭ preskaŭ ne plu varias post la aĝo de 99

— página 18 del PDF —

14 jaroj. Laŭ Luj ciferoj, oni facile inklinus konkludi ke la ĉefa faktoro esta1» la aĝo, kaj ke plenaĝuloj lernas pli rapide ol infanoj kun sania speco de instruo. Ni tamen devas esti singardemaj en nia juĝo, ĉar lau la materialo kiun ni havas antaŭ ni, ŝajnas al ni ke la relative malbona sukceso ĉe infanoj venas ĉefe de la nefavoraj cirkonstancoj ĉe la Esperanto-kursoj en popollernejoj. Diver. saj instruistoj skribis i.a.: ke iliaj lernantoj estas la malpli inteligentaj infanoj el la lernejo, ĉar la pli inteligentaj elektis la anglan aŭ francan lingvon kiel fakon; nur tiuj, kies kapabloj ne sufiĉas por lerni fremdan lingvon nacian, elektis Esperanton; — aŭ: ke Esperanto estis ne-deviga fako, ke ĝia instruado okazis post la aliaj lecionoj, kiam la infanoj estis jam lacaj, ktp. — Por fari precizan komparon, necesus ke ni havu rezultojn de pluraj porinfanaj kursoj okazintaj en bonaj cirkonstancoj. Tiajn ni klopodos havi estonte. Ni rimarkas aliflanke grandan diferencon inter lernejaj kursoj kiujn ni nomis „longaj“, kaj tiuj kiujn ni nomis „rapidaj“; la unuaj bavas nur unu lecionon semajne; tiaj kursoj daŭras dum 2—4 jaroj, kaj laŭ la spertoj, malbone sukcesas. Pli rapidaj kursoj, plenumantaj la programon de elementa kurso dum pleje unu lerneja jaro, multe pli bone sukce^ sis: 82,02% kontraŭ 70,83%. ŝajnas do fine ke la plej grava faktoro estas la metodo laŭ kiu la kurso estas aranĝita. Kaj, ĉar la kursoj pov plenaĝuloj ĝenerale estas rapidaj kursoj, tio certe estas unu el la ĉefaj kaŭzoj, kial ili relative pli bone sukcesis ol la porinfanaj kursoj. Sed ni certe bezonos pli da materialo por povi eltiri vere precizajn konkludojn. Estonta laboro. La rezultoj ĝis nun akiritaj montras al ni ke 1) la nombro da spertoj 2) la malsameco de multaj cirkonstancoj

ne permesas al ni eltiri definitivajn konkludojn. Estas do necese, ke ni pli multigu niajn eksperimentojn, ke ni okazigu ilin en plej eble similaj kondiĉoj, ke ni pli funde konu la kaŭzojn de malsameco ĉe rezultoj. Estus ankaŭ necese, ke la instruistoj komprenu ke temas pri scienca esploro, en kiu la honoro de ĉiu instruanto postulas, ke li klopodu liveri plej precizajn, objektivajn rezultojn, —■ ne ke ii prczentu „bonajn“ lernantojn, al kiuj li helpis fari la respondojn, aŭ al kiuj li permesis helpi unu alian. Nia celo ne estas juĝi instruantojn, sed konstati faktojn. Ni intencas daŭrigi nian esploradon, uzonte testojn starigitajn sur pli vasta bazo, t. e. sur vortofteco ne nur el lernolibroj, sed ankaŭ cl naciaj lingvoj kaj el esperanto-literaturo. Ni ankaŭ pli atente zorgos la aranĝojn de la ekzamenoj, klopodante farigi ilin en plejeble similaj kondiĉoj, almenaŭ por similaj kazoj, kie tiaj aranĝoj estas eblaj. Por atingi tion, ni interrilatos pli intense kun instruistoj, kursgvidantoj, kaj precipe kun pedagogoj kapablaj kaj pretaj aplikigi testojn en kursoj gvidataj de aliuloj. Laŭ la faritaj spertoj, ŝajnas pli oportune, ke n c la instruisto m c m gvidu la pertestan ekzamenon, sed ke alia p e rsono okupiĝanta precipe pri la maniero ekzameni, — dume la ĉefa celo de instruisto estas instrui — zorgu pri aplikado de la testoj. Estas do nia deziro, ke en ĉiu lando aŭ regiono, troviĝu serioza, helppreta kunlaboranto, kiu subtenos

kaj egalecon. Tiujn, kiuj bonvolas helpi en tiu afero, ni treege petas komuniki sian pretecon al Instituto J. J. Rousseau, 44, rue des Marafclicrs, Geneve, Svisio. Ni antaŭdankas ĉiujn bonvolajn hclpantojn!

La venonta numero aperos la finon de oktobro

— página 19 del PDF —

Universala Efperanto-Asocio tta t>vraste. «Va<Kff fo efea^mfe menteto W ••teftefe rilatofo totae la barne) eaa ifihrvato pri vva% Mctoee, reUgto el * larva ffftffetofMatafo nrvefo asablafo Je tta) berna), Mea tatelektoj al emtertaj fetorata) totos traas la limojn la itta (tala al lingve teritoria. KreMtfgf inter stoi membre) fortikan Ugile» Ie ealllarecn kaj «svelvfel «e U la kimgrmun per fremda) papetoj. La Jlaecto estaa noitrato rilate al rettgi% entece afi politika. Monas t 4i U *Membra/. Membrokarto» baj kvareg»toMeb> patan Jarlibro» taia la adreso) de la Delegitoj, Esperentisto) grepo), gaseto), organizajo), kva adigoj pri foternaaaj rilato) kto. 4/ la liam *bro-Aborta fo/1 Krom tte Ie gazeto» •■aperanta intarnacia Morgane do la Ksper,* antistoj, kva artikolo) litan tura L sciencaj, teknikaj haj preston) Informoj pri la movada. M U Krom tis) dokemento), kiajn ricevas Membro-Abonanto, premion konalstantan el la Ksperanto-literature. ĉiu aliĝinto raitas presigi senpage korespondan anonceton unafoje en la gaseto ,* ‘Esperanto kaj postulas var modestan kotizon do S Fr. per Membro, do 1240 Fr. por MembroAbonanto kaj do 25 Fr. svisa valoro por M embro-Su bienanta.

r

Universala Esperanto-Asocio 1 Tour d, l’Dt, Q«nlv« (Svislanda)

Germana Instruista Gazeto eldonas specialan Esperanto-numeron. Okaze de Ia Germana Esperanto-Kongreso dum pasinta pentekosto la Hamburga Instruista Gazeto (Hamburger Lehrerzeitung) en n-ro 21/22 aperigis sur 9 paĝoj artikolojn pri Esperanto: Internacia Instruistaro kaj Esperanto, Esperanto en la lernejo, Esperanto kiel literatura lingvo, International Auxiliary Language Association (IALA, Internacia Helplingva Asocio), Jarraporto de la Esperanto-Asocio de Saksaj Instruistoj. La unuaj kvar artikoloj estas aĉeteblaj (8-paĝa flugfolio germanlingva) de k-o Schneider, Rŭckmarsdorferstr. 1, Leipzig W 35 por 0,20 germ. m. (10 ekz. = 1,50 gmk.; 50 ekz. = 6.-— gmk.). Havigu al vi la ampleksan propagandmateriadon speciale verkitan por instruistoj.

Mankas Esperantoinstruistoj en Ia lernejoj! Tial perfektigu per Supera Skriba Kurso „ISOSEK“. Ĝisfunda metodo!

Por Germanujo: F. W. Mischke, Radeberg, Sachsen (Del. de UEA.) Jam aperis Ia unua postmilita

Adreslibro de Pollandaj Esperantistoj kune kun ..Praktika Informilo pri EsperE1 la enhavo: ĉirkaŭ 4 li 0 adresoj de pollandaj esperantistoj, adresaro de ĉiuj pollandaj Esp.-organizoj, detalaj indikoj por memlernantoj (lernolibroj, vortaroj, legolibroj, literaturo), listo de Esp.gazetoj de Tutmondo, la ĉefaj atingajoj de Esperanto en postmilita periodo k.m.a. Prezo enlande 3 zi., eksterlande 3 sv. fr., ¥i dolaro aŭ egalvaloro. Mendu ĉe la eldonintoj: Redakcio de la Adreslibro de Pollandaj Esperantistoj, Warszawa, M. O. CzerniakĜv, ul. Zaciszna 2, Jan Zavvada, P.K.O,Konto 20 845

— página 20 del PDF —

Tti 1 i •

•

•

*

Kiu fotografas, tiu pli multe ĝuas la vivon. Tio estas veraĵo jam delonge aprobita. Pripensu, kian ĝojon kaŭzos al vi bildeto devia etulo 1 ĉiukaze kaj dum ĉia lumo viaj fotoj sukcesos, se vi uzos la speciale subtil-partiklan, senhaloan

„Extrema“~ filmon, 23° Sch. La fotojn oni kopias plej sukcese helpe de „Sunotyp“. Tiam la sukceso certe ne mankos.

I

Bone malbone

kreskas nia abonantaro, sed

scias la abonantoj sendi la kotizon preciztempe!

Se vi ankoraŭ NE sendis ĝin, bonvolu tu| pagi ĝin al via landa *agen fo aŭ rekte al la administrejo:

Kurt Hofmann, Felgenhauerstr. 63, Riesa a. E., Germ. Poŝtĉekkonto: Dresden 26379.

Preso: Heroldo de Esperanto, Koln, Brŭsseler Str.94, Germ.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

Inr’

f

s 1

iuni-ERFiMJ

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T. A. G. E.

10-a JARO, N-ro 10/12

OKTOBRO/DECEMBRO 1931

— página 2 del PDF —

Agentoj de TAGE. Vlan Kotizon ahceptas: En lando]:

Aŭstra:

Belga:

Bulgara: Ĉeĥa: Cila:

Estona: Franca: Germana:

Greka: Hispana: Hungara:

F-ino Morton, 49 Mount Pleasant Rd., Dalton, Huddersfield. Fr. Kurtisch, Sechshauser Str. 71, Wien XIV, poŝtĉekkonto B 72487. H. Rainson, Lange Penninkstr. 17, Mecheln. Ivan Sarafov. GolemoSelo, Kazanlika regiono. A. Valouŝek, Tyrŝova 19, Brno XII. E. Herrera Valen, Clasificator 220, Santiago. Agnes Nii, Postkast 6, Tallinn. Pierre Pichon, Champtoceaux (Maine et Loire.) Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857. D-ro A. Stamatladis, Rodou 21. Ateno. Ferd. Montserrat, Provenza, 99, 1°. 4, a, Barcelona. Bleier Vilmos, Borŭros tĉr6, IV. 1. Budapest, IX,

Atentu! Unueca abonprezo por ĉiuj abonantoj estu 1 USA-dolaro aŭ egalvalora valuto! Abonon por Int. Ped. Revuo sendu en nacia mono per registrita letero plejeble pere de vla landa agento al la administrejo. Membroj de la germana asocio sendu la kotizon al ..Esperanto-Vereinlgung Deutscher Lehrer». Girokasse Leipzig-Leutsch, Ĝirokonto 27.857, membroj de la saksa asocio al k-go Ritter, Riesa, Steinstr. 13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto: Dresden 156 09.

Japana:

Joshi H. Ishiguro, Tokio, Koojimachi P. O. Box 1. Jugoslava: Svetislav S. Petroviĉ, Novosadska 7, Pirot. Latva: S-ino O. Juŝen. Riga, Ernestines iela 7 dz. 11. Litova: Mok, A. Prapuolenis, Kazlu-Ruda. Nederlanda: P. Korte. Schoolstraat 13, Veendam. Poŝtĉekkonto: 90 544. Norvega: Niis Okland, Rommesveit. Stord. Pola: K. Majorkiewicz, Ludolf Konigsweg 6, Danzig. Poŝtĉekkonto: 202 100 Sveda: Ernfrid Malmgren, Heleneborgsgatan 6. Stockholm, poŝtĝiro 50304. Svisa: S-ino N. Oumansky, 12 rue Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas. San Josĉ 1123, Montevideo. U. S. A.-a: David R. Metzler, Route 1, Box 389, Fresno, Califor.

3000

ekzemplerojn ni vendis dum oktobro de nia ler nolibro por germanlingvanoj

Das leichte Esperanto (La facila Esperanto)

De Jung kaj Wingen. Uzante la lernolibron «Das leichte Esperanto» vi certe sukcesos en viaj Esperanto-kursoj, ĉar ĝi estas bona, facile komprenebla kaj malmultekosta. Prezo: 1.10 gmk. inki. sendkostoj; ĉe mendoj de 10 ekzempleroj kursgvidantoj ricevos 11 ekzemplerojn. Mendu ĉe Heroldo de Esperanto, Kbln, Brlisseler Strasse 94

— página 3 del PDF —

1 1N 1

PJAI A T A lo’a iaro- Numero 10/12 K 1 NTA/A Oktobro-Decembro 1931

PEDAGOGIA REVUO Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Ani Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adrn: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk.: Dresden 263 79 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Ini Lumbsch. Oetzsch b. Leipzig, Gern* Prezidanto de TA G E: G. W. ROOME, 21 Glenalmond Road, Sheffield, Anglujo

ENHAVO: Skizo pri la franca laika lernejo (al nia programo 131) — Eduko kaj pedajo (al 131) 5-a ĉefkunveno de FIAI en Stokholmo (al 211) — Somera altlernejo de IPSI (al 211) — Iom pri la norvegaj instruist-lernejoi laŭ nova plano (ai 213) Ekonomia krizo — bonvena tempo por lernejpolitika reakcio (al 213) — lnternacia pedagogia Ĉe-kurso en Krakovo (al 221) — Norvegaj geinstruistoj ekŝatas Esperanton (al 221)— Brita Unuiĝo por Ligo de Nacioj akcelas Esperanton (al 222) — Recenzoj (al 231) — Jarkunveno de Esperanto-Asocio Je Germanaj Instruistoj (al 24) — TAGE-kunveno en Krakovo (al 24) — l abelo de la abonantoj. Lasta numero ĉi-jara. AI ĉiuj, kiuj instruas Esperanton’ — Aldono de Korespondo-Oficejo.

Skizo pri la Franca laika Lernejo. De H. Bourguignon, Saint-Maximin (Var), Franclando.

.lus antan la Revolucio, ekzistis en Francio, kaj ĉefe en Norda kaj Orienta partoj de la lando, ankaŭ en protestanta regiono „Cevennes“, sufiĉe multaj lernejoj; notinde: tiuj lernejoj estis vere pli multnombraj en la supre-nomitaj regionoj, ol en Okcidenta Francio, kaj eĉ en ĉef-urba regiono. Sed koncernaj „et-lernejoj“, (kiel oni nomis ilin) estis direktataj, ĉu de ‘a parohkantistoj, ĉu de iuj nekleraj laboristoj, aŭ ankaŭ de la ..Fratoj de Kristanaj Lernejoj44, kies Instituto fondigis en 1684 dank’ al la Jean-Baptiste de la Salle; ĉiuj tiuj lernejoj celis ĉefe la kreon de bonaj kristanoj, kaj tiel la religia instruo estis la ĉefa lern-objekto. Do nia mina edukada sistemo devenas el Revolucio. Estas tiu lasta kiu starigis ĝiajn unuajn fundamentojn. En la „Postulo-Kajeroj“ de 1789, eĉ en tiuj de nobelaro kaj de klerikularo. oni povis unua-foje konstati la deziron preskaŭ ĝeneralan pri publika instruado. Bedaŭrinde, la Konstitucia Asocio havis tro da zorgoj kaj daŭris tro mallonge por firme starigi tiun instruadon. Pli poste, Condorcet postulis de la Leĝiga Parlamento voĉdonon de la s e n p a g a instruado je ĉiuj gradoj. „ G i estas rimedo certigi al la Patrio pli da civitanoj kapablaj ĝin servi kaj ankan malgrandigi tiun malegaleco n naskiĝantan el la d ive r seco de riĉaĵoj, intermiksi la popolklasojn kiuj emas dividigi sekve de tiu diverseco.44 La Leĝiga Parlamento ne povis studi tiun rimarkindan projekton; Con-

— página 4 del PDF —

dorcet ĝin submetis al la Konvencio, kies tiamaj anoj — Sieyes, Lepelletier, Komme — anstatauis ĝin per aliaj projektoj. Tiuj laŭdindaj emoj ne radikiĝis en la praktiko. Ne necese paroli pri Direktorio, ĉefe zorginta pri sia estado; ne necese ankan pri Konsula kaj Imperia epokoj, kiam libereco estingiĝis kaj Eklezio reakiris la lernejon. La Restarigo, kun Ludoviko XVIII-a (kaj Karolo lX-a, pli akcentis tiun submetiĝon al Eklezio. Kaj poste, sub la julia MoHarkio (1830—1848), Guizot kreis la Porinstruistajn Lernejojn, metante tiel la unuagradajn lernejojn kaj ties instruistojn je la kosto de la ŝtato. Jen 1848 kaj la konkero de la universala voĉdon-rajto: la viglaj, humanaj ideoj gvidintaj la antaŭajn revoluciajn Parlamentojn, denove entuziasmon vekas. Ministro de Publika Instruado, Hippolyte Carnot, planas organizon de klerigado kiun li volas deviga, senpaga kaj laika. Monopolon li ne akceptas: lia projekto estis lojala provo interkonsentigi la devon de 1’ ŝtato pri la disvastiĝo de klerigo — kaj la rajton de 1’ familioj, kiu konsistas en eblo elekti mem la instruistojn de 1’ infanoj, aŭ mem instrui ilin. ‘Piii projekto plialtigis la budĝeton de Publika Instruado, el 2 952537 fr. ĝis 47 360 950 fr. Rilate tiun epokon, tiuj elspezoj estis gravegaj. Kaj, onidire, ili fariĝis la ĉefa argumento de la kontraŭuloj. — Efektive, tio estis nur facila preteksto por fiaskigi projekton konsideratan kiel ribeliga kaj danĝera: ĝi ja forigis el lernejo pastron kaj kateĥismon, la instruisto ne plu estus estinta la subulo de pastro, la religia klerigado estante prizorgata rekte de la diversknltaj pastroj ekster la 1 e r n – k 1 a s oj; tiu projekto prenis for de pastroj la inspekto-rajton en lernejoj. Do por dua fojo fiaskas tiu projekto pri respublika lernejo; je la nomo de la klerikala partio Dupanloup kaj de Montalembert ĝin kontrauas; kaj ankan Tliiers, kiu ne povas vidi netremante „tiun filinon de la Revolucio44: „Mi eldiras kaj certigas ke la unuagrada instruado ne bezonas esti nepre je la eblo de ĉiuj; mi eĉ diros ke instruo estas ekkomenco d e riĉeco, kaj ke riĉeco ne estas d i s p o n i ga t a al ĉiu j.“ La venkoj sin sekvas ĉe 1’ klerikala Partio; larĝa kaj alloga, la estonteco malfermiĝas antaŭ ĝi. Jen alvenas 1850 kaj la leĝo EaHoux, hontige fama. Lan ĝi la pastroj eniras ĉiujn konsilantarojn de 1’ Universitato; oni metas je sama rango la publikajn instruistojn kaj la kongregacianojn; la unuaj estas submetataj je la kontrolo kaj doktrina direktado de la religiaj aŭtoritatoj. Thiers per multa lerteco kaj ega senhontemo, audacis certigi ke „1 a U n iv e r s i t a t o fariĝis p 1 i g r a n d i g a t a ‘kaj plifirmigata sekve d e tiu radika tr a n s f o r m i ĝ o.44 Tiu leĝo estis kvazan provoko; ĉiuj liberaj spiritoj unuiĝis kontraŭ ĝi. Dum la diskutado ĉe la Parlamento, nia fama poeto Victor Hugo parolis je nomo de ĉiuj respublikanoj: „Mi atakas fronte la demandon, kaj mi alparolas la katolikan partion; ĝi havas delikatan orelon: ĝi aŭdos. Kaj mi diras al ĝi: Tiu leĝo estas via leĝo. Nu, verdire, mi malfidas je vi. Instrui, tio estas konstrui! Mi suspektas kion vi konstruas … Ne sufiĉas ke la novaj generacioj nin postsekvu, mi konceptas ke ili nin daŭrigu. Jen kial mi volas nek vian manon, nek vian spiriton super ili. Mi ne volas ke kio estis starigata de niaj patroj estu detruata de vi. Post tiu gloro, mi ne volas tiun honton!44

— página 5 del PDF —

Tamen tiu leĝo utilis: pro la kontraŭstaro ardega de ĉiuj antaŭenemuloj, ĝi faciligis kaj plirapidigis la evoluon de 1’ respublika Partio. La dua Imperio rimarkiĝas pro la longdaŭra ministreco de Victor Duruy. Dum tiu epoko (1851—1869), li organizis knabinajn lernejojn kaj vilaĝajn lernejojn; devigis la komunumojn liveri konvenajn ejojn por la lernklasoj kaj la instruistoj; li starigis ankaŭ la ..Lernejajn ŝparkasojn44 kaj plialtigis la instruistajn salajrojn. Tamen, eĉ dum tiu epoko, „la stultiga plano44 disvolviĝas. La franca socialismo kontraŭas la klerikalan instruadon kaj postulas lernejon laikan, senpagan kaj devigan. Kaj staras antaŭ ĝi . . . iuj respublikanoj kaj liberaluloj burĝaj, tremantaj pro laikeco. Duruy retiriĝas en 1869. Post la malĝojaj tagoj de 1’ milito, la Komuno ne vane laboris, spite la cirkonstancoj farintaj el ĝi ĉefe barikadon. Gi klopodis por laŭeble tuj starigi la publikan lernejon, laika kaj senpaga, deviga kaj profesia. La tempo mankis al ĝi, bedaŭrinde. Jules Ferry fariĝas Ministro de Publika Instruado la 4-an de Februaro 1879, tuj post la rezigno de Mac-Mahon. La unuajn tagojn de sia enministriĝo, li prezentas projekton pri transformiĝo de la Supera Konsilantaro de Publika lnstruado kaj pri Akademiaj Konsilantaroj. El leĝ-projekto prezentita en la jaro 1877 de Barodet kaj 49 aliaj deputitoj, Ferry eligos unu post alia la tri gravajn leĝojn prilernejajn. Nun ni ĉefe studos la leĝon de 28-a de Marto 1882 pri la lerneja devigo kaj antaŭ ĉio pri laikeco. Notinde estas ke la egaj postuloj de pastraro parte incitis la respublikanojn starigi la laikan lernejon. Tiuj postuloj estis vere senhontaj. Rapida trarigardo de 1’ malnovaj lernej-programoj montros al ni ke la religia instruado estis disdonata en unuagradaj lernejoj dum almenaŭ unu horo potage, ofte eĉ pli. La instruistoj estis devigataj konduki la lernantojn al kateĥismo kaj diservoj por tie ilin kontroli. Kaj la pastro ne ĉiam estis bon-anima! Se la infanoj elmontris nekonvenan konduton, se la kateĥismo ne ĝis-funde estis studita, la instruisto estis kritikata de la pastro antaŭ la lernantoj, kaj ofte ankaŭ antaŭ la gepatroj. Tial do, kompreneble la instruistoj protestis kontraŭ tia subiĝo kaj tiuj tempo-foruzoj. La Akademia aŭtoritato komprenis tion; ofte ĝi konigis tiujn aferojn al episkopoj kiuj volonte klopodis pacigi ĉiujn. Sed, „laŭ ilia propra konfeso, ili ne estis atentataj; iliaj subuloj daŭrigis laŭ propra plaĉo kaj la malbono persistis44. Estis vere urĝe, kiel. klarigis Ferry, ,.starigi firmajn limojn inter Lernejo kaj Eklezio44. — La debato pri laikeco tuj komencis ĉe la Parlamento okaze de la unua artikolo kiu forigis la religian instruon el la lern-programo de 1’ unuagradaj lernejoj, Cetere, Paul Bert estis klare elmontrinta la justecon de laikigo kaj la neprecon de ties apliko okaze de sia Raporto antaŭ la Parlamento, la 2-an de Marto 1880: „La Komisiono ne povis rezigni je pli longa prokrasto por proklami la fundamentan principon de la neŭtraligo de lernejo, de la laikigo de la programo, de la dispartiĝo de lernejo kaj preĝejo, de la reciproka sendependeco de pastro kaj instruisto. Al ĝi ne ŝajnis eble lasi pli longe aplikataj aranĝoj kiuj en ĉiuj lernejoj francaj igas deviga la religian katolikan instruon por la infanoj de protestantoj, de judoj kaj liberpensuloj; 103

— página 6 del PDF —

kiuj estas blasfemo kontraŭ la konscienc-libereco de la patro kaj de 1’ infano, kaj restas en leĝaro nia kvazaŭ la lasta postsigno de ŝtata religio; kiuj, kiam en cirkonstancoj malofte atingataj ili konsentas krei lernejojn por la diversaj religioj agnoskitaj, ne pli atentas la nekredulojn ‘kaj cetere starigas, ekde la lernejaj benkoj, antagonismon plej bedaŭrindan kaj plej danĝeran inter la infanoj de 1’ diversaj religioj; kaj devigante la instruiston disdoni religian klerigon ofte kontraue je lia kredo au lia racio, perfortas la plej respektindajn sentojn kaj lin devigas je ribelo aŭ hipokrito; oficiale donante al pastroj cnir-, kontrol- kaj inspekto-rajton en lernejo, tiuj aranĝoj subigas la instruiston, malaltigas lian autoritaton je okuloj de la lernantoj, kaj lian indon je liaj propraj okuloj; ili trudas tiajn programojn, tiajn religiajn devigojn, tian eklezian disciplinon ne nur al publikaj lernejoj, sed al liberaj lernejoj, kaj malpermesas je liberpensuloj instruigi siajn infanojn laŭ sia konveno; rilate la publikajn lernejojn, ili logike alvenis ĝis redakto de dekretoj, de regularoj kaj decidoj, aliformigante la lernejon en filion de la preĝejo, la instruiston en anstataŭanton kaj helpanton, se ne pli, de la pastro. Kiu rifuzus kompreni kiom necese estas, por ke la leĝo povu devigi la familiestron direkti sian infanon al lernejo, ke ĝi ne vundu ties konsciencon kaj proklamu samtempe ke al li ĉia libereco estos allasata en religia kampo.“ Tiel la religia instruado forstrekigis el lern-programoj de 1’ unuagrada instruado, La dekstruloj kaj katolikoj provis lastan manovron por atingi almenaŭ ke 1 a pastro povu doni la religian instruon en 1 a lernejaj ĉ a m b r o j. ekster la stud-horoj Tiucele ili prezentis leĝ-artikolon. Tamen Deputitaro kaj Senato komprenis la varmajn parolojn de Paul Bert kaj ne voĉdonis la reakcian leĝ-artikolon. Sed la unua artikolo difinanta la principon de laikeco estis voĉdonata nur post ia klarigoj de la Projekt-defendantoj. kiuj detruis tian argumenton de katolikoj, laŭ ili plej grava embarasilo: „Ne povas ekzisti ververa etiko ekster religio, kaj la lernejoj sen religia instruo fariĝos lernejoj sen moralo.44 Paul Bert elmontris komence ke klerigado per si mem fariĝas en ordinara praktiko moraliga kaŭzo. Kaj, citante Guizot, li diras: „S-ro Guizot, kiu ne estis revoluciulo, sed liomo profunde religiema, profunde morala, diris ilin tagon ĉe Sorbonne, vekante neniun kontraŭdiron: Por tiuj el vi efekti vigintaj iom larĝ-temajn filozofiajn studojn, estas, mi kredas, klar-videbla ke la moralo ekzistas sendepende de religiaj ideoj, ke la rekono de la moralaj bono kaj malbono, la devigo fortiriĝi el malbono, efektivigi bonon, estas leĝoj kiujn la homo agnoskas en sia propra naturo, tiel kiel en leĝoj de la logiko … — Krom tio pri kio estas permesata paroli pri liipotezoj, por tiuj kiuj ne kredas, restas plena mondo de moralaj ideoj, de moralaj praktikoj kontraŭ kiuj ne estas timinde ke iu diskuto leviĝu, nek en religia partio, nek en politika partio44. Deputitaro kaj Senato aprobis Ferry kiam li diris: „Vi voĉ-donos la laikccon. Ni petas tion de vi je l a nomo de 1 a k o n s c i e n c -1 i b e re c o k aj d i g no d e 1 a i n s t r u i s t o, j e 1 a n o m o de 1 a k o n s c i e n clibereco de1 a familiestro, je la nomo de 1 a ko n s c i e n c – l ibereco de 1’ infano. Kaj se iu diros al vi ke tio estas revoluciaj disrevadoj, ke tio estas minacoj por libero, minacoj kontraŭ la religio, vi respondos ke tiuj aranĝoj estas jam de longe enskribitaj ĉe la kodo de nacioj, samtempe la ‘plej konservemaj, la plej liberaj kaj la plej religiemaj44. J•

104

— página 7 del PDF —

Tiel voĉdoniĝis la plej grava el la edukad-leĝoj de Tria Respubliko. La klerikala Partio ĝuis la nuran konsolon — kun senpova grimaco nomi tiujn leĝojn: ban ditajn leĝojn. Dum kelka tempo tiu nomo estis atentata, sed nun ĝi jam de longe estas forgesata. Se oni studas senpartie la leĝon, oni rimarkas en ĝi foreston de direktiga ideo kaj unueco, eĉ mankojn. Nepras tamen ke oni havu koncepton sufiĉe ĝustan, sufiĉe vereman, pri la ĉiu-formaj malhelpoj, la pasia kontraŭstaro, kontraŭ kiuj devis almiliti la defendantoj de laikeco. Ĉu oni bone rimarkis ke tiu rompo kun longdaŭra tradicio, ŝajnanta hodiaŭ al ni natura kaj tre simpla, estis tiam entrepreno eksterordinare aŭdaca? . . . Tia estas la spirito laŭ kiu voĉdoniĝis la edukad-leĝoj. Spirito multe aŭdaca, kaj samtempe, prudenta, liberiga kaj respektema, libera kaj racia. Kaj tiu tuto ne sufiĉe perfekte esprimiĝas en tiuj du vortoj: laikeco, neŭtraleco. ĉis kia stado ni alvenis nun? Kion oni provis depost tiuj heroaj tempoj? Kio restas farenda? Jen kion ni provos ekzameni en venonta studo.

Eduko kaj pedajo. Sepa tetero.

Kara kolego, kara kolegino!

(1) Certaj respondoj diras al mi, ke mi en tiu lasta letero ne pritraktu la diferencon inter eduko kaj pedajo rilate al la demando: Per kio oni edukas, kaj per kio ni povas pedajigi? Tiu problemo estus tro malfacile priskribebla en mallonga letero. (2) Nun mi provas nur, respondi la demandojn: Kiam ni edukas? Kiam ni pedajigas? Klarigante al miaj gestudentoj edukantan kaj pedajigantan sintenojn, mi diras jenan: (3) Ni diferencigu pozitivajn kaj negativajn forinojn pedagogiajn! Pozitivaj ni nomu krom interesiĝo kaj interparolo: ludon, metodan studon, laŭcelan produkton kaj feston, negativaj ni nomu krom alkutimado kaj onidirado: kondukon, lernigon, servadon kaj kulton. Ekzerco estas pozitiva, kiam ĝi estas necesa por unu el la pozitivaj formoj, negativa, kiam ĝi estas necesa por unu el la negativaj. (4) Tamen ne estas tiel, ke kelka pedagogo ĉiam agas laŭ pozitivaj formoj, alia ĉiam lau negativaj, sed ĉiu iradas sur la larĝa vojo, je kies unu flanko estas la pozitivaj, je kies alia flanko estas la negativaj formoj. Necese estas, ke juna pedagogo vidas la du diversajn formarojn, kaj ke li ne jam havas trankvilan konsciencon, kiam li diligente agadas laŭ la negativa formaro. Li demandu sin post ĉiu tago, ĉu li sukcesis, alproksimigi sin al la flanko de pozitivaj formoj, aŭ ĉu li venis aliflanken. (5) Ekzemple vi pritraktas skriban multiplikon, tiam vi agas laŭ negativa formo, kiam vi lernigas la gelernantojn nur parkere 3X8—24 (8 multobligita per 3 faras 24), sed laŭ pozitiva forino de metoda studo vi agas, kiam vi ek9

— página 8 del PDF —

konigas ilin, ke tiukaze temas je tio, transformi la rilaton 3X8 en la rilaton ?X10+ ?X1, kaj vi reprezentas la rilatojn figure ekz.: 5 ; 4

1 i 2

2

3

———— . • • • • •

5

6

7

8

1

2

• • • • ••••• ••••• ••••• ••••• • • •

kaj fine ĉiun etan procedon de 1’ diagrama desegnado simboligas pernombre 3X8: ■- ? X 10 + ? x 1 : 2 X 10 + 4 X 1 24

tiam vi laumetode ekkonigas ilin, ke la matematika senco de 1’ multobligo estas, transformi rilaton a‘Xb en rilaton ?X10 + ?X1. (6) An jen’ Vi priparolas kun dekdujaraj infanoj la luktadon inter kristanaro kaj islamanoj en la tempaĝo de 1’ krucmilitoj, tiam vi agas laŭ la formo de onidirado, ĉar animo infana ne kapablas, interparoli kun vi tian temon. Tiakaze demand-respond-ado estiĝas onidirado. (7) An kiam vi alkutimigas viajn gelernantojn, legadi la staton de termometro sen tio, ke ili estas observintaj plivastiĝon de korpoj per varmo, tiam vi agas lau negativa formo, ĉar nura alkutimiĝo estas malo de interesiĝo aŭ observado. (8) Kaj jen! Kiam vi la lernantojn devigas, periode skribadi traktaĵetojn, tiam estas tiu laboro nura servado, ne produkta d o. Sed kiam ili necesakaze skribas ekz. sciigon al persono, tiam ili laŭcele produktas simplan verkon. (9) Multaj cirkonstancoj okazigas, ke ni tagon post tago alproksimigas nin al la negativaj formoj, mi nomas nur: tromulton da gelernantoj en unu klaso, didaktikan ..materialismon» de la lerneja programo. Sed ni havas konsciencan devon, ĉiam alproksimigi nin al la pozitiva formaro. (10) Mia diferencigo inter eduko kaj pedajo celas, pli streĉadi mian pedagogan konsciencon, por ke mi ne estu kontenta, kiam miaj lernuloj nur alkutimiĝas al certaj faktoj, onidiras, obeadas, servadas, parkere lernadas kaj diligente ekzercas, sed ke mi estos kontenta nur, kiam ili interesiĝas, interparolas, vere ludas, studas, produktas kaj festas. Estante pedagogo mi agadas jen kiel edukanto, jen kiel pedajiganto, sed mia konscienco estos trankvila nur, kiam mi vere pedajigas. liai mi volas nomi min pedagogo, nek eduk isto, nek p e d a j i gisto. (11) En la pedagogia regiono unu koncepto ankoraŭ ne estas nocio, almenaŭ du konceptoj estas necesaj, por ke ni povu dislimigi unu nocian signifon de la alia(j). Ni volu internacie diferencigi la ĉefajn terminojn en la pedagogia sfero, ĉar sen tiu serioza klopodo ĉiuj vortoj en la IPR daŭre nur estus sonoj sen klara senco. Kara kolego, kara kolegino, mi petas vin je via kunhelpo. Kore salutas vin Kurt Riede!»

— página 9 del PDF —

5-a ĉefhunvcno de FIAI en Stokholmo.

das ke en tiu rondo de internacia kunlaboro kaj kompreniĝo estas nia rajto kaj devo deklari la jenon: Se nia laboro de La Federacio lnternacia de Asocioj In- interkompreniĝo kaj interfratiĝo volas struistaj (FIAI) havis sian 5-an ĉefkun- havi sukceson, estas necese, ke la homvenon en Stokholmo la 13-an ĝis la 16-a aro pleniĝu per alia animo, per animo kiu de aŭgusto 1931. Partoprenis 43 delegitoj ne sekvas la postulojn de la kontrakto de de 26 asocioj el 19 europaj landoj, lli re- Versailles, kiu ĉiam pli malfeliĉigas la prezentas 607 450 edukistojn de ĉirkaŭ 20 popolojn. milionoj da infanoj. Kunvenejo estis la Tiu deklaracio de ia germana delegasalonego de la sveda parlamento. La cio trovis plej streĉitan atenton kaj salutojn de TAGE transdonis sinjoro kaŭzis ĝeneralan detalan elparoladon. La Ahlstrand, kai alia kolego, sinjoro Blid, delegito de la franca Syndicat National, disdonis al ĉiuj partoprenantoj Esper- Delmas, ankaŭ postulis internacian kunanto-ŝlosilon. Pro la somera ternpo nur laboron por venki la mondkrizon. Prekvar membroj de ‘I AGE. svedoj, ĉeestis cipe devas estiĝi forta propagando en la kongreson, krome unuiEsperante parol- ĉiuj landoj, por ke la konferenco de malanta instruistino el Nederlando. Dum Ja armado de la Ligo de Nacioj en la jaro kongreso nur la angloj parolis angle. Kiel 1932 havu decidan sukceson. internaciaj lingvoj estis uzataj la franca En la multhora elparolado serio da kaj la germana lingvoj. Sinjoro Ahl- aliaj temoj estis pritraktata. Parolis la strand plue raportas, ke dum la malferma angla delegito Henshall, la nederlanda vespero 30 instruistoj el Alĝerio ĉeestis. delegito Posthumus kaj la reprezentantoj Okaze ĉiuj prelegistoj svedaj tiam pa- de la baltaj landoj, lli ĉiuj akcentis la rolis france. Sed dum la dua tago la necesecon de internacia kunlaboro. Ciuj internacia lingvo estis da gerrnana, kaj la landoj per siaj delegitoj akceptas la ideon alĝeraj instruistoj, kiuj ne komprenis la de la malarmado konsidere al la decida germanan lingvon, preferis brili per sia kunveno de la Ligo de Nacioj venontforesto. jare. — Por la gerrnana instruistunuiĝo Post la salutparoladoj la prezidanto Wol.ff donas analizon de la spirita kaj Wolff en la nomo de la germana dele- politika vivo en Germanujo kaj de la gacio klarigis, kial la germanoj nur kun psika sinteno de la junularo, forlasinta la du delegitoj aperis, ke tio montras, en lernejon en nia tempo. kiu grava ekonomia-financa krizo GerLa kongreso esprimis sian opinion rimanujo nun estas. Plue li ankoraŭ donis late la ĝeneralan situacion per jena rezojenajn principajn konstatojn: Ni vidas, ke lucio: La konferenco de FIAI deklaras, la salajroj de la oficistoj kaj instruistoj kc ĝi subtenos kiel eble plej forte ĉiujn ĉiam pli estas malaltigataj, ke la lernejoj laborojn por persvadi Ja publikan opinion kaj ĉiuj porjunularaj institucioj fortege pri la neceseco de internacia solvo de la estas malkonstruataj, kc legioj da junin- ekonomia krizo kaj pri rapida solvo de struistoj estas senoficaj kaj ke la nombro la problemo de malarmado. Gi deklaras, de la senlaboruloj daŭre kreskas. La plej ke por ĉiuj aliĝintaj asocioj estas devo, grava kialo por tio estas la manko de kunlaboro de la popoloj en la ekonomia labori kiel eble plej multe, ke la konfesfero, la manko de konfido inter la po- renco por limigo de armado havu sukpoloj kaj por ni germanoj precipe la ne- ceson kaj ĝi rekomendas precipe la metodon de publika manifestacio, por pertolerebla ŝarĝo, metita sur niajn ŝultrojn post la milito per la falsa motivado de svadi ĉiujn registarojn pri la pacvolo de la germana kulpo de milito. Tial ni kre- la popoloj. 107

— página 10 del PDF —

La ĉefsekrctario faris la jarraporton, el kiu jenaj faktoj estis speciale priparolataj: Dum la pasinta jaro la norvega instruistunuiĝo aliĝis, oni interligis kun la instruistoj en Hispanujo kaj Finnlando. Amikaj rilatoj ekzistas kun World Federation of Education Associations. — Bonajn sukcesojn oni havis en la interŝanĝo de edukistoj kaj lernantoj. — La oficejo kunlaboris al la ilustrita perioda gazeto „A—Z“, kiu sub la bildoj el diversaj landoj havas la tekston en 4 lingvoj. — Esplorante la eblecon krei internacian libron de historio, oni trovis libron, kiu aperis en Anglujo, kun la titolo: Class books of World History, verkita de Helen Coske (Oxford, Librejo de la universitato). Oni rekomendas al la asocioj ekzameni kaj kritiki ĝin. — La eldonon de kolekto de historiaj bildoj, montrantaj diagramojn el la kulturhistorio de ĉiuj popoloj, oni volas progresigi. — Estos kolektataj libroforme kaj per tio uzeblaj por plia laboro la ĝis nun eldonitaj demandfolioj kun respondoj kaj cifermatcrialo. La baloto por la ekzekutiva komitato havis jenan rezulton por 1931/32: 1. Germanujo: Wolff, 2. Anglujo: Henshall, 3. Francujo: Lapierre, 4. Nordeŭropo: Norvegujo, 5. Sudokcidenta Eŭropo: Aŭstrujo, 6. Orienteŭropo: Litovujo. Kiel ĉefsekretariojn oni reelektis Dumas kaj Lapierre. Kongresloko por la jaro 1932 estos Luksemburgo. La kongreso poste pritraktis la du temojn de la tagordo. Unue: la eduko de la junularo forlasinta la elementan lernejon. Post detala priparolado la kunveno sin decidis por la postulo de la deviga postelementa lernejo. La nova kajero de la revuo de FIAI enhavos gravan statistikan materialon pri tio. La dua temo estis: La pormilita eduko de la junularo en la lernejo. Tiun temon ĝuste la germanaj delegitoj proponis dum la lasta kongreso, ĉar la pormilita preparo de infanoj estis efektivigata precipe en tiuj landoj, kiuj devigis Germaninon ai 108

malarmado. La oficejo estis preparinta jenan rezolucion: 1. FIAI malaprobas ĉian pormilitan preparon en lernejoj kun lcrndevo. Tiu sistemo praktike estigas animstaton, kiu jesas la militon kiel ‘legitiman rirnedon por solvi internaciajn konfliktojn. 2. La pormilitan preparadon en porinstruistaj seminarioj oni deklaris necesa pro tio ke oni volis defendi la dandon per popolo armigita kai ne per la sistemo de la profesia armeo kaj ĉar oni volis mallongigi la restadon en la kazernoj. Rilate tion devas esti konstatate ke tiu preparado fine tamen akcelas la militarismon. 3. FIAI deklaras ke ĉiaspeca pormilita preparado devas esti anstataŭigata per la korpa plifortigo, kiu akcelas la harmonian evoluon de la korpo kaj gvidas la junularon al la vivo en la libera aero kaj al la internacia bonvolo. El tiu starpunkto estas ebla alkonduko al Ia pacvolo. Tre strangan impreson havis la dua parto de la rezolucio, kiu estis koncesio al la pola delegacio. La poloj deklaris, ke ilia ŝtato estas ankoraŭ tre juna kaj jam kelkfoje minacata per komunistaj atakoj. Tial Polujo shi decidas por la nacia defendo. Wolff tute laŭprincipe priparolis la polajn deklarojn. Se oni volus motivi la pormilitan edukadon de la junularo, Germanujo povus preteksti multe pli gravajn kaŭzojn: malarmado de Germanujo unuflanke, tutmonda armado aliflanke, netolereblaj kontraktoj, dissiro de la germana ŝtato kontraŭ la volo de la forŝiritaj loĝantoj, milita ambicio de la novaj naciaj ŝtatoj, limoj ĉiuflankc trapenctreblaj ktp. La kongreso devas decidi ĉu oni volas anstataŭ la longa rezolucio tute simple kaj klare diri: FIAI deklaras sin kontraŭ la pormilita preparo de la junularo en ĉiuj lernejoj. Holando kaj precipe Anglujo, Francujo kaj ia nordaj ŝtatoj subtenas tiun starpunkton. Fine ankaŭ la poloj deklaras, ke ili celas

— página 11 del PDF —

pormilitaj» ekzercojn ne en sed ekster la lernejo, Tial oni unuanime akceptas jenan rezolucion: FIAI sin deklaras kontraŭ la por ni ilita p r e p a rado de la junularo en ĉ i a s p e caj lernejoj. Estis kvar penigaj tagoj por la partoprenantoj, kiuj ne nur devis treege atenti la paroladojn, sed precipe la tradukojn, ĉar per tiuj kelkfoje la senco estis ŝanĝita. Tial estis ebCe: ke dum la bankedo multaj unuopuloj deklaris unu al la alia sian fidon al Esperanto kiel la venonta helplingvo de la kongresoj, ke la urbestro Lindhagen en sia malferma parolado rekomendis Esperanton kaj ke la sveda Folkskolliirarnas Tidning diras: Oni nutris silentan miron, ĉu la demando pri komuna kaj neŭtrala lingvo — Esperanto — ne povus esti sufiĉe grava por fariĝi objekto de intertraktado de instruista internacio. Kompilis laŭ Allgemeine Deutsche Lchrerzeitung kai laŭ raporto de Gosta Alulstrand: R.Rauber, Leipzig.

Somera altlernejo de IPSI. Internacia Profesia Sekretariejo de Instruistoj (IPSI) kiel fako de la lnternacia Sindikata Asocio Amsterdam havis la komision, ellabori lernejprogramon por la sindikata laboristaro. La somera altlernejo, 7.—13. aŭgusto en Hamburg, volis trakti tiun taskon kaj destini la karakteron de la lernejo de la laborista klaso. ..Lernejo kaj laboristaro1* estis la temo de la konferenco, kiun partoprenis 160 gekolegoj el 16 landoj (inter ili 70 Francoj). Du kontraŭaj opinioj pri ‘la esplorata problemo stariĝis: Unu rekonis la ŝtatan, senkonfesian (laikan), sciencan lernejon taŭga por la bezonoj de la laborista klaso; la alia postulis socialistan klasbatalan lernejon. Sur la unua flanko staris la Francoj, Belgoj kaj Holandanoj, sur la alia la Germanoj. La malnova lernejleĝo de Prusujo nur konis katolikan

kaj protestantan ŝtatlernejojn. ‘l iu landleĝo validas ĝis apero de tutregna lernejlcĝo laŭ la ordonoj de la germana konstitucio. Intertempe la prusa klaskonscia laboristaro prenis siajn infanojn el tiuj konfesiaj lernejoj kaj fondis kolektlernejojn kun klare proleta karaktero. En ili neŭtraleco kompreneble ne regas la edukprogramon. El tiu konkreta lernejpolitika fakto ankaŭ kompreniĝas la postuloj de la germanaj parolintoj. Sed oni ne klare diris, ke tiuj postuloj nur povas validi por tiu konkreta situacio, aŭ por la tempo, kiam la laboristaro estos akirinta la politikan regon aŭ kiam la supre nomita tutregna lernejleĝo estos disbatinta la lernejaron en diverskonfesiajn, komunajn, senkpnfesiajn kaj liberpensulajn lernejojn. Anna Siemsen-Jena kaj BoulangerFranclando prezentis en siaj ĉefrefcratoj la fundamenton por la diskuto. Sicmsen montris, ke la edukado kiel funkcio de la socio neniam estis aŭ estos neŭtrala, sed ĉiam servos al la bezonoj de la reganta socia klaso. La tezo ..Aŭtonomio de la edukado ne estas prava. La movfortoj ** de la suprencelanta sociklaso devas esti akcelataj per laŭplana edukado al socialismo. Por tio utilas, la revolucia forto de la scienco. Elektante la traktindajn problemojn la scienco devas konsideri la specialajn bezonojn de la laborista klaso. La infanoj ne bezonas dogmojn, sed kritikeman observkapablon kaj la volon al sincereco kaj justeco. La socialista edukado esence diferencigas de la burĝa rnoderna eduko per sia sociala karaktero. Boulanger atentigis, ke la demokrata ŝtato ebligis la emancipiĝon de eduko kaj edukisto el la katenoj de la eklezio. Dum la eklezio per enciklikoj ĉiam denove demonstracias sian netoleremon en la regiono de 1a eduko, en la ŝtata senkonfesia lernejo la moderna spirito trovas sian hejmon. La laika lernejo celas atingi kritikkapablon, konon de objektivaj scioj; ĝi indulgas la rajton de la infano, la liberan evoluon de la personeco, la liber109

— página 12 del PDF —

ceon de la konscienco; ĝi certigas la puMikan pacon en la ŝtato kaj inter la ŝtatoj kaj akcelas la socialan e volucion. La belga profesoro Jadot vigle subtenis la opinion de Boulanger: Ncŭtraleco atentas la rajton de la infano pri libera evoluigo de ĝia kritikkapablo. Tiu kapablo preparas la vojon al la socialismo. Science objektiva lernejo estos efektive neŭtrala. Sed la hodiaŭa burĝa lernejo estas partieca. La sociklasa sinteno devas esti superata per eduko al altruismo. La individueca tendenco estu anstataŭigata per sociala postulato: La lerneja laboro konsideru la grupan intereson kaj okazu en kolektivo. Reinhard-Bern postulis la ekonomian demokration kiel bazon por la politika demokratio. En tiu batalo la lernejo devas partopreni. Ekonomio estu la centro de la instruado. La neŭtrala lernejo ne povas esti principa postulo de la socialista instruisto, sed eble nur taktika cedo, por tie neŭtrigi la influpovon de la burĝa socio. Ankaŭ Nelles-Dŭsseldorf postulis, ke la infano estu edukata por la klasbatalo. Ciu instrufako servu al la socialista eduko. Hartung-Germanlando diris, ke politika eduko estas necesa, por ekkoni la klasbatalan karakteron de la socio. Ni estas pacifistoj koncerne la imperialismon, sed ni estas partiecaj, aktivaj en la klasbatalo. Ankaŭ Ia infanoj iam devas lerni, kie ili staru okaze de socia batalo. La okcidentaj ŝtatoj ne jam suferas tiom krizan staton de la kapitalisma evoluo kieil Germanlando. Pro tio ankaŭ la Francoj, Belgoj kaj Holandanoj „ankoraŭ“ staras en malpli akra fazo de la lernejpolitika batalo. B.vmolt-Amsterdam skizis bildon do la disfendiĝinta holanda lernejaro kaj demandis, ĉu tiu mizera stato ankoraŭ estu plimalbonigata per fondo de socialistaj, komunistaj kaj sindikalistaj lernejoj. La supera unuo de la pedagogia principo

„pro la infano» portas objektive sciencan karakteron, kontraŭas al ĉiu dogmo kaj certigis la aŭtonomion de la pedagogio kaj Ja firman interligon de la holanda instruista asocio (Bond van Onderwijzcrs). L a Lernejo ne apartenas al 1 a ŝtato, nek al 1 a eklezio, nek politiko, nek gepatroj — sed al la infano. Objektive scienca eduko plejbone servos al la horna socio. Di Luccio ankaŭ malaprobas, eduki armeon da dogme faŝistaj infanoj, sed dcziras armeon da libere pensantaj homoj. La plej akran parolon kontraŭ la opinio de la germanaj parolintoj diris Dumas-Paris, ĉefsekrctario de la Federacio Internacia de Asocioj Instruistaj (FIAI): Klasbatala eduko estas drcsa d o. Ni devas malaprobi ĝin pro moralaj, filozofiaj kaj pedagogiaj kaŭzoj: Neniu moralo permesas dresadon de la infano. Ciuj sciencoj estas nekonstantaj sed relativaj kaj ĉiam evoluigas, progresas. Eduko laŭ dogmo ne povas certigi la akcepton de la dogmo per la lcrnanto. La liberpensuloj venis el la konfesia lernejo. V-iehvveg-Berka asertis pri burĝa karaktero de la franca laika (senkonfesia) lernejo kaj pri ĝia bazigo sur ideologio de la franca revolucio: libereco, egaleco, frateco. La burĝa klaso rompis tiujn principojn, kiam Ia proletaro vekiĝis. Lamszus-Hamburg parolis pri la grava problemo de la instruista personeco. Ciu instruisto povas esti feliĉa, se li scias pri si mem, ke li estas taŭga instruisto. La akademioj ne rigardu la konfesion, nek la abituron de la pedagogiaj kandidatoj, sed unuavice ilian kvaliton, taŭgecon. Generacio da proletaj verkistoj ekstaris — la generacio de proletaj instruistoj ankoraŭ mankas. La talentoj, kiuj ofte aperas en la laborista movado, estu uzataj por la celoj de la socialista lernejo. Zoretti-Franclando nun resume fiksis kici rezulton de la diskuto la programon de IPSI: La lernejo stariĝas en ‘la batalon kontraŭ kapitalismo, eklezio kaj mi-

— página 13 del PDF —

lito. La nunaj postuloj povas esti cfektivigataj nur ekster la publika lernejo an en landoj sen unueca lernejaro. La eduko devas celi: kritikeme sciencan penskapablon kaj sintezon inter individualismo kaj kolektivismo: kreskigon de la personeco kaj envicigon en la socion. Viehweg-Berka resumis la germanan opinion: La lernejo ne estas aŭtonomia, sed funkcio de la socio. La moviganta forto en la socio estas la klasbatalo. Gi penas aŭ stabiligi la nunan staton aŭ eviti tiun stabiligon kaj atingi novan celon. Inter ambaŭ fortoj staras la lernejo. En la klassocia lernejo la infano fariĝas instrumento de la klasbatalo. La laboristaro devas influi la formadon de la lcrnejo en tiu direkto, ke la supreniĝanta generacio ne nur sufere toleru la sociordon, sed ĝin transformi ricevu volon kaj kapablon. La venonta somera altlernejo — 1932 en Amsterdam — traktos la temon „La proletaria instruisto». Esperanto-nianifestacio de la Somera Altlernejo. Kvankam nur tri lingvoj estis reprczentitaj dum la konferenco (franca, holanda kaj germana), tamen la laboroj suferis pro la lingvaj malfacilaĵoj. En la unua laborkunsido la ĉeestantaro formis du grupojn, franclingvan kaj germanlingvan, por aŭskulti la du ĉefreferatojn Siemsen, Boulanger. Bedaurinde tiu dispartiĝo daŭris ankaŭ ekster la kunsidoj, sur la vojo el kaj al la sindikatdomo, dum vizitoj al diversaj institucioj kaj dum ĉiuj komunaj aranĝoj. Jen franclingva grupo, jen germanlingva. Mankis la persona intcramikiĝo. Kaj kiam la grupoj iom estis miksitaj sur la urbfervojo, en la lifto de la hotelo Heinistatte, la a m i ko j d e la „ i n t e r u ac i a solidareco» mutaj staris vid-al-vide. Simile kunsidis la sinceraj diverslandaj amikoj en amika vespero, kiun estis aranĝinta la Hamburga

instruista asocio en la Curio-domo. Kclkaj Hamburgaj kolegoj pasie esprimis sian profundan bedaŭron, ke ,,ni estis disigitaj kvazaŭ per muro». En la laborkunsidoj montriĝis la kutimaj kompren- kaj tradukinalfacilaĵoj. La tradukoj ne havis la personan noton de la diskutintaj. Kvankam tre koncizaj, ili forprenis valoran tempon. Kelkfoje estiĝis paŭzo, por pretigi la tradukon. Parto el repliko de Dumas ne estis tradukata, ĉar la formo de liaj paroloj ne facile povis esti prezentata en germana lingvo (! !). S e n du b e tiuj paroloj n e t r a d u k e b 1 a j ne estis b a g at e 1 a ĵ o j, des malpli, ĉar ili staris en decida punkto de la diskuto (! !). Tiiuj spertoj pri la malperfekteco de tia konferenc-„tekniko“, la sincera volo de la IPSI-estraro kaj la sinteno de la gerniana organo „Der Volkslehrer», simpatia al Esperanto, kaŭzis bonan viziton de la Esperanto-manifestacio (proks. 100 partoprenantoj post iom streĉiga labortago!). Bracops-Bruselo, membro de la estraro. prezidis la kunvenon. Flue parolante Esperantlingve li menciis ia pasintjaran decidon de IPSI, akceli Esperanton, kaj la sperton de ia nuna ‘konferenco denove montrinta ia bezonon de la komuna lingvo. Eminentaj reprezentantoj cl kvin landaj sekcioj de IPSI prenis la parolon: Viehweg-Berka, Lapierre-Paris, Lassnigg-Wien, Felix-\Vien, Maltha-Rotterdam, Borget-Belgolando, ankaŭ la prczidanto kaj la sekretario de TAGE. Ciuj reprezentantoj de IPSI konfesis sian konsenton kaj simpation al Esperanto, akcentis ĝian valoron por la kunlaboro de la laboristoj kaj instruistoj de ĉiuj landoj kaj por la akcelo de la mondpaco, deklaris, ke la sekcioj de siaj landoj volas subteni la Esperanto-movadon, kaj bedaŭris, ke ili mem pro manko de tempo ne jam lernis la internacian lingvon. Lapierre — ankaŭ sekretario de FIAI — eĉ diris, ke laŭ lia opinio la diskutoj de la lli

— página 14 del PDF —

konferenco per apliko de Esperanto jani estus finiĝintaj. (Dumas-Paris en persona interparolo ankaŭ deklaris, ke li konvinkiĝis pri la neceseco de Esperanto, ke ia helplingvo havas specialan gravecon por ŝtatoj kun naciaj malplimultoj, kaj ke ĝi estas ncmalhavcbla por eldono de internaciaj instrulibroj!) Maltita montris la urĝan bezonon de Esperanto en la holandaj lernejoj. La sep milionoj de la holanda popolo bezonas lerni la lingvojn de la tri grandaj najbaroj: la anglan, francan kaj gcrmanan. Tio estas peza ŝarĝo por la lernejo. Ciuj tri fremdlingvoj estas devigaj por la pedagogiaj studentoj! Esperanto estas varme bonvenata kiel senŝarĝigo de la holanda instruistaro. La holanda instruista asocio jam kelkfoje rekomendis al la ministerio la enkondukon do Esperanto en la lernejon. La sekretario de TAGE konstatis, kc IPSI estas la unua internacia instruista asocio, kiu per tia impresa oficiala aranĝo manifestaciis por Esperanto. Tio ne estas hazardo, ĉar la socialista priricipo de la internacia solidareco ne povas malhavi komunan lingvon, kaj ĉar la socialista postulo de laŭplane organizita Stat- kaj mondekonomio estas parenca al la movado por laŭplane organizita homara lingvo. Esperanto ebligas la personan interfratiĝon de la instruistoj el ĉiuj landoj. La gvidantoj de la instruistaro, kiuj pro manko de tempo ĝis nun ne lernis Esperanton, ŝparos per apliko de la helplingvo pli ol la tempon bezonitan por ĝia ellerno, sekve de radikala plisimpligo de ĉiuj internaciaj laboroj. Nia prezidanto, k-o Roomc-Shefficld. transdonis la salutojn de TAGE. Li parolis pri erarigo de Ja publika opinio per nekontrolebla tendenca raportado en eksterlanda gazetaro; pri Ia vizitoj de MacDonald en Paris kaj Berlin, dum kiuj tradukanto devis peri Ia interparolon inter la politikistoj, kaj pri la ŝparprojektoj de la angia registaro. K-o Roome meritas

nian dankon, ĉar li riskis pro tiu Espcranto-manifestacio maltrankvilan marvoiaĝon kaj oferis sufiĉan monon por tiu afero. Li modele montris al IPSI nian aktivan pretecon, ĉiuforte subteni ilian klopodon pri enkonduko de Esperanto en ilian internacian membraron. Laŭ la decida kaj serioza volo, kiun ni observis en la IPSI-estraro, ni rajtas esperi, ke Esperanto en tiu instruista internacio rapide antaŭenmarŝos. Kaj ĉar 1a plej granda landa sekcio de IPSI, la franca Syndicat National, samtempe estas sekcio de FIAI, kies ambaŭ s ekretarioj eĉ parolis en Ha m burg por Esperanto, ni vidas libera la vojon de la Espcranto-progreso en la tutmonda instruistaro. Certe la venonta konferenco de IPSI, 1932, en Amsterdam, meritas -nian tutan atenton kaj nian plej viglan intereson. Ne nur pro la solvo de la lingva problemo, sed ankaŭ pro la pedagogia kaj socia problemo, kiun anoncas la temo de la konferenco.

Iom pri la norvegaj inslruisi-lernejoj laŭ nova plano. La kurso de niaj lernejoj por pcrfektigi geinstruistojn por la popol-lernejo estis ĝis nun trijara. Sed jam de longe postulas — precipe la instruistoj mem, k^ oni plivastigu kaj altigu la kurson al kvarjara kiel en Svedujo kaj Danujo. Je la pasinta jaro nia parlamento („Stortingel“) plenumis tiun postulon, kaj la nova leĝo, sankciita de la reĝo, jam ekfunkciiĝis. Ni povis komenci la novan ‘lernjaron laŭ la nova aranĝo. Ce ni ne ekzistas iu antaŭpretigejo — kiel iam ekz. en Prusujo — kiu direkte celas prepari por la seminario; sed la aspirantoj, plenfarinte la kurson de 1’ popollernejo, kutime frekventis iun pli malpli daŭrigan kurson, por konkuri pri loko

— página 15 del PDF —

ĉe la seminario. Tia kurso nun estas parole kaj skribe, en nia literaturo, gazetoj ktp. — kaj la „landsmaal“ (ankaŭ deviga. Nuaj seminario! aŭ instrust-lernejoj • nomata „nova norvega *lingvo 4), konstru(oficiale oni ne plu nomas ilin semina- ita sur la diversaj dialektoj, speciale en rictj) estas ĉiuj komunaj por ambaŭ seks- la okcidenta parto de nia lando. Tiu ĉi cj; la gelernantoj estas instruataj kune lingvo estas laŭ la opinio de niaj „nacioen ĉiuj lecionoj, escepte tiujn de gim- nalistoj44 pli pura norvega ol la riksmaal, nastiko kaj manlaboro (la viroj slojdas, kiun ili asertas tro forte influita de la kaj la virinoj kudras). La aspirantoj devas dana, kaŭze de nia kvarcentjara unuiĝo havi 17 jarojn antaŭ la fino de la ka- kun Danujo. Sed tiu ĉi iom artefarita lendara jaro (pli frue 18 jarojn). La plej lingvo ŝajnas al la gelernantoj el la orienta Norvegujo iom fremda, kaj Ia ingranda nombro da gelernantoj en ĉiu struado pri ĝi postulas ne malmulte da klaso estas 30. tempo; ĉar ĉiu lernanto devas lerni El la lernejoj estas 8 ŝtataj kaj 3 priskribe uzi ambaŭ lingvojn. Pro tio la vataj; la plano estas la sama, sed en la ŝtataj la instruado estas senpaga: la pri- lecionoj ne sufiĉas por legi fremdan travataj tamen ankaŭ ricevas ŝtat-subtenon. dukitan literaturon, nek klasikan, nek Jen tabulo, kiu montras la nombron kaj modernan; la legado estas limigita eksdistribuon de la lecionoj ĉiusemajne. La kluzive al norvega literaturo, krom iomete de sveda kaj dana. Same pri la li1. kl. estas la unua lernjaro. teraturhistorio. •

1

II

lii

IV

Su-

rako

Kl. Kl. Kl. Kl. mo

La profitoj de la nova aranĝo estas precipe:

1. Religio 2. Patra lingvo 3. Fremda lingvo 4. Historio 5. Geografio 6. Fiziko kaj hernio 7, Biologio 8. Matematiko 9, Skribado 10. Desegno 11. Manlaboro 12. Muziko k. kantado 13. Gimnastiko 14. Pedagogio 15. Prakt. ekzercado

3 12 5 23 2 12 3 9 5 3 8 5 2 2 2 8 2 11 4 3 1 1 2 2 2 2 8 2 2 2 2 8 3 2 2 2 9 3 3 3 3 12 2 3 3 8 4 9 13 57 37 37 36

1. Enkonduko de unu fremda iingvo, angla aŭ germana, plejparte la angia, ĉar ĉi tiu lingvo nuntempe estas libera fako en la plej supraj klasoj de multaj urbaj popollernejoj. 2. Laboratoriaj ekzercoj en biologio, fiziko kaj ĥemio.

Cetere la gelernantoj en la unua klaso havas aparte ekzercojn pri voĉ-uzo (laŭ la metodo de profesoro Engel). La klaso estas dum ĉi tiuj lecionoj dividita en malgrandain partojn, tiei! ke ĉiu »ernainto ricevas ekzercon dufoje ĉiusemajne. La instruado pri la patra lingvo kaŭzas iom da malfacileco; ĉar ni havas en nia lando du norvegajn lingvojn, oficiale egaligitajn: la „riksmaal“ precipe uzata

Kompreneble la plano enhavas multajn fiksajn regulojn kaj utilajn konsilojn pri la legmaterialo, la metodo kaj celo de ĉiu fako. Sed pli detale pritrakti Ia planon oni ne povas en ĉi tiu mallonga resumo. Olaf Stĉren ĉefinstruisto ĉe la Stata instr.-lernejo en Holmestrand.

3 7 5

3 6 5 3 2 3 2 4

3 5 2 3

3. Plej multaj praktikaj ekzercadoj en la popollernejo. Ni ne havas apartajn ekzerclernejojn, aliĝintajn al la instruistlernejoj, sed la gelernantoj praktikas ĉe iu proksima popollernejo, kies geinstruistoj gvidas la instruadon.

113

— página 16 del PDF —

Ekonomia brizo — bonvena lempo por lernejpoliliKa reakcio. Kiam la propono Hoover, prokrasti por unu jaro Ja germanajn miljtŝuldpagojn destinitajn en la Young-kontrakto, la germanaj oficistoj jam estis ŝarĝitaj per salajra ofero de 2%% kaj per du ŝpardekretoj de 6% kaj de 5%. La oficistoj .kaj la popollernejo devas resanigi la ruinigiian ŝtatbudĝeton — jen la devizo de la influhavaj gvidantoj de germana ekononiio. Jen la Hoover-jaro! La naivuloj inter ni kredis, ke ĝi alportus *trankvii igon de la ekonomia mortiga febro, kaj ke mm finiĝus la atakoj kontraŭ la vivstandardo de la oficistoj. Kia trompiĝo! Bato post bato skuis la socion. La „1 )armstadter und Nationalbank” likvidiĝis. Sekvis aliaj bankoj kaj industriaj entreprenoj. Ŝparkasoj kaj bankoj fermis siajn pordojn. Denove kreskis la armeo do senlaboruloj. Nun la germana ŝtatprezidanto publikigis dekreton, per kiu la landaj registaroj ricevis ĉiun rajton, ccrtigi la budĝetojn per rigoraj ŝparleĝoj sen kontrolo au kunlaboro de la parlamentoj. En ĉiuj landoj de la germana ŝtato la oficistoj kaj kelkfoje nur la instruistoj kaj la lernejo eslis jetataj sub novan, pezan diktaton de ŝpardekreto. Ĉar la saksa dekreto (publikigita Ia 21-an de septembro) estas tipa por ĉiuj. ni komunikas ĝiajn ĉefajn trajtojn al nia internacia legantaro. Al la du supre nomitaj malaltigoj de la salajro je sume 11% venas nova forpreno de 5 9%. K r o m t i o la sumoj validaj lau la salajro-leĝo estas malaltigataj je 50 gmk. ĝis -loo gmk. ĉe la seminaria popollcrnejinstruisto. 600 1500 gmk. ĉe akademia p< poderiiejinstruisto, 200-400 gmk. ĉe akademia mezgrada instruisto. Kaj trie la dujara dauro ĝis atingo al pli alta salajra ŝtupo estas plilongigata ĝis kvar jaroj. La sumoj, kiujn devis oferi popollerneja instruisto de la lasta salajra ŝtupo, kreskis de 170 gmk. (unua por114

regna ofero), 408 gmk. (unua ŝpardekre» to), 726 gmk. (dua ŝpardekreto) ĝis 1272 gmk. (lasta ŝpardekreto) pojare ! ! La maldolĉo de tiu salajra malaltigo ankoraŭ pliakriĝas per la ekscita konstato, ke la ŝpardekreto enhavas politikan maljustecon: Ni komparas la sumojn forstrekitajn el la salajra leĝo (rig. suprc) dum 40-jara servo de

L popollerneja instruisto (10 600 gmk.), 2. akademia popollerneja instruisto (56 OOO gmk.), 3. akademia profesilerneja instruisto (59 400 gmk.) kaj 4. akademia mezgradlerneja (gimnazia) instruisto (3 600 gmk.). La sumoj sub ciferoj 2. 3 kaj 4 ne montras preseraron, sed la nekaŝitan particcon de la verkintoj de la dekreto. Ciis nun la diversaj klopodoj de la reakciemuloj, forigi la novan akademian preparvojon de la popolinstruistoj (..nialbenatan“ donacon de la revolucio), fiaskis. Goje oni nun pretekste uzas la ekonoinian krizon, por efektivigi politikan celon. De la mezgradlernejaj akademiuloj, la plej alte salajrata instruista grupo, la dekreto prenas sume 3 600 gmk., sed de la popollernejaj kaj profesilerneja! akademiuloj estas prenataj 56 000 kaj 59 400 gmk. ! ! Per tio oni denove volas krei larĝan distancon inter popollernejaj kaj gimnaziaj instruistoj. Kaj eble oni esperas per tio mortige vundi la pedagogiajn institutojn kaj akademiojn. Geedzoj, kiuj ambaŭ estas instruistoj (aŭ aliaj oficistoj), estas ŝarĝataj krom per la supre nomita triobla salajro-malaltigo per aparta ofero de po 20%. Tio signifas, ke efektive la kunlaboro de la edzino estas pagata nur per iproks. 40% de ŝia ĝislimita salajro! Sed la triobla atako kontraŭ la salajro ne estas la sola faro de la saksa ŝpardekreto. Gi estas akompanata de paragrafoj, kiuj samtempe plialtigas la devojn de la instruistoj: La laŭleĝa nombro de instruhoroj deviga por popol- kaj profesilernejaj instruistoj estis 28 posemajne.

— página 17 del PDF —

La dekreto destinas 30 horojn ankaŭ por !a instruistoj pli ol 45-jaraj, kiuj ĝis nun fakte ĝuis la leĝan nombron .de 28. Ciuj liberaj horoj, donitaj rekompence por administraj porlernejaj laboroj (escepte por lernejestroj) estas forstrekataj. Eĉ tiuj por la membroj kaj la prezidantoj de la instruistaj distriktkonsilantaroj. Kvankam la kunlaboro de tiuj konsilantaroj estis laŭdita d,e registaro kaj lernejinspektoroj, la reakcicmuloj ne ŝatas tiun gravan instruistan rajton ankaŭ donitan post la revolucio. Sekve ankaŭ tie ,preteksto uzas la ekonomian mizeron por forpreni malamatan politikan rajton: fii ne estas forstrekata, sed malebligata per forpreno de la necesa tempo. La laborhoroj por maldiligentaj aŭ malbonkondutaj punindaj infanoj (korpa puno estas malpermesita) ne plu estas pagataj. La instruisto oferu mem plian nepagatan tempon por tiu celo. Li punu sin mem, punante la infanon. Plia malfaciligo de la malpli salajrata kaj plimultigata laboro estas la ordonata plialtigo de la klasa infannombro (kiasfrekvento). La leĝa nombro 35 estis maksimuma nombro. Nun ĝi fariĝas meznombro. Kaj ĝi eĉ baldaŭ estos transpaŝata, ĉar por la kresko de la saksa infannombro je 60 000 en la venonta lernjaro neniu nova klaso estos fondata! Danĝerigo de la aktiva laborlernejo! La nombro de la instruhoroj por la klasoj posemajne estas reduktata je du en ses klasŝtupoj. ‘fio estas perdo de 480 instruhoroj en ses jaroj por ‘la infano. Se ankoraŭ estas forstrekataj pliaj 8 horoj en kvar klasoj, la perdo dum okjara lernejtempo estas 800 instruhoroj por la infano, tio estas preskaŭ plena lernjaro! Tamen la ministro diras, ke la klerecnivelo de la lernejo estos konservata! Ciu nedeviga instruo (kursoj: Esperanto kaj aliaj fremdlingvoj, stenografio ktp.) estas forstrekata. La menciitaj paragrafoj signifas plilarĝigon de la labortempo kaj de la la-

bordevoj de la instruisto kai malmultigon de la postennombro. La sekvo estas la senlaboriĝo de la junaj instruistoj. La dekreto diras, ke ĉiuj aspirantaj instruistoj (ne jam oficigitaj) estu maldungataj por 31-a de oktobro 1931! La laŭleĝa tempolimo por maldungo estas ŝanĝita el tri monatoj en unu monaton! Antaŭ aperigo de la dekreto la ministro promesis al la reprezentantoj de la saksa instruista asocio, ke li nepre volas eviti senlaborigon de la juninstruistaro. Jen, kiel li plenumis sian promeson: La maljunaj instruistoj post la 60-a vivjaro povas fordoni ĝis ‘/e de siaj devigaj instruhoroi, rezignante la koncernan salajroparton. La liberigitaj horoj kaj postenoj estos donataj al nun maldungitaj juninstruistoj. Do, ia instruisto, grave frapita per la ŝparleĝo, plu oferu pro solida.reco kun la juna instruista generacio, senlaborigita de la registaro. La picdbatita instruistaro nun helpu, ke la ŝpardekreto povas esti efektivigata, sen lezi la rajton de la junaj kolegoj, por ke la registaron ne trafu la malbeno de la eksoficigita juninstruistaro.

Laŭ la germana konstitucia leĝo ĉiu infano rajtas eniri iun lernejon laŭ sia kapablo kaj inklino, sendepende de la ekonomia kaj socia pozicio de la gepatro;. La ŝpardekreto zorgas, ke tiu ordono restas bela papcrajo: La vizito en mezgradaj (gimnaziaj) lernejoj nun kostas 240 gmk. jare (anstataŭ 180 gmk. ĝis nun). Eĉ por la 9-a kaj 10-a lernjaro (5-a kaj 6-a ŝtupo de duagrada kolono de la popollernejo, kondukanta al „mcza maturo“) kaj por profesiaj klasoj kun 30 instruhoroj estas postulata kotizo de 60 gmk. jare. En tiu tempo de senlaboreco tiu destino estas netolerebla financa ŝarĝo de la popolamasoj. Do ili reprenu siajn infanojn el la duagrada au mezgrada lernejo. Tiu ree estiĝu privilegio de la pli alta reganta sociklaso. Kial la suba sociklaso bezonus scion kaj klerigon por siaj infanoj? Per tio ili ja nur fariĝas pretendemaj. 115

— página 18 del PDF —

Politiko — reakcio’ Por averti la registaron kontraŭ danĝeraj decidoj la instruista asocio Leipzig antaŭ la aperigo de la dekreto okazigis protestkunvenon de 4000 partoprenintoj. Kiel parolontoj ankaŭ estis anoncitaj la lernejinspektoro de Leipzig kaj la direktoro de la pedagogia instituto ĉe la universitato Leipzig. Sed la registaro malpermesis la partoprenon al ambaŭ pcrsonoj! La Saksa Instruista Asocio olkazigis (11-an de otktobro) en Dresden ekstcrordinaran ĉef- kaj delcgi.tarkunvenon, por protesti ‘kontraŭ ia lerne idcstruo. Pli ]o* 5000 geinstruistoj unuanime avertis la registaron. M. Goldberg.

lnternacia Pedagogia (e-kurso en Krakovo. Gi okazis antaŭ la Universala Kongrcso de Esperanto en Krakow de la 20-a de julio ĝis l-a de aŭgusto. Oni malfermis ĝin por publika kunveno kun provleciono. Kaŭze de amasa partopreno de Krakovanoj posto estis aranĝataj du kursoj: matena kun ĉ. 140 personoj, inter ili 30 eksterlandanoj cl 14 landoj, kaj vespera kun 75 personoj. Pastro Ce gvidis la kursojn en konata, sukcesa maniero. ‘Iute nova estis la seminario, kiu daŭris de la 29-a de julio ĝis l-a de aŭgusto ĉiumatene de la 9-a ĝis 13-a. Post reciproka prezentado de la estonta gekolegaro esperantista sekvis prelego de Ce kun interrompoj por diskuto. Li pritraktis sian metodon kaj la agadon de la Ce-Instituto kiuj ambaŭ celas plejeble sukcesan kaj organizitan Esperanto-instruon. Mi citas la plej gravajn punktojn el la prelego: Cu la Ce-metodo estas rekta aii malrekta, tio estas malgrava demando. Plej grave: ĝi estas ** ..paroliga metodo. Kion montris Cc ĝis nun, estis ĉiam nur ciementa kurso. Daŭrigu kaj eble pcrfektiga kursoj estas necesegaj kaj verŝajne eldonotaj de la lnstituto. La principoj 116

aplikataj en la Ce-kursoj (demandado, komuna respondado, sinsekvo de la gramatikaj malfacilaĵoj, dcmandfolioj, konversacia literaturo ktp.) estas bonaj, ĉar ili kondukis evidente al sukceso. Gravaj ŝanĝoj estas maleblaj sen detruo de la tuto. Tial absolute ne ŝanĝu! La metodo estas )*propraĵo de pastro Ce; pro tio kaj por garantii bonan sukceson ĉiu kiu volas instrui laŭ Ce-metodo bezonas rajtigilon de la Intituto. Fremda, eksterlanda instruisto estas pli alloga ol eniandano. La Instituto peras tiajn kaj elsendas krome prelegantojn. Gi volonte donas informojn. Rilate al specialaj kaj porinfanaj kursoj validas aliaj reguloj ol ia supre menciitaj. La diskuto estis vigla. En la lasta tago kelkaj partoprenantoj faris provlccionetojn, parte tre sukcesajn. Pastro Ce donis siajn lastajn fortojn jam eluzitajn per la du kursoj al la seminario. Ni devas nepre kaj kun plena konfido subteni la agadon de Li kaj de lia instituto kiu, nun lerte gvidata de sinjorino Isbrŭcker, estos bona bazo por plua disvastigo de Esperanto. Ripetoj de similaj aranĝoj estas projektitaj. j. K. jr.

*) Tio estas nekutirnaĵo en pedagogia sfero. — La Rcd.

Norvegaj geinstruistoj ehŝatas Esperanton. La norvega geinstruistaro estis antaŭ ĉ. tri jaroj tute indiferenta je Esperanto. Sed la vigla movado en Svedlando, kreita de pastro Ce, donis al ni certajn eblecojn, kiujn Norvega Esperantista Ligo per sia prezidanto, s-ro kapitano Rolf B u g g e P aŭ Is en kaj la del. de UEA s-ro A rne Aru esse n en intima kunlaborado bone utiligis. Per informoj kaj artikoloj en la geinstruistaj gazetoj ni iom post iom vekis atenton por nia lingvo. En la printempo lastjare ni fine sukcesis kunveni kun la prezidanto de la

— página 19 del PDF —

instruista kaj la instruistina asocioj en Norveglando, ĉefinstruisto A. Kirkh iistino kaj ĉefinstruistino Anna S e t li n c por decidi pri aranĝo de Cemetoda Esperanto-kurso kaj invito de pastro Ce. La kurso okazis dum julio 1930 en la universitato de Oslo sub la aŭspicioj de la du menciitaj asocioj kaj oficiale aranĝita de la norvega sekcio de la inondasocio por nova edukado. Aliĝis de komence 43 kaj finis 871, inter ili ĉ. 40 geinstruistoj. Kaj per tio ni faris breĉon en la forta muro. Jam en la samjara aŭtuno N. E. L. invitis D-ron Ottmar E i s c li e r el Kuinanujo por fari novan kurson, kiu okazis en lernejo antaŭ 60 partoprenintoj; inter ili ĉ. triono estis geinstruistoj. Multaj el ĉi-tiuj poste partoprenis perfektigajn kursojn kaj du instruistoj eĉ instruas nedevige 2 infanklasojn (de sesa kaj kvina klaso). Dum la pasinta pentekosto la subskribinto estis invitita fari paroladon pri „Es,pcranto kaj la popollernejo4′ ĉe jarkunveno de geinstruistoj de la distrikto Buskcrud. Tuj post la parolado okazis Ce-metoda provleciono kaj la kunveno unuvoĉe akceptis la jenan rezolucion: ..Konsiderante la gravan signifon de la helplingvo Esperanto kiel komprenigilo inter la homoj, kaj konsiderante la sendube praktikan utilon de la lingvo por la junularo ni rekomendas al la lernejaj aŭtoritatuloj plej varme subteni ĉiujn paŝojn celantajn enkonduki Esperanton en la popollernejojn kaj la seminariojn.’4 Krome la geinstruistaj asocioj en ja distriktoj Buskerud kaj Vestfold decidis aranĝi Ce-metodan Esperanto-kurson dum la lerneja ferio. La kurso okazos en Danvik lernejo apud Drammen kaj gvidos ĝin la subskribinto. Cio ĉi-tio klare montras, ke la ĝencrala intereso por Esperanto inter la norvegaj geinstruistoj nun vekiĝis kaj oni rajtas esperi daŭrigan evoluon dum la venontaj jaroj.

Tre ĝojige estas, ke la geinstruistaj fakgazetoj montras favoron al nia afero, kaj volonte donas lokon por informoj pri Esperanto, en „Skolebladet“ eĉ preskaŭ ĉiusemajne. Arne Arncssen.

Brila Unuigo por Ligo de Nacioj akcelas Espcranion. La 15-a kongreso de la Federacio Internacia de la Societoj por ‘la Ligo de Nacioj (pentekoste 1931 en Budapest) dccidis, peti la Ligon de Nacioj, ke ĝi plej eble frue kunvoku tutmondan edukkonferencon, kiu traktu la temon ..Kiel konigi la Ligon de Nacioj kaj kiel evoluigi la senton de internacia kooperado». La Brita Unuiĝo por la Ligo de Nacioj sekve de iniciato de s-ro Durrant-Woodbridge kaj de la Brita Esperanto-Asocio decidis, proponi al tiu edukkonferenco, 1. esplori la valoron de internacia helplingvo kiel rimedo por akcelo de la internacia interkompreniĝo. 2. elekti la plej taŭgan lingvon. 3. rekomendi la metodojn, per kiuj plejbonc ĝi povas esti instruata. La TAGE-kunsido en Krakovo bedaŭrinde rifuzis, aŭskulti kaj diskuti tiun aferon. Kompreneble TAGE subtenus tian lnondkonferencon per plej vigla propagando inter siaj membroj — kiel ĝi jam aktive partoprenis la packonferencon 1927 en Praha. Ni tre dankas al la Brita Unuiĝo por la Ligo de Nacioj por la instigo kaj kun intereso atendas pliajn inforinojn, kiujn ni tuj komunikos al nia membraro.

Recenzoj. Hcrin. Haefker, Jarmiloj pasas. Universala Historio. Verkita originale en Esperanto. Kun ses artaj reproduktaĵoj kaj dekunu geografiaj skizoj. Il-a vo1umo. 255 pĝ. 16X23 cm. Duonledc bindita. Prezo gmk. 9.—. I-a kaj 11-a volumoj 117

— página 20 del PDF —

en unu volumo gmk. 13.50. Koln 1931. Heroldo de Esperanto. Vidu la recenzon pri la I-a volumo en IPR 1931, pĝr 45! Mondvaste pensanta instruistaro min havas la unuan verkon kiel direktilon por la instruado pri mondhistorio en superaj klasoj de mezagradaj lernejoj. Supernacia vidpunkto kaj kvintesenca prezentado estas la ĉefaj preferoj de tiu prihistoria verkego. La dua volumo temas je la fino de Meza Epoko kaj je Nova Epoko (en 200 paĝoj) sub la gravega titolo ..Tempoj de .** Scio Tiu lasta parto estas artikita jene: La deksesa jarcento, Por la divido de 1’ mondo. Popoloj, fantomoj kaj libereco, Mondfermentado, Estantcco kaj estonteco. Mi plene konsentas, se la aŭtoro skribas, ke ĉiu politika faraĵo estas mekanika naturokazaĵo, kiu furiozas ĝuste ĝis tiam, kiam malstreĉiĝis ĉiuj fortoj streĉitaj en ĝi (pĝ. 385) kaj (aliloke) ke en politika sfero animaj emocioj, pretendoj kaj deziroj estu ne pesataj laŭ sia morala praveco, sed nur laŭ la mezuro de sia politika dinamiko (pĝ. 408). Same estas prave, ke „la propra subjekto kaj objekto de 1’ mondhistorio ja ne estas la ŝtatoj, sed la unuopaj homoj“ (pĝ. 467). Ankaŭ estas certe, ke la unuopulo povas fariĝi kulturhomo kaj ĝoji pri sia kulturo nur, kiam tion perrnesas liaj ekonomiaj vivkondiĉoj. Tion ja geinstruistoj spertas grandskale nuntempe. — Mi nek volas * nek povas kritiki detalajojn, sed je unu eraro mi devas atentigi: „laŭnatura“ vivo ne signifis por Rousseau «bestosimilaj! .** ekzistadon Kelkaj germanismaj vortgrupoj adverbaj ĝenas min, ekz. ,,des ** pli (pĝ. 355 kaj aliloke) sen responda „ju“. Ni evitu nacilingvajn elipsojn! K. R. Legu ĝin trifoje, la beletan, amindan kaj multinstruan libreton de D-ro Edmond Privat pri „Esprimo de sentoj chi E s p e r • anto»! La verketo ne estas havebla en la libera librokomerco. Skribu al la Universala Esperanto-Asocio, Eldona Servo, Geneve.

La unuan tojon vi ricevos precipe la impreson de facilflua, sprita babilado bonstila. Vi admiros la arton de 1′ verkisto, per malmultaj strekoj elmontri abundon da pli malpli gravaj lingvaj dcmandoj, ĉiam interese, spiritplene kaj bonhumore traktataj. La ĝuo de 1’ legado lasas al vi nur malmulte da tempo, pli profunde enpenetri la sciencajn detalojn. La duah vi malkovros, ke tie ĉi kaj tie kuŝas ŝtono, trans kiun vi ne povos facilmove salti. Vj haltos kaj pripensos, ĉu efektive vi povos sekvi la aŭtoron sur lia vojo. Plej ofte fine vi diros jes, konvinkite per la lerta argumentado de 1’ eseisto. Kelkafoje tamen restos dubo. Cu la potencosfero de la logiko ĉie estas limigita ĝuste? Cu nelogika povas esti frazo, kiu ŝajne pekas kontraŭ la realeco aŭ kontraŭ la ekstera lingva leĝo kaj tamen por neniu ajn estas miskomprena? Cu ekzemple estas nelogike, nomi certan ministron azeno, aŭ lian filinon anĝelo? Cu la logiko tiam kaj tiam ne estas kaŝita en la kunteniĝo de la frazoj? Cu kelkafoje ne konfuziĝas logiko kaj laŭlitera vero? La trian fojon ĉiuj tiuj duboj malaperos. Vi pririgardos la tutaĵon de la argumentado kaj vidos la detalajojn en ties kudro, komprenos pli precize la efektivan sencon ne ĉiam laŭliteran de la vortoj kaj konsentos danke la verkiston, kiu grave riĉigis viajn lingvajn intereson kaj komprenon. Ĉar efektive atenta studado de la libreto multon povas al vi doni tiurilate. La serĉlaboro de 1’ aŭtoro, samtempe sincera kaj amuza, fortiras la kovraĵon de multaj lingvaj aferoj, kiujn kutime ni apenaŭ atentas, nek trarigardas. La elmontro de la maniero, kiel multvarie kaj sekrete la lingvo esprimas la sentojn, la ĉefcelo de 1’ verketo, estas altgrade instrua por ĉiu ajn, kiu emas lingvajn demandojn, eĉ por lingvosciencistoj. Krome la verkisto pritraktas multajn aliajn lingvajn aferojn parte Esperantajn, parte ĝeneralajn. Jen la ĉapitrosurskriboj: Studo post kutimo. Generala priskribo

— página 21 del PDF —

de la lingvo. Reagoj el ekstero. Ecoj karakterizaj. Esprimaj rimedoj. Logiko kaj sento. Diversaj roloj de afiksoj. Sentoj kaj gramatiko. Sento kaj „internacieco .** Sentoj kai ..Fundamento», Resume: La beleta verketo de D-ro Privat estas ne nur bonega propagandilo por Esperanto, sed ankaŭ tre taŭga, bonvena instigilo a-1 ĝeneralaj lingvaj rigardado kaj pripensado. Do: Legu ĝin trifoje! D-ro Kraner, Dresden.

Tridek jarojn en la ora nordo. De Jan Welzl. Esperantigis kaj eldonis Moraviaj Esperanto-Pioniroj. Olomouc (Ceĥoslovakujo). 1931. 314 pĝ. Nebindita sv. fk. 5.—, bind. 6.—. Aĉetu kaj legu tiun libron, kiu estas unu el plej belaj en Esperantujo! La aŭtunon 1928 post 30 jaroj revenis ĉeĥa aventurulo al sia patrolando. ..Estante junulo li foriris el sia hejmo . . ., piede li marŝis al Genova, de tie li veturis al Ameriko kai reen preter Afriko kaj trans Hindan Oceanon al Vladivostok kaj poste al Irkutsk, de kie li piediris trans Siberion ĝis la Arkta Maro kai ekloĝis sur la insulo Nova Siberio inter Eskimoj. Li ĉasis tie kaj negocis, oni elektis lin estro, li akiris konsiderindan havaĵon, sed en la jaro 1924, kiam frakasiĝis lia malgranda ŝipo sur la bordo de Pacifiko ĉe Usono, oni arestis kaj eskortis lin al Eŭropo, ĉar li ne posedis dokumentojn.» Lia scipovo de la ĉeĥa lingvo malpliiĝis, ‘la germanan, kiun li scipovis en sia junaĝo, li uzis malofte, el la rusa li scias nur iom, la anglan li parolis kiel elmigrulo. Li scipovis dektri mongol-eskimajn lingvojn kaj dialektojn, kaj el ĉio tio estas miksita lia pcrsona parolo. Du redaktoroj kun Welzl verkadis tiun plej interesan vojaĝpriskribon ĉeĥalingve kaj Moraviaj Esperanto-Pioniroj tradukis ĝin. Por geinstrujstoj la libro estas grava fonto de detalaj sciigoj pri la vivo, moroj kaj kutimoj de la loĝantoj de „ora nordo». Jen provaĵo: „Dum miaj vojaĝoj tni konatiĝis kun multaj mongolaj gentoj kaj kun ĉiuj Eskimoj, kies gentoj diferenciĝas ne tiom

per la aspekto, kiom per la lingvo. Keikloke havas preskaŭ ĉiu familio sian propran lingvon. Mi konjektas, ke Eskitnoj, se ili loĝas kvindek aŭ cent kilometrojn malproksime unu de la alia, havas jam ĉiu sian propran lingvon, ke eĉ la diablo ne kapablas interkompreniĝi. Kornence turniĝis mia kapo kaj mi malbenis laŭte, kiam ajn mi venis al novaj Eskimoj kaj ili parolis tute alian lingvon. Kaj ne nur tio, sed ili akompanis la parolojn per aliaj gestoj. Kelkaj montris per fingroj, kvazaŭ mutaj, aliaj gestis ĵetmovante la brakojn kaj krurojn, kelkaj dancis kaj saltis dum la parolo, aliaj staris senmove kaj parolis longtire, aliaj mallongigis ĉion, ke fremdttlo staris antaŭ ili kvazaŭ malsaĝulo. Kiom da jaroj oni vivas tie, tiomfoje oni devas cerbumi, kiam ajn oni venas en lokon, kie oni ne estis ankoraŭ.» Tiu libro estas amuza prisocia apudaĵo al la jenatura tragedio ..Per balono al la poluso (Stockholm 1930). ** K. R.

Jarkunveno de Esperanto-Asocio de Germanaj Instruistoj. La jarkunveno okazis la 23-an de Majo 1931, antaŭiranto la 20-an Germanan Esperanto-Kongreson, en Hamburg. La kongresejo estis moderna popollernejo, Lernejo VoBberg, apud la fame konata Lichtwark-lernejo. La prezidanto salutis ankaŭ alilandajn gastojn, kvar gekolegojn el Nederlando. Krom la salutskriboj de ĝeneralaj kaj geinstruistaj Esp.-asocioj estis eniranta la skriba saluto de la prezidanto de la granda Germana Instruistasocio, lerneja konsilisto Wolff-Berlin. La unua punkto de la tagordo estis raporto de lernejestro Kraus-Hamburg: Kiel adapti malnovan lernejan domon al modernaj postuloj. Li montris la tiu-celan vojon per la ekzemplo, kiu estis — en la kunvenejo — antaŭ la okuloij de la ĉeestantaro. La pligrandiĝinta) antaŭurbaj 119

— página 22 del PDF —

distriktoj, la novaj opinioj pri arĥitekturo, kaj antaŭ ĉio pri eduka laboro postulas novan laborejon. La konstruajo, ĝustadire la konstruŝanĝo de la Lernejo Vossbcrg sekvas entute konstruplanon, kiu korespondas al la diversaj forinoj de la laborkomuneco ĉe la nuna lerneja agado, ĉar la tri ĉefaj partoj konstruaj estas trovataj, unue, en la malnovaj ejoj de la komuna klaslaboro, due, en la laborejoj por la grupa laboro, al kiuj aliĝas la ejoj por la instruilaro, trie, en la ejoj por la kunvenoj, kiuj helpas la formiĝon de la nova lerneja komunumo, kuniganta kun la gepatraro la instruistaron kaj lernejanaron.

La prezidanto Schneller-Leipzig jarraportis. La kiomo de nia anaro estas 55U membroj, nia lingvo estas instruata en ĉ. 300 lernejoj (ĉiugradaj kaj ĉiuspecaj), apartaj instruistaj Esp.-l ok ogrupoj estas en 20 urboj. La laboro interne de nia membraro mem ree montras en la jarraporto de la saksa landgrupo (disdonita al niaj membroj!) modelan asocilaboron. En Berlin estis farata porinstruista Esp.kurso kun granda sukceso. La ŝtata registaro de Hessen aranĝis du oficialajn kursojn por geinstruistoj. Propagando en la faka gazetaro estis farata krom en Saksujo en la distriktoj Brandenburga, Hessen, Schlesien, Tiiŭringen kaj antan ĉio en Hamburg okaze de nia jarkunveno (Hamburger Lehrerzeitung eldonis apartan Esp.-numeron kun la titolo: De la komprenado al la interkompreniĝado). La estraro eldonis du flugfoliojn, la detalan raporton pri nia antaŭjara jarkunveno en Dresden kaj artikolon pri Esperanto inter la angla geinstruistaro (ambaŭ verkitaj de la TAGE-sekretario Go-ldberg-Leipzig). La laboro de la venonta jaro havas ‘la celon, malgraŭ da *kontraŭ emaj cirkonstancoj, apud la niemkomprenebla varbado por nia Revuo plifortigi la prespropagandon en la faka gazetaro kaj, jam ofte dirite, la provojn kunigi samlokajn instruistojn en aparta instruista Esp.-grupo. 120

Al la jarraporto aliĝis la kasraporto kaj mallonga debato, kiu rilatis la varbadon por Esperanto ĝenerale kaj la varbadon por la Revuo speciale. La ĝisnuna estraro estis provizore reelektita kaj, post koncerna propono farita de ĝi mem, komisiata fordoni la estradon ĉe bonlaŭga okazo al ekstersaksa urbo, kie la propagandejo estas pli proksima ol estas al la nuna estrara sidejo.

TAGE-Kunveno en Krakovo. Dum la tiu-ĉi jara Universala Kongreso de Esperanto okazis nia jara kutiina kunsido de geinstruistoj esperantistaj la 4-an de aŭgusto je la 17-a. Partoprenis ĝin ĉirkaŭ 50 personoj el 13 landoj. Nur malmultaj germanaj kolegoj pro financa krizo povis veturi al Krakovo. Post salutparolo! de K-go Majorkiewicz el Danzig la kunvenintoj konfirmis lian elekton kiel prezidanton de la jara kunsido. Protokolis k-gino Thomas-Potsdam. En la nomo de pola instruista asocio reprezentanta 47 OOO anojn, salutis koi. Gluchowski el Varsovio. Koi. Neuzil, Olomouc, transdonis la salutojn de la ĉeĥaj instruistoj kaj koi. Strŭmpfel, Losznitz, tiujn de la saksaj gekolegoj. Nun sekvis la legado de la jara raporto pri nuna stato kaj agado de TAGE kaj IPR.

Raporto pri TAGE kaj IPR. Pri la neceseco de nia organizo ne ĉiuj samideanoj ŝajnas esti konvinkitaj. El pli ol 6500 Esperanto-instruistoj, kies adresojn kolektis Prof. D-ro Dietterle, ĝis nun nur 900 aliĝis al nia movado. ‘Liuj 900 abonantoj de Internacia Pedagogia Revuo jam formas solidan fundainenton por eldono de nia gazeto. Kaj kun ĝojo kaj danko al la kunlaborantoj ni povas konstati — kaj eble vi konfirmos tion — ke nia Revuo apartenas laŭ enliavo kaj ekstera aspekto al la plej bonaj Esperan to-fakgaze toj.

— página 23 del PDF —

La laboroj de TAGE ĉefe direktiĝis a! la eldonado de la Revuo. La klopodo, plenumi la ampleksan programon, postulis en la pasinta jaro ioman transpaŝon de la limo de niaj enspezoj. Bedaŭrinde en la sama tempo ni perdis sekve de la sovjeta financpolitiko niajn rusajn abonantojn. Tamen — laŭ la konsiloj .de kelkaj spertuloj kaj speciale laŭ deziro de la redaktoro — ni ne volis malaltigi la nivelon de la gazeto kaj decidis, fiksi uiiii dolaron kiel abonprezon por ĉiu lando. Kiu havas konon pri la intensaj kaj ampleksaj laboroj por la gazeto, kiu scias, ke la plenumantoj de tiuj laboroj, nek la redaktoro, nek la administranto, nek la prezidanto, nek la sekretario ricevas unu pfenigon por siaj parte keCkjarai laboroj, nomos kim ni tiun tarifon de unu dolaro modera. Kaj kiu konsideras la gravecon de nia gazeto kaj de nia laboro, kiuj baziĝas sur tiu mm dolaro, por la propagando en la instruistaro, nomos kun ni la kotizon ma’lalta.

La redaktoro sukcesis trovi — kiel bone montras al vi la lastaj n-roj de IPR – seriozajn kunlaborantojn. Tamen ni ĉiam devas ripeti la alvokon al nia legantaro, sendi al la redakcio raportojn pri la instruista kaj pedagogia movado en via lando. Bonvolu atente legi la koncernan peton en la flugfolio „6000 Espe:. anio-lnstruistoj“. Kelkfoje ni tradukas interesajn raportojn pri iu lando el germana instruista gazeto por IPR. Sed tio ja ne estas la dezirinda stato. Inverse, niaj amikoj sendu raportojn al IPR, kaj el IPR ni traduku por la naciaj fakgazetoj. Tiumaniere la instruistara vidos la praktikan valoron de Esperanto. Ankaŭ okazas ne malofte, ke ni trovas gravan informon el la instruista aŭ lerneja sfero en iu alia Esperanto-gazeto, kaj niaj legantoj ne informis la redakcion de IPR. Bonvolu konsideri, ke per vigla raportado vi helpas aktualigi nian gazeton kaj altigi ĝian propagandvaloron. Nia gazeto estu nia batalilo! Por nia

gazeto — kiu nun jam vivas cii 1 a 10-a jaro — ni montru plej varman intereson kaj nelacigeblan kaj ĝojan laborvolon. La 900 abonantoj jam donis al IPR solidan bazon. Kaj preskaŭ idealan administran aparaton ni formis per la Laborkomitato de TAGE: Ĉiumonate ĝi knnvenas en Riesa: La redaktoro, la administranto, la prezidantoj de la saksa kaj de la germana asocioj de Esperanto-instrnistoj, la direktoro de la Germana Esperanto-lnstituto, la sekretariino de Kunlaborado kun la usona asocio por helplingvoj, la sekretario de TAGE kaj kelkai spertaj saksaj kolegoj, por diskuti kai prepari la necesajn propagand- kaj gazetlaborojn. Ankaŭ per tiuj kunsidoj la gazeta kaso nenie! estas ŝarĝata. Per la Laborkomitato ni tre bone povis plenumi la komision, kiun ricevis la Saksa Asocio de Esperanto-Instruistoj en la jaro 1924, gvidi la TAGE-movadon kaj eldoni la gazeton. Sed la saksa asocio ne konsideras kiel privilegion tiun komision, nur kiel devon de la plej forte kaj plej firme organizita landa sekcio. De la sveda sekcio nun estas anoncitaj 58 membroj, kaj ni aŭdis eĉ pri 300! En tiu au simila kazo la saksa asocio tre volonte transdonos sian komision al tia sekcio, se tie ekzistas la deziro kaj la volo, surpreni la asociajn laborojn, kaj se tia transdono estas preparita. Grandan parton de la kunsidoj la Laborkomitato dediĉis al la balancigo de la gazeto. Tiu tasko pro tio estis iom malfacila, ĉar kelkaj samideanoj tre malakurate sendas sian kotizon, kelkaj eĉ nur en la venonta jaro, kaj kelkaj neniam, kvankam ili akceptas la gazeton kaj ne malabonis. Do vi povas imagi, kc superrigardo pri la stato de la abonantaro por la administranto — kiu tamen devas pagi la fakturojn de la presejo — estas tre malfacila kaj ofte eĉ neebla. Pro tio ni eldonis flugfolion ..Fundamenta Kalendaro” (rig. n-ron 4/1931, pĝ. 47), kiun atenti kaj obei ni tre petas ĉiun. La mal121

— página 24 del PDF —

facilan situacion, kiu estiĝis fine de la pasinta jaro per la malprecizeco de multaj abonantoj, per la perdo de la rusaj abonantoj kaj per la neceseco, tamen eldoni la gazeton altnivela, helpis forigi nia prezidanto, kolego Roome, per donaco du 100 germ. markoj al nia gazeto. Ni klopodis kaj sukcesis aperigi en IPR pagitajn reklamojn de komercaj firmoj. Bonvolu atenti tiujn firmojn okaze do viaj bezonoj. Ni ankaŭ petas vin, serĉi en ĉiuj landoj firmojn, kiuj reklamu per IPR. La tarifon postulu de la administranto.

Helpe de la kunlaborado kun la Internacia Asocio por Helplingvoj (IALAUsono) ni povis kolekti la adresojn de pli ol 6500 Esperanto-instruistoj en 60 landoj, ni povis konstati Esperanto-kursojn en 995 lernejoj en 36 ŝtatoj, kaj ni povis aperigi en IPR la korcspond-dezirojn de pli ol 5000 infanoj kaj 164 instruistoj. Ni interrilatis kun la Internacia Federacio de Instruistaj Asocioj kaj ricevis inviton, partopreni la kongreson en Stockholm, meze de aŭgusto. Sveda samideano reprezentis TAGE-on kaj salutis la kongreson. — En tiaj situacioj tre klare montriĝas la neceseco de bone funkcianta organizo de la Esperanto-instruistoj! Ni interrilatis kun la Internacia Profesia Sekretariejo de Instruistoj pro la aranĝo do speciala kaj oficiala Esperanto-vespero dum la somera altlernejo en Hamburg. Ankaŭ por tiu kongreso ni ricevis inviton. La prezidanto kaj la sekretario de TAGE tie partoprenis. Ne kontentigis nin la rezulto de niaj klopodoj, interrilati kun diversaj landaj agentoj de IPE. Trovi fervorajn agentojn en la diversaj landoj, tio estas la plej urĝa kaj grava tasko, por kies plenumo ni nepre bezonas la bonvolan helpon de la diverslandaj samideanoj. La nunan staton de nia movado montras la Tabelo de ia abonantaro (rig. sui pĝ. 123). La sumo el la negermanaj landoj

estas 352, cl Germanujo 509, entute 861. Vi legis pri la pereiga ekonomia krizo de la germana ŝtato. La mizero ne haltas antaŭ la sojlo de Ia instruista domo. Se pro tio eblo malaltiĝos la nombro de la germanaj abonantoj, tiu perdo estu regajnata per kresko en aliaj ‘landoj. La propagando en la diversaj landoj devas esti farata de kelkaj aktivaj, energiaj, celkonsciaj kolegoj en la landoj mem. Tion faru la agento, helpata de kunlaborantoj aŭ eĉ sola. TAGE volonte subtenos tiun laboron per flugfolioj, informoj, gazetoj kaj korespondado. En ĉiu lando formiĝu — kiel diras punkto 7 de la ..Fundamenta ** Kalendaro — memstara sekcio de TAGE, kiu ĉiam sentas sin respondcca pri la kresko de la sekcio. Ĝis nun ekzistas angla, aŭstra, bulgara, ĉe(loslovaka, pola, sveda, nederlanda, latva, estona, jugoslava, japana, finlanda kaj saksa sekcioj. Ne ĉiuj nomitaj jam estas firme kaj forte organizitaj sed almenaŭ montras komencon. Rigardu la sukcesojn de la saksa sekcio (rig. n-ron 11/12, 1930, pĝ. 157/158), la preskaŭ oficialan pozicion de Esperanto en la saksa instruistaro, la favoran sintenon de la saksaj instruistaj gazetoj, la subvenciojn de la instruista asocio al ĝia Esperanto-fako, la subvencion de la saksa ministerio por instruistaj kursoj, la gravecon de la saksa sekcio por la internacia instruista Esperanto-movado — kaj vi estos konvinkitaj pri la valoro de firme organizitaj sekcioj kaj komencos aŭ daŭrigos similan organizon en viaj landoj. La sukceso haidan videbliĝos. Energio kaj persisto proksimigos nin al Ia celo. „0iu ideo estas utopio, se ĝi estas reprezentata de malmultaj; ĝi fariĝas potenco, se ĝi estas portata de multaj; ĝi fariĝas fakto, se la plimuito konfesas ** ĝin. Tiu vorto trafas ankaŭ la situacion de nia komuna ideo, la situacion de Esperanto. La rimedo, por superi la statoil de T utopio, estas la organizo. Izolaj ni

— página 25 del PDF —

estas kiel sangogutoj ekstere de ia sangocirkulado. Kunlaboru vigle, ĝoje, fidele por via organizo. Varbu viajn gekolegojn por la aliĝo. Tiam nia movado fariĝos potenco, ĝis fine nia ideo fariĝu ĝenerala realaĵo! La sekretario de TAGE.

dono, pri sukceso de Esperanto ĉe pola ministerio de klerigado (D-rino Ender). Post duhora laboro finiĝis tiu ĉi jar« kunveno. Kaz. Majorkiewicz.

En sekvanta diskuto oni esprimis la deziron, ke TAGE eldonu pedagogiajn verkojn en Esperanto. Poste okazis voĉdono pri la jenaj proponoj: l La instruistaro konsentas komisii plue la saksan asocion gvidi la laborojn de TAGE.; 2. elekti denove koi. Roome, Anglujo, kiu kun sukceso propagandis inter angla instruistaro, prezidanto de TAGE; 3. danki al koi. Roome por grava financa helpo al TAGE; 4. esprimi konsenton kaj aprobon al la ĝis nun faritaj laboroj de la laborkomisio; 5. postuli kaj rekomendi landajn sekciojn de TAGE. Ciuj proponoj estis akceptitaj. En la dua parto donis koi. Neuzil en sia parolado ..Instruado de Esperanto en la ** lernejo tre interesan priskribon de la metodo de Ii uzita. La infanoj mem devas travivi la lecionojn, kaj per tio esti instigataj demandi kaj respondi, uzi gestojn ktp. Des pli interese estas, ke koi. Neuzil, instruante en la sama klaso ĉeĥan, germanan kaj esperantan lingvojn, uzas la saman metodon por ĉiuj tri lingvoj. Ĉar ĉeestis s-ro pastro Ce, do li donis klarigojn kaj informojn pri la Ce-Instituto, metodo, kaj precipe pri la infansemajno, kiu okazos dum 1932 en Arnhem. Per apelo al ia geinstruistaro prepari infanojn por tiu ĉi semajno finis s-ro Ce sian paroladon kun granda aplaŭdo akceptitan. Sekvis ankoraŭ kelkaj informoj pri ĵus eldonita adreslibro de polaj esperantistoj, sukcesplena laboro de koi. Mawson, Lon-

Lando Albana Argentina Aŭstra Aŭstralia Helga Brazila Brita Bulgara Ĉeĥoslovaka Cila . . Cina Dana Egipta Estona Finnlanda Franca Greka Hinda Hispana Hungara Iraka > Irlanda Islanda Itala . Japana java. Jugoslava Kanada Latva Litova Nederlanda Ned. Hinda Norvega . . Novzelanda . Peru-a Pola . . Portugala Rumana Rusa

Tabelo de la abonantoj de IPR. 1931 ne pagis 1930 1 . . 1 — 1 1 5 16 19 2 — 3 1 3 2 2 -— 30 28 19 3 14 16 44 53 20 1 1 1 2s 2 1 2 3 • 5 3 —— 12 12 8 K) 4 t 11 4 8 7 7 7 • 1 1 — 1 1 4 4 2 7 ’ • • 2 1 1 — 1 — — 1 — 8 6 *— — 1 9 3 9 — 1 1 15 13 — 5 4 25 6 21 2 3 3 —— 5 1 2 2 — 1 1 1 31 18 28 — 1 1 1 1 ■ 1 2 — 45

Transporto

282

106

308 123

— página 26 del PDF —

Transporto

Sveda Svisa Turka Urugvaja USA-a Germana Saksa

• • • •

• • • •

282 58 5 — 1 6

106 13 1 —

328 44 4 1

1

6

•• •

sume 352 • • 149 • • 360

120 35 60

363 140 380

. • • • •

sume 861 215 883 Kurt Hofmann, adm. La granda perdo du Kuŝaj abonantoj estas kaŭzita de la Soveta malpermeso, sendi monon al eksterlando. Entute IPR estas reprezentata en 41 landoj!

Lasta numero ĉijara. El la tabelo de la abonantoj 1931 vi vidas, ke denove kelkaj abonantoj prokrastis ĝis nun la alsendon de la kotizo. Tiuj kolegoj devigis nin, eldoni por oktobro, novembro kaj, decembro nur unu numeron 24-paĝan. La Laborkomitato de ‘FAGE nepre zorgos, ke la bilanco de IPK evitu deficiton en la fino de la jaro. Kiu ne sendas sian jaran pagon, tiu kaŭzas al la aliaj domaĝon. 6 numeroj de IPK 1932. La Laborkomitato de TAGE decidis, eldoni IPK dumonate, sed 24-paĝa. Per tio ni povos plimultigi la nombron de la tekstpaĝoj kaj tamen ŝpari iom per malpliofta ekspedo.

Al «tuj. Kiuj instruas Esperanton! Fraŭlino E a t o n, kunlaborantino de sinjorino Alice V..Morris, petas respondojn al jenaj demandoj: Kiuj estas 1 a plej ŝatataj 5 E s p e r a n t o – r akontoj L de personojen la aĝo de Hi 12 jaroj, 2. de personojen la aĝo de 12—14 jaroj. 3. de personojen la aĝo de 14—16 jaroj, 4. de plenaĝuloj. Ci tiujn demandojn, direktitajn al mi, mi kompreneble ne povas respondi sola. Mi petas, ke vi, karaj kolegoj, helpu nmi, sendante al mi viajn respondojn laŭ viaj spertoj. Mi kolektos la respondojn, provos trovi rezultaton kaj sendos la tutan materialo!, al Usono. Bonvolu respondi tuj al mia adreso. Koran saluton D-ro Dietterle, Leipzig W 31, Steubenstr. 10. Perletera instruado estas bona

aranĝo por multaj, kiuj pro iu kaŭzo iio povas regule viziti la enklasajn kursojn. Gi estas ankaŭ agrabla por izolaj sgniideanoj, kiuj volas plifirmigi sian scion aŭ ripeti ĝin en amuze-scrioza maniero. Tiuspecan skriban kurson (tute en Esp.) gvidas L. Funken, K o b 1 e n z o (vidu la anoncon!).

Illlllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll

Premioj por varbado! Por ĉiu NOVE VARBITA abonanto de IPR vi ricevos ‘A de la sendita aboiikotizo en la jaro, kiu sekvas al la abonjaro. Ekzemple, se vi varbas 2 NOVAJN abonantojn por 19 32 kaj sendis la abonkotizojn kun la koncerna informo al la administranto de IPR, vi havos krediton de % dolaro (% abonkotizo) ĉe IPR por 1 9 3 3. Kiu varbas kvar NOVAJN abonantojn por 1 9 3 2, ricevos senpagan jarkolekton 1 9 3 3 de IPR. Do ni konkuru en intensa varbado! PROPRA PROFITO! — PROGRESIGO DE L’ MOVADO!

La venonta numero aperos eke de januaro 1932

— página 27 del PDF —

Konservu ĉi tiun folion, kiun vi bezonos estontatempe pro la numeroj de la korespondantoj!

Aldono al IPR.

Korespondo-Oficejo, Listo 12.

A 1. Nomo (Antaŭ- kaj Patronomo)? 2. Profesio? (en kia speco de lernejo la kolego instruas?) 3. Aĝo? 4. Loko? a) strato aŭ domo, b) urbo aŭ vilaĝo, c) provinco aŭ distrikto, lando ktp., d) regno. 5. Deziras korespondi kun? 6. Deziras korespondi pri? 7. Specialaj deziroj? N-ro 171. 1. Hoji ore Bourguignon 2. popollerneja instruisto 3. 32-jara 4. a) Ecole de Garcons b) Saint-Maximin c) Var d) Francujo 5. gekolegoj tutmondaj 6. instruaj temoj, instruo kaj eduko en la elementaraj lernejoj (unuagradaj). precipe lerneja laboro (tre detala priskribo de la metodoj), deziras ricevi sciigojn pri lernkino kaj konatiĝi kun gekolegoj, kiui interesiĝas pri la demando 7. interŝanĝo de skizoj, pentraĵoj, gravuraĵoj sur ligno kaj samordaj verkoj. N-ro 172. 1. Julius P e rsson 2. popollerneja instruisto 3. 46-jara 4. b) Fack 7-a Skeppshult d) Svedujo 5. tutmondaj gekolegoj 6. iu ajn temo 7. interŝanĝo de ii. gazetoj, popolkantoj kun notoj. N-ro 173. 1. Georg Nowak 2. popollerneja instruisto 3. 3O-jara 4. a) ul. Sienkiewicza 10 b) Tarno\vskie-Gor.v c) G6rny-Slask d) Polujo 5. tutmondaj gesamideanoj 6. iu ajn temo 7. ne nur esperante, ankaŭ germane, pole kaj france. N-ro 174. 1. Petro Simionoviĉ Sĉerbakov 2. ^istruisto (pentrado kaj desegnado) en meza vesperlernejo por plenaĝuloj 3. 43-jar i 4. a) „Budimk Osviti“ b) Nikolaev d) Rusujo 5. iu ajn alilandano 6. iu ajn temo 7. interŝanĝas artilustr. ĵurnalojn kaj pentraĵojn.

B 1. Lando kaj loko de la lernejo? 2. Speco de la lernejo? 3. Kiom da lernant(in)oj deziras korespondi? 4. Aĝo de la lernant(in)oj? 5. Ili deziras korespondi kun? 6. lli deziras korespondi pri? 7. Nomo kaj adreso de la „peranto“, kiu aranĝos la korespondado-aferon?

— página 28 del PDF —

N-ro 122. Germanujo. 1. Wolgast (Pommern) 2. gelernantoj de popollernejo 3. a) Wernem Tuscinski, 15-jara, Burgstrasse 10, b) Alfred Tesch. 14-jara, Mŭhlenstr. 2. c) Gerda Zander, 15-jara, Wasserstr. 7 d) Erich Beckmann, 15-jara, Brunu ermi str. 2 e) Walter Taufmann, 14-jara, Wilhelmstr. 55 f) Paul Wardius. 14-jarnn Fischerstr. 21 g) Erika Lŭdtke, 13-jara, Luisenstr. 13 h) Margarete Kultu, *sci kretariino, 16-jara, Friedrichstr. 7 4. — 5. alilandaj infanoj 6. iu ajn temo kii interŝanĝado de ĉio. N-ro 123. Germanujo. 1. Freiburg (Schlesien) 2. popollernejo 3. 10 lernantoj 4. 11—121jaraj 5. alilandaj gelernantoj 6. diversaj temoj, interŝanĝo de ii. poŝtk. ktil?! 7. instruisto Alfred Brauer, Waldenburgerstr. 5,11. Freiburg (Schlesien). N-ro 124. Germanujo. 1. Hirschfelde (Saksujo) 2. popollernejo 3. 12 gelernantoj 4. 13-jar;u: 5. gejunuloj ĉiulandaj 6. ĉiuj temoj 7. instruisto Martin Wenzel, Hirsdhfcld (Saksujo). N-ro 125. Francujo. 1. Korespondoficejo de Instruistara Kooperativo «Presarto ĉe Leri cjo» 2. organizas korespondadon kun francaj unuagradaj lernejoj 3. tiun 1C)I klasoj kun meze 30 lernantoj en ĉiu klaso 4. 9—14-jara j 5. ĉiulandaj klasoj (Io I) lektiva kai individua korespondado) prefere el Germanujo, Kuŝujo. Britujo, Itani! ujo, Hispanujo. Sud-Amerikaj Respublikoj kaj Usono 6. per leteroj aŭ individui ib kartoj, almenaŭ unufoje ĉiumonate, pri lerneja vivo, geografio, regiona vivo k. interŝanĝo de desegnaĵoj, infangazetetoj, libretoj, fotoj, presaĵoj, lernkajero! kt /• 7. ĉefe per Esperanto, ankaŭ en lingvoj germana, angla, hispana, itala. Pcrant ie por tut-Francujo kaj ĝenerala Sekretario de ia Komisiono de Interlerneja Inte oli nacia Korespondado: instruisto H. Bourguignon, Saint-Maximin (Var) Francujiu. N-ro 126. Francujo. 1. Saint-Maximin (Var) 2. popollernejo 3. 34 knaboj 4. 8—10-jariEi 5. gelernantoj de Anglujo. ltalujo. Hispanujo, Svedujo, Rumanujo, Turkujo, Non io Ameriko 6. vivo de 1’ tutmondaj geinfanoj (kolektive), interŝanĝo de poŝtk. ii .. porinfanaj gazetetoj, pentraĵoj, desegnoj, diversaj presaĵoj, murjurnaloj 7. ii struisto Honorĉ Bourguignon, Ecole de Gartjons, 2° classe, Saint-Maximin (Va nV Francujo. q| N-ro 127. Kuŝujo. 1. USSR Nik.olaev «Budinok Osviti“ 2. vespera meza lernejo por plei j aĝuloj 3. 20 gelernantoj (precipe laboristoj) 4. 18—30-jaraj 5. iuj ajn alilant l anoj 6. iu ajn temo 7. instruisto P. ŝĉerbakov, USSR, Nikolaev, «Budinoi: Osviti“ (Domo de klerigado), Kuŝujo. |

Karaj gekolegoj! Mi petas, ke la gekolegoj, kiuj interesiĝas pri la korespondado de la infanoj k4 i kiuj kontrolas la korespondadon de la lernantoj, sendu interesajn leterojn de la ii i fanoj (skribitajn aŭ ricevitajn) al mi, por ke mi povu aperigi ilin en IPR. Mi n e p r q garantias t u j aj n resendon de la sendita materialo. Martha Moelke, (Germanujo). . u Stindestrasse 12, B e r 1 i n -i S t e g 1 i t z <• Noto: En Germanujo nuntempe la diversaj ministerioj de la unuopaj ŝtatoj – ji ĉar ili volas ŝpari kostojn pro la ekonomia situacio — ne plu subvencias la libervolo’o instruadon de diversaj fakoj, do ankaŭ ekz. ne de Esperanto. Tio eble kelkloke maan helpos la regulan korespondadon kun infanoj de germanaj lernejoj. Sed espereble u germanaj kolegoj mera zorgos, ko la korespondado povu esti daŭrigata. Estus t f interese, scii ĉu en aliaj landoj ekzistas simila situacio. Pri ĉio, kio rilatas la Korespondo-Oficejon, turnu vin nur al: D-ro Dietterle, Leipzig W. 31, Seumestr. 10, • aŭ sub ties adreso al: F-ino M. Moelke.

Se vi ankoraŭ bezonas la antaŭajn listojn bonvolu ilin mendi. Sendu al i I adresojn de interesatoj el la kolegaro, al kiuj ni povas sendi la listojijoi e

— página 29 del PDF —

Universala Esperanto-Asocio celas: Dlseastigt la uzadon de la intarnacia helplingvo Esperanto. Plifaciligi la tiuspecajn moralajn kaj materiajn rilatojn inter la homoj sen diferenco pri rato, nacieco, religio aŭ lingvo. Krai internaciajn servojn uzeblajn de ĉiuj homoj, kies intelektaj aŭ materiaj Interesoj celas traas la limojn de ilia genta aŭ lingva teritorio. Kreskigi inter siaj membroj fortikan ligilon de solidareco kaj disvolvigi Ĉe ili la komprenon por fremdaj popoloj. La Asocio estas neŭtrala rilate al religio, nacieco aŭ politiko. donas: A/ la membroj! Membrokarton kaj kvarcentokdekpaĝan Jarlibron kun la adresoj de la Delegitoj, Esperantistaj grupoj, gazetoj, organizaĵoj, kun sciigoj pri internaciaj rilatoj ktp. Al la Membro-Abonantoj: Krom tio la gazeton ,*«Esperanto intemacia ĉeforgano de la Esptrantistoj, kun artikoloj literaturaj, sciencaj, teknikaj kaj precizaj informoj pri la movado. Al la Subtenantoj.’ Krom ĉiuj dokumentoj, kiujn ricevas Membro-Abonanto, premion koniiitantan el la Esperanto-literature. ĉiu aliĝinto rajtas presigi senpage korespondan anonceton unufoje en la gazeto ,*«Esperanto kaj postulas nur modestan kotizon de 5 Fr. por Membro, de 12,50 Fr. por MembroAbonanto kaj de 25 Fr. svisa valoro por Membro-Subtenanto.

Universala Esperanto-Asocio 1 Tour de 1’Ile, G»nive (Svislando)

I

Mankas Esperantoinstruistoj en Ia lernejoj!

Tutmonda Kolektanto La sola gazeto por kolektantoj. Redaktas D-ro Jozefo T akde s. Administracio en Ja blon n e n. Ori., ĉ. S. R. — Aperas dumonate. Abono 0.40 doi. aŭ egalvaloro. Specimennumero kontraŭ respondkupono.

Pli bona Esperanlisto

Tial perfektigu per Supera Skriba Kurso „ISOSEK Ĝisfunda metodo! Grava“.sciigo

Por niaj Germanujo por ĉeĥaj: abonantoj!

F. W. Mischke, Radeberg, Sachsen Nova agento por ĉeĥoslovakio: A. Valouŝek, (Del. de UEA) Tvrŝova 19, Brno XII. La ĝis nun ne paginta/ abonantoj kaj tiuj, kiuj pagis nur 24 kĉ. anstataŭ 1 dolaron, estas petataj insiste, plej eble baldaŭ pagi la sumon al la landa agento 1 La abonprezo por la nederlandaj abonantoj estas 2,50 gld. = unu Usona dolaro! P. Korte, agento.

vi volas fariĝi. Tiucele nur partoprenu Superan Esperanto-Kurson Perleteran. — Postulu senpagan enkondukon! Leono Funken (diplom.Esp.-instruisto), Moselvveisser Str. 20 Koblenz 54, Germ.

VARBU DILIGENTE POR IPR! Senpage ni liveros IPR-on al tiu, kiu varbos kvar novajn pagantajn abonantojn ! Porĉiu nova paganta abonanto ni bonskribos kvaronan dolaron en la venonta jaro! ••

• ••

< ’• *

a/l

•

* •

•

— página 30 del PDF —

Fotografado fariĝas facilega kiam vi uzos „Mimosa“- fabrikajojn.

Por la ekspono: „Mimosa – Extrema“~ filmo, 23° Sch. (subtil-partlkla filmo) permesas bildkaptojn eĉ ĉe plei malfavoraj lumkondiĉol aŭ

„Mimosa“- platoj (Extrema-Ortho, Extrema-Ortho-Antihalo)

Por la pozitivo: wMimosa~Sunotypu~ papero la arflumpapero en kvar molecgradoi donas la plej bonajn rezultojn de ĉiaj negativoj.

Ĝojon kaj utilon efikas muzikinstrumento kiel festa donaco! Emil Moritz Riedel, Adorf i. V. Germanlando. Muzikinstrumentejo Katalogoj senpagaj! Korespondante germane aŭ esperante r * vi ricevos 10%-an rabaton!

Preto: Heroldo de Esperanto, Koln, Brŭsseler Str.94, Germ.

f

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

NACIA,

PEDAGOGIAREVUO)

ITO

)

„INTER

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T. A. G. E.

11-a JARO, N-ro 1 JANUARO/FEBRUARO 19382

— página 2 del PDF —

Duonjara provabono ‘/» dol., Opa numero /, dol.

La abonprezo estas fiksita en dolaroj nur pro ĝia stabila valoro. Niaj agentoj kompreneble akceptas egalvaloron en nacia mono. Kiu sendas la abonprezon rekte al la administracio, bonvolu uzi plej eble dolaroin.

Membroj de la Germana asocio sendu la kotizon al „Esperanto -Ver- | einigung Deutscher Lehrer“, Girokasse “ Leipzig-Leutzsch, Girokonto 27857, Membroj de la Saksa asocio

k-o Karl Ritter, Riesa, Steinstr. 13,

. Agentoj de TAGE. Vian kotizon akcepfas: En landoj: En landoj: Angla: -ino Morton, 49 Mount | Japana: Joshi H. Ishiguro, Tokio, KA A o kn Koojimachi P.O. per, l dersfield. ĝ p ; iĉ, No- .T1, Wien s – 3 ikono B 72487. Latva: S-ino 0. imam biupo Er Belga: H. —— Pen- nestines iela i kstr. 17, Mecheln. L O kud Bulgara: lan Saraton.. Galba Litova: =. gls Prapu Ĉeĥa: 3. kla“ nro Tyrŝova 19, | Nederlanda: p „Korte. Schoolst ra ko Ĉila: F. Herrera Valen, Clasifi- 90544. cator 220, Santiago. Norvega: Nils Okland, Rommesveit. Estona: Agnes Nii, Postkast 6, Stord. ; E Kusmaj la: Majorkiewicz, Ludo : ichon, Champto- | Pola: K. Mai eri = riva (Maine et Loire.) Lore be keea Germana: Esperanto-Verelnigung (e Deutscher Lehrer, ĝiro- | Sveda: Ernfrid Malmgren, He- KO EIOTO ” qade. ke KOMONO 90364, No. 27857. ) olm, p 304. . . Lj Hispana: Ferd. Montserrat, Pro- uj. dro) Casas) san la ; Mpiiga 99, 19. 4, a, Bar- Urugvaja Pi A Montevideo… Vi -a: David R.Metzler, Route 1, ka erikoj PON VUN sancoj, DE, amio Box 389, Fresno, Califor. onprezo Er euro Tutjara abono 1 USA-dol., p

kiujn vi komencos en la nova jaro 1952

uzu la lernolibron por germanlingvanoj „Das leichte Esperanto“ (La facila Esperanto) de Jung kaj Wingen. Kiel montras la titolo, ĝi estas facila lernolibro kaj tre taŭga por kursoj en lernejoj. Ankaŭ ĝia prezo de gmk. 1- konvenas por ĉi tiu celo. Se vi mendos 10 ekzemplerojn vi, kiel instruisto, ricevos 11 ekzemplerojn. Provu ĝin, certe virikoltos sukceson! Mendu ĉe

Heroldo de Esperanto, Kŭln, Brilsseler Strasse 94, Qerm.

/

—:

INTERNACIA “e „Ano

Januaro – Februaro 1932

PEDAGOGIA REVUO

Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk.: Dresden 26379 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch, Oetzsch b. Leipzig, Germ Prezidanto de TAGE: G. W.ROOME, 21 Glenalmond Road, Shetifield, Anglujo

ENHAVO: Por IPR mi deziras… Alvoko por senarmigo (al nia programo 11) — La genio en la infano (al 131) — Provo de Esperanto-terminaro pedagogia kaj psikologia (al 132) — Desegno kiel komunkleriga instruobjekto (al 134) — Premioj de konkursoj sciencaj (al 211) — Internacia Pedagogia Instituto en Mainz (al 211) — Monumento por Wilhelm Rein (al 211) Aŭtuna kongreso de la Ligo de Skolreformanoj en Berlin (al 212) — Gravaj reformoj en la instruado en Hispanujo (al 213/ — La afero de lernolibroj en Sovetio (al 213) — Seninterrompa lernjaro en Sovetio (al 213) — Inianinterŝanĝo inter German- kaj Danlando (al 221) — Esperanto-Enciklopedio (al 222) — La ĉiama konstanta kalendaro (al 222)

Esperanto kaj skolta movado (al 222) — Recenzoj (al 231) — Ricevitaj broŝuroj kaj gazetoj (al 235).

Por IPR mi deziras …

Mi tre ŝatas legi, ĉiun monaton, nian karan revuon IPR. Kaj kiam la leterportisto ĝin en miajn manojn metis, mi ĝin malfermas kaj folias, sed malfeliĉe tiu foliado ne komplete kontentigas min. — Ho! kiom vi estas postu!- ema, diras jam miaj legantoj! Kial do vi ne trovas interesaj tiuin pedagogiajn artikolojn? — Tute mi ne diras tion, karaj kolegoj, mi ne diskutas la valoron de tiuj paĝoj, kontraŭe mi scias ke ili devas esti la fundamento, la esenco de la revuo; cetere, mi min regalas, dum pluraj horoj, legante IPR, kaj aprobante multe da ne konataj de mi ideoj pedagogiaj, Tamen, mi ripetas, kiam mi fermis la libreton, mi ne estas komplete kontenta.

Mi klarigas, ĉar jam leviĝas la ŝultroj de la legantoj kaj mi ne volas, eĉ dum unu minuto, esti rigardata kiel frenezulo.

Vi, amikoj, kelkafoje eniris en kinematografejon. La instruistoj ne estas milionuloj, sed tamen mi kredas, ke via plata monujo permesas al vi de tempo al tempo tiun agrablan superfluaĵon. Supozu ni nun ke oni montras al vi nur gravajn, seriozajn Scenoin, sen prezenti, ĉu meze, ĉu fine, malstreĉan komikaĵon! Respondu, ĉu via kontento estas plena?

Same, oni admirigas al vi belan tre bone aranĝitan ĝardenon. Tie estas la brasikoj, tie ĉi la terpomoj; ĉiu utila kreskaĵo staras en taŭga loko. Certe neniaj legomoj mankas … Sed baldaŭ vi deziras ripozigi viajn okulojn sur delikatajn florojn. Kie do estas la floroj? ili mankas kaj vi estas preskaŭ Ĉagrenata … La pacienca laboro de la ĝardenisto ŝajnas al vi malpli valora, kaj vi eliras ne plene kontenta.

— página 3 del PDF —

Nia revuo estas, laŭ mia opinio, simila je tiu i mo Veto LE ab ĝi : j. Mi ne volas paroli pri la ilustraĵoj ciu deno, En ĝi mankas la floroj. Ko Kia, krimoj i kaj | la kompreno de la teksto, certe estus agrablaj kaj helpus a eno o i i j paĝoj de literaturo kiuj tiom amuzas p 2 dukoj de kelkaj bonaj paĝoj de l kafeo i i j pli vi li koloraj, ol temo tute pedag „ol sed pri artikoloj pli vivantaj, p e a komo so TN E i ĉ ĝo de profunda aŭtoro. ima de interesa sed streĉa paĝo de 1 | koalo i i iĝ iuj loj, ili devas okupi en la revu a ? Nn, ziras la foriĝon de tiuj artiko oj, K | Laj puso kiara fervore deziregus ke mode ; sed ne la tutan. Unuvorte mi / de: Ara e KEO. i kiel mi, instruisto kiu ne hava ĉ ne skribas perfekte Esperante, „mi, ski = = Ba multnombrajn kaj noblajn ideojn, por kid PO i i irindajn frazojn por CES; frazoin — ne bezonas admirin 1ZOj = ; = por rakonti al siaj eksterland-kolegoj sian propran vivon de in a TAO en ĉiu lando de Eŭropo, almenaŭ unu ATAN ae i ribi iko: i si mem, pri sia klero, siaj instrum j leganto ne skribis artikolon pri si mem, . AN kin Okej la ŜI imoj ioj aj kutimoj aŭ malbonaj; por rako mple la kutimoj en la lernejoj, bonaj utim na ZE kok aj, ~i ia Vi A i: lajn lernejajn leĝojn; fari pluraj sia vivo unu tagon; doni la specia tin l les Ga o E i kiel li vi ia vilaĝ urbo, paroli iom pri la moroj, montri kiel li vivas en sia vilaĝo aŭ „1 Li p moroj, pa e, ; i j i a salajron de la instruistoj ter skolo!) kaj eklezio ktp. . .. doni als p Kobe cj i eleo la prezojn de la plej gravaj vivbezonaĵoj. Kiom da. santo krabo. Ea nun miksas ĉar mi ne havas tempon por ordigi ili, == Vi as: ” da. do servas la korespondado? Nu, amikoj, mu kont ca JN latina, ituj i | io, Bulgarujo, Rumanuio, Se ; Britujo, Svedujo, Italujo, Grekujo, ? E TAO i respondanton. La vivo de instruistoj ; s ktp., mi ne havas korespondan saj u kara Na i stus treege feliĉa se norveg g ., estas tute ne konata de mi, kaj mi estu OT e aa dum paĝon el sia instruista vivo. Ho, jes! la aferoj ko, = nt proksima lando kiun mi konas nur per la TARE] de ĝiaj „, ko o Ĵa doj, « i iozaĵo! Komplezema norve y stas por mi granda kuriozaĵo! 1 ga ; re al mi aj al ĉiuj IPR-abonantoj, tiun Maas ku kaj rakontu nin, en Yi “ 4 . . . . tiu revuo, kiel, en via neĝa kaj Eolo ceros koj a EN etere, eĉ se jam ni konus p i aŭ malpli : : LE; eme legus ĉiam kun vera intereso lian rakonton. ĉis aro rt ĝin al artikolo tro serioza, severa — TRU pir OO arto i = “e i i, eĉ iom da komikaĵoj, aĝo, agrabla por legi, plena de floroi, eĉ n Va ob de)a i i kaj i i ton mem. Ĉu vi min komp ; j vidas paroli kaj barakti la instruis ; o o i ĉi tikolo. Ne bezonas, ĉu Ne, kolegoj: mankas en IPR ĉiumonate tiu ar N oni Eo por fari ĝin, sufiĉas ke oni deziras instrui mj la ALANO petante nur, – pli iuj aliaj (e Vin instruos! kiel kompenson, ke pli malfrue, tiuj aliaj plaĉe V str | nI En la venonta kajero, mi provos komenci, per miaj modestaj a ala sub la titolo: „Mia instruista vivo“, donos al la legantoj o a ok de instruisto en Francujo, pri mia klaso kaj E E Fa nia lukto kontraŭ la pastroj .. . niaj klopodoj por akiri pli e

Petro Pichon, instruisto, 4 =. Champtoceaux (Maine-et-Loire), France.

‘») La redaktoro tre volonte aperigos tiajn „florojn“ kaj eĉ pagos ilin.

ler

halo“ („Kunsthalle“) en Mannheim. jaroj. Tiam ĝi kaŭzi

aperis la dua eldono ĉapitrojn forigis; novajn laboris. Do la libro, eldonata de Ferdinand Hirt en Bres eksteraĵo, prezentas ver tegas en Germanujo pri desegnoinstrnado.

o EPN OMAEN,

Alvoko por sĉnarmigo.

La esploroj de ĉiulandaj Scienculoj kaj de teknikistoj alportis la pruvon: Ke la modernaj metodoj de milito malefikigis la nacian defendon kaj la protekton de la civila loĝantaro.

— Ke nova milito havus kiel rezulton la ekstermon de granda parto de civila loĝantaro per fajro, veneno kaj mikroboj. :

De nun ĉiuj popoloj estas en danĝero,

— Ĉu vi scias kio estus nova milito kun la rimedoj por detrui, rimedoj ĉiutage perfektigataj de la scienco ?

— Cu vi scias ke de nun la milito e

igus la ruinon de l’ industriaj estroj? — Cu vi scias ke brul-bombardado Der aviadiloj povus detrui samtempe urbojn kiel Londono, Parizo, Berlino?

— Ĉu vi scias ke la gasoj detruas ne post longaj kaj neesprimeblaj suferoj, kaj ke ĝi ankoraŭ penetras en la profundaĵojn de la grundo kaj venenigas por longa tempo la teron kaj la akvon?

— Cu vi scias ke brul-bomboj povas per kemia reakcio provoki temperaturojn ĝis 3.000 centigradoj, kio sekvigas la neniigon de ĉio kio estus forsavita de la detruo per la venenigaj gasoj?

Tamen! spite la pacemajn oficialajn asertojn, ne pli multnombraj kaj gravaj minacoj de milito,

= Qida popoloj permesos ke la registaroj preparu ilian detruon ?

Do, ili unuiĝu kaj pruvu sian volon de Paco postulante:

la universalan senarmigon.

Internacia Ligo de Virinoj por Paco kaj Li Komisiono pri la Scienca Milito.

nur la homan organismon. tuj aŭ

niam ekzistis en la mondo

bereco

La $enio en la infano.)

De Rudolf Borsch,

docento ĉe Pedagogia Instituto de Teknika Altlernejo, Dresden.

~

Dum la lastaj jaroj en Germanujo a instruado. Unu el la plej interesaj ka infano. La aŭtoro de la libro, Gusta

peris pluraj gravaj verkoj pri desegnoj valoraj estas titolata: La genio en la v Hartlaub, estas direktoro de la „arto- La unua eldono aperis antaŭ ĉirkaŭ 10 S egan atentadon kaj apartenis daŭre al la plej gravaj rkitaj pri desegna esprimo de la infano. Aŭtune 1929 . Hartlaub tute aliigis la verkon. La aŭtoro kelkajn

li aldonis, la rezultojn de moderna esplorado li pri-

lau“) kun laŭdinda ioj, kiuj nuntempe

verkoj, ikiuj estas ve

kon, kiu bonege sciigas pri opin

“) Prezo gmk. 12.50, tole bind. 15.—,

— página 4 del PDF —

La titolo de la libro „La genio en la infano“ unuamomente sonas iom strange. Oni povas supozi, ke Hartlaub atribuas al la infano la espriman kaj krean povojn de la artisto. Fakte ja ekzistas pluraj esploristoj sur la kampo de la infandesegno, kiuj asertas, ke estu konsiderenda kiel arto la desegna esprimo de la infano. Sed tiun opinion Hartlaub ne konsentas. Kontraŭe li tre decide strekas limojn, kiuj ekzistas inter infana desegno kaj arto de plenaĝulo. Liaopinie arto nur estas tio, kio krom nacia aŭ hejmregiona signifo enhavas ankaŭ signifon en la kultura tutmondo. Sed la desegno infana ne reprezentas valoraĵon en la regiono de la objektiva kulturo.

Kio do estas „la genio“ en la infano laŭ Hartlaub? Jam Friedrich Frobel ekkonis, ke estas kreaj fortoj latentaj en la infano, kiuj deziras veni el la latenta stato en la realan efikon. Ankaŭ aliaj eminentaj germanoj ekrigardis al la forta povo, per kiu la infano konkeras al si la medion. Ekz. Goethe (pr. Gete) sin okupis pri tiu fenomeno, propreca en la homa vivo. Li diras en sia libro „Vero kaj poemo“ (Wahrheit und Dichtung): „Se infanoj kreskadus tiel, kiel ili eke sin montras, ni havus nurajn geniulojn.“ Alia, kiun pripensigis tiu forta talento de la infano, estis Arthur Schopenhauer. Ŝajnas al li, ke en malplenaĝaj homoj jam estas antaŭformitaj ĉiuj ĉefformoj de mondo kaj vivo. La infano trakuras en mallonga tempo grandegan multon da travivaĵoj kaj atingas plej mallongatempe la ŝtupojn, sur kiu staras plenkreska homo je la mondo. Ĉio tio okazas sen iu streĉo de volo. Infanoj havas povon, rigardi kaj ensorbi en sin la tutan abundon de P vivo. Tiu talento estas tute natura, denaske li posedas ĝin. Ekz. infanoj ofte lernas senpene paroli plurajn lingvojn. lIli havas ofte bonegan vidmemoron, lingvaĵo de ili ne malofte aspektas alte poeta, kaj demandoj de ili montras tian energion, ke oni povas diri: „Se ili kreskadus tiel, ni havus nurajn geniulojn de filozofio.“

Ne io konscia agas en la infano, sed la infana genio. Infano sekvas la genion kaj ne eraras. En ĝi plenplene efikas la naturo. „Tiu genio vivas nur en la infano. Ĝia efiko malaperas tiugrade, kiel la infano konkeras al si la realmondon. Sole en la artisto restas viva la genio. Tiukaze ĝi agas dumvive en li kiel demono. Ĝi igas lin krei eternajn verkojn.

La infano elradias sian internon en du formoj de travivaĵoj. En ili la subkonscio superregas la konscion. La du formoj estas revo kaj ludo. Revo ja ne estas sonĝo, sed kompreneble revado kun okuloj malfermaj, tiu mirinda stato, kiun ni ofte povas rimarki ĉe infanoj kaj kiun ni nomas reveco.

Plej klare ni rimarkas tiun revadon en la lingvaj esprimaĵoj de l’ infano. Ofte infanoj parolas aŭ kantas por si sole. En tio strange sin miksas profunda senco kun sensenco. Ĉi tie ankaŭ estas citenda la fabelado de infanoj. Kaj — al la revanta infano estas parenca la ludanta. Ĉiam ludado de l’ infano estas formado. Infano, ludante ĉevalon, ŝoforon, soldaton aŭ indianon,

vere egalas grandan aktoron, kiu kvazaŭ forĵetas sian mion kaj transforms sian individuecon. Li fariĝas Faŭst, Wallenstein, Lear aŭ Hamlet. Sed tas esenca diferenco inter plenaĝulo kiel aktoro kaj ludanta infano, La ulo ludas por rigardanto. Sen la eĥo de la ĉeestantoj li ne povas esti La infano ludas por si mem. La ludado de l’ infano ne estas spek-

okulo interna. Por la infano estas egale, ĉu rigardanto, kiu ne kun-

“Kion signifas piedbenketo, lignero por la infano, tion vidas nur. ĝia ‘

| ludas, komprenas la sencon de la ludo. Tial ankaŭ infanoj tuj povas disigi tion, kion ludante ili estas formintaj. Konstruaĵon, kiun ili faris per siaj lignaj bloketoj, ili ne malofte tuj poste forigas. La infano konstruas kaj detruas.

Ĝis nun ne estas priparolita la desegnoinstruado. Sed ne estas diferenco, ĉu la infano ludante starigas figurojn aŭ ĉu ĝi komencas pentri sur paperon. Ne estas diferenco, ĉu infano revas fabelon en sia lingvaĵo, aŭ ĉu ĝi desegnas en bildo tiun fabelon. Oni observu infanojn, kiel ili ĉe tia farado parolas kun la figuroj, kiujn ili desegnas, kaj oni trovos, kiom parenca estas unu al la alia. Do ĉirkaŭ si la infano konstruas mondon nevideblan kaj magian tutaĵon. Tio fariĝas el la sento, ke tiu mondo apartenas al la kosma pleneco. Tiel infanoj ripetas la ŝtupojn de la rasaj evoluoj. Ci tie ni havas ankaŭ la lastan kaŭzon por tio, ke la desegnaĵoj de la kulturoj en la antikvaj tempoj similas tiom al infanaj desegnaĵoj. La bildoj de la egiptoj, la persaj miniaturoj, la tavolaj bildoj de la maistroj en la gotika epoko sub multaj vidpunktoj egalas la infandesegnaĵojn en unuopaj formoj kaj ankaŭ en konstruo. En ambaŭa kazo regas la samaj formleĝoj.

«Estas nun multinstrue, legi en la verko de Hartlaub, kion la aŭtoro starante sur tiu bazo diras pri scio kaj interna vido, stilo de la infana desegnaĵo, esprimo kaj formo, invento kaj intenco, komparo al la arto nacieca, influo kaj medio kaj pri perluda lernado. Tre grava estas la tasko, kiun Hartlaub donas je desegna instruado. La celo iama kondiĉata per la faka instruo, ekzerci okulon kaj manon, estas anstataŭata per tasko, kiu havas pedagogian sencon pli ampleksan. Hartlaub diras: „Ni celu, ke la kreaj talentoj de l’ infano estu vekataj kaj gardataj plejeble en laŭgrada plialtigo por matura aĝo.“ Okulo kaj mano nun kiel antaŭe estas ekzercendaj, sed ili estas nur rimedoj por celo, kaj la evolua ŝtupo, sur kiu staras la infano, postulas la metodon de la instruisto. Do estas grave, gardi la fortojn dormantajn en la infano, ne ilin detrui helpe de malĝusta ambicio de l” instruisto.“

„Estas nia tasko, igi la infanon fidanta al ekĝermado de krea forto natura“ Kiu kiel infano povis vivi infanecan vivon en tiaj cirkonstancoj, kiu tiumanere vere povis esti infano, tiu al si konservis pecon da natureca homeco. Tiu fakto entenas la taskon por ĉiuj fakoj, kiuj servas al la ekzercado de l’ esprima povo. Necesas, kiel Hartlaŭb diras, savi la infanecon en in~ fanoj, maturigi ilin por la efiko de la genio.

En la finĉapitro Hartlaub parolas pri la limoj de la genio. Nuntempe sur pedagogia kampo en Germanujo estas rimarkebla kelko da reakciaj tenden-

«coj. Ĉiuj reformklopodoj de la lastaj 30 jaroj kritike estas pritraktataj. Ĉie oni malkovras denove limojn kaj tro emas, postuli de tiu flanko tro multe kaj rigardi kiel necertaj ĝustajn ekkonojn, kiuj estas trovitaj. Hartlaub prave akcentas, ke per tiaj esploroj ne estu reigataj problemaj senco “kaj signifo de l akiritaj ekkonoj. Neniu intencas eduki neŭrotikulojn, neniu deziras proletaron artistan. Memkompreneble ja estas la fakto, ke ĉiu instruisto rimarkas, ke dum la lerneja tempo la genio en la infano perdas je forto. Sur la supera ŝtupo tial la desegnoinstruado estos solvanta novajn taskojn. Sed oni povos ilin solvi nur, se ankaŭ sur la antaŭaj ŝtupoj de evoluo por la infano desegno estis esprimilo kiel skribo kaj lingvo. Estas aldonataj al la teksto prievoluaj verketoj de infanoj talentaj je desegno, lli pruvas, kiom pravas Hartlaub.

Esperantigis Rudi Wappler, asistento ĉe Pedagogia Instituto, Dresden.

5

— página 5 del PDF —

Provo de Esperanta fermimaro pedagoĝia kaj psikologia.

De Paul Bennemann, Leipzig.

(Daŭrigo; komparu la unuan parton en IPR de Novembro 1930.)

Pensi.

Pensado estas ĝenerale la paso de imagaĵoj kaj imagaĵo-kompleksoj kaj de iliaj simboloj (t.e. la vortoj); speciale: ĉiu imago, kiu kondukas al la formado de nocioj, juĝoj kaj konkludoj. Do la pensado supozas plurajn psikajn procedojn, kiuj (aŭ kies rezultoj) havas certain rilatojn unu al la aliaj (kiujn esprimas ekz, la vortoj egaleco, simileco, kaŭzo kaj sekvo, superordeco kaj subordeco k.s.). Ĝi estas psika procedo kun biologia, ne psikologia bazo. Ĝia naturo estas ankoraŭ nekonata; konjekteble ĝi estas neklarigebla, elementa atributo de l vivanta homo. La pensado estas intime ligita kun la lingvo. Ĝia enhavo devenas nur el la empirio. La dependeco de l’ pensado de la volo estas ankoraŭ necerta.

Germ.: denken Angle: to think, to reason, to cogitate France: penser, raisonner

Esp.: pensi.

Derivaĵoj kaj kunmetaĵoj.

penso (t.e. pensataĵo aŭ pensitaĵo): Relative memstara (limita) parto de l’ pensprocedo (precipe nocio aŭ juĝo),

pensoleĝoj: La kondiĉoj, kiuj devas esti plenumataj, por ke la pensado kaj ĝiai rezultoj estu evidentaj kaj ĝenerale ĝustaj. La logiko konas jenajn pensoleĝoin: La propoziciojn pri la identeco, pri la kontraŭeco, pri la ekskludita tria kaj pri la sufiĉa kaŭzo.

pensulo: Homo, kiu kapablas subtile kaj profunde pensi.

penskapabla: Povanta pensi.

pensebla: Eco de io, ĉar ĝi povas esti pensata.

“Senti.

Sentado estas subjektiva (sendependa de eksteraj ekscitoj) psika fenomeno, kiu esence karakterizas la afekciojn (kolero, entuziasmo, espero k.s.) kaj ankaŭ al sensacoj kaj imagoj estas alligita kvazaŭ subiektiva koloro. — Pri la estigo de la sentoj ekzistas ĉefe jenaj hipotezoi:

a) Sentado estas aparta funkcio de la ekkono (Aristoteles).

“b) Sentado estas interinfluo de la imagaĵoj (Herbart).

c) Sentoj estas subjektiva komplemento de objektivaj sensacoj kaj imagaĵoj.

-d) Sentado estas fizika flankefiko de la sensacigaj iritoj (Miiller, Weber, James, ‘: Lange).

Wundt distingas jenajn tri ĉefajn grupojn de simplaj sentoj: Agrablo kaj malrablo, afekcio kaj malafekcio, streĉo kaj malstreĉo. Ĉiu el tiuj sentoj povas aperi “multaj formoj, kiuj treege varie povas interligiĝi.

“Laŭ la sensacoj kaj imagaĵoj, kiujn la sentoj akompanas, oni povas distingi: jn (aŭ sensajn), intelektajn, etikajn, estetikajn kaj religiajn sentojn.

sentado esprimiĝas fiziologie per ŝanĝiĝo de pulso kai spirado, ankaŭ per la kaj gestoj.

“Gefiihl Angle: sensation France: sentiment Esp.: sento.

“Konsultante la grandajn naciain vortaroin pri la vorto „sento“ kaj pri ĝia

signifo oni rimarkas, kiom granda estas la malcerteco pri enhavo kaj amplekso detiu nocio (kaj tial: kiom necesa la fikso por la psikologio en Esperanto). Estas interese, aŭdi pri tio citaĵon el Diirr: Erkenntnistheorie (Teorio pri ekkono): „En la malrigora lingvo de la vulgara psikologio sento estas momata ĉio, kio ne estas klara kaj distinkte difinebla kiel penso aŭ imagaĵo. Ĉi tie estas ĥaoso delnocioj, en kies malklara akvo estas facile fiŝkapti; ĉi tie estas trovejo por ĉiuj oportunaj ekkonoi, kiujn oni ne bezonas pruvi; ĉi tie misteraj profundaĵoj de la homa spirito ŝajnas malfermiĝi; ĉi tie malfermiĝas azilo por tiui, kiuj tute aŭ parte volas eviti la simplan klarecon de scienca ekkono. Sed la psikologio penas, porti lumon ankaŭ en tiun malhelan regionon de la psika vivo de l’ homo. Ĝi konstatas, ke krom imago kaj pensado ne ekzistas plia ekkon-funkcio; ke malklaraj nocioj estas malaltvaloraj nocioj, kaj ke konfuzitaj imagaĵoj estas korektindaj imagaĵoj. Ĝi konfesas, ke eventuale malklara ekkono de l ĝusto povas esti pli bona ol sagaca eraro. Sed tio ne volas diri, ke klara ekkono de l’ ĝusto ne estas pli bona ol malklara, ke motivita ekkono ne estas pli bona ol nemotivita.“

Komp. ankaŭ: „Per sentado provas helpi al si tiuj, kiuj ne povas pensi.“ (Kant.)

Derivaĵoj kaj kunmetaĵoj. senti: Havi senton. sentema: Facile sentanta. sentebla: Eco de tio, kion oni povas senti. sentkoloro (germ.: Gefiihlston): Sento ligita kun sensaco,

z Voli.

Volo estas psika procedo, kiu antaŭiras la nerefleksain agojn. Ĝi estas parenca al la impulsoj (germ.: Triebe; v.t.!), sed diferencas de ili pro la konscio pri intencata efiko, pri antaŭsciata sekvo. „Volo estas anticipanta bildo de l’ sekvoj de movo“ (James). „La volprocedo entenas ĉiukaze imagaĵojn (kiuj estas dense ligitaj al sentoj); ili estas la tiel nomataj motivoj de l’ volo“ (Wundt) .

La volo ne estas psika kapablo, sed nur psika situacio.

uerm.: wollen Angle: will France; vouloir Esp.: voli.

Derivaĵoj kaj kunmetaĵoj. voli: Uzi la volon. vol(0)libero: Neligiteco de la volo. volmallibero: Ligiteco de la volo,

Animo, gemuto, intelekto, menso, psiko, racio, spirito.

Antaŭrimarko: Estas praktike kaj utile (pro kaŭzoj tuj priparolotai), pritrakti kune ĉiujn Ĉi nociojn.

Pri la mistera esenco de l” spirito, de l’ animo diskutis senfine la filizofoj de la antikvaj grekoj ĝis la hodiaŭa tago. Pro tio la difinoj de tiuj du nocioj estas treege diferencaj; kaj estas tute vana klopodo, provi la kunfandon de tiuj difinoj, Kontraŭe, se oni akceptas iun ain el la ekzistantaj definicioj, oni tro malvaste limigas la nocion, tiel ke ĝi fariĝas neuzebla por multaj aliaj kazoi, en kiuj la naciaj lingvoj ĝin uzas. Mi provis, difini la du subtilajn nociojn tiel, ke mi ne tro multe malproksimiĝis de la kutima uzo en la naciaj lingvoj, kaj ke mia difino permesu la plej vastan uzon por tradukoj el ĉiuj kulturlingvoj.

„Spirito“ devenas de la latina vorto „spirare“, t.e. spiri. „Animo” devenas de la

7

— página 6 del PDF —

latina vorto „anima“ kaj tiu de la greka „aenaj“, t.e. blovi. Ambaŭ vortoj dekomence do signifas la samon, nome la blovon, la aeron, la spiron, kiu estas necesa DOT la vivo, la principon, la forton de la vivo, do ion nematerian, kio faras ia korpon vivanta. La tiusenca uzo de ambaŭ vortoj tiom enradikiĝis en la faka kiel en la bela literaturo de ĉiuj popoloj, ke ŝajnas nekonsilinde, apartigi en Esperanto la du esprimojn per diferencaj definicioj; kaj ni havus sekve du vortojn por la sama nocio.

Aliflanke la naciaj lingvoj tre ofte uzas la du vortojn kun malsama, eĉ kontraŭa senco (ekz. en germana lingvo: „Der Mensch besteht aus Leib, Seele und Geist“ [Goethe]; en franca lingvo: L’ Ame anime le corps; ĉtres spirituelles, parent€ spirituelle, le pouvoir spirituelle s’oppose au temporel; en angla lingvo: Body and soul, the spirit is willing, but the flesh is weak). Pro tiuj kaŭzoj estas dezirinde, allasi diferencigan uzon de ambaŭ vortoi; ĉar alie la traduko de tiaj tekstoj ne estus ebla,

“se onj ne enkondukus ankoraŭ novajn vortojn.

Kion fari? Post longa pripensado kaj ofta priparolado kun kolegoj-samideanoj mi riskas fari jenan proponon: Animo kaj spirito estas fundamente la sama, nome tio en la homo, kio ne estas korpa-materia, speciale la sumo de ĉiuj imag-, pens-, sentkaj volprocedoj. Sed uzante la du vortojn, onj konsciu, ke „spirito“ iom kliniĝas al la intelekta, „animo“ al la sentanta flanko de la homo. La tute neŭtralaj, nepre senpartiaj esprimoj por ambaŭ estas psiko kaj menso, el kiuj la unua havasspli sciencan karakteron, la dua estas taŭga por la ordinara lingvo.

La pure pensanta parto de la psiko, la kapablo fari nociojn kaj juĝojn, estas la intelekto (tiu ĉi vorto do esprimas akcente tion, kio en la vorto „spirito“ povas esti aludata). La pure sentanta flanko de la psiko, la tuto de la sentoj kaj pasioj estas la gemuto (nova vorto; komp. malsupre! — Tiu ĉi vorto esprimas do akcente

“tion, kio en la vorto „animo“ povas esti aludata).

Racio estas tiu psika agado, kiu aspiras al ekkono de la universala interligiteco de ĉiuj objektoj kaj okazaĵoj kaj al celkonscia agado inter ili. Ĝi estas kvazaŭ la plej alta intelekto.

Oni do povus eble starigi jenan skemon: psiko menso spirito animo intelekto racio gemuto

La ekvivalentaj vortoj el la ĉefaj lingvoi estas jenaj: psiko: Germ.: Seele Angle: psyche, soul France: Ame. menso; Tiu radiko troviĝas en germana lingvo nur en la fremdvortoj mental,

Mentalitit k.s., en angla lingvo en formoj kiel: mental power, simile en franca = lngvo en mental, mentalitĉ. spirito: Germ.: Geist Angle: spirit Franca: esprit,

“animo: Germ.: Seele Angle: soul Franca: Ame. = intelekto: Germ.: Verstand(eskraft), Einsicht Angle: intellect, mental power France: intellect.

io; Germ.: Vernunfit Angle: reason France: raison.

muto: Germ.: Gemit Angla kaj franca lingvoj ne havas tiun vorton; oni uzas Or ĝi en angla lingvo eble feeling, ankaŭ heart, nature, disposition, en franca o esprimojn kiel facultĉs sensitives aŭ affectives, coeur, ankaŭ Ame.

o

Derivaĵoj kaj kunmetaĵoj.

tas tiom multnombrai“), ke ankaŭ elekto ne ŝajnas donebla ĉi tie. Sed tio ne estas tro necesa. Ĉar la dubeklara senco de multaj derivaĵoj kaj de kunekz. (en germana lingvo) „Geist“ devenas de tio, ke la fundamenta

senco de la vorto ne estis ĉiam sufiĉe klara. Se ni akceptas la supre proponitajn difinojn kaj formas laŭ ili derivaĵojn kaj kunmetaĵoin, tiam ili estos klaraj kaj neerarige kompreneblai,

Parencaj kaj figuraj esprimoj. prudento: Intelekto ĝuste kaj laŭcele uzata en la vivo. saĝo: Intelekto altgrada, baziĝanta sur multaj longtempaj spertoj kai etika grundo. sagaco: Intelekto akre penetrema, kun subtila distingipovo. inteligento: Kapablo facile koncepti, senpene kompreni, vigle pensi.

Cerbo kaj kapo oite estas figure uzataj anstataŭ intelekto (spirito), ekz.: Lia cerbo iris promeni; kapon oni devas havi! (Zamenhof en „Rabistoj“. Koro (kiel supozata loko de la sentado) estas ofte uzata figure amstataŭ gemuto, ekz.: Ŝia milda koro suferis de la vivo.

Aldonindaj rimarkoj.

1. Etimologio de la nova vorto „gemuto“: En la malnova germana lingvo: gimuati. En la mezepoka altgermana lingvo: gemiiete, gemuot. En la moderna altgermana lingvo Gemiŭt, En la mezepoka malaltgermana lingvo: gemode. En sveda lingvo: gemot. En dana lingvo: gemyt.

2. Ĉu estas dezirinde, enkonduki la radikon gemut- ankaŭ en la ordinaran lingvon kun la derivaĵoj gemut(ec)a gemŭtlich (komparu la danan „gemytlig“) kaj gemuteco Gemiitlichkeit, pri tio decidu la literaturistoj. Fakto estas, ke fremdlandaj gastoj, kiuj restadis inter ni Leipzig-anoj, ofte bedaŭris, ke por tiu „Gemiŭtlichkeit“, kiun ili agrable travivis, ne ekzistas esprimo en esperanta, nek en alia lingvo. Alloganta tasko por miaj esperantistaj ĵurnalistoj: skribi felietonon pri la germana „gemuteco“! is nun oni uzis por la vorto „gemiitlich“ (laŭ: Bennemann; Vortaro Germana—Esperanta): heimeca, komforta, senceremonia, malsolena, familieca, intim(em)a, malceremonia, maletiketa, bonhumora, gajhumora, en aparta senco eĉ: malrapida. Sed la abundo de la tradukebloj estas nur signo por la manko de la ĝusta esprimo. La gravecon de la vorto atestas ankaŭ la fakto, ke la piednote citita vortaro de Grimm la pritrakto de la vorto „Gemit“ kun ĝiaj derivaĵoj kaj kunmetaĵoj okupas 24 paĝojn!

3. Notinde estas, ke — sekvante la naciajn lingvojn — animo kaj spirito havas ankoraŭ aliain signifojn krom la ĉefai, kiujn ni difinis por uzado en la psikologio:

Animo: Ĉefinstiganto, ekz.: Li estas la animo de la ribelo.

Interna parto, ekz. animo de kablo, de pafiltubo.

Spirito: Pens- kaj sentmaniero, ekz.: Plena de ŝovinisma spirito,

Homo kun altaj psikaj kapabloj, ekz.:, Goethe estis granda spirito. Estaĵo senkorpa, fantoma, ekz.: Noktmeze, kiam la spiritoj dancas super [la tomboj.

X) La plej granda germana vortaro de Grimm pritraktas ekz. la vorton „Geist“ sur 60 grandaj, dense presitaj paĝoj kai la derivaĵojn kaj kunmetaĵoin, inter kiuj eĉ multaj modernaj mankas, sur pluaj 26 paĝoj.

— página 7 del PDF —

Desegno kici komunkleriga instruobjekio (-iako).

De Ivan Valĉanov, Tirnovo, Bulgarujo.

En komunklerigaj lerneioj niaj infanoj ricevas komunan evoluon kaj klerigon. Kiom pli alta estas la komuna evoluo kaj pli larĝa estas la “komuna klerigo, tiom pli solide oni konstruas la specialan. Komunan klerigon kaj evoluon oni ricevas per laŭcela instruado kaj edukado.

En programoj de komunklerigaj lernejoj ne povas esti loko por instruobjektoj, kiuj ne posedas komunklerigan valoron aŭ kiuj helpas neniel la celojn kaj taskojn de tiuj ĉi lernejoj. : ;

Ĉar la desegna instruo posedas grandan komunklerigan valoron, ĝi delonge havas lokon en la programoj de ĉiuj komunklerigaj lernejoj de la mondo. Kiom pli profunde oni penetras en la esencon de tiu ĉi instruobjekto, tiom pli klara fariĝos ĝia komunkleriga valoro kaj signifo por komuna kaj harmonia infana evoluo. Tial jam hodiaŭ oni difinas pli regule la taskojn de tiu ĉi instruobjekto, oni plibonigas ĝiajn metodojn kaj oni pli laŭcele elektas ĝian instrumaterialon. y NO,

Jam ĉiuj pensis, ke la desegno estas nur teĥniko — nur lerteco, je kiu la plej grandan rolon ludas la mano kaj ke, sekve, la desegno havas nenian komunklerigan valoron. Eĉ oni pensis, ke la desegno estas alirebla por malpli multo da tro talentaj individuoj kaj ke ĝin oni ne povas lerni kaj instrui en lernejoj. Kompreneble, ne mankas ankaŭ hodiaŭ homoj, kiuj pensas tiel, kaj tiaj ekzistas eĉ inter la geinstruaro, kaj per ili tiun ĉi malĝustan penson akceptas ankaŭ la lernantoj.

Tiu ĉi malĝoja cirkonstanco estas kaŭzo, ke mi skribu tiun ĉi artikolon pri la esenco kaj taskoj de l’ desegno kiel instruobjekto en la komunklerigaj lernejoj. Post tiu ĉi artikolo sekvos alia, pri instrumaterialo kaj instrumetodoj de la desegna instruo.

Antaŭ ĉio la desegnon oni devas miksi kaj identigi kun la pentro. La desegno estas nur unu el la rimedoj de la pentro. La desegno estas nun ordinara manmaniero por reproduktadi bildojn de objektoj. Tiu ĉi maniero ne postulas talentojn, kaj ĝin povas ellerni ĉiu ordinara homo per daŭraj kaj sistemaj ekzercoj. Tamen la pentro estas alta arto — verkado, kiu postulas nepre talentojn. Desegnistoj estas tre multai, sed pentristoj-artistoj estas tre malmultaj. Oni ne devas tiel same pensi, ke desegno esta figurado de objektoj nur per krajono aŭ per alia unukolora materialo, kaj pentra arto estas multekolora. Kontraŭe, la desegnaĵo povas esti multekolora, kaj pentraĵo — unukolora. Multe da „pentraĵverkoi“, kiujn ni povas vidi en ekspozicioj kaj artgalerioj, prezentas nur multkolorajn desegnaĵojn de objektoj kaj figuroj, ne havante en si ion pure pentran aŭ artan, = luj pensas, ke la desegno estas nur reproduktado de bildoj de objektoj, A te. nur laboro de la mano; sed laŭ sia esenco desegno estas tre malsimpla

kaj komplikita procedo, en kiu partoprenas altaj organoj kaj kapablecoj kaj €n kiu ne la mano faras la plej gravan laboron. En la konscio de tiu, kiu snas iun objekton, devas antaŭ ĉio formiĝi percepto (anima bildo) por biekto, kaj tio staras per laŭcela observeco, laŭvole aŭ devige. Post O de tiu ĉi bildo sekvos ĝia reproduktado per desegnaĵo. La dua pro-

cedo estas tute ne ebla sen la unua. Kiu ne akceptas ion, ne povas reprodukti ion. Pri desegno laŭ naturaj objektoj regas la principo: Kion oni akceptis, tion onireproduktos. Infano, kiu per laŭcela ekzerco kaj observeco akceptis, ke dompordoj estas pli grandaj ol domfenestroj, neniam reproduktos-desegnos domojn kun pordoj pli malgrandaj ol fenestroj, kaj tiel same tia infano neniam desegnos pordojn kaj fenestrojn kvadrataj, se ĝi antaŭe akceptis, ke ilia formo estas alia.

Do, desegno ne estas nur teĥniko, ne estas nur manlerteco. Ĝi ne estas faro nur de mano, sed ĝi estas faro pli de okuloj ol de mano, Tie ĉi oni devas memori, ke por desegno estas tre necesa antaŭe unu pet 6, Caj, laŭcela observeco, sed ne observeco ordinara, hazarda aŭ tia kia estas utila por aliaj celoj. Per observeco, kiu estas necesa pri desegno, oni ricevas, je plej videbla maniero, multe da gravaj konoj pri eksteraj signifoj de la objektoj. Ĝenerale, desegno estas tre forta rimedo por fiksadi la konojn, kiujn geinfanoj ricevas per aliaj instruobjektoj,

Mi devas memorigi, ke ekzistas kelkaj specoj de desegno: laŭnatura, laŭmemora, ornamdesegno, por ilustraĵoj k.a., per kiuj oni tre bone disvolvas kaj ekzercas infanajn observojn, konsiderecon, vidmemoron, estetikan guston, fantazion k.a. Sekve, sen desegna instruado la infanoj ne ricevus harmonian komunevoluon kaj edukon, Do, estas tre videbla la komunkleriga valoro de instruado pri desegno.

De alia flanko, mi devas memorigi ke desegno kiel arto kaj desegno kiel instruobjekto en komunklerigaj lernejoj estas du diversaj ioj. Sed ne nur desegno, tiel same ĉiuj aliaj instruobjektoj estas malsamaj, malegalaj kiel iliaj egalnomaj sciencoj aŭ artoj. Ĉiu instruobjekto prezentas sistemon de konoj kaj ekzercoj, kiuj estas laŭcele elektitaj el samnomaj sciencoj aŭ artoj kaj ankaŭ el helposciencoj. Pri desegno tiu ĉi sistemo enhavas konojn kaj ekzercojn elektitajn kiel el arto desegno, tiel el helposciencoj: matematiko (perspektivo), fiziko, anatomio, estetiko k.a. Plej grave estas, ke tiuj ĉi konoj kaj ekzercoj estas elektitaj kaj ordigitaj laŭinfanaj fortojkajlaŭ taskoj de la komunkleraj lerneioj, Do, desegno kiel arto, kvankam ĝi estas alirebla por ĉiu sana individuo, ne povas kaj ne devas identiĝi kun desegno kiel instruobjekto, Kiel arto desegno servas al puraj estetikaj kaj artaj celoj, ĝi servas al pentro kiel alta arto, sed kiel instruobjekto ĝi servas al celoj kaj taskoj de lernejo. Ju pli da taskoj kaj celoj de komunklerigaj lernejoj povas enhavi estetikan kaj artan evoluon de infanoj, des pli desegno povas esti instruata kiel arto. Pri ĉiuj aliaj gravaj komunklerigaj taskoj, desegno estas ĝenerale, tre valora fako, kiel sistemo de konoj kaj ekzercoj alireblaj por ĉiuj infanoj, kaj tiel same utila kaj necesa por ĉiuj infanoj. Laŭ tiu ĉi esenco kai laŭ tiuj ĉi taskojdela desegno kiel instruobjekto ni devas ankaŭ elekti instrumatetialon kaj tiel same ni devas instrui desegnon per taŭgaj metodoj.

Se ni geinstruistoj faras tiel, ni gardos kaj plilarĝigos la lokon en komunklerigaj lernejoj. Alie, ni faros desegnon tute sensenca kaj senvalora en tiuj ĉi lernejoj ĉar komunklerigaj lernejoj estas por ĉiuj sanaj kaj normalaj geinfanoj, sed ili ne estas nur por unu aŭ du infanoj talentaj pri arto.

Pri instrumaterialo kaj metodo sekvos dua artikolo.

1

— página 8 del PDF —

Premioj de konkursoj sci€ncaj.

Universala Kunligo per-por Universala Konscio (L’ Entente Universelle parpour Le Conscient Universel) alvokas al konkursoj jenaj:

1. Integra Eduko (ne pli ol 50000 vortoj, premio 10000 fr. fr.). Oni montru, el la vidpunkto de universa konscio, kia povas esti la plej bona Integra (Tuteca) Eduko (sendivide «korpo-intelekto-morala) valida en la tuta mondo, eduko perpor la Universa Konscio (kolektiva tu:- monda scienco).

2. Konkreta Logiko. (10000 vortoj, 2000 fr.). Oni montru, el la vidpunkto de universa konscio, ke la anstataŭigo de la konkreta logiko anstataŭ la nuna abstrakta logiko, fonto de la vortadismo (vortformalismo), estas la sola rimedo savi nian homspecon de la trofrua korpoperdo kaj de la eterna spirit-morto el tio sekvontaj,

83. Civiliza Bilanco. (10000 vortoj, 2000 fr. fr.). Oni montru, el la vidpunkto de universa konscio, se ni retroiras almenaŭ ĝis la komenco de l” erao kristana, kia estas la relativa parto de diversaj civilizoj, senĉese interinfluaj »n la progreso kaj la refalo de nia homa Speco,

4. Valoro de l’ Scienco. (10000 vortoj, 2000 fr. fr.). Onj montru, el la vidpunkto do universa konscio, ke la sole ebla valoro de ĉiu scio, de ĉiu scienco, en nia homa konado, estas la povo, scie kaj kolektive, tio estas unuvorte „konscie“, de-

“termini pli-kaj-pli la estontajn eblojn per “da konado de la pasinteco.

Kompletajn kondiĉojn kaj vidpunkton etu de L’Entente Universelle, TerreseS, Toulon (Var), Francujo.

TO ULO

aboru en via faka „ Sendante artikolojn !

Ini€rmacia pedagogia instifufo €n Mainz, Germ.

Tute en silento naskiĝis la internacia pedagogia instituto en Mainz (Germanujo). Ĝi estas infano de serioza laboro kaj senlima sindonemo. Kaj la infano bone kreskas kaj nun jam invitas la papolojn ĝin viziti. La instituto loĝas em iama granda kazerno — Citadelo. En 40 salonegoj troviĝas ekspozicio de lernejoj el diversaj landoj. Jam ekzistas filmteatro por montri instru-filmojn de ĉiuj landoj, kiuj emas konatigi siain filmojn, taŭgain por lernejo. Enlandaj kaj eksterlandaj firmoj montras en granda ekspozicio siajn lernilojn por la diversaj instrufakoj, de la plej simplaj iloj por la fund menta instruado ĝis plej komplikai optikaj kaj meĥanikaj aparatoj, Jam estas preta la heimo de nacioj kun 50 ĉambroj por gastigi la vizitantoin, 100 ĉambroj estas pretaj por vi, geinstruistoj de la tuta mondo. Sed ankaŭ studentoj trovos heimon, Estas jam pretaj kvar heimoj por studentoj. lli trovas ĉiom, kiom ili bezonas, en bona pura stato. La regularo en la domo zorgas, ke ĉio estu ĉiam

‘en bona ordo. La student-hejmo ne estas

en iu interligo kun aliaj hejmoj aŭ tendaro, Ĝi estas tute memstara. Ne trovos eniron ju aim grupo. Nepra kondiĉo estas: La gvidanto devas esti respondeca instruisto aŭ instruistino.

En tiu instituto la tutmonda geinstruistaro interkonatiĝos, ĉar ili loĝos ne en la urbo, sed kune en la sama domo. Ili manĝos en komuna manĝsalono. Ili estas ĉiam en bona kontakto kaj fadenoj fariĝos de unu popolo al alia. La saman oni povas diri’por la studentoj.

Karaj gekolegoj tutmondaj! Estas via devo, nun esperantigi tiun unikan entreprenon, Ĝi estas al vi, ĝi estos la via, se vigle kaj celkonscie vi partoprenos la vojaĝojn al Mainz. Kiam en viaj fakgazetoj aŭ fakkunvenoj temas pri tiu instituto, tuj vin anoncu por la vojaĝo aŭ por gvidado de junulara grupo. La diverslandaj ministerioj donas stipendiojn.

ge

Kelkaj ŝtatoj jam havas sian pretan hejmon en la instituto. La direktoro, instrukonsilantoo Niemann, estas homo de ago,’ne de vorto. Li komencis sian

laboron per vojaĝoj al la ministerioj de ;

Eŭropo, kaj li ricevis subtenon. Nun li anoncis la pretan heimon, kaj jam venas instruistoj el Aŭstrujo, Bulgarujo, Danujo, Jugoslavujo, Rumanujo, Ankaŭ al vi, gesamideanoj de ĉiuspecaj lernejoj, li prezentas hejmon por kelkaj tagoj, Venu kiel esperantisto, anoncu vian alvenon al

-la Esp.-grupo en Mainz, ne kaŝu vian

verdan stelon! Certe impresos la neesperantistajn gekolegoin, se alveninte vi jam trovos gekolegojn en la stacidomo, kiuj bonvenigas vin. Vi ĉiam estos bonvena en nia grupkunveno, en kiu estas kelkaj gekolegoj.

Tre baldaŭ alportos Finnlando, Estlando, Litovuio, Svedujo kaj Holando siajn daŭrajn ekspoziciojn. La germana lernej-muzeo ampleksas 30 ĉambrojn. Do Mainz montras komparan pedagogion, kiun oni nenie povas vidi en tia komplekso.

Adreso de la grupestro: A. Liufer, Mainz, Willigisplatz 2 (Germanujo).

Monumento “por Wilhelm Rein.

Do D-ro Th. Fritzsch, Dresden.

En Jena Wilhelm Reim mun havas sian morumenton, Ĝi staras proksimege antaŭ la malnova universitato, en kiu miloj da lernantoj „sidis ĉe liaj piedoi“, apud tiu de lia instruinto kaj antaŭulo K. V. Stoy. Rilate al sia arta formo ĝi konsiderinde distingiĝas de aliaj monumentoj. Ĝi ne estas la kutima busto; la artisto Josef Gangel, Miinchen, kreis kontraŭe tutan originalaĵon, Kalikbloko el Turing-a muŝelkalko montras sur la antaŭa flanko la kaporeliefon de W. Rein en marmoro kaj portas la plj ol nature grandan broncan figuron de multaspira junulo, kiu estas interpretita kiel „altencelanta al la lumo kai dankeme ricevanta

donaĵon de supre“. Ke la bildo de Rein sin maltrudas kompare kun la troaliigita junula statuo, tio tute konformas al la modesta karaktero de la simpla viro, kiu ĉiam retenis sian personon, kaj kiu ĉiam volis servi nur al la afero, La ne

malgrandan sumon por la monumento

havigis lernantoj kaj honorantoj de Rein el ĉiuj kulturlandoj de la mondo duni unu jaro. Jam tiu ĉi fakto pruvas la tre ampleksan influon de Rein, kiun ankaŭ evidentigis la inaŭgura soleno la 2-an de Aŭgusto 1931. La inaŭguran paroladon faris profesoro G. Weiss; li priskribis la eminentan personecon de Rein, kiu baziĝis sur sankta seriozeco, alta opinio pri la vivo kaj kora amo al sia popolo. Urbestro Gries laŭdis la meritojn de Rein pri la urbo Jena, kiu faris lin honora burĝo. La dekano de la filozofia fakultuto profesoro D-ro Barwick akcentis, ke estis Rein, kiu per sia nelacigebla agado atingis, ke la pedagogio fine estas reprezentata kiel memstara fako ĉe la plej multaj universitatoj. La delegito de la Bulgara kulturministerio montris, kiel Rein fekundigis la tutan spiritan vivon de Bulgarujo; ĉiuj liaj verkoj estas tradukitaj en la bulgaran lingvon. Reprezentantoj de la Aŭstra instruista landorganizacio kaj de la pedagogia instituto de la universitato Jena memorigis pri la neforgesebla majstro. Por la Turinga instruista asocio parolis lerneja konsil isto A. Becker, Weimar. Tio estis des pli ĝojiga, ĉar la Germana instruista asocio estis rifuzinta partopreni. Li montris la neforgeseblain kaj daŭrajn valoraĵoin, kiuj Rein donis al la lernejo kaj al la instruistaro. A. Damaschke laŭde honoris en la nomo de la ligo por terposeda reformo la meritojn de Rein pri tiu kampo kaj pri la socia demando entute, La parolinto estas havinta profundan impreson, kiam li povis konstati en la eksterlando, ekzemple em malgrandaj lokoj de la Balkano, ke oni tie kun granda respekto parolis pri Rein kaj pri liai verkoj. Por la iamaj membroj de. pedagogia «universitata seminario

16

— página 9 del PDF —

kaj por la scienca-pedagogia asocio Scholz, MHildburghausen, kai D-ro Reukauf, Coburg, diris korain memor- kaj dankvortojn por profesoro Rein, kiu, ne estante dogmatikulo, sempartie konsideris ĉiujn tendencojn kaj kiu antaŭ ĉio estis patro de siaj lernantoj. Harmoniplenaj kantoj de la gevira ĥoro ĉe la pedagogia instituto ĉirkaŭis la impresplenan inaŭguran horon.

Esperantigis W. Hahn, Gohlis-Dresden.

Aŭiuna kongreso de la „Bund Enisdiiĉdener $dulreformer“

(Ligo de decidemaj skolreformanoj) en Berlin.

La „Eund Entsehiedener Schulrsĵormer“ havas la specialan meriton, serĉi solvon dum la kongresoj de nove aperintaj problemoj edukaj, La lastiara aŭtuna kongreso en Berlin pritraktis la aktualan temon: „gejunularo, eduko kaj politiko“.

Altrudi iun mondpercepton al la gejunularo kaj eduki ĝin laŭ tiu, tio estas oportuna edukilo, kiun la respondeca kai zorgema pedagogo devas malakcepti. Potenculoj de la ekonomio, grupoj de diversaj konfesioj kaj eĉ la ŝtato deziras formi la gejunularon laŭ siaj voloj. Sed tiuj tri estas ŝanĝeblaj potencoj de ege reala forto. La ŝtato ebligu al la gejunularo nur edukan ĉirkaŭaĵon kaj viv-

“manieron; ĉar la gejunularo serĉu mem la vojon al solidara formado de la socio. Nur tiel eduko sin trovos kiel „la pro- “cedo de la evoluo al solidara-mora!a efiko“ kaj kiel „la voio al produktiva “ plentuteco de ĉiu homo“ al la politiko la plej efika aplikado de la fortoj Xr atingo de konstanta solidareco“, “Tajtas paroli pri politiko laŭ pedaenco nur, ke geiunularo ne estas a por la interesoj de potencoj, S fremdaj por la gejunularo. Gematuriĝu kaj kresku al propra

decidkapableco, Neniu pedagogo instruu ĝin politike, kiu ne estas kapabla, distanciĝi de propra pasio al objektiveco. Kiel voion kaj rimedon de politika edukado ni postulas la malpermeson de ekscesoj, sed ni malakceptas registaran ma!- permeson de pensmanieroj. Antaŭ ĉio gejunularo estas konvinkenda pri tio, ke nur aliigo de la fundamenta etiko povas aliigi la solidaran konstruadon de la socio al frata kuneco.

Al tiui, kiuj interesiĝas pri ŝtatana edukado, estas rekomendata la kongreslibro, aperonta ĉe eldoneio Zwinger, Jena, kun la titolo: „Gejunularo, Edukado kai Politiko“; ĝi entenas ĉiujn prelegojn. Schm.

Gravaj reformoj en la instruado en Hispanujo.

«La respublikana registaro publikigis gravaijn dekretojn por la instruado en ĉiuj gradoj,

1800 geinstruistoj kiuj ĝuis (se tion ĉi oni povas nomi ĝuli) jare 2500 pesetojn kaj 5033 kiui ricevis nur 2000 pesetojn, ĉiuj havas de la 1-a de lasta iulio la iaran salajron de 3000 pesetoj.

Antaŭ kelkai jaroj jam estis la minimuma salajro 3000 pesetoj por la geinstruistoj el la unua ordenskriba tabelo, te. por la geinstruistoj devenantaj el konkurso.

La hispana parlamento nun aprobis la sufiĉan krediton por tiuj plialtrangiĝoj.

Oni diktis tiun dekreton la 23-an de lasta Junio, kaj ĝi diris, inter aliaj aferoj, en sia antaŭparolo:

„La Instruistaro ne povas sekvi prokraste en la “salajra skalo de la ŝtatoficistoj . . . Ankoraŭ restis en Hispanio 1800 naciaj geinstruistoj, kiuj enspezas 2500 ĉiujarajn pesetojn, kaj 5033 geinstruistoj, kiuj sole enspezas 2000. La Respubliko devas ekstermi tiujn salajrojn, kiujn ĝi konsideras kiel insultegon por la lando, kiu ilin subtenas.“

Kredeble la pliaj geinstruistoj atingos

en la proksimaj budĝetoj la plibonigoin, kiujn ili meritas.

La respublikana registaro al si proponas ekstermi la analfabetismon, kreante la lernejoin, kiuin oni bezonas. Ĝi petis antaŭ nelonge de ĉiuj inspektoro: de unuagrada instruado liston de ĉiuj lernejoj, necesaj en ĉiu distrikto de ilia koncerno. 27000 lernejoj estis la rezultato de tiu ĉi enketo kaj estas la heredaĵo el la monarĥio. La registaro projektas krei ilin ĉiuin dum unu kvinjaro; 7000 jam estas kreitaj kaj ĝiaj nomoj publikigitaj en la „Gaceta de Madrid“; kaj poste sekvos la 20000 kiuj restas, po 5000 ĉiujare.

La urbestraroj devas disponigi lerneikonstruaĵoin kaj la necesegan materialon, por ne malefektivigi la bonain dezirojn de la Registaro, la aspirojn de la loĝantaro kaj la bedaŭratan necesecon. “La Ministro de Publika Instruado, s-ro Marcelino Domingo, eksinstruisto, donis dekreton, datitan de 7-a de lasta Aŭgusto, kiu akcelas la definitivan kreadon de lernejoj, promesante helpon de la Ŝtato al la urbestraroj, al kiuj efektive mankas mono aŭ rimedoj por instali novain lernejojn, kaj interŝanĝe, li devigos instali kaj havigi materialon por la novaj lerneioj al la urbestraroj kiuj, havante materiajn rimedojn, ne plenumas la devigoin por la elementa instruado. Onj permesas al la malriĉaj urbestraroj peti la reduktiĝon el la kotizaĵoi, kiujn la leĝo al ili trudas por la konstruado de lerneikonstruaĵoj, malpliigante ilin en mono al malsupra limo al la dudekkvin procentoj de la kosto de la konstruaĵoj, anstataŭante tiujn Ĉi per materialoj kaj eĉ liberigante de la tuta donaco, laŭ la okazoj,

La Registaro diktis ankaŭ dekreton aranĝante ke ĉiu lernejo posedu unu bibliotekon, kaj ĝi diras, inter aliai aferoj, la jenon: „Ĉiu lernejo unuagrada posedos unu bibliotekon. “Kie ekzistas diversaj lernejoj, ili povos kuniĝi por unu aŭ pli da bibliotekoj, Tiuj ĉi bibliotekoj estos publikaj. La biblioteko cstos

ĝuste lokita sub la vigla agado de la in-

struisto. La rimedojn de la publikaj bi-

bliotekoj oni ricevos:

a) De la helpmonoj de la Ŝtato, de la Provinco kaj de la Urborego;

b) de la donacaĵoj aŭ heredaĵoj;

c) de abonoj.

La administrado de la biblioteko kores-

pondos al loka Konsilantaro de unua-

grada Instruado. Ankaŭ la organizadon

kaj administradon de tiuj ĉi bibliotekoj

oni komisias al la patronaro de peda-

gogiaj misioj,

„Lernejo ne estas kompleta — diras ia dekrefo kiu ilin kreu — se ĝi ne havas manĝeion kaj vestejon kiujn la instruato bezonas; ĝi ankaŭ ne estas kompleta se mankas biblioteko por la infano, kaj eĉ por la junulo, kaj eĉ por la homo estas bezone legi.“

Oni aranĝis la elekton el la geinstruatoj por la ĝuo de senpagaj matrikuloj en ĉiuj edukejoj dependantaj de la M:- nisterio de Publika Instruado, havigante al la malriĉuloj helpajn monojn por iliaj studoj, kaij farante la elekton per pedagogiaj kaj psikologiaj kondiĉoj, Por tiu ĉi celo oni destinas nun 270000 pesetojn kaj oni petos al la Parlamento krediton ie 500 000.

Oni kreis la Patronaron je pedagogiaj misioj, al kiu oni komisias la disvastigon el la kultureco en la kampara loĝantaro per bibliotekoj, paroladoj, kinaj kaj radiaj kunsidoj, legadoj, ktp., kaj la perfektigon de la instruistaro per kursoj, paroladoj, vojaĝoj de studo, praktikadoj, ktp. ;

Kaj onj komencis studi en la Kons!lantaro de Publika Instruado, la fundamentojn por leĝo de Publika lInstruado kiun la Ministerio prezentos kiel antaŭprojekton al la Parlamento kaj je kiu oni komencis publikan enketon.

Kiel oni vidas, tio estas timeginda !aboro kiu entenas preskaŭ ĉiujn elmontraĵojn de la nacia eduko, La Respubliko ŝuldis al siaj civitanoj tiujn kulturajn ĝentilecojn kaj aliajn multajn kaj ĝi komencis ilin kontentigi.

15

— página 10 del PDF —

La nunaj ekonomiaj cirkonstancoj ne permesas, ke estu nun nuligitaj ĉiuj ŝuldoj el la nacia eduko. Sed jam la nova respubliko komencas likvidi la kulturan deficiton, kaj certe la Parlamento havigos baldaŭ la necesain helpajn monojn por ĝi. Dume, oni sukcesas.

Aliajn multajn kaj gravain dekretojn oni diktis antaŭ nelonge. En la „Gazeto de Madrid“, oficiala aŭ ŝtata organo, de la 30-a de Septembro, oni publikigis gravegan dekreton pri preparaj normoj el la Instruistaro, per kiu ĝi estas levita al la universitata kategorio. Por atingi unu lernejoficon en Hispanio, oni bezonos en la estonteco la jenon: unue, titolon de abituriento (ses jaroj); poste, rigoran konkurson-ekzamenon, kun malpliigita nombro da oficoj, per eniro en la Normala Lernejo, kie oni kursostudos tri jarojn, kai, fine, alian jaron je lerneiaj praktikadoj, Sume: estos necesaj dek jaroj por atingi la diplomon de instruist(in)o de elementa instruado en Hispanio. En alia artikolo, oni donos detalojn.

Arturo F. Lorido, instruisto, Castropol (Oviedo).

La afero de lernolibroj en Sovetio.

Se onj atente pripensas la okazojn, rilate al la ofta ŝanĝado de la lernolibroj en la sovetia lernejo, oni povas senerare “konkludi, ke la klasbatalo evidentiĝis en “Ĉi-direkto en la plej ampleksa skalo,

— Se ni ĝis nun ne havis similan okazon, ti estas klarigebla nur per tio, ke ni in- Struistoj konsideris ĉi-aferon me laŭ = ni ksisma leninisma vidopunkto, vidoto de dialektika materialismo, Nerekte diri, ke ni, instruistoj, ne tute

» devigis ĉiujn rekonsideri, t. e. trarigardi, principojn de kompila lernolibroj. Kiam ni starig’s “kaj ekprovis ĝin disvolvi, evitute, almenaŭ parte, malevo-

luigi la socialisman ofensivon en Sovetio. Evidentiĝis, ke iuj pedagogoj-fakuloi, plei parte eminentuloj, okupantaj la plej gravain ŝtatajn postenojn, havis okulvideble – malamikajn ideologiajn principojn kaj penis malevoluigi socialisman progreson per politikokazoj nekonformaj al nuna sovetia vivo kai, se tiel diri oni povas, penis malutili em “kulturkleriga fronto. Por ke ne estu senfakta mia artikolo, mi donos detalojn.

Antaŭ ne longe, estis malkovrita, la t.n. „rajkovŝina“, t.e. la tendenco kompili lernolibrojn laŭ vidopunktoj kaj principoj de- profesoro Rajkov’, nuntempe tute kondamnita, – Tiu ĉi tendenco estis mala al nuntempa tendenco kompili la lernolibrojn laŭ politeknikaj principoj, kiuj devas armigi lernantaron per elementoj en la plej gravaj branĉoj de :” industrio, Nuntempe en Sovetio okazas akra batalo por politeknika lermeio kaj trovas ofte ĉu konscian aŭ nekonscian kontraŭstaradon de multaj homoj. . Nuntempe ĉe ni en Sovetio okazas akra batalo por plentaŭga lernolibro en diyersspecaj edukejoj kaj mezlernejoj. Malutilaj laŭ sia enhavo lernolibroj tute estas likvidataj kaj ŝanĝataj je koncernaj, Trostianec, Klimenko, El TEPS.

$eninierrompa lernjaro en ŝovetio.

Novaĵo en mia Sovetia edukado estas enkonduko de tiel nomata seninterrompa instruiaro. Tiu enkonduko difinas ankaŭ ĉiujn formojn kiel ekzamenado finiara, ellasado de gelernantoj el lasta grupo ktp.

La enkonduko de seninterrompa instruiaro estas postulata de tiuj konsideroj: Unue, ke gelernantoj forlasante lerneion, tiom estas influataj de medio, medio pleiparte malboninflua, ke revenante aŭtune en lernejon, ili estas preskaŭ nerekoneblaj. Efektive, ili plene ĝuas liberoa, sed nemaloftaj estas okazoj, kiam gelernantoj estas ekspluatataj de siaj prop-

TO

|

L

A LA

raj gepatroj kiel ekz. per helpado en mastrumado aŭ en alia direkto. Alia kaŭzo estas, ke nuntempaj sociaj formoj postu!- as ĉi enkondukon, ĉar post reorganizo de individua mastrumeio je kolektiva, la gelernantoj ne estas plu ekspluateblaj, kiel antaŭe de siaj propraj gepatroj kaj devas esti organizataj dum somera libera tempo en kultura, organizmaniera ripozado. Jen estas ĉefaj kaŭzoj de enkonduko de seninterrompa instrujaro. Kelkiuj povus opinii, ke dum somero lernado ne esitu senĉesigata, Ne karaj gekamaradoj, tio ne okazos. Tuta somera laboro ne estos nur intelekta, ke ne en tio konsistas, ke gelernantoj plenumados siajn ordinarajn instrutaskojn lernejain. Tuta laboro dumsomera celas nur du momentojn: unue, malhelpadi la malboninfluon flanke de medio, kiel diboĉuloj diverspecai, drinkuloj, ktp., pro tio, ke gelernantoj estas deŝirataj de lernejo dum tuta somero kai forgesas ĉiujn lernejajn regulojn kaj kutimojn, kaj due sanigi, plifortigi organismon de gelernantoj, aplikante sportulajn kaj aliajn ludojn en freŝa aero, Unuvorte por tio estas ellaborata detala plano. La gelernantoj post ĉiuj du tagoj havas liberan tagon. Krom tio, dum s9- mera tempo estas aranĝataj diversspecaj ekskursoj al agrokolektivaj fabrikoj kai en kamparon, lIntencata estas ankoraŭ tendaro ĉe iu rivero dum 10—15 tagoj. La gelernantoj per tio ne nur. hardas sian korpon, sed ankaŭ ekzercadas en milita afero, por esti spertaj defendantoj de proleta ŝtato, se tion eldevigos imperialistoj,

Unuvorte, ordinara lerneja instruado tute estos forigita dum somero kaj gelernantoj nur en organizita formo pasigos sian liberan tempon kaj ripozon.

Krom tio gelernantoj ricevas senpagan tagmanĝon kaj dum sia estado en tendaro, ili tute senpage ricevas manĝaĵon. Por tiu ĉi dumsomera laboro estas krom instruistoj, ankaŭ altirataj junkomunistoij, militgvidantoj, kies rolo estas pli grava ol tiu de instruisto, ĉar preskaŭ ĉiuj lernejoj estas pionirecitaj kaj bezonas ideolo-

gian edukadon, pro kio iunkomunisto estas pli respondeca ol instruisto.

Necesas diri ke per enkonduko de seninterrompa instruiaro, ni neniel malfortigos sanon de gelernantoj, sed male. Sed la plej grava estas, ke por instruisto ne estos bezonata jam dummonata aliedukado kaj denova alkutimigado al lernejaj reguloj kaj por tio nome la postrestantoj malmultiĝos ĝis sufiĉa grado.

Sed, kiel ĉiam nova afero, tiu havas siajn erarojn kaj mankojn, tiel en ĉi afero estos renkonteblaj malfacilaĵoj, sed malgraŭ tio, ni sukcesplene realigos ĉilaboron, ĉar ĝi estas apogata per raciaj principoj, postulataj de nuntempa sovetia realo, = Trostianec, Klimenko. El TEPS,

Infaninierŝanĝo inier German-kaj Danlando.

lam abonanto de IPR skribis al mi: Vivu Esperanto, ĉar ĝi kunigas la homojn kaj faras ilin amikoj! Tiujn trafajn vortojn mi nun rememoras, kiam mi skribas tiun malgrandan raporton pri nia infaninterŝanĝo. Depost la lasta somero ekzistas novaj rilatoj, novaj – amikecoj inter ĝis tiam tute fremdaj homoj, kaj inter infanoj, kaj inter plenkreskuloj. Kaj tio ja estas la fina celo de nia kara lingvo!

Jam depost longaj jaroj danoj sendas infanojn al Germanujo kaj akceptas germanajn infanojn. La interŝanĝo okazas de familio al familio, do ĝi estas ankaŭ malmultekosta kaj akiras tiamaniere plej bone sian celon: fondi amikecojn inter la anoj de du diversaj popoloj.

La peranto por la interŝanĝo estis la Saksa Esperanto-Ligo. La „Dana helpo por germanaj infanoj“ kaj „Libertempa restado por urbinfanoj en la kamparo“, sekcioj ĉe la Germana Ruĝa Kruco, treege helpis.

En tiu jaro danoj sendis 220 infanojn al Germanujo, (Jam dum la kruela mondmilito danoj tre helpeme akceptis infanojn el Aŭstrio, tiujn bedaŭrindajn viktim-

17

— página 11 del PDF —

ojn de l” milito, al kiu mankis sufiĉe da nutraĵo.) La unuan fojon ni havis pere de longtempaj intertraktadoj la eblecon interŝanĝi. Nj efektis nur infanojn, kiuj partoprenas la Esperantan instruadon en niaj popollernejoj kaj en la supera reallerneio. Du grupojn po 12 infanoj kun po unu gvidanto mi formis. La unu vojaĝis al Vordingborg sur insulo Sijŝlland kaj la alia al Aarhus (Jytland), Kvar semajnojn ili restadis tie en la bela lando kun ĝiaj afablegaj enloĝantoj kaj travivis belajn tagojn. Ni ĝuis la maron kaj faris belajn ekskursojn, Tempo, kiun ni ne povas forgesi!

Sed mi ankaŭ ĝojas, ke ankaŭ la danaj infanoj estas kontentaj pri la akceptado en Riesa. Ni montris al ili Dresdenon. lli vizitis la famkonatan bildgalerion en

“„Zwinger“ kaj la Higienan Ekspozicion. lli entreprenis vojaĝon en Saksan Svisujon, kaj kelkaj eĉ havis eblecon vojaĝi en Ĉeĥoslovakujon.

Grandan akceptfeston okazigis la loka komitato, kies estro estis la skribanto de tiu artikolo kaj al kiu helpis ege kai diligente kolego Krober, la eksadm. de IPR, kaj kiu ankaŭ gvidis la transporton

= al Aarhus.

Pli ol mil homoj estis en la urba parko. La estro de la loka komitato salutis la ĉeestantojn, la ĥoro de popollerneio kantis popolkantojn kaj la prezidanto de Saksa Esperanto-Ligo faris la festparoladon, Li akcentis precipe la grandan valoron de tiu interŝanĝo rilate la laboron por la paco. Ankaŭ en Vordingborg oni aranĝis ak- „ ceptfeston por la germanaj infanoj. La – rrĝestro mem faris la festparoladon. Li S interalie: Se ni ankaŭ ne povas Montri al vi multajn vidindaĵojn, vi devas li, ke Danujo estas bela lando kun nta kaj afabla enloĝantaro, kiu ne malamikecon kaj militon, sed ‘acon kaj sinkomprenadon inter la Tiu infaninterŝanĝo, kiu kotiom bele kaj bone, havas plej t valoron. En la tuta mondo nun anda kaj profunda sopiro al paco

kaj ĉiam pli granda kompreno montriĝas, ke estas necese, labori kune, kaj nenio povas pli bone helpj tiun celon ol la interŝanĝo kaj la kunigo de la familioj.

Kiel reprezentanto de Dana pacunuiĝo transdonis redaktoro Mogensen korain salutojn de tiu unuiĝo, Ankaŭ li akcentis, ke la interŝanĝo estu valora paŝo em la laboro por la paco,

Kaj en Aarhus la prezidanto de la Esperantogrupo, s-ro Palsberg, diris en sia adiaŭa parolado: La infaninterŝanĝo havas tre profundan tendencon: Ni volas. ŝirmi nin kontraŭ ripetado de 1914—18. Ni ne volas, ke niaj infamoi, kiam Hi estos plenkreskuloj, mortigos unu la alian. Niaj infanoj devas kreski kaj vivi, por ke ili helpu la evoluadon de l” mondo kaj la civilizacion. MNi volas kunigi la naciojn kaj serĉi amikojn en aliaj landoj. Esperanto havas la internan ideon, akiri pacon per la reciproka interkompreniĝado. ;

Esperu mi, ke mia interŝanĝo help:s prepari la vojon por la mondpaco!

; Kurt Hofmann, Riesa.

Esperanfo-Enciklopedio.

En la lastaj jaroj aperis kelkaj tre gravaj verkoj en Esperanto. Bibliografio de P.Stojan, la Plena Vortaro de Esperanto, la Originala Verkaro de Zamenhof, la verkoj de Remarque kai aliaj imponaj eldonaĵoj estas dokumentoj pri tio, ke Esperanto jam atingis tiun maturecon, kiam diversaj eldonejoj ne timas aperigi verkojn indajn eĉ al la plej grandai naciaj literaturoj.

En tiu vico nun la eldonejo Literatura Mondo decidis eldoni Esperanto- Enciklopedion, multe bezonatan verkon por Esperantistoj, kiu enhavos ĉion gravan pri la movado, historio, literaturo, propagando, partoprenantaj gvidantoj ktp. de Esperanto. La verkego, kies bazo estas la valora manuskripto de s-ano I. Ŝirjaev, Ruslando kaj kiun redaktas s-roj V, Bleier, K. Kalocsay kaj

E

ekaatgo

ibn it [I

Kos

L. Kŭokĉny, deziras esti modelo por kolektiva kreado per la samideanoj el la tuta mondo. Pro tio la redaktoroj alvokas ĉiuijm esperantistojn, interesiĝantain pri tiu ĉi serioza laboro, prezenti

siajn opiniojn, ideon, eĉ artikolojn al la

redakcio. Ĉies opinio kaj ideo estas bone esplorata kaj observata por la intereso de la verko. La redakcio respondas al ĉiu en aparta fako de Literatura Mondo ekde la numero januaro 1932. Tial individuan respondon neniu atendu! Ĉiujn korespondaĵojn sendu al Literatura Mondo, Budapest IX, Mester-u. 53. V. 7. por Enciklopedio.

Esperanto kaj skolta movado.

Sukcesplena estis kunveno kaj tendaro de la skolta esperantista rondo en Budapest de la 14-a ĝis 20-a de Julio 1931. Partoprenis 70 skoltoj el 5 landoj; la aranĝo estis bone subtenata de esperantistoj. per donacoj kaj vizitoj. Okazis krom ekskursoj oficiala akcepto kaj ferma kunveno, tendarfajroj, esperanta prediko.

Bonvolu represigi en nacilingvaj skoltgazetoj jenan alvokon:

Skoltoj, lernu Esperanton, por uzi ĝin dum venontaj tendaroj kaj korespondu kun ni! Plej grave estas, ke la skoltoj, kiuj preparas sin por la Mondjamboreo 1933 — kiu okazos en Hungarlando — sciu ĝis tiam Esperanton kaj uzu ĝin!

Ni volonte gvidas eksterlandajn esperantistojn, sciigu antaŭe alvenon! Kunveno lunde vespere de la 6-a ĝis la 8-a.

Korege dankas Hungara Skolta Bsperanto-Rondo, Budapest V, Nagy Sandor-u. 6, Hungaruio.

aa aaa aaa a au

Varbu abonantojn inter viaj kolegoj! enn!

La ĉiama konstanta kalendaro.

I. La kalendaro ludas en nia vivo tre

gravan rolon,

Laŭ ĝi oni precizigas la longecon de la jaro, dividas ĉi tiun en kvaronjarojn, monatoin, semajnojn kaj tagojn. Laŭ ĝi oni fiksas la apartajn religiain, politikajn, societajn kaj privatajn festotagojn je determinita dato. Ĝi ebligas al ni, fari tempoplanon koncerne laborojn, okazizotajn festojn, kunvenojn, kontraktojn, rentumpagojn ktp.

Kalendaron bezonas la homaro. Ĝi jam estas enkondukita en antikvaj tempoj. Jam 2700 jaroj a.Kr. sub la imperiestro Huang-Ti ĉinoj kreis la fundamenton al la hodiaŭa kalendaro. Kaj, ke la babilonaj kaj egiptaj pastroj scipovis, dividi la jaron en 3651/9 tagojn, tio estas ja ĝenerale konata. Sed multaj homoj ne scias, ke la antikvaj popoloj partigis la liarojn en monatojn kun ordinare 29 resp. 30 tagoi. Laŭ tio ilia ordinara jaro konsistis nur el 355 tagoj, mankis al astronomia jaro 10 tagoj 5 horoj, 48 minutoj kaj 46 sekundoj, Por tiun diferencon kompensi, oni enŝovis post ĉiu tria jaro supermonaton kun 30 tagoj. Malgraŭ tio restis en ilia kalendaro jara .nanko (355–2/s de 30 — 365) rade 5 hb. 12 1414 Do la kalendaro malfruiĝis ĉiam post ĉirkaŭ 6 jaroj je 1 tago. La noviaro-komenciĝo okaziĝis je ĉiu dato dum ĉ. 2250 jaroj.

Pro tio la glora romano Julius Caesar plibonigis per helpo de la egipta scienculo Sosigenes la kalendaron, la jaron dividante en sep 31-tagain, kvar 30-tagain kaj unu 28-tagan monatojn kun kromtago ĉiam post 4 jaroj,

Sed ankaŭ ĉi tiu „Juliana kalendaro“ de la jaro 47 a. Kr. estis ankoraŭ malperfektaĵo. Post 129 jaroj mankis en ĝi laŭ astronomia kalendaro 1 tago, 1582 p. Kr. do iam 11 tagoj. Pro tio la kleriguloj postulis reformon. La potenca papo Gregor XIII-a cedis. Keikaj klerikaj sci-

19

— página 12 del PDF —

enculoj prilaboris la kalendarreformon. Ili proponis, ke ĉiu sekvanta jaro, kies jarnombro estas dividebla per 4, estu superjaro, krom la centiaroj 1600, 2000, 2400, 2800 ktp. Ĉar laŭ ĉi tiu kalendaro nur post 3600 jaroj 1 tago superfluas, oni akceptis ĝin sufiĉe perfekta. Nuntempe ĉi validas en ĉiuj kulturŝtatoj, escepte de kelkaj slavaj ŝtatoj, kiuj uzas la malnovan grekan kalendaron. La „Gregora kalendaro“ tiel kontentigas pro sia akurata fiksado de la jarlongeco, sed tute ne pro sia interna aranĝo, precipe Dro siaj neegalaj monatoj kaj pro la movebleco de la kristanaj ĉeffestoj: pasko, ĉie!- iro kaij pentekosto.

Nl. Tiujn ĉefajn malperfektaĵojn ni nun iomete detale klarigu (skize!):

1. La kvaronjaroj estas diversaj. l!i ampleksas 90, 91, 92 kaj 92 tagojn. Malutilo: Ĉiuj kvaronjarkalkuloj rilate al rentumoj, salajroj, limpagoj, komun- kaj ŝtatenspezoj kaj elspezoj kaj, tre grave, la komparado de tiuj pagoj estas tre malfaciligataj despli multe, ĉar la unua kvaronjaro pligrandiĝas ĉiun kvaran jaron po 1 tago.

= 2. Ankaŭ la monatoj ne estas egalaj —(IX28 resp. 29, 4X30, 7X31 tagoj). Mal- “utilo: Ree ĉiuj monataj kalkuloj kaj kalsia kulkomparoj estas treege malfaciligatai. “La aranĝado de mastrumo- kaj kaso- “libroj, la farado de diversaj tempoplanoj, fervojplanoj, por laborprojektoj, liber- “tempoj, festoj ktp. kaŭzas gravajn mal- “Simpligadojn. Precipe la statistiko su- S pro la malegaleco de la kvaronjaroj monatoj, La labortagoj en la opaj monatoj Ss ĉiujare de 24 ĝis 27 tagoj. Mala bilancado en la negocvivo estas kita, malagrabla ankaŭ por transietoj, por internacia trafiko ktp. “la monatkomenciĝo alternas Semaintagojn, krome ne re-

Maloportuna tio estas precipe deĵoro aŭ ofickomenciĝo,

5. Gravege: Pasko (l-a dimanĉo post la printemp-plenluno) ŝanĝas sian daton en la nuna kalendaro inter 22-a de marto kaj 25-a de aprilo ire-revene.

Malutilo: La pro tio tre longaj aŭ mallongaj lernejjaroj — ebla diferenco 9 secmajnoj! — kaŭzas

a) tre malfacilajn, malcertajn instru- kaj

laborplanojn;

grandajn maljustaĵojn rilate al akir-

itaj aŭ akirotaj atestoj en longa aŭ

mallonga lernejjaro;

c) korpan kaj spiritan trostreĉadon, se la vintra Jernlaborado daŭras tro longe;

ĉ) komplikitajn salairo- kaj lernejkostokalkulojn;

d) la por 1-a de aprilo dungitaj geknaboj devas forlasi la lernejon antaŭ fino de lernejjaro aŭ ili devas paŭzi kelkajn tagojn;

e) se la lernkomenciĝo de la lernejrekrutoj okazas — kiel leĝe en Sakslando — la 1-an de aprilo kaj pasko estas tre malfrue, okazas, ke la gelernantoj havas post unu ĝis du. semajnoj da instruado jam ree 2-semajnain feriojn. Tre danĝera por la lerneio, ĉar la publiko mokas pri la ofteco de la ferioj.

b

~—

6. De pasko dependas tempe pentekosto.

Malutiloj: Multaj negocbranĉoj treege suferas pro la ŝanĝanta okazigo de la irua aŭ malfrua pentekosto en la diversaj jaroj.

7. Memortagoj havas ĉiujare alian semajnotagon, ŝ

Malutiloj: Sen kalendaro oni nun preskaŭ meniam scias, je kiu dato estis — estos antaŭ aŭ post 3 jaroj iu naskiĝ-, morto- aŭ grava festotago. Tio certe ne estas oportuna,

8. La kromtago en la superiaro okazas ĉiam fine de februaro plilongigante tiun monaton je 1 tago.

Malutilo: Ĉiuj kalkulistoj kaj statistikistoj juĝas februaron ĝenemulo.

9. Ĉirkaŭ la kristnaska festo povas ekesti dum 10 tagoj 5 festotagoj.

Malutilo: Uzinoj devas „elblovi“ siain kaldron-fajrojn, taglaboristoj perdas gravan sumon de salajro, ĉe poŝto kaj fervojo malreguliĝas, tre ofte troiĝas la laboro ktp.

10. Oni neniam scias la kalendaron parkere.

Malutilo: La ĉiama necesa serĉado en la kalendaro estas temprabanta, oite peniga, ofte ankaŭ erariga. Ĉiujare aĉeti novan kalendaron estas monmalŝparemo.

HI. Nun ion pri plibonigita, ideala kalendaro,

Centopaj estas la proponoj por tio. ‘

Kiel unu el la plej bonaj distingiĝas la „Konstanta, ĉiama kalendaro“ de D-ro ing. Rudolf Blochmann en Kiel.

Jen ĝi estas: klara, facile komprenebla, sur malgranda folieto:

6. La 365-a tago de ĉiu jaro estu ekstersemaina festtago (eble mondpactago!) meze ‘de la jaro inter sabato (30-a de Junio) kaj dimanĉo (1-a de Julio),

7. la kromtago estu same ekstersemaina festtago fine de Ĉiu superjaro post sabato kaj antaŭ dimanĉo,

8. ĉiu monato sen apartaj festoj havas ĉiam 26 labortagojn,

9. Pasko estas ĉiam la 8-an de Aprilo,

10. Unu kalendaron por la tuta vivo, kaj tiun sciante parkere, ĉu tio ne estas ĝojo?

11. la jaro 1933 komenciĝas kun dimanĉo, ĝi estas tial precipe taŭga por enkonduki la praktikan novan ĉiaman kalendaron,

12. En propra intereso apogu ĉĈiu progresemulo kaj praktikulo la „Societon por kalendarreformo“ (laŭ D-ro inĝ. Rud. Blochmann), Lornsenstrasse 24 en Kiel, Germanlando, per akcel-

1 Januaro Februaro Marto k La 2 Aprilo Majo Junio“ jaroj : o Julio Aŭgusto Septembro : 4 Oktobro Novembro | Decembro“ | 1 Dimanĉo 1 815 22 29| — 512 19 26| — 3 10 17 4 2″‘Lundo 2 9 16 23 80| — 6 13 20 27| — 4 11 18 25 3 Mardo 8 10 17 94 31| — 7 14 21 28| — 5 12 19 26 4 Merkredo | 4 11 1825 —|1 815 22 29| — 6 13 20 27 5 Ĵaŭdo 512 19 26 —|2 916 23 30| — 7,14 291 28 6 Vendredo | 6 13 2027 —|3101724 —|1 815 22 29 7 Sabato. 7 14 21 28 —|4 1 18 25 —| 2 9;16 23 30

31-a de Junio: Meziartago. ““31-a de Decembro:

en ĉiuj kromiaroi. Preferoj: 1. Ĉiu kvaroniaro havas ĉiam 91 tagojn,

2. ties 3 monatoj konstante 31, 30, 30 tagoin (ĝis nun 7X31, 4X30, 1X28 aŭ 29 tagoj),

3. do ĉiu dato havas ĉiam la saman s2-

‘majntagon kaj

4. la festoj (religiaj, naciaj, privataj) ĉiujare la saman daton,

5. tio estas gravega por ĉiuj klerikai, lernejaj kaj administraj oficistoj kai por ĉiuj negocistoj (teatristoj, trafikinteresuloj),

Kromtago

donacoj, per membriĝo (jarkotizo nur

4 gmk. = 5 svis. ik. = 1 Dollar =

4 Shilling), per gazetartikoloj, per pa-

roladoj ktp.

Elpetu informojn, kiuj estos alsendataj senkoste! Helpu venki!

IV. Ĉu la enkonduko de tiu ĉi ideala kalendaro estas ebla?

Mi estas konvinkita: jes! ankaŭ baldaŭ. La neceseco de la enkonduko estas tiom granda, kiom la perfekteco de la nova kalendaro valoras.

21

— página 13 del PDF —

Jam post la apero de la „Gregora kalendaro“ multaj kleruloj estis malkontentai pri ĝi, precipe DIO la balanceco de la paskofesto, Nun en la tempo de la industrio kaj montrafiko postulas la tuta popolo perfektigitan kalendaron.

Multaj eminentuloj faris proponojn, klopodas-pro la rekono kaj akcepto de siai ideoj. La nomita societo en Kiel spertis „iam grandajn sukcesojn: Multaj registaroj, parlamentanoj, magistratoj, altrangaj oficistoj, komerc-, induŝtri- kai societestroj, multaj opaj scienculoj kaj eminentuloj estas aktivaj anoj de „Societo por kalendarreformo laŭ D-ro

Blochmann“, E6 la „Ligo de Nacioj“ akceptis la Blochmann’an reform-proponon kiel precipe rekomendindan.

La tempo urĝas. La jaro 1933 komenciĝas per dimanĉo, taŭgas do prefere por enkonduki la plej praktikan kaj utilan „Konstanta, ‘ĉiama kalendaro“n. La registaroj cedas, se la popoloj ĝin serioze postulos. Tial, kunhelpu ĉiu, por ke nii atingu baldaŭ la aspiratan celon! Ĉiam antaŭen! Ernst Klemm, Chemnitz.

Recenzoj.

Vortojde kamarado E. Lanti.

Kun antaŭparolo de L. Banmer. Eldon-

ejo de SAT, Parizo, Form. 13X19 cm. 191 pĝ. Prezo 2.— gmk.

Oni povas nomi la verkon: oraj vortoj “por la proletaro, lli raportas pri Mondlingvo, Organizado, Eduko, Sennaciismo,

-Socipolitiko, Pacismo ktp. Kvankam por klaskonsciaj esperantistoj verkita, estas la libra enhavo preskaŭ senpartia. Ĉiu ovas ĝin legi kaj enskribi en la koron. = ĉiu artikoleto prezentas sin Lanti kiel edukisto, kiu interesos la leganton, Nera, bonstila legaĵo, bele presita. Jen por ni: „Ĵa, por granda nombro erantistoj la partopreno en nia o estas ia ludo, ia modo, kiujn ili “tuj kiam logas ilin alia modo.“ La Lingvo de „Prelego farita dum la

kunsido de „Amikoj al la Bestoj“ en Kolegio Christ Church, Oxford, dum la 22-a Universala kongreso de Esperanto. 24- paĝa broŝurita libreto kun bela portreto de la hundino Chum. Prezo 0,25 gmk. Havebla ĉe Heroldo de Esperanto, Briisseler Str. 94, Koln, Germanuio. KH. Sigelmarkoj kun propagandoteksto por Esperanto. Tre bona propagandilo en la lingvoj angla, esperanta, franca, germana, hispana, itala kaj sveda, Ĉiu serio havas alian koloron kaj la unuopaj markoj estas presitaj trikolore. Tekstas pri radio, transoceana, aviada, fervoja aŭ aŭtomobila trafiko, sporto, turismo kaj internacia komerco. Unuopa marko 3,5X5 cm. Prezo: 10 folioj 050 gmk, 50 folioj 2,25 gmk, kai 100 folioj 4 gmk. Mendu ĉe Heroldo de Esperanto, Briisseler Str. 94, Koln (Germ.). K.H. Julo Baghy: Printempo en la aŭtuno. Rakonto pri dolĉe melankolia renkonto. Verkita originale en Esperanto, Amnovelo, kiu pritraktas malfeliĉan amon inter gimnaziano kaj malriĉa knabino de migranta cirko. — Bonega stilo. — Formato 13,55X20 cm. Ilustrita, kartonita kun trikolora ŝirmkovrilo. Prezo 2 gmk. Eldonejo Heroldo de Esperanto, Briisseler Str. 94, Koln (Germ.). K3 Hl: LEA-Kantaro, Kolekto de proletaj, batalaj, liberpensulaj kaj popolaj kantoj. Tria reviziita eldono. Berlin 1931, Laborista Esperanto-Asocio por la germanlingvaj regionoj. 74 paĝoi, prezo 0,40 gmk, — Malmultekosta kaj enhavriĉa libreto” La batalkantoj parte respegulas vere akran ritmon, ili ankaŭ estas la plej multaj, ĉar la kantaro celas ne nur „kantentuziasmigi, sed ankaŭ klaskonsciigi“. ĝ Leo Turno, Kompletny- Podreoznik Jezyka Esperanto dla Poczatkujacych. Krakow 1932, Nakladem Towarzystwa Esperanto (Kompleta Lernolibro de Esperanto. 4-a eldono ŝanĝita.) 72 paĝoj, prezo 1,25 pol, zl.

|

A |

|

o ——]LLĜŜ

(maa.

Tiu pollingva Esp.-lernolibro enhavas malgrandajn legaĵoin klarain kaj simplain, tamen sufiĉe interesain, kvankam ili ilustras la gramatikon de ĉiu leciono. Ĉiu legaĵo estas aŭ klarigebla per montrado kaŭ ŝanĝebla al interparolado. Provleciono instigas al rekta metodo. Kial klarigi la „deklinacion“?

Primer Manual de la Llengua Auxiliar Internacional Esperanto. Barcelona 1930, Eldona Fako de Kataluna Esperanto Federacio.

32 paĝoi, prezo 25 hisp. ct.

Sur malmultaj paĝoj oni kunprenas multon: Argumentojn por Esperanto, elparoladon, gramatikon sur unu paĝo, 9 lecionetojn kun sufiĉe da ekzerca materio, kolekto de ĉirkaŭ 1000 vortradikoj. Sube sur ĉiu paĝo ĉefaj reguloj estas grase presitaj.

Julius Glick, Zamenhof. Memorparolado. 2-a eldono. Max Haase, Berlin. 8 paĝoj, prezo 25 germ, pfenigoj plus 5 pf. por sendkostoj. Memorparolado por Zamenhof farita en la Esp.-gruparo Berlin la 25-an de Aprilo 1922, esperant- kaj germanlingve. (Bona ekzemp!o de laŭsenca, ne laŭvorta traduko.)

‘ R. W. k Esprimo de sentoi en Esperanto de D-ro Edmond Privat estas “havebla por 1,50 sv. fr. Bonvolu korekti “la paĝon 118 en IPR, 1931.

Ricevitaj breŝuroj kaj gazetoj.

Varna, la reĝino de la Nigra Maro. Por senpaga ekzemplero de tiu bela prospekto oni turnu sin rekte al la komunumo de Varna.

Mondpaco kaj Ŝantunma De-

mando, Eldono de Internacia Rilato- Komitato. 5 Mao-Tao Strato, Nankino, Ĉinio. Bele presita kaj ilustrita propa-

gandilo politika. Tiu ĉi Komitato alsendas „Orientan Gazet-Servon“ al ĉiu interesiĝinto. Ĝi estos eldonata almenaŭ

klufoje po monato, „Orienta Gazet-Ser-

vo“ entenos novaĵojn politikajn kaj aliajn kaj artikolojn pri la malnova orienta naciego. Ĵurnalistoj estas aparte petataj, sendi siajn adresojn al la eldono.

Preparantoj de milito. Akuza konkludo en la proceso de „Industria Partio“, Eldonita de CK SEU, Moskvo. Deponejo: EKRELO, Lobauerstr. 355, Leipzig N 24, Germanlando.

Nervio. Ciencias, Artes, Letras (Scienco, arto, literaturo). Tiu serioza monata Revuo, eldonata en Buenos Aires, favoras Esperanton (Administr, S. Kaplan).

La Revuo Orienta, eldon. Japana Esperanto-Instituto, Tokio. Parte esperantlingve.

La Eŭgeniko. Monata organo de Japana Eŭgenika Instituto. Eld.: Koroenmorigu 667, Mukogun, Hyogoken, Japanujo, Malgrandparte esperantlingve.

Amerika Esperantisto, 1591 Anderson Ave., Fort Lee, N. J., U.S.A. Tre bone ekipita Organo de Esperanto Asocio de Nord-Ameriko.

Pollingva Esperanto-lernolibro estas eldonita de „Scienca Esperanta Rondo“, Bydgoszcz 1931, sub la titolo: Lecioncj de mondlingvo Esperanto. Unua lernolibro por junularo de mezlernejoj sur bazo de Tekstoj de D-ro L. Zamenhof prilaboris Mieczyslaw Sygnarski, profesoro de ŝtata klasika gimnazio. 67 pĝ.

1. Biblioteko Nova Kulturo, Burgas, Bulgarujo, 1930.

N-ro 1: P. Danov, Jen la homo, 30 pĝ.

N-ro 2: P. Danov, La elmontrado de la

spirito. 27 pĝ. N-ro 3: Danov, La amo. 26 pĝ. Aldono: A. Tumov, Religio-filozofia

vivkoncepto de Petro Danov. 27 pĝ.

P. Danov estas la majstro de la Universala Blanka Frataro, moderna mistika movado en Bulgarujo. Ĝiaj fundamentaj konceptoj devenas el la instruoj de moderna mistikismo, de la jogoi, de la moderna teozofio, de la moderna okultismo kaj el la instruo de Kristo en ĝia unua formo. L

25

— página 14 del PDF —

2- Okamoto-Rikici, Evangelioj de belismo. Tomicka-mura, Ŝuntoo-gun Ŝizuoka-ken, Japanio,

Volumo 3: Evangelio de pura belo.

Volumo 4: Evangelio de pura amo.

Volumo 5: Evangelio de pura vero.

Verkoj de esotera budaismo.

D-ro Hermann Nothnagel, La mortado, Tradukis Bernhard Selzer. Wien, Esperanto Societo „Progreso“, X, Ettenreichgasse 4/31. 26 p$ĝ., Prezo 1 gmk.

Mondfama scienculo de internaj malsanoj provas forigi teruroplenajn opiniojn pri la fizika mortado. La naturo laŭ ii estas kompatema ankaŭ ĉe la fino de la vivo. R.W.

Internacia Lingvo, Revuo de C.K. de Sovetrespublikara Esperantista Unio por la problemoj de lingvo internacia, ties teorio, disvastigo kaj praktika aplikado. Moskvo.

Tiu ruslingva revuo enhavas valorajn artikolojn, Surskriboj, parte ankaŭ resimoj en Esperanto. La 6-a kajero de la jaro 1931-a enhavas esperantlingvan deklaron de E.Drezen kontraŭ la avertoj, ke li intencas anstataŭigi Esperanton per alia projekto de internacia lingvo, ankaŭ li deklaras mensogo aludojn pri siaj amikaj rilatoj kun Ido, Occidental kai aliaj sistemoj,

Eldonoj de Bureau international d’ĉducation, 44 Rue de Maraichers, Genĉve. Franclingve.

1. Bulteno n-ro 18, Januaro 1931.

2. Bulteno n-ro 19, Aprilo 1931.

3. Raportoj: =

1. Premier cours (unua kurso).

2. Troisiĉme cours (tria kurso) pour le personnel enseignement, comment faire conmnattre la Sociĉte des Nations et dĉvelopper l” esprit de coopĉration internationale (por persona instruado, kiel konatigi la Ligon de la Nacioj kaj evoluigi la spiriton de imternacia kunlaborado), 1930, paĝoj 68, 87.

3. Quelques mĉthodes pour le choix des livres des bibliothĉques scolaires.

(Kelkaj metodoj por la elekto de libroj en bibliotekoj lernejaj.) 14 paĝoj.

4, La pedagogie de la paix et les problĉmes internationaux d’apres-guerre eŭ Roumanie, par Constantin Kiriscescu. 1930, 23 paĝoj. (La pedagogio por la paco kaj la internaciaj problemoj -postmilitaj en Rumanujo.)

5. Le Bureau international d’ĉducation, par p. Rossello. Tiu kajero enhavas sur 20 paĝoj mallongan superrigardon pri historio, fondo kaj agado de la oficejo internacia por edukado, ĝi konatigas kun ĝiaj organoj (komitatoj, komisionoj ktp.), ĝiaj ĉefaj aperigaĵoj kaj ĝia regularo.

Union des Instituteurs des ĉcoles primaires. (Unuiĝo de la instruistoj popollernejaj), Varŝovo 1929. Edition Union des lInstituteurs polonais des ĉcoles primaires. Franclingve.

Boletim de educachĝo DU- blica. “(Bulteno de publika edukado.) 1930. Rio de Janeiro, Brazilo. Portugalalingve. La kajero Januaro-Marto enhavas la artikolon de Gustav Klemm „Novaj vojoj en la instruado pri historio“ el IPR 1929, paĝoj 69—72.

Domo de homamo, projekto kaj opinioj pri la. La plej grandioza entrepreno en Esperantujo. Ĉefa iniciatinto kaj protektanto Majstro Onisabro, De= guĉi, prezidanto de Universala Homama Asocio. Eldono de „Oomoto Internacia“, Esperanto-ĵurnalo, Paris, Francuio. 14 paĝoj, prezo: unu internacia respondkupono.

BES-a Adresaro de esperantistoj el ĉiuj landoj. 9-a eldono, 1931. Bohema Esperanto-servo. Potŝtein, Ĉeĥoslovakujo. 80 kai 20 paĝoj, R.W.

ĉa =

Venonta numero aperos eke de marto.

=

Universala Esperanto-Asocio

gi la ĉiuspeeajn moralajn kaj materiaj rilatojn inter la homoj sen pri kena pri piaj nacieco, religio aŭ lingvo. Krei internaciajn = uzeblajn de ĉiuj homoj, ek malsriaŭ lail A

kies intelekt j j eelas trans aŭ lingva teritorio.

la limojn de ilia genta Rreskigi inter siaj membroj fortikan ligilon de solidareco kaj disvolvigi ĉe ili la komprenon por fremdaj popoloj. La Hsocio estas neŭtrala rilate al religio, nacieco aŭ politike. donas:

Alla membroj: Membrokarton kaj kvarcentokdekp an Jarlibron kun la adresoj de la Delegitoj, ——— grupoj, gazetoj, organizaĵoj, kun sciigoj pri internaciaj rilatoj ki Al la sodeto eji Krom tio la gazeton „Esperanto“, internacia ĉeforgano de la Esperantistoj, kun artikoloj literaturaj, sciencaj, teknikaj kaj precizaj informoj pri la movado. a la Subtenantoj; Krom ĉiuj dokumentoj, kiujn ricevas Membro-Ab to, premion konsist „antan el la Esperanto-literaturo. Ĉiu aliĝinto rajtas presto senpage korespendan je en la gazet to“.

kaj postulas nur modestan kotizon

de 6 Fr. por Membro, de 12,50 Fr. por Membro~ Abonanto kaj de 25 Fr. svisa valoro por Membro-Subtenanto.

Universala Esperanto-Asocio 1 Tour de lIle, Genĉve (Svislando)

Orava sciigo „ por niaj ĉehaj abonantoj!

Nova agento J-a Ĉeĥoslovakujo: A. )Valouŝek,

Tyrŝova 19, Brno XII. La ĝis nun ne pagintaj

abonantoj kaj tiuj, kluj pagis nur 24 kĉ. anstataŭ

1 dolaro, estas petataj insiste, plej eble baldaŭ pagi la sumon al la landa agento!

La abonprezo por la nederlandaj abonantoj estas 2,50 gld. = unu Usona dolaro! P. Korte, agento.

Bonvolu fuj renovigi la abonon por la jaro 1932!

1933.

Premioj por varbado!

Por ĉiu NOVE VARBITA abonanto de IPR vi ricevos “/4 de la sendita abonkotizo en la jaro, kiu sekvas al la abonjaro.

Ekzemple, se vi varbas 2 NOVAJN abonantojn por 1932 kaj sendis la abonkotizojn kun la koncerna informo al la administranto de IPR, vi havos krediton de :€ dolaro (:4 abonkotizo) ĉe IPR por

Kiu varbas kvar NOVAJN abonantojn por 1932, ricevos senpagan jarkolekton 1933 de IPR.

Do ni konkuru en intensa varbado!

PROPRA PROFITO! — PROGRESIGO DE L’ MOVADO!

«Varbu anoncojn por IPR!

| Por viaj klopodoj vi ricevos procentojn!

| Postulu la tarifon de la administranto!

Interesajn artikolojn

sendu al la redaktoro. (Eble pri la temo:

la instruista kaj lerneja vivo laŭ la vidpunkto

de la mondkrizo.) Por la presita paĝo vi ricevos «Jj, dolaron!

Kiu iuj sendas sian abonon, ) helpas al plua kresko d€ IPR!

— página 15 del PDF —

Kiu fotografas, tiu pli multe ĝuas la vivon.

Tio estas veraĵo jam delonge aprobita. Pripensu, kian ĝojon

kaŭzos al vi bildeto de via etulo! Ĉiukaze kaj dum ĉia lumo

viaj fotoj sukcesos, se vi uzos la speciale subtil-partiklan, senhaloan

„Extrema“- filmon, 23? Sch.

La fotojn oni kopias plej sukcese helpe de „Sunotyp“. Tiam la sukceso certe ne mankos.

MtiimosaĤAG.Dresden21

Aliĝu senprokraste

al la 10-a jubilea eldono de

BES-ADRESARO

de esperantistoj el ĉiuj landoj.

Tiu ĉi modele kaj praktike aranĝita helpilo bezonega por ĉiu esperantisto, kun portretoj kaj registro laŭfaka eĉ laŭinklina, ebliganta tuj trovi la deziratan adreson, celas kolekti adresojn de ĉiuj Esperantistoj kaj de ĉiuj Esperanto-entreprenoj. Simpla aliĝo 0.50 sv. fr. (0.40 gmk. aŭ 2 resp.-kup.), aliĝo kun adresaro 1— sv.fr., kun adresaro kaj portreto 1.50 sv. fr. anonca paĝo 25.— sv. fr. BES (Boh. Esp.-Servo), Potŝtejn, Ĉeĥosl., Eŭropo.

Preso: Heroldo de Esperanto, Koln, Briisseler Str. 94, Germ.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T.A.G. E *

11-a JARO, N-ro 2

MARTO/APRILO 1932

— página 2 del PDF —

Agentoj de TAGE. Vian kotizon akceptas: En lando]: Anala: F-ino Morton, 49 Mount Pleasant Rd., Dalton, Huddersfield. Aŭstra: Fr. Scheibenreiter, Hermannsgasse 31/26; Wien. VII; abonpagoj al F Kurtisch, Sechshauserstr. 71, Wien, XIV, poŝtĉekkonto B 72 487. Belga: H- Rainson, Lange Penninkstr. 17, Mecheln. Bulgara: Ivan Sarafov. GolemoSelo, Kazanlika regiono. Ĉeĥa: A. Valouŝek, uĉitel, BrnoMedlanky; poŝtĉeka konto Brno 102 169. Cila: E. Herrera Valen, Clasificator220, Santiago. Estona: Agnes Nii, Postkast 6, Tallinn. Franca: Pierre Pichon, Champtoceaux (Maine et Loire.) Germana: Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857. Greka: D-ro A. Stamatiadis, Rodou 21, Ateno.

Abonprezo Tutjara abono 1 USA-doI., Duonjara provabono lls doi., Opa numero doi. La abonprezo estas fiksita en dolaroj nur pro gia stabila valoro. Niaj agentoj kompreneble akceptas egalvaloron en nacia mono. Kiu sendas la abonprezon rekte al la administracio, bonvolu uzi plej eble dolarojn.

Membroj de la Germana asocio sendu la kotizon al „Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer**, Girokasse Leipzig-Leutzsch, Ĝirokonto 27857, Membroj de la Saksa asocio al k-o Karl Ritter, Riesa, Steinstr. 13, ĝiro: Riesa 11 63, poŝtĉekkonto: Dresden 15609.

En landoj: Hispana: Ferd. Montserrat, Provenza, 99, 1°. 4, a, Barcelona. Hungara: Bleier Vilmos, Mester-u. 53. V. 7, Budapest, IX. Japana: Joshi H. Ishiguro, Tokio, Koojimachi P. O. Box 1. Jugoslava: Svetlslav S. PetroviC, Novosadska 7, Pirot. Latva: S-ino O. Juŝen, Riga, Slokas iela N. 112 dz. 1. Litova: Mok, A. Prapuolenis, Kazlu-Ruda. Nederlanda: P. Korte. Schoolstraat 13, Veendam. Poŝtĉekkonto: 90544. Norvega: Niis Okland, Rommesveit. Stord. Sveda: Emfrid Malmgren, Heleneborgsgatan 6. Stockholm, poŝtĝiro 50304. Svisa: S-ino N. Oumansky,12rue Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas, San Josĉ 1123, Montevideo. U. S. A–a: David R. Metzler, Route 1, Box389, Fresno, Califor.

La pliperfektigita Heroldo trovas Ia aplaŭdon de ĉiu abonanto. Cu vi Jam vidia numeron el 1932? Se ne. petu senpagan specimenan numeron. Pli bone estas, se vi mendas provabonon por unu monato (e la prezo de 0.80 gmk. Dum tuta monato vi havos okazon prijuĝi Ia semajnan organon de la Esperanto-movado. Krome vi rajtas enpresi senpagan korespondanonceton. Post unu monato vi certe fariĝos daŭra abonanto 1 Skribu al

Heroldo de Esperanto, Kdln, Germani., Briisseler Str. 94.

— página 3 del PDF —

1 NTE RNACIA PEDAGOGIA REVUO Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Gerai., Poŝtĉekk.: Dresden 263 79 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch. Oetzsch b. Leipzig, Gera» Prezidanto de TAGE: G. W. RO OME, 21 Glenalmond Road, Shefiield, Anglujo.

)

RICHARD SEYFERT la fondinto de la universitata preparado por la popolinstruistaro saksa estas ia 20-an de aprilo 70-jara

— página 4 del PDF —

ENHAVO: La universitata porprofesia preparado de instruistoj por unuagrada skolo (al 131) — La unua eĥo (al 132) — Manlaboro laŭ Frobel eu la junulinklasoj de pormetiaj lernejoj (al 133) — Premioj de konkursoj sciencaj (al 211) — Alvoko! (al 211)’— La programo de IPSI (al 211) — La atencoj kontraŭ la popolinstruado en Nederlando (al 213) — Esperanto-Unuiĝo de Berlinaj Geinstruistoj (al 221) — Pri la peresperanta eksterlanda infankorespondado (al 221) — 24-a Universala Kongreso de Esperanto (al 222) — Dek jarojn Internacia Pedagogia Revuo (al 24) — Por TAGE ini proponas: (al 24) — Oficialaj kunsidoj (al 24) Esperanto-Asocio de Germanaj Instruistoj (al 24) Sukceso por IPR (al 24). — Aldono de Korespondo-Oficejo.

La universitata porprofesia preparado de instruistoj’ por unuagrada skolo*). De Profesoro D-ro Richard Sevfert1).

La germana regna konstitucio de Weimar deklaras en paragrafo 143: La preparado de instruistoj unuece por l-a regno estas regulenda laŭ principoj kiuj validas ĝenerale por akademia instruiteco. Tio signifas: Instruisto, do eĉ instruisto por unuagrada skolo (= popolinstruisto) lernas ĝeneralajn konojn kaj teknikojn en mezgrada skolo, ekz. en gimnazio, kaj ricevas la fakan preparon en universitato. La cititan deklaron preskaŭ unuanime aprobis Ia nacia porkonstitucia kongreso. Tio plenumis postulon starigitan de la instruistaro depost jardekoj. Jam al la Frankfurta nacia kongreso 1848 estis prezentita tiu postulo, kaj ĝi ankaŭ estis aprobita. Malamikoj batalis kontraŭ la aferon riproĉante la popolinstruistaron, ke ĝi postulas nur pro tio universitatan preparadon por si, por ke ĝi atingu per tio pli altan socian prestiĝo-n. Tio estas falsaĵo. Pli alta preparado kontraŭe estas kondiĉata per nuntempa tasko de la popolskolo. La funkcio de la popolskolo ankaŭ en Germanujo, kiel en aliaj kulturŝtatoj, daŭre plialtigis. Popolskolo komence estis hel-panto al familiaro, ŭi instruis legadon, skribadon kaj kalkuladon, do utilajn konojn kaj teknikojn, kiujn junularo por praktika vivo estis bezononta, sed ne povis ‘lerni en familio, ĉar gepatroj aŭ pro ekonomiaj kaŭzoj ne povis okupi sin pri tio, aŭ ili mem ne scipovis tiujn teknikojn. Sed por edukado de junularo tute zorgis la familio. Edukado ja estas ĝenerala homa funkcio socia, kiun laŭnature realigas unuavice la familio, kaj per tiu povas esti realigata sufiĉe en primitiva sociostato. Dume ekzistis mastruma ekonomio kiel ĝenerala ekonomia formo, familio estis laborkomuno kaj tiamaniere posedis la plej *) -skolo estas uzata en la senco de institucio, lernejo estas ejo. T Biografia noto: Vizitinte seminarion instruistan, Seyfert estis popolinstruisto (1881—88) kaj lernejestro (1888—4903). Dum la jaroj 1895—91 li studadis ĉe la universitato Leipzig-a. 1903 ĝis 1919 li instruadis pn saksa seminario, de 1908 estante direktoro. Post la revolucio li partoprenis la porkonstitucian kongreson. 1919—20 li estis skolministro de Saksujo. Lia nomo restos ligata kun la saksa leĝo (1923) pri universitata preparado por la popolinstruistaro. Li fondis la Pedagogian Instituton de la Teknika Altlernejo Dresden-a. De 1.1.1924 li estas profesoro de pedagogio. La l-an de novembro 1931 li transdonis la direktecon de la Pedagogia Instituto al Ia posteulo profesoro D-ro Luchtenberg (el Darrnstadt). K. R.

26

— página 5 del PDF —

gravan edukrimedon, la laboron. Per la ‘evoluo de la ekonomio al nacia kaj internacia ekonomio elfunde aliiĝis la strukturo de la familio. La laborejo foriĝis de la loĝejo, la patro apartenis al sia familio nur dum sia libera tempo. Ciuj sociaj rilatoj de familio al interne kaj ekstere tute aliiĝis, precipe plimalgrandiĝis edukaj povoj de familio. Aliflanke daŭre pligrandiĝis postuloj je spirita kaj ekonomia laborkapabloj de individuo kiel de tuta popolo. Necese evoluis publika institucio por instruado tiel, ke ĝi transprenis pli kaj pli da taskoj, kiujn povis solvi iam Ia familio. Organizita nacio havas grandan intereson por taŭga eduko de sia junularo. De tio ekonomio kaj kulturo grandmezure dependas. Ŝtato kiel esprimo de organizita nacio agnoskas pli kaj pli edukadon de juna generacio kiel tasko sia. ĵu pli komplikiĝas ĉiuj vivcirkonstancoj, des pli kreskas la tasko de la skolo laŭ enhavo kaj signifo. Kaj el vidpunkto de individuo, kiu sentas kiel rajton la disvolvigon de siaj povoj, kaj el vidpunkto de nacio instruiteco, lernado kaj skolorganizo progresante pligravigas. La skolafero fariĝas m e m stara parto de publika administrado, kiu estas transd on e n da al speciale preparita profesia istaro, la p edagogoj. Skolo fariginte interne aŭtonomia sekvas sian propran internan leĝon. Kvankam ĝi komence restas dependa de influo de familiaro, dependa de potencoj ŝtataj kaj de regantaj klasoj, tamen vere respondaj estas Por la sukceso la pedagogoj. Ekkoninte tiun respondecon, la instruistaro devas klopodi, ekipi sin interne tiel, ke ĝi povas ankaŭ porti ĝin. Tial morale estas motivita la postulo de profesia instruistaro, pliprofundigi ĝian profesian preparadon. Estas erara opinio, ke konsciaj instruistoj povu allasi, ke por ili estu destinate de ekstere pri mezuro kaj maniero de ilia agado. Kompreneble ili devas prijuĝi racie kondiĉecon kaj limojn de siaj agadebloj, sed interne de sia laborkampo ili volas kaj devas agi aŭtonomie, laŭ plej bona kompreno kaj konscio pri siaj devoj al ŝtato kaj nacio. La pedagoga profesio postulas profundan komprenon por juna homo, en kiu dormas fortoj de estonto kaj atendas sian vekiĝon, multampleksan konon kaj lertan scipovon de formoj pedagogiaj kaj de efikaj edukrimedoj, kaj klaran ekkonon de la tuta kultura situacio, kun kiu la pedagogio estas kunkreskita. Malamikoj de universitata preparado por popolinstruistoj ofte samtempe malamas bonan instruitecon de popolamaso, lli asertas, ke estas la tasko de popolskola instruisto, instrui al junularo skribadon, legadon kaj kalkuladon, lernigi eklezian dogmaron kaj kelkajn konojn, kiuj nepre estas necesaj por praktika vivo. Tion plenumis iam simplaj metiistoj kaj eksmilitistoj, pro kio ne estas kompreneble, ke nun por tio estas bezonata akademia preparado. Tiu opinio elkreskas el antaŭjuĝo laŭklasa kaj vidigas nur bedaŭrindan pozicion nesocialan kontraŭ bezonoj de la popolamaso. Nur politike tia pozicio (starpunkto) estas konsiderebla kaj kontraŭbatalebla. Estas vane disputi ĝin de pedagogia starpunkto. Gi plene miskomprenas la signifon de bona popola eduko por 1 a e k z i s t o de ŝtato kaj por 1 a e k o n o m i a forto de popolo. Oni ‘hodiaŭ tro malzorgas pri la skolo, precipe popolskolo. La instruistaro protestas senefike. Tial ni havas devon zorgadi pri tio, ke -malgraŭ cirkonstancoj malhelpantaj la instruisto faru sian plej bonan, kaj pro tio ni devas postuli, ke la preparo de popolinstruisto fariĝu la plej bona. Surbaze de la Weimar’a konstitucio en pluraj germanaj landoj la prepar-

27

— página 6 del PDF —

ado de popolinstruistoj estas nove aranĝita, vere kaj ekzakte konformas la sencon de la konstitucio — laŭ nuntempa stato — nur la institucioj en H a mburg kaj Saksujo. En Saksujo 1922 per leĝo estis ĉesigata la funkcio de la ĝistiamaj institucioj por popolinstruisto-preparado, la ..seminarioj». 1923 la universitato’ Leipzig kaj la Teknika Altlernejo Dresden per leĝo estis komisiataj realigi la profesian preparadon de la popolinstruistoj. Paskon 1923 en Dresden la nova preparado komencis. La proponoj, kiujn mi faris kiei fakreferanto en la ministerio, kiujn mi poste kiel direktoro de la Pedagogia lnstituto de la Teknika Altlernejo provis efektivigi kune kun profesoroj kaj docentoj ĉe la Instituto, baziĝas sur jenaj principoj: La plano de studado de pedagogio estas derivenda unuflanke el nuna stato de la p e d agogio kiel scienco, aliflanke el nunaj taskoj de la popo’skolo. Pedagogio nuntempe validas en germanaj universitatoj kiel parto de la filozofio, same kiel la psikologio. Cu tiu opinio daŭre povos esti konservata, restu nedecidite. Tial nuntempe en Dresden estas docentata sistema pedagogio kiel f i i o z o f i o d e edukado, krome historio de la p edagogio. Kiel specialaj filozofiaj fakoj al studentoj estas prezentataj etiko, logiko kaj estetiko. Krome ili diligente devas studadi la psikologion. Tiuj sciencoj estas docentataj sen speciale pedagogia celo. Sed mi tre deziris kaj postulis, ke certaj ekzercadoj en tiuj fakoj enhavu pedagogiajn problemojn. Studento ricevas gravegan ekkonon por sia posta profesia laboro en tiaj prelegoj kaj ekzercadoj; ĉu profesoroj akcentas tion aŭ ne. Historio de la pedagogio montras al li edukadon kiel procedon, kie’ socian fenomenon, pri kiu li ne nur pripensu, sed en kiu li kunagas kiel instruisto kaj ‘homo. La sistema pedagogio filozofie elmontras praktikajn problemojn de eduko. La studento ekkonas, kiel tiaj problemoj reciproke kunteniĝas kaj rilatas al aliaj spiritaj fenomenoj. Samtempe li perlaboras iom post iom principan sintenadon al ili. Etiko, logiko kj estetiko montras al li celojn de pedagogia agado. La psikologio malfermas vojojn al praktika solvo de edukaj kaj didaktikaj taskoj. Cu studado de tiuj fakoj estas sukcesa rilate al lia porpedagoga preparo, tio dependas certagrade de la maniero, per kiu ili estas prezentataj, sed pli forte de li mem, nome de tio, ĉu li kapablas memstare akiri klerecon el la instruo. Se eduko kaj pedalo estas realaj, studento devas renkonti ilin en sia studado kiel realaĵojn, ke li provu klarigi pri ili observante kaj pensante, precipe ke kunkreska kun la pedagogiaj procedoj lia tuta personeco. En la P e d agogia Instituto kun ĝia unuagrada lernejo gestudentoj trovas ilin realigataj. Tia instituto por la universitato estas novaĵo, komparebla kun kliniko (en medicina studado) aŭ kun poreksperimenta arbaro (en porforstista studado). La Pedagogia lnstituto havas apartan strukturon’ — laŭ propreco de instruado — ĝi havas apartan labormetodon — kondiĉo por tio estas la fakto, ke pedagogio’ estas praktika scienco, en kiu senco mi nomas ĝin peda lologio )*]. [pedologio La Pedagogia Instituto cii Dresden jene estas aranĝita: Centron formas lernejo, tia lernejo, kiaj estas Dresdenaj popollernejoj. Oi havas propran distrikton kaj akceptas ĉiujn ierndevajn infanojn de la distrikto. Por ĝi validas la landa lerneja leĝaro, escepte de tio, ke ĝin inspektas ne ŝtata aii urba skol-distriktestroj, sed sen-

*) komparu: enciklo-pedio.

28

— página 7 del PDF —

pere la ministerio. Instruistoj de la instituta lernejo estas la docentoj de la Instituto. Ili prenas sur sin la tutan instruadon, sed estas helpataj ĉe tio per asista n t o j. junaj akademie preparitaj instruistoj. Plej grava principo de la Dresdena lnstituto estas, ke ĉiu docento (escepte de tiuj, kiuj instruas arto-teknikajn fakojn) estas ĉefa instruisto de klaso, ke la tuta lernejo prezentu sin kiel laboro de la Instituto. Ni malaprobas tian institucion, ke docentoj kaj studentoj montrigas al si lernejan laboron ekster la Instituto kaj prenas ĝin kiel ilustraĵoj al sia instruado. D o c e n t o samtempe estas instruanto de la g e s t u d e n t o j, kiuj gaste aŭskultas la klasan instruadon dum unu .iaro posemajne minimume unu antaŭtagmezon. La docento klarigas al ili dum postaj priparoladoj la travivitan realon. Docentoj estas instruantoj por la speciala didaktiko. Necese estas, ke la tuta didaktiko estas dispartigata. ‘Lio fariĝas en du vicoj. Pri la unua decidas la fakoj instruaj: germana lingvo, religio, geografio, laborologio, natiirologio, matematiko — pri la alia vico la ŝtupaj instruaj: elementa, fundamenta, supera ŝtupoj. Arto-teknikaj fakoj estas pritraktataj ankaŭ primetode de docentoj kompetentaj. Plena studado de ĉiuj specialaj fakoj didaktikaj ne estas postulata. Dum kvin semestroj studento aŭskultas po unu prelego kaj partoprenas ekzercadojn kunligitajn kun ĝi. Kiel eble plej baldaŭ li partoprenu agante la pedagogiajn aferojn. Komence li lernu libere konduti kun la infanoj, paroli, ludi, labori, migradi kun ili. Post tio li helpu en la instruado. Kutima libera instrumaniero ebligas tion altmezure. Antaŭ la kvara semestro li praktikadas dum kvar s e majnoj, dum kiu tempo li kune kun la docento faras ĉiujn necesajn laborojn en la klaso, dum certa tempo li ankaŭ mem instruas. Por ke li povu fari tion plenforte, li devas uzi por tio parte siajn feriojn. En la lasta studjaro antaŭ la sesa semestro, li plenumas „e k s t e r a n praktikadon», kiu daŭras ses semajnojn. Dum tiu tempo helpate de popolinstruisto li memstare gvidas lernejklason, transprenas en ĝi la tutan instruadon. ‘Liu parto de la studado montras proprecan agadmanieron. La studento devas agi memstare. Ce tio komence helpas al li lia pedagoga instinkto. Kion li faras, tion li antaŭe devas bone pripensi, sed dum la agado li unue havas sian pedagogan instinkton. Per profunda postpripensado li konsciigas pri ĝusta kaj falsa agadoj. En nova agado li elprovas tiel gajnitajn ekkonojn. Tio estas labormaniero de la moderna skolo, la laborskolo. Tiun labormetodon ni volas Ievi sur akademian ebenon. Ni tute ne intencas, enkonduki la studenton metiece en lian profesion. Multon nur senpere li povas travivi, ekzemple la personecan momenton en la efiko de sia docento, aii la malfacilaĵojn de la pedagoga agado katizitajn per sia propreco: sed ni restas konsciaj, ke ni agas kun gestudentoj, kiuj deziras esti enkondukataj — kiom eble — en pedagogia n teorion (kiom eble teorio povas klarigi la praktikon). Problemoj por la pedagogia pripensado elkreskas el vidita aŭ pli bone el propra farado. Ke tia laboro estas scienca, pri tio studento de la pedagogio devas klarigi: kaj dum la priparoladoj post instruado, kaj dum la praktikadoj, pri kiuj li devas ellabori ekzaktajn raportojn. Pro tiu celo estas aranĝitaj ankoraŭ specialaj ekzercadoj, tiel nomataj „1 a ŭ fakaj p r i m a t e r i a j ekzercado j“ kaj „e k s p e r i m e n t o-d i d a k t i k a j ekzercado j». En la laŭfakaj ekzercadoj la studento lernas atenti pri la strukturo de materio. Ni opinias falsa la provon, tralabori komplete dum la studado la instru-

29

— página 8 del PDF —

fakojn de la unuagrada skolo. Sed ni postulas, ke ĉiu el la gestudentoj sin dediĉu al scienca fako kiel „1 aŭ vola fako11, por instigi sian senton por scienco ankoraŭ de alia flanko. Cetere ni konfidas al lia konscienceco, ke li — estante instruisto —■ ne iros al leciono sen sufiĉa preparo. Preparado mem estas laboro, kiu devas esti farata per scienca severeco, tial -devas esti ellernata. La laŭfakaj primateriaj ekzercadoj samtempe estas prezentataj multnombre, ke studento povu elekti kelkajn laŭ sia volo. Kaj „ e k s p e r imentaj ekzercadoj» ekkapabligu la studenton, .science esplori la esencon de didaktika procedo. Li lernu ekkoni didaktikajn situaciojn, kaj analizi ilin en iliajn elementajn ‘momentojn didaktikajn, por ekzakte ilin esplori. Entute ni provas, igi Kiel eble plej konformaj teorion kaj praktikon, ekestigi sintenon de studento, en kiu laŭnatura agado kaj scienca kompreno profunde apartenas unu al la alia kaj reciproke sin apogas. Sed tio nur estas ebla, se dum la tuta studado ekbruliĝas vera ardo por la tasko, nobela entuziasmiĝo, kiu direktiĝas same al klera ekkono kiel al ĝusta kaj taŭga agado/ Tia entuziasmo nenie! povas estiĝi per nura instruo, ĝi devas evolui per ekzemplo. Tial postuloj je docentoj estas tiom altaj. Generala peda joi ogio (p e diologio) peras enkondukon en praktika-pedagogian pensmanieron, samtempe resuman kaj sisteman ordigon kaj pripensadon pri ĝeneralaj demandoj de la agado en la lernejo. Gi estas prezentata dum la unuaj semestroj kaj montras la laboron de la popoiskolo meze de la-spirita vivo de la nacio. Samtempe ĝi intencas konsciigi al studento la pedajan (pedian) procedon en individuo. Sur la bazo de propraj travivajoj studento devas provi ekkoni la procedon pedajan (pedian), de tie li devas trovi vojon al infano, al ties animo kaj al sia pedagoga tasko. Facile estas ekkoneble, ke per la popolinstruista preparado la universitato ricevis novan taskon, sed ne taskon, kiu estas fremda al ĝia strukturo kaj ne konformas ĝian dignon. Enhavo kaj celo de la nova tasko estas tiom altvaloraj, fce ĝi estas komparebla kun ĉiu alia. Sed tiu tasko portas en si mem sian leĝon. Ne estas tolereble, ke oni nur altrudas al ĝi ekzistantajn instituciojn kaj tradiciojn de la universitato. Oni devas doni al ĝi instituciojn kaj labormetodojn, kiuj necesas sekve de ĝia propreco, oni devas permesi al ĝi tempon, kiun ĉio nova bezonas, por atingi tra unuaj provoj la firmajn formojn. Tiaj formoj disvolviĝis per komuna laboro dum pasintaj jaroj. Kredante sian internan rajton, laŭsperte estante certaj, iri’ sur la ĝusta vojo, ■kunbatalantoj defendos la universitatan popolinstruisto-preparadon kontraŭ atakojn. Esperantigis Rudi Wappler.

Redak. noto: Richard Seyfert aperigis 1930 sian ĉefverkon ,,Allgemeine praktische Bildungslehre“ (= Generala praktika pediologio) ĉe la eldonejo R. Oldenburg en Mŭnchen, kaj 1931 la verkon „Volkstŭinliche Bildung ais Aufgabe der Vo.lksschulc» (= Popoleca pedio kiel tasko de la unuagrada skolo) ĉe la eldonejo Alwin Huhle en Dresden.

30

— página 9 del PDF —

La unua eho! Tre estimata sinjoro doktoro! Vi plendis pri la seneĥa lando Esperantujo, el kiu ne venas respondoj al viaj leteroj. Malĝentila lando eĉ ne respektanta la plej simplajn fizikajn postulojn! Ĉu en nia modesta anguleto ni provu savi la kulturan kaj natursciencan honoron? Jen triobla efreto! Unue: Ni dankas vin, karega doktoro, sincere kaj korege. Per viaj afablaj leteroj vi faris al ni grandan ĝojon. Jam la unua vekis nian plej fortan intereson, kaj tuj ni decidis, fari viajn pedagogiajn alskriboj^ temo ne nur de legado kaj tradukado, sed efektive de penetra studado kaj akra diskutado. Vi povas kredi, sinjoro, ke ĉiu via vorto estas atentita, ekzamenita, prijuĝita ĉiuflanken. Estis la ambicio de ĉiu el nia dekduo da pedagogiaj harfendemuloĵ, trovi en via argumentado iun ajn malfortan punkton, kiu perrnesu al ni, kroĉi niajn kritikajn rimarkigojn, kaj per tio havigu al via dankema legantaro la vere pedagogan ĝuon de 1’ plibonscio. Ju pli vi leteris, des pli ni spionis. Nun vi estas fininta la serion de viaj amindaj epistoloj, kaj ni resumu la rezultojn de niaj homamaj klopodoj. Jen la rikolto! Due: La kritikemuloj en nia rondo forte bedaŭras, ke ili nur tre malsufiĉe atingis la celon de sia malbonvolo. Viaj argumentoj entute ja estis tro devigaj. La kerno de via analizo: la diferencigo inter eduko kaj pedajo, la difino de ambaŭ nocioj, la priskribo de la sferoj kaj rimedoj, en kiuj kaj per kiuj ili agas, ĉio estas tiom neatakebla, ke eĉ la plej obstinaj batalemuloj inter ni verdire devus esti devigitaj, demeti la armilojn. Sed tio estus tro doloriga seniluziiĝo por ili. Do, iaforme ili devis esti pravaj. Pro tio ili kunigis ankoraŭfoje ĉiujn siajn fortojn, por konstati tion ĉi: La populara difino de la nocio eduko, populara ankaŭ inter la instruistaro, estas alia ol la via, sinjoro. Edukado estas la superordita nocio signifanta ĉiuj n pedagogiajn agojn kaj sintenojn. Asertante, ke eduko estas nur la alkutimiĝo al la socia medio, vi malplivastigas ĝian sencon ĝenerale aprobitan. La vortdeveno ne povas decidi. Gravas nur la efektiva vortuzo, kaj tiu ĉi kontraŭstaras vian difinon. Demandu iun ajn inteligentan patron, kion li atendas de la eduko de sia filo! Li respondos: ..Kreskigi lin al eble plej perfekta homo. Kompreneble, li. lernu ĉion necesan, por trovi sian vojon tra la labirinto de 1’ reala vivo. Kompreneble, li alkutimiĝu al la moroj de sia socia medio en tiom, kiom ili estas bonaj kaj utilaj. Sed kompreneble ankaŭ, li fariĝu memstara, mempensa, memaga homo, kiu necesakaze ankaŭ kapablas forte rezisti al la postuloj de sia medio kaj eĉ kunhelpi aliformi ties pensmanieron kaj morojn. Ĉion ĉi tion mi celas esprimi, dirante, ke mia filo estu edukata!“ Do, laŭ la ĝenerala vortuzo la eduko enhavas ankaŭ la pedajon (aŭ, por diri pli ĝuste, la pedajigon, ĉar la pedajO’ mem ja estas objekto ne de la pedagogio, sed de la psikologio). Ne estas konsilinde, atribui pli-malpli arbitre al iu ajn scienca vorto alian sencon ol la tradicia, alie oni pli konfuzas ol klarigas. Se estas necese, kiel ankaŭ ni kredas, aparte karakterizi la sciencon pri la alkutimiĝo’ al la medio, serĉu aŭ forĝu alian terminon efektive neriproĉeblan, kaj ni dankos vin, tre ŝatata sinjoro doktoro, sen ia limigo! Tiei diras la ĉiampravliloj! Trie: Spite de tio, ni ĉiuj sincere bedaŭras, ke via leterserio jam finiĝis. Artikoloj kiel „Eduko kaj Pedajo11 altgrade instigas la intereson kaj pripens-

31

— página 10 del PDF —

emon de la legantaro tiom per sia neordinara enhavo, kiom per sia konciza, klara kaj agrabla formo. Pro tio korege ni petas vin, bonvolu daŭrigi tian meritplenan laboron. Ni. promesas al vi ankaŭ estontan respondon el la seneĥa lando Esperantujo. Se niaj ,,malfortaj fortoj» sufiĉos al tio. Bonvolu, tre estimata sinjoro doktoro, akcepti niajn plej sincerajn saI utojn. Via ĉiam sindona Geinstruista Esperantista Grupo en la distrikto Dresden li Komisiite I)r. K r a n e r.

Manlaboro laŭ Probe! en la junulinklasoj fle pormetia) lernejoj. De pormetia supera instruisto Albrecht Naumann, GroBenhain, Sa. (Gemi.). August Friedrich Wi.lhelm Frobel naskiĝis 21. Aprilo 1782 en OberweiBbach (Turingujo), restis 1808—10 ĉe Pesta.lozzi en Ifferten, .fondis 1816 edukinstituton en Keilnau (Tur.), 1837 .la unuan infanĝardenon en Blankenburg {Tur.), seminarion por infanĝardenistinoj, mortis 1852 en Marienthal. La ĝenerala germana instruista kunveno 1852 konsentis liajn ideojn. La konata pedagogo germana Diesterweg defendis la laboron de Frobel.

La pedagogia pensaro de Frobel ankaŭ en la nuna tempo ne jam estas elĉerpita. Oni nur realigis parton de ‘liaj ideoj en la moderna lernejo. Abunda trezoro estas realigenda. Multon povas lerni Ia edukistan) el la idearo de Frobel, kiun li fiksis en sia ĉefverkaĵo „Menschenerziehung“ (Edukado de 1’ liomo.). Ĝis nun oni kunligas kun la nomo „Fr6bel“ nur la ideon de „infanĝardeno» )*. Sed la celado de Frobel estis pli vasta. Dum la lastaj jaroj ‘la porrnetiaj lernejoj ekkaptis la ideojn de Frobel, por doni valoran kapablon al la junulinoj. En Sakstijo oni. aranĝis ‘la ŝtatan devigan lernejon por junulinoj inter la 14-a—17-a vivjaroj en 1920. Multaj lokoj ioni post iom kreis tiajn lernejojn. Tiuj, kiuj ‘kun profunda kompreno aranĝis la lernejan sistemon en ampleksa formo, tiuj ankaŭ pensis pri enkonduko de la lernantinoj en la ideojn de Frobel. La lernintinoj posedu praktikajn ilojn por la vivbatalo. Kaj tion mi devas esprimi jam anticipe: Tiu instrufako estas tre valora por Ia estontaj servistinoj, mastrumaj dungitinoj, vartistinoj de infanoj. En mia loĝloko oni jam multe preferas tiajn instruitajn helpantinojn, kvankam oni iomete ridetis je la komenco de la enkonduko de tiu nova fako. Bedaŭrinde tiu instruado nur estas eble en la t. n. plenklasoj, klasoj kun plena horaro kun 30 instru*) ..Infanĝardeno» ne estas ĝardeno, sed ĉambro, en kiu estas edukataj infanoj 3—6-jaraj per okupado kaj ludado. Ofte ĉirkaŭas tiun domon ĝardeno, por ke la infanoj povu ankaŭ ludi en la kuno kaj freŝa aero per la sablo. Pro tio ia nomo infanĝardeno.

52

— página 11 del PDF —

horoj posemajnaj. La aliaj junulinoj vizitas la lernejon ja nur dum 8—10 horoj, en aliaj lokoj ofte ankaŭ en pli malmultaj! En la pormetia lernejo en GroBenhain oni permesis nur unu horon por la instruado en la manlaboroj laŭ Frobel, certe tro malmulte da tempo! Hodiaŭ ni ‘havas pli ampleksan opinion pri la nocio**) manlaboro laŭ Frobel afi Frobel-manlaboro. Sed antaŭe mi priskribos la sistemon de Frobel mem. Jam dum la restado en Svislando Frobel elpensis kaj faris ludilojn. Eli Blankenburg (Turingujo, Germanujo) li nun fabrikis ilin. Per drmanĉgazeto la novaj pensoj estas disvastigataj. En la titolo de tiu gazeto estas legebla: «Venu, ni vivu por niaj infanoj!» Jam 1838 li pensas pri infanĝardeno, sed antaŭe li kreis ./donaĵojn» por infanoj kaj edukistoj. La unua donaĵo estas pilko kun ŝnureto. Dua estas ‘kubo kaj kuglo, tria la dispartigita je 8 partoj kubo, kvara ĝis sesa donaĵoj dispartigitaj alimaniere kuboj, lli fortigu la povon kaj volon de la malgrandaj infanoj. La infano akiras la imagojn de posedo, estinta posedo, atendado de nova posedo, de la tempoj estanta, estinta kaj estonta. La dispartigitaj kuboj donas instigojn kaj modelojn por nova agado. La sinokupado per la ludiloj kaŭzas ankaŭ alkutimiĝon al la deviga laboro en la lernejo. Post la ludado per la donaĵoj sekvas la metado de bastonetoj, por formi figurojn, aŭ la konstruado de formitaĵoj ĉiuspecaj pere de ligantaj la bastonetojn pizoj aŭ korkpecetoj. Aliaj helpiloj estas plektado, surfadenigo de perloj kaj modlado per argilo, faldado aŭ eltranĉado de papero. La unuaj donaĵoj havas karakteron de elementa matematiko. Tiu genia simpleco estas adekvata al la nekomplika esteco de !’ infano. La donaĵoj sufiĉas al la postuloj de 1’ spontaneeco. La ludado per ili estas nur okupo, ne laboro. Gi ne celas laboraĵon, nur instigon al ĝojo pri laborado. La infano nur lernu la teknikan lertecon. Kion ĝi konstruas poste, tion ni lasu al ĝia decido. Por enkonduki siajn ideojn, Friedrich Frobel fondis 1839 „Lud- kaj Okupinstituton» en Blankenburg. En tiu instituto sekvis post la ludado ankaŭ okupado en ĝardeno. Kaj la tria okupo estis ludoj kun movoj. La hodiaŭaj infanĝardenoj laŭ Frobel plej ofte ne atentas tiujn tri okupojn: ludiloj — ĝardeno movludoj. Precipe la ĝardeno ne estas atentata. Oni ankaŭ ne multe ŝatas la komencajn ludilojn kun matematika eksterajo. Multe oni okupas sin per plektado de paperslipoj, de paperslipoj en foliojn, per faldado de folioj kvadratformaj. Tiun lastan oni uzas, por formi ornamaĵojn el papero. Ofte ankaŭ estas formataj el ili bestoj, mebloj ktp., formoj, kiujn la infano vidas hejme aŭ en la ĉirkaŭaĵo de 1’ gepatra loĝejo. La modernaj Frbbel-anoj aldonas al tiuj okupoj ankaŭ la eltranĉadon de vivformoj el kolora papero, lli estas kunigataj je bildoj. Per multaj tiaj estas verkataj bildolibroj donacotaj al gefratoj. Multe ŝatataj estas laboraĵetoj el basto diverskolora: submetaĵoj, skatoletoj, korbetoj por diversaj celoj ktp. Kelkfoje oni aĉetas duone pretigitajn skatoletojn, malantaŭaĵojn por kalendaro afi alumetujo, kiujn la infanoj pli aĝaj ornamas. Kartonoj kun bildoj simplaj estas kudrataj per lano kolora, restaĵoj de la laboro de 1’ patrino. La junulinoj en la pormetia lernejo ekzercas ĉiujn tiajn teknikojn. Ankaŭ ili ne ricevas pretigitajn formojn, ne, nur instigojn. Dum la leciono estas •’) Pri ..nocio» vidu IPR 1930, p. 149!

35

— página 12 del PDF —

priparolataj la diversaj eblecoj, kaj poste komenciĝas vigla laboro de la lernantinoj, lli mem kreas formojn, ornamaĵon, elpensas bildojn ktp. Sed mi ekvidas alian «eftaskon de la klerigado de miaj lernantinoj en tio, ke ili posedu la lertecon, agrabligi la ĉambron de 1’ infano. Bildojn el multkolora papero ili kungluis, por ornami la muron; scenojn el fabeloj rakontitaj ili gluis. Subvitrigado kaj enkadrigado de 1’ bildoj ankaŭ estis ekzercataj. Por tiu celo ni ankaŭ uzis bildojn el prospektoj de librejo. Grava tasko estas, alkutimigi la lernantinojn, bavi kuraĝon, ripari difektitajn ludilojn de 1’ infanoj. Ni kungluis disŝiritajn bildolibrojn („nedisŝireblajn ** !), skatolojn ktp. Multajn instigojn ni ricevis el rnodjurnaloj kaj infangazetoj. Ili ĉiuj eilliavas de tempo al tempo taskojn, por fari iun ludilon el diversaj malmultekostaj materialoj. ‘Fiajn instigojn ni legis, priparolis kaj hejme konstruis. Tiel ni povis kunmeti urbojn el diversspecaj domoj, vilaĝojn kun multaj arboj ktp. Malgraii tiuj multegaj laboroj ni ne forgesis la liumorplcnan desegnadon de simplaj formoj. Ni lernis ankaŭ mallongajn poemojn kun koncernaj movoj, ‘ludkantojn, por formi meblojn ktp. pere de la fingroj. Ĉi ĉion dekomence ni kolektis en aparta mapo. La lernantinoj mm havas abundan trezoron por sia profesia laboro en la familioj. Por doni eblecon, ke ili vidu la infanan fervoron dum la okupo, mi priparolis tion kun la gvidantinoj de du infanĝardenoj en la urbo. Kun multa kompreno’ ili tuj konsentis, ke la lernantinoj vizitu kvinope la antaŭtagmezon laboron en la infanĝardeno. Post la observado de ĉio ili faris raporton skriban pri la spertoj, ornamita per multaj desegnaĵoj. El la raportoj mi ekkonis, ke mi faris praktikan, ĝojigan provon, kiun mi ĉiujare ripetis. Por kompletigi ia aferon, mi nur mallonge aldonas, ke D-ro Maria Montessori, medicinistino kaj estrino de infanĝardeno en Korno, elpensis modernan formon de infanĝardeno sistemo. Mi multe ĝojus, se iu itala kolego aŭ -ino verkus artikolon pri tiu sistemo, ĉar multaj pedagogoj kritikas tion, ke per ĝi Montessori forigus la krean ludon favore al tro frua meĥanika laboro. Por la fantazio de 1’ infano ne plu estus loko en la sistemo. La infanĝardeno iĝus per ĝi „ĉambro de intelekta ,** laboro lerneja speco kun „individuaj .** horoj Mi ankan aŭdis, ke nun ekzistas du opinioj pri Ia sistemo: liberala (gvidanto estas Gerhards) kaj ortodoksa (Montessori, LombardoRadice). Fine mi demandas la estimatajn gelegantojn: Kie oni ankan instruas Frobel-manlaboron en pormetiaj aŭ similaj lernejoj? Bonvolu raporti al mi (supra adreso sufiĉas!) pri tio: 1. Instruplano pri tiu fako? 2. Semajna instrutempo. 3. Aĝo de la lernantinoj. 4. Diversaj specialaj aldonoj. Respondado el multaj landoj estas necesa, ĉar mi prilaboras plue tiun teinon. Kaj pro tio la kiel eble plej ampleksaj respondoj pli gravigus mian laboron! Do, bonvolu helpi! Guste la 150-a datreveno de la naskiĝtago de Frdbel (21. Aprilo 1782) estas momento, pli multe okupi sin pri tiu idearo. Mortis du famaj pedagogoj:

Georg Kerschensteiner (Germanujo), t 15. januaro 1932 Ferdinand Buisson (Francujo), t 16. februaro 1932 34

— página 13 del PDF —

Premioj de konkursoj sciencaj aranĝitaj de Universala Kunligo per-pur Universala Konscio (vidu 1PR 1932, N-ro l). Pro la krizo monda la laboro devas esti interrompata. La laboro estos daŭrigota laŭ ‘la povoj de la instituto kaj laŭ atendotaj respondoj de pozitivaj edukistoj.

Gravege!

AlVOttO!

Gravege!

„Esperanto-ĉambro“ en internacia pedagogia instituto!

En komenco de ĉi tiu jaro estas malfermita en Mainz la ..Institui fŭr Vdlkerpadagogik» (Instituto pri pedagogio de ĉiuj nacioj) en la iama granda kazerno „Citadelle“. En la instituto estos montrata ĉio, kio koncernas ‘la instruadon ĉe ĉiuj nacioj de la tuta mondo. Jam 50 ĉambroj estas komplete aranĝitaj; en la daŭro de la sekvontaj monatoj oni instalos ankoraŭ preskaŭ 100 aliajn ĉambrojn. Pedagogoj el ĉiuj partoj de Germanujo kaj el ĉiuj landoj de ia mondo vizitas kaj vizitos tiun instituton. En tiu instituto estos aranĝita ankaŭ speciala „Espe r an t o-ĉ a mb r o Estas ia unuan fojon, ke en granda internacia pedagogia instituto estos montrata ĉio, kio koncernas ,,Esperanton kaj lernejon“. La subskribinta ligo estas koinisiita de la direktoro de la instituto kompili la materialon por tiu „Esperantoĉambro». Por ke ĝi estu vere internacia ni petas tiujn gesamideanojn, kiuj havas taŭgan materialon por la ĉambro, ke ili sendu ĝin al ni. Precipe dezirataj est.is Esperanto-lernolibroj kaj -vortaroj en ĉiuj lingvoj, kopioj de dekretoj pri Esperanto-instruado en lernejoj ktp. Se ni ricevos sufiĉe da materialo, la Esperanto-ĉanibro jam estos finaranĝita kiel eble plej baldaŭ. Pro tio ni petas: Sendu

tuj la materialon. Jam anticipe ni kore dankas. Sudokcidentgermana Esperanto-Ligo, Wiesbaden (Germ.), Walkmŭhlstr. 25.

La programo do IPSI. En la lasta numero de 1PR (jarkolekto 1931 pĝ. 109) ni jam prezentis al niaj legantoj raporton pri la Somera Altlernejo, okazinta do la 7-a ĝis 13-a de Aŭgusto 1931 en Hamburg kaj aranĝita en la nomo de lnternacia Profesia Sekretariejo de Instruistoj (fako de Internacia Sindikata Asocio). En la kadro de tiu aranĝaĵo la ŭenerala Konsilantaro de IPSI kunvenis la an kaj 10-an de Aŭgusto en Hamburg 9kaj tie verkis proponaron baziĝantan sur la proponoj de Prof. D-ro Zo re tti (franco), pedagogia sekretario de 1’ oficejo de IPSI. Tiu proponaro estos kritike ekzamenata de la komisiono por edukkaj klerigdemandoj de Internacia Sindikata Asocio kaj tiam submetata al la proksima kongreso de la Internacio. Kiel malfacile estis, trovi komunan politikan bazon por libersindikata edukprogramo (rig. IPR 1931, pĝ. 109), montras Lapierre en L’Ecole Liberatrice {17. 10. 1931). resumante la kontraŭecon de la franca kaj germana opinioj: Nia franca penskaraktero batalas kontraŭ la ekkapto de la regado per la monpotencoj kaj kredas ankoraŭ al la ebleco, gardi la principojn de la demokratio kaj evoluigi ĝin al formo de socia justeco. Dume en Germanujo la ideo de la „krizo de la civilizo burĝa» estas enveninta en la penskarakteron germanan, fariĝis parto de la pensaro de Germanujo. 13 milionoj da socialistoj aŭ komunistoj refutantaj la ordon burĝan, kaptitaj por la ideo marksista pri la klasbatalo, konvinkitaj ke ne plu ekzistas por ili stiprenleviĝo socia sen la penado komuna „en ilia klaso kaj per ilia klaso», jen estas unu socia fakto de konsiderinda graveco kaj kun kiu ni devas kalkuli, se ni volas

35

— página 14 del PDF —

kompreni la vidpunkton de niaj gernianaj kamaradoj on la afero de e d u k a d o. Vera por Germanujo, ĝi ne estas tia por Franculo. De unu flanko kiel de Ia alia nia eduka programo inspiriĝas de sania zorgo pri socia transformiĝo, sed se la grado de mizero kaj de senespereco, kien .falis Germanujo, iniciatas ĝiajn amasojn popolajn al serĉado de nova ordo per fortaj solvoj, ni restas fidelaj en Franculo al tiuj metodoj de premado, kiujn difinis Leon Blum-en sia „discours de Montlucon» kaj kiujn li sintezi.gis en jenan brilan formulon, pruntitan de J a u r e s : La socialismo estas komparebla al tiu dia laboristo, pri kiu parolas Homera, kiu sur la ŝildon de Akilo estis gravurinta admirindajn bildojn pri laboro kaj paco. La malmola metalo de la kapitalista mondo komencas siaparte ricevi sub la grifelo de la revolucio gravuraĵon de poco kaj justeco.

Por la Federajon Generale de I’ E:iscigncment, kies respondecon mi ne volis fiksi en Hamburg, la problemo do restas nesolvita, (n deklaru en plena suvereneco, ĉu ĝi volas sin decidi por ’a formulo marksista akceptita en Hamburg, aŭ ĉu ĝi interkonsentas resti fidela al la franca fromulo pri la akiro de la socia justeco en la daŭrigo de la demokratio. La proponon mem ni taksas tiom alta, ko ni ne volas reteni ĝin al niaj legantoj, ĉu aprobantaj ĉu malaprobantaj la celojn de tiu internacio (kaj malgraŭ la kontraŭccoj en ties propraj vicoj). Antaŭparolo.

La lnternacia Sindikata Asocio deklaras: la emancipado de la laboristoj, kiun ĝi colas, rilatas same la regnon de la intelekto kiel la regnon de la materio, ŭi opinias ke ĝi devas labori samtempe en ambaŭ kampoj; tial ĝi taksas necesa, proklami ĝeneralajn principojn, kiuj rcaligu progrese la emancipadon intelektan

36

per transformado profunda de metodoj kaj programoj en klerigado kaj edukado. Celoj kaj rimedoj de 1’ edukado.

Artikolo l-a: La celo de la edukado estas, evoluigi la plenan .personecon de 1’ infano rilate ĝian enordigon harmonian en ia kolektivon, akirigi al la infano la rektecojn korpan, intelektan kaj moralan, antaŭenigi ĝin al partopreno aktiva kaj konscia en la progresoj de la civilizo. Artikolo 2-a: La evoluigo unuparte de la kritikema intelekto, aliparte de la socia sento, estas la ĉefa esenca rimedo de 1’ edukado postulata de la laboristoj. Artikolo 3-a: La evoluigo de socia sento nur povas esti permesata en :a nuntempa socio, dis.partita en kontraŭbatalantaj klasoj, se oni samtempe ckestigas ia sencon de tiu klasdividi.ĝo kaj la ideon de estonta socio senklasa, kian oni devas rekomendi al la lioma penado. Organizo de la instruado.

Artikolo 4-a: La lerndevo daŭras ĝis aĝo de 18 jaroj, t. e. 12 jarojn depost fino de la infanĝardeno (kindergarten). Artikolo 5-a: Instruo kaj lerniloj devas esti tute senkostaj sur ĉiuj ŝtupoj. Artikolo 6-a: La instruado estas socia afero. Ĝi devas esti administrata deinokrate sub kunagado de la profesiaj edukistoj. Gi devas esti dependa nek de iu raso, nek de iu konfesio, nek de la kapitalista klaso, nek de iu politika .partio. Artikolo 7-a: Ambaŭ seksoj kaj kiel lernantoj kaj kiel instruistoj estas plene samrajtaj. Artikolo 8-a: La klasfrekvenco estas malplialtigenda kaj fiksenda nur laŭ pedagogiaj vidpunktoj. Artikolo 9-a: La lerneja dividaranĝo siti turnas laŭ la intelekta kaj korpa evoluoj de la infanoj. Post 8-jara fundamenta lernejo sekvas 4-jara mezgrada, aŭ porprofesia lernejoj. Infanĝardenoj estas ĉie fondendaj. Artikolo 10-a: En la lastaj jaroj de la fundamenta lernejo fa infanoj pasigas parton de sia instruado en fakaj grupoj, por esplori iliajn inklinon kaj talenton.

— página 15 del PDF —

Artikolo 11-a: Ĝis la fino de la fundamenta lernejo ĉiu profesia okupado de la infanoj estas ‘malpermesata. Artikolo: 12-a: La lasta lcruejpario estas uzata samtempe por la profundigo de la ĝenerala klerigo kaj por laŭsistema enkonduko en profesion (industrio, komerco, agrikulturo, arto, mastrumado), precipe ankaŭ por la preparado al altlernejo. Artikolo 13-a: En ĉiu loko gardejo por infanoj estas fondenda. Artikolo 14-a: Al ĉiuj junuloj estas kreendaj samvaloraj favoraj eblaĵoj al korpa kaj intelekta evoluoj, kaj interne kaj ekstere de la lernejo. Ciu valordistanco inter la diversaj lerneispecoj devas malapcri. Tiumaniere la lernejo estos vera kontinua lernejsistemo, laŭ sia konstruo kaj sia spirito. Metodoj.

Artikolo 15-a: La instruo progresas de la konkreto al la abstrakto. Ĝi plivastigas paŝon post .paŝo la intelektan liorizontoti de T infano, sin limiganta kcrrrence je la plej malvasta ĉirkaŭaĵo, per laboro en la lernejo kaj vojaĝoj, kaj kondukas al la ‘profimdiĝo dum la fakpezfektigo. Artikolo 16-a: La fundamenta signifo de la ekonomio kaj ĝia tutmonda inte:plektiĝo devas esti ellaborataj precipe. Artikolo 17a: La solidareco de la laboristoj estas precipe grave akcentenda. Samgrava estas rigardenda ĉio, kio plifacidigas la komprenon de tiu •centra ideo: vojaĝoj, scio de fremdaj lingvoj, precipe de internacia helplingvo. Sovinistno kaj militarismo estas kontraŭbatalendaj kun plej granda energio. Artikolo 18-a: Esenca karaktero de la instrumetodo estas la kreanta laboro, kaj norne kaj por la praktikado de la esprimrimedoj (legado, skribado, kalkulado, kantado, desegnado, dancado ktp.) kaj ankaŭ por la teknikaj lertecoj. Artikolo 19-a: La lernejo estas aranĝata kiel laborkomunumo. La rilatoj inter la lernantoj reciproke kaj de la lernantoj

al la instruistoj estas konstruataj en demokrata maniero (sclf-government). Interna kornu nesenco, amikeco, ĝojo, responda konscio, iniciitaj de la instruisto, kreos en la lernejo sferon de vera komuneco kaj formos el ĝi ekzemplon de la estonta socio. Artikolo 20-a: En la porprofesia lernejo la cirklo de la krea laboro estas pligrandigita per partopreno de ĉiuj lernantoj senescepte ĉe la vivo de la industrio (aŭ de la komerco ktp.). La laborleĝdono devas ^limigi la laŭleĝan labortempon je 4 horoj potaĝe (meze) .por junuloj de tiu aĝo. La lerndevo por tiu) junuloj ampleksas tiujn 4 horojn da ĉiutaga laboro unuflanke kaj la viziton de la porprofesia lernejo aliflanke. Artikolo 21-a: La sindikatoj aliĝintaj al la Internacia Profesia Sekretariejo de Instruistoj postulas por la instruistoj de ĉiuj lerncjospecoj Ja plejeble bonan porprofesian preparon, lli postulas por ĉiu instruisto plenan liberecon en la elektado de Iiaj pedagogiaj metodoj. Aliflanke ili opinias, ke nur tiuj instruistoj estas kapablaj en la senco de tiu prograrno, kiuj mem estas konvinkitaj de ia neceseco de la socia batalo kittie kun la tuta laborista movado.

La atencoj kontraŭ la popolinstruado en Nederlando. En Nederlando, kiel en preskaŭ la tuta mondo, ankaŭ regas Ia ekonomia krizo; tte tiamaniere kiel ekz. en Germanujo, sed oni almenaŭ tre bone sentas ĝian influon. Ankaŭ la registaro sentas ĝin: Ia impostoj ne plu donas tiom da inono, kiom ili antaŭe donis. Kaj nun oni komprencblc volas plimalmiiJtekostigi Ia tutan regadon kaj precipe la parton, kiu kostas plejmulte: la instruadon. Ankaŭ el aliaj partoj de la budĝeto oni forstrekis, sed en la instrua parto oni volas ‘fari kelkajn gravajn ŝanĝojn, per kiuj oni

57

— página 16 del PDF —

ŝparos monon, sed per kiuj oni ankaŭ ege malutilos .la instruadon. Oni ne pensu, ke ia reorganizaj planoj nur datas el la lasta tempo. Jam en 1926 la instrua ministro fondis komisionon, kiu devis pristudi la plimalmultekostigon, kiu povas esti ‘atingata, sen malutili Ia vivinteresojn de la instruado. Post kvar jaroj la raporto de ĉi tiu komisiono aperis. La instrua ministro (s-ro Terpstra) transprenis preskaŭ ĉiujn proponojn de la komisiono kai prezentis ilin al la parlamento. Mi nun mencios la plej gravajn proponitajn leĝoŝanĝojn. En liia lando ia ŝtato pagas la salajr■ojn de la instruistoj laŭ listo, kiu estas nomita en la leĝo. En Ia .nuna leĝo la afero estas tiel: ĝis 33 lernantoj: li.lernejestro 33—72 lernantoj: 1 „ instr. 73—-116 lernantoj: 1 „ 117—160 lernantoj: 1 ,, 161—210 lernantoj: 1 „ n 211—260 lernantoj: 1 „ 261—314 lernantoj: 1 „ ktp. La atenta .leganto vidas ke en malgranda lernejo (kie unu instruisto iii-struas kelkajn klasojn) ĉiu instruisto havas pli malmulte da lernantoj ol en granda lernejo (kie ĉiu instruisto ordinare nur havas unu klason). Tia bazo estas taŭpedagogia, kvankam la nombro de 32 lernantoj por instruistoj, kiuj in* struas 7 diversajn lernjarojn. estas tro granda. Kion mm volas s-ro Terpstra? Li proponas jenon: por ĉiu kvanto de 45 lernantoj aŭ parto de ĉi tiu kvanto la ŝtato pagos 1 instruiston. La listo do fariĝos: ĝis 45 lernantoj: 1 lernejestro 1 instr. 46—90 lernantoj: 1 2 „ 91—135 lernantoj: 1 136—180 lernantoj: 1 3 „ 181—225 lernantoj: 1 4 „ 226—270 lernantoj: 1 5 „ 271—315 lernantoj: 1 6 „

, , , ,’ ’,

38

+ + + + + +

Vi vidas ke nun otli ne plu favoros la malgrandajn lernejojn, kio estas granda malutilo. Kial la ministro ne plu volas fari tion? En Nederlando la ŝtato pagas ĉiujn devigajn instruistojn ne nur en publikaj popollernejoj sed ankaŭ en privataj, almenaŭ se la lastaj estas, .fonditaj laŭ kelkaj leĝaj reguloj. (La komunumoj devas pagi la kostojn por konstruaĵoj, instruiloj kaj lerniloj.) Tiuj privataj lernejoj plejmulte estas religiaj lernejoj, en kiuj oni instruas laŭ difinita vidpunkto. Sed ekzistas multaj religiaj sektoj en. Nederlando, kaj tial Ciu el ili volas havi proprajn lernejojn. Tiamaniere po-vas okazi ke en malgranda viiaĝo oni vidas 3 aŭ 4 du-lernĉambrajn ■lernejojn anstataŭ 1 sep-lernĉam-bra. Tio malutilas la instruadon kaj krome kostas multan monon. Kaj nun Ia ministro vo-las fiksi nur unu nombron. Li asertas, ke tio bremsos la dispartigon de la lernejoj. Mi dubas pri tio. Mi ĝis ĉi tie nur skribis pri’la laŭleĝaj instruistoj, ĉar krom tiuj (d-e la ŝtato pagataj) la komunumoj rajtas havi „krom“-instruistojn. Tio ofte okazas en la pligrandaj komunumoj. Tiel la klasa meznombro en Hago estas 27 (la plej malgranda el la tuta lando). Sed la malgrandaj komunumoj ne povas pagi tiajn „krom“-instruistoĵn, kaj ili ja -plejmulte bezonas ilin. Se ni vidas tiun malultilon ni povas kompreni, ke multaj gepatroj kaj ,geinstruistoj ne estas kontentaj pri la nomita projekto, kaj ke lli laŭte protestas. Ankaŭ pri aliaj paragrafoj de Ia projekto la instruistoj ne estas kontentaj. La ĉefajn el ili mi nomos. En nia lando la instruistoj en lernejaj aferoj tute dependas de la lernejestro (kiu preskaŭ ĉiam ankaŭ instruas klason.) La instruistoj havas nenian decidigan influon kaj nur en kelkaj rilatoj ili povas konsili. Ankaŭ la nova propono fiksas nenian decidigan rajton por la in-

— página 17 del PDF —

struistoj, kvankam multaj el ili dum longaj jaroj postulis tion. lli asertas, ke eri demokratia lando, kie ĉiu instruisto estas diplomliava persono, ĉiu instruisto ankaŭ devas povi kundecidi pri la lernejaj aferoj. En la nun funkcianta leĝo oni promesis plibonigon de la kapabligo de Ia instruistoj. Tiun plibonigon oni neniam efektivigis, ĉar la mono laŭdire mankis. En la nuna tempo la estonta instruisto tralernas specialan lernejon kvarjaran kaj se li bone lernis, li povas akiri la instrudi.plomon, kiam li estas dek-ok-jara. Tiam li do povas instrui klason. La instruisto tiam certe estas tro juna por lia respondeca tasko. Cu vi nun kredos, ke tia instruisto estas plene rajtigita? Tute ne. Li nur rajtas instrui la elementajn fakojn en unuagrada lernejo (lernantoj 6—14-jaraj), kaj ne povas esti lerncjestro. Se li volas instrui aliajn fakojn, ekz. en duagrada popollernejo (lernantoj 12—16-jaraj), li devas akiri ankoraŭ multajn diplomojn: Ia superan diplomon (kiu ankaŭ donas la rajton esti lernejestro), diplomojn por la franca, germana kaj angla lingvoj, por korpekzercoj, por matematiko, ktp. Oni ne miru, ke neniu instruisto akiris ĉiujn diplomojn. Tiu studado, kiu postulas multan tempon de la juna instruisto, kiu jam havas malfacilan lernejan taskon, tiu studado tre malutilas la instruadon. La instruistaj unuiĝoj do postulas jenon: Plilongigo de la studado por la instfudiplomo; studado ĉe la universitato; ĉiu instruisto post tiu studado estu plene rajtigita; se li bezonas pliajn fakajn sciojn, tiam li studu kiel faras advokato, kuracisto ktp., do propravole. La projekto Terpstra plenumas neniun el tiuj postuloj, ĝi lasas la aferon proksimume tia, kia ĝi estas. Ciis nun mi nur parolis pri la senperaj atencoj kontraŭ la instruado, atencoj, kiuj ankoraŭ ne estas leĝo, ĉar la projekto ankoraŭ ne estas aprobita de la parlamento.

Sed pera atenco jam . efektiviĝis. Oni deprenis en la budĝeto 5% de la instruistaj salajroj. Oni diros, ko tio ne estas mirindaĵo, ĉar tio ja ankaŭ okazis en aliaj landoj. Certe jes! Tamen la nederlandaj instruistoj estas tre malkontentaj pro tiu ago. Kaj ili rajtas. En nia lando la instruistoj ĉiam ricevis tro malgrandan salajron. Juna instruisto ofte komencas kun semajna salajro de malpli ol 20 guldenoj (= 8 dolaroj). Mi nur donos unu ekzemplon, laŭ kiu vi povas juĝi, kiel oni en Nederlando ŝatas la instruistojn. Instruisto 22-ĵara ricevas 25 guldenojn semajne; 22-jara stratbalaisto en Amsterdamo ricevas 28 guldenojn semajne 1 ! Certe, ĉiujare la salajro iomete, pligrandiĝas, sed instruisto seri kromdiplomoj atingas la maksimuman sumon de 40,96 guldenoj semajne, dum kiam stratfaristo en Rotterdami ricevas 56 guldenojn. Poste oni ricevas, ĉiufoje kiam oni akiris alian (leĝan) diplomon, la trinkmonon de 1 aŭ 2 guldenoj semajne. Sed oni pripensu, ke ĉiu diplomo postulas ajmenaŭ du-jaran senlacan studadon. Kelkaj kolegoj laboras ĉiutage 6 aŭ 7 horojn por la lernejo, kaj poste ili studas ankoraŭ 7 horojn.

Jam en 1924 oni malpligrandigis la salajrojn, ĉar oni antaŭvidis deficiton (98 milionoj da guldenoj!). Poste Ia deficito ne aperis, oni eĉ ŝparis 3 milionojn da guldenoj! Ankaŭ en la sekvantaj jaroj oni ŝparis, entute eĉ pli ol 300 milionojn da guldenoj. Sed kiam la instruistoj postulis salajran plialtigon, la registaro ne volis plenumi ĉi tiun postulon. Cii diris ke ĝi volas „trankvilccoii ĉe la salajra decido», kaj ĝi malpligrandigis la impostojn. En la nuna tempo denove minacas deficito. Cu oni nun plialtigas la impostojn kaj trankvile lasas la saiajrojn? Tute ne: oni denove decidis Ja plimalaltigon de Ia salajroj, oni decidis tion malgraŭ la akraj protestoj de ĉiuj instruistaj organizaĵoj. W. G.

39

— página 18 del PDF —

EspcraiUo-Unuigo de Berlinaj Geinsiruisioj. Antaŭ pli tfi dek jaroj la malnova Esp,pioniro s-ro Tietstfh fondis la EsperantoGrupon de Berlinaj Geinstruistoj, kiu persiste laboris inter la Berlina instrnistaro. Krom tio formiĝis en la lastaj du jaroj el ia lernantaro de s-ro Dyba Laborunuiĝo de Berlinaj instruistoj. Du organizaĵoj por pedagogoj ne estis necesaj, tial ni klopodis kunfandi ilin. La lastaj monatoj fakte alportis la celitan unuiĝon per aliĝo de la unuopaj membroj de la laborunuiĝo ankaŭ al la grupo, E:i la lasta ĉefkunveno ni kronis tiun procedon per pligrandigo de la estraro kaj elekto de ‘la supra nova nonto. v. Waldowski, Prezidanto.

Pri la peresperanta eksterlanda intankorespondado. En la vigla kaj nuntempa multflanka esperantomovado parto kaj eĉ tre grava parto estas ankaŭ la infankoresppndado kun eksterlandaj similaĝuloj. Krome por la esperantomovado mem tiu infankorespondado povas havi grandan signifon ankaŭ por aliaj internaciaj movadoj, ĉar per tia korespondado la kreskanta generacio el diversaj popoloj jam de komenco de sia vivo havas ikontakton kun eksterlandanoj; kaj tia ‘koittakto, se ĝi estas bone ordigita, povas esti grava eĉ por la venonta paca kunvivado inter malsimilaj popoloj en la mondo, kio estas konforma al la pensoj de Zamenhof. Je tiu ĝisntina korespondado oni, koncerne la skribenhavon, aplikis malsimilajn metodojn. Unu metodo estas, ke la infanoj interŝanĝas objektojn: filatelaĵojn, gazetbudojn, vidaĵkartojn ktp. komprencble ankaŭ iom skribante samtempe. Alia metodo estas, ke ili leterskribe pritraktas infanajn aferojn, morojn, ludojn ktp.

40

La infanoj aŭ aparte skribas al eksterlandaj infanoj aŭ ili sendas siajn skribaĵojn kune al grupo de tiaj infanoj, tamen ■tiamaniere ike ĉiu grupinfatio ricevas sian apartan ‘skribaĵon. Pri la kunhelpado de la instruisto oni povas uzi du metodojn: aŭ la infanoj skribas helpataj de sia instruisto aŭ senpe.re kaj sen ties helpo. Per kelkaj linioj mi nun volas priskribi miajn proprajn spertojn koncerne tian jiifankorespondadon: En mia klaso kelkaj gelernantoj studas Esperanton kaj korespondas kun eksterlandaj infanoj. Parte ili korespondas aparte kun apartaj adresatoj, kaj parte ili korespondas kolektive. Pri la apartekorespondantoj mi volas diri, ke la korespondado ne ĉiam funkcias bone, bone nur .se ia instruisto kontrolas kaj gvidas la korespondadon. Plej bone ni sukcesis pri kolektiva korespondado. Kvar knabinoj en mia klaso korespondas ‘kun kvar knabinoj anglaj. La angla instruistino tre interesigita ordigas kaj gvidas la skribadon de siaj lernantinoj, kaj la santon mi faras por miaj lernantinoj. La knabinoj interŝanĝas samtempe krom tiaj leteroj ankaŭ inalgrandajn objektojn: pupojn, ringojn, fotografaĵojn ktp. kaj tre ĝojas unuj pri la aliaj. ■La utiloj koncerne tian formon de korespondado ŝajnas al nti esti: 1. la poŝtelspezoj estas malaltaj; 2. la infanoj instigas unuj la aliajn skribi ĝustatempe; 3. la instruisto’ povas pli facile kontroli la korespondadon, ol se ĉiu skribas aparte. Laŭ mia opinio la mni priskribita formo de korespondado estas tre bona. Mi skribis pri tiuj aferoj, ĉar ŝajnas al mi, ke ili povas fari taŭgajn objektojn de interdiskutado, por ke oni iom post iom ricevu ‘la plej efikan metodon por ‘a peresperanta eksterlanda infankorespondado. Estas do dezirinde, ke ankaŭ aliaj ‘interesuloj, kiuj havas spertojn ti-.i-

— página 19 del PDF —

rilate, sciigas siajn opiniojn en Internacia Pedagogia Revuo, tiamaniere servante altgrade tiun tre gravan parton de nia movado. Hjalmar Kihlberg.

24-a universala Kongreso de Esperanto Parizo, 30 Julio — 6 Aŭgusto 1932. Kongresa Oficejo: La Maison de France, IOI, avenue des CliampsE]ysĉes, Paris Vilje. B a n ‘k o : La Societe Generale (Agence K) Paris (Konto n-ro 10 115). Poŝtĉcka Konto: „XXIV» Congres Universe]’ d’Esperanto, Paris N-ro 1647—59.“ Kotizoj: Kongres-kartoj de IOI ĝis la fino kostas po 125 francaj frankoj. Post la u n u a -d e j u 1 i o 193? la kotizo cstos 200 frankoj. Gejunuloj, kiuj ne havos pli ol 17 jarojn ĉe la l-a de aŭgusto 1932, ricevos junulan kongreskarton por 30 frankoj (post la l-a de julio 1932 por 60 frankoj). Al b 1 i n duloj esperantistaj kaj al ties vidantaj gvidantoj oni donos senpagajn kongrcskartojn (po uiiii). Fervojaj rabatoj: 1. Belga Fervoja Administracio: 35% de la 15 julio ĝis ila 31 aŭgusto 1932. 2. Belga Marvetura Administracio: 30% por la ir- kaj revenbileto Dover— Ostende, de ia 15 julio ĝis la 31 aŭgusto 1932. 3. Ĉeĥoslovakaj Fervojoj: 331/s%, ĉi tiu rabato validas tri monatojn. F akaj k u n v e n o j: Jenaj fakoj sin jam anoncis: T. A.G.E., „Literatura Mondo», lnternacia Societo de Esperantistaj Juristoj, Blinduloj, Fervojistoj. Oni aranĝos specialan viziton kaj akcepton de la kongresanoj en la fama Instituto Pasteur. Ĉ e-kursoj: Petu detalojn de s-ro Jean Marchand, prezidanto de la komisiono pri .instruado, 49 avenue de Verdun, lssy (Seine), Francujo.

Dek jarojn lnternacia Pedagogia Revuo Jolis. Kurt Haubold, Riesa-Groba ‘(Germanujo). La ĝermplantoj de nia IPR estas tri hektografitaj kajeroj, redaktitaj kaj presitaj verŝajne de kelkaj francaj instruistoj, el kiuj kreskis Ja hodiaŭ jam tiom vaste etendiĝanta kai konsiderinda (— ne flatante nin, ni povas konscie tiel diri —) arbo de la revuo. Bedaŭrinde mi ne sukcesis, havigi al mi tiujn unuajn numerojn; nek la biblioteko de la EsperantoInstituto por la Germana Respubliko, nek saksaj kolegoj, kunlaborintaj dekomence, posedas ilin. Sed tio ne malhelpas, prijuĝi la evoluon diversflankan de la gazeto, ĉar bazo por tio estas depost Junio 1922 ĝis Decembro 1931 74 entute 1108-paĝaj kajeroj. Trafoliumante ilin, oni ekkonas tute klare la dekjaran historion de tiu ĉi esperanta fakgazeto kaj grandparte ankaŭ de la cspcrantista instruistaro. Cu „Novai Tempoj», revuo de popoledukado (tiel la revuo -nomiĝis -dum la unuaj tri jaroj), ĉu ,,Internacia Pedagogia Revuo» (Ia nomo laŭ decido de Ja grupo Leipzig, kiu plenumis komision -de la estraro de la Saksa Asocio .kaj proponon de la kunveno en Edinburg): programo, intenco, volo restis ĉiam la samaj, nome ke la gazeto celu intelektan kaj -moralan progresemon, tutan kaj efektivan pacon per popoledukado. La iniciatintoj volis ebligi -al la internacia geinstruistaro espcrantista la pristudon de pedagogiaj kaj priedukaj problemoj. Kiel speciala karakterizajo estis intencate montri la intcrligadon de tiuj ĉi problemoj kun la socia vivo. Servo al la pedagogio, amo al paco, fido al progreso — tion rcspcgu-las la artikoloj, notoj, alvokoj de ĉiu jaro. Tiu firma principo ĉiam estas ekkonebla malgraŭ la diversaj opinioj kaj perceptoj de la redaktoroj kaj aŭtoroj. Ĉar ankaŭ tio estis dekomence kaj restis — dirite kaj nedirite — principo, ke la

41

— página 20 del PDF —

revuo ne estu sektema. Giaj paĝoj estis kaj estu aŭdigilo de diversopiniuloj, se ili nur deziras, siaflanke servi al la celoj de ia gazeto. Jam la unuaj redaktintoj, verŝajne la francaj kolegoj Boubou, Habert kaj Vittecop skribis: „Ni devas toleri opiniojn ne konformajn al nia idealo pro respekto al ĉiuj kaj al ni mem. Ni ne volas starigi ian eklezion, malpcrmesante la tezojn, kiuj kontraŭstaras la niajn». Kaj ankaŭ post kiam .laŭ decido de la internacia instruista fakkunsido ‘a 8-an de Aŭgusto 1924 en Wien la saksa esperantista geinstruistaro prenis sur sin la redaktadon, tiu principo restis neŝanĝata. Nj legas en la programoj de ‘a tiamaj redaktintoj Mŭller (en Auerbach) kaj Pfŭtze (en Falkensteini: „Car ekzistas multaj ŝtupoj inter la diversaj progrescmaj mondpercepto), iii provos doni lokon al ĉiu direkto. Ni .klopodos, ke iibereco regu en la unueco, ke diverseco en la pritraktado de pedagogiaj temoj ekheliĝu ĉiujn flankojn de niaj komunaj celoj». Kaj tiu intenco restis memkomprenebla por ĉiuj aliaj redaktintoj, ĉu por k-o Ludwig (en Pima), kiu redaktis la V-an ĝis VH-an jarojn de la revuo, ĉu por D-ro Riede! (en Dresden), laborima kaj redaktanta depost tri jaroj. La revuo ne estas la verko de unuopaj kolegoj, sed estis kaj estu labortinuiĝo de la esperantista geinstruistaro. Ciu kolego-abonanto ne nur havas la rajton, ricevi la gazeton, sed Ii ankaŭ havas taskojn kaj devojn. Jam la unuaj numeroj mencias kaj akcentas tion. NT’ kaj IPR nur povis ricevi internacian aspekton per kunlaborado de diversnaciaj gekolegoj. Ne ĉiu estas ema aŭ eble ankaŭ kapabla verki originalajn artikolojn pri pedagogiaj kaj edukaj problemoj, sed multegaj kolegoj povis kaj povas raporti pri siaj spertoj, siaj lernejaj laboroj, siaj vivcirkonstancoj, povas traduki internacie interesajn notojn aŭ artikolojn el sialandaj fakgazetoj. Kaj ankoraŭ alia tasko, eldirita jam en la unuaj numeroj! La paĝoj kaj volumoj de nia revuo ne estu arkivo,

42

en kiu la verkajoj restu neuzataj kaj kovrigi! per polvo, sed ĝi estu antaŭ ĉ;o aktuala servigilo, donanta al niaj diverslandaj gekolegoj materialon, kiun ili traduku por siaj naciaj fakgazetoj. Ciuj devas esti konsciaj pri tio, ke ni tiama.niere ne nur plenumas pedagogian taskon, sed ankaŭ respektigas Esperanton en la geinstruistaj rondoj kaj progresigas ĝian movadon, menciante la esperantan fonton de da tradukaĵoj. Laŭ la diversaj revuaj raportoj la aro de la kunlaborintoj estis dum la unuaj jaroj tre granda. La nove kreita interligilo certe entuziasmigis kaj instigis multajn gekolegojn al kunlaborado. ..Multego da manuskriptoj amasiĝis», kaj la redaktintoj devis peti paciencon de la verkintoj rilate al publikigo. Sed tiu komenca ondego mai ait iĝis, kaj jam depost la IV-a jaro ni trovas en la gazeto alvokojn, sendi artikolojn, raportojn, sciigojn urĝe bezonitajn. La Ĝeneva ĉcfkunsido instruista en 1925 debatis pri nesufiĉa kunlaboro de verkistaj gekolegoj. Oni povas opinii, ke interalie tion kaŭzis, minimume pligrandigis ,,Tutmonda Pedagogia Esperantista Servo» (TEPS), fondita komence de 1926-a jaro de k-do Boubou post lia eksiĝo kiel prezidanto1 de TAGE. Li starigis ĝin, „parte por vivigi la esperantistan pedagogian ekmovon, sed ĉefe por dokumenti Internacion de T Instrulaboristoj kaj diversajn naciajn organizaĵojn kaj tiel organizi nian peresperantan praktikan laboron». Certe estis la intencoj kaj klopodoj de Boubou bonaj kaj dankindaj, kaj hodiaŭ ĉiu verkanta kolego esperantista volonte kaj ĝoje ricevas Ia materialon, sed la tiama fondiĝo de TEPS devas esti konsiderata kie! danĝera konkuranta entrepreno rilate al la ankoraŭ tro nova revuo. Kvankam la redakcio de NT substrekis la alvokon de Boubou kaj la fondiĝon prijuĝis tre grava kaj subteninda afero, ne mankis ankaŭ kontraŭdiroj, akoentintaj la rivalecon al la revuo. Olii nur legu Ia respondleteron de Boubou al Degen en Leipzig (V-a jaro, n-ro 4). TEPS suk-

— página 21 del PDF —

cesis allogi kunlaborintojn, kiuj ĉefe ne plu verkis por NI’. Trafoliumante precipe la V-an kaj VI-an jarkolektojn, oni ekkonas la pravecon de la aserto; la TEPS-a materialo okupas tre grandan parton de la paĝoj. Sed IPR venkis tiun ĉi krizon kaj sukcesis, se ankaŭ ne senpene, varbi kaj kolekti aron da kunlaborintoj. Kaj nun ambaŭ publikigaĵoj, IPR kaj T-EPS, iras siajn vojojn kaj progresas al siaj celoj. Certe oni povas diri, ke la enhavo de IPR plu kaj plu iĝi-s originala kaj grava. Ni mencias akcentante interalie el la VH-a jarkolekto jenajn numerojn kaj verkadojn: Tra la pedagogiaj parlamentoj (n-ro 2/3). Pri la Asocio por Internacia Helplingvo en la Unuiĝintaj Statoj de Nordameriko — IATA (n-roj 4/5 kai 11/12), Esplorado pri vortofteco en Esperanto kaj en aliaj lingvoj (n-ro 8); ni atentigas pri la multegaj artikoloj, raportoj, sciigoj de la VHI-a ĝis X-a jarkolektoj, enklasiĝantaj en la redakcian programon, kiu rilatas en siaj scienca kaj aktuala partoj al: La interna ideo, Pedagogia prilaborado de la Esperantolingvo, Esperanto en la servo de la pedagogio; al Lernejo kaj socio, Mallongaj raportoj pri la Esperanto-movado, Literaturaj novaĵoj, Sciigoj de TAGE. Tiujn riĉiĝadon, graviĝadon, etendiĝadon IPR ne nur dankis al siaj malegoisrnaj kunlaborintoj ĉiuspecaj, sed ankaŭ al siaj subtenantoj kaj abonantoj, kredantaj al bono kaj valoro de ĝiaj celoj kaj taskoj, kiuj plenride ariĝis sub ili kaj -ebligis la kontinuan ekzistadon de Ja revuo. De 1925 ĝis 1931 (por la unuaj tri jaroj mankas la indikoj) otli nombris abonintojn: 507, 511, 630, 800, 883, 862. Oni devas prijuĝi Ja sukceson kaj la progreson tiom pli grandaj kaj ĝojigantaj, ĉar dum la lastaj jaroj IPR pro la cirkonstancoj ‘en Sovjetunio perdis preskaŭ 100 tieajn abonintojn. IPR ŝuldas dankon pro la kresko de la abonantaro siajn administrantojn, k-oj Goldberg, Kroeber kaj Holma nti. Tute ne facila estis la iro al la nuna

stato. Sindonaj kamaradoj ebenigis per mondonacoj la vojon, sur kiu NT faris la unuajn paŝojn, kaj ankaŭ en pli postaj’ jaroj troviĝis diversnaciaj kolegoj, kiui plialtigis malavare per monhelpo la financojn de la revuo. Dum la unua jaro 1922 ,,Sennacieca Revuo» helpis, „akceptante nian kunlaboron en pedagogia fako por al ni transdoni ties kompostaĵojn». Depost la 11-a jaro la artikoloj ne plu aperis samtempe en ambaŭ gazetoj. Sed oni ekkonis Ia plej grandan malhelpon, por servi al edukado kaj pacifrsmo, al internacia kultŭrklerigo kaj universala etiko, en la diseco de la penoj kaj en la multeco de la gazetoj kaj provis, koncentrigi la koncernantajn (8) gazetoj-n kaj kunigi ilin en unu sola revuo NT. La sukceso de tiuj klopodoj estis, ke depost Majo 1923 NT aperis kiel komuna gazeto samtempe por „Esperantista Junularo» (infanliteratura gazeto), ..Internacia Pedagogia Revuo» kaj por „Ligo de Liberpensuloj kaj Monistoj». Per tio NT certe perdis sian unuecan pedagogian aspekton. Tio ree feliĉe ŝanĝiĝis, kiam depost la IV-a jaro la interligo kun junularo kaj liberpensuloj ĉesis. NT ricevis alian, profesian apogon. Asocio de Germanaj Esperan to-Instruistoj decidis 1924 en Plauen devigan abonon de NT por ĉiu membro kaj krome klopodis, fondi dum XVI-a Universala -Esperanto-Kongreso en Wien Internacian Edukistaron, kiu havu NT kiel fakorganon. Laŭ tiu propono ankaŭ la 8-an de Aŭgusto 1924 tie konstitucii^ ,,Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj» (TAGE); unuanime elektita prezidanto unua estis k-o Boubou-Franclando, al -kiu sekvis k-o Neuzil-Cefioslovakio en 1925, kaj ties posteulo estasd-epost 1930 k-o Roome-Anglio. Kvankam la asocio nur estis fondata 1925, NT jam dum la 1924-a jaro havis la subtitolon ..Oficiala organo de TAGE». Tiuj favoraj decidoj ne povis forigi por ĉiam la malhelpaĵojn, per kiuj Ia revuo estis barata. Por ke kelkaj malrnultaj samideanoj ne devu liveri krom

45

— página 22 del PDF —

sia laboro ankaŭ la financan garantion por la gazeto, kaj por ke la vivstato de la revuo estu tute liberigata de financa ŝarĝo, oni eldonis senrentajn akciojn rcpagendajn post du jaroj. 73 gekolegoj pagis entute 467,90 gemi. markojn. Se ankaŭ nur estis eble, likvidi tiun akcian entreprenon nur en la jaro 1931, la helpo ebligis la daŭrigon de la vivo de NT. Memkompreneble estas, ke la revuo attkaŭ poste ne posedis superfluajn monrimedojn, sed neprofitema laboro de redaktoroj, administrinto!, verkintoj permesis vivon kaj kreskon, celkonsciaj!! progresojn. Malgraŭ la eksteraj malhelpaĵoj provis la gvidintoj dela revuo, doni plian kroman materialon, kaj per tio valorigi kaj firmigi la interligon inter gazeto kaj abonantaro. Jam en la jaro 1923 ili planis, eldoni ..adresaron de tutmondaj edukistoj», kiu fine aperis en junio 1925 kaj indikis 2200 adresojn. Samaj eldonoj en 1927 kaj 1928 ne estis realigeblaj. Ankaŭ la intenco, okazo de la kunveno geinstruista en la jaro 1927, prezenti broŝuron, kiu traktu lernejpolitikan temon en artikoloj el la diversaj landoj, restis nur deziro. Sed Ja projektoj, ankaŭ ne cfektivigitaj, montras la agemon, la fervoron, la firman volon, dediĉitaj al la revuo. Ois la unuaj monatoj de la jaro 1929 ĉiujn taskojn, problemojn, laborojn ĉefe devis solvi la administranto de IPR. Post la ĉefkunveno de la saksa asocio geinstruista esperantista en la .iaro 1928, kiu laŭ propono de Prof. D-ro Dietterle starigis laborkomitaton, tiu komitato ekfunkciis. Apartenas al ĝi reprezentantoj de ..Kunlaborado», de Saksa kaj Germana Asocioj de Esperanto-Instruistoj. Ĝi laboris kaj laboras por la progresigo de IALA, por IPR, por propagando inter la instruistaro kaj klopodas, ĝuste solvi ekestiĝantajn problemojn kaj taskojn. Ankoraŭ unu esenca karakterizaĵo de NT kaj IPR estas menciinda. Jam de la komenco ili volis ‘servi al la alproksimiĝado de la esperantistaj gekolegoj kaj a’ ties pedagogiaj laboroj. En la jarkolektoj de la revuo estas publikigitaj multnom-

44

braj enketaj demandaroj. Ni citas interalie jenajn: Unika lernejo, salajraj deniandoj, internacia historilibreto, edukista internacio, seksa edukado, edukado de 12—18-jaruloj vizitintaj nur popollernejojn, lernejoj por enmigrintaj geknaboj, instruo de Esperanto, geometria instruado, porinfana literaturo kaj interna paco, por JALA ktp. Bedaŭrinde pri la rezultoj estas nur tre malofte raportite en la gazeto. Por alproksimiĝado estis jam en la unuaj numeroj publikigitaj anoncoj pri intergeinstruista kaj interinifana korespondadoj. Depost la IV-a jaro ni povas trovi la sciigojn de Tutmonda Lerneja Servo. La plej bonan aranĝon atingis la adresperado per la ,.Oficejo por Korcspondado», fondita dank’ al la klopodoj de Prof. D-ro Dietterle en interkonsento kim IALA kaj kun ia laborkomitato por TAGE kaj IPR. kaj administrata de Ia nelacigebla sekretariino de ..Kunlaborado», fraŭlino Moelke en Berlin. La unua ..Aldono» de ..Internacia korespondado» estas trovebla en ia 11-a numero de Ia 1929-a jarkolekto de IPR. La oficejo publikigis ĝis la fino de 1931 12 listojn, enhavantaj la adresojn de 174 gekolegoj, 13 aliaj korespondemaj personoj kaj 127 lernejaj klasoj. Certe la KorespondoOficejo iĝis nova, grava ligilo laŭcele al la starigitaj taskoj de IPR. Je la fino de la unua jardeko de la revuo ni ne nur devas rigardi la pasintajn jarojn, ankaŭ ‘la estonteco postulas nian atenton. Terura krizo skuas la moridon. ankaŭ la diversnacia gekolcgaro suferas ĝin. Sed ĉu ĝi pro tio devas forlasi la movadon? Ne, tute ne! Kontraŭe, ni kredis ĝis nun al la bono, al la neceseco, al la efektivigebleco de niai idealoj, al kiuj servas IPR. Ne lasu rabi al vi, gekolegoj, tiun kredon! Restu IPR la videbla ‘signo de tiu ĉi kredo! Gi kresku malgraŭ ĉio! Gekolegoj, konservu Ia fidon al viaj idealoj, al viaj pedagogiaj taskoj, al la revuo! Kunlaboru, verku pedagogiajn artikolojn por nia gazeto, montru per tio vian devoti al ĝi,

— página 23 del PDF —

varbu senlace novajn abonantojn, organizu vin en naciaj ligoj, estu fiera, ke vi estas IPR-anoj! Niaj idealoj estas bonaj; la tutmonda gejunularo bezonas nian idealismon. Dokumentu ĝin ankaŭ estonte per via senlaca laboro, per via daŭra fido al IPR!

Por TAGE mi proponas: Mi hodiaŭ skribas tiun artikolon por proponi al la membroj de T.A.G.E. kelkajn gravajn .kompletigojn, precipe pri la organizo sed ankaŭ celoj de tiu asocio. Mi ricevis de miaj francaj kolegoj multajn leterojn, en kiuj ili (faras al mi tiun demandon: „Diru al ni precizaĵoju pri T.A.G.E., precipe ĝiajn tendencojn kaj celojn; ni ne povas pagi unu dolaro 1, ĉar nia budĝeto estas tro malgranda, cetere ni ne havas tempon por legi I. P. R.; sed ni deziras forte aniĝi al T. A. G. E. Bonvolu do doni al ni ideon pri tiu asoc o kaj sciigi la sumon necesan por esti .membro, ni sendos al vi tiun sumon kaj poste vi donos al ni nian karton de societano.» — Vi komprenas mian embarason! Mi estis devigata ilin respondi ke se ili volas esti membro de T. A. G. E., ili devas nepre aboni al I. P. R. kaj pagi unu dolaron. Kompreneble, neniu el ili respondis. Mi samtempe perdis monon mian .kaj tempon; tio ja ne estas agrabla. Do, ini ne plilonge prokrastas por penetri en la temon, kaj alian organizadon rnj nete proponas por T.A.G.E. Mi prezentas unuo mian ideon al nia kara prezidanto G. W. Roome — li devas esti ‘a unua aprobanto aŭ malaprobanto — kaj poste al la T.A.G.E. anoj petante ilin kritiki sentime. Mi proponas unue ke T. A. G. E. fariĝu vivanta utila Asocio enhavanta ne nur la abonantojn de .1. P. R., sed kiujn ajn geinstruistojn en la mondo kiuj amas Es.peranton, kaj deziras subteni tiun asocion. Kompreneble, tiuj gekolegoj, kiuj ne povas pagi 1 dolaron aŭ ne havas tem-

pon por legi I.P..R., ne ricevus tiun revuon, sed tamen ili partoprenus en nia movado kiel membro de T. A. G. E. Tiam de ili oni postulus malgrandan sumon por la .aliĝo, ekzemple 1 markon, (pri tiu aliĝprezo la administranto decidos). Tiun sumon oni uzus ekzemple por presi liston de la membroj de T.A.G.E., kiun oni sendus ĉiujare al ĉiu membro. La abonantoj de IPR, kiuj pagas unu dolaron, estos ankaŭ, kiel nun, membroj de T. A. G. E. Mi eĉ .diras ke, se tiu reformo alvenos, ne nur ia instruistoj, sed ĉiu esperantisto — aŭ eĉ neesperantisto — al kiu oni paroilos pri nia asocio, pri ĝiaj celoj, demandos eble aliĝi al T.A.G.E. Efektive, mi ricevis du leterojn, unuan de komercisto, duan de laboristo, ambaŭ amikoj de instruistoj, kiuj deziris eniri en T. A.. G. E. Mi eĉ ricevis leteron de juĝisto, kiu ne konas esperanton, sed aŭdinte paroli pri nia asocio, li deziras aniĝi. Tede, mi devis doni negativan respondon. Do, pri tiu unua punkto, mi kredas esti sufiĉe klara. Definitive mia ideo tute ne estas nova. Rimarku la asocion „Universala Esperantista Asocio*’; ĝi enhavas membrojn, membro-abonantojn, subtenantojn. Mi ne scias, ĉu oni .devas havi en T.A.G.E. subtenantojn, sed mi deziras vigle ke, flanke de la membroabonantoj, ekzistu ankaŭ membroj. Al ĉiu homo kiu dezirus aniĝi al I’. A G. E., la administranto aŭ la landaj agentoj, liverus membrokarton post kiam tiu nova membro pagis ĉu abonprezon al IPR, ĉu aliĝprezon por T. A. G. E, Nun, mi venas al dua grava punkto. Se vi relegis la unuan parton de mia skribaĵo vi konstatas ke, en la leteroj, kiujn mi ricevis, oni demandis al mi: „Bonvolu precizigi la celojn, la tendencojn de T.A.G.E.!» •— Al ili mi respondas: „T. A. G. E. estas neŭtrala asocio de geinstruistoj, kies celo estas propagandi per esperanto inter la instruistaro». Sed kiel mi, ĉiu sentas la nesufiĉecon de tiu respondo; ĝi ne trafas. La celo de T. A. G. E. estas tro ĝenerala. Tiu celo kon-

45

— página 24 del PDF —

venas efektive por preskaŭ ĉiuj esperantistaj asocioj. Malfacile tamen estas doni al T. A.G. E. precizajn direktojn, bone difinitajn celojn. T.A.G.E., tion ni ne forgesu, devas esti, antaŭ ĉio, neŭtrala, sendependa asocio. Gia organo I. P. R. estas metata en ĉiujn manojn, en tiujn de komunistaj, de socialistaj, de moderaj, eble de rojalistaj instruistoj. Nia asocio do ne povas havi, laŭ mia opinio, politikan celon. Ci devas resti absolute ekstere de Ia partioj, ĉar, sen tio, ĝi perdas sian unuecon, kaj ankaŭ probable grandan kvanton da membroj. Cu T.A.G.E. devas havi religiajn tendencojn? Mi tuj respondas: Ne, tute ne! La religioj, tra la mondo, estas multnombraj. I. P. R. estas legata de liberpensuloj, de katolikoj, de protestantoj, eble de budhanoj, de mahometanoj, ktp. Kompreneble, se T. A. G. E. ekzemple fariĝos societo de katolikoj, mi, liberpensulo, kaj probable multaj aliaj, malaniĝos. Definitive do ni forlasu por T. Aj G. E. celon religian! Rimarku, mi ne volas diri pri tio, ke en la revuo I. P. R. oni devas forlasi temojn politikajn aŭ religiajn! Tute ne! Tio cetere estus neebla. Ekzemple, kiam mi parolos pri nia franca laika lernejo, kiun mi konsideras kiel grandan progreson kompare al la lernejoj, kiuj ankoraŭ ĝemas sub peza jugo de eklezio, rni ja faros politikon kaj religion. Kompreneble mi donas mian opinion personan, la kolegoj katolikaj, protestantaj, ktp., estos tute liberaj akcepti ĝin aŭ premi sub piedoj. En tiu momento, ne forgesu, mi parolas nur pri T.A.G.E., kaj mi deziras trovi por ĝi, celon gravan, taŭgantan por ĉiu instruisto, ĉu rojalista aŭ komunista, ĉu liberpensula aŭ sincere kredula! Kia do estas la temo, al kiu ĉiuj, malgraŭ niaj diferencoj de opinio, ni aspiras? Cu vi ne kredas, karaj tutmondaj gekolegoj, ke ni ĉiuj ne enfermas en nia koro la pian kni t on de 1’ p ac o ? Cu vi kredas, ke Ia geinstruistoj povas nur malmulte por la paco, por ĝin daŭrigi?

46

Ho! ne, ne kredu tion, mi petas! Ni povas mullte, ml utilege! Multe pli eble ol la Ligo de Nacioj, kies agado restos sterila, ĉar en la kor’ de T homoj la malfido ankoraŭ superregas kaj regos ĝis kiam ni, la edukantoj, Ia gvidantoj de la popoloj, starigos novan generacion, al kiu ni lernigis respekti ĉiun, kiu, sur tero, vivas, pensas kaj suferas, al kiu ni lernigis kaj pie amigis tiun noblan senton „1 n t e r n a c i a m o“. Jes, nia laboro estas granda, nia laboro estas malfacila, ĝi estas paŝado sur roka vojo, sed se kune ni metadas nian sindonecon, niajn penojn, certe iam ni venkos! Ni povas multe! Se forte ni volas, se nia ankoraŭ malgranda asocio fariĝos iun tagon potenca, ni detruos, en Ia spiritoj, la ideon pri milito, tiun abomenaĵon, kiu devas esti senprokraste forĵetita apud la kruelan antikvan sklavecon. Mi esperas, karaj legantoj, ke ĉiuj vi opinias, kiel mi, ke Ciuj vi preferas vivi pace kaj ke ĉiuj vi komprenas, ke ‘a edukantoj, en la tuta mondo, devas esti la unuaj pioniroj de 1’ paco — kaj tio por ili estas relative facila. Unue, iii instruas la infanojn de 1’ popolo, kaj vi ja bone scias, ke la cerbo de infano estas beleta ĝardeno el riĉa tero, en kiu la bona pacema semo ĝermas kaj floras. Ne forgesu due ke la instruisto estas, precipe en urbetoj, persono respektata kies parolo estas aŭskultata, ŝatata, kaj ke lia agado kontraŭ ŝovinismo povas esti fruktodona. Do, mi nete proponas por T. A. G. E. difinitan pacan celon! Mi proponas ke T. A. G. E. estu asocio de geinstruistoj — aŭ de gesamideanoj — kunligitaj unue per la lingvo esperantista, due per la kuna pedagoga laboro, trie kaj precipe per fratega reciproka amo de 1’ paco. Mi proponas, ke ĉiun jaron, kiam ĉiu membro de T.A.G.E. renovigas sian abonon aŭ aliĝon, kiam nova membro aniĝos, li subskribu aliĝtekston enhavantan la principdeklaradojn de la asocio. Jen modelo kiun mi humile proponas al la T. A. G. E.-anaro.

— página 25 del PDF —

Farigante ano de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj, mi tutkore promesas: 1. Propagandi per ĉiuj miaj fortoj, kaj per ĉiaj honestaj rimedoj, por plimultigi en mia lando la nombron de ‘la esperantistoj, precipe meze de ia instruistaro. 2. Klopodi senlace por ke en inia lando la lingvo esperanto estu instruata en ĉiuj lernejoj kiel la aliaj naturaj lingvoj. 3. Senlace varbi novajn membrojn por la asocio T. A. G. E. kaj novajn abonautojn al ĝia organo I.P.R. 4. Neniam diri en mia klaso, antaŭ la infanoj, unu vorton de malfido, de malamo kontraŭ alia popolo. 5. Forlasi la militemajn klaslibrojn, kaj precipe eviti kiel venenon tiujn lernlibrojn de bildhistorio, kiuj ekscitas ŝovinismon, konsiderigas militon kiel ludon, kaj preparas niajn malfeliĉajn infanojn al nova buĉado. 6. Montri ofte al miaj lernantoj la stultaĵon de militoj, dum kiuj la suferantaj amasoj, la laborantaj popoloj fariĝas nur viktimoj. Montri samtempe, laŭeble per gravuroj, per taŭgaj legaĵoj, per vivantaj rakontoj, la teruran abomenaĵon de moderna milito. Enprofundigi en la spiriton de 1’ infano, ke milito kaj morto estas nun absolute sinonimoj. 7. Montri ofte al miaj lernantoj ke ĉie sur la vasta tero la popoloj amas vivi kaj labori pace, ke en Francujo, en Germanujo, en Anglujo,- en Svedujo, en ĉiuj landoj, oni, krom kelkaj fihomoj, konsideras militon kiel peston de 1’ homara gento. 8. Sentigi ofte al miaj lernantoj, kiom ■danĝeraj estas, en malpuraj kaj potencaj manoj, la armeoj, kiom danĝeraj estas preparadoj al defendo. Montri al ili ke nur kompleta senarmigo povas neprigi daŭran pacon. 9. Penetrigi en la koron de miaj lernantoj tiun novan kaj belan senton nomatan Internacia estimo, Internacia respekto, kiu estas nun la necesa komplemento de l’ patriotismo. Montri al la in-

fano ke tro ami sian patrujon estas danĝerega, ke tio ne estas patriotismo sed nur ŝovinismo kiu kondukas rekte unue al malfido, due al armeo, trie al milito. 10. Fari ĉiujn miajn klopodojn ekstere de la lernejo, por lukti kontraŭ tiu serpento ŝovinismo, kaj profiti ĉiujn okazojn por denunci la mensogojn de 1’ ĵurnaloj, por detrui la malfidon inter, popoloj kaj anstataŭi ĝin per atmosfero de reciproka konfidemo. Kompreneble, tio estas nur skizo, malbona skizo. Eble mi forgesis gravajn punktojn. Kelkaj paragrafoj estas eble tro longaj, ne sufiĉe precizaj. Mi do demandas sincere al la gesamideanoj, kritiki sen timo, precipe tiujn principdeklaradojn. La ideo krei asocion de geinstruistoj ne nur formala per la abonantoj de I.P.R. povas esti malbona, nerealigebla. Mi juĝas nur pri Francujo, kaj eble mi ne pravas. En Francujo, mi estas certa ke multe da gekolegoj, kiuj ne volas legi aŭ ne povas pagi I.P.R.-on, enirus tamen plezure en fortan tutmondan asocion de geinstruistoj. La principdeklaradoj estas pli diskuteblaj kaj povas esti neutilaj, tamen ne estas mia opinio. Mi opinias ke la membroj de asocio kiel T. A. G. E. devas esti kunligitaj per solena, reciproka promeso kiu konvenas por ĉiuj partioj, nacioj, dogmoj kaj tendencoj. Ce la dorsa parto de la membrokarto oni eble povus resumi tiamaniere la celon de T. A. G. E. T.A.G.E. — neŭtrala kaj sendependa asocio — celas: L Disvastigi la uzadon de esperanto inter la tutmonda instruistaro, kaj propagandi por ke tiu lingvo estu instruata en ĉiuj lernejoj. 2. Plifaciligi la konadon de la modernaj tiulandaj pedagogiaj metodoj per artikoloj en la organo I.P.R. kaj kreado de interinstruistara koresponda oficejo. 3. Kreskigi inter siaj membroj ne nur solidarecon sed fortan konfidetnon kaj amikecon por batali kune kontraŭ ŝovi-

47

— página 26 del PDF —

riismo, por planti en la koron de 1’ infano Ia kulton de 1’ paco kaj starigi ‘a moralan malarmadon. T. A. G. E. donas: Al la Membroj: membrokarton kaj peste ‘liston kun la adresoj de ĉiu membro de la asocio (eble ankaŭ la listojn de korespondservo). Al la Membro-abonantoj: Krom tio la revuon I.P. R., internacia organo de la geinstruistoj esperantistaj, kuti artikoloj pri ĉiuianda pedagogio, lerneja vivo, instruista vivo, literaturo, kongresoj kaj’ movado. Al la Subtenantoj? (pri tio decidos, se estos bezone, la administranto). Kotizoj: membro, 1 marko? — membro-abonanto, 1 dolaro — subtenanto, 3 aŭ 4 dolaroj? Jen miaj proponoj. Mi esperas ke ili plaĉos al nia estimata prezidanto kaj al la abonantoj de I. P. R. Mi petas la kolegojn kiuj havos seriozajn kritikojn, skribi al nia prezidanto kaj mi demandas al nia simpatia redaktoro Kurt Riede!, ĉu Ii konsentus, en venonta numero, pubiikigi la plej interesindajn rimarkojn. Kune ni devas konstante serĉadi plibonigon de nia revuo, plibonigon de nia asocio, kaj tute ne estas hontindaĵo, se niaj ideoj, kiel eble la miaj, „falas en la akvon». En Champtoceaux, la 30-an de Jan. 1932. P. Pichon, reprezentanto de I. P. R. en Francio.

Oficialaj kunsidoj de la internacia tutmonda Esperanto-instruistaro en Parizo dum la XXIV-a Universala Kongreso de Esperanto.

La Kongresa Komitato jam nun protnesis ĉian helpon por ebligi du kunvenojn dum taŭga ternpo kaj en taŭgaj ejoj. Ni fiksis la jenan provizoran programon: 1. Salutvortoj de la prezidanto de Ia kunvenoj. 2. Cefparolado pri pedagogia temo. 3. Raportoj de la oficialaj delegitoj

a) por IPR kaj TAGE; b) por IATA kaj Kunlaborado. 4. Diskutado. 5. Interparolado pri konkretaj proponoj kaj sugestoj rilate al Esperanto-,praktiko en lernejoj kaj instruistara rondo. Jam hodiaŭ ni petas ĉiujn gekolegojn, kiuj intencas partopreni la kongreson, nepre viziti niajn kunvenojn kaj sciigi tion kiel eble plej baldaŭ al Ia prezidan1» de la laborkomisiono por TAGE kaj IATA, s-ro M. Goldberg, Ini Lumbsch, Oetzsch bei Leipzig, Germanujo. La laborkomisiono por TAGE kai 1ALA.

Esperanto-Asocio de Germanaj Instruistoj. Ĉefkunveno en Chemnitz

okaze de la 21-a Germana EsperantoKongreso la 14-an de Majo (Sabaton antaŭ Pentekosto) 2.30 posttagmeze en la hotelo „C’hemnitzer Hof“. Tagordo: 1. Raportoj; 2. Parolado: 10 jaroj Int. Ped. Revuo (lernejestro Haubold-Riesa); 3. Diskuto; 4. Diversaĵoj. Schneller, prezidanto. Proponoj por la kunveno ĝis la 20-a de Aprilo skribe al la prezidanto (Adreso: Leipzig W. 31, Jahnstr. 18).

Sukceso por IPR. Iniitinde laboris iniaj agentoj en Francujo kaj Nederlando. Depost Januaro 1932 s-ro Pichon en Francujo gajnis 20 novajn abonantojn kaj s-ro Korte en Nederlando 19. Dankon al ili! Ni sekvu ilian modelan laboron!

La venonta numero aperos eke de majo.

— página 27 del PDF —

Konservu ĉi tiun folion, kiun vi bezonos estontatempe pro Ia numeroj de Ia korespondantoj!

Aldono al IPR.

Korespondo-Oficejo, Listo 13.

A 1. Nomo (Antaŭ- kaj Patronomo)? 2. Profesio? (en kia speco de lernejo la kolego instruas?) 3. Aĝo? 4. Loko? a) strato aŭ domo, b) urbo aŭ vilaĝo, c) provinco aŭ distrikto, lando ktp., d) regno. 5. Deziras korespondi kun? 6. Deziras korespondi pri? 7. Specialaj deziroj? N-ro 175.

1. A. H. Rogers 2. komerca instruisto 3. 28-jara 4. a) P. O. Box 672 b) Marsihfield c) Orego® d) Usono 5. ĉiulandaj gesamideanoj 6. ĉiuj temoj 7. res.p. garantiata. N-ro 176.

1. Jan ko Pali 2. popollerneja instruisto 3. 33-jara 4. b) (ĵuepajro de Himaro d) Albanujo 5. ĉiulandaj gekolegoj 6. lernejaj aŭ ĉiuj aliaj temoj 7. interŝanĝo, p. m„ nacilingvaj gazetoj, korespondo esperante, greke, albane france, itale, angle. N-ro 177.

1. Louis Le Mia t j r. 2. privata instruisto pri muziko kaj Esperanto 3. 21jara 4. a) Lange Kerkstraat 68 b) Ter Neuzon c) Zeeland d) Nederlando 5. junuloj (rie -inoj ! !) 14—18-jaraj. Eble post iom da tempo ankaŭ kuri kolegoj havantaj scion pri pedagogia psikologio 6. Kun junuloj pri ĉio ilin interesanta. Kun kolegoj pri Ia „a doi esce ncio» (la transirepoko) de la (virseksa) junularo. 7. Studante la nomitan sciencon kaj intencante verki post kelke da jaroj disertacion pri la disvolviĝo de la knabo, mi tre ŝatus la alsendon de dokumentoj koncerne tiun aferon (taglibroj, leteroj, konsideroj, poeziajoj ktp.), ĉiuj kompreneble verkitaj de junuloj. Se eble oni samtempe informu min pri ia verkinto. N-ro 178.

1. Karl Metzner 2. profesoro de la ŝtata „Oberrealschule“ en Leitmeritz. estro de la ..Freie Schulg-emeinschaft in der Jugendsiedlung zu Leitmeritz» 3. 51-jara 4. a) Jugendsiedlung b) Leitmeritz c) Bohemulo d) Ceĥoslovakujo 5. interesuloj 6. gimnazia instruado bazita sur Esperanto kiel unua fremda lingvo. N-ro 179.

1. Grigorij lvanoviĉ Poloskov 2. instruisto en vilaĝa popollernejo 3. 35-jara 4. a) Skola, der. Leon.tjevka b) razjezd Anastasijevka, Jujn. j. d poŝto Ivnica c) C. C. O. d) Rtisujo 5. tutmondaj gekolegoj 6. diversaj temo’ 7. interŝanĝo de diversaj objektoj.

N-ro 180.

1. G e r ni a i n e Ran auld 2. popollerneja instruistino 3. 23-jara 4. a) Ecole lai’que de filius b) Beaumont en Veron c) Indre et Loire d) Fran.cujo 5. gekolegoj tutmondaj 6. iu ajn temo 7. informiĝoj pri klopodoj por paco kai instrumctodoj en ĉiu lando.

— página 28 del PDF —

1. Lando kaj loko de la lernejo? 2. Speco de la lernejo? 3. Kiom da lernant(in)oj deziras korespondi? 4. Aĝo de la lernant(in)oj? 5. Ili deziras korespondi kun? 6. Ili deziras korespondi pri? 7. Nomo kaj adreso de la „peranto“, kiu aranĝos la korespondado-aferon? N-ro 128. Germanujo.

1. Welper bei Hattingen (Ruta) 2. popollernejo 3. 2 lernanto! 4. 12- kaj 14-jaraĵ 5. tutmondaj gelernantoj 6. iu ajn temo, interŝanĝo de pk. ;1 7. skribu al Friedrich kaj Wilh. Menzel, Welper bei Hattingen (Ruta), Rathenaustr. 49.

N-ro 129. Germanujo.

1. Chemnitz i. Sa. 2. popollernejo 3. 35 gelernantoj 4. 12-jaraj 5. gelernantoj rusaj kaj japanaj 6. la fremda lando 7. instruisto Herbert Meusel Grŭner Winkel 51, Chemnitz 1. Sa.

N-ro 130. Germanujo.

1. Oelsnitz i. V. 2. popollernejo 3. 13 lernantinoj 4. 12-jaraj 5. infanoj el aliaj eŭropaj landoj 6. lerneja kaj hejma vivo per p. k., leteroj, desegnaĵoj ktp. 7. instruisto Erich VVohlrab, Oelsnitz i. V., Siedlung.

N-ro 131. Svedujo.

1. Abisko (Laponio) 2. popola (elementa) lernejo 4. 10—15-jaraj 7. instruisto Th. Lindblad, Abisko.

3. 10 gelernantoj

N-ro 132. Svedujo.

1. Kiruna (Laponio) 2. popola lernejo 3. 30 gelernantoj 4. 13—15-jarai 7. instruistino Sundberg, Centralskolan, Esperanto-kursoj, Kiruna.

N-ro 133. Svedujo.

1. Malmberget (Laponio) 2. popola lernejo 4. 13—15-jarai 7. Jakob Lalander, Malmberget.

3. 30 gelernantoj

N-ro 134. Rusujo.

1. Kiev (Ukraino) 2. Esperanto-rondeto ĉe Kieva Centra Domo de Klerigo (Klubo de Geinstruistoj) 3. 20 gekursanoj 4. 151—55-jaraj 5. la tuta mondo 6. ĉio interesa —■ deziras interŝanĝi librojn, ii. gaz„ p. k. ii., afiŝojn manlabo-raĵojn, div. kolektadojn kaj ekspoziciaĵojn 7. instruisto D. ViktorovCefioviĉ. Klovski Spusk 2. Kiev. USSR.

C

Skemo ne povas esti starigata, ĉar la deziroj estos tre diversaj. En ĉi tiu rubriko oni anoncu siajn dezirojn, ordigante la sciigojn laŭeble same kiel en skemo A aŭ B. N-ro 16.

1. Fraŭlino Eric Evans, M. B. Lond. 2. ? 3. 58-jara 4. Brynkynalit, Bangoi c) North Wales d) Anglujo 5. tutmondaj gesamideanoj 6. pacmovadoj, internacionalismo ktp.

Noto pri antaŭaj numeroj: N-ro 151 de rubriko A (Listo 8) petas pri nova teksto de la anonco:

1. Max Hantwig 2. popollerneja instruisto 3. 35-jara 4. a) Berliner Str. 1? b) Wolgast c) Pommern d) Germanujo 5. ĉiulandaj gekolegoj 6. ĉiuj temo! 7. interŝanĝo de infanaj laboroj, traktaĵoj, artikoloj, desegnaĵoj, kajeroj, fotoj ktp N-ro 25 de rubriko B (listo 2) ripetas sian anoncon. Karaj gekolegoj!

Mi kore petas vin, ke vi nepre respondu al mia letero, kiun vi ricevos baldaŭ. Gi rilatas gravan aferon de nia Korespondo-Oficejo. Mi salutas vin, esperante ke vi ne seniluziigos min denove. Martha Moelke. Pri ĉio, kio rilatas la Korespondo-Oficejon, turnu vin nur al: D-ro D i e 11 e r 1 e, L e i p z i g W. 31, S e u m e s t r . 10, aŭ sub ties adrese^ al: F-ino M.M o e 1 k e .

(jLU-i

— página 29 del PDF —

Universala Esperanto-Asocio celas:

Disvastigi is «sadon de ia intarnacia helplingvo Esperanto. Plifaciligi la ĉiaspecajn moralajn kaj malariajn rilatojn Inter la homoj sen diferenco pri raso, nacieco» religie aŭ lingvo. Krei internaciajn servojn iueblajn da ĉiuj bornoj» kie» intelektaj afi materiaj Interesoj celas trans la limojn de ilia genta afi lingva teritorio. Kreskigi inter siaj membroj fortikan ligilon de solidareco kaj disvolvigi Ĉe ili la komprenon por fremdaj popoloj. La Asocia estas neŭtrala rilata al religio, nacieco ■ŭ politik.. donBS:

41 /a membroj: Membrokarton kaj kvarcentokdekpaĝan Jarlibron kun la adresoj de la Delegitoj, Esperantistaj grupoj, gazetoj, organizaĵoj, kun sciigoj pri internaciaj rilatoj ktp. Al la Membro-Abonantoj: Krom tio la gazeton «Esperanto*, internacia (eforgano de la Esperantistoj, kun artikoloj literaturaj, sciencaj, teknikaj kaj precizaj informoj pri la movado. Al la Subtenantojn Krom ĉiuj dokumentoj, kiujn ricevas Membro-Abonanto, premion konsili» antan el la Esperanto-literaturo. Ciu aliĝinto rajtas presigi senpage korespondan anonceton unufoje e» la gazeto «Esperanto*

kaj postulas nur modestan kotizon da S Fr. por Mambro, de 12,50 Fr. por MembroAbonanto kaj de 25 Fr. svisa valoro por Membro-Subtenanto.

Universala Esperanto-Asocio I Tour de 1’Ile, Genfeve (Svislando)

GEKOLEGOJ! Vizitu la jugoslavan kongreson en Slavonski Brodi 15.—16. de majo 1932. Informojn donas: Esperanto-Klubo, Slavonski Brod, Jugoslavujo

Bonvolu lui renovigi la abonon por la jaro 1932!

Premioj por varbado! Por ĉiu NOVE VARBITA abonanto de IPR vi ricevos */» de la sendita abonkotizo en la jaro, kiu sekvas al la abonjaro. Ekzemple, se vi varbas 2 NOVAJN abonantojn por 1 9 3 2 kaj sendis Ia abonkotizojn kun la koncerna informo al la administranto de IPR, vi havos krediton de % dolaro abonkotizo) ĉe IPR por 1933. Kiu varbas kvar NOVAJN abonantojn por 19 3 2, ricevos senpagan jarkolekton 19 3 3 de IPR. Do ni konkuru en intensa varbado! PROPRA PROFITO! — PROGRESIGO DE L’ MOVADO!

Varbu anoncojn por IPR!

Interesajn artikolojn

Por viaj klopodoj vi ricevos procentojn! Postulu la tarifon de la administranto!

sendu al la redaktoro. {Eble pri la temo: la instruista kaj lerneja vivo laŭ la vidpunkto de ia mondkrizo.)

Kiu iuj sendas slan abonon, helpas al plua kresko de IPR!

— página 30 del PDF —

7111 J/7/7Od <X Fotografado fariĝas facilega kiam vi uzos „Mimosa“- fabrikadojn.

Por la ekspono: „Mimosa – Extrema“- filmo, 23° Sch. (subtil-partikla filmo) permesas blldkaptojn eĉ ĉe plei malfavora) lumkondtĉoj aŭ

wMimosa“- platoj (Extrema-Ortho, Extrema-Ortho-Antlhalo)

Por la pozitivo: wMimosa-Sunotyp“- papero la artlumpapera en kvar molecgradoi donas la plej bonajn rezultojn de ĉiaj negativoj.

Ĉu vi volas

Cu vi volas Cu vi volas

Se ne,

malantaŭenpuŝi movadon?

nian

haltigi la kreskadon de TAGE?

malfaciligi la laboron de la administracio? tiam bonvolu tuj reaboni kaj pagi vian kotizon al la administranto aŭ al via landa agento t

Administracio: Kurt Hofmann, Felgenhauersirasse 63, Riesa (Germanlando). Poŝtĉeka konto Dresden 26379

Prao: Heroldo de Esperanto. Koln, Briisseler Str. 94. Gena.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

NTE TA FPLDAGOCIA REVUOJ)

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T.A. G. E.

11-a JARO, N-ro ŝ MAJO/JUNIO 19852

— página 2 del PDF —

4 A

Agentoj de TAGE. Vian kofizon akcepfas:

En landoj;

Angla: F-ino Morton, 49 Mount Pleasant Rd. Dalton, Huddersfield.

Aŭstra: Fr. Scheibenreiter, Hermannsgasse 31/26; Wien, VII; Konto P.S.: B134611

Belga: H. Rainson, Lange Penninkstr. 17, Mecheln.

Bulgara: Ivan Sarafov, Golemo- Selo, Kazanlika regiono. Ĉeĥoslovaka: A.Valouŝek, uĉitelBrno-

Medlanky; poŝtĉeka konto Brno 102 169.

Ĉila: E. Herrera Valen, Clasificator 220, Santiago.

Estona: Agnes Nii, Postkast 6, Tallinn.

Franca: F.Vĉrot, rue des Villas, St.-Etienne (Loire).

Germana: Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer, ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857.

Greka: D-ro A.Stamatiadis, Rodou 21, Ateno.

En landoj:

Hispana: Ferd. Montserrat, Provenza, 99, 19. 4, a, Barcelona.

Hungara: Bleier Vilmos, Mester-u. 53. V. 7, Budapest, IX.

Japana: Joshi H. Ishiguro, Tokio, Koojimachi P.O, Box 1. Jugoslava: Stanko Pranoviĉ, Novosadska 9/11, Beograd. Latva: S-ino O. Juŝen, Riga, Slokas iela$N. 112 dz. 1. Litova: Mok, A. Prapuolenis, ‘ Kazlu-Ruda. Nederlanda: P. Korte. Schoolstraat 13, Veendam. Poŝtĉekkonto:

90 544.

Norvega: Nils Okland, Rommesveit. Stord.

Pola: Agento serĉata.

Sveda: Ernfrid Malmgren, Heleneborgsgatan 6, Stockholm, poŝtĝiro 50304. Svisa: S-ino N. OQumansky, 12rue Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas, San Josĉ 1123, Montevideo. U.S.A.-a: David R.Metzler, Route 1, Box 389, Fresno, Califor.

Abonprezo

Tutjara abono 1 USA-dol., Duonjara provabono ‘/, dol., Opa numero ‘/, dol.

La abonprezo estas fiksita en dolaroj nur pro ĝia stabila valoro. Niaj agentoj kompreneble akceptas egalvaloron en nacia mono. Kiu sendas la abonprezon rekte al la administracio, bonvolu uzi plej eble dolarojn.

Membroj de la Germana asocio

sendu la kotizon al „Esperanto -Vereinigung Deutscher Lehrer“, Girokasse Leipzig-Leutzsch, Girokonto 27857,

Membroj de la Saksa asocio

al k-o Karl Ritter, Riesa, Steinstr. 13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto: Dresden 15609.

La pliperfektigita Heroldo

trovas la aplaŭdon de ĉiu abonanto. Ĉu vi jam vidis numeron el 1952? Se ne, petu senpagan specimenan numeron. Pli bone estas, se vi mendas provabonon por unu monato je la prezo de 0.80 gmk. Dum tuta monato vi havos okazon prijuĝi la semajnan organon dela Esperanto-movado. Krome vi rajtas enpresi senpagan korespondanonceton. Post unu monato vi certe fariĝos daŭra abonanto! Skribu al

Heroldo de Esperanto, Koln, Germanl., Briisseler Str. 94.

AR .U.

‘NPFEBNACGEA TIE roo PEDAGOOGIA REVUO

Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk.: Dresden 263 79 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch, Oetzsch b. Leipzig, Germ Prezidanto de TAGE: G. W.ROOME, 21 Glenalmond Road, Sheffield, Anglujo.

ENHAVO: Voĉoj de l’ homaro: Rezolucio pri senarmigo (al 11) — Homoj de !’ homaro: Goethe (Gete) (al 11) — El la praktiko por la praktiko (al 121) — Kie estas nun la franca laika skolo? (al 131) — La naskiĝo de l’ bildo (al 131) — Sesa kongreso de la Mondligo por nova eduko (al 211) — La tutlanda pedagogia kongreso en Ĉinujo (al 213) — Preparado de geinstruistoj en la nova Hispanio (al 213) — La skolo en Bulgarlando (al 213) — Senarmigo kaj eduko (223) — Esperanto kaj paco (al 223) — Raporto de la angla sekcio de TAGE (al 24) — Organizo kaj celo de TAGE (al 24).

Voĉoj d€ l’ homaro.

Rezolucio je senarmigo. La franca asocio geinstruistara adresis al Ĝenevo jenan rezolucion:

La Sindikato Nacia de geinstruistaro en Francujo kaj la kolonioj, unuiganta 80 000 anojn, defendas neinterrompite la ideon de la sekuro per arbitracio kaj senarmigo. La senarmigon, kombinatan kun la kortumo arbitracia kaj kun organizado internacia de produktado, de konsumado kaj interŝanĝo, la S.N. konsideras protekto certa kontraŭ la milita danĝero.

La S.N. revokas, ke senarmigo estas promesita al la popoloj multfoje en formo plej nepra kaj solema, speciale per la paragrafo 8 de la kontrakto pri la Ligo de Nacioj kaj per la kontrakto Kellogg-a.

La S.N, insiste postulas, ke

Estu farata en 1932 decida paŝo al la egalo inter venkintaj popoloj kaj venkitaj.

Etendiĝu la malpliigo de l” armiloj ĉiain specojn de l’ armigo; nombron de la milit-

istoj dum paca stato, daŭron de pormilita servado, mobilizeblain rezervarmeojn, ĉiain elspezojn por militecaj celoj, militŝiparon, fortikaĵojn, armiloin kaj municion por armeo kaj ŝiparo.

Estu malpermesata ĉia militilaro kemia kaj bakteria.

Estu forigataj la naciaj aviad-armeoj, kontrolataj la konstruado de civilaj aviadiloj kaj interŝtatigataj la linioj de aeroplanoj. Estu aranĝata subtilega kontrolo interŝtata pri la elspezoj, armigado kaj fabrikado jemilitaj. Estu instalata daŭra organizo internacia, kiu fiksu la progresojn iom-post-iomain de senarmigo kaj observadu ĝin ĝis la finfino. Laŭ „L’Ecole Liberatrice“ de 2.4. 1932 trad, K.R.

— página 3 del PDF —

Homoj de l’ homaro. Goethe.

D-ro Fritz Kraner, Dresden,

Goethe neniel apartenis al la gildo de la profesiaj pedagogoj. Li nek skribis eĉ unu pure pedagogian verkon, nek iam ain instruis aŭ edukis em lernejo, nek iniciatis novan gravecan pedagogian eksperimenton, Malgraŭ tio lia senfina influo al la spirita homaro estis — kaj estas ankoraŭ nun —- grandskale ankaŭ pedagogia.

Unue ni ne forgesu, ke ĉiu verkisto, precipe ĉiu eminenta poeto, vole nevole fariĝas edukanto de sia legantaro: des pli certe la plej universala poezia genio depost la antikva tempo. Sed ankaŭ teorie li forte devis influi la pedagogion. Li dissemis en multaj el siaj verkoj, precipe en siaj dramoj, epikaj kaj sentencaj poemoj, abundon da principaj pensoj taŭgaj por la konstruo de pli ol unu nova pedagogia sistemo. Kaj antaŭ ĉio, lia nomo estas efektiva pedagogia programo pro la fortaj pedagogiaj impulsoj, elirantaj el la studo de lia personeco kaj de la maksimoj de lia vivado kaj produktado.

Ni ekzamenu iomete de pli proksime la faktojn apartenantajn al tio!

Goethe reprezentas la modelon de plej harmonie evoluinta homo. Lia unika genio loĝis en mirige bonproporcia, bela kai

sana korpo. Kiel junulo li similis al Apolo, kiel maljunulo al Jupitero. Kaj li nepre konsciis, ke al tiu neriproĉebla korpo li ŝuldas sian plej valoran posedon: plej altan vivosenton, mirindan freŝon de l’ intuicio kaj percepto, feliĉigan kreĝojon, enviindajn ĝuemon kaj ĝukapablon ĝis plej granda aĝo. Neniam li opiniis la korpon io malpli-valora, pri kio oni raitas malzorgi. Dum la junulaj kaj viraj jaroj li fervore dancis, rajdis, naĝis, glitkuris, kaj ĝis sia maliunaĝo li estis pasia migranto, „kantante, kiel supre la alaŭdo, renkonte ai la pluvonuboj kaj hajlventego.“ Se la nuntempa pedagogio predikas, ke ankaŭ la korpo havu sian plenan naturan rajton, ke inter korpo kaj spirito ne estu daŭra batalo, sed bela harmonio, ebliganta al ambaŭ liberan evoluon ai tutaĵo de l!” homo: Goethe modelvivis ĉi tiun pedagogion kun la memkomplej granda perfekteco, ke pro tio la edukado ĉiam celu al la korpa-spirita prenebleco de l” genio, eĉ vizaĝe de pli ol unu plej fama moralisto puritana kaj hipokrita.

La integropsikologia bazo de la nuntempa pedagogio postulas, ke la edukanto prijuĝu kaj pritraktu ankaŭla psikon de l edukendo ĉiam laŭ ĝia tuto. Neniam li forgesu, ke ĉiu psika energio — spirita, senta, vola — fine elkreskas el la plej profunda profundeco de la animo. Neniam li prenu la unu — eble la spiriton — kiel pli valoran kaj pli urĝe kulturendan ol la aliaj, Ĉiam li aliu$gu al ĉiu el ili la plenan rajton, esti, evolui, efiki. Ju pli forte kaj egalproporcie ili ĉiuj sin manifestas, des pli laŭcela, sana, perfekta li trovu la

HĤH. omo ne esfas naskita, por solvi la problemojn de /’ mondo, sed certe por serĉadi, kie problemo komencas, por ke tiam li restu ene de l’ limoj de kompreneblaĵo.

Goethe al Eckermann, 1825.

50

psikan staton. Se iu el ili restis malantaŭe en la evoluado, li provu forigi !a kaŭzojn de tio kaj ĉiamaniere plivigligi $ian funkciadon. Ankaŭ en ĉi tiuj rilatoj la ekzemplo de Goethe Deras al la pedagogoj la plej perfektan modelon de tio, kio fakte eblas. Ne estas imagebla pli ĝojiga disvolvo de ĉio psika ol ĉe li. Lia pensado montras tiun plej altan gradon de klareco kaj konkreteco, kiu karakterizas la geniulon; lia sento oftege estas sublima entuziasmo, profunda sopiro, dolorega rezigno; lia volo, ĉiam streĉe preta al plenforta ago, pasie aspiras la allogan celon, subite batfendas, se necese, la tedajn nodojn de cirkonstancoj ne plu tolereblaj, Nun la unu fenomeno ŝajnas regi tute sola, nun la alia; nun ĉiuj fortoj sovaĝe interbatalas, nun sin tenas en la bela ekvilibro, faranta la saĝulon. Admire la pedagogo observas ĉi tiujn potencajn psikajn energiojn kaj ilian ludon ofte ŝanĝiĝantan. Tia, li diras, estas la bildo de psike tute sana homo; ni gardu nin, ke ni, instruante kaj edukante, ne peku kontraŭ ĝi.

Kia estisla pensmaniero de l’ Olimpano? Ĉu idealisma, ĉu realisma? Ĉu analiza, ĉu sinteza? Ĉu naiva, ĉu sentimentala? Ankaŭ tiurilate li prezentas la plenvaloran homon, kiu vere estas kaj la unu kaj la alia, kapabla kompreni la mondon per ĉiu el tiuj ekkonaj kaj klarigaj metodoj laŭ la kvalito de la objektoj, cirkonstancoj, psikaj situacioj respektivaj. La dia fantazio de l’ poeto ofte rompas ĉiujn katenojn de l’ ekzamenanta, provanta, pruvanta intelekto, por libere regi kaj formi en pli bona, pli bela etera mondo.

«Tamen kion li kreas, ĉiam restas korpe intua kaj plisuperasence reala. Ofte

la naturscienculo, la verkisto de la kolorologio, la eltrovinto de la metamorfozo de la plantoj kaj tiu de la homa intermakzela osto, eksperimentas, konkludas, konstatas kun la tuta singardema, timema, konscienca ekzakteco de l’ esploranto, staranta per ambaŭ piedoj sur ĉi tiu reala tero. Sed tiaj laboroj ĉe li preskaŭ ĉiam kaŭziĝas el analizo de naturfilozofiaj pensoj kaj ree naskas sintezojn multforme idealismajn kaj arte ilustratain en poeziaj verkoj. Sammaniere lia percepto kaj produktaŭo nun estas klasike naiva, nun romantike sentimentala, nun samtempe la unu kaj la alia. Cu la pedagogoj povas trovi pli instruan ekzemplon de homo tia, kian ili devas ĝin deziri?

Ne estas mirige, ke ankaŭ lia etika kaj religia esenco permesas, alpreni la plej altajn mezurilojn.

Sela kerno de la etikeco estas la vereco, neniu alia poeto ekkonis ĝian esencon tiom klare kaj komprenigis ĝin tiom konvinke, kiel la verkisto de la Ifigenio. Apenaŭ estas imageble, ke povas pentri tian emocian bildon de la vereco aliulo ol kies tuta animo estas impregnita de plej alta etikeco. Oni tralumigis la vivon de Goethe ĝis la lastaj anguloi, sed eĉ liaj plej malbonvolaj kontraŭuloj ne sukcesis pruvi, ke iam ajn li malevidentigis la profunde etikan sintenadon de sia karaktero, Certe, li ne estis sanktulo, kaj vizaĝe de la absoluta bono ankaŭ li estis submetita al la homa, tro homa malperfekteco, ankaŭ li pekis. Sed la kaŭzo, kial li malsuperis, kaj la maniero, kiel li pagis la kulpon, certigas al li la pardonon eĉ de l’ severa moralisto. Ni rememoru pri la tiel nomata idilio de Sesenheim, kiu vere ja estis tragedio! Kiu el ni mezuloj kapablas, taksi la potencon de la torento de feliĉigaj sentoj kaj sopiroj, kiuj ebriigis la heroon de tiu dramo kai lin faligis? Kaj ni ne forgesu, ke dum sia tuta vivo li restis dolorege emociita per la rememoro de tiu kulpa travivaĵo, kaj ke la pentofaro, per kiu li aspiris elaĉeti sin kaj reakiri la pacon de sia animo, konsistis en tio, ke li igis senmorteca

s1

— página 4 del PDF —

la malfidele forlasitinon per la grandioza monumento al ŝi establita en la plej potenca tragedio de la mondliteraturo. La pedagogo, serĉanta vojojn tra la labirinto de l” homa koro, ĝuste en la historio de tiu falo kaj. releviĝo trovos plej gravajn direktivoin. Pekinta etika heroo, al kiu la konscio de lia kulpo fariĝas puriga flamo, estas pli bona etika paradigmo ol pura anĝelo, ne povanta peki. j Ju Kaj la religia Goethe? Ĉu verasence oni povas paroli pri tia: Ĉu simple li ne estis liberpensulo, senreligiulo, kontraŭreligiulo? Esti la unua, ne sekvigas, ke oni estas ankaŭ la dua aŭ eĉ la tria. Goethe reprezentas unu el la plej bonaj ekzemploj de liberpensula religieco kaj prireligia toleremo. La mallarĝaj dogmoj de la eklezioj posedis nenian devigan potencon je lia granda, vasta animo. Tamen li tute komprenis ilian historian kaj edukan gravecon, admiris ilian multspecan reliefan esprimiĝon en la simboloj de la ritoj kaj en la pensoriĉaj kaj sentoplenaj rakontoj de la mitologioj. “Kaj li estis malproksima de ĉia facilanima moko pri vera fida pieco, malgraŭ kelka akra vorto kontraŭ superprudentaj teologoj kaj zelotaj bigotuloj, Kiel naturscienculo kaj poezia geniulo, pli profunde penetrinta en la misterojn de la naturo kaj homaj spirito kaj koro ol la plejmulto de liaj samtempuloj, li respektegis la misteron kaj la multspecajn formulojn provantaj ĝian solvon. Ĉu ne “ankaŭ niaj modernaj ĉiosciaj sen- kaj kontraŭreligiuloj ankoraŭ povas lerni de li iomete?

El la praktiko por la praktiko. De Walther Hahn, Gohlis-Dresden,

La infana memorkapablo estas ĝenerale tre bona. La geknaboj ŝatas ekzercadi ĝin, ili deziras lerni parkere. De tempo al tempo mi verkas por miaj gelernantoj poemojn, kiujn ili volonte deklamas. Tiumaniere la vortotrezoro de la infanoj pligrandiĝas senpene. Jen tia poemo, kiu ankaŭ celas varbi en ŝerca maniero por Esperanto.

Mondlingvo de la bestoj kaj de la homoi,

La bestoj! Ĉu paroli ili povas? Respondon tre facile oni trovas.

Ĉar vi rimarkos, observante lerte,

ke bestoj havas sian lingvon certe.

En unu punkto-ili nin superas:

Por bestoj lingvaj limoj ne aperas! Azen’ malsaĝa en Valencia

aŭ en Hindujo diras nur IA.

Prudenta hund’ en Dresden kaj Bordeaux samlingve ĉiam bojas nur vaŭ-vaŭ.

La koko krias, vokas la kukolo

en ĉiu lando laŭ la sama skolo.

Ho, jen ni homoj estas kompatindai! Ĉar tuj post kiam estas ni venintaj

9

en fremdan landon, por restadi tie, neniu nin komprenas kaj nenie!

Tre multajn pensojn ni eldiri volas, sed alilingve ni ja ne parolas.

La flugmaŝino vin transportas for en fremdan landon eĉ dum unu hor”. Loĝadas tie multaj bonaj homoj — — — kun nekonataj lingvaj idiomoj.

El urboj malproksimaj per radio

vi bone aŭdas de la fremdnacio. sed ne komprenas vi pri la afero: tro multaj lingvoj estas sur la tero.

Ĉu tiu stato en la mond’ daŭradu? de l’ kuracist” rimedon vi prenadu! Ĝi helpos vin al plena libereco

kaj savos vin el lingva tiraneco. Aŭskultu do: Sur ĉiu kontinento

en oriento kaj en okcidento

jam multaj miloj un u lingvon konas, ĝin lernu vigle, mi al vi proponas. Lernejajn klasojn oni ĉie fondas, infanoj, miloj, Skribe korespondas, rapide kaj facile nun progresas, trans limojn, trans la maron jam konfesas, ke alta celo estas amikeco

kaj nur la paco vera humaneco.

Kaj mi nun petas ĉiun aŭskultanton: Rapide lernu nian Esperanton!

Kie estas nun la franca laika skolo ?“)

De H. Bourguignon, Saint-Maximin (Var), Francio.

Estis tempo ankoraŭ ne tro malproksima, kiam la laika sindefendo formis unu el niaj plej zorgemaj pensoj; ĉar multego da malamikoj „neakordigeblai“ (almenaŭ ni kredis tion tiumomente), ĵuris ĝian pereon.

Eĉ nun, tiaj danĝeraj malamikoj, ĉiam multnombraj, formas fortegajn organizojn en iuj francaj provincoj, ĉefe en Alzaco-Lotaringo kaj en okcidenta, sud-okcidenta partoj de nia lando, . Ĝenerale gvidas ilin . . . iu militema episkopo, kaj lia pastraro: ili estas la atak-trupoj. Sur dua fronto ili estas subtenataj de S-ro grafo, S-ino dukino aŭ ia ain fama bankiero aŭ „bonpensanta“ industri-ĉefo.

En la salonoj kaj sakristioj, tiu orumita popoleto paroladaĉas; kun multaj indignitaj gestoj ili komplotas kontraŭ la laikan lernejon; por la privata

?) Vidu IPR 1931, 101-—-105.

[a)2]

— página 5 del PDF —

(legu la katolika) ili laŭte reklamas. Niaj malamikoj opinias sin fortaj pro la prestiĝo de la titoloj, pro la aŭtoritato allasata de Mono.

Lastatempaj agadoj de niaj asocioj kaj de la gazetaro plej lumigis ĉiujn tiuin naŭzain procedojn uzitajn, (kaj ankoraŭ nun uzatajn) por plenigi la privatan lerneion kaj zorgi, ke la „laika“ estu seninfana: premo de la episkopoj en iliaj episkopaj leteroj, premo de la pastroj en la preĝejo, premo de l’ kampulaj aristokratoj, forigantaj el siaj bienoj la luantojn, kiuj aŭdacas posedi proprajn opiniojn, kaj kies infanoj iras ĉe sen-dia lernejo … Tiaj „pinglo-pikoj“ iom post iom igas la vivon ne eltenebla por niaj geinstruistoj; ofte okazas veraj persekutoj.

Por tion atingi niaj malamikoj uzis kaj eluzis venenigitan armilon: kalumnion. lli akceptis kiel regulon ke la instruistoj estas ignorantoj, malaltĝuemaj sinjoraĉoj; ke la instruistinoj estas malbon-moraj virinoj… Kaj la infanoj — ili estas etaj malfeliĉuloj, submetataj al ĉiaj malicaj provoj, a! ĉiuj perdiĝoj.

Tion ili ripetis, ripetadis, kriegis ĉie. Estus edife por niaj legantoj, se ili povus ĝui la lirikajn ĉef-verkojn de tiuj kalumnioj versigataj. Tralego de presaĵoj kiel „A manako de l’ Malgrandaj Amikoj de l’ Infano-Jesuo“ estas plej sugestiga tiurilate. El malgranda folio, publikigita en departemento „CoOtes-du Nord“, ni nur eligu la jenajn „perlojn“ :

D. — Kiaj estas la kvar laikaj operacioj?

R. — La kvar laikaj operacioj estas: kraĉi al la standardo, pied-premi la krucifikson, insulti sian pastron kaj diri al sia paĉjo la vorton de ĝeneralo Cambronne.

D. — Kial vi estas laika ? l

R. — Ĉar estas la plej facila el ĉiuj religioj, tiu, kiu kostas malplej kaj profitigas pleje.

(Laŭ „Malgranda laika Katekismo“)

Tia sinteno estas tute normala, se ni konsideras bone nian unuan artikolon. La Edukad-reformo de 1881 estis grava okazintaĵo, kaj Eklezio zorgis per ĉiaj rimedoj, ke tiu laika instruad-organizo estu prezentata kiel provo „malkristanigi“ Francion, kiel atakon kontraŭ la religio. Ĝis lastaj tempoj, la eklezio Jules Ferry-on konsideris pasia malamiko de religiaj penso kai agado — kvazaŭ demonulo. V

Intence mi diris: „.. . ĝis lastaj tempoj .. .“ Car la realo estas alia; la franca laika skolo estas fakto preskaŭ unika, kiu devus esti precizigita, studata, klarigata multe pli longe ol ni povos fari en tiu artikolo kompreneble malampleksa.

Vero estas, ke la laika skolo tute ne estas direktata kontraŭ la religio. La oficialaj dokumentoj kaj la verkoj de la fondintoj de l’ laika skolo elmontras, ke tiuj ĉi celis nur unu neŭtralecon: la interreligia neŭtraleco. Ni ĉerpu el la verkoj de Ferdinand Buisson kaj el la leĝoj argumentojn sufiĉe konvinkigajn, kvankam koncizajn:

„La Laika skolo, — skribis la unua —, propagandas nek por, nek kontraŭ religia kredo.“ Ĉu el tio oni konkludu, ke ekzemple la ateismo estos respektata tiel, kiel kredo je Dio? Tute ne, la oficialaj instrukcioj de 1887 kaj 1923 estas tre klaraj pri tiu punkto. Kaj por forigi ĉian dubon, Ferdinand Buisson skribis en 1888, en sia »Traktato de Pedagogio«, ke „oni malpravis dirante, ke la skolo estas de nun skolo de ateismo.“

64

“

Do kia diferenco estas inter tiu laika skolo tiel konceptita, kaj la skolorganizoj ekzistantaj en iuj landoj sub formo de interreligia skolo? La laika estas skolo sen dio — sed ni ne forgesu la multajn zorgojn de la tiamaj leĝo-donantoj, por ke la religia instruado neniel estu ĝenata; ni ne forgesu kia neŭtraleco religia, filozofia kaj sociala estas postulata de la edukisto; kaj ankaŭ la celon de la libertempa ĵaŭdo, tute speciale por Francio; ne forgesu ankaŭ la permeson donatan al infanoj, ne ĉeesti la kursojn por „prepari sian komunion“. Ĉu oni ankaŭ forgesas, ke la leĝo entenas tiujn-tre sugestigajn vortojn: .

„La morala kaj laika instruado distingiĝas de la religia instruado, ne kontraŭdiranteĝin… La instruisto anstataŭas nek la pastron, nek la familiestron, li unuigas siajn klopodojn kun iliaj, por fari honestulon el ĉiu infano.“

Oni notu, ke en 1880, la ŝtato neniel povis fidi la Eklezion, kiu nur malfrue aliĝis la Respublikon kaj longatempe subtenis la monarkiajn registarformojn. Nine forgesu ankaŭ, ke, se la burĝaro franca atakis la religian skolon, tion ĝi faris, Ĉar estis neceso por ĝia klaso.

Kaj nun? Nun, la Eklezio komprenis (aŭ ŝajnas kompreni) siajn erarojn; ne nur ĝi aliĝis la Respublikon (ĉiam por la bono de sia afero), sed ĝi skandale rompis kun la rojalista partio. Oni do komprenas, ke ĝi bone interrilatu kun registaro, kiu volas transdoni al ĝi gravajn taskojn, Kaj antaŭ kelka tempo oni povis legi kun ia miro en „La Semaine Catholique de Fribourg“ (Katolika Semajna Gazeto de Fribourg), tiujn liniojn, ne bezonatajn komentarion: )

„La oficiala kaj senpaga skolo estas en Francio konsiderata kiel neŭtrala. Ĉu tia $i estas vere? Necesas forlasi ĉian afekcion en la juĝo, kaj laŭ la saĝo mem de l’ ĉef-episkopo Pariz’a necesas konstati, ke tiam la skolo respektas la religion, kaj, agnoskante ties instruadon, sen tamen ĝin kunigi kun sia propra, puŝas tiel la spiritojn al tiu formiĝo, pri kiu simple ĝi ne zorgas; iam, ĝi estas klare kontraŭa .. .“

Estas do vere klare: la Eklezio sin estigas kiel ĉampionon de la skoloneŭtraleco, tiu oficiala dogmo de la burĝaro. La Eklezio akceptas la laikan skolon, kondiĉe ke tiu skolo ne subfosu ĝian potencon. Kaj ni scias, ke la ŝtato zorgis, malpermesi al geinstruistoj ĉian agadon kontraŭreligian. Ferry efektive diris ĉe la Senato, dum Marto 1882, pri tiu agado, ke „se iu instruisto iam agus tiel, lj estus tiel severe kaj tiel rapide punata, kiel se li estus farinta tian alian malbon-agon — bati siajn lernantojn aŭ trakti ilies personon laŭ kulpo-plena maniero.“

Kaj spite ĉio ni certigas, ke la proleta luktado estas esence kontraŭreligia; se la burĝaro tiel longe amuzis nin kun tia kontraŭ-klerikala ĉiama pensado, se — iam — ĝi atakis la religian skolon, tio estis nur, ĉar en tiu agado ĝi rimarkis nepran neceson por sia klaso.

Ne estas troigate jam de nun antaŭdiri, ke kiam la burĝaro perceptos la kontraŭan bezonon, ĝi sin ĵetos en la brakojn de la pastro — cetere jam de nun ĝi faras tion. Kaj tiam, la protestoj de la laikuloj ne multefikos. Por protekti la laikan skolon, necesas rimarki la veran malamikon, senmaskigi lin kaj fronte lin ataki, tie kie li estas; ni ne estu devojigataj pere de konfuzigaj manovroj.

Kio vere helpos la protekton de la laika ideo, tio

00

— página 6 del PDF —

estas la supren-iro de la revolucia forto. Se la burĝaro konscias, ke ĝi estos fine venkata de l” laboristaro, ĝi povos uzi nur du rimedojn: ĉu ankoraŭ montri sin laika, se tiel ĝi opinias servi sian intereson; ĉu forĵeti la maskon kaj starigi la burĝan fronton kun helpo de klerikalismo 7).

La naskiĝo de I’ bildo.

De Erich Zinke, docento ĉe Pedagogia Instituto de la Teknika Altlernejo en Dresden.

Wolfgang Pfleiderer, la gvidanto de la popola altlernejo en Stuttgart, aperigis en 1930 en la eldonejo de Julius Hoffmann, Stuttgart, la verkon: Die Geburt des Bildes = La naskiĝo de la bildo“). La verko havas la subtitolon: Origino, evoluo kaj arta signifo de infana desegno. Tiu malgranda verko (90 tekstopaĝoj kaj 76 parte koloraj ilustraĵoj) meritas saman atenton kiel „La genio en la infano“ de Gustav Hartlaub (vidu IPR, 1932, p. 3). Rimarkinde estas, ke ambaŭ verkoj ne devenas de desegno-instruistoj, Ambaŭfoje la kreaj fortoj de infano estas faritaj bazo por profunda studado. La gvidanto de fama germana popola altlernejo klopodadas je plenkreskuloj, luktadas veki kaj formi homon aktivan, krean, pensantan kaj aŭtonomian. Ne povas esti hazardo, ke’ li serĉas originon de tiaj fortoj en la infano, kaj ĝin ankaŭ trovas en la infano. Jam el tio klariĝas, ke la aŭtoro diras esencan opinion ne nur al desegno-instruisto, sed al ĉiu homo, kiel ajn li rilatas al infano. Certe li instigos ankaŭ artistojn kaj arto-amikojn, artohistoriistojn kaj krome ĉiun serĉantan rilate al lia sinformado.

Ni tiom ŝatas paroli pri la jarcento de l’ infano kaj tamen estas ege malproksimaj de tia epoko. Ĉiam kaj ĉiam denove ni spertas, ke plenkreskulo sen kompreno staras antaŭ produktanta infano, ja oite ne nur sen kompreno, sed eĉ kiel malamiko. Li ĉagreniĝas pro papero plena de strekaĉoj, pro foruzitaj krajono kaj paŝtelo kaj gratgumo, «pro ĝardeneto el sablo kaj folioj, farita sur ŝtuparo ĵus purigita, pro urbo konstruita en la bonorda ĉambro. Profundega estas la abismo inter la mondo de infano kaj la mondo de plenkreskulo. Infano parolas sian lingvon, konstruas sian ĝardenon kaj sian urbon, pentras-desegnas siajn bildojn, faras sian muzikon. Kreskas unue malgrandega, sed propra verko (faraĵo) — kai se plenkreskulo ne malaprobas ĝin, iufoje ankaŭ pli granda kaj post jaroj kaj evoluoj eble vere granda. Sed neniam la granda verko estus naskiĝinta, se plenaĝulo estus priridinta kaj detruinta la malgrandajn kaij simplajn, la kuriozajn kaj

eĉ ridindajn, se li estus mezurinta per siaj leĝoj kaj reguloj la farojn de in-

fanoj. Nia scio ĉiam kaj ĉiam ne sufiĉas, por povi kompreni infanan formadon. Malgraŭ ĉiaj sciencaj progresoj ankaŭ estonte nia scio ofte estas nesufiĉa, Sed tio ne estas tro grava. Multe pli gravas, ke ni estiĝu Te S- pondecaj. Tiucele Pileiderer unue verkis sian libron, kaj due por doni al ni gravain ekkonojn pri la bonformado infana.

2 Komparu la artikolon en IPR 1931, pĝ. 101—105. “) Nova prezo gmk. 10.00 (tole bind.),

56

La aldonita bildaro, kiun la aŭtoro elektis tre ekzakte el ĉirkaŭ 10000 desegnaĵoj, evidentigas, ke la elekto ne intencas montri superajn rezultojn. La ilustraĵoj estas ekzemploj por infana produktado ĝenerale, Kelkaj superaj rezultoj montrataj ne malutilas la tuton, sed kompletigas ĝin.

Laŭ Pfleiderer la origino de ĉia desegna-pentra bonformado estas la unua neinterpretebla desegna-pentra movado de infano. El sensencaĵo iom post iom apartiĝas senco, el tio elkreskas inklino interpreti kaj kompari, konscie kompreni tion, kion ĝis nun la infano nur intue komprenis, do inklino, reprodukti la iam ekkonitan. La unuaj strekofaroj de infaneto estas la kampo, el kiu elkreskas ĝojo kaj volo, pri-signi (= de-segni) la ekkonitan kaj bildformi ĝin. Por Pfileiderer la unuaj sensencaj linioj signifas — plenrajte li diras tion — la naskiĝon de bildo. Se detruas tion la plenkreskulo, eble li detruas ĉion, se li traktas tion respondece, estas eble, ke estiĝos el malgrandegaj komencafĵoij iufoje io granda.

Krom ‘a teknika origino de infana bonformado la aŭtoro ankaŭ montras la psikan. Nepre ne estas tiel, ke la infano bildas tion, kion la okuloj vidas. Kvankam la vidsento estas la kondiĉo de ĉia formado, tamen ĝi ne estas la plej profunda fonto de produktado infana. Tion partoprenas la tuta homo kun siaj tutaj sentaro kaj volo plej grandmezure. Nur la vivo plena laŭ ĉirkaŭo kai profundo aŭ pli ekzakte dirate, la unuopa aperaĵo de vivo — la travivaĵo — povas tute kapti la spirit-animan vivon de infano, movi kaj evolui ĝin kaij devigi ĝin al bonformado el interne. La tuta verko baziĝas sur tiu koncepto de travivaĵo, kaj tio sendube donas al ĝi la plej grandan signifon. La plenkreskulo, malproksima de ĉia arta formado, desegnas, :kion peras al li la okuloj. Tia perado tute estas malkonforma al la infano. Vi patroj kaj patrinoj, vi pedagogoj, vi artistoj kaj artamikoj okazigu travivaĵojn al infano! Serĉu kun li travivaĵojn en la naturo kaj inter la homoj, formadu kun li travivaĵojn en la luda kaj lerneja ĉambroj, rakontu viajn fabelojn kaj laŭtlegu viain legaĵojn tiel, ke ĉio tio estiĝu por la infano profundeca travivaĵo. Ni tro ofte ne nur estas malkapablaj, travivadi kun niaj infanoj kaj igi travivaĵo ion al ili, sed ankaŭ ofte ni eĉ detruas iliain travivaĵojn, kiujn ili gajnis sen ni. Tiukaze plenkreskuloj portas plian grandan respondecon.

Kiu konscias pri tiu respondeco al la infano kaj tiel legas la verkon de Pfleiderer, al tiu $i multe povas doni, tiu ankaŭ komprenos kai jesos la partojn, en kiuj la aŭtoro parolas pri la „arto“ de infanoj kaj provas analizi tian produktadon. Pfleiderer tute klare scias, ke li ne povas samrangigi tiun infanan faradon al la produktado de artisto, ĉar tiu „arto“ de infanoj diferenciĝas de artista produktado, kiel infano mem de plenkreskulo. Sed rigardante la strangan interplektiĝon de reveco kun realeco, de ligiteco kun libereco en infanaj desegnaĵoj, travivante dum tia infana produktado la staton de streĉego, la senliman sindonon al la verkado, la treegan koncentrigon de ĉiuj animaj fortoj, tiam ni ankaŭ konscias, ke la fakto minimume estas antaŭŝtupo al verkado en arta senco.

Pfleiderer ekkonas en la infana bonformado tri fortojn efikajn:

La volon bildigan („Bildwillen“) aŭ la volon al objekta enhavo, la ritmon, kiu kreas la geston de esprimo, la formosenton, kiu efikas ordon, klarecon kaj harmonion. En ĉiu vera artaĵo vivas ĉiuj tri fortoj kaj reciproke trapenetras sin. Ankaŭ en la infana desegno ili vivas kaj donas al ĝi artan signifon. Klarigi tiun n2-

o7

— página 7 del PDF —

racian, racie he kompreneblan fakton al nefakulo, estas malfacila tasko. Pfleiderertamen riskas ĝin bonrezulte. Sed pli multe ol ĉiaj vortoj konvinkas la bonaj ilustraĵoj de la libro. Nur kelkaj el multaj estu menciataj: cirko, lokomotivo, soldato. Ciu, kiu ofte bonformadis kun infanoj, povas kompletigi tiun kolekton da ekzemploj el siaj provizoj. Cie li ekkonos la. samajn fortojn. Kiu eĉ tiam ne vidas tiajn fortojn en la infano, kiu ankoraŭ opinios tiajn faktojn izolaj kaj raraj aŭ eble nur rezultoj de lerta instruisto, tiu vizitu kun sia dekjarulo la cirkon. Ci tie li travivu karakterizajn spacon kaj lumon, kuraĝon kaj streĉegon, petolaĵojn kaj ridojn, movon kaj ĝoion. Poste li kaj la infano prenu krajonon kaj tri aŭ kvar paŝtelojn kaj bonformu la traviv~- aĵon. Supoze, ke la infano ne estas influita aŭ eĉ malhelpita per plenkreskuloj, ke ne estas forprenita de li la emo al bonformado iam dum la epoko de strekaĉado, plenaĝulo ekkonos mirinda la verketon de infano kompare kun siaj propraj fortoj.

Pfleiderer ankaŭ progresigas nian metodon. Lia libro entenas multon da bonaj instigoj por ĉiu pedagogo. Laŭ li la evoluo de la homaj fortoj je bonformigado okazas en tri fazoj: fazoj de bildo nocia, de korpo-bildo linia kaj bido spaca. Sur la unua ŝtupo homo uzas bildosignojn por akiritaj nocioj, ekz. por homo, ĉevalo, birdo, arbo, aŭtomobilo ktp. La infano uzas la bildajn signojn pli aŭ malpli lerte, evoluigas ilin pli aŭ malpli alten. Ne estas klarigebla la abstraktigo, necesa por havigi tiujn nociajn bildojn, kaj la rezultaĵo devas nin mirigi. Kapablon al tiu abstraktigo havas ĉiuj infanoj. Ritmo kaj formsento kreas kune kun tiuj nociaj bildoj la bildon en vera senco. Sur la ŝtupo de korpo-bildo linia ne plu sufiĉas la nocia bildo, kiu kvazaŭ flankiras la naturon. ILa homo klopodas, ekkoni kaj desegne priskribi la kunteniĝon de unuopaj formoj kaj movoj, ekz. de homo, besto, planto. Sur la ŝtupo de spaca bildo elkreskas la kompreno por proksimo-malproksimo en spaco kai peizaĝo kaj fine por la senfino kaj por la necesaj rimedoj al bonformado. Pileiderer energie postulas laŭ tiuj Ŝtupoj klaran metodecan planon, Homo ĝis la tempo de seksa maturiĝo formadas per bildoj nociaj. Nur post la komenco de korpa-psika revolucio li kapablas, kompreni kaj bildi proprajn kaj fremdajn rilatojn de korpai formoj. Nur dum la tempo de interna luktado pro principaro homo ekkomprenas dimension profundecan kaj senfinecon. Pro la sana, forta evoluigo de juna homo ni ne intermiksu unu ŝtupon kun la sekvanta. Tia rezulto ĉiam estos malarta, ĉar unu ĝia parto estas nur perata, ne travivita. Ni faras animajn kaj spiritajn malhelpojn, kiuj dum posta evoluo estos danĝeraj. Ne estas plimallongigenda unu ŝtupo pro sekvanta, ĉar tio Same danĝeras. Hodiaŭa skolo suferas je du grandaj danĝeroj: la bildigon de spaca profundo oni frutempe altrudas al infanoj, Bildigon linian de korpaj

Wilhelm Ostwald la 4-an de aprilo 1932 1. Profesoro Ostwald iam estis konata en Esperantuio pro sia idista varbado por la mondlingva movado. Li estis naskita la 2-an de septembro 1853 en Riga. Depost 1887 lj estis profesoro de kemio ĉe la universitato Leipzig-a kaj kreis

la fizikan kemion. 1906 forlasinte la katedron, li ricevis 1909 la Nobelanŭ Premion. Geinstruistoj konas precipe lian „kolorologion“, kiu influis la teknikon, industrion, arton kaj — instruadon.

formoj oni ne kulturas en la lernejo aŭ intermiksas ĝin kun aliaj ŝtupoj. Tre granda estas la merito de Pfleiderer, ke li klare montras tiujn rilatojn.

Ni jam delonge klopodas, vidi kaj klare prezenti — evoluajn ŝtupojn. Sed ni nur komencas. Ni klare ekkonas la danĝeron, ene de la popola skolo igi la bonformadon spacan mezuro por talento. Estas vere inverse; ne tiu estas talenta, kiu alprenas leĝon kaj reguloin de perspektivo kaj, estante infano, formadas laŭ la senco de plenaĝulo, sed tiu estas talenta, kiu riproĉas leĝon kaj regulon instinkte kiel fremdulojn interne de sia evoluo kaj malgraŭ ĉiaj influoj de ekstere restas fidela al si mem. Antaŭ la seksa maturiĝo ni flegu

generale la bonformadon de nociaj bildoj, poste la formigon de linia korpo-bildo. Oni devas konfesi, ke iufoje infanoj atingas spacan bildon, sed

tiaj estas esceptoj.

El la abundo de materio kaj instigoj de Pfleiderer nur malmulte povis esti menciata. La verko meritas grandan disvastiĝon.

Sesa kongreso de Mondli£go por nova eduko.”

29. julio—12. aŭgusto 1932, Nice (Franclando),

Oni enregistrigu sin ĉe la „Groupe Francais d’Education Nouvelle“, „Musĉe Pĉdagogique, 41, Rue Gay-Lussac, Paris V-e.

La kongresa laboro celos, studi la demandojn:

1. Kiel la edukado povas respondi al la postuloj, kiun starigas la rapideco de

l! aktuala aliformado socia?

2. Per kio la edukado povas kontribui al progreso socia?

La kongreso laboras kvarmaniere:

1. En konferencoj ĝeneralai; 2. En konferencoj sekciaj, pritraktantaj jenajn temojn:

‘ a) ĝenerala kultureco (= pedio) kaj

porprofesia informado;

b) pedagogiaj problemoj en skoloj vilaĝai, urbai, superaj, en universitato;

c) sekvoj de socia evoluo de. virinoj por la eduko;

d) familio kaj eduko;

e) edukado je libertempo:

“) Vidu IPR, 1929, pĝ. 56, 76, 91, 109, 113, 131 pri la kvina kongreso en He!- singoro,

»

edukado de pliaĝa junularo, gejunulara movado; $) preparo porinstruista; g) kunlaborado internacia — dulingveco; 3. Komunikoj pri la progreso de pedagogiaj metodoj en diversaj landoj; 4. Kursoj: a) pri psikologio moderna, b) pri reformo de instruprogramoj, c) pri novaj metodoj (ekz. Decroly, skolo aktiva), pri artoj en lernejo: poezio, muziko, ritmiko, ĥora recitativo. ;

[en

La fuflanda pedagogia kongreso de Ĉinujo.

De Chang Ching-Chin, Junuanfu, Ĉinuio.

1. La stato de la kongreso.

De la 15-a ĝis la 23-a de Aprilo 1931 la tutlanda pedagogia kongreso de Ĉinujo kunvenis en Nankino, la ĉefurbo de Ĉinujo. Membroj de la kongreso estas la edukaj estraroj «de ĉiui provincoj kaj

99

— página 8 del PDF —

gravaj urboj em Ĉinujo, la estroj de q’- versaj universitatoj, la kvar reprezeniantoj de la fremdaj enloĝantoj, la du reprezentantoj de Mongolio kaj Tibeto, la ministro kaj vicministro de la poreduka ministerio, entute 106 membroj. Laŭ la diversaj gravaj problemoj ili dividiĝas je dek grupoi: 1-a por universitatoj (29 membroj), 2-a por porinstruista preparo (15), 3-a por mezgrada skolo (13),.4-a por infanedukado (12), 5-a por popola (gejunuloj kaj plenkreskuloj) instruado (12), 6-a por sociopedagogio (11), 7-a por elementa skolo (7), 8-a por fremdula skolo (10), 9-a por financoj lernejaj, 10-a por skolo en Mongolio kaj Tibeto.

Ul. La unua plano pri la skolo por infanoj. A, Ĝenerala. senco,

a) Celo. —’1. En la. tuta -lando mankas la instrua tempo al 40000000 infanoj, lli devu akiri almenaŭ kvar larojn por instruado.

2. Necesas, plani sufiĉe da: sciakiroin de infanoj, kiuj ne povas akiri sian kvarjaran instrutempon.

b) Tempo. — 1. Dum kvin jaroj la porinstruistaj seminarioj tute devu esti fondataj kaj samtempe rapide la urbaj (kai vilaĝaj infanlerneioj.

2. Jaron post jaro la urbaj kaj vilaĝaj infanlernejoj disvastiĝu, ke ili ekzistos post 20 jaroj (de nun) ĉie en la tuta lando.

B) Plano. pri havigo de instruistoj kaj lerndevo de infanoj. a) Estas bezonataj ĉirkaŭ 200000 urbai infaninstruistoj — ili devas esti diplomitaj de urbaj mezlernejoj — kai 1200000 vilaĝaj infaninstruistoj. Dum kvin jaroj ĉiuj distriktoj“) de la tutu lando devas fondi entute 1500 porinstruistajn lernejojn vilaĝaijn, do ĉiu tia lernejo devas prepari 800 instruistojn, b) Instruistoj en urba lernejo porinstru-

?) Ĉinujo estas — depost la 1928-a jaro — dividita en ses provincoj, kiuj entute havas 1915 distriktojn. — La redakt.

60

ista devas esti diplomitaj de porinstruistaj universitatoj aŭ de pedagogia fakultato universitata,

£) Instruistoj en vilaĝaj lernejoj porinstruistaj estas bezonataj 21000, kiuj devas esti diplomitaj de vilaĝa superlerneio porinstruista. 27 tiaj lerneioj superaj devas esti en ĉiu provinco. De la dua jaro ĝis la kvara ĉiu tia superlernejo mem devas “havi 180 instruistojn.

ĉ) Por la vilaĝaj superlernejoj porinstruistaj estas bezonataj 540 instruistoj, diplomitaj de la landa Pedagogia Instituto.

d) Oni fondu sufiĉe frue la landan Pedagogian Instituton kun du fakoj: unu

por la urbo kaj la alia por la vilaĝo. .

e) La fondiĝo de la distriktaj vilaĝai lernejoj porinstruistaj okazu en tri periodoj. Ĉiujare de la 3-a ĝis 5-a jaro estu fondata triono; do ĉiujare oni fondu 500 distriktain lernejojn porinstruistain.

0) De la sesa jaro oni bezonos ĉiujare

75000 instruistojn, kiuj povos instrui

3000 000 infanojn. Ĝis la 18-a jaro la

elementaj lernejoj devu disvastiĝi en

la tuta lando, kaj ĝis la 20-a la lera= ejoj kontentige devu esti disvastigitai.

Atentinde «estas la jeno:

1. Oni registru la diplomitojn de la porinstruistaj lernejoj em la- tuta DTOVINCO,

2. La diplomitoj de la porinstruistaj lernejoj devas labori en elemen:a lernejo du ĝis ok jarojn,

3. Instruado en lernejoj estas malperimesata al homoi, kiuj ne estas diplomitaj de porinstruista lernejo,

4. Kiu sukcesis efi fina ekzameno de porinstruista lernejo, rajtas instrui, kiu me sukcesis, devas viziti dum (plua) dua jaro: la dstriktan lernejon porinstruistan.

m =

C. Plamo bri havigo de skoleioj. a) Oni uzu la privatajn temploin de la tuta popolo.

——

kiuj

my mONO

anos

b) Oni uzu specialajn konstrueioin.

c) Oni uzu ĉiujn templojn en ĉiu regiono.

ĉ) Oni luadu domegojn de riĉuloj ĉiuloke.

d) Diversai registaroj konstruu lerndomoin.

NI, Plano pri skolo por pliaĝaj personoj.

A, Ĝenerala senco.

‘a) Celo. — Oni ebligu al tutianda junul-

aro kaj plenaĝuloi, akiri la instru-

adon, kiu al ilj mankas. Lernobjektoj

estu: vcrtkonado (skribo kaj legado), civitana imnoralo kaj profesia scio.

Devas esti efektivigitaj la gravaj la-

boroj de vortkonado (kaj de cvitana

moralo post ses jaroj.

b) Reguloj. — 1. Vortkonado kai civitana moralo devas bezoni nur kiel eble plej malmulte da tempo. Kiuj konas la vortojn kaj kapablas legi la libron, tiu devu precipe scii kiel oni uzadas la „Tri grandain principoin de l” nacio“.

2. Instruadon pri kono de vortosignoj kaj pri civitana moralo oni realizadu unue en la urboj, kai iom post iom en.la malriĉa regiono.

3. Homoj de dekses ĝis sesdek jaro: estu instruataj pri la kono de vortosignoj kaj civitana moralo.

4. Homoj, kiuj konas la vortosignojn, devas instruj la homojn, kiuj ne konas ilin.

B, Plano pri la homoj, kiui perdis siajn lernadain ĝustatempojn, kaj pri instruisto-

kvalifikigo,

a) En familio, butiko, magazeno homoj, kiuj ne konas la vortosignojn, devas esti instruataj de homoj, kiuj konas tiun. Oni fondu specialain ejcin por la instruado pri la vortosignoj. Centra oficejo esploru la rezultojn, Lernada pericdo estu du mecenatoj.

b) Kie (ekz. en kazerno, fabriko, ma!- liberejo, em ĉiuj oficeioj) troviĝas iui, kiuj ne konas la vortosignoin, organiziĝu vortkonanta grupo, kies imstruistoj povas esti lernantoj de la distrik-

ta elementa lernejo, distrikta porinstrnista. lernejo, provinca porinstruista lernejo, superlerneio, militoficira kaj ĉiaj mezgradaj lerneioi, ankaŭ ‘a lernantoj de l’ porinstruista seminario. Lernada periodo daŭras almenaŭ tri semainojn.

c) Eduka ministerio devu fondi centran disciplinejen por popolgviduloj. Centro de la vortkonada (batalo kontraŭ senlitereco) movado estas la ĉefurbo Nankino, Diplomitoj de superaj lerneioj povas viziti da disciplineion kaj akiri ties diplcmon post duona jaro.

C. Havigo de lermejĉambroj,

a) La vortkonada lernejo. — Ĉiu lernejo bezonas tri klasĉambrojn por vortkonado, “Cinuio konsistas el 1915 distriktoj, ĉiu distrikto bezonas 58 lernejojn por vortkonado, En urboj oni povas uzi ĝeneralajn oficejojn kaj

ĉiujn lernejojn, en vilaĝoj tetrinkejojn kaj templojn. “

b) Oni instigu personojn, «disponigi domoin aŭ monon por konstruado de lernejoj. Provincaj registaroj kolektu monon por konstrui simplajn popollernejojn,

Ĉ. Verkado de popola vortaro (vortlibro).

a) La Eduka Ministerio devu verki mi!!- vortan libron pri la Tri Principoj“) de la nacio, por ke homoi, kiuj ne konas la vortosignojn, povu legekzerci unu horon ĉiutage, kaj post kvar monatoj kapablu legadi,

La milvortara libro estu malkara kai havebla en ĉiuj librejoj de la diversai provincoj.

La regna skcikonferenco de la 15-a ĝis

29-a de Maio 1928 en Nankino, gvidita de

Tsai-Yuan4pe starigis jenajn celojn de eduko:

1. La junularo estu edukata al naciismo

b

~

) La „Triprinĉipo de la macio“ laŭ Sun-Jat-Sen signifas: maciismo, demokratio kaj ŝtata socialismo.

61

— página 9 del PDF —

per konado pri antik-ĉina kulturo, Morala kaj fizika edukoj konservu la forton de l’ nacio. Konoj modernsciencaj kaj artemo garantiu la ekprosperon nacian.

., La iunularo estu edukata por demokratio per instruado pri virtoj ŝtatanaj: respekto je la leĝoj kaj lojaleco je registaro, La junularo lernu servi, sin disciplini kaj sin organizadi. Per instruado pri virtoj ŝtatanaj kaj po!itika edukado ĝi komprenu la konceptojn: libereco kaj egaleco.

3. La junularo estu edukata al ŝtata socialismo per ekzercado je manlaboroj ĉiuspecaj. Per tio ili ekkonu, ke la diversaj sociklasoj estas samvalorai kaj havas unuecan intereson. Per tia praktika agado samtempe la junularo estu preparata por la vivo ĉiutaga.

La redakt.

1

Preparado de insiruistoj en la nova Hispanujo.

(Dekreto de la 29-an de septembro 1931.)

La unua devo de ĉiu demokratio estas tiu ĉi: solvi plene la problemon de la publika instruado. La Respubliko interesiĝas je tiu ĉi afero de la unua tago kaj, sen atendi la eblecojn kaj la normojn de nova budĝeto kaj novan leĝon, ĝi efektivigis jam tiuin progresojn kaj diktis la fundamentojn,

Ĉar la unuainstruado postulis pli grandan atenton, onj ĝin helpis aŭ favoris en ĉiuj aspektoj. Sed en la unuainstruado la ĉefa faktoro estas la instruanto, tia! ĉiu reformo malsukcesus sen geinstruistoj, kiuj ĝin posedus en sia spirito. Urĝis krei lernejojn, sed urĝis pli multe krei geinstruistojn; urĝis doni al la lerneio rimedojn, por ke ĝi plenumu la socialan funkciadon, kiun la socio al ĝi konfidas; sed urĝis pli multe, kapabligi geinstruistojn por ĝi, anstataŭi pastraron de tiu ĉi funkciado; urĝis forigi la hierarĥion el la lernejo, sed urĝis egale, doni al geinstruistoj de la nova demokrata so-

62

cio la hierarĥion, kiun ĝi meritas kaj me2- ritos. i

La lernejo de la respublikana Hispanio, kiun unue mi regas, estos nek pro ĝia faritaĵo mek pro ĝia rango. la lernejo el la hieraŭa Hispanio. Ĝi estos ĝardeno kaj laboreio; kunvivo de ĉiuj sociaj klasoj kaj de ĉiuj profesioj kaj ĉiuj kredoj; komenco de elekto, kiu ebligos la alvenon de la intelekto al la supro de la scio kaj de la povo. La instruisto estos

la farinto de la nova lernejo. Necesas ‘

ke li regu la lernejon per bona formado spirita; aliforminte la abiturientecon en lasta grado de ĝenerala kultureco, oni postulas tiun plenan klerecon por la gestudentoj, kiuj eniros en la „Normalai Lernejoj“ (t.e, seminarioj por geinstruistoj). Necesas solida pedagogia preparado; pro tio onj ŝanĝas la seminariojn en profesiaj institucioj, Fine, oni postulas la akiron de superaj studadoj; tial oni kreas la fakultaton de pedagogio, por ke la instruisto povas eniri en la universitaton, j

La Respubliko ne pretendas sole konstrui la lernejaim murojn: ĝi aspiras, doni al la lernejo animon. Per tiu ĉi reformo, kiu estas samtempe sociala, kultura kaj ekonomia, la Respubliko havas la konvinkon, formi, sendependigi, subteni kaj fortigi la animon de la instruanto, por ke lj estu la animo de la lernejo.

La respublikana registaro, bazita en tiuj ĉi konsideroj, dekretas la jenon, kiu estas propono de la ministro de publika instruado kaj belartoj.

Paragraio 11 — La paragrafo de la nunagrada geinstruistaro enhavos tri periodojn: unu de ĝenerala kultureco, alia de profesiaformado kaj alia de praktikoj de instruado. La aspirantoj el la instruistaro faros la preparadon korespondan de la unua periodo en la naciaj institutoj de duagrada instruado, la preparadon de la dua periodo em la normalaj lernejoj (seminarioj porgeinstruistaj), kaj tiun de la tria em la naciaj lernejoj de unuagrada instruado,

a uoidi

FES? jane

Par. 2. — La seminarioj estas centroj de instruado, al kiuj oni komisias la profesian formadon de la unuagrada geinstruistaro. Ilin oni organizos per regformo kunedukada kai havos geviran profesoraron.

Par. 3. — En ĉiu ĉefurbo provinca ekzistos centroj tiuspecaj, kiujn oni nomos „Normala Lernejo“ de la unuagrada geinstruistaro. Kaj en Madrid kaj en Barcelona ekzistos du seminarioj. Santiago de Galicia havos ankaŭ unti seminarion,

Par. 4. — La eniron de la geinstruatoj en seminarion oni faros per ekzameno (al limigita nombro de oficoj) inter geaspirantoj. Oni ne allasos homojn kun fizika difekta aŭ infekta malsano, kiuj ilin mekapabligus por la profesia ekzercado, La geaspirantoj devas havi aĝon dedekses jaroj kaj esti plenumintaj la studadojn de la abiturienteco (hodiaŭ ĝi daŭras ses jarojn). La ĝenerala direkcio de unuagrada instruado difinos jare, kiom da gelernantoj akceptos ĉiu seminaria (laŭ la bezonoj de la unuagrada instruado),

Par. 5. — La iuĝistaro, komisiita elekti la geaspirantojn al eniro en seminarion, estos formita per unu profesoro kaj unu profesorino de seminario, unu profesoro de instituto, unu inspektoro aŭ inspektorino de unuagrada instruado kaj unu unuagrada instruisto. La determina de la iuĝistaroj apartenas al la rektoroj de ĉiu universitata distrikto. La prezidadon faros profesoro aŭ profesorino de la seminario, membro de la iuĝistaro, kiu posedu la plej altan aĝon.

Par.6. — La ekzercoj dela ekzameno konsistos el:

a) unu literatura ekzerco, kiu okazos en ara skriba pruvo, en individuai demandoj de la juĝistaro pri la diversai aferoj de la fako, en la laŭtlegado de unu literatura paĝo en hispana lingvo kaj en la tuia traduko el libro franclingva.

b) unu scienca ekzerco, kiu konsistos en respondado de diversaj de-

mandoj qpri la aferoj de la fako, kaj en la solvo de du matematikaj kaj fizikaj problemoj.

c) unu ekzerco de traktado pri temo, determinita libere per la juĝistaro; ĝi estu elektita tiel, ke ĝi donu al la geaspirantoj okazon, elmontri siajn talenton kaj taŭgecon por eduka aktiveco. La ĝenerala direkcio de unuagrada instruado publikigos oportune la demandaron por eniro en la seminarion, por konigi kaj unuecigi la karakteron de tiuj ĉi provoj.

Par. 7. — Konvenaj lecionaroj al la profesia formado de la geinstruistaro entenos tiuin ĉi grupojn de studoj:

a) Filozofiaj, pedagogiaj kaj socialaj konoj.

b) Specialaj metodologioj,

c) Artaj kaj praktikaj aferoj,

Tiujn ĉi lecionarojn oni detaltraktos kaj distribuos per tri kursoj, laŭ la sekvanta maniero:

Unua kurso, — Elementoj de filozofio, psikologio, metodologio de la matematikoj, metodologio de la lingvo kaj de la literaturo hispana, metodologio de la naturosciencoj kaj de la agrikuituro, muziko, desegno, manlaboro aŭ -laboroj, nedeviga vastigo de lingvokonoj.

Dua kurso, — Fiziologio kaj higieno, pedagogio, metodologio de la geografio, de la historio, de la fiziko kaj de la kemio, muziko, desegno,- manlaboro aŭ -laboroj, nedeviga vastigo de lingvoj.

Tria kurso. — Pedologio, pripedagogia historio, skola organizo, ekonomiaj kaj socialaj aferoj, ekzercoj sciencai, laboroj specialfakaj.

Par. 8. — Ĉe la instruadoj, kiujn tie ĉi oni ordonas, aŭ aranĝante aliajn, kiuj ilin kompletigu, la seminarioj geinstruistaj zorgos direkti bone la personan laboron de la geinstruatoj, por ke ili povu intensigi siajn studojn per konsenta direkto kun ilia speciala aranĝo, kaj tiel oni plilarĝigas la kulturan horizonton de la unuagrada geinstruistaro. Ili estas la ekzercoj sciencai, kiujn oni enmetas en la trian kurson.

6ĉ

— página 10 del PDF —

Par. 9. — La seminarioj aranĝos specialajn instruadojn je infanoj antaŭskoldevaj, nenormalaj, alttalentaj, ktp. Ili estas la „laboroj specialfakai“, kiuj estas en ia tria kurso. La instruatoj povos elekti la specialfakon, kiun ili opinias konvena. La instruatinoj studados necese hejman

ekonomion kaij instruadojn de la hejmo. .

Par. 10. — La fizika edukado de la geinstruatoj, la formado en la kono de la belarto, la konsidero de la sociala realo proksima per vizitoj kaj ekskursoj, kaj la utiliga de la edukaj fortoj de la medio faros tiom aliam celojn de la seminarioj, kiuj penos, atingi ilin per ducbla diligenteco. ;

Par. 11. — Kiel plenigo esenca de la teoria laboro en la klasoj, ĉiuj geinstruatoj faros praktikojn de instruado en la lernejoj aneksitaj al la seminario kaj en la aliaj, ĉu de knaboj, ĉu de knabinoj, aŭ de antaŭskoldevai, kiun la profesoraro determinu, interkonsente kun la inspektoro de unuagrada instruado. Ĉi tiuin praktikojn direktos la geprofesoroj de la seminario en siaj respektivaj lecionaroj, kiuj prenos aktivan parton en la lerneia laboro.

Par. 12. — La profesoraro establos en la fino de ĉiu kurso la listojn de la geinstruatoj, kiuj pro sia laborado kaj preparado estu kapablaj, por paŝi al sckvanta kurso aŭ alfina ekzameno. Kiam la geprofesoroj tion opinios necesa, ili

aranĝos skribain provoin por tiui geinstruatoj, kies kvalifiko estu prezentota al la profesoroj. En tiu ĉi okazo la profesoraro difinos la kvalifikantan tribunalon adekvatan. La neaprobo de tiui ĉi provoj sekvigas por la geinstruatoj la ripeton de la kurso.

Par, 13. — Kiam la geinstruatoj de seminario finu la trian kurson, estos farata lara ekzameno ara, kiu servos decidi preferan ordon inter ili por la provizora oficodono en la periodo de la prova praktikado.

La tribunalo, komisiita efektivigi tiun ĉi ekzamenon, estos formita per unu profesoro de universitato, kiu prezidos; tri

64

profesoroj aŭ profesorinoj de la seminario kaj unu inspektoro aŭ inspektorino de unuagrada instruado, difinitaj per ‘a

rektoro de la «koncerna universitata distrikto. Par. 14. — Por etektivigi la trian pe-

riodon en la preparo de la unuagrada instruistaro, kiun ordonas la unua paragrafo, onj donos al la lernantoj-instruistoj tiun ĉi nomon kaj la eniran salairon (dum lerneja kurso kompleta al ŝtataj lerneioj el la provinco), kaj la raiton, elekti laŭ la ordo de ilia definitiva kvalifiko inter !a vakantaĵoj, kies listo komuniku la Ĝenerala Direkcio de unuagrada instruado ĝustatempe al la respektiva seminario.

Kiam la necesoj de la instruado tion konsilu, la instruistinojn, formitajn en la novaj seminarioj, el la unuagrada geinstruistaro oni povos destini al la infanai lernejoj, komence al la unuaj klasoj de la lernejoj por knaboj, se oni ne etendu al ĉiu unuagrada instruado la regformon

Par. 15. — La profesoraro de la semi» nario kaj la inspektoraro de unuagrada instruado direktos kaj gvidos la laboron de la lernanto-instruisto dum tiu ĉi lerneia kurso, kai laŭ la rezultatoj la konsilantaro de la seminario proponos al la ministerio la oficdonon de instruist(in)o, aŭ ripetigos dum alia kurso tiun periodon de profesia provo, sed se la aspiranto ne havas porinstruistan taŭgecon, oni konsilas ĝian elpelon por la oficiala instruado,

La geinstruistoj, oficdonitaj definitive per tiu Ĉi maniero, ĝuos la salajron ie 4000 pesetoj kaj ili okupos en la ordenskriba tabelo de l” geinstruistaro.la lastajn lokojn el la kategorio.

Par. 16. — La gelernantoj, kiuj deziras sin dediĉi ekskluzive al la privata instruado, povos fari la korespondajn praktikadojn al la tria periodo de preparado je unuagrada lernejo, akceptita per la seminario kaj la inspektoraro, restante lernanto sub la direktado de tiui centroj dum dirita periodo je profesia provo. En tiu ĉi okazo la lernanto-

=

LUN PRE Suo =

e

kan)

instruisto me akiros rajton, eniri en la ordenskriban tabelon de la geinstruistaro unuagrada, kiu sole povos atingi pli poste, efektivigante novan periodon ie praktikadoj en nacia lerneio dum kom- “pleta kurso,

Par. 17. — La ministerio de publika instruado protektos en la mezuro de siai eblecoj la organizadon de loĝejoj de gestudentoj kaj senpagain matrikulojn por geinstruatoj el la seminarioj, speciale por rimarkindaj geinstruatoj kaj kiuj bezonu ĉi tiun ekonomian helpon …

Par.’18. — Ĝi nuligas la raiton de la abiturientoj, atingi la titolon de nacia instruisto, per ekzameno en la pedagogiai aferoj, instruadaj praktikadoj kai muziko,

Par. 19. — La ministerio zorgos, ke la seminarioj estu instalitaj je adekvataj konstruaĵoj kaj kun la aneksitaĵoj konvenaj, por ke tiuj ĉi centroj estu verai lokejoj edukai, La seminario establos intiman kunlaboradon inter la provinca konsilantaro de lerneja protekto, inspektoraro de unuagrada instruado kaj administracia sekcio …

La paragrafo 20 traktas pri la kondiĉoj de la direktoro de seminario kai pri aliai aferoj malmulte gravai.

Tiu ĉi dekreto finas per ok aldonitaj paragrafoj, kiuj rilatas al studadoj, kiuin devas efektivigi la geinstruatoj, kiuj antaŭ la dato de dirita dekreto estas enirintaj aŭ nur antaŭ nelonge enregistritai

en seminario, por adapti la novan orga-‘

nizadon de la akiritaj raitoj.

Subskribas la dekreton la Ministro de Publika Instruado kaj Belartoj, hodiaŭ de Agrikulturo, s-ro Marcelino Domingo, kai la Prezidanto de-la provizora» registaro, hodiaŭ Prezidanto de la hispana respubliko s-ro Niceto Alcala Zamora.

Arturo F. Lorido, instruisto, Castropol (Oviedo).

Kolego! Kunlaboru en via fakrevuo!

La skolo €n Bulgarlando.

De Ivan Valĉanov, V. Tirnovo, Bulgarujo,

Nia, la bulgara, gento havas azian devenon. Dum multe da jarcentoj la bulgaroj loĝis en meza Ruslando ĉe la rivero Volgo kaj em Kaŭkazo. Tie ili kre:s siajn fortan regnon kaj originalan kulturon. En la 7-a jarcento post Kristo la bulgaroj transiris la riveron Danubo kai per helpo de multenombraj slavai gentoj ili kreis sian novan regnon sur la Balkana duoninsulo (685-a jaro). Tiu ĉi unua bulgara balkana regno daŭris ĝis 1019-a jaro, kiam ĝi falis sub la potenco de Bizanco. Post 167-iara subbizanca sklavezo la bulgaroj milite sin liberigis en la jaro 1186. De tiu ĉi dato ili fondis sian duan regnon, kiu daŭris ĝis 1393-a iaro. En tiu Ĉijaro la bulgaroj falis sub 500-jaran turkan sklavecon. La muna tria bulgara balkana regno datas de 1878-a iaro. Ĝi estas rezulto de la milito inter Ruslando kaj Turkuio. Ni, bulgaroi, nomas tiun ĉi militon — „liberiga“, ĉar danke al ĝi ui ricevis nian nacian kaj politikan liberon.. La sklaveco sub la sovaĝaj kaj furiozaj turkoj estis tiom peza kaj daŭra, ke nia popolo apenaŭ gardis sian nacian senton, Tial post la liberigo la bulgara po-. popolo devis krei preskaŭ denove sian propran kulturon. Kaj efektive, ‘la bulgaroj kreis sian movan kulturon nur en daŭro de 50 iaroi, danke ekskluzive nur al sia popolskolo, precipe — al siai, tiel nomitaj „fundamentaj popolskoloj“.

Laŭ paragrafo 25 de la leĝo pri la popolklerigo la fundamentaj popolskoloj estas sekvai: 1. infana skolo, 2. unuagrada skolo, kaj 3. progimnazio. lliaj celo kaj tasko estas, meti fundamenton de harmonia individuo, inda, esti utila ano de la socio, kaj doni al infanoj la necesajn konojn por plua ĝenerala kaj speciala klerigo,

1. Inianskolo.

La infanskolo servas por disvoivo de la infanoj per ludoj taŭgaj por ilia aĝo,

65

— página 11 del PDF —

kantoj, manlaboroj kaj interparoloj. En tiuj lernejoj lernadas infamoj de 5 ĝis 7 jaroj. La infanskolon aranĝas kaj subtenas la komunumoj post permeso de la distriktaj skolkonsilistoj. Por urboj kun pli ol! 20000 loĝantoj aranĝo de infanlermejoj estas deviga. La ministro de la popolklerigo per leĝo kaj per regnai elspezoj aranĝas infanajn lermejoin tie, kie estas necese.

2. Unuagrada skolo.

La lernado en unuagradaj lernejoj estas deviga kaj senpaga por ĉiuj anoj de la bulgara regno ($ 78 de la bulgara konstitucio). Tiu ĉi devigo rilatas ĉiuin infanojn, kiuj estas korpe kaj anime normale disvolvitaj kaj havas aĝon de 7 ĝis 14 jaroj. Oni liberigas de la devigo lernadi en unuagradaj lernejoj tiujn infanojn, kiuj ricevas saman klerigon en privataj lerneioj aŭ en siaj domoj (hejme).

3. Progimnazioj.

La progimnazio estas supera kurso de la unuagrada skolo. La lernado en ĝi estas deviga kaj senpaga por ĉiuj imfanoj ĝis la 14-a jaro. Ĝis 1921-a ĵaro la lernado en progimnazio ne estis dev= iga, sed dank’ al batalo de l” granda „Bulgara instruista asocio“ ĝi fariĝis deviga. La lernado en la progimnazio daŭras tri jarojn. Ĝi finas la fundamentan klerigon. Progimnazion oni aranĝas en ĉiu loĝloko (vilaĝo aŭ urbo), kie estas plej malmulte 20 infanoj finintaj la unuagradan skolon dum la jaro.

La fundamentaj popolskoloj estas ĝeneralklerigaj, En unuagradaj lernejoj unu instruisto instruas ĉiujn instrufakojn, kaj en progimnazio unu instruisto instruas nur grupon de kelkaj instruobjektoj. La instruistoj por unuagrada skolo prepariĝas em specialaj pedagogiaj lernejoj, kaj la instruistoj por progimnazioj — en specialaj instruistaj institutoj.

Plano por la semajnaj lecionoj en la unuagrada lernejo kaj la progimnazio.

m unuagrada „pro- Ŝ Instruobjektoj (fakoj) lernejo KILIO, ŝ nm mjfivhi]u lm IDE INCUGIGMENNAŬO eo ko revus e vado lo asto IL: FAG BOL EED 21. Bulgarlingvo kaj legado de malnovbulgara (ORIGIN BIO Va), “SRN A A o o eo le a» EPN I /6: [35 EI INCI [ENMIGRO 5. uedo p a o le ola ko ara 2|.3.|=I- gao[= 4| Franca aŭ germana aŭanglalingvo……… —|[-1—|- -il3 o e MELIN e MM o AN ek SG Ko LUN 4/14141 £I [= I UN ENEO eb eu o IKE OR e KO A == === o. kov] o 7| Praktika geometrio (prilaformoj)………. 5 (mai St lo DATA am ema lamo, 8| Geometrio, kun geometriadesegno………. —|—|—[=I112 12 9| Konoj pri la patrolando kun civila lernado ….. —|[—|[4|4I—|—-|= 10) Komuna kaj bulgara historio …………. = = [ore pal 2 2 11] Komuna kaj bulgara geografio kun civila lernado — —|=|2121|3 12] Naturscio, konoj pri popolmastraĵo, …… = DENSE IGIENO SN Ze uk aen, o ae keco a om ep =: 13| Naturhistorio, fiziko, kemio kaj higieno… … ». [sel =ke ko 3 8 14| Desegno kaj manlaboro ,………… 2/2/3/3[4|414 UNO BEISKPIDON lo oso Kk ie, MO Rb, So emaj Moran) Usan! E ME Panj lo LLA Nam a KN Me Ro epeo 1/1/1j/1j2|2]| 1 I DIG LOS DIKON re Lo o ANA MES o OKE to E 2/2/2/2]2/211 sumo |22|22|26 |26|2s |2s [28

) La romai ciferoj signifas instru-jarojn (klasojn). ) La arabaj ciferoj signifas semaijnain lecionojn.

66

La

p EA 7, D

Mezgradaj popollernejoj.

Laŭ paragrafo 112 de la leĝo pri la popolklerigo la celo de la mezgradaj popollernejoj estas fimi la fizikan kaj animan evoluon de la gelernantoj, kai tiel same doni al ili la necesajn konojn kaj spertojn, komunan kaj civilan edukon, kiuj estas mecesaj por memstara agado en la vivo kaj por lernado en supergradaj lernejoj.

La popolaj lernejoj mezgradaj estas duspecaj: 1. komunklerigaj (gimnazioj), 2. specialaj (seminarioj instruistaj). lli estas knabai, knabinaj kaij gekmabaj (miksaj).

La popolaj mezgradaj lernejoj estas

»v

Gimnazioj.

La gimnazioj celas plilarĝigi kaj rondigi la donitan en la progimnazioj klerigon kaj prepari la junularon por lernado en superaj lernejoj kaj universitatoj. lli estas trispecaj: realgimnazioj, duonklasikaj kaj klasikaj.

Tiuj ĉi estas niaj komunklerigaj lernejoj, kiuj havas plej gravan signifon por nia ĝenerala popolkulturo. Ne pli ma!- grava estas la signifo, tiel same, de niai mezgradaj pedagogiaj lernejoj kaj de duonsuperaj instruistaj institutoj. La unuaj preparas geinstruistojn por unuagrada popolskolo. La lernado en tiuj ĉi

Plano de la posemajnaj lecionoj en la knabaj kaj miksaj (geknabai) gimnazioj.

kvinklasaj. Unu klaso daŭras unu jaron. La ministro de la popolklerigo ellaboras detalan instruplanon pri ĉiu instrufako. La geinstruistoj en mezgradaj ‘ popollernejoj devas havi specialan superan klerigon.

z realaj duonklasikaj klasikaj ĈI Instrufakoj z Klasoj = Klasoj = Klasoj 2 loj El El E iv) v|vilvinvii] e frv| v)vi vu [viu] 6 iv|v vi| virlvinij o 1| Bulgara lingvo kaj literaturo ,l414|31314 |18]413/3] 3 |41|1714|3|31| 3 [4 [17 2| Novaj lingvoj (franca, germana, angla) .. .|4|/4/3/4|4119)4|13)13|3 3 (161413|313 [3 |16 SINRUBOMDEVOJ 0 No ioj.) 4 LAKSNI K 32214 11-12/21- 4 a oalina ingvon mon… o. —F-I-I=|=-I=Ib1|4131 414 1201514/3| 4 | 4 120 bl Grekalingvo ………. —k Ser e–]–k- —IH4|3|515 [17 BIPOIKOIOglOFI E AK, LS. = apai o = [2123 1» F-=[21.2 | LIO 7| Matematiko (algebro, geometrio)…… 4/4/4151412141|3131 3 13 [16 aliau 21142 8| Bulgara kaj komuna historio I2|2(2/2|3111|2|2/|2/31 3 113|3|31 2 [3 [14 9/| Bulgara kaj komuna geografio -|2/1]1/2| 6I-[2l1/112/| 6I-|2/(1/11216 10) Civila lernado kun politika ekonomio… … —I—El-=I1I| 1IF-I–Fl-—-|11|1 1» IEM PIZIIKO ĉiko LUA APE” AA —-I 3/3131 9 -Fl21212| SEEzI212 1216 MN ONO ME Koko. so o 2|2/2/111| 8I2|21/111111| 721111 4 43| Naturhistorio ………. 2/2/2/2|2 [o ea [11]1] 7211 o on IADeseono“ 2)… 4 Ad 2/2/2/2|-| 81212/212 |’—| 8 F-I=- == IB ano 23…” SB: rti 1latitb1l’1|ukatalalula| lala oa 16/ Fizika edukado (gimnastiko). 12|212/23 |2 l10[2|2/(2123 | 3 |10]2|212/ 2 | 2 [10 IManlabocon). ”. sI so 2|–= [= [1 2F-—I= —-I—lF da levoj lro lem IO ‘Slenognallo o… o a A rom = sar aŭ ua] 32 KEE EO, Et / sumo |26/28|29| 28 |28|139]28]28]28( 27 | 28 |139p7|28/28| 26 | 29 1138

lernejoj daŭras kvin jarojn. La unuaj tri jaroj estas komunklerigaj kaj la lastaj du jaroj estas speciale pedagogiaj. taj jaroj estas senpagaj (sentaksaj),

Fa“ duaj;=

La las-

la geinstruistaj institutoj

— estas duonsuperaj lernejoj kun du-

67

— página 12 del PDF —

jara kurso. lli preparas geinstruistojn por progimmazioj.

Kompreneble, ke en Bulgarlando estas ankoraŭ pli multe da diversspecaj lernejoj. Ekzistas multnombraj fundamentaj kaj mezgradai profesiaj lerneioj, kiuj preparas metiistojn kaj diversai specialistojn. En Bulgarlando estas tiel same diversaj superaj lermeioj kaj akademioj: komercai akademioj, muzikakademio, artakademie kaj du universitatoj en Sofio (unu regna kai unu „libera“ universitato),

En ĉiuj bulgaraj lernejoj, akademioj kaj universitatoj ekzistas granda demokratismo kaj liberemo. -lli estas entute atingeblaj por ĉiuj kapablaj geinfanoj do mia kaj de aliaj nacioj sendepende de tio, al kiu socia popolklaso ili apartenas. En miaj lernejoj lernas unu apud alia, :a infano de generalo, de komercisto, de terkulturisto, de ŝafisto, de scienculo, «de malscienculo k. a.

$enarmigĝo kaj eduko.

„La Konferenco pri senarmigo“! Kiom da homoj atendas savon de ĝi — kiom da homoj male dubas pri ĝia kapableco, doni al la homaro la pacon. Kial dubas ili? Ĉar paco povas regi nur, se estas en la homoj pacema spirito. Ĉu estas nun en la homoj pacema spirito?

La homo estas la produkto de sia edukado, La homa estaĵo prezentas „tutecon“: sentoj, intuicio, racio, volo, formas ĝian tutaĵon. Se unu flanko de tiu tu:- aĵo estas tuŝata, tui ĉiuj aliaj flankoj kunvibras. Pro tio la ĉiutaga vivo — en la familio, en la strato, en la socia medio — havas fortegan “influon sur infanoj, kai postlasas sur ili neforigeblain signojn,

Kiel la homo estis edukita. en sia infanaĝo, tiel li kondutos en sia maturaĝo. Kaj, ĉar ĉio en nia mondo reagas kaj reefikas, la individua vivo influas la socialan vivon, kaj la sociala la individuan. La tradicia lerneio, per siaj kontraŭ-

68

naturai, kontraŭpsikologiaj postuloj, kontribuas al .senekvilibrigo de l individuo, sekve al senekvilibrigo de la socia medio. Ĝi tiel kreas spiriton de malordo, de milito, de senbrida revolucio.

Male, la Aktiva Lernejo, permesante al sanaj estaĵoj konservi kaj kreskigi sian korpan kaj spiritan sanon, realigus, se ĝi estus ĝeneraligita, socian medion, en kiu milito kaj bruta perforto aŭtomate malaperus. Kia devas esti vera Aktiva Lernejo, kia devas esti moderna eduko, konfcrma al la korpaj kaj psikai bezonoj de infano, kaj al la sociaj bezonoj de la homaro? La respondoj al tiuj demafidoj estas priskribitaj kun tiom da precizeco kaj altspiriteco en „Estonta Eduko“!), verko de la mondfama peda-

‘gogo kaj sociologo D-ro Ad. Ferriere,

ke pri tio mi me insistos tie ĉi.

Homoj edukitaj laŭ tiaj principoj kaj metodoj sukcesus trovi solvon al la konfliktoj. Ili eĉ evitus konfliktoin, starizante justecom por ĉiuj — ne sekan, iuran justecon, sed justecon kiu certigus al ĉiu laboranto tion, kio estas necesa por vivi sane kaj por ĝui vivon, justecon konsistantan “el amo kaj kiu elvokus amon, laŭ la plej alta senco “de tiu ĉi vorto. Tiam ne necesus plu „Konferenco pri senarmigo“, ĉar sponte la homoj ne tolerus plu militon, nek armigon.

ja OA

) Ad. Ferriĉre, Doktoro en sociologio, Estonta Eduko, Alvoko al gepatroj kaj eduk-estraroj, el „Transformons l’Ecole“ tradukis H. Danneil. Eldona Servo de U.E.A., 1, Tour de Wlle, Genĉve, 1929, I vol. 72-paĝa, prezo 1.50 sv. 1r.

Esperanto kaj paco.

La Internacia Ligo de’Virinoj porda Paco kajla Libereco ĉiam klopodas fervore por pli da justeco en la mondo. La aktualaj problemoj

kaptas ĝian atenton.

La senarmiga konferenco estas la ĉefa prizorgo de la tuta mondo. La franca sekcio de tiu ĉi ligo multe laboras en Francuio por efektivigi „senarmigon“. Ĝiaj estrinoj iniciatis presigi glumarkojn, kiuj rondiros tra la tuta mondo. La markoj estis presitaj en tri lingvoj, germana, angla, franca; sed por doni la plej eblan internaciecon por la propagando, la francaj estrinoj, kiuj estas tre favoraj por Esperanto, presigis ankoraŭ glumarkojn en Esperanto.

Tio estas tregrava por Esperanto, ĉar ĉiuj Esperantistoj memoras pri la respondo farita al gesamideanoj niaj dum la somerkurso de tiu ĉi ligo en LO- wemberg. Fakte, la ĉeestintoj decidis kontraŭ Esperanto, ĉar ĝi estas artefarita lingvo.

En Francujo oni provas enkonduki Esperanton en tiu ligo, kaj starigi por 1933 internacian somerkurson, kie oni uzos nur Esperanton.

Kuraĝigu tiujn estrinojn aĉetante grandkvante glumarkojn. La bildo estas verkita de la famkonata pentristo franca Pauk Colin kaj montras du epokojn. Homo kun bajoneto, sed … bandaĝita kapo, aspektante kiel mortanto indikas la nunan staton… kun armiloj, sed

malantaŭe, konture ekaperas pura vizaĝo, kun olivuja branĉeto … estas la estonta stato! la paca regno!! per semarmigo.

Ĉiu glumarko kostas 0.10 fr. fr.

Petu ilin: en Germanuio ĉe s-ino Jakobs, Mathildstr. 9, Flensburg; en ĉiuj aliaj landoj ĉe s-ino Borel, 1 Quai C. Bernard, Lyon, aŭ s-ino Guinaud, rue Blanchard, Ballancourt (Seine et Oise).

a angla sekcio TAGE

[Kunveno okaze de jarkongreso de l’ Nacia Unuiĝo de Instruistoj (anglaj) N. U. T. Folkestone, Paskon 1932 (29.3.)]

Kunveno de N.U.T.-anoji, kiuj interesiĝas pri Esperanto, okazis je Pasko, 1932,

Raporto

kiel je 1929, 1930, 1931, ĉe la Jara Konferenco. Anoj de la Folkestone-a Esperanto-Asocio ankaŭ ĉeestis.

La kunvenestro, s-ro J. Smith Clough, diris laŭ sia sperto de la Rotary Movado, la Asocio por Ligo de Nacioj, kaj aliaj institutoj, ke kvankam sin trovis granda idealismo, ili ne estis sufiĉe praktikaj dum tagoj de krizo kiel nuntempai, kiam la popoloj de la tero estas dividataj kaj suspektemaj unu de la alia. Kiam la transportiloj tiel multe malgrandigis la mondon, estis pli ol iam necese, ke ili sin interrilatu pli apude laŭ ĉiutaga praktiko per uzado de tiel simpla internacia kai neŭtrala lingvo kiel Esperanto. Devigi la uzon de unu speciala nacia lingvo sur ĉiujn aliajn naciojn, donis maljustan bonŝancon al tiu speciala nacio kaj kaŭzis kontraŭecon. Tiuj, kiuj havis sperton de internaciaj konferencoj, konis la malfacilaĵojn kaj stultan malŝparon de tempo per la tradukado de ĉiu parolado en eĉ du aŭ tri aliajn lingvojn. Komercistoj pruvis. ke oni faris triobloin da aferoj per la uzo de Esperanto. Ĉe Folkestone, la civitanoj precipe komprenis la bezonon de komuna lingvo, ĉar ili devis nur vojaĝi 29 mei!- oin trans la „Channel“ por .renkonti popolojn, kun kiuj ili ne povas interparoli. Dramatikaj signoj ne bone sufiĉis, Tli devas havi simplan manieron de parolo, kiun ĉiu devus esti instruata ĉe lerneio, por fari internacian interparolon facila.

Diskuto sekvis pri la rekomendo de D-ro W, Williams, D. Sc., antaŭ ŝtata Regiona Inspektoro de lernejoj. Konsilis li la enkondukon de Esperanto en precipe malgrandajn. lernejojn, kiel de larĝa edukada valoro. Li konsideris ke Esperanto havis gravan lerneian uzeblon, ĉar ĝi larĝigis, klarigis, kaj raciigis ‘a infanan penson kaj lingvon, ankaŭ samtempe grandigis homajn rilatojn, kaj antaŭenigis pacon kaj bonvolon. Laŭ sia opinio, ĉiuj el la penadoj de instruistoj, por disvastigi la Ligon de Nacioj — idealojn inter la infanoj de l’ mondlernejaro estas finfine senfruktaj sen uzo de praktika ilo, kiel. Esperanto, sen komuniko

69

— página 13 del PDF —

por komuna interkompreno. Simpla internacia kaj neŭtrala lingvo estas absaluta neceso.

Raportoj estas donataj kiuj montris la manieron laŭ kiu lernejaj infanoj alkroĉis al lernado de Esperanto kiel anasoi al akvo en la lernejoj de Anglujo kie oni donis ĝian instruon. Post mallonga studado de tiu tre facila rekta lingvo, la interŝanĝo de bildkartoj kaj fotografaĵoj kun infanoj tra la tuta mondo provis igilo al allogita studo de geografio kaj multaj aliaj temoj.

Estis la ĝenerala konkludo de la kunveno ke Edukado en humaneco devus antaŭeniri samgrade, — kaj ne malantaŭen resti —, kiel la mirinda progreso materiala, -kiu tiel rapide unuigas. la mondon geografie, Esperanto provis esti ne nur ordinara racia, sed ankaŭ feliĉa, perilo al tiu celo — akirante mondamikecon,

Esperantistoj de la N. U.T. volas havi liston de ĉiuj N.U. T.-anoj (Esperantistaj instruistoj kaj aliaj) kiuj interesiĝas pri Esperanto, kaj petas ke ĉiu el jli bonvole sendu, per poŝtkarto, notojn de momo, adreso, kaj loka asocio, al M. Riley, Norwood, Birstwith, Harrogate, Anglujo.

~

Bpeto al’ĉiuj;agentoj de T:A. G.E.: Ĉu vi bonvole helpos al ni esperantistoj de la N. U. T, — propagandi Esperanton kaj T.A.G.E. inter la N.U. T.- anaro per jena metodo: — Ĉiu sendu bildkarton kun salutoj (kaj kelkaj vortoj) en Esperanto — se eble en la nomo de via hejmlanda Instruista Unuiĝo — al „N.U.T.-anoj, N.U.T. Jara Konferenco, Pasko 1933, Aberystwyth, Kimrujo, Britljo» per s-ro. T. Evans, Llanilar Sahool, Aberystwyth.“ (Li transdonus ilin, Pro facileco de forgeso IPR memorigos la agentoin $ustatempe al la peto.) Verŝajne ĉi tiu metodo helpas pli ol alia, ĉar ĝi donus provon de mondpraktikebleco «de Esperanto al N.U.T.- anoj kiuj plejmulte tute ne konas la lingvon Esperanto.

Fi

70

Rezolucio ĉe presata tag-ordo en programo de Jara Konferenco de la Nacia (Angla) Unuiĝo de Instruistoj (N.U.T.): Folkestone, Pasko 1932.

„Tiu ĉi N. U. T.-Konferenco demandas, ke la Ekzekutiva Komitato de la N.U.T. (Nacia [Angla] Unuiĝo de Instruistoj) konduki elserĉon en, kaj raporti pri, la praktika valoro de Esperanto kiel racia propono kaj laborŝparanta ilo por:

a) kunigi la Naciajn Unuiĝoin de Instru-

istoj de l’ mondo;

Ebligi, ke lernejaj infanoj starigi rekt-

ain amikajn rilatojn kun aliaj infanoj

tra la tuta mondo;

c) Antaŭenigi la amikecon de l’ mondpopoloj per la edukado de bona interkompreno.“

b

=

(Noto: Pro multaj aliaj aferoj, kiuj bezonis tuian atenton de instruistoj je hejmlanda profesia flanko, ne restis sufiĉe da tempo atingi la jenan (kaj amason de aliai) rezolucion ĉe Programo dum la Konferenco. Sed en diversaj lokoj estos penadoj havigi ĝin ankoraŭ proksimfoje.)

Orĝanizo kaj celo d€ TAGE.

Pri la organizo de TAGE ni la lastan fojon skribis en n-ro 7/8, 1929 de IPK. Intertempe aliĝis multaj novaj membroj, kaj ni volonte donis okazon al nia fervora amiko Pichon, komuniki en IPR (rig. n-ron 2, 1932!) siajn sugestojn pri la organizo de TAGE kaj tiel komenci diskuton pri afero, kiu ja ne estu diktatore destinata de iu persono, sed ordigata laŭ la deziroj de la membroj,

Pichon ne prezentas sian Opinion pro ĝeneralaj konsideroj, sed motivigas ĝin

per praktikaj postuloj de la varbado kaj.

propagando. Li propomas, ke estu en-

kondukata membreco sen abono al IPR,

por ke mi profitu ankaŭ el la simpatio de multaj ne-abonantoj.

Ni unue kompare rigardu la organizformojn ĉe UEA kaj ĉe SAT:

227 SES a Sl 3 iipoj

5

sis

En UEA ekzistas simpla membreco (kostas 5 sv. ĉr.), membro-abono (12,50 fr.) kaj simpla abono al „Esperanto“ (1 fr.) La kotizo por subtenantoj estas 25 fr. En SAT voĉdonraitaj membroj (aktivaj membroj) nur estas la membrouabonantoj. La membro-abono kostas 8 gmk. la abono al „Sennaciulo“ sen membreco 7 gmk. kai la kotizo por aspiranta aŭ subtenanta membroj 2 gmk. Do la diferenco inter la organizformoj de UEA kaj SAT estas, ke aktiva membro de SAT povas esti nur, kiu samtempe abonas la organon de SAT, dum la membreco en UEA me dependas de la abono al la UEA-organo,

Dum la jaroj 1925-1927 TAGE havis organizformon similan al tiu de UEA: Ekzistis membro-kotizo (1 gmk.), membro-abono (3 gmk.) kaj simpla abono al IPR (250 gmk.) Efektive ni meniam havis membrojn sen abono! La spertoj dum la nomitaj tri jaroj devigis, nin, rezigni la specialan membro-kotizon. Pri tio mi diris en n-ro 11/12, 1927 de IPR: „Dum 1927 ni havis 500 membro-abonantojn kaj 100 nur-abonantojn. La kotizon por TAGE ni devis uzi — iam 1926 — por IPR. Do 500 membroj pagis po 3

‘gmk. kaj 100 abonantoj po 2,50 gmk. por

IPR. Ni konsideras justa, ke ĉiuj pagu unuecan sumon por IPR. Do ni ne plu postulos specialan TAGE-kotizon.“

Ĉu hodiaŭ estas rekomendinde, denove enkonduki la simplan TAGE-membrecon?

Se ni faras tion, ni havos tri kategor:- 6Ojn de kunlaborantoj en mia instruista movado (simile kiel ĉe UEA): membroj,

“membro-abonantoin kaj nur-abonantojn.

Kiu kona ahcon de IPR, konsentos, ke la abonti » ne povas esti malaltigata. „Do (E-kotizo devus esti pazata aldon «‘gazetabono. Tion ni ne

povas postuli en’la tempo de la ekonomia mondkrizo kaj de la malaltigitaj kaj plimalaltigataj instruistsalairoj. Multaj abonantoj de IPR ne povos pagi tion. Kelkaj eble nur pagos la membro-kotizon kai

estos voĉdonraitai, kvankam ili ne plenforte subtenas la ĉefan taskon de TAGE: la eldonon de IPR. Kaj la aliaj, kiuj efektive per sia abono al IPR plenumas tiun ĉefan taskon de TAGE sed eble ne pagis krom tio la specialan membrokotizon, ne estas plenraitaj membroj de TAGE.

Sed apud la formala baro jam montriĝis principa konsidero kontraŭ la membreco sen abono: Plenrajta membro de ‘i asocio povas esti mur tiu, kiu akceptas kai subtenas la ĉefan celon kaj taskon de tiu asocio, Kiel ĉefan taskon de TAGE mi jam deklaris la eldonon de nia IPR.

Ne sufiĉas, ke ni asertu al la kolegaro la uzeblecon de Esperanto por ĉiuj bczonoj. La Esperanto-vortaro por la pedagogia fako ankoraŭ bezonas profundan kaj ampleksan laboron, kiun plenumi devas esti zorgo de IPR. Ne sufiĉas, ke ni proponu al la intermaciaj instruistii asocioj Ja aplikon de Esperanto dum iliaj kongresoj kaj en iliaj internaciaj bultenoj. Ni mem unue liveru al ili la pruvojn pri la avantaĝoj de Esperanto por internacini gazetoj kaij intermaciaj kongresoj, Tio postulas de ni intensan okupon kaj daŭran ekzercon en la pedagogia movado kai laŭ materia kai laŭ lingva konsidero. Por tio IPR donas la necesan okazon. Ni ne propagandu per deziroi, sed prezentu konvinkajn faktojn:

Per altnivela kaj bonkvalita gazeto ni donu al la varbenda instruistaro pruvon pri la agkapablo, pri la laborvolo, pri ‘a vivforto, pri la celkonscio, pri la praktikataj solidareco kaj idealismo de la tu’- monda Esperanto-instruistaro kaj ankaŭ pruvon pri la uzebleco de Esperanto. IPR estu modelo por la internaciaj gazetoj de la internaciaj instruistaj asocioj. Kai IPR devas esti forta instigilo al tiu celo.

Do la tasko de TAGE ne estas, postuli ion de aliaj, sed kolekti kaj prepari ĉiujn Esperanto-kolegojn por la modela plen:1- mo de tiuj postuloj ĉe nj mem.

„Ni ne havas tempon por legi IPR, sed ni forte deziras aliĝi al TAGE.“ Tiel oni

T1

— página 14 del PDF —

skribis al k-o Pichon. Per la supraj linioj mi volis montri, ke tiu, kiu ne havas tempon por legi IPR, kiu sekve ne havas la necesan interligon kun nia movado pe: regula informiĝo el IPR, kiu me helpas per sia abono al IPR garantii la plenumon de mia ĉefa kaj nefacila tasko de la gazeteldono, kiu ne konscie kunlaboras por perfektigo kaj eduko de ni mem por la preparo de la ĝenerala enkonduko de Esperanto en la instruistaro, tiu ne povas esti nomata membro de TAGE.

Kiu tamen volas esprimi al ni sian simpation por nia movado per malgranda financa subteno sen abono, tiu ankaŭ konforme estu nomata subtenamto. Tiu nomo prezentiĝas ankaŭ en la propono de Pichon. Kaj TAGE danke povas konsenti tiun sugeston, kiu donos al multaj membroj la eblecon, varbi inter la instruistaro aŭ eĉ en aliaj rondoj novain helpantojn por nia laboro, la subtenantoin.

Ankaŭ la propono Pichon pri la pazenda kotizo ĝenerale estas akceptebla,

La subtenantoj ricevu kvintancon pri sia pago, la n-ron de IPR, kiu enhavas la jarraporton, kaj tabelon pri la nombro de la abonantaro de IPR kaj de la subtenantoj de TAGE fine de la jaro, por kiu la kotizo estas pagita.

Ni ankoraŭ mallonge respondu la demandon: Kiam TAGE povos enkonduki specialan membro-kotizon apud la IPR- abono? Kiam IPR vivos sur la certigita bazo de minimume 1000 abonantoj. Kiam diversaj naciaj sekcioj de TAGE memstare laboros kaj surprenos siain partojn de la administra gazetlaboro kai de la propagando en sia instruistaro, liberigante tiel kelkajn personojn por specialaj asociaj laboroj sube menciataj. Kiam TAGE povos eldoni jarlibrojn, membrolistojn kaj pedagogiajn verkojn. Tiam povos ekzisti membro-abonantoj, abonantoj kaj subtenantoj, Sed ne membroj sen abono al IPR, ĉar la eldono de ia

gazeto restos la unua kaj ĉefa tasko de TAGE

La arda konfeso de Pichon al paco kai interkomprenemo estas bonvena al ni en tiu tempo de naciistaj partitendencoj. En la programo de TAGE tiu konfeso estas multe pli simpla kaj senflama, sed ŝi volas esti same serioza kaj decida.

La celo de TAGE estas:

1. apliki Esperanton a) por la internacia pedagogia scienco, b) por informado pri nacia kaj inter-

nacia movadoj en instruistaro kaj lernejo,

2. prepari la enkondukon de Esperanto en lernejo kaj instruistaro,

3. krei amikajn interrilatojn de instruistoj kaj infanoj trans ĉiujn limojn,

4. servi al la eduko de la juna generacio kontraŭ la milito, por la mondpaco. Eble ni ankaŭ povos plenumi la bonan

sugeston de Pichon, prezenti al niaj mem-

broj kaij subtenantoj tiun celon de TAGE en la promesa kaj instiga formo de persona deklaracio:

1. Mj volas internacie apliki Esperanton en mia pedagogia fako, ĉu uzante la informojn de IPR, ĉu mem aktive kunlaborante en la organo de TAGE.

2. Mi volas propagandi por la akcepto de

Esperanto en la instruistaro kaj ĝia

enkonduko en la lernejo.

Mi volas flegi amikajn interrilatojn kun

miaj kolegoj en diversaj landoj kuj

inter miaj kaj alilandaj lernantoj.

4. Mi volas agi en mia klaso:

Kontraŭ ofendo kaj malestimo d»

~i

alia popolo —

Por internacia frateco kaj solidareco!

Kontraŭ malamo kai milito inter la popoloj —

Por internacia interkomprenemo, arbitracio kaj mondpaco!

La diskuton pri ambaŭ artikoloj la legantoj de IPR bonvolu daŭrigi aŭ informi nin Dri viaj kritikoi, ŝanĝproponoj aŭ konsento. Goldberg.

La venonta numero aperos eke de julio.

Famaj kunlaborantoj ĉe la TAGE-konicrenco €n Paris.

Ĉe la dua punkto de nia tagordo (aperigita en n-ro 2, 1932 de IPR) ni havos du pedagogiajn referaton de fame konatai samideanoj:

l. „Esperanto kaj la komercaj lernejoj“, de Andrĉ Baudet, prezidanto de la Pariza Komerca Ĉambro.

, „Aktiva lernejo kaj aktivaj metodoj“, de D-ro Ad, Ferriĉre, vicdirektoro de la Internacia Oficeio de Edukado, vicdirektoro de la Internacia Ligo por Nova Eduko.

Krom tio estos traktataj la aliaj punktoj

de la tagordo.

Gekolegoj, vizitu multnombre tiun interesan konferencon en Paris! Detalaj informoj sekvos en la venonta n-ro de IPR, Estus valore por la estraro, se vi bonvolus anonci vian partoprenon plej baldaŭ al M. Goldberg, Im Lumbsch 14, Oetzsch b. Leipzig, Germanujo.

m~

Gekolegoj! Vizitu multnombre la Jugoslavan Kongreson en Slavonski Brod!

Sabaton, la 14-an de Majo: lInterkonatiĝa vespero kaj antaŭkonferenco.

Dimanĉon, la 15-an de Majo: Diservo; solena malfermo de la kongreso; fotografado; komuna tagmanĝo; konstituo de Jug. Esp,-Ligo; amuzvespero.

Lundon, la 16-an de Majo: Fakkunvenoj : studentoj; laboristoj; blinduloj; INSTRUISTOJ (aranĝanto: sinjorino Olga Ulrich, instruistino, Slav. Brod). Ferma kunsido.

Gekolegoj! j, Vizitu nian”fakkunsidon multnombre! Varbu diligente por TAGE kaj IPR! FonduJugoslavan sekcion de TAGE!

Informojn donas: Esperanto-Klubo, Slavonski Brod, Jugoslavujo.

1933.

PRO

Premioj por varbado!

Por ĉiu NOVE VARBITA abonanto de IPR vi ricevos “/: de la sendita abonkotizo en la jaro, kiu sekvas al la abonjaro.

Ekzemple, se vi varbas 2 NOVAJN abonantojn por 1932 kaj sendis la abonkotizojn kun la koncerna informo al la administranto de IPR, vi havos krediton de ?4 dolaro (4 abonkotizo) ĉe IPR por

Kiu varbas kvar NOVAJN abonantojn por 195 2, ricevos senpagan jarkolekton 1933 de IPR.

Do ni konkuru en intensa varbado! RA PROFITO! — PROGRESIGO DE L’ MOVADO!

Interesajn artikolojn

sendu al la redaktoro. (Eble pri la temo: la instruista kaj lerneja vivo laŭ la vidpunkto de la mondkrizo.)

Kiu fuj sendas sian abonon, helpas al plua kresko de IPR!

— página 15 del PDF —

IMNVITROSA.

Kiu fotografas, tiu pli multe ĝuas la vivon.

Tio estas veraĵo jam delonge aprobita. Pripensu, kian ĝojon

kaŭzos al vi bildeto de via etulo! Ĉiukaze kaj dum ĉia lumo

viaj fotoj sukcesos, se vi uzos la speciale subtil-partiklan, senhaloan

„Extrema“- filmon, 23? Sch.

La fotojn oni kopias plej sukcese helpe de „Sunotyp“. Tiam la sukceso certe ne mankos.

MMiimosaA:G.Dresden21

ETERNA BUKEDO

estas la plej nova granda verko de

K. KALOCSAY

entenanta senvelkajn florojn el la poezioj angla, bulgara, ĉeĥa, ĉina, egipta, estona, finna, franca, germana, greka, hebrea, hispana, hungara, itala, japana, latina, nederlanda, pola, portugala, rumana, rusa, sveda.

Interpretite per perfekta formo, mirinda trasento

kaj enlula vortmuziko estas en la libro poemoj de: Faraono Ahn-Aton, Reĝo Salomon, Horatius, Catullus, Anakreon, St. Francisko de Assisi, Sappho, Walter von der Vogelweide, Dante, Lope de Vega, Ronsard, Chaucer, Shakespeare, Milton, Spenser, Keats, Shelley, Goethe, Schiller, Heino, Lenau, Baudelaire, Verialso, Lamartine, Victor Hugo, Verhaeren, Vrchlicky, Micklewicz, Vazov, Li-Tai-Po, Petĉii, Ady, Hitomaro, Curajuki, Puŝkin Lermontov, Strindberg, Henriette Roland Holst, Stecchetti, Certan

Leopardi, Camoens, Under, Semper kaj ceteraj. Os

La volumo, 13.5X20 cm. granda, 352 paĝa sur LT unuaranga papero, en duonleda bindo kostas uson- =

ain dolarojn 2.20. Aldonu 109» por sendkostoj.

Eldonis LITERATURA MONDO, Budapest IX, Mester-u. 53, V. 7. Mendu de la eldonejo, de la reprezentantoj de LITERATURA MONDO aŭ de la seriozaj esperantistaj librovendejoj.

Preso: Heroldo de Esperanto, Koln, Briisseler Str. 94, Germ.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

FPLDAGOGIAREVUON

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T-A-G: E.

11-a JARO, N-ro 4 JULIO/AŬGUSTO 1932

— página 2 del PDF —

Agentoj de TAGE. Vian kofizon akcepfas:

Enlandoj:

Angla:

Aŭstra:

Belga:

Bulgara:

Fino V. C. Nixon, 183 Woodlands Park Road, Bournville, Birmingham.

Fr. Scheibenreiter, Her. mannsgasse 31/26; Wien, VIlI; Konto P.S.: B134611 H. Rainson, Lange Penninkstr, 17, Mecheln.

Ivan Sarafov, Golemo- Selo, Kazanlika regiono.

Ĉeĥoslovaka: A.Valouŝek, uĉitel,Brno-

Ĉila: Estona:

Franca:

Germana:

Greka:

Medlanky; poŝtĉeka konto Brno 102 169.

E. Herrera Valen, Clasificator 220, Santiago. Agnes Nii, Postkast 6, Tallinn.

F, Vĉrot, rue des Villas, St.-Etienne (Loire). Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer, ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857, aŭ poŝtĉekkonto Dresden 263.79, Kurt Hofmann, Riesa.

D-ro A. Stamatiadis, Rodou 21, Ateno.

Enlandoj:

Hispana: Ferd. Montserrat, Provenza, 99, 1?. 4, a, Barcelona.

Hungara: Bleier Vilmos, Mester-u. 53. V. 7. Budapest, IX.

Japana: Joshi H. Ishiguro, Tokio, Koojimachi P. O. Box 1.

Jugoslava: Stanko Prvanoviĉ, Halovo p. Zajeĉar.

Latva: S-ino O. Juŝen, Riga, Slokas iela N. 112 dz. 1.

Litova: Mok, A. Prapuolenis,

o Kazlu-Ruda, ;

Nederlanda: P. Korte, Schoolstraat 13,

)G447- ui Poŝtĉekkonto:

Norvega: Nils Okiland, Rommesveit.

Stord. Pola: Agento serĉata. Sveda: Torsten Torbiŝr, Mariagatan 15 a, Goteborg. Svisa: S-ino N.Qumansky, 12 rue

Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas. San Josĉ 1123, Montevideo.

U.S.A.-a: David R.Metzler, Route 1, Box 389, Fresno, Callifor.

Abonprezo

Tutjara abono 1 USA-dol., Duonjara provabono ‘!/, dol., Opa numero ‘/, dol.

La abonprezo estas fiksita en dolaroj nur pro ĝia stabila valoro. Niaj agentoj kompreneble akceptas egalvaloron en nacia mono, Kiu sendas la abonprezon rekte al la administracio, bonvolu uzi plej eble dolarojn.

Membroj de la Germana asocio

sendu la kotizon al „Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer“, Girokasse Leipzig-Leutzsch, Girokonto 278 57,

Membroj de la Saksa asocio

al k-o Karl Ritter, Riesa, Steinstr. 13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto: Dresden 156 09.

OOON = La pliperfektigita Heroldo

trovas la aplaŭdon de ĉiu abonanto, Ĉu vi jam vidis numeron el 1982? Se ne, petu senpagan specimenan numeron. Pli bone estas, se vi mendas provabonon por unu monato je la prezo de 0.80 gmk. Dum tuta monato vi havos okazon prijuĝi la semajnan organon de la Es~ peranto-movado. Krome vi rajtas enpresi senpagan korespondanonceton. Post unu monato vi certe fariĝos daŭra abonanto! Skribu al

Heroldo de Esperanto, Koln, Germanl., Briisseler Str. 94.

Numero 4

PEDAGCOOOIA REVUO

Oficiala organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk.: Dresden 26379 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch, Oetzsch b. Leipzig, Germ Prezidanto de TAGE: G. W.ROOME, 21 Glenalmond Road, Sheffield, Anglujo.

ENHAVO: Internacia malamo (al nia programo 11) — Kial vi, virinoj. devas kontraŭbatali la militon? (al 11) — Du verkoj de Eugen Wiister same gravaj kiel du kongresoj (al 122) — La lingvo-pedagogia valoro de Esperanto (al 121) — Nomigado de diversgradai lerneioj, instruistoj, lernantoj (al 132) — Kongreso por

infanetedukado 1932 (al 212) — Esperanto kaj lernejoj (22) — 23-a Brita Esp.- Kongreso 1932 (al 221) — Internacia Somera Esperanto-Kurso por geinstruistoj en Danlando (al 221) — Recenzoj: Esperanto-instruado (al 231) — Pedagogio

(al 231/2) — Diversaĵoj (al 231) — Ĉeikunveno de la Esperanto-Asocio de Germanaj Instruistoj (al 24) — Sveda Instruista Esperanto-Federacio — Raporto de la Laborkomitato por TAGE kai IPR pri la jaro 1931 — Instruista fakkunsido de TAGE en Parizo — TAGE-sciigoj — Nekrologo. — Aldono de la Korespondo-

Oficejo. Voĉoj de l’ homaro.

Internacia Malamo,

La internacia malamo estas plej forta kaj plej arda sur la plej malsupraj ŝtupoj de la kulturo. Sed ekzistas ŝtupo, kie ĝi tute malaperas, kie oni staras kvazaŭ super la nacioj, kaj kie omi sentas feliĉon kaj suferon de sia majbara popolo, kvazaŭ ili estus renkontintaj onin mem.

(Goethe al Eckermann, 14-a de marto 1830; trad. Bennemann.)

Kial vi, virinoj, dcvas kontraŭbatali la milifon ?

1. Militoj ĉiam okazis, ĉu ili estos eviteblaj iam ain? Forbruligon de sorĉistinoj, torturon kaj sklavkomercon ni subigis, ili apartenas al la estinteco. Do ankaŭ la milito estos subigata.

2. Ĉu militoj devas okazi, ĉar koniliktoj ĉesos neniam? Militoj ĉesos — batalo ĉiam estos. Kiel unu la alian ne plu bastonas, kiel iam malamikaj gentoj unuiĝis kaj poste formis unu popolon (ekz. bavaroj (kaj prusoj), tiel ankaŭ la popoloj me plu kontraŭmarŝos por mortigi unu la alian. Arbitraciaj tribuna:oj senarme decidos konfliktojn. La internacia arbitracia tribunalo, fondita en 1922 en Hago, jam estas grava ŝtupo.

3. Ĉu la popoloj fakte ‘volas militon? La popoloj ne volas. Estas nur kelkaj personoj, pri la milito inte-

— página 3 del PDF —

resiĝantai, kiuj incitas la popolojn unu kontraŭ la alia sub la masko de la patruja defendo kaj helpe de subaĉetita gazetaro.

4, Ĉu ni ne devas defendi nian patrolandon? Nuntempe neniel utilas, mortigi kaj morti por nia patrolando, ĉar

pro la tekniko de la gas- kaj maŝinmilito lando me plu povas esti ŝirmata per homkorpoj. Ni vivu kaj laboru por nia patrujo!

5. Kion tari, se nia patrujo estas atakata?

La Kellogg-pakto, aprobita kaj subskribita en 1928 de 57 ŝtatoj — ankaŭ de Germanujo —, malhonorigas la atakinton. Sekve la atako estas kontraŭleĝa kaj — ĉar kontraŭ la publika opinio de la mondo — ĝi malfaciliĝos pli kaj pli kaj fine devas malaperi tute. Disvastigi ĉi tiun komprenon inter la popoloj, estas nia celo. Okaze de militdeklaracio la „ligo de nacioj“ kaj arbitracia tribunalo devas esti alvokataj. Tio estas hodiaŭ la granda progreso.

6. Kiel milito aspektus hodiaŭ?

Estos gasmilito, kiu detruos per venenaj gasoj ĉion, kio spiras, ĉion, kio kreskas (kaj vivas, tutajn urbojn dum malmultaj minutoj.

7. Ĉu ekzistas gaskontraŭilo? Ne — neniu gasmasko povas ŝirmi vin kontraŭ gasoj, kiuj varmegigas la aeron ĝis 3000 Celsius-gradoj, Ne ekzistas ŝirmilo kontraŭ ĉi tiuj gasoj, jam de longe eltrovitaj kaj aplikataj. 8. Kiu profitas per milito? Ĉiuj armilfabrikantoj kaj produktantoj de venengasoj. Ankaŭ la aerŝirmado ebligas bonan negocon. La sama fabrikanto, kiu fabrikas venengason, ankaŭ liveras gasmaskojn, kaj ja ne nur al la enlando sed ankaŭ al la eksterlando. La paca industrio de ĉiuj landoj estas ŝanĝebla en militindustrion dum 24 horoj. 9, Kiu malprofitas per milito? Ĉiuj popoloj. — Estos nek venkintoj nek venkitoj. — Ĉiuj estas ekstermataj; viroj, virinoj kaj infanoj. 37 milionojn da homoj (mortfalintoj, mortintoj per revolucio kaj blokado) englutis la lasta milito. La objektoj detruitaj per la mondmilito egalvaloras la salajron por unu miliono da laboristoj, kiuj havus laboron kaj panon dum 3000 jaroj, posemajne 44 horojn. La sekvojn de perdoj ni sentas hodiaŭ. Pro tio ni havas hodiaŭ en la mondo 22 milionojn da senlaboruloj, multain milionojn da malsataj infanoj, junularon sen laboro, sen espero. 10. Kion ni povas fari, por ke tio ne ripetiĝu? Kontraŭstari la militon, unuigante min kun la virinoj de la aliaj popoloj, subteni ĉiun agon por la senarmigo, Patrine influi niajn gefilojn. For la legendon pri la malamiko kaj la tradicia malamiko! — For la brutan perforton! Estimu la homon de ĉiu klaso, indulgu la „alian rason, komprenu la homojn de la alia nacio, sankta estu la homa vivo! En Francujo nia ligo nombris post tri jaroj pit ol 60000 virinojn kaj kreskas ĉiutage. En Germanujo mi staras post ses monatoj en la komenco de nia

74

laboro kun pli ol 6000 virinoj. Ni varbas en ĉiuj landoj. Aliĝu — fortigu nian potencon! La virinoj estas la duono de la homaro. — Kie nia ligo estos potenca, ne plu estos milito.

(Laŭ flugfolio de la „Tutmonda Pacligo de la patrinoj kaj edukistinoj“ tradukis la geinstruista grupo Freiberg-Sa.)

Du verkoj de Eugen Wiisier same gravaj kiel du kongresoj. De D-ro Kurt Riedel, Dresden,

Ŝajnas, ke la epoko de lla ĝeneralaj kongresoj de asocifunkciuloj kaj amatoroj en Esperantujo estas pasinta, kaj ekas la epoko de Esperanto en fakrondoj. Tie la skribata Esperanto okupos la unuan lokon, la parolata Esperanto la duan. Nia legantaro atentu la du verkegojmn de D-ro inĝ. Eugen Wiister. Unue: Intermationale Sprachnormung in der Technik (Internacia teknika lingvonormigo) besonders in der Blektrotechnik (precipe en la elektrotekniko), die nationale. Sprachnormung und ihre Verallgemeinerung “la nacia lingvonormigo kaj ĝia ĝeneraligo). Eldonaĵo subtenita de „Akademie des Bauwesens“ (Akademio de la konstrufako). Berlin 1931. VDI (Verein deutscher Ingenieure = asocio de germanaj inĝenieroj)-Verlag, G.m. b. H., XV kaj 431 pĝ. kaj 4 tabuloj, tole bind. RM 18.—. Kontribuis la duonon de la preskostoj la „Akademie des Bauwesens“. La presekipo estas senmakula.

Pri la ĝeneralaj preferoj de la verko skribas la recenzinto en la gazeto de la „Deutscher Sprachverein“ (Muttersprache 1932, 131 ff.) jene: La aŭtoro verkis kun admirindaj zorgemo kaj vastrigardo, kun senfina diligento, Li atentis laŭeble komplete la multegajn fontoin de ĉiuj gravaj lingvoregionoj kaj ĉiujn eldirojn je tekniko (kaj lingvo el la lastaj jardekoj. Tion montras jam la indekso def ontoj, tion montras la detalega tabelo de enhavo, tion montras ĉiu paĝo de la libro. Ankaŭ estas tre precizaj ĉiuj notoj eĉ la plej etaj, tio estas sammezure laŭdinda, same la laŭcela uzado de malegalaj prestipoj kaj mallongigoj, la simbola signado de rilatoj intervortaj kaj interpropoziciaj.

Ni esperantistoj ŝategu tiun verkegon, ĉar ĝi entenas la plej serioze sciencan traktadon germanlingvan pri Esperanto, kaj ĉar la aŭtoro proponas Esperanton kiel la plej taŭgan ilon por internacia teknika lingvonormigo, kaj ĉar multaj eksterlandaj helpantoj esperantigis por li partojn de koncernaj eldonaĵoj, kaj ĉar la libro finiĝas per Esperanta resumo.

La enhavo estas partigita laŭ la decimalsistemo (kiel la redakta programo — por kelkaj legantoj mistera — de IPR, do 1 anstataŭas A 2= B,3= C, l1 anstataŭas AI, 12 = AJ, 21 = BI, 22 = BII, 111 anstataŭas Ala, 112 = AIb, 211 = BIa, 2211 anstataŭas B Ila 1 ktp.).

Jen kelkaj citaĵoj el la Esperanta resumo pri la ok ĉefpartoj:

1. Neceso de ekonomieca lingvokonsidero en la tekniko, precipe la internacia lingvonormigo: „Tekniko estas ekonomia (racia) apliko de la naturleĝoj. Same kiel la desegnaĵo kaj la signoj ankaŭ la lingvo estas grava instrumento de l inĝeniero. Ankaŭ por tiu instrumento li devas uzi la mezurilon „ekonomieco“ (racieco)… Utiligante la spertojn, faritajn ĉe la nacia

7o

— página 4 del PDF —

teknika lingvonormigo, esploro estu farata. ĉu kaj kiel la internacia teknika lingvonormigo povas esti disvolvata pli multe.“

2. Nacia disvastiĝo kaj graveco de nacilingvoj: „La aŭtoro donas simoptikon pri la 1500 lingvoj de l’ tero. Por la elektrotekniko plej gravaj estas la lingvoj angla, germana, franca, plue la rusa, itala kaj hispana, kaj fine la lingvaj bezonoj de la japanoj.“

3. Transversa profilo de diversaj nacilingvoj: „La lingva konsisto de la naciaj lingvoj estas ekkonebla per diserigo de la esprimoj (»forma analizo«) kaj per sekvanta esploro pri ilia ekonomieco.

Forma analizo: Nur malmultaj naciaj esprimoj estas vortelementoj kun origina signifo. La plej multaj esprimoj estiĝas per tio, ke elementaj sonformoj ricevas novan signifon iel devenantan de la origina signifo („malproprigo de l’ signifo“) aŭ ke kombinaĵoj de pluraj sonformoj ricevas iun signifon, kiun ankaŭ kondiĉas la origina signifo de la apartaj eroj de la kombinaĵo („vortokombinado“). La origina signifo de partoprenantaj sonformoj ambaŭfoje estu nomata la „ideoformo“, ĝi povas en la „porcela lingvaĵo“ esti konsiderata kiel la vera portanto de l’ signifo. La aŭtoro detale montras, ke la ideoformoj estiĝas en la okcidentarjaj lingvoj laŭ principe la samaj leĝoj kaj ke malgraŭ la malsameco de la sonformo ili tre ofte koincidas.

En kio komsistas la ekonomieco de lingvo („lingva boneco“)? La du fundamentaj postuloj pri la lingva boneco estas precizo kaj oportuno, Kiam ili konfliktas inter si, laŭ la „principo de la laŭvola precizo“ devas estj eble, pokaze elekti la plej ekonomian solvon inter la du polusoj. La ĉefa kaŭzo por la neoportuno (malfacilo) de la naciaj lingvoj estas, ke iliaj derivelementoj ne estas unusencaj kaj unuformaj („nereguleco“). La precizo grave suferas, kiam diversaj membroj de samlingvanaro komprenas la samajn esprimojn malsame aŭ nomas la samajn ideojn malsame („malunueco“).

4. Laŭlonga profilo tra diversaj nacilingvoj (lingva evolucio kaj ĝia regul~ ado). „La lingva evolucio de la naciaj lingvoj estintatempe ankaŭ en la tekniko ne estis regulata. Natura selekto decidis inter individuaj nomproponoj. Tio rezultigis multajn okazojn de malunueco. Krome tiu maniero de lingva evolucio estas malekonomia, ĉar la sama laboro de nomado estas farata ripetfoje. Tial depost la milito la teknika lingvaĵo estas normigata en preskaŭ ĉiuj industriaj landoj, kaj tio sukcese. La lingvonormoj de 29 lingvoteritorioj estas priparolataj.“

5. Nacia signaro: „LLa sigmoj estas parte derivitaj de terminoj („mmallongigaĵoj“), parte nedependaj de la lingvo. La naciaj mallongigaĵoj posedas grandan memoreblon. El la signoj, nedependaj de la lingvo, nur la bildaj (»grafikaj«) havas grandan memoreblon.“

La internacia teknika lingvonormigo posedas 3 gradojn: interna lingva kunordado, uzo de izolitaj signoj kaj terminoj, enkonduko de kompleta helpa lingvo. Ĉiu grado havas 3 subgradojn.

6. Internacie kunorditaj esprimoj naciaj: „La unua grado estas la interna liugva kunordado, t.e. paraleligo de naciaj esprimoj.“ L Internacia Elektroteknika Komisiono (IEC) aplikas tiun metodon. PA Gi MIO: subgradoj de la interna lingva kunordado estas 1. reciproka delimado de lz naciaj signifoj, 2. reciproka egaligo de la signifoj kaj fine 3. reciproka egalizo de la ideoformoj. La dua kaj precipe la tria grado de la interna kunordado multege faciligas la internacian interŝanĝon de ideoj.“

76

7. Izolitaj internaciaj terminoj (kaj signoj): — — — „La 3 subgradoj de la lingvonormigo per internaciaj terminoj estas: latinaj vortoj (kiel en botaniko kaj zoologio), modernlingvaj fremdvortoj kaj latinistaj fremdvortoj. Sed la nacia teknika lingvonormigo de la plej multaj landoj konscie rifuzas fremdajn vortojn, kaj speciale decide modernlingvajn fremdvortojn.“

8. „La tria kaj plej perfekta grado de la internacia lingvonormigo estus la enkonduko de kompleta helpa lingvo. Ekzistas tri seriozaj kandidatoj: latina lingvo, angla lingvo kaj Esperanto. La latino por teknikaj celoj ne povas konkuri kun la du aliaj lingvoj, ĉar ĝi kunigus la ĉefan malbonaĵon de la angla lingvo (malfacilo, pro mankantaj unusenceco kaj unuformeco de la derivelementoj) kun la ĉefa malbonaĵo de la lingvoj artefaritaj (salto en la evolucio).

Eĉ se unu lingvo internacia (la angla aŭ Esperanto) estus enkondukata, la scienca inĝeniero ankoraŭ dum multaj jardekoj devus esti kapabla, legi tekstojn en la ĉefaj naciaj lingvoj: en la angla, la germana kaj la franca, Por akiri tiun kapablon, la lernanto bezonas nur proksimume trionon de la lernlaboro necesa por lerni flue paroli. Tial estas pli ekonomie por la tutaĵo de la homoj (kaj kompreneble des pli por la neanglaj popoloj), krom la 3 legolingvoj lerni ankoraŭ paroli Esperanton ol lerni unu el la legolingvoj (la anglan) ĝis plena posedo, Ĉiu jarklaso de la lernejanoj tiel ŝparus ĉirkaŭ 5024 de la lernlaboro necesa por la helpa lingvo. Se ankaŭ ĉiuj hodiaŭ vivantaj plenkreskintaj persomoj lernus kompreni Esperanton almenaŭ per la orelo, tiu elspezo de laboro estus kompensita jam post 10 jaroj, sole per ia ŝparo de lernejana lernlaboro.

Esperanton postulas ne nur la ekonomieco, sed samgrade la justeco, Se la angla lingvo estos elektata kiel internacia helplingvo, la ceteraj popoloj kuiture defalos en la staton de angla kolonio.

Esperanto taŭgas por teknikaj celoj minimume same multe kiel la angla lingvo. Ĝi kontentigas en alta grado la postulojn de lingva boneco. La internacia teknika lingvonormigo estas pli facile realigebla per la helpo de Esperanto, ĉar ĝi estas pli plastika ol la naciaj lingvoj kaj ankoraŭ ne tiom finstampita. La normigitaj Esperantaj esprimoj laŭ japana propono povus esti uzataj sammaniere kiel la latinaj nomoj de bestoj kaj plantoj.“

Ĝuste konstatas la recenzinto en la gazeto „Muttersprache“: „La fundamento de la ampleksa kaj antaŭ ĉio signifoplena traktado estas la pure prilingva parto, en kiu la teknikulo (speciale elektroteknikisto) montras sin preskaŭ nur ĉe la elekto de la plejmulto de l” ekzemploj; cetere oni povus opinii, ke skribis la verkon — filologo.“

La du ĉapitroj, plej gravaj por ni esperantistoj, estas !a tria kaj la oka, fa du plej ampleksaj. En la tria la aŭtoro pritraktas klasifikon de nocioj (konceptoj) kaj vortoj, vortgrupojn, vortkombinadon, vortderivadon, fleksion, malproprigon de l’ signifo, sonformon kaj ĝian senperan signifon, lingvan bonecon. Parton de tiuj problemoj la leganto renkontos ankaŭ en la grandega „Enciklopedia Vortaro Esperanta—Germana“ de Eugen Wiister (vidu sube). La oka ĉapitro enhavas la tiom valorajn traktaĵojn pri latino kaj angla lingvo kiel»tutmondaj lingvoj kaj la ĉizitan skizon pri Esperanto, krome detalan kritikon pri Volapiik, Ido, Occidental, Latino sine flexione, Novial. En la sagaca esploro pri Esperanto la aŭtoro aplikas la teorion de lingva konsisto, kiun li prezentis een la tria ĉapitro.

7

— página 5 del PDF —

Detalaĵojn el tiu gravega verko ni diskutos ofte en IPR. Ĉiu loka grupo de esperantistoj havigu al si tiun valoran libron! La saman deziron mi 2sprimas por la dua verkego de Eugen Wiister:

Enciklopedia Vortaro Esperanta —Germana. Kun speciala elmontro de la Zamenhofa lingvuzo. Provo sur la vojo al la internacia sinteza vortaro de Esperanto. Eldonita laŭ komisio de la Esperanto- Instituto por la Germana Respubliko. Eldonejo: Ferdinand Hirt u. Sohn en Leipzig. Ĝis 1932 aperis la Enkonduko kaj la Vortaro de a ĝis korno (er kvar partoj), entute 23 kaj 576 pĝ., prezo po parto 15 RM. La unua parto aperis jam en 1923.

Kiel dediĉon oni povas legi la vortojn: „Rezonanta pentremo de Renĉ de Saussure, la Analizanto, vivonaska intuicio de Anton Grabowski, la Sintezanto, scienca diligento de Grosjean-Maupin, la Konservanto, ke en akordo li gvidu nin!“

La Antaŭparolo kai la Enkonduko estas skribitaj germanlingve kaj Esperante. La verkego estas kvazaŭ efektivigo de imtenco de Zamenhof, kiu mallongan tempon antaŭ sia morto decidiĝis, mem verki grandan germanan vortaron de Esperanto kiel antaŭlaboron por ampleksa internacia vortaro, al kiu li skizis jam 1911 sian planon. Aludon al la praideo por la verko supre recenzita ni ekkonas el la jena frazo el la antaŭparolo: „Eble nia laboraĵo ankaŭ helpos tiun aŭ alian eksenti, kiaj sugestoj por la lingvistiko, logiko kaj psikologio $ermas en la sino de Esperanto (la internacia interkomparo de ideoj). Povas esti, ke iu tia foje venos kaj ekvivigos da dormantaĵon.“

La enkondukanta parto „Esperantologiaj Principoj“ enhavas jemajn ĉapitrojn: Ĝusto kaj boneco de esprimo, Centripeta kaj centrifuga lingvo-evolucio, La lingvekonomia vortara principo, Principoj de transskribo, Pri la nomoj de bestoj kaj plantoj. Por solvado de la problemo pri „gusto kaj boneco de esprimo“ esploris Eugen Wiister la „faktorojn de boneco“ kaj dividis ilin jenmaniere:

1. Boneco sen konsidero de la lingvuzo (sistema boneco), 11. sen komsidero de la ceteraj lingvoj (sistema boneco de funkcio), 111. sen konsidero «de la ceteraj partoj de la sama lingvo (absoluta boneco). 112. unueco inter la partoj de la lingvo (struktura unueco, unuformeco, L sintezeco, analogieco). 12. unueco kun la fontolingvo (internacieco).

2. kii inter la partoj de la lingvanaro (unueco de la lingvuzo, konvencieco), 21. inter la samtempaj partoj (loka unueco de la lingvuzo). 22. inter la sinsekvaj partoj (tempa unueco de la lingvuzo, kontinueco). Kelkfoje estas praktike, tiuin grupojn jene kunigi alimaniere:

M1 ikaj 12: Boneco sen konsidero de la lingva unueco.

U2 kaj 2: Lingva unueco.

En sia nova verko Eugen Wiister grupigas la „faktorojn de boneco“ jenmaniere:

1. Boneco sen konsidero de la lingvuzo (sistema boneco), 2. Unueco — loka kaj tempa — inter la partoj de la lingvanaro,

78

3. Ti internacia, (Vidu: Internationale Sprachnormung in der Technik,

S. 871.

Cirkonstancojn favorajn aŭ malfavorajn por la lingva unueco oni nomiis „centripetaj“ resp. „centrifugaij“.

Ekzemplo por la grupo 111 de la faktoroj estas la postulo pri maksimuma mallongo de la vortelementoj; ekzemplo por la grupo 112 estas la postulo pri analogia transskribo … La postulo 12 estas apartaĵo de la internacia lingvo.“

La aŭtoro diras: „Inter »ĝusteco« kaj »boneco« estas principa diferenco, »Boneco« estas kvalito de la lingvero aŭ de la lingva interrespondigo sendependa de tio, kiu estas priresponda pri ĝi. (Senpera) ĝusto kontraŭe estas eksplicite agokvalito de la momenta uzanto de l lingvo.“ Plej ofte pri ĝusto aŭ malĝusto tute ne povas esti decidata, ĉar mankas la instanco, kiu estas prezentata per la lingvuzo de „bonaj aŭtoroj“. Do, ĝusto de esprimo dependas de faktoroj en la grupo 2, ĉar ĝi signifas unuecon kun la lingvuzo.

Tial la Enciklopedia Vortaro unualoke estas kritika vortaro de la iingvuzo, precipe de la Zamenhof-a. „Oite oni ion trovos nekritikan, kio malmulte plaĉas al ni persone; ofte ankaŭ oni bedaŭros la foreston de io, kio devus eniri la lingvon. Grandmezuraj bonigoj en tio nek povas-nek devas esti la afero de unuopulo. Nur per internacia konvencio ili estas. eblaj.“

Antaŭparole la aŭtoro skribas, ke li ne konsideris tiom grava la kompietecon de ĉiuj esprimoj foje uzitaj kiom la fikson de la signifoj, la sinonimikon kaj la frazeologion. Al imi la demando sin trudas, ĉu Esperanto devu posedi frazeologion. Ekzistu en-helpa lingvo diferenco inter terminoj kaj retorikaj figuroj! Frazeologio estas kolekto kaj instruo je retorikaj figuroj, konstantaj en la lingvuzo. Cu Esperanto, estante helpa lingvo, bezonas konstantajn retorikajn figurojn? Frazeologiaj esprimoj koncernas ĉefe ĉiamajn kunligojn inter verbo kaj vortojn, respondantajn je demandoj kion, kiun aŭ kiel, kiam, kie, kien. Nacia lingvouzo konsistas plejparte en tiaj ĉiamaj kunligoj. Pro tiaj parolaĵoj la traduko en fremdan nacilingvon ja estas tiom malfacila, kaj pro foresto de tiaj ĉiam-kunligoj ila traduko en Esperanton estas la pli ĝusta, kiu estas la pli klara kaj simpla sen respekto je la lingvuzo, kompreneble nur kaze de retorika figuro, ne kaze de terminoj.

La lingvo-pedagoĝia valoro d€ Esperanio.

Laŭ propono de „Esperanto-Unuiĝo de Danaj Esperantistoj“ la subskribinto intencas fari sciencan studon pri tiu temo kaj tial deziras kolekti materialon. Instruistoj, kiuj bonvolos sciigi siajn spertojn tiurilate (ekz. faciligo per Esp. en la lernado de aliaj lingvoj) aŭ kiuj alimaniere povas faciligi la laboron (atentigi pri literaturo, kiu koncernas la temon) estas petataj, skribi al

Paul Neergaard, lic. hort., Kastelsvej 21, Kopenhago O.

79

— página 6 del PDF —

NAJ lr muj | = Nomigado de diversgradaj Iĉrnejoj, instruistoj, lĉrnanfoj.

En la lasta numero de „Bulteno de Internacia Scienca Asocio Esp.-ista“ mi havis la okazon per artikolo tuŝi i. a. la demandon pri nomigado de diversgradaj lernejoj ktp. Car tiu temo supozinde interesos al la legantoj de IPR mi faras la ĉi-subajn malmultajn rimarkojn, kiuj eble povos fari bazon por diskutado. | Es

Ekzistas ofte iom da konfuzo koncerne al la Esperanto-formoj pri diversgradaj lernejoj kaj ties lernantoj kaj instruistoj. Estas diferenco inter franca aprofesseutr“, germana „Professor“ kaj skandinava „Profe S- sor”. Dum kolegio en unu lando estas altlernejo, ĝi en alia lando Ticevas la signifon de mezlernejo ktp. Sed ĉu ni devas blinde traduki naciajn vortojn esperanten — ĉu ne pli bone, ke fakanoj fiksu la internaciajn formojn kaj signifojn de tiaj esprimoj per diskutado? Al la sekvantaj tabelo kaj klarigaj notoj mi petas al la legantoj, ke ili faru rimarkojn kaj aldonojn.

Realgimnazio aŭ reallernejo en la signifo de „duagrada lernejo malpli grava ol Ĵiceo aŭ gimnazio“ eble estus preferinda al kolegio, por kiu oni povus rezervi la signifon de altlernejo.

Studento k.a. Ekzistas diferenco inter studanto (tiu, kiu simple studas), studento (studento ĉe altlernejo), kaj abituriento (diplomito el liceo, gimnazio). Abituriento ne ĉiam estas studento kaj renverse.

Teknikumo: teknika altlernejo.

Cu esprimoj kiel 1-agrada, 2-agrada kaj 3-agrada pri lernejoj estas bonaj -— almenaŭ nefakanoj povas dubi pri tio, ĉu ekz. 1-agrada estas elementa lernejo aŭ supera. — Mi proponas, ke oni konsekvence evitu tiujn esprimojn, ĉar mi posedas pli klarajn: elementa, meza, supera.

Cu liceo kaj gimnazio havas tute la saman signifon? (laŭ Kabe kaj Plena Vortaro jes). Kiu respondos? Paul Neergaard, Kopenhago.

Kongreso por inianefedukado 1932.

1.—5. de Okt. 1932 en la magistrata domo de Berlin-Schoneberg.

Lernejo Ano Instruanto Estro Diplomito instruist , malsupera, elementa lernanto Seflnetralat “ lernejestro = kolegio KORNO, x kus = kolegiestro diplomito de k. mezgrada, bromo l i | rof. | liceestro ; H iceano, gimn. prof. kea liceo, gimnazio | «im naziano licea [lekt. | gimn.-estro abituriento lektoro a licencito aŭ kolegio studento ĉe k. = EONO Jee k.| rektoro licenciato lektoro ; aŭ akademio studento ĉe a. | docento lee a.| rektoro ; ak kl kr Supera, ) profesoro | altlernejo – lektoro 4 licenc.- universitato studento ĉe u. | docento |ĉeu.| rektoro magistro profesoro doktoro lektoro K konservatorio | studento ĉe k. docento lee k.| rektoro diplomito de k. profesoro J o

Lektoro. Certe estus pli bone, se oni povus trovi pli konvenan formon ol lektoro en ĝia signifo de gimnazia ĉefinstruisto, precipe pro.tio, ke universitata profesoro estas kvazaŭ ĉefinstruisto ĉe universitato, dum lektoro ĉe universitato havas pli malaltan rangon, Ĉu iu el la legantoj helpos per propono?

Popolaaltlernejo: daŭrigaj kursoj por studantoj kun scio de ĝenetala mezlernejo.

Popollernejo: fundamenta lernejo.

Preparlermeijo: elementa lernejo 4- aŭ 5-klasa, kiu preparas por la mezgrada lernejo.

Progimnazio: mezlerneio, kiu preparas por gimnazio.

80

1-a Tago:

Antaŭtagmeze: Malfermo kaj „Celkonscia lerneja reformo“. Paroladoj: 1. Homar- kaj infanet-mizeroj. Prof. Paul Oestreich, Berlin. 2. La problemoj de !a pedagogio en la nuna tempo. Stud.-kons. Martin Weise, Dresden.

Posttagmeze: Individualpsiko!ogio, Paroladoj: 1. Psikologio kaj edukado de suĉinfano kaj infaneto. Ruth Kiinkel, Berlin. 2. Ekzercado (Training) kaj medio kiel fundamentaj faktoroj de la karaktero: Martin Sperber, Berlin, 3, Individualpsikologio en la lernludejo: Trude Weigel, Miinchen. 4. Edukendaj edukistoj: Dr. Fritz Kinkel, Berlin.

2-a Tago: Germana Frobelasocio.

Antaŭtagmeze: Paroladoj pri infanetedukado: 1. Idearo de Frobel pri infanetedukado kaj la moderna lernludexo de Frobel laŭ la nuna infanet- kaj klerigpsikologio: Dr. Martha Muchow, Hamburg. 2, La vivmedio de l” infaneto en la lernludejio: Dr. Lina Mayer-Kulenkampif, Berlin.

Posttagmeze: Paroladoj: 1. Porprofesia klerigo: Dr. Hanna Boeckers, Berlin, 2. Porpatrina klerigo: Luise Lampert, Stuttgart.

3-a Tago: Vizitadoj kaj gvidadoj: Vespere: Publika manifestado: „La tutan homecon por ĉiu infaneto“.

4-a Tago: Ŭ Antaŭtagmeze: Asocio Montessori-pedagogio en Germanuio. Paroladoj: 1. La plenkreskulo rilate al la infano. 2. La infano en sia medio. 3, La produktivaj fortoj de la infano. (Parolontoj konatigotaj.) Sinjorino Dr. Maria Montessori verŝaine mem partoprenos la kongreson.

Posttagmeze: Germana Montessori-asocio. Paroladoj: 1. La psikologia fundamenta problemo de la infaneto kaj la pedagogiaj solvoprovoj: Prof. Kurt Lewin, Berlin. 2. Sperto de la spontanea aktiveco de la infanoj en la praktiko de la infanejo. Prof. Dr, Karl Gerhards, Aachen. 3. La Montessori-infanejo kiel organa fundamento de la Montessorilernejo: Dr, Kate Stern, Breslau.

5. Tago: Antaŭtagmeze: Psikanalizo: Paroladoj: 1. La psikanaliza psikologio de la infaneto: Dr. Siegfried Bernfeld, Berlin. 2, La edukado de la infaneto laŭ psikanaliza vidpunkto: Anna Freud, Wien.

81

— página 7 del PDF —

Posttagmeze: „Celkonscia lernejreformo“. Paroladoj: 1, Infaneta edukado kiel celkonscia lernejreformo: Dr. Otto Tacke, Stettin. 2. Edukado kiel kulturpolitiko: Dr. Fritz Helling, Schwelm. Finparolado: Paul Oestreich.

Kunvokas: Asocio de celkonsciaj lernejreformuloj, Ni petas ĉiujn unuopulojn, registarojn, «asociojn, institucioin kaj edukejojin interesiĝantain pri la reformo

de la infametedukado, me okupi per propraj aranĝoj la tagoin de la 1.—5. de Okt, 1932, komuniki la fakton kaj la programon de la kongreso al siaj rondoj kaj iam hodiaŭ sin mem decidi kaj prepari por la delege-de.la kongreso.

Ĝeneralajn ‘alskribojn pri la kongreso

bonvolu adresi al Prof. Paul Oestreich, Berlin-Friedenau, Menzelstrasse 1.

Esperanio kaj lĉrnejoj.

Prilaborita de Albrecht Naumann, GroBenhain Sa. (Germ.).

La 31-a konferenco de Laborkomisiono por TAGE je 2-a de aprilo akceptis mian proponon, regule raporti en IPR pri la sukcesoj rilate al Esperanto-instruo en la diversaj lernejoj. La rubriko „Esperanto kaj lernejoj“ nun montru al ni la iaboron de la unuopaj kolegoj. Samtempe tiaj sciigoj multe helpos al la’ aliaj kolegoj en ilia varbado. Plej urĝe petatai estas ĉiuj, tuj sciigi al mi siajn sukcesojn. Necesege ankaŭ estas, ke imi povu publikigi la diversain oficialajn dekretojn pri permesoj de Esp.-instruo en lerneioj. Kaj la instruistaj rondoj eluzu tiajn dekretojn por sia regiono aŭ lando.

Vidu ekzemple la deziresprimon de Lyon’a urbkonsilantaro! Kiel ĝi povus havi sukceson, se ĝi aperis en iu ĝenerala Esp.-gazeto kaj nun kuŝas kaŝe en ĝi! La diversaj landaj organizaĵoj instruistaj nepre devas eluzi tiun proponon! Ĉu vi eble pensas, ke ni atingos celon sem nia propra energia laboro? Tute ne! Atentu ankaŭ la alian proponon de Dortrecht kaj la du oficialajn dekretojn en Bulgaruio kaj Italujo (Venezia)! Ili estas gravegaj helpiloj por nia laboro, se ni scias uzi ilin. Kaj mi devas eluzi ilin, se ni volas progresigi la evoluon de nia afero. Alie ni havos post 50 aŭ 100 jaroj la saman situacion!

Hodiaŭ mi prezentas al la legantaro la sciigojn, kiujn mi ĉerpis el la Esp.-gazet-

82

aro de la nuna jaro. En la venontaj kaieroj tiu rubriko certe estos multe pli malampleksa, sed zorgu, ke iom post iom ĝi estu kompleta kaj ĉiam aktuala. Tiam vi ankaŭ povos elĉerpi la materialon por via nacia gazeto, por montri la sukcesojn de Esperanto. Mi esperas, ke mi ne vokas en landon seneĥan! Sendu materialon al pormetia supera instruisto A. Naumann, Joh.-Allee 12, GroBenhain Sa. (Germ.).

J. Eŭropo. 1. Brituio,

Oxford. Je la fino de 1931 fondiĝis Esperantista Biologista Rondo perletera en kolegio de la universitato. Interesuloj skribu al la fondinto: S-ro R.M. Morris Owen, Balliol College, Oxford.

2. Bulgaruio.

Sofia. La malfavora dekreto de 2ksministro Maidenov estas nuligata per jena cirkulero n-ro 42462 de 21.12. 31:

„Mi nuligas la punktojn 1, 2 kaj 4 de cirk. n-ro 9607 (10.4. 28) koncerne la malpermeson de Esperanto en la mezlernejoj.

La ministerio de publika instruado raitigis per speciala letero n-ro 6448 de 8.3.32 s-ron Krestanov, farj antaŭ la gelernantoj de ĉiuj mezlerneioj en la tuta lando paroladojn pri „Esperanto kiel faktoro de klerigo“ kun demonstracioj kaj bildoj. Ĝi ankaŭ reko-

mendas la paroladojn al la atento uc

la gimnaziaj direktoroj,

Kuraĝigite de la sukcesoj de la deviga instruado de Esperanto, D-ro Gavriiski, dir. de la komerca gimnazio „Minerva“, enkondukis Esperanton ankaŭ en ĉiuin klasojn de la vesperaj kursoj, Instruas :s-ro Krestanov.

Varna. En la knaba gimnazio fondiĝis 29.1.32 societo „Vekiĝo“ kun 180 membroj. Matematik-instruisto M. Kvartirnikov faris profunde sciencan prelegon pri „la signifo de Esperanto (kaj ĝia estonteco“. “Simila societo fondiĝis ankaŭ en la knabina gimnazio.

3. Ĉeĥoslovakujo.

Uh. Hradiŝte, 14. 2. enkonduka parolado pri la 23-a Esp.-kongreso en Krakovo antaŭ instruista unuiĝo „Komensky“, Poste Ĉe-metoda provleciono, l4 geinstruistoj partoprenas kurson, Gvidas instr. Dolfa Bartoŝik. Bone efikas, ke en la nova instruplano por burĝaj lerneioj estas inter fremdlingvoj libere elekteblaj ankaŭ Esperanto.

4. Danuio.

Kopenhagen. La speciala delegito de ICK, Ĝenevo, reg.-kons. Steiner, Wien, vizitis 17.3. la Blindulinstituton, kie oni “komencis instrui Esperanton ekster la plano laŭ peto de kelkaj knabinoj.

5. Estonujo.

Tartu (Dorpat). 24.2. alvenis K. Tunon el Svedujo kaj faras nun kursojn en universitato kun 15 personoj, en vespera gimnazio “kun 60 personoj, ankaŭ en aliaj lernejoj.

6. Francujo.

Boulogne s.M. Kurso en katolika instituto S-ta Jozefo.

Lyon. La urbkonsilantoj kunigitaj sub la prezido de E. Herriot akceptis unuanime kaj voĉdonis la jenan dezir-

esprimon proponitan de Clavel:

„Konsiderante, ke la tasko de repaciĝado kaj alproksimiĝado de l’ popoloj ne sukcesos tiom longe, ke tiuj popoloj uzos nur sian nacian lingvon, la

urbkonsilantaro de Lyon esprimas la deziron, ke estu deviga en la lerncioj de la tuta mondo, ĉu ŝtataj, ĉu privataj, la instruado de la internacia Esperanto.“

Roanne, En la liceo de. knabinoj stariĝis Esp.-grupo,

Toulouse. La Komerca Ĉambro permesis medevigan Esp.-instruadon en la Supera Komerca Lerneio. Instruas instruisto Baumel.

7. Germanujo.

Frankfurta. M. 6.3. la popolaltlerneio montris la bonajn rezultojn, kiujn ĝi atingis en 18 lecionoj. Multaj aŭtoritatuloj kaj Esp.-fakuloj ĉeestis. Samtempe okazis oficiala ekzameno pri kapableco.

GroBenhain Sa. Pli ol 40 infanoj en la popollernejo estas instruataj de s-ro instr, E. KrauBe kaj s-ino instruistino Ch. KrauBe. Tio estas daŭrigo de la komenca kurso de s-ino Morariu el Oerebro.

Koln. 19.3. provleciono de instr. A. Fehr kun klaso de instr. Simons en popollernejo de Koln-Kalk, Ĉeestis krom gepatroj kaj samideanoj ankaŭ reprezentantoj de „Kolnische Zeitung“, „Miilheimer Zeitung“ kaj „Heroldo de Esperanto“.

Radeberg Sa. Infana kurso de s-ino Morariu estas daŭrigata kun 60 partoprenantoj,

Radebeul-~OberlOBnitz i. Sa. Post la kurso de s-ino Morariu lernas ankoraŭ 18 infanoj ĉe lernejestro Schiertz.

8. Italujo.

Brescia. En la Reĝa Instituto „Magistrale“ du kursoj, unu en Reĝa Teknika Instituto.

Gradisco d’Isonzo (Prov. de Gorizia), Kurso ĉe la profesia lernejo G.B. Maccari.

Pordenone (Prov. de Udine), Kursoj ĉe Reĝa Liceo, Reĝa Teknika Instituto kaj Episkopa Seminario, Pastro Bianchini, LK, faris sukcesan paroladon pri Esperanto.

Torino. Kurson en Reĝa Teknika

85

— página 8 del PDF —

Instituto gvidas univ. prof. D-ro G. Canuto,

Venezia. Prof. Umberto Renda, direktoro de la ŝtataj lerneioj de la Venecia regiono, disdonis al la direktoroj de la lernejoj en la urbo Venezia cirkuleron, en kiu li rekomendas la partoprenon al kursoj de Esperanto instruota pere de la estraro de la Venecia Esp.-ista Grupo, En la cirkulero Prof. Renda elmontras la meritojn de Esperanto por ĉia kulturo rememorante ĝiain lastajn eluzojn por radiofonio, komercaj foiroj, turismo ktp.

Sekve oni nun komencis gvidi kursojn en jenaj Veneciaj ŝtataj lernejoj: du reĝaj Klasikaj Liceoj, la Reĝa Scienca Liceo kaj la Reĝa Instituto Magistrale. Geinstruistoj estas f-ino prof. C. Minio, s-roj prof. Guzzetta kaj prof. Copeta.

9, Latvujo.

Riga. Reg.-kons, Steiner, Wien, faris prelegojn kun filmo, lumbildoj pri Aŭstrujo kun prezento de gramofondiskoj kun aŭstra muziko en tri lerneioj.

10, Litovujo.

Kaunas (Kiowno). La rektoro de la jezuita gimnazio permesis enkonduki Esperanton en la jezuitain lernejojn litovaim eke de lernjaro 1982.

11. Nederlando. Dortrecht. Antaŭ nelonge en la komunumkonsilantara kunveno membro faris duonhoran paroladon, favoran al Esperanto. Fine li prezentis jenan proponon, subsignitan ankaŭ de du aliaj membroj:

La konsilantaro petas la koleg:on de urbestraro kaj skabenoj, fari esploron, kiagrade kaj en kiujn lerneiojn en Dortrecht la instruado de Esperanto estos enkondukebla; al la konsilantaro raporti pri la rezulto kaj ev. aldoni al la raporto proponojn.

La konsilantaro senvoĉdone alprenis la PTOpONON. Nymegen, La urbestraro ĉiujare

84

Lapenna,

subvencias kurson por l1—l15-iaraj gelernantoj. La kursestro, instr. J. R,Peters, scipovas veki intereson pri internacia korespondado kun la tutmonda ;junularo. Nun jam estas starigitaj div. kursoj en lernejoj.

12. Norvegujo.

Elverum, 12.2. finiĝis Ĉe-kurso kun 35 partoprenintoj en la geinstruista seminario, aranĝita de ĉefinstruisto Gioie, kiu mem lernis nian lingvon nur en ĉi tiu kurso.: La kurso estis bonsukcesa.

Kristiansund. Konsulo Alf Christensen faris paroladon antaŭ komercista asocio kaj nun gvidas kurson en komerca gimnazio. L

Larvik. Kurson por popollernejanoj gvidas D-ro Fischer.

13. Polujo. Bydgoszcz (Bromberg). Esperanto estas instruata en ses lernejoj.

14. Rumanujo.

Constanza. 3.3. fondiĝis -sub la gvidado de prof. Gn. Carp la societo „Esperantista kaj Stenografia Asocio de la lernantoj de la Liceo Mircea del Batran“. kies celo estas la disvastigo de Esperanto kaj stenografio inter la liceanoj, La 10. 3. komenciĝis kursoj de Esperanto kaj stenografio sub s-ro Aurel C. Boia:

15. Sudslavuio.

Zagreb (Agram), Tre vigla laboro: de la „Studenta Esperantista Klubo“. 22. 3. finiĝis du kursoj, Nova kurso kun: 18 partoprenantoj komenciĝis de Kuniĉ, stud. jur. 1.4. kurson por progresintoj kun 25 partoprenantoj gvidas stud. jur.

16. Svedujo.

Molnlycke. 13.3. lumbildparolado: de Jean Forge en popola altlernejo.

Seglora. 17.3. la sama afero.

Ulricehamn. 2.3. Jumbildparoladode Jean Forge en aŭlo de reallerneio. La rektoro kaj multai geinstruistoj ekinteresiĝis pri Esperanto, precipe pri la Ĉemetodo.

TZ085:8:R.

Kiev. En tri klasojn de Ukraina Lingvistika Instituto oni enkondukis instruon de Esperanto. Fondiĝis rondeto de 15 studantoj. ;

Kozlov. Ĉe selekcia instituto rondeto kun 18 studantoj.

Tiflis. Ĉe fabrika lerneio Esp.-rondo kun 50 personoj, inter ili 12 rusoj, 5 georgianoj, 20 armenoj, la ceteraj aliaj kaŭkazanoj.

Balaŝov. Ĉe Ivanov-instituto vigla Esp.-rondo kun 60 personoj.

Vocĥovstroj. Deviga instruo en mezlernejo, superaj klasoj, 300 lernantoj. H. Afriko.

1. Egiptuio.

Fayoum, Nova kurso funkcias ĉe la knabina lernejo kopta dum tri tagoj en la semajno. Gvidas Tadros Migalli, del. de UEA, prez. de loka grupo.

2. Madagaskaro.

Manakara. Ĉi tie propagandas protestanta instruisto Gervais. IlI. Ameriko.

1. Kanado.

Hamiltom (Ontario). En la universitato kurso kun 10 studentoj, Gvidanto estas univ. stud. Norman Mc. Nairn,

23-a Brita Esp.-Kongreso 1932.

Aranĝoj montris zorgon kaj multe da laboro flanke de lokai komitatanoj, kai la

«energia sekretariino, f-ino Kay, kune kun

evidentaj deziroj por ĝuebligi viziton, de la Southport-a konsilantaro kai aliai,

Ni forte bedaŭris la malsanecon, kiu tenis s-rojn Warden kaj Page (de Edinburgh) for de la pentekosta kongreso.

Aferkunvenoi, koncerto kaij balo pasis agrable kaj sukcesplene. Oni donis multajn utilajn informojn pri la movado brite kaj alilande. La ekonomia krizo ĉie mal-

“ helpas, sed estis plaĉe ke la B.E.A. fi-

nance pli forte staras ol ŝajnis eble antaŭ sesmonatoj,

La instruista kunveno bone estis orga- –

nizita de komitato, kies sekretariino f-ino Nixon (Bournville) ĵus akceptis la britan agentecon de TAGE, pro la bedaŭrinda malsaneco kaj rezigno de f-ino Morton.

Apenaŭ okdek geinstruistoj ĉeestis, riprezentante multajn regionoin de Granda Britujo, kaj la procedo estis pli ol ordinare vigla.

Anstataŭ prezidanta parolado, Prof. Collinson taŭge kaij lerte prezentis la parolantojn. La ĉeĥaj eroj estis paroladoj pri spertoj en Esp.-instruado

1. ĉe duagrada lernejo “(Secondary Girls’ School, Bishop Auckland). Post

kelkaj iaroj de ne tre vigla instruado,

f-ino Edwards sukcesis, ke ŝi organizu kaj vivigu la instruadon, Ŝi nun donas kvin duonhorain lecionoin posemajne.

2. Ĉe unuagrada lernejo, f-ino Hogg (Ellesmere Port) mirinde sukcesis. Ŝi aranĝis triiarain kursojn, unuaiare bazitaj sur Ĉe-metodoj, duajare laŭ „Step by Step“ (Butler), triajare korespondado, multdiversa legado, kaj ia. ain ero kiu realigos la lingvon. Pruvas intereson, ke kelkaj el ŝiaj lernintoj grupiĝis propravole por daŭrigi la lernadon de Esp.

Oni legis leterojn de kolegoj, kiuj ne povis ĉeesti la kunvenon; kai aliaj rakontis spertojn kun skoltoj, inspektoroj, regionaj edukaj komitatoj, kaj kolegoj indiferentaj aŭ kontraŭstarantaij,

Mi propagandis TAGE, kaj ankaŭ parolis pri la neceseco, ke ni laboru pro la enkonduko de Esp. en la instruistain seminariojn. Geo. W. Roome.

Raporto €i Jugoslavio.

Pri la fakkunsido de la geinstruistoj okaze de la 5-a Esp.-kongreso en Slav. Brod, la 16-an de majo: ;

Laŭ la cirkonstancoj ĝeneralaj kaj konsiderante, ke la libertempo ankoraŭ ne komenciĝis, nia fakkunsido estis relative bone vizitita. Menciinde estas, ke ĝi estas unua en nia lando.

Malferman paroladon faris s-ino Olga Ullrich el Brod, salutante la gastoin kaj

85

— página 9 del PDF —

parolante ĝenerale pri la taskoj de la geinstruistaro rilate nian movadon. Krom ŝi parolis: S-ino Viktorino Lichtenwallner el Maribor, malnova esperantistino, elmontrante sian sperton pri la „testoj“. Poste parolis maljuna kolego s-ano Izidor Riznar el Gielokovec kaj komerclernejestro. s-ro Rade Peleŝ el Tuzla. Ĉiuj forte akcentis la gravecon de la TAGE-organizo kaj promesis labori en la senco, ke ĉiu kolego scipovanta Esperanton, nepre aliĝu al ĝi.

S-ino Ullrich disdonis al multaj kongresanoj la varbmaterialon kiun la partoprenintoj disvastigos tra la tuta lando, ĉar la kongreson vizitis vere gesamideanoj el ĉiuj partoj de nia ŝtato.

Rimarkinde estas, ke la fakkunsidon vizitis ankaŭ neesperantistoj-instruistoj kaj espereble omi akiros kelkajn novajn mondlingvanojn.

Rezulte oni povas paroli pri la kontentiga sukceso.

‘ La unua postkongresa tasko estas havigi adresojn de ĉiuj Esp.-instruistoj en Jugoslavio. Mi jam havas 40, kiujn mi forsendos al s-ro Prvanoviĉ.

Oiga Ullrich, instruistino.

Ini€rnacia ŝomera Esperanto-kurso por Geinstruistoj.

“En la somerferio okazos en Silkeborg 8-taga internacia Esperanto-kurso. por geinstruistoj. Ĝi estos gvidata de la germana Ĉe-metoda instruisto AJO, kiu dum pli ol unu iaro senĉese en Danlando gvidis treege multe da kursoj kun granda sukceso, Dank” al lia eksterordinara propagandlaboro kaj instrutalento aperis en ĉiuj lokoj, kie li laboris, novaj grupoj aŭ la antaŭaj grupoj 4—5-oble pligrandiĝis. Prave oni povas diri, ke per li Danlando vekiĝis rilate al Esperanto.

La kurso daŭros 8 tagoin kun 6 horoj da instruado ĉiutage. Ĝi ckazos en la lunula lerneio „Kornmod“, en kiu ĉiui

86

partoprenantoj ankaŭ povos loĝi kaj manĝi. La instruado kostos 10,— Kr. (8,60 gmk.), loĝado kaj manĝado kune 20,— Kr. (17,20 gmk. laŭ nuna kurzo).

Silkeborg (15 000 loĝ.) situas en la koro de Jutlando, ‘Ĝi estas belega urbo kuŝanta inter plej ĉarmaj vastaj fagarbaroj kaj multaj trankvilaj lagoi. Sur la lagoj estas somere vigla ŝiptrafiko al la piej belaj kaj vidindaj lokoj kaj insuloj, ‘.a. al la plej alta monto en Danlando „Himmelbjerget“ (ĉielmonto). Resume: Silkeborg kaj ĝia ĉirkaŭejo estas unu el la plej belaj lokoj en Danlando kaj granda atrakcio por turistoj.

La kurso estos por komencantoj, kiui neniam lernis Esperanton, kaj tute internacia. Esperanto estas instruata per Esperanto. Pro tio ĉiu ain povas partopremi, tute egale de kiu nacio. Krome partoprenos nur geinstruistoj, fakaj gekolezoj, kaj en la vesperoj estos okazo por priparoli pedagogiajn kaj aliain interesajn temojn.

Estimataj esperantistaj gekolegoj! Instigu viain ne-esperantistain kolegojn al partopreno. Pli ĉarman lokon por sia somerrestado kaj pli bonan aplikon de 8 tagoj el sia ferio oni ne povas trovi. Krome profitu la nunan malaltan danan monkurzon!

Kompreneble ĉeestos interpretantoj por la ĉefaj lingvoj.

Estimataj esperantistaj gekolegoj! Se vi mem deziras lerni la Ĉe-metodan Esperanto-instruadon aŭ ekscii, kiamaniere aranĝi plej bonan Esp.-propagandon, par~ toprenu la kurson! S-ro AJO scias la sekreton, Li jam faris grandain miraklojn en nia lando.

Se vi deziras specialain informojn pri la-kurso, skribu al mi, (Respondkupono)

Ĉar ni aperigis artikolojn pri la kurso en multaj danaj, svedaj kaj norvegaj instruistgazetoj kaj en diversaj Esperantogazetoj, ni atendas grandan nombron da partoprenontoj, pro kio ni:petas baldaŭan aliĝon.

L. Friis, instruisto,

Prodesvej 21, Aabyhoj, Danlando.

Recenzoj.

Esperanto-instruado.

Inter la verkoj por la Esp.-instruado, recenzitai ĉi tie, certe elstaras laŭ taŭgeco tiuj por pliperfektigo. Pritraktinda estas la demando, kiel estu aranĝataj tial helpiloj: ĉu en formo de libro aŭ de gazeto, ĉu laŭ sistema gramatiko aŭ nura ekzercado per legado. Tiu problemo estas ekkonita kiel gravega precipe depost la kursoj elementaj de Andreo Cseh.

Tial nur estas. ĝojiga fakto, ke la Cseh- Instituto nun preparas sistemon por daŭriga kurso, kies unu grava punkto estas la jena gazeto, aperinta la unuan fojon en januaro 1932:

La Praktiko, redaktas kaj eldonas Internacia Cseh-Instituto de Esperanto,

, Oostduinlaan 32, den Haag, Nederlando.

Aperas monate. Abonprezo por unu jaro: l dolaro. Formato 24,5X31, paĝoj 16, La gazeto instruas kaj amuzas laŭ la Csehprincipo „per amuzo al la cerbo“. Oni devas konfesi, ke serema kaj forta kaj sistema laboro kaŝiĝas malantaŭ la rozkolora, agrabla materialo de tiu mova verko de l’ entuziasmoplena pedagogo. Vere simplan stilon kai sisteman pritraktadon garantias lia nomo. Surskriboj de la ĉefaj partoj (laŭ la ĝisnunaj numeroj) pruvu la riĉan kaj taŭgan enhavon de la gazeto: Bildotabulo (el Thora Goldschmidt, Bildotabuloj) peras vorttrezoron, Faru la kontrolon pritraktas gramatikon (ĝis nun la participojn, la sufiksojn -ig, -iĝ$, la prepoziciojn por, pro, per, pri) nur en Esperanto, klarigante la sencon de la gramatikaĵo, postulante kom.-. pletigon de teksto parte malplena kai donante solvojn en la sekvonta numero, Momenton! donas malgrandain rakontoin pri grandaj homoj, La mondo ridas, Bildoj el la Esp.-movado, Panoramo enhavas kuriozaĵojn el tutmondo, La nova literaturo estas verkita de novai esperantistoj kai tial tute simpla kaj per tio kuraĝiga legaĵo, Konkursoj kun premioi, La mondo estas interosa, krome:

respondoj de la redakcio, oftaj eraroj, korespondo-angulo. Ĉiu daŭriga kurso, ĉiu grupo aŭ rondo havas per tiu gazeto rekomendindan, ĉar aktualan helpilon por sia laboro. Neniam estos malfacilaĵoj pro manko de taŭga materio!

Sed same rekomendindaj estas ankaŭ la sekvantaj tri verketoj:

Dr. Leopold Dreher, Supera kurso de Bsperanto, 2-a eldono, 1932, Krakow, Starowislna-strato 37. 66 paĝoj, prezo sv. fr. 1,25.

Tiu libreto enhavas 10 lecionojn, ĉiu leciono legaĵon, gramatikain pritraktojn kaj taskojn por heima aŭ kursa laboro (demandaron, rakontadon, lingvan taskon). Nur unu regulon gramatikan la aŭtoro volas prezenti, nome: „En Esperanto estas korekta, kio estas klara.“ Tiun promeson li bone plenumas. La legaĵoj vere estas interesaj, enestas ankaŭ artikoletoj pri Zamenhof, kreo de Esperanto kaj pri originala literaturo en Esperanto. „Ciferoj anoncas tujain klarigojn por la kompreneblo. Ŝatindaj estas ekz. rimarkoj pri transitiveco aŭ netransitiveco de verboj. El la gramatiko estas “pritraktataj jenaj problemoj: participoj, atributa kat predikata adjektivoj, kunmetitaj formoj, refleksivaj pronomoj, afiksoj, “infinitiva formo, „prepozicioj tempai. Krome oni trovas analizon de versaĵo, kielon de komerca letero, la principon de sufiĉo kaj neceso, kaj ne mankas aludoj pri stilaĵ nuancoj, La kunmetitaj formoj ne ekzakte estas klarigataj per surskriboj „komencota ago: tempposteco“ (= formoj kun -onta, -ota), k.s. Pli logika estas la klara diferencigo inter tempo (estinta, estanta, estonta), kiun indikas la helpverbo, kaj ago (finita, okazanta, komencota), kiun indikas la participo, La klarigo pri la uzado de si en la frazo (p. 22): Karlo ne lasis sin bati de Paŭlo (= ke Paŭlo batu Karlon) kontraŭas la donitan regulon (necesa rilato al la propozicia subiekto. La formo „alportontas“ (p. 31) certe estas preseraro,

De la sama aŭtoro (en la sama eldoneio):

87

— página 10 del PDF —

Dr. Leopold Dreher, Anekdotaro, studo per rido kun lingvaj klarigoj kai „vorttradukoj franca, angla, germana, pola, por pli funda ekkono de Esperanto. 64 paĝoj, prezo 1 sv. ik.

Sur la marĝenoj troviĝas klarigoj al la legaĵo (aŭ pri radiko, aŭ kunmetaĵoj, gramatikaĵoj, vortnuancoj). Pripensinda restas la fakto, ke precipe ŝercoj kaj anekdotoj sufiĉe internaciaj estas disvastigataj iam per naciaj gazetoj, do oni tro oite legas ion jam konatan. Sed ĉiam ja restas la tasko, doni al kursgvidantoj modelajn prilaboraĵojn de tiaj anekdotoj, kaj tiun taskon sukcese solvis la aŭtoro.

Similan celon, doni „taŭgain legaĵojn por kursoj ĉe progresintaj lernantoj aŭ studrondoj“, havas:

Unua Legolibro, eldonita de Sennacieca Asocio Tutmonda, 23, Rue Boyer, Paris XX; 103 paĝoj, prezo ne indikita. Kolekto da legaĵoj por klaskonsciaj laboristoj. Dividita en ses partoj: Anekdotoj, Pensigaj rakontetoj, Paĝoj de l’ rido, La lingvo kaj ĝia vivo (kun rekomendinda regularo parte por ĉia esperantisto), Priskriboj, La scienco kaj la Instruo (kun seremaj artikoletoj el religio, botaniko, astronomio, edukado, naciismo), Ĉiuj geografiaj nomoj estas skzibitaj laŭ Esperanta ortografio: tio postulas klarigojn. La artikolo pri la koro de l’ plantoj enhavas germanecajn parolturn- Vin: „ĝis en la plej malproksimaj folietoj“ kaj „ĉu la nutraĵo estas utila aŭ male“. (p. 91). Preseraroj pĝ. 94: pli supera al, PR. 95 eferema anstataŭ efemera. Rimarkindaj estas notoj pri nuancoj, ekz. pasi, paŝi, diferencigo inter germano kaj Sermaniano. Vere laŭdinda estas la alta nivelo de la kolekto, kiu prezentas ne nur ion ĉiutagan, sed incitas al propra Drilaboro de certaj kulturkampoj en esperantista rondo.

Gajaj vesperoj, verkis kaij kom- Pilis C. Walter. Paĝoj 80, prezo 1 germ. markon. Aĉetebla ĉe C. Walter, Hohenzollernstr. 11. Berlin W 10 (Germanujo). Poŝta ĉeko Berlin 857 66.

88

La verketo provas utiligi ĝenerale la sintenon en la Ĉe-kursoj, tial ĝiaj du celoj: amuzi la esperantistaron kaj fari la grupvesperoin tiom gajaj kaj amuzaj. ke la grupanoj vizitu la grupvesperojn kun vera plezuro. Do la libreto enhavas spiritaĵojn, anekdotojn, tri rakontetojn, nombro-mirindaĵoin, preserarojn, ludojn en kunvenejo kaj en libera aero kaj regulojn kaj konsilojn por grupgvidantoj. Certe la kolekto helpos „origi per ĝojo“ la grupain ekzercadojn kaj vesperojn, Ĉiii lerta grupgvidanto ja povas kompletigi la libreton per novaĵoj kaj per tio helpi al nova bona formo de kunvenoj ĝenerale, ne nur al amuziga ekzercado.

La verketoj por elementaj kursoj en Esperanto pruvas, ke la ĉefaĵo de kurso ne estu la lernolibroj, ke ili ankaŭ nur estu helpiloj: ;

Ovningsbok tilj elementairkurs i Esperanto. (Ekzercada libro por elementa kurso en Esperanto). Ellab. de Sam Jansson. Eld. Societo Esperanto, Stockholm, Svedujo, 1931. Paĝoj 30, prezo sv. kr. 0,50.

La libreto kompletigas la sukcesplenan kurson perkorespondan de Sveda Esperanto-Federacio. Krome ĝi estas uzata je la radiolecionoj Esperantaj.

Tekstoparto al la gramofjona kurso en Esperanto, eldonita de Eld. Soc. Esperanto, Stockholm, Sveduic. Paĝoj 19, prezo sv. kr. 0,60. La kurso konsistas el tri diskoj, kiuj kostas kune 12 kr. (por afranko en Eŭropo aldonu 3 sv. kr., ekster Eŭropo 5 sv. kr.), enhavas sur la unua disko modelan elparolon, parte kun instruado por svedoj, sur la dua ekzemplojn el la Fundamento kaj sur la tria du dialogojn (nur en Esperanto), la unua estas dialogo en la vagonaro, la dua konversacio inter esperantisto kaj skeptikulo, (kiu ankaŭ parolas Esperante!). |

La simpla Esperanto, de Dr. Szilagyi Ferenc, eld. Literatura Mondo, 1931, Budapest IX, Mester-utca 53, V.7. Paĝoi 40, prezo ne indikita.

Tiu elementa lernolibro por hungaroj

laŭ tuva aranĝo estas helpilo en kurso, kiu certe devas esti simila al Cseh-kurso, minimume al tre lerta, flua kunlaboro inter lernantoj kaj gvidanto. Nacia (hungara) lingvo ofte estas uzata. Simplaj bildoj klarigas vortojn, rilatoin, diferenojn. Ptibonigindaj ŝajnas esti la bildoj sur paĝoj 8, 20, 29. Tre bona estas la simpla historieto en la kvara leciono (La paradizo), tre rekomendinda estas inter aliaj jena aro da vortoj: miaŭas — bojas — parolas — silentas: Sed komprenebia kaj pedagogia estas tia evoluo nur per traviva, buŝa, paroliga metodo, Do entute: Ne anstataŭanto, sed bona helpanto de kurso estas tiu libreto.

Ankaŭ helpilo, por niai gefratoj en !a malproksima oriento eĉ gravega por ia komenco, estas:

La unua suplementa legolibro de Esperanto, de Kooji Taŝiro, eld, 1932. Eldon. Kiboŝa, Tokio. 100 paĝoj, prezo ne indikita.

La broŝuro enhavas simplajn legaĵojn, kiuj iom post iom fariĝas pli malfacilaj, kaj blankajn paĝoin por rimarkoj de la leganto. La unuaj frazoj estas salutoj kai fundamentaj ekzercoj kun „mi havas“ kai „mi volas“, sekvas malgrandaj frazaroj pri ĉiutagaj objektoj kaj bezonoj, kaj finas la verkon idiliaj rakontetoj. La ekstera aranĝo estas bona. Ne rekomendindaj estas por la komenco mallongigitaj fraziormoj: ekz. p. 38: Permesos?, pĝ. 70: ĉiam legu facilan. Ĝenerale estas ekzameninda la uzo de la formoj per -e (pi. 28, 32, 38, 40): Ĉu por la komenco ne estas pli ŝatinda la formo plena: „estas belege“ anstataŭ nur „belege“? „En la frazo (p.88): La turo ŝainis esti proksime, sed estis malproksime devas esti formoj per -a. Ĝi(n) estas anstataŭenda per ilin) sur pj. 26, 38, 30. La verbo „konkuras“ malĝuste estas uzata sur p. 46, 50: la aŭtoro certe volas esprimi „konkure rapidas“. La formo per -us estas kondiĉa formo, en la frazoj „ĉu li estus malsana?“ (p. 64) kaj „ĉu la kokoj ne manĝus?“ (p. 78) ĝi ne havas sencon

de kondiĉo. Ĉu la frazo „Ne, mi nur scias ŝin““(p. 66) signifas „scias ion pri ŝi“? Korektu: p. 80: pri tio bela plamo (pri tiu bela plano), p. 88: ili… atingis ĉe la… kastelon (atingis la kastelon), p. 94: de kiu? (de kie), p. 96: bedaŭris pri (pro), la plej modernan nian lingvon („la plej moderna“, estas atributo, do post lingvo kaj komo: nian lingvon, la plej modernan, aŭ la plej modernan lingvon, la nian!).

Lecionoj de mondlingvo Esperanto, unua lernolibro por junularo de mezlernejoj, sur bazo de tekstoj de Dr. L. Zamenhof prilaboris Mieczyslaw Sygnarski, eldonis 1931 „Scienca Esperanto-Rondo“, Bydgoszcz. 67 paĝoj, prezo ne indikita.

Tiu lernolibro por pola junularo enhavas 12 lecionojn, ĉiu leciono tri part-

„ojn: gramatiko, vortaro, ekzercoj kun es-

perantaĵo, pola teksto por tradukado, demandaro rilatanta al la antaŭa leciono. Ekzercada teksto komence konsistas el izolaj frazoj (laŭ la fundamento), poste nur sekvas rakontetoj kaj pritraktoj (La feino, La homa korpo, dombestoj k.s.). Ĝojiga fakto: la demandaro estas multampleksa: Bona incito por instruanto! La lasta paĝo donas informoin, IPR estas menciita. j ; R.W.

Pedagogio.

Richard Seyfert, Allgemeine praktische Bildungslehre (= ĝenerala praktika pediologio). Eldonejo R, Oldenbourg, Miinchen 1930. 496 pĝ. Prezo: 20 gmk. Plej bone montras la karakteron de tiu verko la antaŭparolo aŭtora: „Tiu verko estas la produkto de tuta vivo. Por tio estas eble tro simplaj kaj la objekto kaj la maniero… Mi klopodis, elparoli la simplaĵon ankaŭ simple. “Per tio mi opinias servi al leganto kaj la temo. Ĉiu scienco reserĉu kontakton al la populara parolmaniero; tio precipe necesas por la scienco de pedio. Por ĝi ia enhavas la popoleca parolaro tiom da lingva trezoro ne jam levita, ke per tio la pedagogio venus

89

— página 11 del PDF —

certe antaŭen, se oni konsentus pri unusenca uzado de l’ esprimoj. “La pedagogio eliru de populara pensado kaj plialtigu tiun iom post iom al ebeno scienca — eĉ vizaĝe de la danĝero, komence ne esti agnoskata kiel scienco serioza.“

En la fundamenta parto la aŭtoro traktas pri rememoroj al homoj, lernejo kaj okazaĵoj, kiuj verŝajne estas influintaj nian evoluadon, kaj pri pediologiaj bazoj el valorfilozofio, sociologio kaj psikologio, En la dua parto estas pritraktata la pedia procedo en infanaĝo, en popoleca sfero, sur la Ŝtupoj de plua ĝenerala pedio kaj de supera profesia preparado. En la tria parto la aŭtoro traktas pri rilatoj inter instruisto kaj junularo, inter unuagrada skolo kaj nacia vivo, inter instruisto kaj kultura bonaro, pri lernanta infano, pri pediiganta instruado kaj pri didaktiko,

La verko montras la esencon de nova profesia preparo instruistara kaj estas perlo de la germana literaturo pedagogia.

; K.R.

Hillar Sakaria M.E. J. E, Enkanduko em la Dedagogion, (Historia skizo). Tallinn 1932, eldonita de Esperanto-lnstituto de Estonio. 20 pĉ. Prezo: afrankite 0,60 svis. fr. = 2 Tespond-kuponoj = 0,50 gmk. Mendebla ĉe H. Sakaria, Tallinn, Vene 126.

La aŭtoro skizas mallonge porpedagogian signifon de Sokrato, Platono, Aristotelo, Kvintiliano, de Feltre, Erasmo, Sturm, Vives, Luther, Loyola, Montaigne, Ratke, Komensky, Fenelon, Francke, Locke, Rousseau, Basedow, Humboldt, Pestalozzi, Kant, Herbart, James kaj Waundt kaj aldonas tabelon de la „„estona unueclernejo-sistemo“. Gekolegoj, aĉetu tiun libreton, por ke la Esperanto-Instituto de Estonio baldaŭ aperigu pliajn pedagogiajn verkojn. K.R.

lnstitut universitaire. de hautes ĉtudes internationales Genĉve, (Instituto universitata de altaj studoj internaciaj, Ĝenevo.) Kio estas kaj kiel laboras tiu instituto, klar-

igas mallonga broŝuro, kiu ankaŭ mon-

90

tras prelegaron kaj kursaron por 1931/32. Adreso de la sekretariejo: 5, Promenade du Pin, Geneve,

Federation imternationale des associations d’ instituteurs, bultena trimonata, aperanta en Parizo, 2, Rue de Montpensier. La oktobra kajero en 1931 enhavas la raporton pri la kongreso de la federacio internacia de la asocioj de instruistoj (FIAI) en Stokholmo dum aŭgusto 1931, kiun partoprenis delegito el pli ol 20 landoj. Tiu kajero kun bonaj ilustraĵoj pri Svedujo montras amplekse la gravan laboron de FIAI, :

Bulletin du bureau dinternational d’ ĉducation “(Bulteno de la oficejo internacia de edukado), Genĉve, 44, Rue des Maraĵchers. 5-a jaro, oktobro 1931, N-ro 4. Franclingve, La oficejo raportas pri sia agado dum la tria kvarono de 1931. Ĝi donas resumon pri la enketoj: 1. Instruado de psikologio en porinstruistaj lerneioj (ĉcoles normales). 2, Budĝetoj de la ministerioj por publika instruado. Krome la kajero enhavas interesajn jnformojn prila edukada movado en tutmondo kaj bibliografion. Citinda estas la dekreto de la ministerio por publika instruado kaj belaj artoj en Hispanuio pri preparado de instruistoj 2n popollernejoj. R.W.

P. Firu kaj S. Pragano, Rumana Bonhumoro en elektitaj „takontoj. Mendebla ĉe L. Moreau, Raapopscheweg, 55, Armhem (Nederlando). Prezo: broŝ. 2 svis. ŝr., tole bind. 3 sv. fr., inkluzive sendkostoj; pagebla ankaŭ per U,.E.A.- respondkuponoj. Paĝoj 63. Aperis 1932.

Celo de tiu ŝatinda libreto estas prezenti al la esperantistaro iom da literaturo de forgesitaj popoloj. La aŭtoroj volas montri „specifaĵon“ de la popolo rumana. kaj ilij sukcesas perigi ties ironion. La travivaĵo de s-ro Lefter estas satiro bonega, situacioj vivplenaj vere ĝuigas „iom da aromo de la sukriĉaj kampoi“, entute la elekto vere estas bona, La lingvo kelkfoje estas propreca; oni trovas „lertas“ (p.29), bonas (57).

Evitendaj estas parolturnoj kiel „venigo Jaŝon“ (28) kaj „parolante … pri kiel kariĝas … la vivado.“ R.W.

Ĉefkunveno de la Esperanto-Asocio de Germanaj Insfruistoj

Chemnitzer Hof, Pentekostan sabaton, la 14-an de maio 1932 ie la 14.30 h.

Precize la prezidanto, lernejestro Schneller-Leipzig, malfermis la ĉi-jaran ĉefkunvenon, kiu koincidis kun la 21-a Germana Esperanto-Kongreso. Sidis en luksa konferencejo sur komfortaj apogseĝoj kvindek personoj — mia anaro kun kelkaj gastoj. Konforme al tiu eleganteco. kolego Schneller gvidis la konferencon laŭ sia jam ofte spertita talento de reprezentado,

Salutleterojn sendis “kolego Roome (Anglujo), prezidanto de TAGE, lernejokonsilisto Wolf-Berlin, prezidanto de la Germana Instruistaro kaj Profesoro Dietterle-Leipzig, direktoro de la Esp.-lnstituto por la Germana Respubliko. Salutparolojn aŭdigis la reprezentantoj de la Germ. Esp.-Asocio, de la LKK kaj de la Ohemnitz’a Instruisto-unuiĝo. S-ro Poŝtkonsilisto Behrendt esprimis sian ĝoicm= pri la ĉi-jara kaj espereble ankoraŭ oita koincido de ambaŭ Esp.-manifestacioj. Profesoro D-ro Wieke menciis la reciprokan laborkompletigon: GEA por plenkreskintoj, Esp.-Asocio de Germanaj Instruistoj por infanoj. Kolego Hŭriig- Chemnitz parolis (germane) pri la memkomprenebla konsento de ĉiu industriourbano al internacia komprenilo kaj pri la „preskaŭ instinkta inklino de ĉiu instruisto al interpopola repaciĝo, kio ‘cetere estas postulo de la germana konstitucio.

La unua faro post la salutoj estis lhonorigo de Supera Lernejo-Konsilisto, S-To D-ro Kraner, kiu nun abdikos sian oficon, La prezidanto dankis al li pro lia longjara, sukcesplena perado inter la Saksa

ministerio kaj la tiea Esp.-instruistaro kaj deziris al la emeritulo multajn liberain jaroin en saneco kaj feliĉo“). D-ro Kraner respondis konfesante: Mi mem sentas dankodevon al la Esperantismo, kiu min feliĉigis dum miai oficaj jaroj kaj nun servos kiel „bastonĉevaleto“, la plej necesa havaĵo de pensiulo. Cetere pro atingo de aĝolimo ja ĉesos mia ŝtatofico, sed me la menciita perado, kiu en tiaj krizo-tempoj bedaŭrinde ne esperigas al financa sukceso.

Nun s-ro Schneller prezentis la jarraporton, kiu krom mencioj pri laboroj kaj sukcesoj de en~-kaj eksterlandaj Esperanto-organizacioj konstatis, ke 1931 por ni estis jaro „sen malprospero“. En Hispanujo, Brituio, Rusuio, Japanujo kaj Holando ŝirkaŭ la Baltika maro kaj sur la Balkan-duoninsulo estis ĉie kresko kai antaŭenmarŝo ankaŭ en lernejo kaj instruistaro.: Sur nia speciala laborkampo: estis nur –efika propagando en unuopaj grandurboj kaj kontentigaj rilatoj al la faka gazetaro“ (La nuna stato en Germanujo: 390 lernejoj kaj 2200 instruistoj inter 6800 en 63 ŝtatoj de“ la mondo). Cetere nenio! Nenio pri la necesega starigo de provincaj suborganizacioj, kiuj bedaŭrinde ekzistas nur en Saksuio kaj Virtembergo. Nur io pri Anglic, io pri Ostwaldt kai io pri la Pedagogia Muzeo en Mainz, kies prospero ne estas nia sukceso. La financa mizere de germanaj landoj kaj komununtoj devigas al rigora ŝparado, Finiĝis multaj kursoj, ĉesis ĉiu subteno el oficialaj kasoj. La malcerteco de nia iunkolegaro, kiu por longai jaroj ne povas esperi enoficiĝon, malhelpas ĉiun efikan propagandon. Do, defendo estis la devizo.

Eklumoj nur en Saksuio, kie la Riesaanoj efektivigis infaninterŝanĝon kun

X) Estas ĝojiga fakto, ke D-ro Kraner demetas sian oficon en eksterordinara korpa freŝeco kaij spirita forteco. Pro tio ni povas esperi, ke li ankaŭ estonte dum multaj jaroj dediĉu sian valoregan kunlaboradon al la Esp.-afero.

91

— página 12 del PDF —

Danujo, kie kolego Klemm akceptigis serion da artikoloj pri Esperanto en „Kurier“-Chemnitz kaj Esperanto-kurson en „Chemnitzer Tageblatt“ (gravaj mezgermanaj gazetoj). Li ankaŭ esperantigis propagando-karton de la Oficeio por Kalendaro-Reformo en Kiel, jam en multaj miloj da ekzempleroj senkoste dissenditan. (Oni alskribu la tri adresojn!)

Kolego Etzold-Leipzig legis anstataŭ la forestanta kasisto Spange-Leipzig la kasraporton, kiu responde al la mizeraj tempoj teniĝis en modestaj limoj, En- „spezoj: 835.35, Elspezoj: 647,35, Saldo: 188.— gmk. Ano-nombro fine 1930: ĉ. 540. fine 1931: ĉ, 520.

Aperis nun sur la katedro s-ro lerneiestro Haubold-Riesa, kiu per interesa parolado festis la dek-jaran jubileon de IPR (antaŭe Novaj Tempoj). Pasis antaŭ ni jaroj de entuziasma laboro, de oferemo kaj persistemo, Eksonis la nomoj de Boubou-Orleans kaj liaj francaj amikoj. de Miiller-Auerbach, Pfiitze-Falkenstein, Ludwig-Pirna kaj D-ro Kurt Riedel-Dresden (la ĝisnunaj redaktoroj) kaj ĉiam denove tiu de Martin Goldberg-Leipzig, kiu en ĉiu krizo kaj mizero estis la „roko“, sur kiu konstruiĝis TAGE kaj ĝia organo. Respeguliĝis la batalo pri nia Tutmonda Asocio de (Geinstruistaj Esperantistoj, kiun ni celis en Niirnberg 1923 kaj feliĉe akiris la 24-an de aŭgusto en Wien. Ni aŭdis pri la senĉesa peto al internacia kunlaboro kaj fervora varbado de novaj abonantoj, kaj ne povas kontentigi ankaŭ la nuna stato, laŭ kiu el preskaŭ 7000 statistike nombritaj esperantistoj-kolegoj nur proks. 800 (6096 el Germanujo) lezas nian fakorganon. Tamen IPR staras sur solida bazo kaj oni rajtas esperi ĝian vivtenon tra la nuna mizero ĝis pli feliĉaj tempoj. De post junio 1922 dissendiĝis 74 numeroj kun pli ol 1100 paĝoj, La tri unuaj „Novaj Tempoj“ nenie estas retroveblaj. Kiu ilin posedas, bonfaras al la redakcio kaj al la tuta movado, se li pruntos ilin por kopio.

Entuziasma aplaŭdo dankis al kolego Haubold pro lia flama parolado, kies

92

preparo certe postulis multisemainan streĉan laboron. Ĉu oni presigos ĝin, kiel ĝi meritas, kiel ankaŭ necesas por detala informo de nia sporada kolegaro?

La debato estis sufiĉe vigla kaj koncentriĝis sur jenajn punktojn:

Nia asocio bezonas provinca suborganizacioin, Do, fondigu, estraro! TAGE estu ĉeforganizacio de naciaj asocioj! “Ĝia fakorgano bezonas internacian kunlaborantaron kaj pli grandan abonant-

«aron. Do verku kaj varbu ĉiu ano!

Laŭ propono de la Leipzig’a grupo, kontrolinta la kaso-aferoin, oni akceptis la raporton kaj deŝarĝis la kasiston.

Fine oni dankis al la prezidanto pro gvido de la asocio, precipe prola majstra estrado dum la ĉefkunveno mem,

La lasta punkto estis elektoj. Pasintan jaron en Hamburg oni estis decidinta, ekster Saksuio serĉi novan estraron, kiu tuj transprenu la negocojn. Sed tiu decido ne realiĝis dum la jaro, unue ĉar la germana financkrizo de la pasimta somero ne permesis tion (laŭ diro de la prezidanto) kaj poste, ĉar Berlin, kun kiu li intertraktadis, ne estis preta, transpreni la estrecon. Tial oni nun elektis en la tri-anan elekto-komisionon (Pfaff- Worms, Schiitte-Berlin, Degen-Leipz.g) ankoraŭ D-ron Dohler-Riesa kaj Schŭnrich-Wiesbaden kaj postulis baldaŭan realigon de la Hamburg-a decido. Post la 18-a la prezidanto fermis la ĉefkunvenon kun refoja danko al ĉiui kunlaborantoj kai gastoj,

Arthur Degen-Leipzig.

$veda Instruista Esperanto-Fedcracio.

Dum la pasinta pentekosto aŭ pli precize la 14-an de maio iarkunvenis en Eskilstuna Sveda Instruista Esperanto-Federacio (SIEF). Prezidis s-ro Ernfrid Malmgren, Stokholmo, kaj ĉe la protokolo sidis f-ino Agda Zettermamn, Eskilstuna.

La estraran jarraporton oni laŭtlegis kaj aprobis, kaj laŭ la propono de la revizoroj oni danke senŝarĝis la malnovan estraron.

Kie] estraro por la laboriaro de 1.4. 1932 ĝis 31.3.1933 estis reelektataj f-ino E. Ozarowsky, kaj s-roj G. Ahlstrand, F. Ahnfeldt, L. Andren, A.Blid, E.Dahl, Sam. Jansson, E. Malmgren, N. Nordlund, G. Otterfors, O. Svantesson kaj novelektataj s-roj G. Rimberth kaj Th. Torbiĉr. El la estraro oni elektis kiel prezidanton por la federacio s-ron Th. Torbjar, sekretarion s-ron G.Rimberth kaj kiel kasiston s-ron O.Svantesson, ĉiuj en Gŭteborg, al kiu loko do estis translokata ia sidejo de la federacia plenumkomitato;

“do la adreso de la estraro de nun estos

ĉe s-ro Thorsten Totbiar, Mariagat. 15A,

Goteborsg. La iarraporto de la Sveda Esperanto- Instituto — la sveda ekzamena komisi-

ono — estis aprobata, kai kiel anstataŭantan reprezentanton en la estraro de la instituto oni reelektis f-inon Edith Boden.

Inter la problemoj, kiujn oni vigle diskutis, ni menciu la jenajn.

La nacia instruista gazetaro estu regule provizata per novaĵoj pri Esperanto. (En Svedujo la instruistaj gazetoj estas sufiĉe favoraj al nia movado).

Estis decidate, ke la estraro esploru en kiuj lokoj kaj kiamaniere individuaj esperantistoj, Esperantaj organizaĵoj aŭ komunumaj estraroj estas proponintaj emnkondukon de Esperanto-instruado en la lernejoin aŭ inter aŭ ekster la lerneja horaro. La spertojn la plenumkomitato kolektu, por ke ĝi funkciu kiel centra helpanto kaj konsilanto al lokaj organizaĵoj, kiui intencas fari similajn antaŭpuŝoin,

Plue oni komisiis al la plenumkomitato atente observi la evoluon de la Esperanto-afero ĉe Fĉdĉration Internationale des Associations d’Instituteurs (La Internacia Federacio de lInstruisto-Asocioj) kaj precipe la eblecoin enkonduki Esperanton en ĝian plurlingvan iniargazeton. Certe tiu demando estas tre

grava por la instruistaj Esperanto-asocioj.

Al la kongreso la Laborkomitato de TAGE estis sendinta kuraĝigan satutleteron kun bondeziroj por nia movado en Sveduio. La jarkunveno kun grarida ĝoio akceptis la salutojn. En la sama :etero la administranto de IPR proponis al nia federacio devigan kaj korporacian abonon al IPR je tre favoraj kondiĉoj. Post vigla diskuto la kunveno tamen decidis prokrasti la demandon al la sekvontiara kongreso, ĉar la malforta ekonomia stato de la federacio bedaŭrinde ne permesas nin ĉi jare akcepti la proponon. Por la kuranta jaro oni komis:is al la nova estraro per ĉiuj fortoj propagandi inter la geinstruistaro por IPR.

Kiel gazetan organon de la federacio oni fine decidis daŭrigi la eldonadon de la „Bulteno de: Sveda Instruista Esperanto-Federacio SIEF“. Sed samtempe la estraro esploru la gazetan demandon kaj eble traktu kun la redakcio de la nacia Esperanto-gazeto pri loko en tiu por la sciigoj al la federacia membraro,

Ta. T.

Raporto – de la laborkomitato por TAGE kaj IPR pri la jaro 1931.

Per la jaro 1931 IPR finis sian 10-an . jarkolekton; forpasis 7 jaroj depost la fondiĝo de TAGE (8-an de aŭgusto 1924). Pri la fakto de la 10-jara ekzistado de nia gazeto ni raportis en n-ro 2 de IPR 1932 (pĝ. 41-45). Laŭ la tabelo, aperigita en decembro 1931 IPR nombris 861 abonintojn. Oni ĝuste prijuĝu tiun nombron, komparante ĝin kun la indikoj el la antaŭaj jaroj. Pro la soveta malpermeso, sendi monon al eksterlando, IPR dum la lastaj jaroj perdis preskaŭ 100 rusain abonintojn. Do, laŭ ekstera aspekto la stato ŝajnas sufiĉe bona. Ankaŭ tiurilate, se oni rigardas la 1931-an jar-

98

— página 13 del PDF —

kolekton de IPR. Aperis 7 numeroj kun 124 paĝoj. Laŭ la enhavo oni povas konstati kreskon kaj valoriĝon de mia gazeto. La kolekto havas vere internacian aspekton, Krom diverslandaj raportoj, sciigoj, notoj en la aktuala parto ni trovas pli grandajn verkaĵojn el 9 landoj (Anglio, Bulgario, Francio, Germanio, Jugoslavio, Norvegio, Polio, Svedio, Svislando), kiuj bezonas pli ol la duonon de la paĝoj. Plj ol antaŭe nia revuo povas envicigi sin en Ja seriozajn sciencajn periodaĵojn esperantajn kaj ankaŭ neesperantain fakgazetoin, Kaj tia rezulto esias atingita, post kiam D-ro Dietterle en la 1-a numero 1931 sendis „SOS“-alvokon al la legantaro, malgraŭ ke multampleksa krizo skuas la mondon, malgraŭ tio, ke ankaŭ sekve de la krizo la salairoj de niaj diverslandaj gekolegoj malpligrandiĝis, ke la monsendo al la kasisto malplifaciliĝis. Sed pro tio ne havu tro bonan opinion pri la revua stato! Dekomence de la jaro la laborkomitato estis konscia pri tio, ke ĉiuj laboroj kaj ĉiuj fortoj nepre estu dediĉataj al la gazeto. Ĉar ĝi estas la preskaŭ sola interligilo de la esperantista geinstruistaro. Sen ĝi disfalus TAGE, sen ĝi la geinstruistaro esperantista estus unuopularo preskaŭ seninilua rilate al la internacia pedagogio kaj al la varbado por nia afero en instruistaj rondoj. Pro tiu kaŭzo la laborkomitato ne nur devis prilabori la taskojn de la pasinta jaro, sed ankaŭ jam zorgi, ke IPR ankaŭ estonte povu aperi. El ĝiai decidoj tiurilataj estu menciataj:

La laborkomitato devis fiksi la abonprezon je unu dolaro. Jam delonge la germanaj kaj saksaj gekolegoj pagis pli altan sumon ol la eksterlandanoj, kies pagoj krome malpligrandiĝis per kromelspezoj por la agentoj, per perdo sekve de ŝanĝo de la monbiletoj. La laborkomitato estis pro tio devigata, peti solidarecon de la geinstruistaro kaj per la sama abonprezo de unu dolaro plifirmigi la financan bazon de la gazeto. Sed ĝi devis serĉi ankaŭ alian financan helpon. Sub la gvidado de la nova administranto,

94

k-o Hoimann, laboranta depost komence de 1931, ĝi provis havigi al la gazeto pagitajn anoncojn de industriaj firmaoj, presitaj sur la kovriloj. La penoj havis ankaŭ iam sukcesojn. La laborkomitato petas ankaŭ eksterlandajn gekolegojn, peradi tiajn pagendajn anoncojn. La tarifon sciigas laŭbezone k-a Hofmann, Por ne danĝerigi nian gazetan entreprenon, la komitato devis decidi, 1931 aperigi nur 7 numerojn, kaj dum 1932 eldoni IPR kiel dumonatan revuon.

Per tio oni povas ekkoni, ke la financa stato de la revuo ne estas tia, kiel la nombro de la abonintoj laŭ la jam menciita tabelo en decembro 1931 ŝajnigas. Oni devas, tralegante ĝin, konstati, ke ia jam respektinda nombro da gekolegoj ricevis la gazeton, sed ke bedaŭrinde tro granda parto el ili, preskaŭ 2594 forgesis sian devon, ankaŭ pagi por la ricevita varo spirita. Tiu konstato estas necesa pro tio, ke ĝi devigu la prokrastulojn, an-

koraŭ plenumi sian devon, ĉar tiu fakte:

ne estas inda por nia profesia rondo, — Plue IPR repagis la lastajn akciojn kaj likvidis per tio la akcian entreprenon, starigitan en 1925. Krom tio la administranto sukcesis pagi la ŝuldojn el antaŭaj jaroj al la presejo, pli ol 500 germ. markojn. Grandanime nia altestimata prezidanto donacis al nia kaso kvin funtojn. Kelkaj [abor-komitatanoj pruntedonis ofereme grandajn sumojn por ebligi la aperon de nia revuo.

Precipe la komitato akcentis la varbadon de novaj abonantoj. Leteraj interrilatoj ĉefe de la administranto kiel de aliaj membroj de la komitato sukcesis, varbi proksimume 120 novain membrojn. Kelkaj landaj agentoj bone subtenis tiun ege necesan laboron. — Okaze de la Universala Esperanto-kongreso en Krakovo oni eldonis 20-paĝan polan numeron, en kiu estis raportate sur 14 paĝoj pri la pedagogia literaturo, la instruado en Pollando, pri polaj verkoj, Bedaŭrinde tiu grandstila propagando ne havis la deziritan sukceson. — Ĉiu movvarbita iarabono estos premiata per kredito de “/»

ĵarabono en la iaro sekvonta la pagitan jarabonon.

Sed ĉiuj tiuj klopodoj estis kaj estas penoj de unuopaj gekolegoj. La kriza stato de la mondo, kiu ne devas dronigi nian revuon, postulas pli fortain helpojn, La komitato por TAGE kaj IPR opinias sian devon, ree kiel jam ofte per sia raporto klarigi la situacion, por konservi la dekjarajn laborojn de la internacia gekolegaro esperantista kaj savi IPR-n el la danĝeroj de la nuna tempo. Ni ĉiuj devas esti konsciaj pri tio, ke morto de nia revuo signifus disŝiradon de la fadenoj, dum longa tempo kai per multai klopodoj kaj penoj ligitaj inter la esperantista instruistaro, Neniu alia asocio esperanta estas kapabla, preni sur sin la plenumon de niaj specialaj taskoj. Ni IPR-anoj formas profesian asocion, kiu uzas Esperanton. La profesiai ideoj, per tio rigardataj kaj pritraktataj internacie, postulas la internacian profesian gazeton, nian IPR-n. Nia revuo devas vivi, ke ni mem, ni esperantistaj geinstruistoj, kai niaj pedagogaj ideoj povu vivi. Ĉiam kaj ree ĉiam la laborkomitato devas substreki tiujn pensojn; ĝi direktas siain fortojn precipe al la efektivigo de ili; ĝi laboras sen iu ain rekompenco por si mem nur por la ekzistado de la revuo. Sed ĝi scias, ke la sukcesoj de ĝiaj k!opodoj estos des pli grandaj kaj certaj, ju pli la gekolegoj diversnaciaj helpos kaj subtenos ĝin. Pro tio per tiu raporto la laborkomitato por TAGE kaj IPR petas denove la kunlaboron de la esperantista gekolegaro. Ĝi akcentas 4 punktojn, kies plenumo devas esti honora devo de ĉiu kolegino, de ĉiu kolego:

1-e Ĉiu pagu tuj la fiksitan abonprezon,

2-e Por ke IPR konservu kaj ankoraŭ plibonigu sian internacian karakteron kai servu al la pedagogio, estu preta kunlabori. Ni scias, ke ne ĉiu estas ema, verki originalajn artikolojn pri instruaj kaj edukaj demandoj, sed ni petas, ke multaj gekolegoj raportu pri siaj lernejaj laboroj, siaj vivcirkonstancoj, traduku sciigojn kaj artikolojn internacie interes-

ajn el la fakgazetoj sialandaj, Imagu, ke la redaktoro ĉiukvarmonate el la 41 landoj, en kiuj IPR estas legata, ricevus unu raporton, unu artikolon, unu tradukaĵon! Atingi tiun celon, ne povas kaj ne devas esti utopio. Uzu ankaŭ nian revuon, por traduki materialon por vialandaj fakgazetoj kai menciu la uzitan fonton; per tio vi ne nur varbos por la lingvo Esperanto, sed ankaŭ por nia gazeto, Ĉar

3-e varbi novain abonantojn, devas esti la daŭra tasko de ĉiu konvinkita instruisto esperantista. Prof. D-ro Dietterle kolektis preskaŭ 7000 adresojn de gekolegoj esperantistaj. Pro kio minimume la duono ĝis nun ne estas leganto de IPR? Helpu ĉiu, ke nia rondo iĝu baldaŭ pli granda, pli forta, pli atentinda! Se ĉiu el niaj membroj varbus nur unu novan, ni povus denove eldoni IPR-n kiel monatan gazeton kaj ni havus ankaŭ kelkan monon por la varbado kaj por honorarii la artikolojn. La laborkomitato dankas al ĉiuj gekolegoj, precipe al siaj agentoj, kiuj jam ĝis nun dediĉis sin al tiu tasko.

4-e Tiuj Ĉi neĉesegaij laboroj estus efektivigataj des pli facile, se jam estus plenumita la decido de la Viena kongreso 1924, fondi en la diversaj landoj naciajn asociojn de geinstruistoj esperantistaj laŭ la modeloj de la germana kaj saksa asocioj. Tiu kongreso trafe ekkonis, ke per tiaj asocioj estus garantiataj ne nur la progresanta movado inter la geinstruistaro, sed ankaŭ antaŭ ĉio kontinueco de la laboroj kaj de la evoluo rilate al nia revuo. Ni jam havas sufiĉe da landoj, en kiuj estus eble, fondi tiajn asociojn, Komencu, gekolegoj, tiun kolektiĝon, tiun grupiĝon, kiuj plifaciligos la administradon de la gazeto kaj certigos la atingon de niaj altaj celoj!

La laborkomitato por TAGE kaj IPR transdonas tiun raporton al la esperantista gekolegaro, ne por nur plenum; devon, sed por peti nunajn kaj estontajn kunlaborantojn kaj kunhelpantojn“ en la tuta mondo, ke ili ne laciĝu kaj forlasu nian komunan laboron. La ideo de Esper-

95

— página 14 del PDF —

anto enhavas tiom da idealismo kaj tiom da spiritaj fortoj. Montru, tutmonda gekolegaro esperantista, ke tiuj idealismo kai fortoj kune kun la instruaj kaj edukaŭ ideoj venkos ĉian financan kaj ekonomian krizon. IPR restu la standardo de nia konvinko kaj de nia kredo al niai profesiaj idealoj! Laŭkomisie J. K Haubold, Riesa-Groba (Germanio).

Instruista Fakkunveno de TAGE

en Paris dum la 24-a Univ. Esp.-Kongr.

La Komitato por Fakkunvenoj en Paris rezervis por niaj kunsidoj du posttagmezojn, La precizan informon pri tazo, horo kaj loko vi trovos en la oficiala kongresmaterialo.

Tagordo: Unua tago:

1. Saluto de reprezentanto de la TAGE- Laborkomitato;

2. Elekto de estraro por la kunsidoj;

3. Salutoj de gastoj kaj diverslandaj reprezentantoj;

4. Referato de Andre Baudet, prezidinto de la Pariza komercĉambro: „Esperanto kaj la komercaj lernejoj“;

5. Raportoj de la oficialaj reprezentantoj a) de IPR kaj TAGE;

b) de IALA kaj Kunlaborado;

6. Diskuto;

7. Elektoj,

Dua tago:

1. Referato de D-ro Ferriĉre, vicdirektoro de la Internacia Oficejo de Edukado kaj de la Internacia Ligo por Nova Eduko: „Aktiva lernejo kaj aktivaj metodoj“;

2. Diskuto;

3. Interparolado pri konkretaj proponoj kaj sugestoj rilate al Esperanto-praktiko en lernejo kaj instruistaro;

4. Liberaj proponoj.

Al niaj fakkunsidoj kore invitas ĉiujn Esperanto-instruistojn la laborkomitato de T.A.G. E.

Donaco por IPR. La prezidanto de TAGE, k-o Roome- Sheffield, denove donacis al IPR 6 ŝil. Ni kvitancas tion kun kora danko,

Malnovaj „Novaj Tempoj“.

La fidelaj abonantoj de IPR (Novaj Tempoj) el la jaroj 19221924 bonvolu rigardi, ĉu ili povas sendi al la sekretario de TAGE la unuajn hektografitain n-rojn de Novaj Tempoj el la jaro 1922 kaj la iarkolekton 1924, aŭ almenaŭ el la jarkolekto 1924 n-ron 1/2. Se dezirate, mi resendos la hektografitain n-rojn el 1922 post ilia kopiado. Kiel raportis k-o Haubold en n-ro 2, 1932, tiuj n-roj tute ne ekzistas ĉe la estraro de TAGE, nek en iu oficiala aŭ esperantista biblioteko.

La 14-an de junio 1932 mortis nia kara amiko

Ernst Klemm

supera instruisto en Chemnitz.

Kia ni vidis lin nur antaŭ kelkaj

semainoj je nia ĉefkunveno, tia li ĉiam estis kiel unu el la plej fidelaj anoj de nia movado: plena de entuziasma energio kaj agemo, kaj tia li restos en nia „koro, en nia memoro, por ĉiam!

Esperanto-Asocio de Germanaj Instruistoj.

La venonta numero aperos meze de septembro.

E

Universala Esperanto-Asocio

Ĵ, kiujn premion komsis!- literaturo.

Ĉiu aliĝinto ra, senpage korespendan anonceton unufoje en la gazeto „Esperanto“.

kaj postulas nur modestan kotizon

de 5 Fr. per Membro, de 12,50 Fr. Membro-

HĤbonanto kaj de’25 Fr. MAU Sulooo vor btenanto.

Universala Esperanto-Asocio | Tour de l’Ile, Gendŝve (Svislando)

Gekolegoj,

sendu adresojn de varbendaj geinstuistoj al la administranto!

Tage-anoj, kiuj vizitos la Parizan kongreson, bonvolu anonci tion tuj al la sekretario de TAGE, k-o Goldberg, Oetzch ĉe Leipzig, Im

Lumbsch 14, Germ.

1933.

Premioj por varbado!

Por ĉiu NOVE VARBITA abonanto de IPR vi ricevos “/4 de la sendita abonkotizo en la jaro, kiu sekvas al la abonjaro.

Ekzemple, se vi varbas 2 NOVAJN abonantojn por 1932 kaj sendis la abonkotizojn kun la koncerna informo al la administranto de IPR, vi havos krediton de 4 dolaro (?/4 abonkotizo) ĉe IPR por

Kiu varbas kvar NOVAJN abonantojn por 1932, ricevos senpagan jarkolekton 1933 de IPR.

Do ni konkuru en intensa varbado!

PROPRA PROFITO! — PROGRESIGO DE L’ MOVADO!

Korespondado,

La „Esperanta Studento“ kiu estas a!- donata al ĉina gazeto „La Studento“ (Adreso: P.O.Kesto 1332, Shanghai, China), volonte deziras sciiĝi la vivon de ĉieaj studentoj individuaj aŭ grupai, kaj dankas pro ĉies klopodo rekompence per kartoj kun bildoj de ĉinaj vidindaĵoj.

Varbu anoncojn por IPR!

Por viaj klopodoj vi ricevos procentojn! Postulu la tarifon de la administranto!

Kiu tuj sendas sian abonon, helpas al plua kresko de IPR! 1 DMTMREITESS AMONITO EVITI A MION SETS ZE IE KONNUIPETOMA

— página 15 del PDF —

lo tute nova

estas la dua parto de l Heroldo-vortaro: la Esperanto – enciklopedieto

Ofte la esperantistoj, speciale la novai, sentis la mankon de tia libro. En la lingvoj Esperanto—germana ĝi enhavas la plej gravajn faktojn el Ja Esperanto-movado: Universalaj kongresoj, organizaĵoj, Esperanto-revuoj, datoj pri la familio Zamenhof, membroj de la Esperanto- Akademio, Esperanto-verkoj kaj verkistoj, gvidantoj de la Esperantomovado, aŭtoroj de mondlingvoj k. m.a., krome klara skemo pri la organizaĵoj de la tuta Esperanto-movado, — Sed ne malpli valoraj estas la du aliaj partoj de la Heroldo-vortaro: la Esperanta—germana kaj la germana—Esperanta. Ambaŭ partoj estas tre ampleksaj, speciale la Esperanta—germana, kiu enhavas ĉiujn oficialajn vortojn. — Ĉiuj tri partoj en unu volumo (131 paĝoj) kostas gmk. 1.25, plus sendkostoj. Ĉiu parto estas ankaŭ unuope havebla

la 1-a parto kostas gmk. 0.55 la 2-a parto kostas gmk. 0.35 la 3-a parto kostas gmk. 0.65 plus 1096 por sendkostoj.

Mendu ĉe „Heroldo de Esperanto“, Koln, Briisseler Str. 94

EREKTI kO EE ETERNA BUKEDO

estas la plej nova granda verko de entenanta senvelkajn florojn el la poezioj angla, bulgara, ĉeĥa, ĉina, egipta,

K. KALOCSAY estona, finna, franca, germana, greka, hebrea, hispana, hungara, itala,

japana, latina, nederlanda, pola, portugala, rumana, rusa, sveda.

Interpretite per periekta formo, mirinda trasento kaj enlula vortmuziko estas en la libro poemoj de:

Faraono Ahn-Aton, Reĝo Salomon, Horatius, Catullus, Anakreon, St. Francisko

de Assisi, Sappho, Walter von der Vogelweide, Dante, Lope de Vega, Ron-

sard, Chaucer, Shakespeare, Milton, Spenser, Keats, Shelley, Goethe, Schiller,

Heine, Lenau, Baudelaire, Verlaine, Lamartine, PLi oj Hugo, Verhaeren,

Vrchlicky, Mickiewicz, Vazov, Li-Tai-Po, Petĉii, Ady, Hitomaro, Curajuki,

Puŝkin ——— Strindberg, Henriette Roland Hoist, Stecchetti, Carducci, di,

Under, S kaj ceteraj.

La volumo, 13.5X20 cm. granda, 352 paĝa sur unuaranga papero, en duonleda bindo kostas usonain dolarojn 2.220. Aldonu 109 por sendkostoj.

Eldonis LITERATURA MONDO, Budapest IX, Mester-u. 53, V. 7. Mendu de la eldonejo, de la reprezentantoj de LITERATURA MONDO aŭ de la seriozaj esperantistaj librovendejoj.

Preso: Heroldo de Esperanto, Kŭln, Briisseler Str. 94, Germ.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASOCIO DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T. A. G. E.

11-a JARO, N-ro 5

Verlagsort: Riesa/Elbe

SEPTEMBRO/OKTOBRO 1932

— página 2 del PDF —

Agentoj de TAGE. Vian kotizon akceptas En landoj:

En landoj:

Fino V. C. Nixon, 183 Woodlands Park Road, Bournville, BirminghamAlĝeria: Jean Delor, E.P.S. Rampe Valĉe, Alger. Aŭstra: Fr. Scheibenreiter, Hermannsgasse 31/26; Wien, VII: KontoP.S.: B134611 Aŭstralia: H. M. Lanyon, Harrow St., Box Hill E 11, Melbourne (Victoria). Belga: H.Rainson, Hombeekschesteenweg 54, Mechelen. Bulgara: Ivan Saraifov, GoJemoSedo, Kazaiilika regiono. Ĉeĥoslovaka: A.Valouŝefk, uĉitel.BrnoMedilanky; poŝtĉeka konto Brno 102 169. Cila: E. Herrera Valen, Clasificator 220, Santiago. Estona: Agnes Nii, Postkast 6, Tallinn. Franca: F. Vĉrot, rue des Villas, , St.-Etienne (Loire). Germana: Eisperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer, ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857, aŭ poŝtĉekkonto Dresden 263.79, Kurt Hofmann, Riesa.

Greka:

Angla:

Abonprezo Tutjara abono 1 USA-dol., Duonjara provabono x/8 ,*doi Opa numero x/4 doi. La abonprezo estas fiksita en dolaroj nur pro ĝia stabila valoro. Niaj agentoj kompreneble akceptas egalvaloron en nacia mono. Kiu sendas Ja abonprezon rekte al la administracio, bonvodu uzi plej eble dolarojn.

Membroj de la Germana asocio sendu ia kotizon al „Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer“, Gtrokasse Leipzig-Leutzsoh, Ĝirokonto 278 57,

Membroj de la Saksa asocio al k-o Karl Ritter, Riesa, Steinstr. 13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto: Dresden 156 09.

D-ro A. Stamatiadis, Rodou 21. Ateno. Hispana: Ferd. Montserrat, Provenza, 99, 1°. 4, a, Barcel ona. Hungara: Bleier Vilmos. Mester-u. 53. V. 7. Budapest, IX. Japana: Joshi H. Ishi guro, Tokio, K ooj imachi P. O. Box 1. Jugoslava: Stanko Prvanoviĉ, Halovo p. Zajeĉar. Latva: S-ino O. Juŝen, Riga, SI oka s iela N. 112 dz. 1. Litova: • Mok, A. Prapuolenis, Kazdu-Ruda. Nederlanda: P. Korte, Schooistraat 13, Veendam. Poŝtĉekkonto: 90 544. Norvega: Niis Okilamd, Rommesveit. Stord. Pola: Agento serĉata. Sveda: Torsten Torbjar, Mariagatan 15 a, Goteborg. poŝtĝirokonto 43148 Svisa: S-ino N.Oumanskyk 12 rue Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas. San Josĉ 1123, Montevideo. U. S. A.-a: David R. Metzler, Route 1, Box 389, Fresno, Cailifor.

La pliperfektigita H eroido trovas la aplaŭdon de ĉiu abonanto. Cu vi iam vidis numeron el 1932? Se ne, petu senpagan specimenan numeron. Pii bone estas, se vi mendas provabonon por unu monato ie la prezo de 0.80 gmk. Dum tuta monato vi havos okazon prijuĝi la semajnan organon de la Esperanto-movado. Krome vi raitas enpresi senpagan korespondanonceton. Post unu monato vi certe fariĝos daŭra abonanto! Skribu al

Heroldo de Esperanto, Koln, Germani., Brŭsseler Str. 94. 4

✓

— página 3 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

11-a jaro. Numero 5 Sept-Okt. 1932

Oficiala Organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) Redaktejo^ D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm.: KURT HOFMANN, Felgenbauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk.: Dresden 26379 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch, Oetzsch b. Leipzig, Germ. Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME, 21 Glenaimond Road, Sheffield, Anglujo.

ENHAVO: Espero kaj sorto de granda homarano: Karlo Kristiano Frideriko Kraŭse (al 11) — Aktiva lernejo kaj aktivaj metodoj (daŭrigota) (al 131) — La lnternacia Konferenco por la Instruado de Historio (Hago) (al 211) — Esperanto kaj lernejo (al 22) — Enketo pri interlerneja Esperanta korespondada (al 22) — Helpo al Universitato (al 22) — Framasonaro kaj Esperanto (al 222) — Internecia Konferenco de Minoritanoj (&1 222) — Recenzoj (al 231/232) — Cefkunveno de TAGE okaze de la XXIV-a Universala Kongreso de Esperanto en Paris (al 24). — Donacoj por IPR.

Espcro kaj sorto de granda homarano. •

Karlo Kristiano Frideriko Kraŭse (1781—1832). •

De D-ro Kurt Riede!, Dresden.

Unu jarcenton viva en tombo estas ‘la plej fidela homarano germana. Forlasite de la mondo oficiala, Karlo Kraŭse mortis 1a 27-an de septembro 1832 en Munĥeno. Lia vivo estis unika ĉeno de esperoj kaj sortobatoj. La lulilo de tiu viro staris en Eisenberg-o (apud Altenburg-o). La patrinon ili perdis tro frue per morto. Lia patro estis instruisto, poste pastro protestanta. Karlo studadis en Jena-o (1797—1801) teologion, filozofion kaj matematikon. Naturo estas doninta al li multegajn talentojn — escepte ekonomian. Dekokjara li skribis al sia patro: „Ni ambaŭ malegale pensadas pri neceseco kaj plej bona utiligo de mono.“ Jam en sia tria vivjarsepo li nutris ideojn pri tutmonda religia libro kaj pri belvesto homeca. La junulo sentis destinata sin al homara misio. Eke de kvara vivjarsepo li projektis sian tutan sistemon filozofian kaj matematikan. Estas rimarkinde, ke lia unua verko post la doktora traktato estis „Fundamento de natureca juro aŭ filozofia projekto de ideala juro». (GrundriB des Naturrechts 1803.) Precipe en la manuskripto de dua parto jam ĝermis ideo de socia m o n d 1 i g Ou En kadro de sia filozofio ii kulturis krom jurologio ĉefe matematikon, muzikon kaj lingvosciencon. En la „Plano de logiko historia (induktiva)» (1804) ni trovas ia radikojn de lia fruktodona kategoriologio kaj en „Projekto de la sistemo filozofia» (unua parto, 1804) li skizis sian kvarpartan konstruaĵon („veso- (= dio-], naturo-, spi-

— página 4 del PDF —

rito- kaj homarologio). Kiel Spinoza li volis prezenti filozofion laŭ la matematika metodo. Komence de sia kvara vivjarsepo la docento edziĝis kun belega junuiino. Li ŝategis amon kaj edzecon pli ol ĉio alia. Baldaŭ li estis feliĉa patro. Ankaŭ la ŝuldojn kreskadis. La tuta konduto de Kraŭse ne estis konforma al moroj de profesoroj. La espero-, en Jena-o avanci, estis vana. Hegel kaj Fries avantiĝis al rango profesora. Kraŭse serĉis protekton per Schiller (ŝiler), sed — Goethe (gete) ĵus estis vizitanta sian grandan amikon. Sen povi pagi siajn ŝuldojn, li forlasis ĵena-on. Li deziretis, -fondi edukejon. Plej forta estis deziro, sin mem pliperfektigi. Tial li volis ekloĝi en Dresdeno-, en la urbo de famaj biblioteko kaj muzeoj. Printempe 1805 li venis kun familio Dresdenon, kie li luis apartamenton vidalvide al Japana Palaco. Belvido en la ,,paradizan valon de Elbo“ ravis lin. La espero, ekposedi la oficon de matematikisto ĉe la kadeta instituto estis vana. Li anoncis prelegojn en sia bela loĝejo — kelkaj aŭdantoj venis, unu pagis. Kraŭse devis lui pli malgrandan loĝejon, kvankam lia edzino naskis preskaŭ pojare infanon. Li enspezis malmulton da mono per lecionoj en la inĝeniero-akademio — kaj por unuopuloj. Daŭre li devis deponi havaĵojn en pruntejo. Sen la ĉiama monhelpo de siaj patro kaj fratino li pereus baldaŭ kun dekdu infanoj. Jam en sia hejmregiono li aniĝis «U la framasona loĝio Arĥimedes en Altenburgo. En Dresdeno li aniĝis al la „loĝio al tri glavoj kaj veraj .*amikoj’ Lia espero al framasonaro fariĝis lia fatalo. ‘La glavoj de la loĝio sortbatis lin ĝis la fino de T vivo kaj plue. Tre grave estis lia konantiĝo kun la loĝiuloj Fessler kaj Wolke. La lingvisto kaj pedagogo Wolke estis publikiginta pazigrafion (1797) kaj skribis tiam verkon pri plibonigo de la germana lingvo-. En tiu tempo (depost 1805) Kraŭse decidis, prilaboradi universalan lingvon skriban kaj buŝan, kaj grandan pravortaron (etimologion) de la germana -lingvo kun plibonigaj proponoj de la vortfarado en senco de lingva pureco. (La Saksa Biblio-teko en Dresdeno konservas multajn manuskriptojn al tiu neeldonita verkego.) Lia interrilato kun la fama framasono Fessler reforminta (kun Fichte) la loĝion Royal Yo-rk en Berlino kaj fondinta „Grandan ligon de prisciantaj framasonoj direktis din al la historio framasonara. ,** Eke de la kvina vivjarsepo li kredis klarvidi la ideon kaj idealon de homarligo. La jaron 1808 li rigardis la u n u a jaro de nova epoko. Li skribis al sia patro la 17-an de januaro: „Mi laboras pri tio (= ŝtato tutmonda) per tuta animo, kun ĝojo, kiel pri nenia antaŭa ** verko-. La politikajn cirkonstancojn de la tempo de Napoleon-a triumfo ii opiniis bonŝancaj por fondado de mondoŝtato. Volonte li transloĝiĝus Parizon Aŭdinte pri plano de Fessler, skrib-i verkon pri mondrego, Kraŭse rapidis por prezenti sian ideon de ŝtato tutmonda. El la intenco, eldoni anonimo skribaĵon sub titolo „La mondoŝtato per ** Napoleono elkreskis plano al triparta verkego: unua — la idealo de homarligo, due — evoluo de 1’ monde ĝis Napoleono, trie — realigo de mondoŝtato. Novembre 1808 li sendis al sia patro kelkajn p r esf olia rojn (1—11) de la verko-. La milita situacio interrompi? la pluan preson. Li decidiĝis, -fini la unuan parton kaj publiki sub la titolo „La Idealo de la homaro kiel de socia .** tuto (Dresdeno 1811.) Tiu ĉefa libre estis dediĉata unuaeldone al la framasonaro.

— página 5 del PDF —

En tiu verko nekomparebla Kraŭse unuafoje montris plenan ideon de i’ homaro laŭ organismo de societoj. Li bazigas sian instruon de homarvivo sur la roko de 1’ espero, ke iam ajn la popoloj kaj societoj de la tero estos unu homarligo harmonie unuigita. Li diferencigas ĉiujn unuigojn laŭ du principoj: L naturunuiĝoj je 2. c e 1 u n u i ĝ o j je 11. spaco 12. amplekso 21. t u t c e 1 oj 22. p a r t c e 1 o j 111. landa, 121. familia, 211. por moralo, 221. por scienco, 112. kontinenteta, 122. amikronda, 212. justa juro, 222. por arto, 113. kontinentega, 123. )*fra -socia, 213. por religio, 223. por unuigo de 124. komunuma, 214. por belo. 114. tutmonda, scienco kaj arto. 115. sunsistema, 125. genta, 23. asocio por pedio (sinformado). 116. kosma. 126. nacia, 127. ligo de nacioj 128. homaro. Tiu mito de estonteco estas tradukita hispanen per Julia Sanz del Rio, anglen per Wililiam Hastie. Sur la sociologio de Kraŭse baziĝis la sveda filozofo Bostrbm. La dua kaj tria partoj de la supre menciata „triologia“ verkego ne estas eldonitaj. El postlasaĵa „filozofio prihistoria» ni povas ekkoni, kiamaniere Kraŭse volis prezenti la duan ). parton ** Rigardante ankaŭ homaron kie’ organismon, li diferencigas ĉefperiodojn: infanan, junulan, viran, maljunulan. La unua periodo de vivociklo homara dekuris antaŭhistorian epokon kaj estas komparebla al ĝermado de embrio. — Nun la homaro sur la tero troviĝas en la dua ĉefperiodo, en kiu ĉio kaj ĉiu tendencas izolan memstarecon. Kiel ĉiu ĉefperiodo ankaŭ la dua entenas tri subperiodojir ekan, mezan, finan. Dum la eka subepoko regadis despotoj, kaj oni kultis plurajn diojn. Dum la meza subepoko regadas klerikularo, kaj oni adoras unu dion. La fina subepoko estas tempo de revolucioj, diversaj celsocietoj liberiĝas de ŝtato kaj eklezio, kaj soluloj ekkonas ideojn, sed ne jam la kosmon de 1’ ideoj. — En la tria ĉefperiodo estas tempo, dum kiu individuoj kaj asocioj pienmaturiĝos kaj ĉiuj harmonie unuigos sin. Eke de tiu epoke homoj ekkonas, ke homaro ekzistas en, sub kaj per „Veso“ (germane: Wesen = tutestaĵo = dio). Al tiu ekkono Kraŭse levis sin eke de jaro 1808, kaj tial li opiniis tiun jaron unua de tria ĉefperiodo. Dum tiu periodo la homoj realigos la idealon de homaro. En la finparto de la «trilogia» verkego Kraŭse volis priskribi detale kai modele laŭhomarajn organizaĵojn farendajn. Antaŭlaboroj por tia libro hornara troviĝas muMegnombre en lia postlasaĵo. Jen kelkaj provaĵoj! Pri vivo ekonomia: Sufiĉas ses horoj potage por profesia laboro cc laŭ socieca plano. Samtiom da tempo estu dediĉata al klerigo de gejunuloj. Cetera tempo estu ripozaj kaj liberhoroj por ĉiu homo. Estas aktuale, enkonduki tian komunecon de posedaĵoj, per kiu la familioj kaj soluloj akiru plian liberon en formado de ilia vivo ol antaŭe. I

*) fra sen speciala celo. **) Komparu ankaŭ „Der Erdrechtsbund» (La terjurligo), Leipzigo 1893

99

— página 6 del PDF —

„0io utila estas sankta, ĉar ĝi akcelas vivon kaj ordon en dia mondo/’ Iam homoj nutros sin el akvo kaj aero. Pri vivo saneca: Homkorpo, la plej perfekta naturprodukto, estas same sankta kiel spirito kaj unuiĝo korpa-spirita. Pro plej bela harmonio Kraŭse rigardas homan korpon kiel la supervestan organizaĵon, tamen evoluintan el animalaro. Laŭ tiu ideo de Kraŭse lia amiko Carus (karus) pritraktis komparan anatomion kaj fiziologion. (Nuntempe instruoj de Carus reviviĝas). Carus konfesas en siaj Memuaroj (1,252), ke li ne povas ne danki al sia amiko Kraŭse gravajn iniciatojn. Li konstatas, ke Kraŭse enhavis magnetan sanigpovon, per kiu li kuracis malsanojn. Kraŭse magnetizis sin, siajn familianojn kaj aliulojn. Tamen li rifuzis publikigon pri tio ekstere de sia tuta sciencosistemo. Magneta sanigpovo „estas forto, kiu emocias al respektego, gaja mirego kaj amo al Dio kaj naturo». Liaopinie homoj dum unua ĉefperiodo enhavis povon al telepatio. (Lia plej aĝa filino eble estis telepatiulino.) Li skribis la malhelan frazon: „Kiam estonte en hela lumo por ni estos la mistera mondo, kiu nun elkrepuskiĝas en la komencaj aperaĵoj de 1’ animala magnetizo, tiam la regno de formiloj kaj la regiono de homa socieco’ plivastiĝos, pliboniĝos forte kaj grave kaj per tio multo, multego da malhomareco pereos». (La homarligo, Leipzigo 1900, pĝ. 60.) Pri vivo erotika: Filozofio Kraŭse-a estas kvazaŭ instruo de amo kosma (simile al instruo de Paolo Mantegazza (1831—1910). „Aŭdu min, amataj gefratoj! Venu, mia frato, mia fratino, en kiu ajna formo vi estas, ĉu malsana, ĉu malpli bela! Lasu ĉirkaŭbraki vin elame, kaj vi sentos la for toba ton de mia koro amevarma! Venu, mi volas diri al vi dian konsolon per pravortoj de 1’ vivo, kiujn mi aŭdis en horo de 1’ amo diokara! Venu, vi karaj gefratoj, kiun koloron ajnan montras via haŭto, ĝi estas ja la koloro, kiun amo dia manifestas en amo de la tero kaj suno! Kaj ĉu ankaŭ Pra-veso en-per Naturo lasis elkreski vin el multaj praparoj, tamen la sama tervivsango fluas en viaj vejnoj ĉiesaj!» (La homarligo, pĝ. 210.) „Kiam ekzistaĵo amas pure min, tiam per ĝi Dio mem — forme de tutero individua de li — renkontas al mi, do tiam Dio amas min en-per la ekzistaĵo.» (Intuicioj IV, pĝ. 210). „Per pura sekskuniĝo vokite, pli altrangaj praspiritoj estas naskotaj surtere.» „Certe estas al mi, ke la formoj de laŭnatura sekskuniĝo, kutimaj ĉe la eŭropaj kaj ceteraj popoloj de Ia tero, estas unuflankaj, nur parteto de tio kion entenas pravivo de Veso.» „Se pli ol du homoj unuigus sin al seksligo kaj deklarus publike konsenton komune kaj sole, tio estus permesenda.» „Estas honeste sub ĉiu kondiĉo, infanon naski.» „Estas neprave, malhelpi seksan kuniĝon de sendanĝeraj bestoj.» (El „La homarligo».) Pri vivo amika kaj vivo fr )*: asocia Baziĝas edza unuiĝo sur seksa kontraŭo, amika unuiĝo sur k a r aktora kontrasto, fr asocia unuiĝo sur individueca diferenco. *) Ne sufiĉas la tro vasta termino: socio por tio, kion Kraŭse (Fessler, Garve, Knigge, Schleiermacher, Fichte) eknomis germane: freie Geselligkeit. Apoge sur la vortformo: framasono — mi riskas vortformi Orasocio»,

— página 7 del PDF —

Kraŭse supozas tri fundamentajn karakterojn : akran, mildan, harmonian. „Ji! pli perfekta kaj originala estas iu karaktero mem, des pli forta estas ĝiaj deziro kaj akceptemo, kunigi sin kun kontrasta karaktero/4 „La amikeco estas post la familio la plej interna sanktejo de 1’ homaro kaj donas tuj post la ligo geedza la plej puran kaj karan ĝojon.44 Konvenaj domoj kaj ĝardenoj estu dediĉataj al kulturo de amikeco. Se ne kontraŭo de karakteroj, sed diferenco de individuecoj kun•igas homojn, liam funkcias „frasocio“. „Vivplenigante pli arde kaj originale la propran ecaron, homo ricevas delikatan senton por ĉia bela individueco, kiu-n homoj prezentas al li en sennombraj kontrastoj kaj nuancetoj, kie ajn li renkontas ilin surtere.44 „Per plej interna instinkto de sia naturo instigate, ĉiu homo senvole prezentas sin antaŭ aliuloj kiel sian propran produkton en sia individueco, manifestata en la spegulo de lia korpo, lia parolo kaj ĉiu faro de lia povo. Kial ĉiuj homoj estas esencaj eroj de unu homaro, tial sento de tiu unuo vekiĝas en ĉeesto de fremda, vivoplena, homdigna individueco.44 ‘Lasu nin konstrui domojn de frasocio! x Pri vivo pedia (eduka Laj kleriga): „Ciu homo aspiradas laŭ sia naturo al virto-, rajto, amo, belo, en daŭra agemo li akcelas la fundamentajn ergojn (= farojn) de sia vivo: sciencon kaj arton kaj harmonion de ambaŭ, kaj per singardema kapablo li edukas kaj pedias sin por ĉio homeca.44 Kraŭse pritraktas pedagogion kiel aŭtonomian aferon. „Estas altranga prefero de homoj, ke ili povas pripenseme atenti sian perfektigon kiel celon kaj klopodi konscie kaj libere pro ĝi.44 „La pedagogo amu en la junulo sin mem kaj homaron, li ŝatu lin ne malpli ol sin, respekte opiniante, ke tiu juna homo estu eble iam vivoriĉa, pli alte kapabla ol li mem! Li celu ĉiupove, ke tiu estiĝu pli perfekta ol li mem! Li pretendu ne alian superecon ol, kiun la juna homo agnoskas libervole!44 Kraŭse deziris tutmondan ligon por pedio. Pri vivo enhela: Beleco estas dioformeco. Ĉiu estaĵo partoprenas dian belon, kaj beleco estas celo de libera kreado arta. Kraŭse deziris, ke tutmonda ligo por belarto kaj utilarto unuigu ĉiujn homojn, ĉar ĉiuj bezonas kuituri senton, agemon kaj akceptemon porartajn. La kreantaj artliganoj estu la majstroj. La aliaj anoj estas la publiko, kiu ĉerpu animan kaj korpan ĝuon el la verkoj de artistoj, kaj tiuj trovas sian dolĉan rekompencon en utilo kaj ĝojo, kiujn iliaj verkoj donacas. Malgraŭ sia malriĉo Kraŭse oferis multon da tempo kaj mono por artosentema perfektigo de siaj gefiloj. Li mem ludis, virtuoze pianon kaj estis ŝatata tenorulo. Pri vivo religia : Kraŭse sentadis sin kiel Hiobo religita kun „Veso“ t. e. la absoluta tuto de naturo, spirito kaj homaro. Li fidis absolutan tuton kiel infano la patrinon. Kraŭse ignoretis ia nunajn )*. ekleziojn La kvakerismo interesis lin. La vivo tuta estu vido al „Veso“. Pri vivo morala : Laŭ Kraŭse-a etiko la morala imperativo postulas: Ekkonu vian individuan destinon kaj k^podu pro plej bona atingo! Helpui laŭeble ĉiun estajon ĉe plenumado de tiu devo! Pri vivo j u r ŝ t a t a : Kion Kraŭse skribis pri justa juro, signifas plej ra*) En suna lumo de religio ekpaliĝos la luna lumo de 1’ eklezioj.

IOI

— página 8 del PDF —

dikalan reformon de la ŝtatoj. Laŭ lia jurfilozofio justa juro estas tuto de reciproka limigo de rajtoj ĉiesaj. La privilegioj, sub kiuj devis suferadi dum dua ĉefperiodo de evoluo la virinoj, la infanoj kaj gejunuloj, la malriĉuloj, do ĉiuj malpli fortaj socianoj, tiuj privilegioj estas nuiigendaj paŝon post paŝo en tria ĉefperiodo, kiam estos nur unu ŝtato sur la tero. La ideala terŝtato rezignos sian suverenecon super aŭtonomaj mondligoj pormorala, porreligia, porbela, porscienca, porarta, porpedia. Precipe la rajtojn de neplenaĝuloj (eĉ de bestoj) Kraŭse konstatas. La jurfilozofio Kraŭse-a influegis per lia disĉiplo Henriko Ahrens la jurologian literaturon de la romanidaj popoloj, precipe de la hispana (Giner kaj Calderon). Pri filozofio: Estante metafizikisto, Kraŭse transiris la limon, kiun Imanuelo Kant metas al filozofo. Kraŭse kredis eblecon, filozofie ekkoni pli multe ol estas pruvebla per logikaj kialoj. Malgraŭ tio lia kategoriologio (= teorio de ekkono) estas tre grava, same lia diferencigo inter analiza, sinteza kaj konstruiga metodoj. Pri sciencaj fakoj diversaj: En mirinda maniero Kraŭse ĉirkaŭprenis la „globuson intelektan44. Li verkis rimarkindajn traktatojn pri lingvologio, pri historio de sekretaj ordenoj, pri muzikteorio, pri Dresdena Galerio de pentrajoj, pri antropologio’, pri kartografio kaj precipe pri matematiko. Pri matematiko: Lia ^Tabulo de faktoroj kaj primoj de 1 ĝis 100 OOO44 entenas rimarkindan ekkonon je la problemo de la primleĝo. Li esploris la rilatojn inter la partoj de matematiko. Lia fasta verko (1832) estis dediĉata al problemoj de teorio de kurbolinioj. En la verkego pri historio de matematiko de Cantor ne unufoje troviĝas la nomo Karlo Kraŭse. Sajnas ekzisti kvazaŭ komploto kontraŭ lin. Tio estus komprenebla pro la konflikto inter Kraŭse kaj la fram a sonaro. En sia entuziasmo de jaro 1808 li opiniis ebla, reformi la framasonaron al frasocia homarligo krom ŝtato kaj eklezio. Elektite parolisto loĝia, li prezentis siajn ideojn al loiĝifratoj. Kraŭse kredis, ke nun’ estu ĝusta tempos diskuti publike la celojn de framasonaro. Li penis pruvi, ke lia reformplano estas konforma al la plej malnovaj loĝiaj tradicioj, kaj li studis fervore historiajn dokumentojn, kolektitajn de Fessler. Li projektis verkon pri la derrtando: Homarligo kaj framasonaro? Ankaŭ kateĥismon framasonan li skribis laŭ sia homareca intenco. La gravega demando, ĉu la framasonaro povas rezigni sian sekretecon, ekscitegis la loĝiojn en Dresdeno kaj aliaj urboj, kiam Kraŭse lasis anonci (per sia amiko Mossdorf) sian skribaĵon sub la titolo „La tri plej malnovaj dokumentoj priartaj de la framasonaro44. (Dresdeno 1810 kaj 1813.) Kraŭse skribis al sia patro (la 9-an de decembro 1809): „Antaŭ nelonge mi ricevis atentindan anoniman leteron . . ., en kiu oni proponas al mi . . . plenan pagon por ĉiuj ekzempleroj sub la kondiĉo, ke certaj loĝiligoj havos ekskluzivan eldonrajton je mia verko. Tio estas frukto, kiun mi — kiel honesta homo — ne ekprenu, eĉ se mi povus savi mian vivon per tio. Kio estas 2 000 taleroj kaj pli da mono kontraŭ trankvilo konscienca kaj kontraŭ la konscio, tiel esti aginta, kiel la interna devo postulas!44 Tio estis la t e n t a horo en lia vivo. La anonimulo minacis: „Inter framasona honoro kaj komune disvastigota fifamigo estas nur unu eliro.44 Per 1a „Tri plej malnovaj dokumentoj44, presitaj nur por framasonoj, Kraŭse intencis la saman efikon kiel per „La idealo de 1’ homaro44, eldonita publike. (Dresdeno 1811.) Baldaŭ 7

102

s

— página 9 del PDF —

potencaj loĝianoj protestegis kontraŭ la rompo de juro pri absoluta prisilento. La 17-an de decembro 1810 la Loĝio al tri glavoj eksigis la fratojn Kraŭse kaj Mossdorf. Kraŭse rezignis (kiel ĉiam) defendi sin. Li esperis venkon per la eldono de «Ĵurnalo de 1’ homara vivo44, kiu aperis de januaro ĝis marto 1811 poduonsemajne. Nun ĉiu eblo malkreskis, trovi oficon en Dresdeno. Pro la militaj cirkonstancoj li perdis eĉ la enspezon de kelkaj lecionoj ĉe la inĝeniero-akademio (armea instituto), kie li instruadis krom germana lingvo matematikon kaj geografion. Ne posedante monrimedojn por lernejvizito de siaj gefiloj, li mem instruadis ilin tage kvar horojn. Nur malofte li trapaŝis urbpordegon Dresdenan por promeno. Volonte li migris Lilienstajnon. Enteriginte siajn manuskriptojn en keleto, li veturis la Grandan Vendredon 1813 al Tharandt ĉe Dresdeno, por loĝadi malproksime de la militejo malpli ĝenate kaj malmultekoste. Li timis ruiniĝi tute per minacanta prezaltigo de vivrimedoj. En tiu tempo li tre okupiĝis pri sia pravortaro germana kaj la mendita traduko de pazigrafia tabulo de Maimieux. Li ihavis vanan esperon, gajni sufiĉan enspezon por sia propra universala lingvosistemo. En letero (de la 14-a de aŭgusto 1813) al sia patro li skizis tiun artefaritan lingvon. Kraŭse ekesperis, trovi lokon ĉe la nova universitato Berlina. La filozofo Fichte (Fiĥte) certigis lin pri sia amika helpo. Kraŭse transloĝiĝis eke de jaro 1814 al Berlino. Li akiris ja docentrajton, sed nenian monon. Post morto de Fichte (1814) ricevis Schleiermacher (ŝlajermaĥer) la profesoran oficon filozofan. En Berlino Kraŭse fondis societon por la germana lingvo (kune kun Jahn, Zeŭne, Wolke, Heinsius k. a.). En jarlibro de la societo li publikigis la rimarkindan artikolon: Pri la digno de la lingvo germana. Kraŭse aplikis sian triopan metodon ankaŭ sur la kampo lingvoscienca, t. e. li pritraktis lingvon filozofie, historie kaj praktike. Laŭ filozofia metodo li projektis ĝeneralan lingvologion, laŭ la historia metodo li esploris la evoluadon de lingvoj, laŭ la praktika metodo li germanigis multajn fremdvortojn kaj formis konforme al la strukturo de germana *vortfarado novajn vortojn precipe por la purgermanlingva prezento de sia tuta sistemo de sciencoj. Kraŭse fondis en Berlino ankaŭ «societon por eduko11 kune kun la Pestalozzi-ano Plamann. En la malmultaj kunvenoj de tiu grupeto oni -legis kaj diskutis la Lencburgan Paroladon de Pestalozzi. Kiam diplomatoj eŭropaj 1814 en Vieno kovadis novan ŝtatan ordon de i’ Eŭropo Kraŭse aperigis anonime la traktaton: „Plano de eŭropa ligo de ŝtatoj kiel bazo de komuna paco kaj kiel jura ilo kontraŭ ĉiu atako je interna aŭ ekstera libero de Eŭropo.14 Metternich kaj Talleyrand ja ne konsideris tiun idealan planon, sed eble Wilson. (La verketo estas noveldonita 1920 ĉe Felix Meiner, Leipzigo.) Kraŭse abomenis militon. Li skribis al sia patro (1817): «Milito ne estas pravigebla antaŭ racio. Ciu homo kun klara intelekto kaj bona celo ne povas ne kondamni absolute — kiel la kvakeroj, tiel ankaŭ mi opinias, kaj mi preferus lasi mortigi min ol partopreni iun ajn servon militan.44 Sian sesan vivjarsepon Kraŭse pasigis refoje en Dresdeno. En la jaro 1817 li povis akompani iun vojaĝantan Berlinanon al Romo kaj Parizo. Cetere lia vivo estis daŭra mizero, ununura labortago senpaŭza. Ofte li instruadis siajn gefilojn ok horojn potage. Laŭ lia opinio tiu instruado kunhelpis, ankoraŭ pliperfektigi lian sistemon sciencan. „Mi ankaŭ esperas, en miaj idoj

103

— página 10 del PDF —

postlasi vivantan sistemon, veran sciencan skolon, kiu daŭrigos kaj fine perfektigos, kion mi komencis/4 Eke de sia sepa vivjarsepo li akiris docentrajton ĉe la universitato en Gdttingen, sed la framasona fifamigo persekutis lin ankaŭ tie. Nur tre ‘ malmultaj studentoj venis al li, sed kelkaj sekvis lin libervole en ekzilo. En la jaro 1830 okazis studenta tumulto en Gottingen. Oni tiris la bojkotiton en polican ekzamenon. Lia disĉiplo Ahre n s fugis al Parizo. Kraŭse estis devigita de la universitata tribunalo, kun edzino kaj idoj forlasi la urbon. Malsanege li veturis al Munĥeno kun la espero», trovi lokon ĉe la tiea universitato. Sed Schelling (ŝeling) obstinis kontraŭ allason. Infanece Kraŭse fidis la providencon. Li ne volis defendi sin. Li mortis en kredo:

Amo triumfos!

Aktiva Lernejo Kaj aktivaj Melodoj. De D-ro Ad. Ferriere, Vic-direktoro de Internacia Oficejo de Edukado, Vic-direktoro de la Internacia Ligo poir Nova Eduko.

Malrapide, sed nerezisteble, la ideo pri Aktiva Lernejo disvastiĝas en la mondo. Jen unu ekzemplo: la 20-an de aprilo 1928, malfermiĝis en Ĝenevo instituto, kies programo estas lla sekvanta: doni al la infanoj multegajn eblojn de agado, konformajn kun iliaj aĝo, kapablecoj kaj ĉefaj gustoj; konsideri lernejan agadon kiel preparon por vivo; komence, lasi la infanojn agi, unuope aŭ grupe, por ilin ekkoni kaj tiel fari unuan diagnozon pri profesia konsilado; tiurilate, sugesti agadojn konkretajn kaj abstraktajn, kiuj celas eviti tro longajn provojn kaj serĉojn riskantajn okazigi perdon de tempo, ŝanceliĝojn kaj senkuraĝigon; sed ĉiam procedi de ja periferio al la centro: de ŝajno a! profundaj realoj, de kapricoj al faktaj gustoj, de simpla allogo, rezulto de sugesto aŭ de imito de 1’ medio, ali aŭtentika intereso, kiu montriĝas per farita streĉo. Post farita diagnozo pri kapabloj, temperamento kaj mensa tipo de 1’ lernanto, ne kontentiĝi per diferencigo de liaj ĉefaj kapabloj, de tro frua specialigo, kiu limigus lian vivon, senfruktigus la superajn ecojn de kompleta homo; sed sugesti altajn celojn, atentigi pri mankoj, direkti spontaneajn dezirojn de 1’ infanoj al la laboro, kiu forigos tiujn mankojn, kaj ebligos al 1a infanoj sukcese realigi siajn grandajn dezirojn; tiel ekzerci malpli evoluintajn kapablojn, eĉ veki mankantajn, por atingi regadon de si mem. Tiel sekvi la grandan bio-psikologian kurban linion, kiu kondukas de infan-aĝo egocentra, impulsa kaj naive utileca al normala junulaĝo idealema, altruista, grandanima, kiu entuziasmigas ipri sinregado kaj amo al senproblema vero, por finveni a! plenaĝo, kiam, ekvilibritaj unu per ia alia, idealismo kaj realismo vivigas la spiriton de 1’ „homo“, laŭ la plej alta senco de tiu vorto: jen kion celas la edukisto, pri kiu mi aludas. Kaj li ne estas la sola, inter la fervoraj adeptoj de Aktiva Lernejo, kiu en la realon transportas la novajn principojn de geneza psikologio. Cu necesas ke — krom Ha. ekzemploj cititaj en mia libro „La Liberte de 1’Enfant a 1’Ecole active44 — mi memorigu pri la aplika lernejo, alligita filio ĉe la in-

104

— página 11 del PDF —

struista instituto de Vieno kaj kreita de la Lerneja Konsilantaro de tiu urbo, pri la aplikaj klasoj de Instituto de Edukaj Sciencoj en Jena, pri la lernejo de Scharfenberg, apud Berlino, estrata de direktoro Blume, kaj pri City and Country School en Nov-Yorko, pri Lincoln School of Teachers’ College ĉe Columbia University, kaj multaj aliaj? Rilate al tiu lasta lernejo, la granda usona, psikologo William H. Kilpatrick — la plej granda, laŭ nia opinio, post la maOjuna majstro John Dewey — skribis: „Ci tie ne ekzistas alia programo ol tiu, kiu rezultas de agado. Ne estas lecionoj preparotaj kaj poste lernigotaj, ankoraŭ malpli lecionoj preparitaj de iaj plenaĝuloj, kiuj transdonas ilin pretaj al aliaj, por ke tiuj instruu al la lernantoj. La ŝanĝo estas tiom kompleta, ke tiuj, kiuj ĝin faradas, eĉ ne konscias pri ĝi. Ili ne aludas je ĝi. lli ĝin vivas, tute simple. Kaj tiu ŝanĝo ne limiĝas je la nura programa problemo. Malsamiĝas la sintenado rilata al la tuta eduka procedo, al la vojoj kaj rimedoj por kontaktigi studadon kun vivo kaj por revigligi vivon, kiam ĝi penetras en *studadon. 4 Ĉu oni kontraŭdiros, ke aktivaj lernejoj varias laŭ la lando, la regiono, la lernejestro? Kiu tiel parolus, pruvus ke li haltas ĉe statikaj kaj supraĵaj vidpunktoj, ĉe la „maja“ (iluzia mondo) de hindoj, kaj ne atentas lla aktivajn fortojn enhavatajn en ĉiuj tiuj klopodoj de lerneja transformado, de „revolucio“, kiel diras Kilpatrick. Oni (devas konfesi tion: hieraŭa lernejo ankoraŭ kuŝis en spirito-stato konformista, aŭtoritata, kie individueco estis el ekstere muldata de ,** «estroj spirito-stato kiu estis tia de antikva epoko (vidu „La Cite antique“ de Fustel de Coulanges) kaj de mezepoko. Sed, psikologio kaj sociologio montras, ke post fazo de akceptita aŭtoritato, geneze sekvas nedaŭra fazo de relativa anarkio kaj fine fazo racia, spirita, nomita fazo de pripensita libero aŭ — sur socia kampo — de solidareco. Hieraŭa lernejo estis aŭtoritata; hodiaŭa lernejo provetas, sekvante novan idealon konforman kun scienco kaj saĝeco. Morgaŭa lernejo, profitinte el la eltrovoj de psikologio de subkonscio, de 1’ progresoj ĉe diagnozoj, realigitaj per testoj, de 1’ konoj pri profesia konsilado, ellaboritaj per geneza sociologio, estos io tiom malsama al hieraŭa lernejo, ke la mondo miros, kiel aviadisto ekstaziĝas antaŭ Ia ĉaroj tiritaj de bovoj, kiujn uzis la reĝoj de Francio, aŭ antaŭ la boatoj el kavitaj arbotrunkoj de niaj praavoj el la ŝtonepoko. Kaj Aktiva Lernejo estas lernejo’ de estonto. Nun ĝi ekzistas ankoraŭ nur en embria stato. Grandega estas la laboro por ĝin liberigi de 1’ eraroj de estinteco: programoj, didaktikaj metodoj, lleciontabeloj, kadukaj partoj de ekzamenoj, kadukaj ĉar ili ne atentas la leĝojn de individua kreskado. Grandega estas kaj ankoraŭ dum longa tempo estos la laboro, por adaptiĝi al la novaj metodoj de la principoj, kiujn eltrovas, tagon post tago, da geneza psikologio, tiu de homoj kieli Dewey, Kilpatrick, Claparede, Bovet, Piaget kaj multaj aliaj esplorantoj de infana animo. Sed tamen, la nova lernejo marŝas. Estas la tasko de sagacaj viroj kaj virinoj, helpi al ĝi venki la malfacilaĵojn. «Non multa sed m u 11 u m“. Nenia nepripensita entuziasmo, neniaj tro fruaj ĝeneralaj aplikadoj, kiuj kondukus al malsukceso — ĉu Ruslando, Vieno, Hamburgo ne riskas, sur psiko-pedagogia kampo, surprizojn de estonto? — Do, klara vidado de 1’ celo, malrapida kaj „organa“ kreskado de 1’ institucioj, formado de instruistoj kaj profesoroj por Aktiva Lernejo, klasoj eksperimentaj aŭ de «didaktika ,** diferencigo kiel oni diras en italio. Certe, kokido faras revolucion, kiam ĝi rompas sian ŝelon, sed tiu

105

— página 12 del PDF —

revolucio estas rezulto de evoluo, kiu provizis la besteton je ‘piedoj, plumoj kaj beko, kaj igis ĝin viv-kapabla. Oni iomete tro forgesas tion, >en iaj pedagogiaj medioj, kie la vorto „revolucio“ havas preskaŭ magikan signifon! Hieraŭa lernejo estis lernejo de potisto — de 1’homo faber, kiel diras Henri Bergson en „Evolution creatrice“; — morgaŭa lernejo estos lernejo de bona ĝardenisto, laŭ la instruo de Pestalozzi kaj .la vorto de Froebel. Tiurilate, oni devas timi la aŭtomatecon, kiu minacas enplantigi en hodiaŭa lernejo. Oni devas ripeti, ke spirita influo de bona instruisto neniam estos superflua aŭ senutila. Testoj neniam anstataŭos, por precizigi la nuancojn de karaktero, la senperan kontakton, en ĉiutaga agado, kun sagaca psikologo; kinematografo nek radio anstataŭos sperton de vivo; materialo por sineduko ĉiam estos nur rimedo por alproprigi al si iajn teknikojn kaj por reguli tian lernadon laŭ la rapideco — pli aŭ malpli granda — de ĉiu individuo; eĉ la teknikoj por sin-eduko, de Carleton W. Washburne en Winnetka, kiuj, mi estas certa, kondukas al esploroj kaj procedoj necesaj al bona funkciado de Aktiva Lernejo, neniam egalos la spiritan radiadon de valora instruisto; la funkciado mem de la perprojekta metodo en Winnetka, pruvas ke Washburne samopinias. Sed, krom ia danĝero de morgaŭa aŭtomateco, kaj tiu, multe pli grava nun, de hieraŭa, aŭtomateco, kiu ankoraŭ vivas — mi pensas pri la lernejaj leĝoj, la rigidaj programoj, la metodoj brutale kolektivaj, la neŝanĝeblaj leciontabeloj kaj la ekzamenoj subpremantaj ĉian individuecon en la plej multaj el niaj STI modernaj ŝtatoj1), — estas alia danĝero, pri kiu mi devas atentigi ĉi tie: la tielnomataj „novaj metodoj11, laŭdataj en pedagogiaj revuoj, kvazaŭ ili estus la supro de modernismo. Unuavice mi mencias la tro faman planon de Dalton, kiu konsistas ei simpla transformado de 1’ hejmaj taskoj — taskoj kiujn oni nun faras en la lernejo mem, en daŭro de du semajnoj aŭ unu monato — sed konservante la malnovajn lernolibrojn, la malnovajn metodojn recitigajn kaj parkerajn, la malnovajn programojn, resume ĉiujn malnovajn erarojn, al kiuj aliĝas — cirkonstanco pligraviga! — la malvirtoj de ĉiu kolektiva instruado. Mi vizitis lernejojn, kiuj tiel aplikas la planon de Dalton; mi konas aliajn, kie, post provado, oni — feliĉe! — rezignis ĝin apiliki. Mi konsideras tiun praktikon kiel publikan danĝeron. Ellabori programon, konforma kun la bezonoj de 1’ plimultaj infanoj kaj kun la leĝoj de ilia kreskado, jen estas, certe, pli bona solvo. Sed apliki tiun programon rigide, sen spontanea kaj ne-antaŭvidita kunagado de 1’ lernantoj, estas nova danĝero, nova baro al aplikado de 1’ principoj de Aktiva Lernejo’. Estas danĝero, kiun ne ĉiam sukcesis eviti (la cetere tiom bona programo de D-ro O. Decroly. Se instruisto opinias ke li aplikas la Decroly-an metodon, sed antaŭe sciante ke je ioma horo li nepre traktos certan temon aŭ donos precizan „lecionon“ al siaj lernantoj —leciono kiu estas nek sugestita de ili nek ĝoje akceptita de ili, ankoraŭ malpli de ili postulita pro bezono aŭ rimarkita manko — la agado de tiu instruisto ne estas konforma al geneza psikologio, do al Aktiva Lernejo. Mi deklaras tion des pli firme, ĉar mi scias, ke D-ro Decroly akordas kun mi. J) Vidu: Ad. Ferriere, Estonta Eduko, Eldona servo de Universala Esperanto-Asocio, Ĝenevo, (1, Tour de Hle), 1929.

106

— página 13 del PDF —

La Montessori-a metodo evitas tiun danĝeron: la infanoj elektas sian materialon, ĝin uzas, ĝin forlasas laŭplaĉe. Sed ĉi tie la eraroj estas aliaj: rilate al la etuloj, ‘la disĉiploj de la majstrino ofte tro atentas — pli oi ŝi mem tion deziras — la teknikan materialon, forlasante la mastrumadajn agadojn, la kontakton kun plantoj kaj bestoj, la liberan ludon kun aŭ sen materialo, imagitan de la etuloj, ĉiujn agadojn de s-ino Montessori rekomenditaj aŭ de ŝi konsiderataj kiel certe okazontaj ekstere de lernejo. Ce la pli grandaj, ĉiam kreskas misproporcio inter la rimedoj de l’ vivo kaj la relativa malriĉeco de tro abstrakta materialo. Kontraŭ la mallaŭdantoj de tiu metodo, mi deklaras ke tiu materialo estas bona, same kiel la edukaj ludoj de 1’ DecroĴly-a materialo, al kiuj ĝi multparte similas; same kiel estas bonaj ankaŭ la multaj ekzercoj rekomenditaj de la Bonfarantaj Fratoj de Gand, (ĉiuj, cetere, inspiritaj de Itard, Seguin kaj Bonneville). Sed oni devas uzi ilin en rilato kun vera vivo; oni devas igi la infanojn ŝati ilin, pro tio ke ili forigas mankon, ke ili kontentigas la bezonon venki malfacilaĵon kaj fortigi samtempe la potencon de 1’ imio super la mondo’, kaj de la racio super la mio. Certe, infano ne kapablas koncepti tiun filozofion. Sed ĉe li ia instinktoj estas ĉiopovaj; ili naskas bezonojn, dezirojn, tendencojn, agojn, kiuj kontraŭstaras la eksteran mondon, kiuj ĝin palpas, knedas, per ĝi kelkafoje vundiĝas, rekornencas, serĉas, obstinas, elektas, kiel besto serĉas kaj elektas la nutron, kiun ĝi bezonas por forigi sian malsaton, fundamenta instinkto intime rilata ai la instinkto vivi kaj plifortigi sian potencon. Sed, same kiel malgranda mainbesto, serĉante, trovas la sinon de sia patrino, same la infano, tute eta, ma’fermas siajn okulojn por kapti la rigardon de sia patrino aŭ de 1’ instruistino, kaj, se li trovas por tiu bezono je protekto kaj gvidado la intiman kontentiĝon kiun li (malprecize atendis, li kutimas ĝui la spiritan kontakton de 1’ plenaĝulo, veni a»! li, alporti al li siajn eltrovojn, lin demandi, kredi je li. Pestalozzi — ĉefe en siaj leteroj al Graves2) — kiare vidigas tiun nemezureblan kaj bonigan rolon de patrino. La nuna lernejo tute kontraŭ-biologie kaj kontraŭ-psikologie trouzis tion per kolektiva leciono altrudita eĉ al kvar ĝis ses-jaraj etuloj, per tro frua instruado de sistema legado, de skribado, kalkulo, gramatiko, kvazaŭ la plenaĝula alsicentrigo, kiu jam, per naiva antropomorfismo, imagas Dion laŭ si mem, ankaŭ volus mulldi laŭ si mem ia dian animon de 1’ infaneto! Sed, se unuflanke ni vidas ne nur uzadon, sed eĉ pozitivan troigon, kion ni diros pri la aliflanka negativa troigo de s-ino Montessori, la foresto de ĉia instruo, la sistema ne-enmiksiĝo de 1’ plenaĝulo? Se mi estus ses-jara bubo, mi mirite preferus la fabelojn de la Patrino Anserino [konataj franclingvaj fabeloj], ol la plej perfektigitajn erojn de I’ didaktika materialo. Proksimume de 1905 ĝis 1908 naskiĝis la metodoj de Montessori kaj de Decroly. En 1900 nni unuafoje aplikis la metodojn de Aktiva lernejo. Kaj tamen oni multe pli parolas pri la unuaj ol pri la dua. Kial? Pro la sama kaŭzo, kiu igas ke milionoj da lernantoj ankoraŭ estas viktimoj de 1’ kadukaj metodoj de 1’ didaktika empirismo de hieraŭ, ke miloj da lernantoj estas submetitaj al 1a dubaj bonaĵoj de 1’ plano de Dalton, ke apenaŭ kelkaj centoj da lernejoj aplikas, — ilin maflbonformigante, simpligante kaj senefikigante — la metodojn de Montessori kaj de Decroly, ke nur malmultaj dekoj, sendube,

2) Vidu „Pour l’Ere nouvelle», februaro 1927.

107

— página 14 del PDF —

ilin aplikas je plena kontentigo de la du majstroj, kiuj ilin kreis: do, pro la principo de la malplej granda peno! Aktiva lernejo postulas profundan konon teorian kaj praktikan de geneza psikologio, komprenon de la subtilaj fenomenoj de 1’ subkonscio, kiajn mi ilin priskribis en mia libro „Le Progres spirituel44; plue, ĝi postulas intuicion, ne nur pri abstraktaj ideoj, pri teorioj kiuj estas la nevidebla ostaro de la multflanka realo, sed ankaŭ kaj ĉefe sur kampo konkreta, viva: infanaj animoj kaj mondo’ en kiu ili estas enprofundigitaj; fine, flekseblecon, sencon de adaptiĝo, sencon de oportunismo’, laŭ bona senco de 1’ vorto, antaŭvidon de 1’ reagoj de la infano, antaŭvidon ankaŭ de 1’ rimedoj por kontentigi .liajn spiritajn bezonojn, eltirante tiujn rimedojn el la media mondo, kian ni ĝin trovas kaj ne tian, kian ni ĝin deziras, kaj ĝi— laŭ nia opinio— „devus“ esti. Neniu estas edukulo, se li ne kunligas en si sagacan firmecon kaj imagan flekseblecon. Ni ankoraŭ aldonu amon, sen kiu nenio sukcesas; ĉar spirita radiado faras miraklojn, tie, kie ĉiu talento, ĉiu inteligento, ĉiu scienco de la mondo, sen amo, kondukus al *nenio konstrua. Tio sufiĉe montras ke veraj Aktivaj Lernejoj estas, kaj ĉiam estos maloftaj. Oni povos precizigi la rolon de 1’ edukanto, por ke Haca aŭ malsana instruisto tie malutilu kiel eble malpleje; oni povos elekti jam en elementa lernejo !a patrajn kaj patrinajn temperamentojn, kiuj verŝajne poste estos laŭemaj edukantoj kaj edukantinoj; oni povos precizigi kaj perfektigi la aŭtodidaktan lernejan materialon, kiu ebligas laboron individuan aŭ laboron en malgrandaj grupoj libere formitaj. Cio tio ne malhelpas, ke bonintencaj „vulgarizantoj“ de Aktiva Lernejo — similaj al la simplanima Ziller rilate al la tro subtila metodo de lia majstro Herbart — projektos reguli laŭ oportunaj procedoj kaj kvazaŭ sur muzik-papero la plej naivajn postulataĵojn de geneza psikologio, kaj ke multaj imitantoj sen imago, feliĉaj ke ili ne bezonas kompreni tion, kion nek ilia racio nek illia intuicio permesas al ili kapti el la infana animo kaj el la leĝoj kiuj ĝin regas, fanfarone pretendos fari .,Aktivan Lernejon44, kiam ili nur eble aplikos kelkajn el ĝiaj procedoj: manlaboro, kolektado de specimenoj aŭ edukaj ludoj. Nomi Aktiva Lernejo la „aktivajn metodojn44, jen malutilega kompromiso kun la postuloj de absurdaj lernejaj leĝoj, jen la danĝero, jen la kaptilo en kiun emo al plej maslgranda peno ĉiutage faligas multajn instruistojn. Aktivaj metodoj estas plia procedo’, procedo inter multaj aliaj, por alproprigi al la lernantoj programon antaŭe fiksitan kaj trafe nomitan „materio por ekzamenoj44. Malfeliĉaj stomakoj . . . malfeliĉaj cerboj, mi volas diri! Kaj kiel bone oni komprenas, ke al ili mankas apetito! Ili petas pri pano, kaj oni donas al ili ŝtonojn. Kaj kiom la „aktivaj metodoj44 estas malproksimaj de aŭtentika Aktiva Lernejo, kie la tuta spirito de 1’ infano — sento, intelekto kaj volo — estas atentata; kie lia vivovolo, lia spirita viva elstreĉo, lia spontanea intereso formas la bazon de programoj kaj de metodoj; kie nenio estas antaŭjuĝita, krom tio, kio estas esenca al priinfana psikologio kaj al Ha ĉefaj interesoj de ĉiu aĝo; kie individua laboro ludas la plej gravan rolon, ĉiu lernanto progresante laŭpove, kaj kie kolektiva laboro unuigas tiujn, kiuj samkapabde traktas la saman temon, sekve de iliaj progresoj kaj iliaj interesoj! Se Aktiva Lernejo, preparita de J. J. Rousseau, de Pestalozzi, de modernaj biologio kaj psikologio, kaj de la nekomparebla aro da novaj lernejoj surkamparaj, povis naskiĝi en 1900; se, de tiam, ĝi estas konkeranta la mon-

108

— página 15 del PDF —

don; se ĝi aligis al si — en intenco pli ol en realo, tion ni konfesu — ŝtatojn tiom vastajn kiom Aŭstrio, Ruslando kaj Cilo; se, perfektigita kaj grandigita, ĝi iĝas la morgaŭa lernejo, oni ne ŝuldos tion al unu hemo. nek al unu grupo, nek al unu nacio, sed al la vero kiun ĝi enhavas en si, al ĝia konformeco kun la grandaj leĝoj de vivo kaj de spirito, kiujn la homo, en sia serĉanta marŝado al lumo, elŝiras, tagon post tago, el la Nekonato. (Daŭrigota.) a ———-

La lnternacia Konferenco por la lnstruado de Historio en Hado. (30-a de junio, l-a kaj 2-a de julio 1932).

Historia ĉirkaŭaĵo: Binnenhof, Louvre kaj Versailles de Nederlando, kies brikaj laŭvicaj kasteloj atestas tricentjarajn revol u ci ojn kaj batalojn. En ‘la ĉambrego de la Militpaŭzo (tiei nomita <en memoro al la dekdujara militpaŭzo traktita inter Hispanujo kaj Nederlando en 1609), poste en la Alta Cainbrego de Generalaj Statoj, afable disponigita por la Konferenco, malfermiĝis kunsido: historiistoj (tiuj kiuj partoprenos post kelkaj tagoj la laborojn de la Internacia Komitato de la Historiaj Sciencoj), profesoroj, pacamantoj, instruistoj. La prezidanto estas s-ro A-ltamira, juĝisto ĉe la Haga Kortego, kaj plie historiisto, pedagogo, pacamanto. Kvin demandoj je la tagordo: a) la parto atribuota, cele al la moderna edukado, al ila historio de civilizacio kaj ties diversaj fakoj, en la instruado de historio en Ia unuagrada kaj duagrada lernejoj. b) La preferordo aŭ -la proporcio de nacia historio kaj universala historio en la instruado de historio. c) La ideala enhavo de la lernejaj libroj uzataj en la unuagrada kaj en la duagrada instruado. ĉ) La forigo (en la lernejaj libroj) de la eraroj kaj partiecaĵoj kontraŭaj al ila historia vero, al la integrala kono de la ĉefaj faktoj de la historio de la popoloj, kaj al la bonaj reciprokaj rilatoj inter ili.

d) La historia instruado en la unuagrada lernejo en rilato kun la aĝo de Ja iniano. Ne estas eble raporti tie ĉi detale pri la konferenco. Mi nur provos, elvoki ties atmosferon, la plej elstarantajn faktojn, resumi la plej gravajn diskutojn. Inter la kvin ternoj pritraktitaj ekzistis . multaj komunaj punktoj. La demandoj ne funde apartiĝis kaj la diskutoj resumiĝis en la nura problemo: Kiel, en la’ historia esplorado kaj en la historia instruado per la libro aŭ per la profesora parolo, doni la justan parton al la nacia historio kaj al la universala historio? Neniu oratoro kuraĝas defendi la tezon de la ekskluzive nacia historio. Neniu ■kuraĝas pledi favore al la tiel nomitaj militemaj libroj. La Konferenco unuanime konsideras historion kiel ilon de socia kulturo, kaj ne kiel rimedon por eksciti patriotismon. Kaj tiu unuanimeco meni signas jam grandan progreson en la spiritoj. Sed tiam, oni pensos, se tia akordo regis, la Konferenco disvolviĝis en kvazaŭ enuiga kvieto. Neniel estis . . . Francgermana! problemoj.

Kiam s-ro Kern, profesoro ĉe Bonn’a Universitato, montris, per la ekzemplo de la historiaj faktoj komunaj je Francujo

109

— página 16 del PDF —

kaj Germanujo, kiei la interpretoj estas kontraŭecaj, do tendencaj, emaj nasiki miskompreniĝojn ‘kaj malamojn, li metis antaŭ la Konferenco la tutan tragedian probdemoin de Ia franc—germana a-ntagonismo. Kaj kiam li anoncis la kreadon de komitato de germanaj ikaj francaj historiistoj ikaj profesoroj el ia Berlini, Pariza, Bonn’a ikaj Strasburga universitatoj, jungitaj por la redaktado de unueca -verko, oni komprenis ke tie staris pdi ol Keliog’a kontrakto de ia historia konscienco, sed konstrua penado kiu, pligrandiĝante devis eĥe resendiĝi en la iernliibrojn la plej elementajn de Ia plej humilaj lernejoj. Ni plilarĝigu la ideon, dilis s-roWaltz, sekretario de la Interakordiĝa Komitato de la grandaj internaciaj asocioj. Ni ‘kreu, laŭ ia modelo de tiu dunacia komitato de historiistoj, similan komitaton de edukistoj. Ni enkonduku en ĉiujn germanajn lernejojn -legolibron pri Franculo^ en -ĉiujn francajn lernejojn legolibron pri Germanujo, ambaŭ libroj kunigantaj ia esencon de tio kion oni povas instrui al infa-noj pri Ia ‘historio kaj la vivo de ambaŭ landaj. Kaj ĉiu aprobis. La helpo de Ia Instruistoj, mi diris, estas certigita por ĉiu penado disvolviĝonta en tiun diretkton.

Nacia historio kaj internacia historio. Pri la akordo starigota inter nacia ‘kaj internacia historio, la vidpunktoj fariĝis pli malsimilaj. Sed la proponitaj solvoj ne eliris el la kampo de projektoj, ĉu temu pri internacia lernolibro ĉu pri tekstaro, ĉu pri historio de la civilizacio. Historiistoj ne estas rapidemaj homoj; ili deklaras ke ili komencas apenaŭ esplori la kampon de la historio de la civilizacio. Cu ni ilin atendu? Prudenteco tion kcnsi-lus. Sed la infanoj ne povas atendi. Kaj ni, instruistoj ne volas atendi. Tial, mi ankaŭ diris, ekde oktobro, ni provos skizi en la „Ecole Libĉratrice“ planon ne ide-

IIO

alan, sed konkretan, de programo de historio kiu, laŭ la esprimo de Ernery, montros la disvolviĝon de ila franca nacio kondiĉitan de la senĉesaj interŝanĝoj pli kaj pli gravaj inter ĝi kaj la ceteraj popoloj ĝis Ia momento kiam ĝia vivo ne plu estas konceptebla ekster internacia ordo.

Psikologia problemo. Se ni erariras, la historiistoj avertos min, kaj ankaŭ psikologoj al kiuj nin aipontos novajn elementojn por studo de la intelektaj sintenoj de la infano antaŭ l-a historia problemo. Ni ne scias ankoraŭ, diras Piaget, ‘kiamaniere la infano imagas al si la netravivitan estintecon, kiamaniere li akiras Ia koncepton pri estinteco. Per kiaj elementoj ni provos akirigi al li tiun antaŭan (koncepton? Mi skizis antaŭ la Konferenco la laborplanon kiun donos al ni nia kamarado Belliot. La programo de la Nacia Sindikato pro ĝia praktika ikaj realista karaktero estis akceptata de la Konferenco kun videbla simpatio. Multnombraj estis tiuj kiuj volis ekkoni ties detalojn. S-ro Waltz, parolante kiel delegito de la Ministro pri Nacia’ Edukado donis al nia programo tre rimarkitan aliĝon.

> Kontrolo de la lernejaj libroj. Estiĝis malplia unuanimeco kiam oni ekdiskutis la demandon pri la kontrolo efektivigota en la lernejaj libroj. Postkiam franca historiisto defendis Ia tezon de libereco kaj petis ke estu respektataj la materiaj kaj moralaj interesoj de la aŭtoroj, rni opiniis mian devon respondi per vortoj kiujn mi integrale reproduktas: mi respondecas pri tio al la Nacia Sindikato kies prokurinto mi tiam estis. Kiel instruisto, -kaj koncerne al la lernlibroj de la unuagrada instruado, la nuraj pri kiuj mi rajtas paroli ĉi tie, mi ne povas aprobi la deklaraciojn de s-ro Cahen. Se la materiaj kaj moralaj interesoj de

— página 17 del PDF —

3

la aŭtoroj estas altgrade respektindaj, decas tamen konsideri unualoke ja interesojn de la infano, de la lernejo, de la nacio, kaj la supera intereso de la homaro survoje al paco.

Ne estas allaseble ke oni pravigu Ia kontrolon en la uzado de la venenoj^ de la alkoholo, de Ia nutraĵoj kaj ke oni reklamu samtempe ia liberecon veneni la infanan animon. La instruistoj ne povas subskribi ‘tian rezignon. La francaj instruistoj, uzante siajn rajtojn kiujn donas al ili la leĝo de ilia lando, bojkotis Ia militemajn librojn enkondukitajn en la lernejojn tuj post Ia milito. La aŭtoroj kaj eldonistoj, ĉu konsiderinte kiel legitimaj la protestojn de la instruistoj, ĉu aliginte al la tezo de Ia materiaj kaj moralaj interesoj, alprenis nian vidpunkton, modifante siajn lerniibrojn. La francaj lernlibroj ne estas la nuraj elpurigendaj libroj. La Ĝeneva Konferenco opiniis utila la starigon de ‘komitato por la morala’ senarmigo kiu sin

okupas pri la revizio kaj kontrolo de la lernlibroj. La instruistoj treege deziras ke la Iaboroj de tiu komitato finsukcesu kaj ke, en ĉiuj landoj, -kaj en akordo kun la laŭlanda lerneja reglamentado, la plej radikalaj kaj rapidagaj decidoj estu alprenitaj kontraŭ la militemaj libroj. La Konferenco ne decidis pri tiu grava Gi bone agus preninte sian respondecon. Sed ĝi decidis fariĝi konstanta organizaĵo kun perioda bulteno. Daŭrigante samtempe la historian serĉlaboron kaj pedagogian prilaboron, tiu nova eldonaĵo estu sufiĉe disvastigata por helpi al la instruistoj en Ia du taskoj kiujn ili donis al si: forigi la dinastian kaj militan historion kiu naskas malamon per siaj mensogoj kaj falsa gloro; instrui la laŭveran historion de la popoloj, kiu elvokas la nekonatajn mizerojn kaj heroaĵojn, kapablajn krei la pacaman volon de la alvenantaj generacioj. G. Lapierre, Parizo. E. L. 16. 7.1932. (Esp. F. Baronnet.)

Esperanto kaj lernejoj. Prilaborita de Albrecht Naumann, GroBenhain Sa. (Germ.).

i

f -¥

Aktualajojn oni bonvolu tuj sendi al la prilaboranto de tiu rubriko. Estas nepre necese, ke la tekstoj de decidoj, la dato de la voĉdono pri ili, la decidantaj unuiĝoj kaj la loko de ilia kunveno estu precize sciigataj.

1. Eŭropo. 1. ĉeĥoslovakio. P r a h a. En Rondeto de E-istinoj fr-ino instruistino J. Supi chova parolis 20. 5. pri „Nova Lernejo kaj testado». Tre interese ŝi klarigis, kio estas kaj kion celas „IALA», ..Kunlaborado» kaj „E-aj testoj». P raha. En la porinfana revuo „Mlady svĉt» (Juna Mondo), kiu estas eldonata de ŝtata eldonejo, estas jam la trian

jaron esperanta kurso por infanoj, kiun skribas faka instruistino Julie Ŝupichova en Praha. La kurso estas sekvata de multaj geinstruistoj, gelernantoj kaj ankaŭ de junaj esperantistoj en ..Blindula Instituto» de Praha. Rimarkinde estas, ke la nomita eldonejo estas fako de ministerio de instruado en ĈSR. F-rino Supichova ankaŭ gvidas kurson por infanoj en infana aldono „Sloviĉko» (de post 1931), kiu aperas ĉiudimanĉe en granda ĵurnalo „Ceske Slavo» (Praha).

lli

— página 18 del PDF —

Klasoj, infanoj kaj plenaĝuloj lernas laŭ A• gl. U h. Ostroh. Knabinoj de la ‘kvara klaso de burĝa lernejo prezentis belajn kantojn kaj poemojn dum la kursfina vespero de la grupo. lli lernas ĉe instr. Bartoŝik. 2. Danujo.

Aalborg. Sukcese agadis instruisto Al la konversacioj laŭ Ce-met venas 17 instruistoj ‘kaj multaj aliaj personoj. Hobro. Laŭ iniciato de policestro Ego fr-ino Elinjo Pahn parolis en Majo antaŭ instruista rondo pri „Esiperanto kaj lernejo». Silkeborg. 17.—24. 7. c-kazis Internacia Instruista Esp.-Kurso, gvidata de instr. Ajo laŭ Ce-metodo. Partoprenis pli ol 30 personoj. Detala raporto en Heroldo 32/33 (685’86). 1

3. Estonujo. Par nu. 19. 2. ‘komenciĝis en Popola Universitato kurso por komencan toj, gvidas E. Malson, partoprenas 22 personoj. T a 1.1 i n n (Reval). Ce grupo „<Espero“ fandiĝis instruista sekcio. Ci jam prapagandas en instruistaro. Valga. En knabingimnazio funkcias Esperanto-Klubo. 4. Francujo.

Unueca Instruista Federacio Franca kaj Franca Unuiĝo je Konfederaciaj Instruistaj Sindikatoj duni siaj naciaj ‘kongresoj akceptis unuanime la deziresprimon pri deviga instruado de Esperanto en ĉiuj francaj lernejoj ĉiugradaj. (Preciza teksto sekvos!)

La Mure (Isere). S-ro Caillet, prof. en lakolegio, gvidaskurson kun 301ernantoj. T uii e. 18 liceanoj ricevis la ateston pri lernado. Instruis s-ro Soubranne, prof. en la kolegio. Toulouse. Kurso en la centra lernejo.

112

5. Germanujo.

Gohlis ĉe Dresden. Esperanto kiel deviga instrufako en la popollernejo. Kohlscheid apud Aachen. En la ĉi tiea katolika pensiono por knaboj (Schulheim Bleyerheide), en kiu jam duni la pasintaj jaroj kelkaj libervolaj kursoj por knaboj okazis, de post Pasko 1932 komenciĝis deviga Esperanto-instruado por la 7-a kaj 8-a lernjaroj (40 lernantoj) de la interna lernejo kun 2 horoj posemajne. Instruisto estas fratulo Ansgar Marzahn, kiu laŭ instigo de Ia estraro de 1’ hejmlernejo 1929 akiris la Esp.-diplomon de la Germ. Esp.-Instituto. Por la Ce-metoda instruado estas uzata lernolibro de Degen. La lernantoj sopiras je korespondado! K 6 1 n. Laborunuiĝo de E-istaj Instruistoj aranĝis kunvenon je 16.6., al kiu lerneja administracio kaj gazetaro sendis reprezentantojn. Sekretariino, f-ino instruistino Mielau legis la laborraporton de 1’ unuiĝo. Korespondado ampleksis 475 pecojn. Lerneja konsilisto Tlheile salutis nome de lerneja sekciestro D-ro Linnartz kaj promesis energian subtenon de iliaj celo-j. Li invitis i. a. al vizito de varbparolado en la gvidata det li instruista unuiĝo. — La gazetaro raportis detale. Magdeburg. Lernjaro 1931/32 finis per 6 kursoj kun 129 gelernantoj. Por 1932/33 anoncitis ĉ. 150, sed nur 5 kursoj. Lernolibro de Streidt, poste Degen. Bedaŭrinde ne jam aperis la dua iparto de Degen. Instruistoj Fr. Rockmann kaj Wottrich gvidas laborunuiĝojn de geinstruistoj. 70 kolegoj ricevis la ateston de urbolerneja konsilisto, ‘ke ili rajtas instrui Esperanton. Pima. 10. 5. nava kurso en supera komerclernejo kun 19 lernantoj, gvidas studkons. Glockner. Li instruas ankaŭ •private 6 knabinojn 1 I-jarajn. Weidenau (Rejnlando). Instruisto instruas depost Januaro kelkajn popollemejanojn de 1. klaso en Esperanto.

— página 19 del PDF —

6. Italujo.

Brescia. En Majo finiĝis Ia ■kursoj en Instituto ..Magistrale» kaj en Teknika Instituto. En la unua okazis ekzameno. 7. Nederlando.

Instruistaro. Inter la nederlandaj geinstrurstoj ĉiam pli kreskas la simpatio por Esperanto. Kelkaj ligoj eĉ akceptis proponon favore al enkonduko de instruo de Esperanto en la lernejon. Laŭ iniciato de la Federacio de Laboristaj Esperantistoj kunvenis delegitoj de diversaj instruistaj ligoj kaj de la kvar nederlandaj Esp.-asocioj. Laborkomitato decidis rezolucion forsenditan je 9. 5. al’ la ministro por instruaferoj, artoj kaj sciencoj. En ĝi oni petas pliakceli, „ke per ŝanĝo en la leĝo Esperanto povu esti akceptata kiel fakultativa instrufako laŭ art. 2 de la Leĝo por la Unuagrada Instruado». La aldonitaj klarigoj estas senditaj en formo de broŝuro al ĉiuj membroj de la Parlamento. En la ĝenerala kunveno de Nederlanda Gepatra Konsilantaro oni decidis, peti Ia registaron, ke Esperanto estu unu el ■la fremdaj lingvoj, instruotaj post la sesa lernjaro. 8. Norvegujo.

Oslo. D-ro Fisoher faris 26.4. provlecionon en la lernejo „Ila“ por ĉ. 96 knaboj en la 8-a kaj 9-a klasoj. Ceestis kelkaj instruistoj. 9.5. finiĝis la ĉi-semestra Esp.-kurso ĉe ia senpaga instruado de la studentoj. 9. Sudslavujo.

Zagreb (Agram). La Centro de Studentaj Esperantistaj Organizaĵoj eldonas hektografitan „Bultenon“. Adr.: Primorska 11. 10. Svedujo.

Burgsvik (sur Gotlando). 4 geinstruistoj kaj 17 infanoj lernas ĉe s-ro Hurler, Koln.

Hem se (sur Gotlando). lernas ĉe s-ro Hurler.

14 infanoj

2. Azio. 1. Ĉinujo.

P e i p i n g (iama Peking). Post multjara stagnado nia movado antaŭ nelonge revigliĝis en ĉi tiu malnova ĉefurbo ĉina. En diversaj universitatoj kaj mez-lernejoj ■malfermiĝis kursoj kun granda partoprenantaro. Sekve de tio regas nun inter la studentoj atmosfero esperantema. Cie oni povas aŭdi viglan interparolon kaj diskuton pri Esperanto. Ligo de Esperantistaj Studentoj estas projektata. 2. Japanujo.

N a g a ŝ i m a. En la Kihoku-reallernejo por knabinoj, kie oni instruas devige Esperanton jam de jaroj, knabinoj sukcese prezentadis la Esperantan teatrajon ..Cindrulino» kun ĝenerala laŭdo kaj bonega efiko al la loka propagando. 17.4. Jozefo Major vizitis la lernejon kaj la postan tagon la komercan lernejon eu Nagoja, por doni novan instigon al la lernado de Esperanto. Tohoku. La Medicina Esperantista Klubo de Tohoku Imperia Universitato eldonas hektografitan ..Bultenon», Tokio. En la imperia universitato dum ĉiusemajna debata kunsido, konsistanta el studentoj-esperantistoj jam de siaj gimnaziaj jaroj, kreskas vera esperanta atmosfero, kiu ravas ne-esperantistojn. S e oui. En medicina kolegio Prof. D-ro Ŝibata gvidas studentan rondon. U a s e d a. En la kurso de la universitato oni legas „Kion rakontas la amikoj de Peĉjo». La 12.6. grupanoj faris ekskurson al Okotama, kiun partoprenis germana s-ano s-ro Maier. La dua kolegio de Uaseda donis sankcion al la fondo de la Esperanto-Societo Studenta. Universitato de Rinzai-Sekto Budaisma. Post la organizo de Japana Budaana Ligo Esperantista progresemaj

113

— página 20 del PDF —

elementoj de la diversaj sektoj de budaismo multe interesiĝis pri nia lingvo; tiun movadon en Rinzai-Sekto iniciatis studentoj de la sekta universitato, okazigante kursojn en la universitato sub la gvido de s-ro Ŝibajama. 3. Nederlanda Hindujo.

B a 1 i k p a p a n (Borneo). Instruistino M. Swaab propagandas kaj instruas 17 personojn.

Enketo pri internacia Esperanta korespondado. La Delegito por Eksterlando de Itala Esperanto-movado estas kolektanta rezoluciojn utilajn ipor ĝenerala kulturo (sciencoj, historio, geografio, instrusistemo), manlaboroj ktp.) akireblaj per korespondado esperantlingva inter gelernantoj de mezgradaj kaj superaj lernejoj el la La rezultoj de 1’ enketo estos publiikataj en la itala esperantista revuo „L’Esperanto“ kaj sendotaj al ĉiuj interesiĝintoj pri la afero. La rezulto de 1’ enketo celas propagandi por Esperanto precipe ĉe altrangaj oficialaj instruistaj rondoj, montrante al neesperantistoj la grandan pedagogian valoron de 1’ internacia lingvo por ĉia kulturo. Geinstruistoj de Esperanto bonvolu skribi pri siaj spertoj en interlerneja korespondado al la Delegito por Eksterlando de Itala Esperanto-movado, Esperanto Centro ltala, Milano, Galleria V. E. 92.

Helpo al DnlversMalo. La Valencia Esperanta Grupo, Sangre li, Valencia (Hispanujo), provas helpi ai Ia Valencia universitato parte bruldetruita en Majo 1932. Gi eldonis esperantlingve alvokon por akiri al la Naturhistoria Muzeo la nepre necesan kolekton da mineraloj, konkaĵoj kaj fosiliaj ekzempleroj, (objektoj, kiuj ne estas aĉeteblaj, sed nur riceveblaj per donaco de bonvolaj sciencamantoj).

114

Framasonaro kaj Esperanto. La Granda Loĝio de la Respubliko de Kolombio invitas la tutmondan framasonaron, adopti la internacian lingvon Esperanto, por interrilatoj inter la loĝioij de diversaj landoj. La Granda Loĝio de la Respubliko de Kolombio (kun adreso •en Bogota, Ko* ♦ kanbio, Apartado 1148),

konsiderante: ke la adopto de internacia lingvo alportos efektivan utilecon por faciligi la interrilatojn inter Grandaj Loĝioj, Loĝioj kaj framasonoj tra Ia tuta mondo;

ke neniu cl Ia naciaj lingvoj povus dece plenumi la rolon de internacia, ĉar kompreneble ĵaluzo de popoloj tion malpermesus;

ke, eĉ se oni akceptus nacian lingvon, kiel internacian — kaj tio estas neebla — la problemo de facila interkompreno restus nesolvita, ĉar ĝia lernado daŭros tre longan tempon; ■ke oni devas akcepti neŭtralan lingvon, kiu ne nur estas facila, riĉa kaj bela, sed estas uzita dum multaj jaroj kaj ne instigas ĵaluzon inter la popoloj;

decidas

Unue. — Inviti la tutmondan framasonaron, pere de ĝiaj Grandaj Loĝioj kaj ĵurnaloj, adopti kiel interkomunikilo!!, la internacian lingvon Esperanto.

Due. — Sendi kopion de tiu ĉi decido al la Esperanta jurnalaro en ĉiuj landoj/ Bogota (Kolombio), Ia 7-an de Marto 1932.

Marco Tulio Amorocho, Granda Majstro.

Salvador E. Iregui, Granda Kanceliero Sekretario.

— página 21 del PDF —

Internacia Konferenco de Minoritanoj. Kiuj interesiĝas?

Post prelego okazigita dum la l-a Internacia Lingva Konferenco en la Esperanto-Domo de la Cseh-Instituto, keikaj ĉeestintoj je tiu prelego eldiris penson ke povus vere sukcesi lnternacia Konferenco de Minoritanoj, kiu pridiskutus lingvajn, kulturajn, ĵurajn kaj aliajn problemojn ĉe minoritoj kaj popoloj renaskiĝanta! el subpremadoj kaj jugoj ĉiuspecaj. Estus tre interesa efektive la okazigo de tia Konferenco, kiu havus ĉefe ‘kulturan celon: solvon de kulturaj problemoj, kaj kiun ĉeestus esperantistaj minoritanoj montrantaj ke ili ne devas honti pro uzo de lingvo kies altrudon ili celas eviti, sed ke Esperanto praktike kaj juste solvas la interlingvan problemon. La flandraj amikoj jam anoncis ke ili deziras kunlabori al tia Konferenco. — Kiuj aliaj interesiĝas? Bonvolu ne nur anonci vin pretaj, sed eldiru vian opinion pri programo kaj organizo al s-ro Delff Dalmau, strato Valencia 245, Barcelona (Katalunujo). El Heroldo de Esperanto.

Recenzoj. Streĉita kordo, poemoj de K. Kalocsay. Eldonis Literatura Mondo, Budapest 1931. Paĝoj 196. Prezo ne indikata. La libro enhavas la poemojn de Kalocsay ĝis 1925. Kiu volas ĝui ‘lirikon en Esperanto, legu tiujn poemojn. Tio estas poezio: Oni sentas forton kaj entuziasmon, ebrion kaj ĉiajn dolĉecojn de plena koro vivanta kaj ruĝa. La poemoj estas kunigitaj en kelkajn grupojn: La grupaj surskriboj konigas la abundon da sonoj, kiujn majstras la poeto. Memora kaj himna la „Eĥo de 1’ forta voko“, balada „La enfalinta mino“, plej pure lirika „Korprintempo“. Oni ne priparolu plu, oni legu! R. W.

Vortaro German al — E s p e r anta, de D-ro Emil Pfeffer. 3-a eldono, 11-a ĝis 13-a milo. Paĝoj 180. Prezo 1,20 germ. mark. Ricevebla de Tagblatt-Bibliothek, Wien I, Wollzeile 20. Tiu vortaro enhavas pli ol 20 OOO germanajn vortojn kaj 30 000 esperantajn tradukojn el la ordinara vivo kaj diversaj sciencoj. Certe laŭ amplekso tiu vortaro estas tre malmultekosta kaj pro tio tre rekomendinda. Ŝatinda aranĝo: sufiĉe da germanaj homonimoj, ankaŭ kunmetitaĵoj kaj parolturnoj. Forlasinda; estas multaj fremdvortoj, eĉ ne klarigitaj per noto: Kiu simpla esperantisto scias, ‘kion signifas ekz. Exorzismus, kaustisch, Troglodyt? Francisko Azorin, Universala Terminologio de la Arkitekt u r o (Arkeologio, Arto, Konstruo, Metio), kun 2000 desegnoj. Madrid 1932. l-a kajero: Abako—Apofi-go. La verkon eldonas en unuopaj kajeroj la Hispana Esperanto-Asocio. Ciu e*rmino per vortoj kaj bildoj estas klarigata, estas aldonataj la terminoj en siaj fontaj kaj ĉefaj eŭropaj lingvoj. Detala recenza sekvos post apero de la plena verko.

Oficiala Dokumentaro E s p e r a n t i s t a : Dudekdua Universala Kongreso de Esperanto (Oxford 2—9 Aŭgusto 1930). 1930, Internacia Centra Komitato de la Esperanto-Movado, 1, Tour de File, Genĉve, Svislando. Oficiala protokolo, statistiko kaj raportaro. Voĉojn de 1’ batalanta socialismo mi nomu la sekvantajn aperaĵojn de klaskonsciaj eldonejoj proletaraj. La unuan rangon multe antaŭ la aliaj postulas kaj meritas la lasta verko de la rusa poeto Bezimenskij — la unua poeto de la rusa Komsomol-junularo kaj de la bolŝevika partio, do la prototipo de nunaj laboristoj-verkistoj en Sovetio: Aleksandro Bezimensikiij, Socialism o, poemo. Elrusigis N. V. Nekrasov. Eldonis Ekrelo Leipzig 1931 auerstr.

115

— página 22 del PDF —

35, Leipzig N. 24, Germanujo. Paĝoj 40, prezo 0,40 gmk. Ni okcidenteŭropanoj en la poezio ne tro ŝatas la devizon: „Partiano mi estas unue — kaj nur post tio poet’.“ Laŭ la antaŭparolo Bezimensikij sekvas severe tiun devizon. La poemo Socialismo pruvas tion kaj eĉ ‘kapablas ekskui nian juĝon — eble antaŭjuĝon malĝustan, ĉar Bezimenskij entuziasmigas ankaŭ kritikemulon (kiu vere legis la antaŭparolon antaŭe!), oni legu nur la 5-an versaĵon kaj kunvivu la ritman marŝon de tekniko kaj ekonomio. Taktas el ĉiu linio — ankaŭ en aliaj versoj — sanga kaj celikonscia kaj necedigebla racio: Brilas la ideo kaj ĝia konstruo! 8 versaĵoj prikantas la socialismon. La unua donas la historion de tiu vorto: de ĝiaj unuaj utopiuloj, revuloĵ, ĝis ĝia vivigo per Lenin kaj Stalin. Ardo kaj fiero ekflamas pro la kvinjara ‘plano, kiu vere vivigis tiujn misterajn naŭ literojn „S—o—c—i—a—1—i—s—m“. Ankaŭ la poeto scias pri la malamikoj de tiu—-sia — verko, tial li alvokas la junularon, li volas inciti, entuziasmigi al daŭriga laboro, gardi kaj novkonstrui. La libera, sed martelanta ritmo konvenas tiun celon. Agrable por multaj legantoj certe estas la komentaro (nature el vidpunkto de soveta marksano). En la sama eldonejo „Ekrelo“ aperis ankaŭ 1931: Geo Milev, Septembro, poemo. El la bulgara lingvo kolektive tradukis SAMA. 29 paĝoj; prezo 0,20 gmk.

M. Ljubin, La Himno, novelaro. 36 paĝoj; prezo 0,35 gmk.

L. Cernov, Fervojstacio Z n amenka. El ukraina lingvo tradukis I. Cernjaev. 15 paĝoj, prezo 0,15 gmk. Temas pri ribelo aŭ travivaĵoj dum revolucio. Celo ankaŭ ĉi-tie estas: veki revolucian senton per memoro. „Septembro“ priskribas bulgaran ribelon kun sckvanta progromo kaj finas per akuza demando al Dio kaj la devizo „For Dion». Rimarkinda estas bildigo de la proletara

116

amaso per multnombra nomigo de profesioj, loĝejoj, kvalitoj, iloj, kiuj prezentas la „popoilon“. „La Himno44 enhavas 8 novelojn, kiuj klarigu, kiel la intenseco de iu travivaĵo dependas precipe de la naturo de 1’ travivanto kaj precipe de 1’ humoro, en kiu li troviĝas tuj antaŭ la okazaĵo (paĝo 3). Tiu celo ne tre bone estas atingita. Ci-tie la vorto klasbatalo efikas grizteorie. ..Fervojstacio Znamenka“ enhavas rememoron de urba bolŝeviko pri la unuaj bataloj revoluciaj en malgrandurbo kaj vilaĝo. Interplektita estas la sopiro je sangoplena vivo eksterurba. Tiu kajero enhavas multajn preserarojn. SAT eldonis 1930: Poemo* de 1’ Plugisto, originale verkita de Ĥ. M. Ĥrima. Paĝoj 63, prezo 0,50 gmk.

Tiu kolekto de poemoj interne kunteniĝantaj prezentas la vivon de orfa kampara knabo: precipe lian vekiĝon al revolucio per ĉarma knabino, liajn migradojn, enkatenigojn, ribelojn. La tragikan finon: morto de 1’ amata knabino superas ‘la voko: „Car liberon amas plej la plebej, hej!“ • Kontraŭo al Bezimenskij, ĉar dolĉa Hriko, prezentiĝas en la novelo La Ruĝa Kaptuko de A. Holovko. Plugilano, Esperanto-Fako, P.uŝkinska 46, Harkovo, USSR, 1931. Paĝoj 30, prezo ne indife„Plugilano“ estas kooperativa eldonverkistoj kaj celas, konatigi la verkaron de modernaj sovet-ukrainiaj verkistoj. Holovko estas juna, sed jam fama verkisto el kampara familio. La novelo prezentas lirikan idilion en la stepo, ĉarme skizitan, sed jam tremas en ĝi la revolucia sento kontraŭ la kozakoj. Bedaŭrinda fakto estas, ke Plugilano uzas la kritikindajn formojn anke, ankore, kontr, un, ant, el kiuj elkreskas jenaj formoj: ĉirkanto, kontrstaro! Finu tiun liston du broŝuroj. La „Arbeiter-Esperanto-Bund fŭr die deutschen Sprachgebiete44, Berlin C 25,

— página 23 del PDF —

Dirksenstr. 42, eldonis german-lingvan kajereton „W as w i r i n S o w j e tRuBland .** erbebten (Kion ni travivis en soveta Rustijo.) 16 paĝoj, prezo 0,10 gmk. Himno de 4 berlinaj laboristaj esperantistoj, ‘kiuj estis gastoj en la „hejmo de la liberigitaj laboristoj kaj kamp*aranoj? La ..Sennaciista ** Frakcio (el membroj de Sennacieca Asocio Tutmonda) NovJorko 1931 eldonis „M a ni festo de la Sennaciistoj, 31 paĝoj, prezo 1 respond-kupono, havebla de L. G. Avid, 19 bis, rue J. B. Baudin, Villejuif (Seine), Francujo. Malmultaj, sed gravaj paĝoj, certe instigo al novaj debatoj. La aŭtoroj diferencigas inter internaciismo kaj sennaciismo. Laŭ i-li internaciismo estas sistemo, kiu celas starigi juran aranĝon inter la nacioj por eviti konfliktojn kaj militojn, sed neniel pretendas forigi la naciajn apartaĵojn, kiujn konsistigas lingvoj, moroj, tradicioj k. s. (paĝo 9). Fakto estas — kaj oni pruvas tion — ke multaj, plej aŭtoritataj homoj el la laborista movado ŝatas kaj admiras sian nacian kulturon kaj predikas por ĝia ĉiamigo (13) — Lenin kiel kontraŭulo de Esperanto — ! Sennaciistoj bedaŭras tion kaj deklaras reakcia tiun opinion. Interalie ili kiaiigas la neproletaran karakteron de kelkaj liberigaj movadoj naciaj. Aludata estas en tiuj pripensoj eĉ la ebleco, ke povos kreiĝi en Sovetio ia danĝera patriotismo. (21). R.W.

Frazaro por la vojaĝanto, en Esperanto kaj itala lingvo, estas eldonata de La Nacia Instituto ** ..Postlaboro (L’ Opera Nazionale Dopolavoro) en Italujo. Petu ekzemplerojn de ĉi tiu frazaro de Dopolavoro Ferroviario, Via Sacclii 20 bis — Torino (Italujo). Evangelio de beli smo, Japan ujo. Okamoto-Rikici eldonis la 6-an vo lumon: Evangelio de si n kompletigo.

Hispana Esperanto-Gazeto, Madrid, januara numero 1932, enhavas

alvokon al ekspozicio el manlaboritaĵoj de infanoj en la lernejoj. La revuo orienta, organo de la Japana Esperanto-Instituto, Tokio, 1932, n-ro 1. The B r i t i s h E s p e r a n t i s t, 142, High Holborn, London, W. C. 1, enhavas en la januara kajero 1932 interesan artikolon pri la biblioteko de B. E. A.

Julio Baghy, Publika letero pri la reorganizado. Memorando al ia Esperantistaro kaj al ĝiaj gvidantoj. Eldono de Hungarlanda Esperanto-Societo, Budapest, VII, Dohany-u. 76. Prezo: 1 poŝta respondkupono. Paĝoj 23. La Lumo Orienta, kvaronjara organo de Japana Budhana Ligo Esperantista, Kioto, forsendis la unuan kajeron bonaspektan. Gi celas internacian diskonigon de Budhismo per Esperanto kaj disvastigon de Esperanto en budhanan kampon. Laŭ la enhavo de la unua nuinero tiu organo povas plenumi gravan rolon diskonigi valoran kulturon orientan. Komenciĝas ankaŭ Vortaro de Budhismaj terminoj. La socialisto, organo de Aŭstria Laborista Ligo Esperantista kaj de Socialista Esperanto-Asocio (Germania) aperas en nova formo pligrandigita. La unua n-ro 1932 enhavas valoran artikolon de D-ro Max Adler pri ..Kreanta Socialismo“ kaj bonan ..Rigardon al la Alĝeria Situacio .** Internacia Gazetara Servo, informilo de la Internacia Gazetara Komisiono, komisiita de I. C. K., l-a jaro. N-ro 2, November-December 1931, enhavas faktoj pri la progreso de Esperanto. Bulteno d e la internacia labor-oficejo, Oktobro 1931, Genevo. Pripensinda estas la listo de „La rekomendoj alprenitaj de la ĝisnunaj laborkonferencoj. Oni ne forgesu, ke rekomendo n-ro 14 traktas (1921!) pri „Nokta laboro de infanoj kaj gejunuloj en agrikulturo. **

117

— página 24 del PDF —

Propagandiloj por Esperanto. Altvaloraj kaj ĉiam propagandaj estas la esperantlingvaj prospektoj aŭ informilo^j de trafik-unuiĝoj. Tion pruvas informilo pri W e i rn a r, eldonita de ,,Verk.ehrsverein Weimar“ kune kun UEA okaze de la Goethe-memorjaro 1932. Belaspekta, klara, enhavriĉa.

Ĉeihunvcno de la Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj okaze de la XXIV-a Universala Kongreso de Esperanto en Paris (30.7.-6.8.32). La 31-an de Julio, je la deka horo, la vasta amfiteatro de la Sorbonne-Universitato en Paris estis plenplene okupata per ■multkolora multego da homoj el ĉiuj partoj de la mondo. Sur granda estrado oni vidis inter aliaj ministrojn, ŝtatajn kaj urbajn Oficistojn, la reprezentanton de la franca ŝtatestro Albert L ebrun, la diplomatojn de diversaj registaroj kaj la reprezentantojn de multaj naciaj Esperanto-asocioj. Malantaŭ tiu tablo de eminentuloj la flagoj kaj standardoj de ĉiuj nacioj, partoprenantaj la ikongreson, dekoraciis la muron. La tuta aranĝo — impona impreso. Je la fiksita horo orkestro de 50 soldatoj ludis la „Marseiilaise“, aŭskultata de la ĉeestantaro staranta, kaj sinjoro Andrĉ Ba ude t, eksprezidanto de la Parisa Komerca Cambro, per solena mablonga parolado malfermis la gravan internacian kongreson, kiun partoprenis 1600 reprezentantoj el 36 landoj. Sekvis salutvortoj de la Internacia Laboroficejo en G e n e v o kaj de multaj registaroj en esperanta aŭ franca lingvoj. Plejgrandan aplaŭdon rikoltis la registara delegito de Brazilio, kiu parolis siajn salutvortojn en bona Esperanto, deklarante ke antaŭ 2 horoj li ne sciis eĉ unu vorton de nia internacia lingvo. Reprezentantoj de 26 naciaj Esperanto-asocioj raportis pri bonaj kaj ĝojigaj progresoj de nia movado.

Proi. S china Izi, en la nomo de la germanaj Esperantistoj, kore invitis por la venontjara kongreso en Koln. Post du horoj finiĝis tiu solena malfennkunsido, de kiu certe ĉiu partoprenanto kunprenis novajn fortojn por venonta laboro kaj la konscion, ke tiu laboro ne estos vana. La kongresa semajno estis preskaŭ tro mallonga por okazigi la nombregon da necesaj kunvenoj: Estrarkunsidoj, kunsidoj de la Akademio kaj Lingva Komitato, de la Somera Universitato, de I. C. K., de L. K.K., de K. R„ de U.E. A., la ĝeneralaj Laborkunsidoj kaj la amaso de diversaj Fakkunsidoj. En la belegaj ĉambroj kaj salonoj de la kongresejo, speciale taŭga por aranĝaĵoj kiel la niaj, ĉiam regis tre agema vivo. Oni laboris fervore de matene ĝis vespere, nur mer’kredo restis libera port tuttaga ekskurso al «Fon t ain eble au“. Bedaŭrinda afero estis, ke ofte pluraj gravaj kunsidoj aŭ aliaj aranĝaĵoj devis okazi samtempe kaj ke oni estis devigata rezigni al interesaj vizitoj de vidindaĵoj. Ekzemple ni instruistoj ne povis partopreni la viziton de la mondfama ,,Institut Pasteur ,** kie Prof. „C a 1 m e 11 e“ alparolis la Esperantistojn. Multaj gekolegoj kaj ankaŭ amikoj de la lernejo urĝe petis pro prokrasto de nia TAGE-ĉefkunveno, kio tamen ne estis ebla. Parto el ili do preferis la viziton de Institut Pasteur. Malgraŭ tiu malhelpaĵo la

Ĉefkunveno de la Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Espe rantistaj, kiu okazis ĵaŭdon, la 4-an de Aŭgusto je la tria horo posttagmeze, estis ankoraŭ vizitata de pli ol 70 reprezentantoj el 14 nacioj. Kolego Hahn, lernejestro en Gohlis-Dresden, malfermis kaj estris nian fakkunsidon, kiu staris sub la devizo: «Esperanto venkos per la lernejoj!“ Post salutaj vortoj de diversaj landoj 1-a honorprezidanto de la kongreso, s-ro Andrĉ B aude t, raportis pri «La instruado de Esperanto ĉe la lernejoj de la Komerca

— página 25 del PDF —

Cambro de .** Paris Li montris la progresojn de Esperanto sur tiu ĉi laborkampo. .En la jaro 1921 la Komerca Cambro de Paris decidis enkonduki la nedevigan instruadon de Esperanto en siajn komerclernejojn. Dum la unua jaro IOI gelernantoj el 3 komerclernejoj de Paris partoprenis tiun instruadon. En 1931 la respektivaj nombroj estis 316 gelernantoj ikaj 5 lernejoj. Dum la du lastaj jaroj oni metis je la dispono de la Komerca Cambro sumojn de 8000 kaj 4000 frankoj destinitaj por rekompenci la plej bonajn lernantojn de Esperanto. La disdono de la premioj okazigis du konkursojn. La unua konkurso serĉis la plej bonan lernanton el ĉiu lernejo kaj estiis dotita de po unu premio da 500 frankoj por ĉiu lernejo. La duan konkurson partoprenis la du plej bonaj lernantoj de ĉiu lernejo kaj oni disdonis du gravajn premiojn de 3 o kaj 1500 frankoj. La unua konkurso kunigis 280 kandidatojn. — Sekvis referato de kolego Hahn, „E1 la praktiko por la praktiko ,** en kiu li parolis pri siaj multjaraj spertoj rilate al la Esperanto-instruado en la lernejo. En dua raporto kolego Hahn klarigis la situacion de ‘FAGE. Li insiste varbis por la fortigo de nia movado per fondo de landaj geinstruistaj asocioj aligotaj al TAGE. Tkimaniere ni plibonigos samtempe la situacion de nia bonega fakgazeto I. P. R., kiu jam de post jaroj havas altan pedagogian kaj sciencan nivelon. L P. R. donas spiriton kaj vivon al T AGE, kiu ne povas ekzisti sen tiu grava organo. Post tio kolego Hahn parolis pri ..Kurrlaborado“ kaj montris la fadenojn interligitajn inter la Esperanto-jnstituto por la Germana Respubliko (Prof. Dr. Dietterle, Leipzig) kaj la lnstituto Jean Jaques Rousseau (Prof. Dr. Bovet, Ĝenevo) kaj IALA (Internationa! Auxiliaray Language Association)kieshonorsekretariino, s-ino Morris New-York, havas grandajn meritojn rilate al la mondlingva movado. Je la fino de sia referato la parolanto akcentis, ke Esperanto nur venkos

per la lernejoj. Pro tio, aliĝi al T A G E, estas nepra devo de ĉiu Esperanto-instruisto. Sed ankaŭ la amikoj de la lernejoj kaj de la Esperanto-infanoj abonu nian valoran gazeton I. P. R. ikaj kunlaiboru sendante interesajn artikolojn. Fraŭlino Moelke, la sekretariino de 1 A L A, aldonis la lastajn statistikajn ciferojn, 7021 Esp.-instr. el 62 landoj, kaj petis denove la helpon de la gekolegoj ĉiirlatidaj por siaj estontaj laboroj. S-ro Scott, Anglujo, kritikis tuj la statistikojn de fraŭlino Moeike pro ja fakto, *ke ili entenas la lernejojn, en kiuj oni instruis Esperanton sed ne plu lnstruas. Li postulis novan tute klaran statistikon pri la nuna stato de la Esperanto-instruado en la mondo, dirante ke en Anglujo oni nur povas propagandi per estantaj, ne estintaj faktoj. La referaton de D-ro Adolph Ferriere pri „Akt.iva lernejo kaj aktivaj metodoj“ oni publikigas en I. P. R., ĉar la referanto estis malhelpata viziti la kongreson. S-ro de M a s s y rakontis pri sia Esperanto-instruado en la franca armeo, fraŭlino Hogg pri sia internacia infan-korespondado, kaj kolego el P r a h a varbis por ĉiama infaninterŝanĝo inter la diversaj landoj. La sekretario s-ro D e spe y r ou x raportis pri la fondo de la unua franca grupo de esperantistaj instruistoj kaj transdonis korajn salutojn. La lasta punkto de la tagordo enhavis la elektojn. Sen debato oni reelektis poi la venonta jaro» nian ĝisnunan ŝatatan prezidanton s-ron Roome, Siheflfield, Anglujo. Ankaŭ la nuna ..Laborkomitato por T A G E“, sub la gvidado de la sekretario Goldberg, estis petata daŭiigi la administrajn laborojn por TAGE kaj I.P.R. Post tiuj elektoj la ĉeestantaro decidas unuanime sendi da nki ete rojn al la nelacigebla sekretario de TAGE Goldberg, Leipzig; al la redaktoro de I.P.R. D-ro Riede!, Dresden; al la administranto de I.P.R. Hofmann, Riesa; al la

119

— página 26 del PDF —

honorsekretariino de IALA s-ino M o r ris, al la profesoroj D-ro D ie 11 e r 1 e kaj D-ro B o ve t. Je lafino de Ia kunsido, D-ro Do-e hler, Riesa, treege petis la partoprenantojn, konvinkitajn pri la neceseco de forta tutmonda instruista organizajo, tuj aliĝi al TAGE. La sukceso: 16 novaj inembroj enskribis sin por TAGE kaj abonis nian gazeton I.P.R. Kaj nun, gekolegoj ĉiulandaj, ne laciĝu, laboru ankaŭ vi je la plifortigo de nia movado, varbu novajn membrojn por TAGE! Esperanto venkos lernejo!

per

la

Karl Ritter, Riesa.

El la leterkesto redakteja. Tre estimata s-ro doktoro! Kolego Petro Pichon certe diris en sia artikolo „Por IPR mi deziras . . tion, kiori multaj kolegoj pensis jam delonge. Ankaŭ mi permesas al mi, esprimi deziron. IPR bonvolu precipe konsideri la Esperanto-instruadon kaj doni valorajn

konsilojn al la gekolegoj instruantaj nian lingvon. Okaze mi legis en „Heroldo“ artikolon: „Sole ebla venko: enkonduki Esperanton en la lernejojn!“ Tiaj kaj similaj artikoloj aperu tre ofte en IPR! Parto de 1’ taskoj, kiujn IPR prenis sur sin, estu eduki lertajn kaj taŭgajn Esp.instruistojn. Cu mi postulis tro multe? Kun samideana saluto Felix Primetzhofen.

Donacoj por IPR. S-ro T. J. Guĉritte, Surbiton, Britujo: 1 USA-doj. por 1932. Sveda InstruistaEsperanto-Federacio pigis 9 abonojn por subteni IPR-on dum 1932. Saksa Instruista Esperanto-Asocio: 50 gmk. por la jaro 1931. Germana Instruista Esperanto-Asocio: 50 gmk. por la jaro 1931. Leipzig-a Instruista Esperanto-grupo: 25 gmk. por la jaro 1931; la grupo decidis, ankaŭ por la kuranta jaro denove pagi 25 gmk. Ni kvitancas kun kora danko!

La l-an de Majo 1932 mortis nia kolego

Pierre Pichon Champtoceaux, Francujo Ni perdas ne nur ŝatatan kolegon kaj amikon, sed ankaŭ bonan kaj diligentan reprezentanton. Dum la pasinta jaro li dediĉis malgraŭ grava malsano ĉiujn siajn fortojn al nia asocio kaj al nia gazeto. Nia franca membraro kreskis dum unu jaro de 11 ĝis 32. En IPR li aperigis kelkajn artikodojn, enhavantaj gravajn proponojn. La lasta letero, kiun ii skribis, temis pri Esperanto kaj nia asocio. Kruela sorto nun forrabis nian junan, fervoran kaj entuziasman kunbatalinton. Nj ŝuldas al li grandan dankon. Li restos en nia memoro por ĉiam.

Laborkomitato por TAGE kaj IPR Kurt Hofmann, adm.

Venonta numero aperos finon

de novembro

— página 27 del PDF —

V

Konservu ĉi tiun folion, kiun vi bezonos estontatempe pro la numeroj de la korespondantoj 1

Aldono al IPR.

Korespondo-Oficejo, Listo 15.

A 1. Nomo (Antaŭ- kaj Patronomo)? 2. Profesio? (en kia speco de lernejo la kolego instruas?) 3. Aĝo? 4. Loko? a) strato aŭ domo, b) urbo aŭ vilaĝo, c) provinco aŭ distrikto, lando ktp., d) regno. 5. Deziras korespondi kun? 6. Deziras korespondi pri? 7. Specialaj deziroj? NB.

Estas necese, skribi tre legeble kaj per latinaj literoj.

Al 2. nesufiĉas la vorto ;** ..instruisto estas dezirinde, ke ĉiu tre klare diru, en kiagrada lernejo li instruas. Al 3. La mencio de 1’ aĝo ŝajnas rekomendinda pro diversaj kaŭzoj. Al 4. Ekzistas tre diversaj manieroj, sciigi pri adreso. Ni nepre devas uzi la saman manieron por eviti konfuzojn. Do, ĉiuj estas petataj doni sian adreson laŭ la proponita maniero. La demandsigno (?) montras, ke pli detala informo laŭ la skemo estas dezirinda. N-ro 192.

1. C e I i a S i e g e n t h a l e r 2. ? 3. ? 4 b) Marcos Juarez d) Argentino 5. gesamideanoj el Egiptujo 6. iu ajn temo.

c) T. C. C. H.

N-ro 193.

1. N o r m a Siege n t h a 1 e r 2. ? 3. ? 4. b) Marcos Juarez c) T. C. C. H. d) Argentino 5. gesamideanoj el Maroko 6. iu ajn temo. N-ro 194.

1. Wildy Zimmer 2. popolterneja instruisto 3 28-jara 4. a) N-ro 49 b) Reifland c) Pockau-Flbhatai (Land) d) Germanujo 5. ĉiulandaj gesamideanoj 6. iu ajn temo 7. korespondas ankaŭ france, ĉeke kaj germane; interŝanĝas ii. pk. kaj pm. N-ro 195.

1. Georg Peter 2. instruisto (unuklasa popollernejo) 3. 26-jara 4. b) Bernsbnrg bei Ruhlkirchen c) Bez. Ais feta (Hessen) d) Germanujo 5. tutmonda j gekoj e goj kaj gelernantoj 6. diversaj temoj.

— página 28 del PDF —

N-ro 196. 1. E thei E. Do mm 2>. instruistino 3. ? 4. a) 4133 Reservoir Bld. Route 8, Box 208, Columbia Heights Station b) Minneapolis c) Minnesota d) Usono 5. ĉiulandaj gesamideanoj, ankaŭ gelernantoj 6. iu ajn temo, precipe floroj 7. interŝanĝas pejzaĝarajn poŝtkartojn.

N-ro 197. 1. Demetrio V iilk t o r ov – C e fi o v i ĉ 2. Esperan to-lekt oro, Ikursgvidamto 3. 44-jara 4. a) Klovski Spusk 2 b) Kiev d) Rusujo 5. ĉiuj landoj 6. ĉiuj temoj 7. deziras ricevadi diversajn aĵojn por siaj gekursanoj (instruistoj, gelernantoj kaj diversprofesiuloj). sendas „sovetaĵojn“ ‘kaj „ukrainajojn“.

N-ro 198. 1. Henry Isner 2. popollerneja instruisto 3. 39-jara 4. b) Hallevik d) Svedujo 5. ĉiulandaj gekolegoj 6. geografio, esperanta instruado, lando kaj popolo, religio k. a. temoj 7. interŝanĝas ii. poŝtkartojn, gazetojn, gvidlibrojn kaj diversaĵojn karakterizajn por via lando. Rekompencas laŭdezire. /

N-ro 199. 1. NelJy Si egen thaŭ er 2. instruistino? 3. 20-jara 4. b) Generaj Roca c) F. C. Ĉ. A. d) Argentino 5. samideano el Havajo 6. iu ajn temo.

N-ro 200. 1. M a r c e 11 e Bra ve y 2. popollerneja instruisto 3. ? 4. b) Vanosc c) Ardeche d) Francujo 5. ĉiuj koleginoj en la mondo 6. metodoj kaj edukrimedoj de infanĝardena edukado, vivkondicoj de ila laboristinoj kai instruistinoj. Skribos ankaŭ franclingve.

N-ro 201. 1. D. H e n r y 2. popollerneja instruisto 3. 24-jara 4. b) La Rouchouze. par Langeais c) Indre-et-Loire d) Francujo 5. portugalia lernejo (por si kaj siaj gelernantoj) 6. klerigo kaj edukado en la eksterlandaj lernejoj, infanvivo, lerneja vivo.

N-ro 202.

1. J. A LI oui s 2. popollerneja instruisto 3. ? 4. b) Le Puiset par JanviMe c) Eure-et-Loire d) Francujo 5. germanaj gekolegoj, germanlingve, franclingve, esperante 6. infana kaj lerneja vivo (.pri 8—13-jaraj gelernantoj).

9

— página 29 del PDF —

B 1. Lando kaj loko de la lernejo?

2. Speco de la lernejo?

3. Kiom da lernant(in)oj deziras korespondi?

4. Aĝo de la lernant(in)oj?

5. Hi deziras korespondi kun?

6. lli deziras korespondi pri?

7. Nomo kaj adreso de la „peranto“, kiu aranĝos la korespondado-aferon?

NB. Al 2 estas nepre necese diri, kiu estas la grado de la koncerna lernejo, ĉar la korespondado funkcios nur inter iom egalinstruitaj lernantoj. Al 3. Nepre necese! Al 4. Vidu al 2.! Al 5. Kie la lernantoj ne elektas korespondantojn el speciala lando, oni simple diru „kun ĉiuj landoj“. Al 6. Verŝajne specialaj deziroj estos konstateblaj nur dum Ia korespondado mem.

N-ro 144.

Germanujo. 1. Riesa (Saksujo) 2. popoliernantoj (anoi de ‘l-a infangrupo de LEA

Riesa) 3. 20 gelernantoj 4. 12—13—jaraj 5. ĉiuj eksterlandanoj 6. diversaj ‘temoj (interŝanĝo de ii. p., leteroj, gazetoj, pm.) 7. instruisto Eernhard Mosebach, Kirchstr. 13,1, Riesa-Groba a. Sa. N-ro 145. Germanujo. 1. Hattingen (Ruhr) 2. popoliernantoj 3. 8 knaboj kaj 11 knabinoj

4. 9—14-jaraj 5. tutmondaj gelernantoj 6. iu ajn temo 7. s-ro Wilh. Menzei, Rathenaustr. 49, Weliper-Hŭttenau bei Hattingen (Ruhr). N-ro 146. Germanujo. 1. Euriadingen (Hohenzollern) 2. gimnazio 3. 1 studento 4. 18-jara

5. i.u alilandano, precipe Japano, Hindo aŭ Ĉino 6. historio, arto, literaturo 7. Josef Schŭlzde. Wasen 37, Burladingen (Hohenzollern).

N-ro 147. Germanujo.

1. Kleinkagen (Meissen-Land) 2. popollernejo 3. 4 knaboj kaj 5 knabinoj 4. 1 I-jaraj 5. nordaj landoj. Holando kaj Japanujo 6. iu ajn temo; interŝanĝas ii. pk. 7. instruisto Max Pruss, Kleinkagen, Meissen-Land (Saksujo).

N-ro 148. Aŭstrujo.

1. Villach 3. 1 ternanto 4. 14-jara 5. tutmondaj gelernantoj, precipe ĉinaj kaj japanaj 6. iu ajn temo 7. Willibald Buche!, Baufondsiedlung 185, W ar mb ad – V ilia c h.

N-ro 149. Germanujo.

1. Halle-Saale 2. popollernejo 3. 26 lernantinoj 4. 12-jaraj 5. ĉiuj landoj 6. diversaj -temoj 7. rektorino Hedwig Weddy. Talamtstr. 2, Halle-Saale.

N-ro 150. Germanujo.

2. popollernejo 3. 4 knaboj kaj 11 knabinoj (komencantoj) 4. 13-jaraj 5. eksterlandaj gelernantoj. prefere svedaj kaj usonaj 6. lernejo, vivo ktp. 7. lernejestro Adoif Wisanowsky, Am Brunnen 19, Potsdam.

N-ro 151. Anglujo.

1. Potsdam

2. ? 3. ? geknaboj 4. 14—16-jaraj 5. eksterlandaj gelernantoj 6. iu ajn temo 7. instruistino L. Ward, Senior School, Pleasley Hill, Mansfield1. 1. Mansfield

— página 30 del PDF —

N-ro 152.

Svedujo, 1. Hallevik 2. popollernejo 3. 4 knaboij. 21 knabinoj 4. 13—14-jaraj 5. ĉiuj ‘landoj 6. ĉio interesa, Inter ŝanĝas H. p. 7. instruisto Henry Ysner, Hallevik. N-ro 153.

Svisujo. 1. Geneve 2. infanaj kiursgele>rnantoj 3. ? 4. 13—15-jaraj 5. ĉefe ĵugoslavujo, Rumanuja, Svedueo, Narvegujo, Azio, Ameriko 6. deziras komence ŝanĝi ii. poŝtkartojn 7. s-ino Henriette Ith, Servette 79. Geneve.

C Skemo ne povas esti starigata, ĉar Ia deziroj estos tre diversaj. En ĉi tiu rubriko oni anoncu siajn dezirojn, ordigante la sciigojn laŭeble same kiel en skemo A aŭ B. N-ro 20—24.

1. Harold Do m m 2. oficisto1 3. 32-ja>ra 4. a) 4133 Reservoiiir Efvd. Route 8, Eox 208, Columbia Heights Station b) Minineapofĥs c) Mdnnesota d) Usono (ĉi tiu adreso valoras ankaŭ por fa numeroj 21—24) 5. ĉiuj landoj, precipe Germanujo 6. iu ajn temo 7. interŝanĝas pejzaĝarajn poŝtkartojn. 1. Harold Betit s 2. studanto 3. 24-jara 5. ĉiufandanoj. precipe germanoj 6. muziko, drama arto, lernado kaj ĉiutaga infanvivo. _ 1. Rollin Betts 2. studanto 3. 18-jara 5. ĉiufandanoj rnaŝinaro, (precipe aŭtomobiloj kaj aerŝipo), ĉiutaga infanvivo. 1. E l oi n e Betts 2. ‘lernantino 3. 20-jara 5. ĉiufandanoj 6. muziko, drama arto, infanoj. 1. Do rtha Betts 2. lernantino 3. 16-jara 5. ĉiufandanoj 6. muziko, drama anto, ornamarto, lernado de infanoj.

Pri ĉio, kio rilatas la Korespondo-Oficejon, turnu vin nur al: D-ro Dietterle, Leipzig W. 31, Seumestr. 10, aŭ sub ties adreso al: F-ino M. M o e 1 k e .

Personoj, kiuj ne povas aboni IPR-n kaj deziras regule havigi al si Ia iistojn de nia Korespondo-Oficejo, bonvolu anonci sin rekte ĉe la sekretariino de ..Kunlaborado” (f-ino Moelke, Stindestrasse 12. B e r 1 i n – S t e g l i t z. Germanujo). La anoncoj por la listoj estas senpagaj. Sed por neabonantoj de IPR estas necese, ke iili pagu 1 germanan markon por 1 jaro pro la sendkostoj.

Se vi ankoraŭ bezonas la antaŭajn listojn, bonvolu ilin endi. Sendu al ni adresojn de interesatoj el la kolegaro, al kiuj ni povas sendi la listojn!

— página 31 del PDF —

Universala Esperanto-Asocio celas t D/ztĉ/zfĉgf la uzadon da la interoacia hal^liagvo Esperanto. HtfacbUfi la &iu«pafft|n aBoralain kaj materia)» rilato ia inter la homo) ean diference pri raaab nacieco, religio «fi lingvo. Krei internaciajn servajn aseblajn da Ĉiuj homoj, kies intelektaj aŭ materia) intereso) * oala tran la limojn de ilia genta afi lingva teritorio. Kresto# inter sia) membro) fortikan Ugilon de solidareco kaj disvolvigi Ĉe IU la komprenon por fremda) popoloj. La Asocio estaa ne atre U rilata al religia, nacieco aŭ politike. donas i /i/ la mambro]: Membrokarton * kajkvarcentokdek patan Jarlibron kun la odresoj do ia Delegitoj, Esperantistaj grupoj, gazetoj, organizajo), kun sciigoj pri Internaciaj rilatoj kto. Al la Mambro-Abonintoj i Krom tio ia gazeton «Esperanto internacia tatorgano de la Esper» ,* antistoj, kun artikoloj literatora), sciencaj, teknikaj kaj precizaj informoj pri la movado. ?il la Subtenanto/: Krom Ĉiu) dokumento), kiujn ricevas Membro-Abonanto, premion konaistantan el Io Esperanto-literaturo. / Ciu alirinto rajtas presigi senpage korespondan anonceton unufoje en la gaseto ,* «Esperanto

kaj postulas nur modestan kotizon de 5 Fr. por Membro, de 12,50 Fr. por MembroAbonanto kaj de 2S Fr. svisa valoro por Membro-Subtenanto.

Universala Esperanto-Asocio 1 Tour de *11«,

Genlve (Svislando)

Atentu! Ni bezonas Ia numerojn 4 kaj 5 de „Novaj *Tempoj el Ia jaro 1922. Kiu posedas ilin, estas insiste petata, sendi ilin al Ia administracio de IPR. Post Ia kopiado ni resendas Ia materialon, se estas dezirate.

Gekolegoj, sendu adresojn de varbendaj geinstruistoj al la administranto!

Premioj por varbado! Por ĉiu NOVE VARBITA abonanto de IPR vi ricevos *V de Ia sendita abonkotizo en la jaro, kiu sekvas al la abonjaro. Ekzemple, se vi varbas 2 NOVAJN abonantojn por 19 3 2 kaj sendis la abonkotizojn kun la koncerna informo al la administranto de IPR, vi havos krediton de % dolaro abonkotizo) ĉe IPR por 193 3. Kiu varbas kvar NOVAJN abonantojn por 19 3 2, ricevos senpagan jarkolekton 19 3 3 de IPR. Do ni konkuru en intensa varbado! PROPRA PROFITO! — PROGRESIGO DE L’ MOVADO! II

Korespondo-Oficejo! Sekve de la ferioj mi dum Julio ‘kaj Aŭgusto ricevis nur malmultajn anoncojn. Do, ne estis eble, starigi tutan „A1donon“. Mi petas ĉiujn interesulojn, (ke ili paciencu ĝis la venonta numero de IPR. Koran saluton. „ „ Marta Moelike.

Varbu anoncojn por IPR! Por viaj klopodoj vi ricevos procentojn! Postulu la tarifon de la administranto!

Kiu tuj sendas sian abonon, helpas al plua kresko de IPR!

— página 32 del PDF —

La tuta Esperantistaro havas intereson ekscii, ke

Bona lernolibro estas duona sukceso! Tial germanlingvanoj uzu la Iernolibrojn de Heroldo de Esperanto: Jung kaj Wingen

La Nova Epoko

Das leichte Esperanto Lernolibro por komencantoj. Tre rekomendinda por lernantoj sen specialaj lingvoscioj. Gia taŭgeco estas pruvita per multaj sukcesaj kursoj, inter alie ĉe kurso de la okcidentgermana radiostacio. Kun taŭgeco kuniĝas malmultkosteco. Gi kostas gmk. 1. , ĉe mendo de 10 ni liveros 11 ekzemplerojn. Jung kaj Wingen

la literatur-scienca organo de Sennacieca Asocio Tutmonda aperas jam de kelka tempo kun novaj vesto kaj aranĝo kaj ke ĝia abonprezo jara estas nur 2.50 gmk.

(Unuopa ekzemplero kostas

0.50 gmk.) Pro la fakto, ke ĉiuj abonantoj de Sennaciulo ricevas „La Nova Epoko“-n, ĉi tiu lasta, 20-paĝa, grandformata, riĉe ilustrita revuo fariĝis la plej grava kaj plej disvastigita tiaspeca organo kun sia eldonkvanto de 3000 ekzempleroj. La lingvoscienca rubriko estas jam kompetente redaktata de profesoro G. Waringhien kaj la kunlaboro de aliaj kompetentuloj estas certigata por la estontaj kajeroj. La aliaj rubrikoj estas jenaj: Literaturo (poezio kaj prozo originala kai tradukita); Scienco: La Paĝo de 1’ * Filozofo; Sur la Ekrano; Sub la Sagoj de 1’ Kritiko, ktp.

Neniu Esperantisto povas malhavi tiun gazeton, se li celas konscie la prosperon de la Esperanta movado. Mendojn adresu al: Administracio de SAT, Colmstr. 1, Leipzig 0.27.

12 A bende Fortbildung in der Weltverkehrsspr acke Esperanto

Lernolibro pro progresintoj. Speciale taŭga por tiuj, kiuj lernis unue laŭ „Das leichte Esperanto4,* sed sambone uzebla por perfektigo post alimetodaj kursoj. Gi enhavas klarajn gramatikajn notojn, ĉapitrojn pri vortfarado kaj ekzercmaterialon. Tia klara perfektiga lernolibro ne ekzistis ĝis nun por germanlingvanoj, almenaŭ ne por la prezo de gmk. 125. Ankaŭ de ĉi tiu libro ni liveros 11 ekzemplerojn ĉe mendo de 10.

Heroldo- Wdrterbuch Tre bona kaj malkara vortareto. En la Esperanto—germana parto ĝi enhavas ĉiujn oficialajn kaj ankaŭ la novajn vortojn. En la dua parto, Ia Esperanto-enciklopedieto, vi trovas la ĉefajn sciindaĵojn el la Esp.-movado: aŭtoroj de mondlingvoj, mondlingvaj projektoj, Esp.-organizaĵoj, Universalaj kongresoj, membroj de Esp.-Akademio, famaj Esp.-verkoj kaj verkistoj, familio Zamenhof k. m. a. — En la germana—Esperanta parto vi trovas grandan nombron da germanaj vortoj kun Esperanto-tradukoj. La vortaro ampleksas 130 paĝojn kaj la tri partoj kune kostas nur gmk. 1.25. Ciuj tri partoj estas haveblaj unuope: 1-a parto Esperanto-germana gmk. 0.55 2- a parto Esp.-enciklopedieto gmk. 0.35 3- a parto germana-Esperanto gmk. 0.65 Aldonu 10% por afranko kaj pakumo.

Heroldo de Esperanto, Koln a. R.

Preto: Heroldo de Esperanto, Koln, Brŭsseler Str. 94, Germ.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Novembro-Decembro 1932

Oficiala Organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Leubnitz-Neuostra. Adm.: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk: Dresden 26379 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, Im Lumbsch, Oetzsch b. Leipzig, Germ. Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME, 21 Gienalmond Road, Sheffield, Anglujo.

II

«

/

Walther Hahn, lernejestro en Gohlis, Germanujo, kvindekjara la prezidanto de TAO E-kunveno en Parizo 1932

— página 2 del PDF —

ENHAVO: Ei Ia praktiko por la praktiko: La Esperanto-muro en nia klasejo (al nia prcgramo 121) — La enkonduko de la kunmetitaj tempoj (al 121) — Aktiva lernejo kaj aktivaj metodoj (daŭrigo kai fino) (al 131) — Desegno kiel ĝeneralkleriga (— pedia) instruobjekto (daŭrigo kaj fino) (al 134) — 6-a kongreso de Mondigo por nova eduko en Nice (al 211) — Esperanto kai lernejoj (al 221) — Polaj esperantistaj lernantoj de Ŝtata Klasika Gimnazio en Bvdgoszcz (al 221) — Internacia Korespondo-Oficejo subtenata en Berlin per IALA, New York (al 221) — Infaninterŝanĝo per Esperanto (al 221) — Aŭtuna festo de la Esp.-gelernantoj en Gohlis-Dresden (al 221) — ,.Instruista sekcio» en Estonio (al 221) — Recenzo (al 23) — Stranga rompo (al 24) — ‘Ekster la programo: Trioble tri minutoj — Aldono de Korespondo-Oficejo.

#

I

El Ia praktiko por la praktiko. La Esperanto-muro en nia klasejo. De Walther Hahn, Gohlis-Dresden. La internacia korespondado estas por ila infanoj certe la plej interesa parto de la lerneja laboro; ĝi estas ‘kvazaŭ la rekompenco por diligenteco kaj fervoro. • Sur ia muro de la klasejo pendas granda mondkarto desegnita de infanoj kaj instruisto. En la mezo estas Gohlis; de ĝi linioj iras al ĉiuj direktoj; iii finas en la urboj, en kiuj ‘loĝas la korespondantoj de miaj gelernantoj. Alvenis letero! Ni mezuras sur la karto la interspacon de Gohlis ĝis la eksterlanda urbo. Ni serĉas la vojon, kiun faris la letero kaj ekscias pri gravaj fervojaj kaj ŝiplinioj. La stampo diras al ni, kiom da tagoj daŭris la vojaĝo, kaj la enhavo de ila letero, kiu estas utiligata por la tuta klaso, pliigas niajn konojn pri ia fremda lando. Tiuj ĉi geografiaj studadoj estas certe praktikaj, kaj entute la Esp.-lingvo daŭre akompanas kaj helpas la geografian instruadon. Mi povas certigi, ke neniu geografia leciono preterpasas, en kiu Esperanto ne servas kiei bona helpilo. La bildetoj klarigantaj la signifon de 1a ĉefaj p r epozicioj estas bena helpo dum la Esp.-instruado. Sur la kvar afiŝoj ambaŭflanke de la mondkarto oni vidas vireton antaŭ, en, sur, sub . . . barelo. Cu vi ne kredas, ke bildo de hometo kuŝanta premate sub barelo bonege kaj plej rapide klarigas la signifon de Ca prepozicio sub? La bildojn ni dankas al nia mortinta nederlanda samideano W. Sevenhuijsen, Harlemo, pri kies grandaj meritoj rilate al la Esp.-praktiiko en la lei nejoj la malnovaj gesamideanoj certe memoros. La librejo H. de Kleijn, Harlemo, antaŭ 20 jaroj eldonis poŝtkarton kun la bildetoj. Pligrandigite laŭ tiu karto Ia afiŝoj estas taŭgaj helpiloj dum la instruado kaj ofte anstataŭas longajn klarigojn. La afiŝoj plej dekstre sur la bildo estas pligrandigitaj laŭ tabelo en la bonega lernolibro de Artur Dege n. Gi vorte kaj grafike klarigas la signifon de la demandaj vortoj. Ankaŭ ĝi multe plifaciligas la komprenon. • Sur la bildo oni vidas knabon, kiu portas ŝanĝokadron kun belaj kaj maloftaj poŝtmarkoj,- kiuj ja ludas grandan rolon ĉe la infankorespondado.

122

— página 3 del PDF —

La du knabinoj montras diplomon, kiun la Esp.-klaso ricevis antaŭ 3 jaroj de la «Internacia Ekspozicio de infa nlabore joj en Oviedo, Hispanujo44. Ce la Esp.-instruado oni ne taksu tro malalta la valoron de taŭgaj helpiloj, kiuj plifaciligas kaj plivivigas Ja taskon por infanoj kaj instruistoj.

La enkonduko de Ia kunmetitaj tempoj. En apogo al Andreo Ce de Geo Schmidt, Potsdam, Germ. La instruisto kunportas ses kolorajn kartojn. Li metas bluan karton sui la tablon: Ho, la tempon mi konas: estas la nuntempoj Nature blua, por optimista homo la nuntempo ĉiam estas ĉielblua. Jen nova karto! Ruĝa. La antaŭtempo! Cu en la memoro ne ĉio fariĝas rozkolora? Eĉ orluma? — la posttempo. Verda! La posttempo ja portas niajn esperojn. Tial estas la tria karto verda.

La 4-a karto havas bildon. Jen sidas homo antaŭ telero kaj enŝovas grandan bulon en la buŝon. Homo, kiu estas en la stato de okupo, estas Okupo

manĝanta (bildo)

La karto estas blua kiel 1. La desegno apartenas en la libera loko de ia karto; ĝi estas tro multekosta por la gazeto.

123

— página 4 del PDF —

Kaj nun ni „kunmetu“: Kia mi estas en la stato de la okupo plus en la nuntempo? — 1 Ok. La sama stato en antaŭtempo — 2 Ok. La sama stato en posttempo — 3 Ok. El la bildo sur la 5-a karto oni ekkonas alian staton. Jen sidas maldika liomo antaŭ plena telero, Li ne manĝis ĝis nun: li estas en la stato de la atendo. La karto havas la verdan o-koloron. Atendo Ankaŭ tie ĉi ni kunmetas kaj demandas: Kia manĝonta (bildo) tas homo en la stato de At 1, 2, 3? La homo sur la bildo de la sesa karto sidas komforte malantaŭ la malplena telero kaj fumas dikan cigaron. Li estas en la stato de memoro.

Memoro

manĝinta (bildo)

nature la karto estas rozruĝa. Ni kunmetas 1 Mem, 2 Mem, 3 Mem.

Same ni nun kunmetas al la tri statoj unu tempon: 1 Ok 1 At. 1 Mem 2 Ok 2 At. 2 Mem 3 Ok 3 At. 3 Mem El du diversaj vidpunktoj ni povas veni al la sama tempkonstato. Kion do signifas 2 At, 1 Ok ktp.? Fine jen dialogo: 1- a amiko: Kiam vi morgaŭ vizitos min? 2- a amiko: Kiam vi havos tempon? l-a amiko: Nun, mi petas, ne venu je la 8-a; tiam mi estos manĝa n t a. Ankaŭ ne venu antaŭ la 8-a, ni ne povus longe rakonti, ĉar baldaŭ mi estos manĝonta. Sed venu post la 8-a, tiam mi e s t o s m a nĝi n t a kaj neniu ĝenos nin.

Aktiva lernejo kai aktivaj metodoj. De D-ro Ad. Ferriĉre. (Daŭrigo kaj fino.)

La librojn kiujn mi skribis pri Aktiva Lernejo montras la komunan eiirpunkton de teorio kaj de praktiko, aŭ, pli bone, ilian interpenetradon. Sed ili ne parolas pri la prepara laboro eksperimenta de 1’ aŭtoro, pri lia silenta observado ĉe infanoj, dum la monatoj kaj jaroj, kiam li volis, eksperimente, tute senhari la vojon antaŭ ilia libera spontaneeco. Ofte li estis riproĉata pri tiu libero, kiun li lasis al ili. Oni permesu al li ĉi tie diri, ne ke tiu eksperimentado estis necesa al liaj studoj (tio estus motivo egocentra kaj krima, se la infanoj estus suferintaj per ĝi), sed ke tiu libero, en la kondiĉoj, en kiuj ĝi estis realigita, havis bonegajn spiritajn rezultojn. Estis duspecaj

124

— página 5 del PDF —

kondiĉoj. Unue, neaj: neniu limigo altrudita de ekstere. Nova Lernejo surkampara, influo de Hermann Lietz, kiu abomenis ĉian subpremon3), kaj kiu tamen, per sinregado organizita en sia Jerneja ŝtato“ kaj per sia persona influo spirita, sukcesis efektivigi memvolitan ordon kaj spontanean submetiĝon Sub kolektivan devon; foresto de ia programo, de ia metodo kaj preskaŭ de iaj leciontabeloj altruditaj al tiu, kiu, kun sia grupo da junaj franclingvaj svisoj, unuafc je realigis Lernejon laŭ geneza psikologio kaj spontaneeco de infano. Due, pozitivaj kondiĉoj: neniaj kapricoj ĉe la infanoj; spirito de laboro, de konkero de ekzistado, stimulita per la Lietz-a senpera influo; entuziasmiga imago pri atingota celo: esti valora homo, konata, ĉiu laŭ siaj kapabloj, kiel teformanto de 1’ mondo kaj puriganto de sociala kaj morala>vivo; vido ne maipli preciza pri la mankoj de ĉiu el ni, deziro ne mallpli granda, ilin forigi per laboro; fine, senĉese, imago pri ĝenerala kulturo», kiu sola povas efikigi izolajn penadojn, la potenco de 1’ tuto reŝprucanta sur la parton, kaj povo de la parto — estonta specialigo de 1’ infano — reŝprucanta sur la tuton. Potenca kolektiva sugestio aginta sur la aro da infanoj. Kondiĉoj malofte tiomgrade realigeblaj. Sed kondiĉoj kiuj ebligis antaŭsenti kio estas eduko, kiam. liberigita de 1’ ligiloj de subprema aŭtoritatado — agado nur de ekstere al interne — kaj de troa liberemego — agado nur de interne al ekstere — la lernejo estos instigata de pasinto kaj de estonto, de tradicio kaj de progreso, de konscio kaj de subkonscio, de kunlaborado de sane edukita infano kun sagaca plenaĝulo! Tiu metodo, kiu komence ne havis nomon, ĉar ĝi aperis al ni kvazaŭ natura esprimado de libera vivo, celanta al konkero de bono kaj vero, kaj kiu, post dudek jaroj, nomiĝis Aktiva Lernejo, estis aplikita ĉe proksimume ducent-kvindek infanoj, ĉe Lietz, ĉe la estinta „Ecole-Foyer des Pleiades», kaj. pli daŭr-maniere, en malgranda klaso en Bex (Svisio). Tiu lasta sperto estai rakontita en ĉapitro lli de „La Pratique de 1’ Ecole active». Oi iĝis sintezo de la nunaj postuloj kaj de tiuj de estonto; unuflanke, postuloj de gepatroj, kiuj volas preparon por ekzamenoj, kaj de infanoj jam fuŝformita! per malnov-stila lernejo; aliflanke, respekto al formiĝanta individueco: minimuma programo, vizitoj al institucioj, laŭokazaj lecionoj, devigaj laboroj, laŭplaĉaj perscnaj laboroj, liberaj laboroj, ĉio gradigita por la laboro de ĉiu lernanto, laŭ grado de lia iniciato, de lia labor-povo kaj de lia honesto. Sama kompromiso estis provita en la Internacia Lernejo de Ĝenevo, kies rifuĝejo estis, la unuan jaron, simpla kampara dometo, propraĵo de 1’ aŭtoro, kaj kiu, lasante poste tiun ŝirmejon al la etuloj, elmigris al pli vasta ejo. Aliloke estas dirite, kiel cni klopodis fari homogenan grupon el instruistaro ĝenerale malbone preparita por sia tasko. La ekzemplo de la lernejo de T.-H. Boilt en Amersfoort, kaj tiu de 1’ „Ermitage“ en Bruselo, rakontitaj en „La Liberte de 1’Enfant a 1’Eccle active», montras, kiaj estas la eksteraj malfacilaĵoj nuntempaj por privata lernejo, kontraŭ la publikaj lernejoj mone grandskale subtenataj, kaj pro tio kapablaj doni senpage elementan instruadon, kaj ege etigi lernopagon en 1a duagrada: publikaj bonfaroj, se la lernejo estas bazita sur la psikologiaj bezonoj de 1’ infanaro; grava danĝero, se la fakta monopolo kovras pedagogian komercaĵon kontraŭan al leĝoj de scienco kaj de natura 8) Vidu: ,„Trois Pionniers de 1’ Education nouvelle, H. Lietz, G. Lombardo-Radice, F. Bakule», Paris, Flammaricn, 1928.

125

— página 6 del PDF —

saĝo. Sed espero estas persistema, kiam oni sentas, ke oni havas estonton por si. Tion pruvas la Aktiva Lernejo kreita en Ĝenevo la 20-an de aprilo 1928, kaj pri kiu ni parolis en la komenco de tiuj ĉi linioj. Scienca metodo agas laŭ sinsekvaj etapoj: observado, hipotezo, kontroL ado kaj leĝo. La unua kaj la dua direktiĝas al diferencigo de kono entuta aŭ intuitiva; la dua kaj la lasta al sistema koncentrigo. Miaj spertoj en Novaj Lernejoj rilatis al infana spontaneeco, ĉar tie observado malkovras la sekretajn instigilojn de instinktoj kaj emoj. Miaj prelegoj en la Universitato de Genevo, de 1909, poste en Instituto J. J. Rousseau kaj en la Sociala Altlernejo por Virine j, servis al unua ellaborado de faritaj observadoj kaj al starigo de labor-hipotezoj, kiuj montriĝis fruktoplenaj. Rezutisdu serioj de verkoj: teoriaj („L’Educaticn )** tonstructive kaj praktikaj („L’Ecoi!e active“, „La Pratiquc de 1’Ecole *active 4, „L’Aut(nomie des ), Ecoliers ** la lastaj kompletigitaj per monografioj, ekzemple: „L’Aube de 1’EcoIe sereine en ,** Italie „La Liberto de 1’ Enfant a l’Eco’.e ,** active „Trcis Pionniers de 1’ Education .** nouvelle Sed observado kaj hipotezo postulis kontrolon de aliaj serĉantoj kaj esplorantoj. En tio povis utili la Internacia Oficejo de Novaj Lernejoj (konata kiel B. I. E. N.), kiun mi fondis en 1899, instigita de Edmond Demolins, la franca sociologo, fondinto de la lernejo „Ecole des *Roches 4. Eksperimentigi en aliaj lernejoj tion, kio sukcesis en unu el ili, kompari, per enketoj, tion, kio estis farata en la proksimume cent laborejoj de estonta ,** pedagogio kiel ilin nomis D-ro Cecil Reddie, kreinto, en 1899, de la unua el ili — tio estis be’a programo. Gi estis nur parte plenumata. De 1926, la Internacia Oficejo de Novaj Lernejoj kuniĝis kun la nova internacia Oficejo de ,** Edukado fondita en decembro 1925. Tiu ĉi prenis sur sin la dokumentan kaj disvastigan parton, iĝinta tro peza por unu so-la homo. La enketa laboro trovis pli fruktedonan kampon en la renovigitaj lernejoj: eksperimentaj klasoj de p ublikaj lernejoj, lernejoj de la landoj, en kiuj la leĝaro enkondukis, laŭ pli-malpli granda skalo, la principojn de Aktiva Lernejo. Tial la agad-sfero de B. I. E. N., kies unua celo estis: starigi helpan ligilon inter la Novaj Lernejo} surkamparaj, estas nun tre malgrandigita. Oni povas atribui tiun relativan malsukceson al la tro malfacilaj vivkondiĉoj de noviĝemaj privataj lernejoj, ĉu en la landoj, kie la ŝtato mem iru ntriĝis novigulo, ĉu en tiuj, kie la ŝtato mem ne estante tia, la publiko ankaŭ ne estas tia, kaj kie la timego de ekzamenoj — ŝlosiloj, kiuj malfermas la enviindajn sociajn situaciojn — instigas la gepatrojn postuli respekton al malnovaj programoj kaj -malnovaj metedoj, forgesante la profundan parolon: et propter vitam, vitae distruere )* causas! Se oni alde nas al tio la daŭran trostreĉon de la plej multaj direktoroj de Novaj Lerneja j, la malfacilon varbi instruistojn por privataj lernejoj, la rarecon de kompetentaj instruantoj, el vidpunkto de geneza psikologio kaj de profesia preparo al la metodoj de Aktiva Lernejo, oni komprenos, ke Novaj Lernejoj malfacile vivadas. Maloftaj estas tiuj, kie regas, en la instruistaro, vera spirito de socia laborantaro: kunlaborado, konkordo, submetiĝo de ĉiu al -la komuna celo. La kelkaj izolaj talentoj, kiuj tie brilas/ ia belegaj oferemoj, kiuj tie eluzas siajn fortojn, estas laŭdindaj: en la maigranda rondo de senpera influo de animo al animo, ili estas admirindaj ekzemploj; por scienco, ili estas perditaj. Nur -la institucioj, kie programoj,

♦) = por la vivo detrui la kaŭzojn de 1’ vivo.

. 126

— página 7 del PDF —

l }?j » H

Jt

.

metedoj, instruistoj kaj estraro estas je servo de Aktiva Lernejo, bone komprenita kaj bone aplikita, povas utili, kiel esplor-kampo, al scienculo. Nur tie li povas observadi, deduki, konkludi, sugesti plibonigojn, kaj helpi starigi tiun teknikon de „Aktiva Lernejo44, kiun ni deziregas, kaj kies .bazojn -la „Eduko konstrua44 klopodas estigi. Jam nun ni ekvidas la SDlvon de estonta lernejo per kvar kunagantaj manieroj, pri kiuj multaj ekzemploj pruvas al ni la efikecon kaj la «spiritan produktkvanton44 — se tiuj vortoj ne tro akre kontrastas, por povi esti uzataj kune! Ni ĉerpas tian priskribon el „La Liberte de 1’Enfant a 1’Ecole active44, kie estas rakontita la provo farita en 1924 kaj 1925, en la Internacia Lernejo de Ĝenevo: 1. Gradigita individua laboro, kies objektoj estas la «teknikoj44: kalkulado, lingvoj, ktp. Oni ĉerpas instigojn el la gradaraj libroj de S-ro Washburne, kaj ĉefe el la laboraj slipoj de S-ino Alexander-Deschamps. Gi povas — mi eĉ diras ĝi devas — akordiĝi kun la organizita kolektiva laboro, kvankam adaptita al la bezonoj kaj kapabloj de ĉiu individuo. 2. Organizita kolektiva laboro, kie, kiel ĉe D-ro Decroly, oni kunigas h dokumentadon kaj la kontribuon de ĉiu, kie oni starigas la pritraktotan temo-n, kaj kie la instruisto povas aldoni al la diskuto la netakseblan kunhelpon de sa sperto kaj sagaco. 3. Libera, individua laboro, kie la infano faras mem esplorojn kaj kunordigas ilin, ĉu por kolektiva leciono (persona laboro), ĉu por si mem (libera laboro). La okupoj de rubrikoj l kaj 3 povas alterni; ĝenerale ili okazas dum la unuaj horoj de mateno. 4. Fine, libera kolektiva laboro, kie la infanoj agas tute memstare, kaj komune decidas. Tio estas la uerprojekta metodo f,project method44) de John Dewey kaj de Ellsworth Collings. Ordo en la lernejo, sinregado (self government). manlaboroj, vizitoj eksteren, preparo de teatraĵoj, prezentitaj laŭvice de ĉiu klaso per ĉiuj aliaj, aŭ de vesperaj kunvenoj por Gepatroj, ekspozicioj, vendofestoj, jen ‘la liberaj aktivadoj, kiujn naskis la medio mem de lernantoj. « * A Depost 1921, la Internacia Ligo per Nova Eduko venis rikolti la fruktojn de 1’ esploroj faritaj jam de/1900. Gi ege diskonigis tiujn rezultojn. Geneza psikologio, nekonata antaŭ dudek jaroj, kiam ni dediĉis a1 ĝi uindan nre’egaron en la Universitato de Ĝenevo, estas nun enkondukata en la universitatojn kaj porinstruistajn ternejojn de ĉiuj landoj. La leĝaro de phiraj landoj nnn akceptas la principojn de Aktiva Lernejo, en ĝiaj multaj formoj: centroj de intereso — aŭ «kompleksoj44, kiel cni nomas ilin en Rus’ando. — relativa aŭtonomio de 1’ lernantoj, lernejaj kooperativoj, ktn. Kelkaj e! ĝiaj postuloj estas aplikataj, apud provizoraj disponoj kiujn psikologo juĝas malprogresemaj, en la novaj lernejaj leĝoj de «klasikaj44 landoj, kiel ekzemple Francio kaj Italio5). Per siaj ĉiudujaraj kongresoj, per siaj propraj revuoj kaj la multaj revuoj, kiui aliĝis al ĝi, per siaj grupaj kaj raciaj sekcioj en pluraj landoj, plue, per siaj membroj apartenantaj a’1 44 nacioj, la Internacia Ligo por Nova Eduko plenumis imponan laboron, preskaŭ sen monrimedoj, nur dank’ al oferemo

5) Vidu en «Trois Pionniers de 1’ Education nouvelle44 kaj en „L’4ube de l’Ecole sereine en Italie44, fla paĝojn pri libera verkado kaj libera desegnado.

127

— página 8 del PDF —

de siaj fondintoj kaj de siaj rnembroj. Kaj, se ŝtatoj kaj individuoj helpos al ĝi, — ĉar ĝia laboro, same kiel tiu de Internacia Oficejo de Edukado, iga? premega — ĝi havas antaŭ si laboron ne malpli imponan. Ĉar, se Aktiva Lernejo estas apliko de scienco kaj de sana prudento en edukado, se la sorto de 1’ nunaj infanaro kaj junularo preparas la sorton de 1’ morgaŭa mondo, sagacaj gepatroj, instruistoj kaj ŝtatistoj havas do en la mano la ŝlosilon de estonto. Ili povas elekti: aŭ ekmorton de blanka raso kaj de okcidenta civilizacio, aŭ renovigon, nepenseblan sen arda penado al vero, al sano, al morala kulturo, al spirita ekvilibro de 1’ personeco, al socia justeco, al homaj kunlaborado kaj solidareco, ka.j tion per formado de gejunularo^ senigita de la eraroj de 1’ pasinto kaj direktita al triumfo de Spirito super materio.

Desegno kiel ^eneralkleriga (-pedia) instruobjekto )*(lako). De Ivan Valĉanov, Tirnovo (Bulgarujo).

II. Intrumaterialo kaj metodo. En la unua artikolo pri esenco, valoro kaj taskoj de la desegno kiel ĝeneralkleriga instruobjekto, ni vidis, ke la desegno ne estas afero nur de mano, sed pli de okuloj ol de mano. Ni vidis ankaŭ, ke je desegno partoprenas, Sekve ekzerciĝas, ne nur mano kaj okulo, sed ankaŭ multe da aliaj animaj fortoj kaj kapablecoj, kaj ke, per desegno infanoj ricevas daŭrajn kaj solidajn konojn kaj imagojn pri formo, koloro kaj aliaj karakterizaj signifoj de objektoj. Krom tio ĉi, rni vidis, ĝenerale, ke desegno kiel pedia instruobjekto prezentas sistemon de konoj kaj ekzercoj, kiuj estas alireblaj por ĉiuj infanoj kaj kiuj estas utilaj por ilia ĝenerala-harmonia disvolviĝo, kaj ne nur por disvolviĝo de iliaj arttalentoj. Post ĉi tio, antaŭ ni aperas demando pri instrumaterialo kaj Instrumetodo kun ilia valoro, ĉar sen konforma instrumaterialo kai sen laŭcela instrumetodo ni ne povas atingi la ĝeneralklerigantajn taskojn de desegno. La taskoj de Qa desegno kiel arto, kiel specialeco, estas bone konataj a) ĉiu. Se ni konsiderus nur ilin, tiam ni devus, per desegno-instruo celi fabriki nur desegnisto jn-artistoj n. Tamen ĝeneralkleriganta skolo ne povas havi tiajn tro specialajn taskojn. Gi ne povas havi en sia instruplano instruobjekton kun tia speciala karaktero-instruobjekto, kiu estas utila nur por du aŭ tri infanoj de la lernejo kaj por iliaj aritalentoj. Ni memorigos tie ĉi kaj konkretigos klare la taskojn de desegno kiel ĝeneralkleriganta instruobjekto, ĉar por ilia atingo ni trovos laŭcelan instrumaterialon kaj metodon. Do la ĝeneralklerigantaj taskoj de desegno estas jenaj: 1. Doni al infanoj konojn kaj imagojn pri koloroj, formoj kaj aliaj karakterizaj signoj de la objektoj.

*) Vidu IPR 1932, 10—11.

128

— página 9 del PDF —

2. Disvolvi la infanan observpovon, por ke ili povu akcepti la karakteriza ajn signojn de la objektoj senpere el samspecaj objektoj. 3. Disvolvi la infanan vidsentan memorecon, por ke ili povu reprodukti la karakterizajn signojn de la objektoj, ĉiam kiam tio ĉi estas necesa. 4. Disvolvi estetikan guston de la infanoj. 5. Disvolvi infanan verkadan imagon, por ke la infanoj povu ŝanĝi kaj denove krei la formojn kaj la kolorojn de la objektoj laŭ ilia estetika gusto kaj laŭ ilia deziro. 6. Disvolvi la manlertecon de la infanoj, por ke ili povu reprodukti la karakterizajn signojn de la objektoj tiel, kiel ili akceptas ilin senpere el samaspecaj objektoj aŭ ŝanĝitaj kaj denove kreitaj. 7. Helpi disvolviĝon de la specialaj talentoj pri desegno kaj arto en tiuj infanoj, kiuj posedas tiajn talentojn. Do, per kiaj instrumaterialo kaj instrumetodo ni instruadu la desegnon en ĝeneralklerigantaj lernejoj?. La respondo estas nur unu — per ĝeneralkleriganta instr umaterialo kaj per ĝeneralkleriganta instrumetodo. Kial? Ĉar pediajn celojn kaj taskojn kaj harmonian disvojiĝon oni ne povas atingi kaj realigi per speciala-profesia instrumaterialo, kiu koncernas nur unuflankan disvolvon de la infanoj, nek per instrumetodo, kiu kondukas nin al sama unuflanka disvolviĝo. Generalklerigan instrumaterialon pri desegno oni trovas tre multe en ĉiuj aliaj instrufakoj. Tie oni trovas la plej taŭgajn modelojn por memor-desegno aŭ por desegno laŭ naturobjekto, tie oni trovas la plej belajn kaj taŭgajn legaĵojn, rakontojn kaj aliajn por ilustri-desegno, kaj tiel same — la plej belajn elementojn kaj motivojn por ornamdesegno. Tial estus tro ne laŭcele kaj arbitre, se ni ignorus ĝin, kaj elpensus aŭ eltrovus alian instrumaterialon, aliajn modelojn, objektojn, rakontojn, kantojn k. a., kiujn la infanoj vidas kaj aŭdas malofte, aŭ kiuj laŭ siaj formoj, koloroj, enhavo k. a. estas tiel specialaj, ke ili estus atingeblaj nur por kelke da pli kapablaj kaj talentaj geknaboj. Tie ne povas havi pravigon la kontraŭparto, ke la kapablaj infanoj estos neekzercitaj, nekontentigitaj per tiu ĉi „facila“, alirebla por ĉiuj materialo. „La facila“ materialo ne influos la kapablajn infanojn tiel negative, kiel „la maifacila“ la ordinarajn infanojn, ĉar la talentaj kaj kapablaj infanoj trovos kontentigon kaj ekzercon de siaj fortoj kaj talentoj per pli akurata sendifektigcco de 1’ desegnaĵo, kaj ĉiuj aliaj infanoj ricevos nur disreviĝon, seniluziiĝon kaj honton. Eĉ, se nur unu aŭ du el niaj gelernantoj ne sukcesus desegni bone sian desegnaĵon pro tromalfacileco de 1’ materialo por siaj fortoj, ni ne povas ne bedaŭri tion. Ankoraŭ pdi atentaj ni devas esti pri la kleriga kaj estetika gravo de 1’ instrumaterialo. La modeloj por desegno, kaj tiel same la aliaj temoj (rakontoj, legaĵoj, kantetoj k. a.) devas influi la gelernantojn klerige, edtike kaj estetike. De ĉiu desegnaĵo la gelernantoj devas ricevi iujn konojn pri formo, koloro kaj alia signo, de 1a objektoj. Ciu desegnaĵo devas kontentigi la estetikan senton de la gelernantoj aŭ ĝi devas ekzerci ilian vidmemoron. Post la instrumaterialo venu Ja zorgo pri instrumetodo. Ni maltrovos entute la ĝeneralklerigan valoron de 1’ desegnoinstruo, se sendepende de 1’ instrumaterialo, ni instruus tiamaniere, ke ni ekzercas nur la infanan manlertecon, aŭ ilian observemon. Tiu ĉi unuflankeco estas neebla per ĝeneralkleriga

129

— página 10 del PDF —

instrumetodo. Per ĝi ia gelernantoj ekzercas komune kaj harmonie ĉiujn siajn fortojn, sentilojn kaj organojn, kiuj partoprenas la desegnon. Ce unu sama desegnaĵo, en unu sama leciono la gelernantoj samtempe observas, rnemoras, imagas, kombinas, pensas, sentas, reproduktas ktp. — ĉiu laŭ siaj fortoj. Per tiu ĉi metodo oni faras la desegnon instrufako ne nur uti’a, sed dezirata kiel por talentaj tiel same por ordinaraj gelernantoj. Krom tio, per tiu ĉi metodo la desegno ricevas valoron ne nur por disvolvo de 1’ desegnaj talentoj, sed ĝenerale — por la komuna disvolvo de infanaj fortoj. Samtempe la desegno helpos kaj utilos la instruon pri aliaj instrufakoj.

S esa Kongreso de Mondlimo por nova eduko en Nice. La socia aliformado ‘kaj la eduko estis homoj el la temo de tiu kongreso. 52 landoj volis kunlabori en 15 sekcioj kaj 15 kursoj. En Nice la varmego estis tre granda kaj la blua mano logis, sed tamen oni vidis plenigitajn ĉambregojn en la Lycĉe du Pare Imperiale kaj en la Palais de l»a Mĉdifterrannĉe. La detala programo de la kongreso estis anoncita en n-ro 3 de IPR. Gi estis tre multenhava, tro multenhava. Eonvola kongresano povis trovi direkton por sia laboro, sed la programo muitŝanĝita ne estis stabila. La temo de la kongreso estas tre grava problemo de la nuntempo. Omi serĉis kulturecon adaptitan al la moderna vivo. Oni respondas tre ofte, ke oni devas respekti la tutaĵon de 1’ vivo kaj la tutaĵon de 1’ eduko. La franca e duk ministro ankaŭ akcentis la saman ideon. Ne edukiteco de la rango, ne de la profesio, ne la postulo de proletaria kultureco, ne la ncgacio de la burĝa kultureco estas la solvo. Nenia splitiĝeco povas helpi, nur ia universale edukita homo estas necesa. Interesa estis la formulo de Prof. H. Rugg (New York). Li kontraŭstarigis la taskojn de la deknaŭa kaj de la dudeka • jarcentoj. La deknaŭa jarcento estis la jarcento de la invento, komenco de Ia epoko, ikia uzas malĝuste la kreaĵojn de !’ homara intelekto. Nun la dudeka jarcento devas solvi la problemon ‘krei plan-

130

on por reguli posedon ikaj laborhavigon. La deknaŭa jarcento estis la epoko de 1’ individualismo. La «inventisto, gvidita «per la formulo, povis labori sen he lipo de aliaj. Sed la tasko de la dudeka jarcento ne estas solvebla per la sola homo. Tiu epoko postulas kolektivan pensmanieron, ĉar la sola homo ne povas atingi la celon. Li opinias, ke la kriterio de la moderna «kultureco estas la kolektiva pensmaniero. La deknaŭa estis la jarcento de 1’ inventisto — la dudeka devas esti la jarcento de 1’ edukisto. La edukisto havas okazon ‘kaj devon interveni tiel aktive kiel neniam pli frue. Ĝis nun la okcidenta eduko ne ekkonis sufiĉe la neceson de la kolektiva pensmaniero. Gi imitas pasintajn epokojn kaj est.s nur lib roi n str u ado. Tiu malĝusta imitado akcelis la malĝustan hierarkion de la sociajklasoj kaj atingis la malestimon de nein tel ekta laboro. La .instruo edukas ’a ŝtatanon, la estontan elektanton. Misedukite per la skolastika instruado Ii partoprenis je la taskoj de la ŝtatana vivo ka«j tiel 11 fariĝis bona objekto por la grupoj, kiuj celas al la hegemonio super la amaso helpe de la gazetoj, filmteatroj kaij radiofonio. Amaso da homoj ■kriitĴk e rne ri ga rda nta tiu n p repaga n d on sed ■tamen ne maltolerema, vicante ia senvaloron dela socialaj helpiletoj,ekkonanta la neceson de radikala sistemŝanĝo, tia popolamaso nur povas esti «formata per fundamenta eduko. Pro tiu kaŭzo estas

— página 11 del PDF —

necese doni al ĉiuj le«rn c.jspe coj novan enhavon, kiu ampieksas la problemojn tiel de 1’ individuoj ‘kiel ankaŭ de grupoj. Natursciencoij kaj lingvosciencoj devas esti limigataj favore al sociaj studoj, ipraktiko de la grupvivo kaj apliko de 1’ krea espri-rno. , Seci ologi o estas necesa, en kiu oni traktas la problemojn de ĉiu moderna laboro .kaj ankaŭ tiujn de la tromulte da enloĝantoj ka-j de la naskokontrolo. Nova vivfilozofio devas doni al la edu-k laboro valorordon kaj direkton., La filozofio ne evoluu en la maniero de la pragmatiko, ĝiaj filozofoj ne haltu ĉe solvoj pragmatokaj. Omi devas trovi filozofion de individuo kiel membro de la societo», de 1’ individuo, edukita per nova kaj pli larĝa nocio de Ia laboro. Por atingi tiun celon por laŭplana !aboro estas necesa la unuiĝo de la tutmondaj instruistoj. Oni serĉas ‘la karakteron de la sociala aliformado kaj oni serĉas laŭ tiu ŝanĝo la kriterion de ia nova eduko. Oni trovas, ke la dominanta direkto de la aliformado estas la evoluo de la tekniko. Dr. van der Leeuw (Holando) diris: La tekniko per venko super spaco kaj spiritoj diferencoj praktike kreis mo-ndu.n uccon ‘kun utila cirkulado de ideoj, produktaĵoj, mono, organismon kun impresiĝema nervsistemo, per kiu ĉiu parto de 1’ organismo tuj ekscias la okazaĵojn en Ia akaj partoj. Kiu ekkonas tion, ne pli longe povas opinii, ke nacioj povas esti ne-ligitoj aŭ eĉ malamikaj grupoj. Ne estas eble, ke la produktado kaj la distribuo es-tas privata afero de la nacioj. Adapti la vivon al la fakta realeco de la tekniko signifas transiron de 1’ anarkio en organan unuecon, signifas ekkonon de la komuna respondeco. Ankaŭ Prof. Piaget (Francujo) tiel vidas Ia veran esencon de i-a tekniko. Li diras: La antagonismo in-ter -tiu realeco kaj la konsciostadio de la homoj estas la kaŭzo de la nuna ĥaoso. Egaligo de la realeco kaj de la konscios tadjo estas necesa. La infano estas ha aktiva homo de 1’ estonteco. Estas tasko de 1’ eduko, formi novan homon. La infanoj serĉas

k ire peron. La ĝisnuha instruado ĝenerale subpremis tiun emon de 1’ infano. Prospe-rigi la kooperon kondiĉas radikan rcformon de 1’ instruado. Van der Leeuw diras: La mondunueco kreita per la tekniko nur estas fizika kaj intelekta afero, sed ne tuŝas la unuecon de ia interna Vivo de 1’ homo. Per la teknika meĥanikigo suferas la interna vivo, sed el tiu interno venas la valorsentoj de 1’ homo, kaj tiuj montras al li la moralan uzon de 1’ objektoj. La perdo de la :n■terna unueco -kaŭzas la skismon en la homa psiko. La homo kreis teknikan ■mondunuecon, sed fia sentvivo koncerne la politikon kaj ekonomion apartenas aiikoraŭ al la spirito de la mezepoko. Van der Leeuw diris: Ti-o estas kulpo de 1’ eduko. Oni disigis la infanon de U vivo. Tia disigo kaŭzas la skismon en la konscio. La eduko ne disigu la infanon de la vivo, sed penu, ke ĝi estimu la tuiecon de la vivo. Gi ne nur donu la konojn, ĝi devas flegi la valorsentojn kaj la komprenon por la organa mondunueco. La infano ricevu novan «ideon pri la realeco influi-tan per nova kompreno de (a laboro, ne apa ntiga nte intelektan kaj nedntelektan laboron. Oni atingas tiua celon nur per praktika laboro. Prof. DessaueT (Frankfurt) akcentas kaj jesas la unuigantan, demokratigaa «tendencon de la tekniko. Sed li montras du konsekvencojn, gravajn por la eduko. La movofteco kaj la movrapideco en la vivsfero kaj en la taskoj, la granda vivmalcerteco postulas turnigeblan, adaptiĝeblan homon, kapabla adaptiĝi al novaj sii tuaci oj ikaj taskoj. Tio minacas Ja internan vivon de l-a homo. La eduko havas la «taskon, krei kontraŭŝarĝon, ĝi devas profundigi la etikon kaj la senton por respondeco. D-ro Gebhardt (Hamburg), kiu parolis pri la ideo de la komuneco en la instruado, rifuzas tiun duoblan taskon. Li pensas, ike la individuo,.’kiu helpe de Ia tekniko altiĝis ĝis la liberalismo, havas la taskon, krei la komunecon. Tio ĉi estas ankaŭ tasko de la eduko.

151

— página 12 del PDF —

Helene Parkhurst (la kreintino de Ia Dai ton plano) postulas la kunrespondojn de ĉiuj individuoj kaj aktivan kunJaboTon. La instruado devas helpi; tiaj radiikaJa novorganizacio de Ia instruado estas necesa. Gi devas doni liibenecon al la lernanto. La libereco estas limedo por la evoluo. La lernanto devas senti sian respondecon por la libereco. La helpilo estas la reala laboro. La lemejo nur devas^ esti unu el 1-a laborejoj de la mondo. Oni estas konvinkita je la potenco de la eduko. Mr. Macdonald (Usono) prezentas tiun tradician opinion de la amerikanoj. Li nur ‘kredas la solvon peT la eduko, se la instruistoj riskas reprezenti la ideojn de la mondunueco. Ili devas postuli la pacon, alikaze la nova eduko nur produktus pli alte klerigitan viktimanon «por la granda milita buĉejo. Unu grupo traktis l«a familian edukon. Oni parolis ofte pri multaj malnovaj aferoj. Atentinda estis la parolado de «Lindeman pri la valoro de la familio en la sociala re-konstruado. «Reveninte el Rusujo li parolis kun granda respondeco. Li demandis: En kiu maniero ‘la familio vas helpi rekonstrui la socion? Socia rekonstruado estas fundamenta okono mia reformo, estas kreado de novaj sociaj formoij. La familio estas demokrata socio. Gi povas kapabligi siajn membrojn por la grupvivo kaj gruplaboro, ĉar fa grupoj faros la rekonstruadon, kaj la j estas ia -rekonstruado mem, estos helpilo kaj estos efiko. Eduko kaj Ia socia problemo de la iniano estis la temo de D-rino Maria Monftessori. Ŝi parolis pri konataj ideoj, kiui validos ĉiam, pri la valoro de la amo, pri ia valoro de la atmosfero de la konfido, pri la ideo de ‘la senarmigo en la eduko. Samtempe kun la kongreso okazis la kongreso de la Montessori-societo. En la lecionoj oni povis admiri la ekzakte elpensitan sistemon. Oni vidis, ke la sistemo enhavas geniajn ideojn. Sed tio estas malvarma mondo, parolanta el ’a geometrie aspektantaj infanlaboroj.

132

Oni starigis multajn kaj grandajn deyojn de la «instruo. Nature omi devis tuŝi ankaŭ la problemon de ia preparo porinstruista. Prof. Schneider (Koln) parolis pri la prusa in s tru ist akade mio. Cititaj estas la ideoj de Prof. Rugg kaj Prqf, Eoyd (Glasgova). Rugg, kiu deklaras ia dudekan jarcenton kiel epokon de la instruisto, deziras La edukitecon de sociale pensanta edukisto’, sociologie kaj ekononn:e instruita, vivanta laŭ sia propra viyf biozofio. Li metas en la mezon de Ia akademio la laboron de la ekzereternejo kaj la kooperon kune «kun profesoroj, studentoj kaj infanoj. Li postulas unuigon de instruistoj kaj studentoj en veraj kuiturgrupoj, kie samaj interesoj povas ‘kunlabori, kie antipodaj ideoj kaj tendencoj povas esti diskutataj. Prof. Eoyd akcentas la demokratan bazon de la klereco. Ciuj instruistoj devas formi unuecan instruistaron. Tial «la fundamento de illia klerigo estu la sama. Li rifuzas spe enjilp reparon de la estontaj inspektoroj, li «rifuzas la disigon de ja instruistoj de ia diversaj Icrnejspecoj. Speciaipreparo nur «sur la sama bazo, — la universala postulo, formi la plenvatoran homon por la vivo socia, estas la enhavo de tiu bazo. Li ko«mpara«s la studiron de la kuracisto kaj de la instruisto. Li akcentas, ke ja ankaŭ por la «v.ariaj fakkuracistoj la bazo estas egala. Oni multe ■ patrolis ankoraŭ pri la eduko kiel solvo de ia ĥaoso. Sed oni ne akcentis sufiĉe, ke la eduko dependas de la socia situacio kaj k e tiu cirkonstanco signifas devon p«or la edukisto. Oni devas pensi al malsataj infanoj en malpuraj plenplenaj klasoĉambroj, al forprenitaj laboreblecoj, influ ogrupoj, detruantaj ed ukido a lon. Kie estas tiam la influo de la eduko? D-rino Elisabeth R otte n prave memorigis la kongresanojn, ke 1932, la jaro de Nice, ne plu estas 1921, la jaro de Calais. Oni ne povas havi la entuziasmon optimisitan de la estinta tempo. La postulato de hodiaŭ estas grava, «pacienca, malrapida, trankvila firmeco. La ‘kredo, k e la edukffi

— página 13 del PDF —

isto kolektas la koi»s tru cedajn fortojn sigmfas gravan devon por ii. Li devas kun>a-bori ĉe la novkonstruo de Ia socio, devas kunlabori tie, kie H povas helpi laŭ siaj talentoj. Ne estas eble, eduki la junu>laron en nova senco por malnova, hardigita mon. do. Aŭ malantaŭen aŭ antaŭen. Ko-mproIBiso ne estas ebla. — Estis necese, ke fio — ‘kvankam jam tuŝita — refoje klare estis akcentata. — Sekcia laboro traktis h problemon de internacia inter k on se ntStĝo. Raporto de Proi. Becker, (prusa ckse du k ministro) kiu konas multajn fremdajn kulturojn laŭ propra intuo, tralktis la temon „Socia aliformado kaj eduko“ konsiderante la -diversecon de la popoloj. La sociologiaj kaj ‘pedagogiaj problemoj, k u santaj en Ia temo eduko kaj socia aliformado baziĝas en la psikologio de la popoloj. Ekzemploj montras, ke la rilato de la eduko kaj de la socio ŝanĝiĝas laŭ la cirkonstancoj en la diversaj laŭdoj (Germanujo — Usono — Italujo — Rusujo — Ciu ujo). Ne estas eble trudi ia samajn kondiĉojn al fremdaj spiritstrukturo. La varieco de la popoloj, la varieco de itiaj vivproblemoj kaj solvoj devas esti rekonata.. Tamen koopero es-tas ebla. Vera kunlaboro en la sekcia laboro por internacia interkonsentiĝo ne estis ebla, ĉar no ekzistis vera i n ~ ternacia s c i p o v o, ĝi- ankaŭ ne eikzistis en la tuta kongreso. Mankis internacia helplingvo. Oni -opiniis ke scipovo d-e la angla lingvo sufiĉas. Tio ne estas ĝusta. Mulltaj membroj ne komprenas. Tuj en la komenco de la kongreso oni traktis la problemon de la helplingvo. Amika salutletero de T. A. G. E. estis prelegata )*. Kaj ni firme ‘kredas, k e la ideo de via

Inter-nacia Ligo, ia ideo de •Interna• • ♦ cia Kunlaborado kaj Homara Solidareco, superos nuntempan socian .reakcion-. Ni Esperanto-instruistoj sincere salutas Bili vian laboron por nova eduko al La homa.ra socio. Kaj ni deziras esti — en madera grado — viaj kunbatalantoj -por tiu sauna ajta celo. Ni ĝoje -konstatas la amikajn •interr-ila.tojn inter via Ligo kaj nia asocio. Kaj n) esperas, ke Esperanto estonte pli kaj pli povos faciligi la internaciajn laborojn de via Ligo. Prof. Bove-t parolis pri Esperanto, 14 anglo Rossiter pri Basic English. Li*• opinias ke Basic English estas ia plej taŭga helplingvo. Gi havas nur 850 vortpjn, 600 substantivojn, 150 adjektivojn, 100 ‘konstruvortoijn-. Estas eble, formi novajn vortojn per derivado. La ang-a gramatiko estas rudimenta kaj simpla. Li diras, ko Easie English estas Ia plej bona solvo, ĉar 500 000 000 da homoj uzas Ia anglan lingvon. Prof. Bovet akcentis la neceson de helplingvo, 1-j akcentis ankaŭ la laboron ĝis nun faritan per Esperanto. Li pruvis ĝian taŭgecon per la sukcesoj en esperantaj mondkon gresoj jam ofte okazintaj. Li akcentis ‘la veran interna» cian spiriton de tiuj kongresoj. Debato sekvis. Sed bedaŭrinde tio estis ĉio. Estas devo absoluta, prii abori fundamente la problemon de ha mondhebpHngvo, oni de-vas tr-ovi vojon por iu-terkomprono, alie, internaci<ay kongresoj kiel tiu estas granda iluzio. — Oni ne povas kompreni, ke internacie pensantaj homoj ne ekkonas tion. Per sia simpla konstruo, Esperanto estas granda helpilo. — Oni asertis, ke Esperanto estas tTO artefarita kaj senspirita. Sed mi pensas, o-nj ne vidas la

*) La temo de via laboro „Pe-r kio eduko povas kontribui al socis progreso» certe ne .tas v • limigita al’ nacia socio, sed ampleksas ia tuthomaran socion. Eduko al tuthomara soci? progreso Pcstulas -interkomprenemon, objcktivec-

on, senpartiecon. Tio ne ĉiam es-tas ia devizo de ‘Ia regi-sta-rok Ni malaprob a s U opinion de mi-nĉstro, -kiu di-ris, k e ni estu partiaj por nna popolo en la senco de la vorto: Rajto aŭ ne — mia patrujo.

— página 14 del PDF —

veran .realecon. Oai ne bezonas ailsan ol objektivan vortkomprenon. La spirito de la lingvo staras en alia sfero. Gi estas en la spirito de ia homoj, kiuj uzas Esperanto pro sca scio pri la devo de ’a homaro, komprenigi sin reciproke. Sen taŭga mondhelplingvo internaciaj kongresoj perdas sian valoron-. Kio estas la esenco de tia kongreso? Gi ne povas esti scienca. Por tio Ja bazo estis tro larĝa. Gi nur povas reaiigi internacian k- peron, internacian interkonsentiĝon. Se oni koncentrigus pli severe la sekvontan kongreson, se oni preparante rigardus la enhavon de la laboroj Laŭ ilia valoro kau Mda rilato al la ĉeftemo, se oni decidus, traduki kaj debati esperante, — tiam estus eble, ‘kooperi kaj interkonsentiĝi. Tio ĉi estus tre valora, ĉaT apud la internacia instruis tasocio estas ja necesa plivastigita internacia edukistasocio, por helpi kunigi iel ia homaron. Estas necese ĝuste nun! Else Barthe!, Lelpzig.

Klar-instituto 2 ‘kursoj: 15 ĉeĥaj kaj 12 germa naj infanoj.

2. Danulo. Silke b g. La publikan paroladon je 7.10. de C e-instruis tino f-ino Saxt, Berlin, ĉeestis i. a. la direktorino de vinina seminario, f-ino Lang, kiu post la provleciono elkore gratulis al f-ino Saxl M pro ŝia bonega instrumetodo ‘kaj rekomendis al siaj lernantinoj, parto-preni en Ia kurso. Proks. 40 personoj partoprenas. La kurso okazigas en la porjunula ejo „Kornmod“, kies direktoro, s-ro Skole, nun estas fervora esperantisto. A n d r u p. Policestro Ege, Hobro, gvidas kurson por 16 infanoj, matene 6,30 ĝis 7 h. Hobro. Policestro Ege faris viglan propagandon. En la vesperlernejo li gvidas grandan kurson. R a n d e r s. Instruisto Bagge komencis instrui Esperanton en unu el siaj klasoj en La mezlernejo. ot

Ictu-

3. Estonujo.

Esperanto Kai lernejoj. Prilaborita de Albrecht Naŭ mann, GroBenhain Sa. (Germ.).

L EUROPO.

1. Cefioslovakujo. P r a h a . La ĵurnalo „Narodni Poti-tika publikigis en sia lerneja rubriko ** kronikon pri Esp.-instruado en lernejoj diversaj, pri TAGE kaj rekomendas aliĝon al TAGE. — La revuo de ĉeĥoslovakaj instruistinoj enhavas jam delonge kronikon pri Esperanto en lernejoj. Aperis ankaŭ artikoleto pri nova Pedagogia Instituto en Maiinz ‘ka<j traduko pri Hispana lerneja reformo el IPR. — Ciujn nomitajn laborojn faras f-ino J. Supichova. Pra ha. Kursoj por nevidantaj samideanoj en 2 institutoj. En Deyl-instituto — deviga por ĉiuj — 19 kursanoj, en

134

B. T a 11 i n n. La jam menciita instruista sekcio en Instruista Societo aranĝis duaa kunvenon je 23.9. Oni dividis la agadon en falkojn kaj elektis gvidantojn. La kunvenoj daŭros regule dufoje en monato. — La 26. 9. rekomendis urbestrarano J. Kana, enkonduki Esperanton en vesperajn komercajn kursojn. — La popoluniversitato enkondukis Esperanton ankaŭ en la programon de la Lingvokursoj.

4. Francujo. Rezolucio ĉe la Loirc-Sindikato, kaij unuanime voĉdonita de la Kongreso de la

Nacia Sindikato de Instruado. Prikonsiderante, 1. ke unu el la malhelpoj por la proleta agado inter-nacia estas la diverseco de la lingvoj; U ’ • J 2. ke Lingvo internacia estos —• • krom • 1 •! 1’v • •

— página 15 del PDF —

ia interkompreniga rimedo, kiun ĉiulandaj proletaroj bezonas en sia liberiĝado —, unu el la plej potencaj rimedoj por lukti kontraŭ La milito; . • • i 3. ke la instruistoj devas efektive par- ’ t opre n i al ĉesigo de la priplorinda Babelismo, kiu dividas nun la laboristojn;

La kongreso okaziis en Clermont-Ferrand je-3.—5. Aŭg. 1932.

Prikonsiderante akilanke:

Komuna rezolucio de la Var-a kaj Doubs-a sindikatoj. ‘ ■ ‘ ’ i ■ » J ‘r La Kongreso de la Unueca Federacio de Instruado, kunvenanta en Bordeaux, la 4^ 5., 6. Aŭg. 1932, Konsiderante ‘ke la internacia helpliHgvo Esperanto havas post ♦si 45 jarojn de • • • s • persvadiga kaj decidiga spertado; ke ĝi posedas organizadon por malhelpi la formo-diifektiĝojn kaj transformiĝojn kun nacia aŭ individua karakteroj; kaj ankaŭ por ebligi la modifojn oportunajn kun ĝenerala karaktero, kiuj povas sin trudi estonte; Konsiderante ke Esperanto, dank’ al sia simpleco kaj fleksebleco, estas por la infano edukilo, kies pedagogian valoron oni ne povas nei; Konsiderante ke la lernejaj internaciaj rilatoj, kiuj povas esti plej grava edukilo socia kaj internacia, estos nemezureble faciligataj dank’ al enkonduko de Esperanto en la lern-programojn; Konsiderante k e Esperanto estas jam uzata de multnombraj burĝaj organizoj, nome la Internacia Labor-Oficejo; ke ĝi estas nun instruata devige en la Instruistaj Institutoj hispanaj kaj grekaj, en multnombraj sovetaj institutoj, kaj ĉefe en la pedagogiaj teknikumoj; Ke Esperanto estas instruata ne-devigo en notinda nombro de aliaj ŝtatoj, nome en Germanujo, kaj ankaŭ en francaj duagradaj lernejoj kaj multnombraj komerclernejoj; Konsiderante ke madfrui gante ankoraŭ pli la enkondukon de Esperanto en la lern-proĝramojrf,: oni domaĝus treege al infanoj de ia laboranta klaso; Kon sid dra nte k e Esperanto ne estas

♦

Rezolucio pri deviga instruo de Esperanto . en lernejoj. •

1. ke sperto preskaŭ duon-jarcenta elmontris, ke Esperanto plene enhavas la kondiĉojn, kiujn oni rajtas postuli deiingvo iu t erna cia; 2. ke Esperanto estas ĉiutage uzata de milopaj homoj, ke okazis preskaŭ 50 Universalaj Kongresoj, neŭtralaj, labori-staj kaij teknikaj, kie Esperanto estis la nura uzata lingvo; ke la esperantista movado enhavas centojn da ĉiuspecaj organizoj, naciaj kaj internaciaj; ke ekzistas pli ol 4000 libroj en Esperanto kaj preskaŭ lot) ĵurnaloj kaj revuoj; 3. ‘ke estis elmontri te, dank’ al multnombraj eksparimentoj en diversaj landoj, keEsperanto havas plialtan valoron pedagogian, kiu igas ĝin la vera «Latino de la ,** Demokratio Pro’Muj motivoj la Kongreso:

1. gratulas ia Estraron de la Nacia Sindikato pro ĝia iniciato dediĉi en ,,L’Ecole ** Libĉratrice kronikon por Es)*peranto; 2. alvokas la anojn de Nacia Sindikato, fariĝi konsekvencaj interna citi s toj dank’ al studo de Esperanto; 3. postulas enkondukon de la lernado pri-Esperanta en la lernprogramojn, kontakte kun Internacia Federacio de 1’ Geinstruistaj Asocioj kaj lnternacia Profesia Sindikato; 4. incitas la anojn de Nacia Sindikato al observo de intimaj ‘kontaktoj kun la Esperantista Grupo en la Unua-Grada Instruado (G. E. E. P.) kaj al sekvo de ties kursoj, parolaj kaj perkorespondaj. J•V

*) L’Ecole Libĉratrice de 12. nov. 1932 (pĝ. 198) enhavas la unuan lecionon pri Esperanto. • 1

•

•

»

J

t

.

•

f

135

— página 16 del PDF —

celo, sed rimedo, kiun la proletoj deivas ankaŭ meti ije la servo de sija liberiĝo;

7. Norvegujo. L ■> H e s t o m. 22. 9. en kinoteatro tam bii dpa roi ado de H. Seppjk pri Estoninfanoj. La lernejestro (eksparfamentano) Nordanger diris en fa dankparolado, k e estis la plej bona fastruhoro, kiun ia infanoj travivis. — La 27.9. komenciĝis infankurso por 44 geknaboj. Aliĝis multe pfa sed pro manko de loko oni devis resendi hejmen la superfluajn. O si o. Laŭ invito die ĉefiustruiisto Kviberg, estro de norvega instrufilma komifato, H. Seppjk, Reva! (Taliton), faris paroladojn pri Estonujo 11.—14.10. en ‘komunumaj kinematografejoj. Li .montris lumbildojn kaj aŭdigis estonan muzikon al 7000 infanoj kaj kelkaj centoj da far stratetoj. La paroladoj en Esperanto estas tradukitaj, kaj la infanoj sekvis kun videbla intereso. Je ilia dema ndo’ pri korespoudado li atentigis, ke ili antaŭe devus ■lerni Esperanton. Oslo. Hans Seppjk parolis dufoje poi infanoj 19.10. en Strommen apud Oslo kaj en Ia gimnazio en antaŭurbo Stabekk 20.10. Post la parolado en sia dankparoladeto Ia rektoro diris, ke Ii estas certa, ke Esperanto havas grandan estontecon. En Strommen ĉeestos gelernantoj de la du lastaj klasoj kaj la instruistaro, kiuj estis tre interesitaj. La lernejestro esiprtonis la deziron, ke en Strommen okazu baldaŭ Esperanto-kurso. S t a v a n g e r. 25. 7. .provleciono en la lernejo Solborg .por ĉirkaŭ 2 struis toj. Komenciĝis 2 kursoj geinstruistoj. — 5.8. finiĝis la kursoj en Solborg-lernejo, kaj Ia kursanoj pruvis sian lingvan kapablecon en malgranda ekzameno antaŭ multnombra aŭskultantaro, kie ĉeestis multaj eminentuloj el la lerneja fako. t

Esprirnas la deziron: 1. /ke ĉiuj geinstruistoj adiga ntaj fa F . d era cion zorgega studi jam de nun Esperanton, tiel ke iii estu kapablaj instru.i ĝin al siaj lernantoj en plej proksima imi-tempo; 2. ke Esperanto fariĝi^ instruobjekto en ĉiuj lernejoj, .kiaj ajn ili estu, kaj ke ĝi rajtu esti elektata kiel dua alilanda lingvo en ekzamenoj; q

Komisias la Federacian Estraron interkonsilfgi kun la esperantistoj de la FedeTacio por la plenumo de tiuj deziroj, nome por organizado de perkoresponda! kursoj al la geinstruistoj.

5. Germanujo. Dresden. Ce la Pedagogia Instituto de Teknika Altlernejo gvidas s-roWappier libervolan kurson je 10 infanoj de post Pentekosto 1932. Dresden. 13. 9. solena akcepto de la francaj interŝ anginte noj en kazina Arnhold. Kelkaj aiparoladpj, interalie, de franca ĝeneralkonsulo en Esperanto. La gvidantino ol Lyon scipovas Esperanton. K 1 e v e. Komenciĝis novaj kursoj eu popola altlernejo. Gvidas unulingvanojn f-ino H. Woliff, la pta rifa g vanojn s-ro J. Reuschenbach. Ma g d e b u r g. 1931/32 finis 6 kursoj ■kun 129 infanoj. 1932/33 partoprenas 150 infanoj en 5 kursoj, instruataj laŭ lerpoMbro de Degen. — Instruistoj Reekman» kaj Wottrich gvidas unu laborunuiĝo de geinstruistoj. Pli oii 70 geinstruistoj •en M. ricevis de la urba lerneja konsiliisto ■Ja ateston lpri instruado de Esperanto.

6. Nederlando. D o r t r e c h t. La loka unuiĝo orgarrizas kursojn por lernejanoj. Por tiu celo ia urbestraro disponigas senpage la j)Ozonatajn lerne iajn ĉambrojn.

136

pot

8. Svedujo. N o r r k d p i p g. En ia pasinta somero fa loka grupo invitos s-ron Efland Weber el Wiesbaden. Meze de Scot. s-ro Weber

— página 17 del PDF —

revenis aJ Norrkopĉng ‘kaj aranĝis ia prBfparan laboron tiel bone, ke oni devis aranĝi *pse diversajn kursojn (kortiencantoj, progresintoj kaj infani). En la iftfanaj kursoj partoprenis 130 infanoj. La instruado okazas laŭ nova rekta metodo.

Palai esperantistaj lernantoj de Ŝtata Klasiita Gimnazio en Bydgoszcz la jaroj 1929/31—1931/32).

II. AMERIKO.

1. Brazilio. Rio de Ja netto. La ministro de devigaj kaj senpagaj kursoj de Esperanto ĉe la Kolegio Petro II, kiu estas la modela instituto de ĉiuj brazilaj duagradaj ‘lernejoj kaj la sola instruejo subtenata de la Federala Registaro. — Ankaŭ la Direktoro de la Publika Instruado en Rio de Jan eiro permesis la malfermon de nedeviga kurso de Esperanto ĉe la Instituto de Edukado, kiu diplomas ’a unuagradajn geinstruistojn.

III. AZIO. 1. Japanujo. Jokohama. En Komerca Kolegio fondigis nova grupo. Meiĵi. Esperanto-grupo en fa.rmakologia kolegio havis sian someran domon ĉe la intermonta varmfonto Tanigaŭa de 10. 7. ĝis 19. 7. S e n d a i. Fervoraj liceanoj en Sendan-liceo eldonas semajnan hektografitan gazeton por disdoni ĝin en la lernejo.

Tohoku. La studenta gazeto de la Medicina Falkultato en Imperia Univorsitato enhavas ĉiunumere Esperanto-rubrikon por gvidi internacian korespondadon inter studentoj kaj ofte publikigas tradukon de interesa korespondaĵo.

U a s a d a. Esperanto-grupo en UasadaUniversitato malfermis la someran kurson ĉe la marbordo de Image de 4. 7. ĝis 31. 8.

La mondhelplingvon Esperanto kiel nedevigan lernobjekton oni komencis instrui en ĉi tiea gimnazio unuafoje en la jaro 1929/30 laŭ la permesofdOno de Kleri’ga Ministerio el Ia jaro 1929. Speciale arangitajn kursojn gvidis kaj gvidas ĝis nun Prof. Sygnarski, aŭtoro de la unua lernolibro por gejunularo de mezlernejoj, eldonita de ..Scienca Esperanta Rondo en Bydgoszcz“. Pri la granda intereso de junularo al ĉi tiu lingvo atestas plej bone la fakto, ke anoncis sin tuj 106 lernantoj el la superaj klasoj (V—VIII), t. e. pli ol 66%. Post la 4-monata lernado oni komencis la korespondadon, t. e. interŝanĝadon de bildkartoj kaj leteroj kun diverslandaj esperantistoj, plej ofte kun samaĝuloj. Oni devas nepre konstati la grandan intereson de lernantoj al ĉi tiu agrabla kaj kurioza pensinterŝanĝo kaj samtempe ilian deZirort al propagando de nacia kulturo inter membroj de diverslandanoj. Pri la granda intereso atestas ankaŭ la nombro de forsenditaj kaj ricevitaj korespondaĵoj en la tempo de apenaŭ 6 monatoj. Oni korespondis kun sekvantaj eŭropaj landoj: Anglujo, Aŭstrujo, Belgujo, Bulgarujo, Ĉeĥoslovakio, Danujo, Estonujo, Finland©, Francujo, Germanujo, Greklando, Hispanujo, Hungarujo, Italujo, Jugoslavio, Latvujo, Nederlando, Rumanio, Svedujo, Svisujo kaj Turkujo — kaj ankaŭ kun la ekstereŭropaj landoj: Argentino, Brazilio, Cinujo, Egiptujo, Japanujo, Kanariaj Insuloj, Nov-Zelando, Persio kaj Usono — entute kun 30 landoj. Plejnombre oni korespondis «un Germanujo, Latvujo, Nederlando kaj Svedujo. O-ni forsendis entute 457 bildkartojn kaj 119 leterojn, kaj oni ricevis el

137

— página 18 del PDF —

eksterlando 295 bildkartojn kaj 82 leterojn. La ciferoj rilatantaj al korespondado, estis bazitaj sur la persona kontrolo de (profesoro, kiu por Ia fervora korespondado donis bonajn cenzurojn sur la lernejaj atestoj. Ci tio bone klarigas la aferon, ke la lingvo Esperanto estas la plej facila, kaj oni povas ĝin uzi jam post dekkelkaj lecionoj. La ĝojo, kiun travivas la junularo ĉe lernado de ĉi tiu lingvo, ne estas trovebla en iu ajn lernobjekto, kion atestas unuopinie ĉiuj enlandaj kaj eksterlandaj instruistoj de Esperanto sur la bazo de sia praktiko. Per minimuma iortostreĉo — grandega profito kaj samtempe la kontenteco, faktoro tre grava en la lerneja instruado, ĉar la gejunularo tuj vidas la praktikajn valorojn de la instruata objekto kaj scipovas ĝin eluzi memage. Ankaŭ oni devas konstati, ke tia korespondado estas bonega edukrimedo, kiu plifaciligas al gejunularo la lernadon de geografio kaj historio, kiu vekas pli grandan kaj pli amikan intereson al aliaj fremdlandoj, kiu fine inspiras anstataŭ malamo plenan komprenon kaj respekton al ĉiu homarano. Dum la lasta jaro la junaj esperantistoj ne korespondadis tiel multnombre kiel en antaŭaj jaroj — certe kaŭzis tion la ĝenerala vivkrizo. Anstataŭ tio ili tre intensive kaj diligente laboris en la novfondita «Esperanta ** Rondo (4. III. 1932)^ al kiu apartenas pli ol 50 lernantoj el superaj klasoj (IV—VII). La unua estraro de Ia Rondo konsistas el jenaj membroj: Sygnarski Wl. (Kl. VII) — prezidanto, Dominiczak St. (Kl. VII) — vicprezidanto, Puczynski Fr. (Kl. VI) — sckretario, Patalong J. (Kl. VI) — bibliotekisto kaj Krasicki Bogdan (Kl. V) — kasisto. Esperantlingvaj kunvenoj okazis dufoje en • monato kaj celis doni al la membroj • okazon por parolado de diverstemaj referatoj, por diskutado kaj libera konversacio en la Esperanta lingvo. Ci tiun laboron en la Rondo ebligis atitaŭ ĉio la nova, mirinda konversacia me-

138

todo de pastro Cseh, aplikata en la instruado de Esperanto dum la lasta jaro kun granda sukceso. Ci tiu metodo, lerte aplikata, kondukas al eksterordinaraj rezultoj, netroveblaj en la instruado de aliaj modernaj lingvoj, kaj kaŭzas, ke jam post 16 lecionoj la junularo, arigita en la Esperanta Rondo, povis labori tiel efike kaj sukcesplene. Dum la mallonga tempo okazis dekkelkaj deklamoj kaj sekvantaj referatoj: 1. Kiel mi fariĝis esperantisto (kun uzado de epidiaskopo kaj lumigado de pli ol 50 esperantaj bildkartoj) — Prof. Sygnarski. 2. La stranga aventuro en la tramveturilo — rakontis humonplene s-ro Fethke Stefano, la kasisto de Ia «Scienca Esperanta .** Rondo 3. Mia unua vojaĝo de Afriko al Eŭropo — s-ro Kola Ajayi, la negro, speciale invitita al kunveno. 4. Impresoj el la lasta XXIII. Esperanta Kongreso en Krakovo — Sygnarski Wl. (Kl. VII). 5. Rememoroj el 2-monata restado en Svedujo (kun lumbildoj) — Jean Forge-Fethke, la membro de la «Scienca Esperanta ** Rondo kaj aŭtoro de kelkaj originalaj esperantlingvaj romanoj. 6. Esperanto kaj sporto — Dominiczak St. (Kl. VII). 7. Skolta ideo kaj Esperanto — Patalong Janusz (Kl. VI). 8. Niaj grandaj poetoj en Esperantaj tradukaĵoj — Puczynski Fr. (KL VI). Krom laboro en la Esperanta Rondo la anoj havis okazon utiligi la malgrandan Esp.-bibliotekon, konsistantan apenaŭ el 24 verkoj. Ankaŭ en la ** «Legejo estis por ilia uzado jenaj esperantaj gazetoj, abonitaj de gimnazio: Pola Esperantisto, Esperanto, Literatura Mondo, Juna Samideano, La Praktiko kaj Heroldo de Esperanto. Tie estis ankaŭ kelkaj ekzempleroj de Esperant—pola vortaro.

Bydgoszcz, Junio 1932. Prof. Sygnarski.

Kunlaboru en via fakrevuo!

— página 19 del PDF —

1

Internacia Korespondo-Oltcelo subtenata en Berlin per IALA, Ncw YorK. Marta Moelke sekretarino de Kunlaborado de IALA, New Yor.k. „Cu Esperantujo estas lando sen eĥo?» Tiei demandis antaŭ kelka tempo ina ŝatata rediaikto-ro en ĉi tiu revuo. Tiei estos demandintaj jani ĉiuj, ikiuj, mem serioze kaj fervore laborante, spertis des pli doJore Ia nekredeblan indiferentecon de mulltaj gekolegoj. Ankaŭ mi povas kanti la plej diversajn melodiojn pri ĉi tiu temo. Mi ĉi tie unufoje devas grave plendi Pri ĉi •tiuj gekolegoj, kiuj min ĉiam denove seniluziigas, min ĉiam lasas malfidele en embaraso, tiel ofte, kiam mi jam petis pri ilia helpo. Mi ne kredas, ke nur unu el ili povas fari al mi la riproĉon, ke mi ne ĉiam servis al iiii, tute egale, pri kio ili petis; eĉ kiam la plenumo kaŭzis aJ mi dumhoran laboron. Kaj kiom mi spertis en multaj kazoj kiel ek viva Ie nton? Tre ofte nepran indiferentecon. Kelkfoje eĉ pli malbonan. Mi ja ne petas por mi persone. Sed nur pri helpo rilate al movadaj interesoj kaj kiel sekretariino de asocio, kiu de post longaj jaroj grandanime kaj ofe rpr ete akcelas la disvastigon de mondhelplingvo. Kaj mi dema n das min: kion komp.enas ĉiu el tiuj samideanaj sub tio, esti a nta ŭb a talantoj por e taka mondampl eksa idealo? Estas tre malfaciile, resti idealisto; malgraŭ tiom da seniluziigoj tamen labori, tamen esperi. Tre ofte mi jam havis la deziron, forpuŝi la tutan laboron kaj ĉiujn esperojn kiei senutilaj, se ne ekzistus la aliaj. Tiuj, kiuj kuraĝas min ĉiam denove. Kiuj konservas al mi fidelon de post jaroj, kiuj helpas min per ‘konsiloj kaj aprobo kaj efektivaj oferoj kaj laboro. Bedaŭrinde ilia nombro estas nur malgranda. Do, mi ĉiam devas peti la samajn. Sed rni ilin neniam vane pe-tas. Mi

■

1

>

J

* «g

estas enskribitaj en speciala libro kun ĉiuj agoj kaj meritoj. Sed ne nur en libro; iliaj nomoj staras ankaŭ en mia koro. Kaj tutkore mi ĉi ‘tie volas danki unufoje publike al i-li pro ilia helpemeco, kiun mi ĝis nun spertis de .ili kaij peti ilin, subteni mian laboron ankaŭ venonttempe. IH estu certaj je mia ĉiama danko. Al ilii mj dankas ankaŭ la eblecon, ke mi povas nun doni al vi la sekvantan supenrigardon super la sukcesoj, kiujn n.a Korespondo-Oficejo havis ĝis nun. lli respondis al mia demandaro, kiun mi sendis antaŭ monatoj al ĉiuj, kiuj jam uzis La servojn de nia oficejo, tiel detale kaj zorgeme, ke el tio rezultas la sekvanta ĝojiga bildo. (Kiel pli ĝojiga ĝi estus, se ne nui parto estus respondinta.) Nia oficejo peradas korespondadon por geinstruistoj kaj gelernantoj. Ĝis nun uzis urian peradon entute 217 gein.stru.isitoj el 28 landoj kaj 8 600 geler nantoj el 25 landoj kaj krome multnombraj klasoj sen indiko de Ia nombro. La landoj estas: Anglujo, Argentino, Aŭstrujo, Eelgujo, Brazilujo, Eulgarujo, Ĉeĥoslovaka jo, Cilio. Cin ujo. Danujo, . Estonujo, Finnlando, Francujo, Germanujo, Grekujo, Hindujo, Hispanujo, Holando, Hungarujo, Italujo, Japanujo, Jugoslavujo, Latvujo, Litovujo, Persujo, Poiujo, Rumanujo, Rusulo, Svedujo, Usono. Inter gelerantoj mi peradis la sekvantajn inter rila tojn:

anglaj infanoj korespondas kun danaj, nederlandaj kaj germanaj, germanaj kun svedaj, danaj ‘kun estonaj, svedaj kun aŭstriaj, francaj kun anglaj kaj germanaj, rusaj kun amerikai ĉeĥaj, francaj kai germanaj, brazilaj kun amerikaj, anglaj, danaj, estonaij, finnaj, francaj, germanaj, nederlandaj kaj turkaj. El gekolegoj mi mencias, kiel k urio zaĵon, ĉinon kiu starigas rekordon rilate al multflankeco. La ĉina samideano ko■respondas kun: 4 gekolegoj de Anglujo,

139

— página 20 del PDF —

de Argentino, 1 cte Aŭstrujo, 4 cle Ce/i Oslovakujo. 1 d-e Francujo, 23 de Germanujo, 1 de Greku/jo, 1 de Hollando, 1 de Hispanujo, 1 de Hungarujo, 3 de Japa n ujo, 1 de Jugoslavujo, 1 de Litovujo, 7 de Rusulo, 2 de Svedujo, 1 de Svisujo. La ekzemplo estas ni’ La interŝanĝo inter fa gelernautoj okaZas, ridate al la eksteraĵoj, diversmaniere. Okazas kolektiva ‘kaj individua interŝanĝo. Solaj leteroj de la infanoj ofte estas akompa nataj de letero de la tuta klaso. La tempdiferenco inter la unuopaj leteroj estas 4 aŭ 8 semajnoj aŭ kvarona jaro. Preskaŭ ĉie la instruisto, kiu <peradas la korespondadon, ankaŭ kontrolas ĝin. Li ofte stimulas la temojn ikaj kompletigas fuŝi tan skribaĵon. La infanoj skribas ikaj respondas siajn leterojn sub lia gvidado. Ricevitaj leteroj estas voĉ■legataj kaj diskutataj. Demandoj el la leteroj donas direktivojn por la respondo. Generale la infanoj registras la senditajn kaj ricevitajn korespondaĵojn. Ofte la instruisto mem faras tion. Kelkfoje la Instruisto skribas mem, kiam ne alvenis hi ajn respondo. Tiamaniere M starigis denove ia interrompitan interrilaton. Multaj klasoj enskribas en specialan kajeron la tradukon de sria korespondado eti gepatra lingvo. Oni elektas Ia sekvantajn temojn:

geinstruistoj korespondas pri demandoj de edukado, instruado, vivkondicoj de pedagogoj en la diversaj landoj, paca movado, politiko, relogio, kulturo, ano kaj etiko, monoj, la plej diversspecaj sciencoj, sporto, simpla vivo kaj naturaj kuracmetodoj ktp., infanoj pri lerneja vivo^ plej ŝatataj lecion-oj, ferioj, venonta profesio, profesio de familianoj, familia vivo, senIaboreco, elstaraj okazoj, hejmlando, klimato, bestoj, floroj, ekskursoj, libroj, moroj kaj kutimoj ktp.

Krome de leteroj oni interŝanĝas ilustritajn poŝtkartojn, desegnaĵojn, gazetojn, fotografaĵojn, muzikaĵojn, librojn, aJbum-

140

ojn, eĉ pupojn, sukeitiĵojtl kaj aliajn mem faritajn donacojn ktp. La raportantoj kritikis la sekvantajn malkonvenaĵojn: Generale la korespondcmuloj ne prenas la aferojn sufiĉe serioze. Ofte ili skribas al pluraj anoncoj, sed respondas nur al unu. La aliiaj perdas leteron kaj sendkostojn .kaj estas seniiluziigitaj. Kelkaj nepre ne respondas. La unu el ambaŭ subite ĉesas la korespondadon ne informante la alian, kiu intertempe atendas vane. Al longaj infanleteroj oni .respondas nur per tre mallongaj kaj nekontentigaj. Anstataŭ multaj tre belaj desegnaĵoj, kiujn oni ricevis, oni interŝanĝas nur malmultajn netaŭgajn. Tre ofte la lingvo estas malkorekta. La ĉiam ripetataj plendoj estas: la tempdiferenco inter La apero de la unuopaj listoj estas tro granda kaj la sendkostoj estas tro altaj. Sed la perantoj ne nur kritikis, ili ankaŭ aprobis nian aranĝadon kaj skribis al mi tre kuraĝigantajn kaj ĝojigajn vortojn pri mia laboro, dankante min per tio en la plej bela maniero. Mi bedaŭrinde povas citi ĉi tie nur malmultajn. Mi volas elekti kelkajn de diversaj landoj:

El Anglujo: Mi faris neniajn malbonajn spertojn. Laŭ mia opinio oni ne povas plibonigi la aranĝojn. El Cinujo: Mi kredas, ke vi per via admirinda laboro havigas al multaj homoj en la tuta mondo multan feliĉon kaj ĝojon. El Cefi oslovakujo: La infanoj ĉiam ricevis respondon kaj ankaŭ mi, skribinte al lu kolego, ne povas plendi pri io ajn. El Danujo: Mi treege respektas vian grandegan, ŝajne sendankan laboron. El Francujo: Mi ĝis nun nur devas ege gratuli La Korespondo-Oficejon, kiu ĉiam helpis nin kiel senpaga peranto. Unuvorte, la ĝeneralaj rezultoj estas belegaj. El Hungarujo: Via celado estas grava.

— página 21 del PDF —

El L i t o v u j o : El organizita koros•1«<ndado mi neniam malbonan spertis. El R u s u j o : Al vi apartenas ila danko de la esperantista gekolegaro pro via multvalora laboro. Daŭrigu -senlace vian efektivan fruktodonan laboron. Mi esperas, k e venos tempo, kiam limb aridoj ne mali acidigos nian komunan laboron tiel ke ni povas labori tute libere por amikiĝi ĉiuj en ĉiuj landoj en unu grandega frata familio. El Svedujo: Mi volas danki al vi •kar-e pro vi-a bona laboro por -la infank ore spond ad o e sper anta, de z i-ra nte. k e vi ne laciĝu, ĉar tiu parto de nia movado vere estas tre necesa1. Kun dankema ĝojo mi legis pri via firma volo, en nuna malfacila tempo daŭrigi vian laboron. K e ĝi sukcesu!

Mi ricevis ankaŭ multajn tre valorajn stimulojn -kaj konsilojn, pro kiuj mi estas precipe dankema al’ tiuj, kiuj do-nis ilin. Sed ne estas eble, raporti detale ‘pri ili. Mi treege profitis el ili ‘pripensante pl;iborrigon de nia organizacio. Vi aŭdos ankaraŭ pri ĝi. Sed mi voda-s mencii ankoraŭ aliajn ĝojigajn faktojn.; Kelkaj gekolegoj uzis nian korespondo-per ado n kiel1 propagandilon en -siaj lernejoj. Ili anoncis siajn gelernantojn kiel koresponde mu Iojn, sen ke ili scipovis Esperanton. La ricevitaj leteroj estis tradukitaj de la instruisto -en la naci-an lingvon kaj tradukitaj estis ankaŭ la respondoj de la gelernantoj el la nacia lingvo en Esperanton. Fine -la infanoj sentis tiel grandan plezuron pri ĉi tiu interŝanĝo, ke ili petis sian instruiston, doni al iii Esperanto-kurson. Kelkaj plenaĝuloj korespondas kun ge1 emantoj. Kelkfoje geinstruistoj publikigis leterojn el l-a interŝanĝo en naciaj gazetoj. En Rusujo plej interesaj leteroj estis voĉlegitaj en ĉiuj monataj kunvenaj de pedagogoj, -eĉ presitaj en kluba murgazeto. Kelkaj leteroj estis senditaj al ekspozicio de internacia pedagoga kunligo.

Ankaŭ al mi -oni sendis nombron da tre bonaj kaj interesaj infan leteroj. Bedaŭrinde mi nun devas fini la aktojn pri la eĥo en Esperantujo. Sed vi certe komprenos, ke ĉiu eĥo, ĉu bona aŭ ne bona, es-tas vera balzamo por mia koTo, ofte malesperita pri la malhelpaĵoj de inia laboro. Do, mi afable invitas vin, kara eĥo: daŭrigu soni!

Infaninfcrŝango per Esperanto. Ke oni interŝanĝas gelernantojn de superaj lernejoj, •n.r ke ili perfektiĝu per restado en fremda flando en iu ajn freindiingvo, tio ne estas novajo en nia tempo. Tute alian celon havas la infan interŝanĝo, kiel ĝi estas aranĝata per Esperanto. La infanoj ne devas lenni1 fremdan lingvon en fremda lando, sed ili devas praktike travivi- la plenumon de -la interna ideo de Zamenhof, ili devas amikiĝi kun fremdlandanoj kaj sperti-., k e transe de la limoj de la hejmlando loĝas samspecaj homoj kun varma koro, kiuj ankaŭ pontas en sia animo la saman ideon .kaj vivcelon: amikiĝi kun tuthomaro. — En tiu senco daŭrigis la Esperanto-Unuiĝo de Saksaj Geinstruistoj lastsomere la infaninterŝanĝon kun Danlando, -kiun l-a Saksa Esperanto-Ligo estis komencinta en la antaŭa jairo. Lastminute la interŝanĝo estis en danĝero pro la politikaj cirkonstancoj de la Juli-tagoj en Germanlande, -sed fine IO Germanaj infanoj el Riesa vojaĝis al Aarhus (Jatiando) kaj alvenis 8 Danaj infanoj el Aarhus en Riesa por refreŝiĝi dum 4 semajnoj. Ĉar ‘la alveno de !a Danaj infanoj en Germanlando okaz’s kelkajn tagojn antaŭ la forveturado de la Germanaj, jili kune povis travivi- kelkajn tagojn -en Sak-sujo kaj poste, post la r-eveno de la Danaj infanoj, kune kelkajn tagojn- en la hejmo de la Danoj. Dum hi restado en Germanlando la Danaj infanoj -konatiĝis kun Ja vidinda joj de S aiksa io, dum ke la Germanaj infanoj en Aarhus

141

— página 22 del PDF —

ĝuis Ja salan marakvon per banado ĉiutaga kaj per velboatveturado. Je Ia fino de la restado de la Germanaj infanoj en Danlando okazis surprizaĵo ĝojiga: por la Esperanto-interŝanĝ-infanoj estis donacita sufiĉe granda landparcelo kun apuda marbordo sur la duoninsulo Mois, kiu situas sur la kontraŭa marborde en la proksimeco de Aarhus. — Ambauflanke de la interŝanĝo oni plenumis la internan ideon: oni alproksimiĝis ne nur, sed oni amikiĝis kaj Iernis ŝati kaj ami ankaŭ la patrujon de sia „malbonvoia“ najbaro^ K. K.

Aŭtuna testo de Ia Esperanto-ŭelernanto j en Gohits-Drcsden. „Kun la infanoj en ‘la fabelan landon!44 Tlo estas la devizo, laŭ kiu lernejestro Hahn aranĝis porinfanan Esperan to-prezentajon, kiu estis vizitita ne nur de la gepatroj de Ia malgrandaj aktoroj, sed ankaŭ de multaj gastoj kaj skolaj interesuloĵ, inter iii ekssuperlernejkonsiilisio D-ro Kraner, Dresden. Ne ĉie oni havos tiom spertajn Esperanto-infanojn por prezenti tiom ampleksajn kaj por la infanoj ne facilajn prezentaĵojn. La gelernantoj en Gohlis estas la solaj en Saksujo, kiuj malgraŭ krizaj dekretoj havas la preferon, viziti devigan Esperan to-instruadon. La sukceso, atingita de Ia infanaiktoroj, estis mirinde granda. Precipe valora ne nur por la prezentado mem, sed por la faka literaturo estas la enhavo, kiun senescepte mem verkis k-o Hahn. Gi estas bona komenco por branĉo de nia faka literaturo, kiu nun ankoraŭ estas tute malriĉa aŭ eĉ ne ekzistas: oportuna Esperanto-literaturo por infanoj. La verkanto Hahn elĉerpis el la fonto de la Germanaj fabeloj kaj faris el ili plaĉigemajn versojn, kiujn la infanoj teatre deklamis aŭ kantis, ekz. ..Vireto en la arbaro4,* „Ruĝĉapeto“, „La kuraĝa tajloro44, „Or-Man-jo kaj Peĉmanjo4

142

kaj „La portiĝanta ludiflio4.* Ankaŭ tiu, kiu ankoraŭ ne ŝatas Esperantajn rimojn, certe konsentos, ke tio estas io oportuna kaj urĝe dezirata Aor niaj Esperanto-infanoj. Eble IPR prezentos al ni kelkajn provojn el ili je okazo. K. K.

„Insfrulsla sekcio» en Estonio. En Estonio oni aranĝis ..Instruistan sekcion44 ĉe Ia neŭtrala esperantista socleto ..Espero44. La ĉefaj celoj de tiu ĉi sekcio estas: prepari pli multe da bonaj esperantaj geinstruistoj kaj laŭeble enk ondubi instruadon de esperanto en lerne-joj. Adreso: S-ino F. Gutmann, Kaupmehe 6, k. 1, Tallinn.

Recenzo. Ire valora estas informilo pri ,,L a Internacia Labora Organi za ĵ o (konstitucio, agado, rezultatoj), Genevo 1932. Gi enhavas ĉion sciindan pri tiu organizaĵo, kiu reprezentas parton de la pozitiva sed ofte forgesita agado de la Ligo de Nacioj. La unua direktoro, fama A. Thomas, mortis la 7-an de Majo 1932.

Stranga rompo. La l-an de oktobro 1932 fla ĝisnuiia direktoro de 1’ Esperanto-Instituto por la Germana Respubliko en Leipzig-o estis transdonanta sian oficon al s-no D-ro Schreiber (Leipzig-o). La nova direktoro jam ia 2-an de februaro 1932 forlasis Esperanto-Asocion de Saksaj Geinstruistoj pro ne klare ekkonebla kaŭzo. Li malkonsentas la principojn de 1’ Interna Ideo, laŭ kiuj IPR estas redaktita kaj redaktata.. La Esperanto-Asocio de Germanaj Instruistoj estis sen influo ĉe tiu enoficigo. La okazaĵo staras sub la signo de la politika krizo en Germanlande.

— página 23 del PDF —

Esperanto estas bona afero, bedaŭrinde kelkaj Esperan-tistaj Oficuloj estas :kuriozaj aferuloj. TAGE fosadas sian .subkon laŭ la sentenco de Montesquiieu: „Se mi konus ion, utilan por mi kaj malprofitan por mia familiio, rni forpelus

ĝin el mia spirito. Se mi konus ion, utilan por mia familo ikaj ne por mia patrujo, mi provus ĝin forgesi’, Se mi konus ion, utilan por mia patrujo kaj malprofitan por Eŭropo kai la homaro, rni opinius ĝin krimo. **

Trioble iri minuloj. Intervjuo pri AELA. „Nun post UEA, ICK, KR, LKK — ankoraŭ unu mistera organizaĵo!“ ini kriis kun indigno, kiam nii ‘legis prospekton de AELA. „ Fulmo tondro! Kion ili volas? Monon? Kompreneble. Kion ili donas? Librojn. Ah — librojn! Jen alia afero. Ni irigardu. AELA volas doni ai siaj membroj fibrojn, ‘librojn kaj ankoraŭfoje liibrojn. Bone. La prezo? La kostoj? En tiu ĉi momento mi ekprenas mian kapon, miaj okuloj vastiĝas kiel aŭtoradoj, mi elkrias: „Bleier, vi bankrotos! Vi freneziĝ:s! Vi ruinigos vin mem, la eldonejon kaj min kompatindajn verkistojn ! !“ Rigardu! Programo de AELA por 1932; 6 libroj, preskaŭ surne 2000 paĝoj, intel ■ili originalaj kaj tradukitaj romanoj, riĉe ilustrita libro pri pentrarto, Hungara Ant ol ogio kaj — Enciklopedio de Esperanto, ĉiuj fibroj kune en Ja valoro de sv. fr. 55.— riceveblaj por (nur!) 13 sv.fr. 50 centimoj. Blufo? Aprila ŝerco? Simpla presera.ro? … Mi kuregas al la telefona aparato. Mi devas averti, protesti’ en la nomo de la malsatantaj verkistoj … ..Halto! Interurban centron!“ Procedo enuiga. „ĵes, 380—84!“ Ekscitite mi atendas ĉe la aparato. Fine sonorigo. „Halilo! Kiu tie? . . .“ Malproksima voĉo respondas: „ Balto! Ble’ier!“ „Bonan! Ci tie, ne miru, Forge! Aŭskultu, mi estas tute ekscitita. Mi ĵus legis pri via AELA. Prezoj *neeblaj. 4 Min interrompas voĉo tute natura, neniom surprizita, kvazaŭ okazus tute ĉiutaga afero: ..Trankviliĝu! Cio estas en ordo. La

afero estas simpla. Ĝis nun la Esperantaj libroj estis multekostaj. Tial ili vendiĝis en pli kaj pbi malmultaj ekzempleroj. Sekve, hli devis fariĝi ankoraŭ pli multekostaj. Sekve iii vendiĝis en ankoraŭ pli malmultaj ekzempleroj. Jen la vera «peka cirklos, en kiu komencis jam tute sufokiĝi Ia Esperanta literaturo. Nun, kion ni volas fari? Turni la direkton en la cirklo. Doni malmultekostajn librojn, sekve vendi pli m uitaj n ekzemplerojn, sekve ankoraŭ pli malaltigi la prezojn, sekve vendi ankoraŭ pli multajn ekzemplerojn. El la «peka ciirklo« ni volas fari «virtan cirklon».44 ..Bonegaj ideoj!“ mi konsentas. „Sed ĉu vi ne ‘timas, k e ia libristo j unu a n ime u nu ma n e vin *ŝtonumos? 4 „Ne, ĉar iii nepre rekonos pli aŭ malipli frue, ike la malkara libro neniam malutiilis al la libristoj. Gi ia kutimigas la

homojn *legi. 4 „Vi pravas! Estas fakto ke ekzistas milloj da Esperantistoj kiuj avidas aĉeti librojn, sed pro ia krizo ne povas elspezi tiom da mono. Sed ĝuste tiuj ‘krizaj temipoj — ĉu vi ne timas ** ilin? „K rizaj tempoj? nian • Ili ĝuste favoras * AELA. Ĉar kion la Esperantistoj faros sen AELA? . . .“ interrompas mistera voĉo. „ Ankoraŭ tri minutojn!“ mi krias. „Vi estas ferura optimisto!“ „Mi dankas la komplimenton! La plano de nia AELA volas venki la krizon. Neniu havas monon, almenaŭ ne multan. Kontraŭ tiu malagrabla fakto oni povas ba•taii nur per malaltaj prezoj. La ĝisnunaj

— página 24 del PDF —

prezoj, inter h nunaij cirkonstancoj, kondukas neeviteble al la ĉesigo de ĉia eldonagado, ĉar la libroj .nehellp-eble ŝimiĝus en Ja magazeno. Sed la kvaronigo, eĉ kvinobligo de ĉi tiuj prezoj povos savi Ia situacion. Precipe, ĉar oni ja povos pagi ankaŭ en partoj. Pripensu ike la membrojn de la AELA ŝarĝas monate malpli oii’ 1,5 sv.fr., do tage malpli ol 5 centimoj. Kaj por tiu sumo ili hav ses ampleksajn librojn, ‘kaj krome ankaŭ recenzgazeton, kiu raportos vigle pni nia tuta literatora vivo.“ «Kion vi diras!“ mi demandas surprizite. «Ankoraŭ Tecenzgazeton? Ne, tio estas tro, tio ne volas eniri mian kapon!“ „Cu ne mde aniĝi? Cu oni ne povas esperi, ke tiel oni tranaĝos la krizon? Nia ŝipo certe estas bone ekipita, havas elektitajn ŝipanojn, prenis bonan direkton . . .“ «Bone, bone —“ nri diras nervoze. ..Sed se oni ne havas eĉ kvin centimojn tage?» „Hallo! la dua triminuto pasis!» maiag rabia s ree l-a mistera voĉo. ,.Ankoraŭ tri!» rni insistas kiel ebriulo, kiu mendas la trian botelon. „Jes, ankoraŭ tri!» eĥas alia drinkenitrlo ĉe la transa fino de la drato. «Kion vi diris? Se oni ne havas» „— se omi ne havas tiujn 5 centimojn!» «Kiujn centimojn?» „Nu tiujn diablajn 5 centimojn tage por esti membro de AELA ?!…» rni krias ekscitite, ĉar mi volas elprofiti la last ajn tri minutojn. „Nu, povas ja kuiriĝi du personoj po 2,5 centimoj tage, aŭ tri personoj po 1.66 centimoj, iii povas kune legi kaj poste inter si dividi aŭ lotumi la librojn.» «Mi komprenas.» „Tiai ankaŭ la programo estas tiel varia! Ciu trovos konvenan verkon por si! Jam la 640-paĝa interesega Enciklopedio de Esperanto valoras pli, ol la tuta sumo, kiun oni pagas por ĉiuj libroj!» «Bone, bone, bonege!» «Kion bezonas Esperanto? Librojn! Pli r la movol iam ajn! Por la lingvo,

ado, por la verkistoj! Librojn, por kiuj estis inde lerni’ la lingvon!» ekscitiĝas la voĉo ĉe la transa fino de la drato. «Ni povus diri sen fanfaronado: entrepreno tiel grava kaj utila por nia lingvo kaj movado, k e ĉiu esperantist o de-vas ĝin subteni! Sed nj tute ne volas voki al ia «esperantista oferemo», kiun ni -tre alte taksas, sed je kiu ni jam delonge ĉesis kalkuli. Prefere ni povus diri, k e ni ne volas ricevi donacon, ni volas doni donacon. Sed ankaŭ tion ni ne diras.» «Momenton, haltu, ankoraŭ unu demandon ! !“ mi krias. «Ci tie ne temas pri donaco, sed pri ambaŭflanka reciproka gajno, sur ia bazo de prudenta kaj reala kalkulado.» «Unu gravan demandon: kiel vi imagas al vi la aferon kun la verkista . . .“ „Nj konstruas nerk a ste l on el ŝtono kaj ŝtalo kaj invitas loĝi la esperantistojn i la plej malallta luprezo! . . .“ «Haltu, poeto! Nur unu demando: la verkista honorario! ?“ «Tri minutoj pasis!» krias la Fata Voĉo. «Ĝis revido en Parizo!» la adia. «He, he, haldo, ĉu la honorario same estos kvfnon igata ??…“ Responde la telefono sonoris en miajn orelojn kaj ehe ripetiĝas la bela frazo «Ni konstruas aerkastelon el ŝtono kaj ŝtalo kaj invitas loĝi la Esperantistojn por1 la plej malalta luprezo …» . . . Post unu horo alvenis telegramo. Mi ŝjre malfermis ĝin. Miaj manoj tremis, kiam mi legis la tekston: 1000 membroj por AELA jam alighis sitop malgraŭ prezredukto ni decidis duobligi verkistan honorarion L. M.

Post tiu ĉi telegramo mi estis kortuŝita. En tiu ĉi momento mi konfesis, k e tiu ĉi AELA estas la plej mistera organizaĵo de Esperantojo, ke ĝi estas la ple’ grandioza entrepreno de la dudeka jarcento . . .! Jean Forge. (Laŭ deziro de Literatura Mondo.)

Lavenonta numero aperos en februaro 1933«

— página 25 del PDF —

Konservu ĉi tiun folion, kiun vi bezonos estontatempe pro la numeroj de la korespondantoj!

Korespondo-Oficejo Listo 16

A

1. Nomo (Antaŭ- kaj Patronomo)? 2. Profesio? (en kia speco de lernejo la kolego instruas?) 3. Aĝo? 4. Loko? a) strato aŭ domo, b) urbo aŭ vilaĝo, c) provinco aŭ distrikto, lando ktp., d) regno. 5. Deziras korespondi kun? 6. Deziras korespondi pri? 7. Specialaj deziroj? NB.

Estas necese, skribi tre legeble kaj per latinaj literoj.

Al 2. nesufiĉas la vorto «instruisto»; estas dezirinde, ke ĉiu tre klare diru, en kiagrada lernejo li instruas. Al 3. La mencio de 1’ aĝo ŝajnas rekomendinda pro diversaj kaŭzoj. Al 4. Ekzistas tre diversaj manieroj, sciigi pri adreso. Ni nepre devas uzi la saman manieron por eviti konfuzojn. Do, ĉiuj estas petataj doni sian adreson ’ iau la proponita maniero. La demandsigno (?) montras, ke pli detala informo laŭ la skemo estas dezirinda. N-ro 203.

1. Dini. S n ejko 2. doktoro. instruas en medicina instituto kaj esperanta supera lernejo 3. 31-jara 4. a) Poŝtkesto 33 b) Minsk d) Rirsujo 5. ĉiuj landoj 6. industria kaj lerneja higieno, gazetaro, literaturo, internacia lingvo ‘ktp. 7. interŝanĝas ‘liibro-jn, gazetojn, ĵurnalojn en Esperanto kaj ankaŭ en franca, germana kaj hispana lingvoj. N-ro 204.

1. Franz Mii ek 2. instruisto en du-klasa popollernejo 3. 31-jara 4. b) Rauchenwarth c) Post Schwcchert d) Aŭstrujo 5. ĉiuj landoj, prefere kun kolego en vilaĝa lernejo 6. demandoj pri instruado kaj ĉiutaga vivo de instruisto.

— página 26 del PDF —

B

1. Lando kaj loko de la lernejo? 2. Speco de la lernejo? 3. Kiom da lernant(in)oj deziras korespondi? 4. Aĝo de la lernant(in)oj? 5. Ili deziras korespondi kun? 6. Ili deziras korespondi pri? 7. Nomo kaj adreso de la „peranto“, kiu aranĝos la korespondado-aferon? NB. A! 2 estas nepre necese diri, kiu estas la grado de la koncerna lernejo, ĉar la korespondado funkcios nur inter iom egalinstruitaj lernantoj. Al 3. Nepre necese! Al 4. Vidu al 2.! Al 5. Kie la lernantoj ne elektas korespondantojn el speciala lando, oni simple diru Al 6. Verŝajne specialaj deziroj estos konstateblaj nur dum la korespondado mem. N-ro 154. Rusulo.

1. Minsk 2. laborista lernejo 3. 20 4. 17—28-jarai 5. ĉiuj 6. politikaj, ekonomiaj kaj kulturaj problemoj 7. PEK-Centro, Poŝtkesto 33, Minsk (Bflankruslo).

N-ro 155. Germanujo.

1. Berlin 2. popollerneja infangrupo 3. 9 knaboj kaj 4 knabinoj 4. 10—13-faraj 5. ĉiuj 6. ĉiuj ternoj 7. s-ro Felix Lehmann, Lyohen’eirstr. 124/25 Berlin N. 58.

N-ro 156. Aŭstrujo.

1. VVoflfpassing 2. — 3. 1 lernanto 4. 8-jara 5. ĉiuj landoj 6. diversnaciaj interesaĵoi 7. Harro Linz, Wolffipassi ng. Post Zciselmauer, Niederosterreich.

N-ro 157. Italujo. 1. Genova

2. plejsupera elementa klaso 3. 33 Jennan toj 4. 8—12-jaraj 5. ĉefurba fremda lernejo elementa 6. iu ajn temo 7. Prof. Dott. Aldo Schmuckher, Corso Torino 33-14, Genova.

C

Skemo ne povas esti starigata, ĉar la deziroj estos tre diversaj. En ĉi tiu rubriko oni anoncu siajn dezirojn, ordigante la sciigojn laŭeble same kiel en skemo A aŭ B. N-ro 25.

1. Felix L e hm a n n 2. gvidanto de la Berlinaj infain-grupoj (seruristo) 3. ? 4. a) LycheneTS’tr. 124/25 b) Berlin N. 58 d) Germanujo 5. ĉiuj landoj 6. infana movado. N-ro 26.

1. Erika Linz 2. terkulturistino profesie ikai prizorgistino 3. 36-jara 4. b) W oli passing, Post Zeiselmauer d) Aŭstrujo 5. eksterlanda’ gesamideanoj, interesitaj aŭ laborantaj en prizorgo aŭ profesie aŭ libervole 6 prizorgaj institucioj de ŝtata aŭ privata sociala helpo. N-ro 27.

1. Konrad Schmid 2. seminarieto 3. 18-jara 4. a) Kegensburgerstr. 25, III b) Stnaubing d) Germanujo 5. sam idean inoj el Hispanujo, Kuŝujo, Italujo 6. iu ajn temo. • N-ro 28.

1. Luitpold Kunzeimann 2. misiista studento 3. 19-jara 4. a) Missionsseminar St. Joseph b) Reimlingen c) Schwaben d) Germanujo 5. Francujo 6. iu ajn temo.

— página 27 del PDF —

Karaj gekolegoj, Mi petas vin, ke vi transdonu tla enmetitan alvokon al viaj gelernantoj, kiuj serĉas korespondadon kai instigu ilin, multnombre .partopreni. Ju pli ili sekvos mian alvokon, des pli mi kapablos sukcesi en ti’o, kion mi celas. Mi ĉi tie ne povas doni ali vi detalajn klarigojn. Vi ricevos la necesajn sciigojn, kiam vi anoncos la partopr enon tojn.

Por faciligi kaj pliordigi la peradon, mi petas, ke vi veuonttempe uzu la servojn de la diverslandaj .**.perantoj Ili estas: por Argentino: f-ino Nelly Siegentlhaler, General Roca, F. C. C. A.: „ Aŭstrujo: s-ro Franz Scheibenreiter, Hermanngasse 31/26, Wien VII; „ Brazilo: s-ro prof. Alberto Couto Fernandes, Rua Alice 65, Rio de Janeiro; „ Cefi.oslov akuto: f-ino Julie Ŝuipichova. Mala Ŝtĉpanska 6, Praha Iii; „ Cinujo: s-ro Chang Ghing-Chiu, Li-zen-han, Ching-hung Str. 14. Yunnanfu; „ Danujo: s-ro C. R. Ege. Hobro, Kobstad m. v.; „ Francujo: s-ro Honore Bourguignon, St. Maximin (Var); „ Germanujo: f-ino Manta Moelke, Stindestrasse 12, Berlin-Steglitz; „ Holando: s-ro Pieter Korte, Schoolstraat 13, Veendam; „ Hungarujo: s-ro M. Striĉkoviĉ, I Horthv M. str. 17, St. Enierika Kolegio, Budapest; „ Italujo: prof. Doti. Aldo Schmuckher, Corso Torino 33-14, Genova; „ Jugoslavio: f-ino Viiktorino Lichtenivailiner, Tomŝiĉeva c. 21, Maribor; „ Litovio: s-ro Anta n as Prapuolenis, Kazlu Ruda; „ Polujo: Akademia Esperantista Rondo, Leszno 8/37, Warszawa; „ Svedujo: s-ro Hjalmar Kihlberg, Vingaker.

Do. ĉiu kolego, kiu serĉas k ore sipon do-per adon por si mem aŭ por s»iaj gelernantoj, anoncu sin ĉe la peranto de sia lando, kiu sendos viajn adresojn al mi. Se vi faros tion ĝis la 10-a de ĉiu monato, vi ricevos la disponeblajn adresojn jam post mallonga tempo. La kolegoj el landoj, por kiuj rni ne jam trovis kunlaborantojn, anoncu sin ĉe mi, ĝis kiam mi informis ilin pri peranto en.illia lando. Mi kore petas, ike anoncu sin ĉe rni helpemaj gekolegoj por landoj, supre ne jam menciitaj. lli ne timu pri tro multe da laboro aŭ pri elspezoj por si mem. Mi aranĝos ĉion je ĉies kontenteco. La anoncoj enhavu informojn pri: kompleta adreso, aĝo. speco de la lernejo, por gelernantoj krome nombro de knaboj aŭ knabinoj kaj adreso de la instruisto, kiu aranĝas kaj kontrolas la korespondo-aferon.. La perado estas senpaga. Sed mi petas, kie ĉiu aldonu poŝtmarkon por simpla letero interne de sia lando, kiam ii anoncas sin ĉe sia peranto. La genuanoj aldonu poŝtmarkon de 4 pfenigoj. Fine mi ankaŭ por vi mem, karaj gekolegoj, faras proponon, por vigligi Ja internaciajn korespondo-rii a tojn inter vi. Kiu el vi havas intereson por kolektiva korespondado pri diversspecaj aktualaj problemoj (politikaj, kulturaj ktp.), kiun ankaŭ mi tre volonte partoprenus? Ni per tia korespondado povus treege stimuli unula alian. Mi priipensis i. a. jenan vojon: Ciu kiu deziras partopreni, anoncu sin senpere ĉe ini (sen aldono de poŝtmarko), samtempe proponante iun ajn temon. Malfermi la korespondadon devas mi, kiu ja ricevos ĉiujn adresojn. Ni elektu unu d la proponitaj tenioj, kiun ĉiu pritraktu laŭ sia vidpunkto. Pri ia transdono al la unuopaj korcspondaiTtoj mi kompreneble zorgos. Bedaŭrinde mi ĉi tie ne povas ĉion detale klarigi. Sed vi certe estos kontentaj pri la aranĝo. Mi tre ĝojus, se vi vigle interesiĝus pri ĉi tiu instigo. Ĉar ia korcspondodemando restos por nii objekto de ĉiama zorgo. Do, mi atendas viajn anoncojn kaj la anoncojn de viai gelernantoj kaj inter tempe kore salutas vin. Marta Moelke, sekretariino de Kunlaborado de IALA, New York.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOG1

2EVUO

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASC DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ T.£

ENHAVO Pedagogia parto: La reformaj fortoj en la metodiko de T germana muzikinstruado l Internacia infankorespondado / La pedagogia literaturo en Bulgarujo dum la jardeko 1920’30 l Nekrologo

Aktuala parto: Por Ia internacia instruado de historio l Albanujo kaj ĝia skolo / Gepatraj devoj l Presarto ĉe la lernejoj francaj I Esperanto kaj lernejoj l Nuntempaj lernejreformoj en Ĉeĥoslovakujo l Hungara Esperanto-Pedagogia Asocio l Decido de la l-a Helena Esperanto-Kongreso / Recenzoj l TAGEkunveno en Koln.

Felietona parto:

•z v •

El la instruejo / Materialo por Esperanto-instruado.

*• •

✓

12-a JARO l N-RO1 / JAN U ARO-FEB R U ARC >

•

— página 2 del PDF —

Agentoj de IA G E Vian kotizon akceptas: En landoj: Angla: Fino V. C. Nixon, 183 Woodlands Park Road, Bournville, Birmingham. Alĝeria: Jean Delor, E. P. S. Rampe Valĉe, Alger. Aŭstra: Fr. Scheibenreiter, Hermannsgasse 31/26; Wien, VII: KontoP.S.: B 134611 ŭstralia: H. M. Lanyon, Harrovv St., Box Hill E 11, Melbourne (Victoria). Belga: H. Rainson, Hombeekschesteenvveg 54, Mechelen. Bulgara: Ivan Sarafov, GolemoSelo, Kazanlika regiono. Ĉeĥoslovaka: A.Valouŝeik, uĉitel.BrnoMedlankv; poŝtĉeka konto Brno 102 169. Estona: Esperanta sekcio ĉe Tali. Instruista societo,Tallinn, Kollane, 30A-2. Finlanda: Elmi Tamminen, Sitavuorenranta 4 A, Helsinki. Franca: F. Vĉrot. rue des Villas. St.-Etienne (Loire). Gerrnana: Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer, ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857, aŭ poŝtĉekkonto Dresden 263.79, Kurt Hofmann, Riesa.

En landoj: Greka: D-ro A. Stamatiadis, Rodou 21. Ateno. Hispana: Ferd. Montserrat. Provenza. 99, 1°. 4. a. Barcelona. Hungara: Bleier Vivimos. Mester-u. 53. V. 7. Budapest. IX. Japana: Joshi H. Ishiguro, Tokio, Kooiimachi P. O. Box 1. Jugoslava: Stanko Prvanoviĉ, Halovo p. Zajeĉar. Latva: S-ino O. Juŝen, Riga, Slokas iela N. 112 dz. 1. Litova: Mok, A. Prapuolenis, Kazlu-Ruda. Nederlanda: P. Korte, Schoolstraat 13, Vcendam. Poŝtĉekkonto: 90 544. Norvega: NilsOkland, Rommesveit. Stord. Pola: B. Glucho\vski, ŝw. Wincentego 80, Warszawa24; poŝtĉekkonto: 16.992. Sveda: Torsten Torbjar, Mariagatan 15 a, Goteborg. poŝtĝirokonto 431 48 Svisa: S-ino N.Oumansky, 12 rue Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas. San Josĉ 1123, Mo-ntevideo. U. S. A.-a: David R. Metzler. Route 1, Box 389. Fresno, Cailifor.

Abonprezo Tutjara abono 1 USA-dol., Duonjara provabono x/2 doi., Opa numero Va doi. La abonprezo estas fiksita en dolaroj nur pro ĝia stabila valoro. Niaj agentoj kompreneble akceptas egalvaloron en nacia mono. Kiu sendas Ia abonprezon rekte al la administracio, bonvalu uzi plej eble dolarojn. Membroj de la Germana asocio sendu la kotizon al „Esperanto-Vereinigung Deutscher *Lehrer 1, Girokasse Leipzig-Leutzsch. Ĝirokonto 278 57, Membroj de la Saksa asocio al k-o Karl Ritter, Riesa, Steinstr. 13, ĝiro: Riesa 1163, poŝtĉekkonto: Dresden 156 09.

i

La libroj de Heroldo de Esperanto estas konataj pro taŭga enhavo, flua stilo, korekteco kaj bona teknika aranĝo. Petu senpagan, llustritan katalogon de la Librofako de Heroldo de Esperanto, Kbln a.P. BrusselerStr.94, Germ.

i

— página 3 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO Oficiala Organo deTutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) Redaktejo: D-ro KURT RIEDEL, Am Fuchsberg 2, Dresden A 20, Germanlando. Adm.: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk : Dresden 26379 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, im Lumbsch, Oetzsch b. Leipzig, Germ. Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME, 21 Glenalmond Road, Sheffield, Anglujo.

La reformaj forioj en la melodiko de 1’ germana muzikinstruado. De Alfred Schmidt, docento en la Pedagogia Instituto, Dresden.

La germana gimnastiko dum ‘la lastaj jardekoj fundamente ŝanĝiĝis, tiei ke gimnastika leciono nuna preskaŭ nenie! similas ali gimnastika leciono antaŭ 50 jaroj. La desegnoinstruado tute aliiĝis kaj dum la lastaj jaroj refoje estas revoluciita sekve de la teorio de Gustav Britsch. Sed en la lerneja muzikinstruado la progreso estas mullte malpli furioza. La kaŭzo por tio estas eble la fakto, ke la iama edukado de ia instruistoj en la seminarioj tre zorge traktis la muzikon kaj donis al ili ne nur riĉan trezoron de muzika klero, sed ankaŭ enpenetrigis ilin en la multelprovitajn metodojn de muzika klerigo. Ĉar estas malnova spertaĵo, ke novajn vojojn oni serĉas unue tie, kie oni estas plejmalbone instruita. Tial oni povas kompreni, ke la reformemo sur la kampo de la lerneja muziko kreskis dum la lastaj jardekoj samgrade, kiel la muzika eduko en la edukado de 1’ instruistoj malkreskis. Sed ankaŭ la propreco de 1a muziko mem devis re- kaj refoje moderigi la rapidon en la evoluo de 1’ muzikinstruado. Oia objekto estas malmulte konkreta, estas flugema, en plej alta grado spirita. Ekz. la desegnanta infano havas ĉiam antaŭ si sian verkon kaj povas laŭvole ŝanĝi; sed melodio nur kantetata forflugas jam dum naskiĝo; kaj se ĝi ne eniris jam la memoron, ĝi estas perdita por ĉiam. Krome oni pripensu la malperfektecon de ‘la skriba notado, kies misterojn la ano de popola lernejo komprenas nur post longa ekzercado kaj primitive. Oni konsideru la maleblecon, intuige instrui muzikon alie ol per la aŭdado — spite la nenombreblajn provojn, helpigi por tio ankaŭ aliajn sensojn. Tiel dum jarcentoj multege da valoraj fortoj elĉerpiĝis penante trovi nepre efikan rimedon por ĉiaj teknikaj detalajoj; kaj oni tute forgesis, ke ĉio teknika fariĝas memkomprenebla, se oni derivas ĝin de la vivanta muziko. La evoluo de la tekniko de la instrumentoj en la epokoj de Ja klasikuloj kaj de la romantikuloj sekvigis, ke oni tute forgesis la samrang-

Gekolegoj, IPR volas

ne

velki,

sed

kreskadi, do

akvumu

ĝin!

— página 4 del PDF —

econ de kantado kaj ludado, ke la muzikinstruan taskon oni vidis plenumita, se kanto plimalpli bone povis esti kantata. Preskaŭ neniel oni zorgis pri la infana voĉo, kiun oni rigardis donaco de la favora naturo, nepripensante, <ke ĝi estas evoluema kaj ankaŭ zorge kaj singarde ekzercenda. Lasta kaŭzo por prosperiga evoluo de la lerneja muzikinstruo estas ĝia izoliteco. Ois komenciĝo de la nova jarcento kaj ankaŭ poste ankoraŭ lla kairtinstruado estis nur „teknika“ falko, multe subordita al la „sciencaj“ fakoj kaj tial malalte ŝatata (ankoraŭ multe pli malaflte la muziko estis kaj estas ŝatata en la altaj lernejoj). Oni kantis nur en la kantleciono. Ke la muziko foje povas fekundigi ankaŭ alian lecionon, ke la muziko povas tiri utilon el aliaj instrufakoj, tion oni kredis neebla aŭ almenaŭ negrava. Novaj fortoj devis aperi ‘kaj kunagi, por rompi la katenojn de tia tradicio. Decide influis ĝeneralaj pedagogiaj reformoj (instruo per laboro, per sperto, artinstruado ktp.), novaj psikologiaj ekkonoj (psikanalizo, infanpsikaj esploroj ktp.), fine ĝeneralaj kulturfiflozotfiaj kaj sociaj tendencoj, precipe la ‘tiel nomata Junulara movado44. Speciale de sur la muzika ‘kampo havis influon: la nova ekkono pri la esenco de la muziko, ‘kiun la moderna liomo ne rigardas plu nura esprimo de sentoj aŭ mali varma „sonanta formo44, sed forto, vivo; la klopodoj pri eduko de la voĉo kun ĉiuj flankaj sekvoj; la forlaso de malnovaĵ romantikaj ideoj, kiuj superakccntis la muzikon de la malnova epoko; fine la giganta progreso en la ‘konstruo de instrumentoj kaj en la „konservado“ kaj disaŭdigado de muziko (gramofono kaj radio). La gvidantaj ideoj de la reforma movado estas tute koncize jenaj: 1. Muziko estas vivo, estas forto, energio, movo. La unua tasko de ĉiu muzika edukado devas esti, elesplori ĉiujn ties esprimojn, ellandi en la muzikan okazadon, lasi evolui ĉiun movon. La universala principo pri streĉo kaj malstreĉo estas trovata kaj observata speciale en la melodio — per tio la melodiscienco-, ĝis nun nekonata en la muzikteorio, fariĝas fundamento de populara instruo pri muzika praktikado. La krono de tiuj aspiroj estas la „k rea nta muzikeduko44: la infano kompletigas komencitajn muzikajn frazojn, trovas melodiojn por malgrandaj versoj kaj ĉiutagaj babiloj (demando kaj respondo), fine ankan instrumentajn melodiojn kaj plej simplajn akompanaĵojn (por fortepiano, liuto ktp.). Estas preskaŭ nekredeble, ke progresemaj pedagogoj ne jam antaŭ longe trovis la ideon: la interna impulso en ĉiu homo, esprimi siajn sentojn per memeltrovita — eble dum promenado zumkantita — melodio, tiu impulso povas esti utiligata ankaŭ por la muzikinstruado, povas instigi la spontanean agemon de la infano en tiu fako kai aplikas ia ideon de la perlabora instruo ati la muzikinstruado.1) 2. Kion la plenkreskinto, la kulturhomo komprenas sub la vorto „muziko“, Tio estas nur izolita parto de origina tutajo el vorto, tono kaj korpo moviĝo. Tiu nedisigebla tutaĵo estas la „p rimi t iva kompleksa artaĵo44 (Mŭller-Freienfels) de 1 a i n f a n o k a j d e 1’ p r i m i t i v a li o m o. Nur malrapide kaj diverstempe la infano sukcesas elligi la muzikon el tiu triunuo; relative facile ĝi sukcesos helpe de la korpmoviĝo. Pri tio devas esti konscia Ja instruisto precipe en la elementaj klasoj, sed ankaŭ tiu en la supraj, kiam li intencas, voki intereson kaj komprenon por pura instrumenta muziko. Tion J) Jodo: Das schaffende Kiud in der Musik; 2 partoj. mcycr.

2

Wolfenbŭttel 1928, Kall-

— página 5 del PDF —

li povas atingi nur per muziko kunigita kun movoj, per mars- kaj dancmuziko, kiu ja por multaj homoj restas la sole „digestebta“ formo de la muziko. La populara muziko, en kiu plej pure konserviĝis tiu triunueco, devas tial esti kaj resti la ĉefa objekto de la lerneja muzikinstruado. Tiu plue devas plej intime alklinigi al da instruado pri la gepatra lingvo kaj al la gimnastiko? ĝi devas ekkonigi, ke muziko estas lingvo, ke en la lingvo estas muziko; ĝi devas atenti, progresigi kaj fortigi la emon de 1’ infano, transformi muzikon en movojn. En la (lasta ‘ternpo oni kredas ankaŭ rilatojn de la muziko al la manarto!; oni faras pri fio eksperimentojn igante la infanojn pentri kaj desegni laŭ aŭdita muziko. 3. Ne ekzistas liomo, kiu povas nesenti la naturan forton de la muziko. Eĉ al plej ..nemuzika44 liomo marŝo aŭ vigla dancmelodio ..movas la gambojn“; eĉ homo kun tute sentalenta voĉo ekkonas, ke ĉe melodio lasita nefinita, ĉe disonanco ĉe la fino „io ne estas en ordo44. Ĉiu liomo sekve devas havi ian rilaton al la muziko — ne ekzistas homo tute nemuzika. Tial ĉiu ankaŭ devas esti impresebla per muzikinstruo, eĉ devas esti iudirekto sopiranta tian instruon. Pro tio la permeso, ne partopreni la muzrkinstruon — ‘kio estas praktiko precipe en la alta lernejo — ne darfus esti donata. 4. S e d da estetika mezuro de 1’ infano ne egalas d ekomence al t i u de la plenkreskinto. Gi muzikas neĝenata de la leĝoj, kiujn la plenkreskinto per jarcentaj ekzercado kaj pripensado evo’luis por sia muzika vivo. Gi ne konas jam la vicon de tonoj elektitan el ila senfina amaso de ĉiuj eblaj .tonoj. Sekve ĝia tonprovizo estas multe pli granda. Por ĝi ila kanto estas des pli bela, ju pli ilanta ĝi estas. Estus tute malĝuste, kontraŭi tion. Kompreneble estas (turmento por la instruisto, se li devas deklari laŭnatura tiun multvoĉan, superlaŭtan kantadon de la malgranduloj, se li ne darfas diri afl ili, ke laŭ liaj konceptoj ili kantas malbele. Jen la plej malfacila punkto en la muzika evoluo de 1’ infano! Se ĝi estas malatentata, tiam peste nenion plu utitas la plej granda arto de la instruisto. Ĉar ankaŭ ĉi «tie la infano devas trairi la evoluon, kiun la homaro travivis dum jarcentoj. Tio ja okazas tre rapide; sed neniu paŝo darfas esti forlasata, kaj la rapido ne darfas esti akcelata. Tial ĉiu muzika ago de la infano devas komence esti rigardata kieM (relative) ĝusta. Tial oni ne nomu sentalentaj la „ursblekulojn“ kaj ne elpuŝu ilin el la muzikpraktikado, sed kontraŭe fortigu ilian kuraĝon kaj iom post iom alkonduku ilin al la kullturmezuroj de la plenkreskintoj. 5. Pro tio la instruisto devas forlasi la tradician opinion, k e la grado de la muzika kapablo estas taksenda solle laŭ la kapablo por kantado. Ĉar la kantkapablo de la infano altgrade dependas de fiziologiaj kaj anatomiaj kondiĉoj; ĝi ofte — malgraŭ sia bona intenco — ne pova s kanti ĝuste, ĉar ĝiaj voĉorganoj ne estas jam finevoluintaj aŭ nur malperfekte obeas al la volo, Krome ekzistas tri tipoj de muzikemaj homoj: Multaj estas kantkapabla!, sed havas malgrandan emon al ludo de instrumentoj. Kontraŭe kelka kantas nur malvolonte, sed entuziasme instrumentas. Kaj la tria tipo estas tiuj homoj, kiuj — sen multe kanti aŭ ludi — tamen havas grandan amon al la muziko, kaj eminentan komprenon por ĝi, en ‘kiuj la muzika ĝuo eĉ povas esti pliintensigata per racia koncepto. Laŭnombre la kantanta tipo superpezas.

3

— página 6 del PDF —

Tamen la lernejo ne darfas neglekti la instrumentan, la ĝuantan kaj ;la intelektan tipojn. Gi devas laŭeble! kunagigi instrumentojn en la mano de la lernantoj, por subteni ila kantadon, ipor homofone aŭ polifono akompani, por intuige prezenti muzikajn procedojn en kazoj, kiam la voĉo tion ne kapablas ktp. Oni uzu por tio sur la elementa ŝtupo infaninstrumentojn, sur la supra ŝtupo popularajn dominstrumentojn (liuton, violonon ‘k. s.) Al la ĝuanta kaj la intelekta tipoj precipe servus elementa ilistruo pri la muzikaj formoj, simpla muzikhistorio (sur la fundamento de la hejma regiono) kaj populara instruo pri la instrumentoj; en ĉiu lernejo ili estu traktataj laŭeble. 6. La plej grava principo estas (laŭ Jode): „U n u e lasu esti m uzikon inter v i !“ Por multaj infanoj la lernejo estas ja la unua loko. por aŭdi muzikon, almenaŭ valoran muzikon. Tial la instruisto kiel eble plej ofte kantu kaj ludu antaŭ siaj lernantoj kaj altiru por tio ankaŭ aliajn personojn: infanojn el la klaso, kiuj progresis jam pli multe, pli aĝajn infanojn, parencojn kaj amikojn de la lernejo. Ankaŭ gramofono kaj radio povas (inter nevastaj limoj) bone servi. La instruisto serĉu rilaton al la privata muzikinstruo de la infanoj. En la grandurbo orkestro-koncertojn kaj operojn li utiligu por la muzika edukado, sed li gardu sin, transpaŝi la kcnceptkapablon de la infanoj. La „naiva ** infano ainas infan- kaj ludkantojn kaj ĉiun muzikon, kiu instigas al moviĝo; la „realulo“ (9-a ĝis 13-a vivjaro) ŝatas migro- kai marskan tojn kaj baladojn kun la appartenanta instrumenta muziko, la knabinoj ankaŭ popoldancojn ikaj sentimentalajn kantojn; la adoleskulo (periodo de puberiĝo) preferas kantojn kun forte akcentita anima (gemuta) enhavo (la kantkapablon tiutempe malgrandigas la mutacio; sed kompense kreskas la artkonceptemo, la intereso por la intelekta flanko kaj por teknikaj problemoj). Komunaj ago kaj travivo en la muzikpraktikado prosperigas la senton por kuneco; la majesteca karaktero de la muziko faras ĝin taŭga por beligi festojn. Pro ĉiuj ĉi kaŭzoj la ideala muzikedukisto en la popollernejo ne estas la muzika fakinstruisto, sed la gvidanta instruisto de la klaso. Sed ankaŭ en lernejo kun fakigita lernplano oni devas uzi ĉiun okazon por kanti (religiajn, heroajn, hejmregionajn kantojn k. s.). 7. L a vivo kia ĝi estas, estu la fundamento kaj la celo de la lerneja laboro. Do oni devas instigi la infanojn, aŭdi. koncepti kaj imiti la muzikon, kiu sin prezentas al ili ĉiutage. La krio de stratvendisto, la kanto de 1’ birdoj, la automobilkorno, la ritmo de 1’ ŝtondishakistoj kaj de la trajno, la ritmo kaj la tonfalo de la lingvo ktp.: ĉio ĉi estas objektoj de la muzika eduklaboro. La „vera“ muziko, kiun la infano praktikas, neniam darfas esti ,** ..farita speciale konstruita por lernejaj celoj: ĝi devas esti kreskinta en la popolo aii verkita de veraj majstroj. Kompreneble la lernejo ankaŭ ne povas senelekte uzi ĉiun popularan kaj artan muzikon; ĝi devas elekti lau pedagogiaj kaj edukaj principoj. Obscenaj kaj stratkantoj no trovas lokon en la lernejo, ankan ne la alta sinfonia muziko. Ŝercaj kaj komikaj kantoj povus esti uzataj pli ofte ol ĝis nun. 8. Ankaŭ la moderna lerneja kantlibro estas ‘tre forte influata de la Jernejo por la .** vivo Gi ne plu estas nura kompendieto, kolekto de tekstoj kaj melodioj; sed ĝi estas arte presita libro por la domo, kiu ankaŭ post la lerneja tempo estu uzata kun vigla intereso. Gi ne plu enhavas rnetodajn ekzercojn, sed abunde kantojn diverse aranĝitajn, instrumentajn akompanaĵojn, eble ankaŭ malgrandajn memstarajn instrumentajn pecojn, A •

4

— página 7 del PDF —

mallongajn tekstojn por infana melodi-improvizo, ilustraĵojn kaj bildojn pri instrumentoj kaj pri eminentaj majstroj en la muziko, mallongajn notojn pri ties vivo kaj verkoj ktp.2) Menciindaj estas ankoraŭ la tendencoj, anstataŭigi la kantlibron per unuopaj kantfolioj aŭ igi la infanojn, mem fari sian kantolibron. 9. Ankaŭ la celo de 1 a lerneja muzikinstruo tre multe ŝaniĝiĝis. Oni ne povas ĝin formuli pli bone ol la prusaj direktivoj: „La muzikinstruo plenigu la vivon de la lernantoj per ĝojo kaj gajeco; ĝi veku emon kaj amon al la muziko kaj tiel montru al la infanoj la vojon en la mondon de la germanaj kantoj kaj de la germana muziko. La muzikinstruo do evoluigu la muzikajn fortojn ‘kaj ĝermojn, (kiuj kuŝas en la infano, ‘kaj helpu al la liarmonia klerigo de la junularo. La ĝojo pri propra kantado kaj muzikado estas tiel venkenda kaj konservenda vigla, por ke la infanoj kapabliĝu, post la lerneja tempo interese partopreni en la muzika vivo44. — Kion faras la lernejo, por prepari la partoprenon en la muzika vivo dum postaj jaroj? 10. Gi devas unue kulturi la voĉon de la infanoj, ne nur la kantvoĉon, sed ankaŭ la parolvoĉon. En tio la instruisto povas akiri tre bonajn sukcesojn, se la voĉkulturon li rigardas principo de la tuta instruado. La elementa leginstruo montras la ĝustan formadon de la sonoj kaj ilian kunligon, por formi silabojn kaj vortojn. La instruo pri la gepatra lingvo aldonas artikadon, melodion, ritmon kaj montras, kiel oni atingas la estetike plej bonan rezulton per la plej malgranda kvanto da spiro, forto kaj pozo. Per tio kune estas atingata la plej granda nestreĉo de la voĉo. La kantinstruo intensigas ĉiujn ĉi ekzercojn. Gi solvis sian unuan gravan taskon, se ĝi deigis la infanon de ĝia unua primitiva estetika idealo (kanti laŭte estas kanti bele). Klasa, grupa kaj unuopula kantado alternas. Oni ne plu devigas la plej muziktalentajn infanojn, nekonsiderante la naturan alton de ilia voĉo, kanti la malaltan duan aŭ trian akompanan parton, sed la aikompana melodio estas .poiifone kondukata. Ĉu oni igu la infanojn kanti dum la mutacio, pri tio ankoraŭ disopinias eĉ la .fakuloj. 11. La kono de la notskribo ne plu estas problemo por la ĝuste ‘kondukata lerneja muzikinstruo. Sed ĝi ne darfas resti nura leni- kaj memortasko. Gi estas preparata per aŭdeikzercoj, eble ankaŭ per intuo al diversaltaj tonoj (helpe de fajfiloj, sonoriloj). La movo de la melodio estas akompanata de levo kaj mallevo de la brakoj, tiuj movoj estas desegnataj sur paperon, sur la tabulon ktp. Unu metodo donas la kompletan notoskribo!! al la infanoj; ĉar ili ja vidas ĝin ĉiam ĉe la plenkreskintoj; la kompreno estas donata poste iom post iom. Aliaj metodoj preparas la notskribon per helpiloj (ciferoj, silaboj ktp.). 12. Tiuj metodoj pcnas^ atingi nepre certan t on t rafon. De kio dependas tiu? Ĉu la ordinara liomo aŭdas la tonojn de melodio unuope laŭ ilia absoluta alto aŭ laŭ ilia relativa alto, nome relative al centra tono? Por ni (komp. § 1) ne estas dubeble, ke la rilatigo de la tonsinsekvo al la 2) La vojojn al tiu celo unue montris: Jode: Der Musikant (kun multaj kompletigaj kajeroj); VVolfenbŭttel, KalimeyerOesterreichisches Liederbuch (ĝis nun 3 volumoj); Wiien-Lei<pzig. Diekerman.n: Lied und Leben; Hirt, Bresiau. La Zwidkau-a kantlibro „Singen und Frohlichsein“; Klinkhardt, Leipzig. 5

— página 8 del PDF —

toniko estas multege pli grava ol la rilatigo al la no rm tono „a“. Tial estas malakceptinda la ton-vort-sistemo de Eitz, ‘kiu per siaj silaboj eĉ volas forpuŝi la uzatajn nornojn de la notoj! La popollernejo uzis longan tempon la metodon de la ciferoj (ĝi ne estas jam tute formortinta); oni nomis la tonojn laŭ ilia distanco de la toniko per la ciferoj 1—8. Sed la cifernomoj ne bone taŭgas por Ja ‘kantado, ĉar ili havas tro multe da konsonantoj. Pli konvenaj estas tonnomoj, kiuj uzas ĉiujn vokalojn, la plej oftajn konsonantojn nur kom-ence de la silaboj. Tion faras ekz. la tre disvastigita tonika-do-metodo. Gi havas ankaŭ treege bonan helpilon: mansignojn. Karakterizaj pozoj de la manoj, fingroj kaj de 1’ brako simbole prezentas Ja interrilatojn de la tonoj. Tiuj movoj devas ĉiam esti farataj de la infanoj dum la kantado.3)*& 13. L a perlabora akiro de k o m p r e n o d e 1’ r i t ni o j okazas plej bone (komp. § 2) helpe de korpomovi goj, kion modele montris JaquesDalcroze. Ankaŭ la parolata vorto povas bone helpi. Tial tonika-do kaj R. Mŭnnich en -sia „Jale-sistemo“ eltrovis specialan taktlingvon. Sed plej grava restas la interniĝo de la korpaj kaj lingvaj movoj, kiu ne estas atingehla sen Ja malnovaj rimedoj: batado kaj frapado. 14. Por la metoda pritrakto de kanto malgraŭ multaj provoj skemon ĉiam uzeblan oni ne povas trovi. La metodo uzita dum jarcentoj: „modelfari — imiti» rajte pluekzistos en la elementa ŝtupo kaj en la supra ŝtupo tiam, ‘kiam ne temas pri teknika progreso, sed pri la arta valoro de verko. Teknikaj ekzercoj povas eble sekvi la kantpritrakton. lli neniam mortigu la ĝojon pri la vivanta muziko kaj ne forprenu tempon necesan por vivanta muzikprakfikado. Tasko de la popollernejo ne estas, doni teorian scion pri la muziko, sed la muzika agado en ia formo. La lasta celo de ĉiuj metodaj penoj restos la memstara perlabora akiro de simpla, (populara melodio per la infanoj. 15. Por realigi ĉiujn ĉi menciitajn reformojn, estas bezonata instri!istaro bone p r e p a r i t a por 1 a m u z i k i n s t r u o. Ĉar la instruistoj nun akiras sian scion en la universitato, ilia muzika edukiĝo venis en fortan krizon. La instruistoj de la pasinta ternpo havis multe pli da muziklecionoj. Cu la kvanta minuso povos esti kompensata per ŝanĝo de la labormaniero. aŭ ĉu tiel eĉ estas atingebla pluso, tion montros la estonteco. Certe es-tas, ke la okazoj por muzika )*plisciiĝo devas esti pliperfektigataj kaj pli multe uzataj ol ĝis nun. En la metoda literaturo oni rimarkas aspiron al scienca fundamentigo kaj enprofundigo. Tion atestas plej bone la du grandaj verkoj de Georg Schŭnemann „Geschiclite der deutschen Schulmusik» (historio de la germana lerneja muziko) kaj „Musikerziehung“ (muzikeduko). De la dua verko aperis ĝis nun nur ila unua parto, Ambaŭ verkoj estas eldonitaj de Kistner & Siegel, Leipzig. Trad. Paul Benncmaim. 3) Komp. Diekcnnann: Der Musikunterricht iu der VoJlksscliule; Hirt, BresJau 1929. Jodo: EJementarlehrc der Musilk, gege-ben ais Anweisung ini Notensingen, Kailmeycr, Wolifenbŭttel 1927. *) Eble laŭ la -maniero de ila „Rekhsschuhnusiikwochen“ (la raportoj prj ili donas bonan superrigardon de ĉiuj reforiri-ni ova doj en la lerneja muziko; ili aperis ĉe Quel’le & Meyer, Leipzig).

6

— página 9 del PDF —

Internacia InfanKorcspondado Walter Hahn, Gohlis-Dresden.

La sekcio de la progresintoj en inia Esperanto-klaso komencis la jarlaboron sendante leterojn al la eksterlandaj geamikoj. Ili enhavis diversspecajn demandojn, kies celoj estis, ke la ricevotaj respondoj estu utilaj al ni ĉe la dumjara laboro. 19 tiaj leteroj forflugis tra la landoj kaj maroj al Esperanto-klasoj kaj geamikoj, kun kiuj la ‘korespondado estis aranĝita. Por fari al la ricevontoj apartan ĝojon kaj emon respondi, ni forsendis samtempe belajn kaj interesajn presaĵojn, ekz. beie ilustritan gvidlibron tra ia Zittau’a montaro, Gvidfolion de Dresden, Esp.-prospekton de la Higieno-muzeo en Dresden, Goetlie-prospektojn pri Weimar kaj Frankfurt, ambaŭ esperantlingve, la gazeton „ Junularo kaj mondpaco» ktp. La respondletero-! venis tre baldaŭ, kaj hodiaŭ riĉa materialo estas la ĝojiga rezulto. Leteroj kun interesaj sciigoj pri la faritaj demandoj kaj kun bonegaj bildoj estas alvenintaj el Skotlando, Nederlando, Francujo, Finnlando, Kanado, Usono, Japanujo ‘kaj Borneo. La belaj bildoj de indiĝenoj ei Nordborneo kaj de Amerikaj indianoj, la kvazaŭ plastikaj landkartoj montrantaj la regionojn de la Kanadaj lagoj, bildoj de la nubskrapulaj urboj en Usono kaj de la petrolregiono Long Beach vekis grandan intereson. La plej fortan impreson faris du egaj 8 metrojn longaj fiŝoj el dukolora tolo, kiuj laŭ la deziroj de la Japanaj donacintoj pendflugnaĝas en la aero kiel flagoj sur la mastoj de nia lernejo. Tiuj novaj alvenintuloj bone kompletigas la materialon de la pasintaj jaroj, tiel, ke ĉiuj kontinentoj sin riĉe reprezentas en nia kolekto.

Jen la tekstoj de kelkaj leteroj! WatsonviMe, Kalifornio’, 17.10.32.

Kara Hildegard! Vian leteron al Betty ŝi donis al mi por respondi. Eetty iris al nova hejmo ‘kun sia patrino, kiu reedziniĝis. Mi nun loĝas en la norda parto de Kalifornio en la montoj La nova patro havas bov-ranĉon tie, kaj Betty havas ĉevalon por rajdi. Oni diras, ke la cervoj venas en la kampojn apu-d Ja domo, ĉar nur malmultaj loĝas tie. Malmultaj hemoj, nii intencis diri: multaj cervoj. Vi havas bonan planon demandi. Hodiaŭ mi respondos pri la -temo ekonomia. — Watso:iville estas urbeto 4 mejlojn de la Pacifika oceano. La ĉefa okupado estas agrikulturo: Pomoj, salato1, beroj de pluraj specoj, legomoj. En ila urbo estas granda pakejo (packinglrouses) kaj m alva rmlkonse rve jo (codd-storage plants) ‘kai sekigejo (dryers). Antaŭe oni diris, ke multaj sekigitaj pomoj iris al via lando, sed nun la tarifo kaj la ekonomia krizo faras la komercon tre malbona. Tie ĉi ĉe nia bieno la prezoj de pomoj ne sufiĉas pagi por la laboro. En aliaj jaroj la prezoj de pomoj estis 20 aŭ 30 aŭ eĉ 40 dolaroj potune; ĉijare ni vendis por 6.25 dolaroj. Aliatempe ni pagis por rikolti la pomoj-n 6 aŭ 7 cendojn po skatolo; nun ĝenerale nur 2?4 cendojn. La laboristoj kamparaj apenaŭ povas vivi ‘kaj la farmposedantoj ne povas pagi impostojn kaj rentojn. Multajn bienojn la bankoj prenis, sed la bankoj ne deziras havi ilin, ĉar ili estas ankaŭ por la bankoj perdo. — Tomatoj estas preskaŭ nevendeblaj. Fojno estas vendebla nur je tre malalta prezo; 8 aŭ 9 dolaroj anstataŭ 15 kiel en antaŭaj jaroj. — Niaj gravaj havenoj estas San Francisco, San Pedro, la haveno de Los An-

7

— página 10 del PDF —

geles kaj en ‘la suda parto San Dieso. Mi bedaŭras diri, ke el ĉiuj havenoj nun estas eksportataj municio de /milito al Japanujo. Kore salutas via amikino Neil Higman.

Jen letero de skoda kolego kaj amiko, instruisto en Glasgow, kiu depost militaj jaroj korespondas kun miaj gelernantoj, kun kiuj li persone konatigis dum kelkfojaj vizitoj. La ricevinto estas 13-jara knabo. La Skribaĵoj de s-ro Kennedy estas kvazaŭ lecionoj lertegaj en formo de interesaj leteroj. Ankaŭ aliaj alilandaj gekolegoj volonte helpis al mi per tiaj valoregaj servoj. Glasgova, 12. 6. 32. Kara Helmut! Koran dankon por via ĵus ricevita letero! Unue mi devas gratuli kaj kon^plimenti vin pro via bela skribmaniero. Vi certe povas nun esprimi vin en bona Esperanto per belaj literoj! Sed! Vi estas demandado! Vi sendis tioim da demandoj, ke mi bezonus kelkajn librajn, por plene respondi ilin. Tamen: vi voias aŭdi ion plu pri mia bela hejmlando, Skotlando, do mi skribas nun al vi kelkajn sciigojn. Kiel vi jam scias, Glasgovv estas la plej granda kaj grava urbo en Skotlando, kvankam ĝi ne estas la ĉefurbo (Ediniburg). Gi ne ĉiam estis la plej grava, kaj por ĝia nuna progreso kaj kreskado devas esti kialo. Fakte, por la ekzistado kaj situo de ĉiu grava urbo ĉiam estas interesa klarigo. Giasgovv antaŭ centoj da jaroj estis nur vilaĝo apud transirejo de la rivero CJyde (parolu Klajd), kiu tiam estis malgranda kaj malprofunda rivero. Komercaĵoj por Glasgow, kiuj alvenis ĉe la marbordo de fremdaj landoj, estis portataj al G. pere de azenoj laŭlonge de riverborda vojeto, vojaĝo de proksimume 20 kilometroj. Kiam oni eltrovis la novan mondon, Ameriko, kaj granda komercado kun Skotlando komenciĝis, la komercistoj de Glasgow decidis kapti kiom eble plej multon de tiu komercado. Sed jen barilo: la malfaciia vojo de la maro al Glasgow, malrapida sur la lando kaj eĉ pli malrapida sur •la rivereto mem. Kion fari? Estis je tiu tempo du proponoj: aŭ konstrui kanalon de Glasgow al la maro, per kiu Ia grandiŝiipoj povus atingi G. mem, aŭ profundigi la riveron. Oni post pripensado decidis profundigi la riveron Clyde. Sed dum tiu labore, kelkajn kilometrojn de G., oni trovis ĉe la fundo de la rivero tre gravan malfacilaĵon: grandegan rokan subteraĵon, kiu verŝajne barus la vojon. Oni demetis Ja fosilojn kaj komencis la atakon per pulvo kaj eksplodoj, kaj fine oni forblovis la rokon — sed tiu tasko okupis 30 jarojn ! ! Nun la rivero estas profunda, tiel profunda, ke eĉ la plej grandaj ŝipoj povas atingi nian urbon. De tiu venko je la roka fundo datumas ia kreskado de G. de vilaĝo ĝis urbego. Sed tio ne estas la sola kaŭzo de la grandeco kaj graveco de la urbo. En Britujo ekzistas 12 kanbregionoj, kaj 3 el tiuj troviĝas en Skotlando. Du ‘karbdistriktoj estas proksime de G. kaj pro t,io G. baldaŭ fariĝis grava industria urbo, kun ŝipkonstruado kaj inĝenierarto sur la Clyde kaj aliaj gravaj industrioj en la urbo mem. G. havas favoran situacion rilate al Ameriko, ĉar ĝi troviĝas sur la okcidenta flanko de Skotlando, do estas oportuna por la Amerika komercado. Fakte, se oni volas vojaĝi al Kanado aŭ Usono, oni enŝipiĝas en Glasgow-haveno. Mi ne diras, ke G. mem estas bola urbo. Gi certe estas tre interesa, sed ne bela, ĉar en ĝi troviĝas tro da kamentuboj kaj fumo. Sed proksime de G. estas unu el la plej belaj partoj de la mondo. Kie la rivero eniras en Ja maron, estas regiono kun

— página 11 del PDF —

lagoj, markotoj, insuloj ktp., vera paradizo, la libertempejo kaj ludejo de la Glasgowanoj. Tiu regiono laŭ ania opinio meritas ĉiujn landojn. Oni bezonus semajnojn, eĉ jarojn, por esplori tiujn mirindaĵojn. Pri la popoto en Skotlando mi ne povas diri multon. La Skotoj sufiĉe alproksimiĝas en tipo kaj karaktero al la popolo en Saksujo, lkaj estas nur unu grava diferenco: Ja lingvo. Pere de Esperanto tiu diferenco ne plu ekzistas por ni, kaj tio parte klarigas la fakton, ke vizitante Saksujon ini ĉiam sentas, ke mj ne estas tre malproiksima de mia propra hejmo. Antaŭ oti mi enpoŝtigos la leteron, mi penos trovi por vi kelkajn bildojn de Skotlando, kaj tiam, ‘kiam estonte karavano de Esperantistoj sub Ja estrado de nna arniko, via instruisto, vizitos mian landon, vi serĉos Ja lokojn montratajn sur tiuj kartoj. Nun, jen la fino. Mi sendas al vi, al via ** ..malgranda fratino kaj al miaj aliaj gcamikoj en GohJis plej koran saluton. Sincere via Skota amiko

David K e n n e d y.

Jen letero el la sudfranca vilaĝo C li a p a i z e. Karaj Kamaradoj!

Ni deziras scii tion, kion vi faras ĉe vi. Ni loĝas en vilaĝeto aŭ en ĝiaj najbaraj domaretoj. Chapaize (Ŝaipcz) estas ĝia nomo. Proksime estas montetoj. Preskaŭ ĉiuj loĝantoj estas terkulturistoj aŭ vinberkulturistoj. Por alveni en la lernejo je la duono post la oka ni foriras cl la domo je la olka. Ni estos 33 gelernantoj en la lernejo, 22 knaboj kaj 11 knabinoj. Ni ĉiuj estas en la sama ĉambro, sed la plej junaj, la malplej kaj la mezaj faras tri kursojn. Ĉar preskaŭ ĉiuj loĝas malproksime, ni manĝas lerneje. Ni kuiras supon’, Je la deka dum paŭzo kvar el la plej fortaj iras kun du verŝiloj kaj prenas akvon el fonto malproksima je 200 metroj. Dume la knabinoj pretigas la legomojn; ili senŝeligas la terpomojn, enmetas brasikon kaj poreon, kaj la supo kuiriĝas dum ni lernas. Je 11% ni pretiĝas manĝi, la mastro disdonas la supon. Post Ja manĝo la knabinoj purigas la teleraron, sekigas ĝin kaj metas ĝin orde sur tablon. Poste la knaboj surrosigas la plankon, malfermas la fenestrojn kaj balaas. Unu iras por forĵeti Ja balaitaĵojn. la aliaj ordigas ia tablojn kaj viŝas polvon. Ni iras sur la korton kaj ludas. Niajn ludojn ni nomas „bar-ludon“, **** ..kaŝejon kaj „alite starantan kokinon”. % Posttagmeze ni lernas de la unua ĝis Ja kvara. Ofte estas nokte, kiam ni alvenas en la gepatra domo. Diru al ni ankaŭ tion. Ikion vi faras ĉe vi. Ni skribos ankoraŭ multon pri nia vivo. Ni salutas vin kamaradece. Grignon Rene.

Fine ankoraŭ kelkajn Ie terpartoj n de la plej junaj gelernantoj el la sama franca vilaĝa lernejo. ..Dimanĉe mia patro iris al Kormatin. Li aĉetis porketon, kaj kiam li revenis, ii kondukis la ĉevalojn en la herbejon. Nokte mi iris kun li, por rekonduki en la stalon. Mi kondukis la blankan ĉevalon, la patro la ** nigran. „Ni ludas ĉason. Niaj pafiloj estas bastonoj. Ni mortigas vulpojn, leporojn kaj eĉ apron. Sed ili nur estis ** ŝtonoj. ..Hieraŭ vespere post la lerne rlaboroj mi donis la manĝaĵon al miaj kunikloj. Mi

9

— página 12 del PDF —

havas 6 kuniklojn: iji estas bedaj, grizaj. Mi ŝatas ilin multe kaj ankaŭ ilian (patrinon. Mi donas al ili trifoliojn ka;j brasik-etojn. Ili tire raipide manga s.“ „Dnim la vintraj libertempoj ni glitkuras en nia herbejo. Oni fadas, sed tio ne estas grava; oni restariĝas kaj daŭrigas. Kelkfoje, kiam unu falas, la piedojn supre, ni multe ** ridas.

Leginte la leterojn oni ne dubos, ke ili estas bonege uzeblaj dum la ipstruado. La vivoplena enhavo fariĝas kvazaŭ efektiveca fundamento, sur kiu estas facile konstruebla ĉio, kion postulas la plano de Ja diversaj instrufakoj. La novaj scioj baziĝantaj sur tiu memakirita fundamento reprezentas pli valoran kaj restantan posedaĵon ol aliaj ofte tre teoriaj instrurezultoj. Ankaŭ la ĉarmaj rakontoj de la malgrandaj Francoj havas sendube sian apartan valoron ‘kaj ĝojigas la leganton. Ebligante la korespondadon ni malfermis la mondon al niaj gelernantoj. Kun ĝojo ili uzas tiun ĉi bonŝancon, ĉar la Interŝanĝo plenumas samtempe iliajn privatajn dezirojn, ekz. la kolektadon de poŝtmarkoj kaj objektoj, la interŝanĝon de bildoj, manlaboraĵoj ktp. La etika flanko de la internacia infankorespondado estu pritraktata en alia artikolo.

la pedagogia literaturo en Bulgarujo dum la jardeko 1920—1930. De D-rino Zoja Stavrcva, V. Tirnovo, BuTgarlando. Post la milito nia literaturo pedagogia preskaŭ tute ekmortis. La materia premo, sub kiun falis la bulgara instruistaro, ne permesis ĝin subteni ian ajn literahirori. Gi restis bona leganto, sed ne aĉetanto. Tial nur kun granda risko oni ku raĝis eldoni verkojn pedagogiajn. La plej ampleksa kaj grava pedagogia libro aperigita dum tiu ĉi jardeko estas Ja verko de 1’ profesoro je pedagogio D-ro P. Conev: „T c o r i o kaj praktiko de 1’ k 1 e r i g o“ — 1929. En tiu ĉi verko proi. Conev pritraktas •kaj pripensas ĉiujn gravajn demandojn pedagogiajn, atentante laŭcele da plej novajn pedagogiajn tendencojn kaj provojn. La unua demando, kiun P. Conev traiktas, koncernas da esencon de J’ instruado sub rubriko: didaktika teleologio. La esenco de 1’ didaktika teleologio, laŭ P. Conev, konsistas en la demando pri

10

la celo de lla klerigo. En tiu ĉi rubriko li superrigardas la idealojn pri la klerigo dum pasintaj centjaroj kaj nun, kaj rekoinendas «la anglajn kaj amerikajn, ĉar en Anglujo kaj Usono ĉiaspecaj (lernejoj estas ankaŭ edukejoj. P. Conev montras la komprenojn kaj konceptojn de 1’ nuntempaj pedagogoj: Kerschensteincr kaj Jolin D e w e y, kies klerigideaio estas v ii v a komuneco k u n profesia kaj krea klopod laboro. Tiel P. Conev difinas la celon de ii’ klerigo — harmonie evoluinta persono, kiu laŭ siaj fortoj klopodas higiene en .profesio laŭ sia talento, por esti utila aii patrujo kaj homaro, kaj kiu persono trovas nur en tiu ĉi agado sian feliĉon. Post tio ĉi P. Conev traktas la didaktikajn rimedojn. Tie ĉi l.j traktas la lcrriprograinon kaj Jernhelpaĵojn ĉe la instruado kaj akcentas tre energie la principon de 1’ intuo. Traktante la klerigvaloron

— página 13 del PDF —

de ‘1’ instrufakoj, P. Conev defendas la moralinstruon kiel novan insfrufakon, kiun oni devas enskribi en la programon de niaj mezgradaj ĝeneralaj erigaj fernejoj. En tiu ĉi samia rubriko de sia liibro P. Conev moffiitras fremdajn instruprogramojn por fundamentaj kaj mezgradaj (lernejoj kaj rekomendas, ke oni disvolvigu niajn gimnaziojn laŭ amerika spirito, ĉar amerikaj gimnazioj havas pdi da instrufakoj kun praktika valono. Alia grava ĉapitro de 1’ libro estas — didaktika analizo, kiu ampleksas la laboron instruistan kaj lernantan laŭ teleologia, higiena kaj metoda vidpunktoj. De la instrumetodo estas partigita ankaŭ alia ĉapitro — ekstera instrumetodo (dogma kaj heŭristia formoj) kaj interna instrumetodo (instruvojo kaj instrunormoj aŭ „formal-ŝtupoj“). Li rekomendas la formal-ŝtupojn de Lay (observo, pri’laboro — pensa kaj senta — ‘kaj esprimo aŭ uzado). La kvara ĉapitro temas pri edukrimedoj, akcentas la valoron de’ 1’ kontrolo, de 1’ rekompencoj kaj punoj; detale estas traktita la persono de 1’ instruisto. La deni amido pri la ekzamenado ankaŭ ne estas forgesita. P. Conev rekomendas la individuajn libretojn kaj karakterizojn, •kaj por la ekzamenoj lfi vblas, ke oni enkonduku laborajn ekzamenojn. En la ĉapitro — ekstera skola organizo, P. Conev traktas la demandon pri 1’ klerigo en la antaŭlerneja aĝo. Tie ĉi li montras fremdajn skol-sistemojm, kaj donas modelon por tia sistemo ĉe ni: 6 jarojn fundamenta skolo, 6 jarojn mezgrada skolo (genera lki e riga supera kurso) kaj 4 fakoj kun aldonitaj instrufakoj, inter kiuj estu sociologio kaj moralcduko. La problemoj pri unueca skolo, instrufaka aŭ klasa sistemoj de instruado, profesia informado, k. a. estas traktitaj en ĉapitro — interna skola organizo. Kaj plejposte estas traktitaj administrado, materia subtenado kaj kontrolo de 1’ lernejoj.

La llibro enhavas aldonon kun provlecionoj pri ĉiuj instrufakoj en ĉiuj skolaj specoj — unuagradaj, antaŭgimnaziaj kaj gimnaziaj. En la lastaj jaroj ĉe ni, kiam la respondecajn oficojn el la klcrigregiono oni allasis al personoj sen necesa pedagogia preparado, la didaktiko de P. Conev estis „sur skri blabla» libro por multaj lernejaj inspektoroj kaj direktoroj, kaj ankaŭ ne malipli utila por ila ge instrui s taro en unuagradaj kaj mezgradaj ilern■ejoj. Valora dono al ilia literaturo pedagogia estas la verko — ..La i n tete k t a laboro d e T g e ii e r n a n t o j m e z g r a d 1 e r n e j a j laŭ didaktika vidpunkto» de D-ro M. Geraskov, profesoro de la universitato en Sofio — 1923. En tiu ĉi verko la aŭtoro traktas la kondiĉojn, de kiuj dependas la intelekta laboro de 1’ gelernantoj rnezgradlernejaj. Li montras kelkajn el tiuj ĉi kondiĉoj: 1. Psiko-fizikaj individuecoj gelernanta), kiujn la mezgradlernejaj geinstruistoj devas tre bone koni. 2. La laboranta lerti ejki aso kiel organiza tuto. I ie ci M. Geraskov analizas, sub kiuj

boron gelernantan, poste li montras multnombrajn esplorojn pri la aĝo de 17-a jaro kaj pluaj. Tie ĉi li akcentas, ke 17-jaraj gelernantoj povas jam taksi ne nur la konojn de siaj geinstruistoj, sed ankaŭ iliajn metodojn, ilian karakteron, kaj ke de ila geinstruistoj dependas la trankvilo aŭ maltrankvilo dela lernejklaso. 3. La psikologiaj tipoj. El siaj rezonadoj pri tiu ĉi demando la aŭtoro konkludas, ke la miksa tipo estas plej taŭga por nia nuna lernsistemo. La aŭtoro faris esplorojn inter ‘lernantoj, por difini ilian intereson al diversaj instrufakoj. 4. La dikon stancoj socialaj, lerneja organizo kaj la instruisto, kiujn la aŭtoro nomas — eksteraj kondiĉoj. Traktante la mizerajn hejmajn cirkonstancojn, en kiuj vivas la lernantoj, la aŭtoro opinias, ke la organizon de 1’

11

— página 14 del PDF —

stmado oni devos aranĝi laŭ tiuj ĉi kondiĉoj tiel, ike la tutan intcJc‘ktan ilalboron oni faru en la lernejo. Laŭ ila aŭtoro tre gravan signifon havas la metodo kaj scipovo de 1’ instruisto en la mezgradaj lernejoj. 5. Kiel lastan kondiĉon M. Gcraskov traktas ila .laborprocedon. La int elekta laboro devas esti ikoilck.tiva, ikaj ĝi Jie estas tia, kiam oni faras la instruadon kiel interparoladon, sed kiam oni donas al tuta lcrnejklaso aŭ al grupo de lernantoj komunajn temojn kaj taskojn el diversaj instrufakoj. Laŭ sia nuna aranĝo niaj mezgradaj ■lernejoj pli cvoluigas egoismon ol komunecon. Tie ĉi la aŭtoro traktas la opinion de Gaŭdig pri individua klerigo kaj kontraŭdiras lin. Tiu ĉi libro estas tre valora ne nur pro la ideoj kaj opinioj, kiujn la aŭtoro propagandas, sed ankaŭ ipro tio, ke ĝi celas la laboron en niaj mezgradaj lernejoj. Tjo ĉi ĝis nun ne estas farita. La konkiludoj de la verko baziĝas sur specialaj esploroj pri niaj «mezgradaj lernejoj.

munaj faroj, kaj per amo al ordo kaj disciplino. 2. Antaŭ seksomaturiĝo (ĝis 14-jara) Ia infano deflankiĝas de plenaĝuloj kaj la kolektiva konscio manifestiĝas per forte disvolvita sento de solidareco, ŝatado de kamarada opinio, k. a. La infano ĝenerale estas tute englutata de 1’ grupo. 3. Dum Ja maturiĝo seksa. Kolektiva konscio manifestiĝas per tendenco, ke la infano estu faktoro, posedu potencon, estu valora por aliaj. La socio de plenaĝuloj jam ne kontentigas fla infanojn kaj iili serĉas propran societon, inter kiu la junula persono devas elstari. Post tio ĉi, Ia aŭtoro traktas la psikologion de lernanta klaso kiel plej ordi■nara geinfana grupo, per kiu oni povas klarigi la problemon de la kolektiva influo en ila procedo de klerigo. Laŭ opinio de 1’ aŭtoro, la lernanta klaso ne estas amaso, sed unu ** ..persono kun difinitaj kvalitoj („spirito“ de 1’ klaso, konduto de 1’ klaso).

Kiel kondiĉojn por formado de la klaso * la aŭtoro montras du specojn: eksterajn kaj internajn. Ne malgrandan intereson vekas la 1. Eksteraj kondiĉoj: La lokaj cirkonverko de D-ro H r. Negencov — stancoj, la sociaj grupoj, el kiuj devenas „Ko’lekti va el fi iko en procedo la infanoj, semajno, lernejo, ‘lernantaj sode * klerigo ’ — 1927. Por klarigi la problemon de kolektiva efiko ĉe la cictoj, la cirkonstancoj de ila klaso. 2. Internaj kondiĉoj: La imago de la klerigo, Hr. Negencov aranĝis sian verkgrupo pri ĝiaj apartaj membroj, ĝia rion jene: lato al aliaj grupoj, tradicioj, kutimoj, L Karakterizo de psikologio de i’ normoj, idealoj k. a. amaso. Fine la aŭtoro traktas la signifon kai II. Evoluo de kolektiva konscio de i’ rolon de d’ instruisto ĉe kolektiva ininfanoj. fluo. Li efikas plej per sia amo al la inIII. Karakterizo de psikologio kaj socio- fanoj kaj al sia profesio, per la opinio, ilogio je klaso deni ula. kiun havas pri la instruisto la gepatroj IV. Komparo inter unuopa kaj kolektiva kaj aliaj parencoj de ii’ infanoj, per sia laboroj. aŭtoritato en la socio, per siaj konoj k. a. La kolektiva konscio de 1’ infanoj Montrante la preferojn de 1’ grupa hapartiĝas tiel: boro, la aŭtoro trovas, ke ĝi estas pli raL En antaŭlerneja aĝo (ĝis 7-a jaro). ‘ pida kaj malpli erara, (ke ĝi fortigas Ia Ce la plej junaj ĝi manifestiĝas per ka- memorkapablon kaj da forton de vola maradcco, ĉe la pli aĝaj — per la deziro, streĉo. Sed da komuna influo malfortigas esti nur inter konatuloj, ĉe ankoraŭ pli da atenton, malgrandigas ĝian amplcksaĝaj — per tendenco, partopreni en ko- on, malpliigas Ia sentemon kaj influas

12

— página 15 del PDF —

malbone al okerno. La kolektiva influo ne estas egala ĉe ĉiuj infanoj, ne estas ia sama ĉe la du seksoj, ĉe diversaj aĝoj, kaj ankaŭ ĉe diversaj gradoj de evoluo. Tiuj ĉi estas la pli ĉefaj pensoj en la libro. JU

Notinda estas ila verko de G r. Per ĉ e v, gimnazia instruisto en urbo Kazanliik: „N u n tcm.pa j pedagogiaj pos tiu Io j“ — 1923. La liibro- ampleksas 5 ĉapitrojn, en (k.iuj ĝi montras .la plej gravajn demandojn, kiuj ondigas la nuntempan socion. En ĉapitro dua la aŭtoro traktas: ..limojn kaj valoron de ila laborskolo“ kaj montras, ke kiel ĝencrala pedagogia principo ĝi povas esti serioze kritikata. Realigado de Ia laiborlernejo kiel popola, regna lernejo fortigos manlertecon anstataŭ la intelekto. Kaj la organizado de tiu ĉi skola tipo postulas grandegajn elspezojn. Tial tiuj ĉi lernejoj restos nur revo. En ĉapitro tria la aŭtoro traktas la realan kaj klasikan klerigon ĉe ni kaj opinias, ke la klasikan klerigon oni devas fortigi. En ĉapitro kvara li traktas la specialan kaj ĝeneralan klerigon. La aŭtoro opinias, ke la mezgradajn lernejojn oni devas reformigi -laŭ individuaj specialecoj de l’ gelernantoj, pro kio estas necesaj 4 tipoj de mezgradilcrnejoj: L arttcikniikaj, 2. klasikaj gimnazioj, 3. du onki a sikaj gimnazioj kaj 4. — readaj. En ĉapitro kvina la aŭtoro traktas historie la situacion de 1’ instruisto (salajro, rolo). Oni multe postulu de lnstruisto, diras Penĉev, sed oni ankaŭ garantiu al Ii sufiĉan salajron kaj justan leĝstaton. De ia sama aŭtoro estas Ia libreto: „N u n t e m p a j skolaj p r o b I em o j“ — 1922. Elirante de Ja opinio, ke la plej bona skola sistemo enlando estas tiu, kiu plene respondas al Ja necesoj de la epoko, la aŭtoro traktas Ia demandon pri rcorganizado de Ja skolo -laŭ la kapabloj de

ia gelernantoj. Poste la aŭtoro pritraktas la demandon pri elekto de estonta profesio de 1’ junularo. Unu el la plej malsimpla flanko de i’ i n stru-edukanta agado, nome la demandon pri lerneja disciplino traktas H r. P et e v, lerneja inspektoro, en sia broŝuro ..Lerneja disciplino kaj ĝiaj rime do j“. La aŭtoro vekas intereson precipe por tri demandoj: 1. Kiel la disciplino povas ŝanĝiĝi en memdisciplino, 2. Intelekti!alismo (reprezentanto Herbart), la skolo por libera eduko (reprezentanto Rousseau kaj aliaj), kaj — la skolo de gelernanta memregado. 3. La persono de 1’ instruisto kiel ĉefa faktoro por sukceso pri eduko kaj instruo. Kvankam la libreto estas malgranda, ĝi enhavas sufiĉe gravajn pensojn kaj multajn ekzemplojn eil instru-cduka praktiko d-e 1’ aŭtoro.

Tre gravan problemon pritraktas N. Avrainov en broŝuro titolita „P r i deviga eduko de malfacile e d u ‘k o b i a j kaj k r i> m aj junulo j“. La broŝuro estas eldonaĵo de „la societo por batalo kontraŭ Ja krimeco14 — 1925. Gi estas ĉe ni la unua libreto traktanta tiun gravan demandon. Rigardinte, kiel oni faras en aliaj landoj tiurilate, la aŭtoro klopodas, utiligi tieajn spertojn por niaj kondiĉoj. Li opinias, ko la ŝtato devas forpreni en specialajn edukejojn ĉiujn infanojn, kies gepatroj ne povas aŭ ne volas mem plenumi sian edukdevon. La libreto prezentas specialan intereson por tiuj, kiuj havas respondecon pri la eduko de nia junularo. A

Tre Iaŭtempan demandon pri nia reala vivo priparolas Prof. D-ro Conov en sia libro „M e t odoj por morala ki e r ilgo“ — 1929. Li traktas en tiu ĉi libro jenajn demandojn: l. Difektoj en nuna kleriga praktiko, 2. Fundamentaj problemoj, 3. Ideo kaj celo de l’ morala klerigo, 4. Moral-

13

— página 16 del PDF —

klerigo en historia klarigo, 5. Lcrnmaterio, 6. Spontanea moralkbrigo kaj 7. Aktiva lnoraleduko. Traktante ‘la difektojn de nia nuna kleriga praktiko P. Conev opinias, kc la inoraleduko en la nuna skolo estas ne kontentiga, ĉar ĝi ne estas laŭ psikofizilka naturo de la gelernantoj. Oni tro fidas al magia forto de Ja aŭtoritato eĉ ĝis la lasta supera klaso, por impulsi la voilon ali ago kaj formi karakteron. En ĉapitro — fundamentaj problemoj — la aŭtoro montras la kutimojn kiel aferojn de la volo. La moralo do estas ikutimado do la volo. por ke ĝi deziru kaj faru Ja bonon. JU31

Ce ni oni skribas multe en la perioda gazetaro pri la valoro de d’ aktiva tprincipo en la instruado. Sufiĉe detale ika) kritike estas traktita tiu ĉi demando de Prof. D-ro M. Leraskov en Jia libro: „L a gale r n anta m e m aktiveco kiei didaktika principo». La libro estas represaĵo el jarlibro de la univcrsitato en Scifio – historia-filolcgia fakuitato — 1927. La sarna demando, sed pli kiel historia studaĵo estas traktita de Prof. Nojk o v (jam mortinta) en lia libro: „L c r na d o laŭ aktiva kleris o» — 1926. Prof. Gcraskov traktas, kiel jam mi diris, tiun ĉi demandon pli kritike, por kc oni vidu, ĉu estas ebla en praktiko fa aktiva principo. Traktinte la verkadon kiel unu el la plej superaj forinoj de ia lioma agado, la aŭtoro faras historian resumon de la ideoj pri aktiveco, memagado kaj verkado en didaktiko kaj trovas, kc ili komencas en la 16-a kaj 17-a jarcentoj, dum Ja tempo de Montaigne, kaj pli postt estas pli forte akcentitaj de Cornon i> u s, J. J. Rousseau, Sai zma1 n n, K a n t, Po s tajo zzi, Fro bel, D i cs te r w e g k. a. Kiel nunan plej kuraĝan defendanton de J’ aktiva principo la aŭtoro ‘montras la famekonatan profesoron en Ĝenevo –

14

A d. Ferri erc, kiu per sia ..aktiva lernejo» anstataŭigas Ja ideon — „1 abora lernejo». Post tio la aŭtoro traktas ankaŭ kritike Ja germanajn p 1 cdantojn de J’ aktiva principo — G a ŭdig, kiu komprenas la laboran principon kiel spiritan aktivecon, K erse h e n s t e i n c r kaj radikalajn lernejajn reformantojn, kiuj postulas, kc la lernejo kreu aktivajn homojn». La aŭtoro traktas post tio la praktikajn provojn pri uzado de la gelernanta memagado kaj produktado en da instruo kaj la novajn reformi e rne jojn aperintajn pro tiuj provoj — ekzemple: 1. La libera lernejo de Leo Tolstoj; 2. La lernejo de Ro che s, fondita en la jaro 1899 de De mm ol e n; 3. La provlcrnejo de John Dewey en Usono; 4. La lcrncjo en urbeto Winetka apud Chicago laŭ D a 11 o n – p 1 a n o ; 5. La lernejo de 1’ instruistino Helen Park hu r s t. Traktante la instigojn de la infana agado, la aŭtoro montras kelkajn el ili: 1. honoramon kaj memamon; 2. imitadon; 3. ludon, kiel unu cl plei ĉefaj formoj de agado infana. El gelcrnantaj tipoj M. Gcraskov rcmem origas: timemajn, mallaboremajn, nervozajn, kaj kiel .individuajn diferencojn ii elmontras da praktike-aktivcmajn, ia tcoricmajn, la konstruistajn, al kiuj aipartenas la pozitivk re antaj personoj kaj ‘la utopic-revemaj. Tiuj ĉi individuaj difcrencoj kaŭzas ankaŭ diferencojn en ge1emanta laboro, tial la instruisto devas instrui laŭ kombina metodo. La tuta verko de Gcraskov estas bazita sur enketo en diversaj /lernejklasoj, el kiu oni klare vidas, ke Ja gelcrnantaj sin tenas tute ne egale al diversaj instrufakoj kaj ne preferas ĉiuj Ja saman instrumetodon. Kompreneble krom tiuj pedagogiaj libroj dum la dekjaro ĉe ni aperis ankoraŭ mullte da aliaj — ekzemple — multaj didaktikaj kaj lernolibroj por ĉiuj instrufaikoj en diversaj lernejoj. Anstataŭ parolii pri tiuj, mi diros ankoraŭ kelke da

— página 17 del PDF —

vortoj pri nia pedagogia ipe ri od a gazetaro. afi

Se ni esceptas la gazetojn: „S a z n an i e» (Konscio) kaj „1 n s t r u i s t a g az e t o“ (Uĉitelski Vestnik), organojn de la du geinstruistaj asocioj, kiuj de tempo a-1 tcinipo traikitas junpedagogia.n dernandon, oni povas diri, ke ĉe ni ne estas gazeto, kiu ‘traktas problemojn pri klerigo kaj eduko. La gazeto „Sko1a afero», eldonata de 1’ ministerio por popcdiklerigo, havas malmullte da pedagogia karaktero, kaj ĉar ĝi estas eldonaĵo de la oficiala estraro pri klerigo ne esprimas cipiniajn kaj komprenojn de la senperaj la borantoj en la klerigaj aferoj. Tamen ĉe ni revuoj. 1. El ĉiuj niaj pedagogiaj revuoj Ja plej malnova estas „S k o 1 a revuo», eldonaĵo de la instrukomitato ĉe la ministerio de popolklerigo. En la monato decembro de pasinta jaro ĝi ekzistis la 30-an jaron. Ciuj lernejaj bibliotekoj en urboj kaj vilaĝoj ricevas ĝin. Krom oficiala fako, en kiu oni aperigas ĉiujn cirkulerojn oficialajn, ĉiujarajn raportojn de la instrukomitato, raportojn de ‘a geinstruistoj senditaj kun speciala ofica komisio en fremdlandon, ia revuo enhavas ankaŭ neoficialan fakon, kie aperas artikoloj de niaj plej famaj kaj bonaj pedagogaj profesoroj kaj geinstruistoj. Tial la artikoloj en tiu ĉi revuo estas tre ŝatataj. En la fako — kritikoj ikaj recenzoj — oni faras revuon de nia kaj fremda pedagogia gazetaro, kaj — en kroniko kaj sciigoj — oni sciigas novaĵojn cl kaj fremda socia kaj lerneja vivo. ♦ 2. Plej bone konata revuo inter geinstruistaro estas „1 n s t r u i s t a P e n so“ (JJiĉitelislka misa!), organo de „Bulgara instruista Asocio». Gi estas nun en sia 13-a jaro redaktata sub sperta gvidado de du el niaj bonaj pedagogaj profesoroj — D – <r. o M. G e r a s k o v kaj 0-ro H r. N e g e n c o v. Ciu numero enhavas du fakojn: teorian kaj praktikan.

En la teoria fako oni traktas plej «ovajn pedagogiajn kaj metodajn problemojn priklerigajn, kaj en Ja fako — ..lerneja praktiiko» aperas lecionoj el senpera laboro de la geinsitruistaro. Kroan tio en ia revuo troviĝas sciigoj pri eksterlanda klcrigo kaj pri lerneja vivo kaj ankaŭ pri la vivo de niaj apartaj geinstruistaj organizoj. 3. „L i b e r a eduko» organo de la internacia ligo por nova eduko, rcdalktata de profesoro D – r o K a c a r o v. Gi aperis unuafoje en 1922, .kiam oni fondis ĉe ni filion de la ligo por nova eduko. Gia celo estas, helpi al formado de soilida kaj ĝenerala kulturo pedagogia por tiuj ĉi, kiuj zorgas pri la kleriganta agado. La revuo traktas ĉiujn provojn kaj klopodojn de Ja moderna pedagogio. Gi celas krei novan lernejon, fondita sur libera memfarado kaj memdeciditeco de la infanoj. ..Libera eduko» estas en kontakto kun la homoj de Okcidento, kiuj klopodas por renovigo de la lernejo, kaj kun diversaj reprezentantoj de la nova pedagogia penso kaj praktiko. Tiu ĉi cirkonstanco donas eblon al la revuo, informi sin pri ĉio, kion oni pensas kaj faras pri la klerigo. En tiu ĉi revuo oni publikigas traduke aŭ resume la artikolojn presitajn en la angla, franca aŭ germana organoj de la ligo por nova eduko. La bulgara geinstruistaro tre ĝoje bonvenigas la revuon ..Libera eduko». Gi disvastiĝas ĉiam pli kaj pli, kaj same la anoj de la sekcio por nova eduko ĉiam plinombrigas pli kaj pli.

4. Grandan mankon en nia perioda gazetaro plenigas la revuo «Hejmo kaj 1 e r n e j o», redaktata de D. P. Nikolov, tksgimnazia instruisto. Jam el la nomo de la revuo oni vidas, ke ĝi celas prcksimiigi hejmon kaj ‘lernejon per klarigo, en ĉiuj familioj, pri ĉiuj klerigproblemoj. Tiu ĉi celo estas tre necesa hodiaŭ ĉe ni kaj itre racia. Utila estas liu ĉi revuo precipe por gepatroj, ĉar en ĝi ili trovas

15

— página 18 del PDF —

salivon de multaj demandoj, kiujn ili devas .koni por siaj edukaj klopodoj. La revuo aperis unufoje la pasintan jaron.

5. Por faciligi Ia ĉiutagan laboron de la geinstruistoj en fundamenta skolo (unuagradaj lkaj progimnaziaj), .komencis aperi ia pasintan jaron en Sofio la revuo «Lernaja praktiko». Giaj teoriaj artikoloj estas ĉiam ligitaj kun praktikaj lecionoj. En ĉiu kajero de la revuo aiperas sciigoj pri la vivo de famaj pedagogoj kune kun iliaj bildoj, ekzemple, M. Montessori, Tomas More, Johannes Rehtnke k. a. 6. La revuo ,,B u 1 g a r a 1 e r n e j o“ estas socia—pedagogia revuo, kiun komencis redakti en 1928 D-ro D. M anov — eksgimnazia direktoro en Sofio. En tiu ĉi revuo oni traktas gravajn didaktikajn kaj metodajn demandojn, donas konsilojn por praktika laboro de geinstruistoj, kaj serĉas okazojn, por pli faciligi la laboron geinstruistan.

7. ,,P edagogia Praktiko» — redaktoro A. Burlakov — komencis aperi en Ia jaro 1921. Gi enhavas du

fakojn: — teorian kaj praktikan. En la praktika fako aperas praktikaj lecionoj. Prave oni povas diri, ke la disvolvo de nia pedagogia ‘literaturo dependas de tio, kion oni tradukis el okcidenteŭropa pedagogia literaturo. La opinioj de Gaŭdig, K erscho n ste itter, Ferriere, M. Montessori, k. a. decidemaj reformistoj, estas konataj de niaj geinstruistoj en plej malgrandaj vilaĝetoj. La bulgara geinstruistaro, de la profesoro en universitato ĝis porinfanaj gcinstruistoj, estas unu ol la plej gravaj faktoroj kulturaj en nia lando. La geinstruistoj faris tre grandan klopodon por plibonigi la -lernejan aferon kaj veki la konscion en nia popolo por neceso de klerigo. Hi observas kun intereso ĉiujn novaĵojn en la lernejoj de Okcidento kaj faras provojn apliki kaj uzi teorie ikaj praktike tiujn novaĵojn ĉe ni. Tial multaj cl niaj originalaj verkoj pedagogiaj ofte prenas fremdajn ideojn. Danlk’ al tio la bulgara popolo sukcesis duni nelonga tempo krci nun bonan skolan sistemon kaj altigi sian klerigon- ali enviinda alteco. Esperantigis: Ivan Valĉanov, Tirnovo.

Ovide Decroly, Bruselo (Belgrujo), mortis la 16-an de sept. 1932 Decroly naskiĝis la 23-an de julio 1871 en Renato—Rousse (Deigi a ndo). Post la promocio al doktoro de medicino ĉe ‘la Gent-a universitato li 1aiboradis en Berlino. Parizo kaj Bruselo. Li fondis en Bruselo 1901 instruejon por geknaboj nenormalaj kaj spirite malviglaj. Sur tiu kampo li studadis pedagogian psikologion. Ekestis 1907 lia Lernejo por la vivo per la vivo, en kiu ‘li utiligis sian sperton por normalaj infanoj. En la jaro 1912 li estris kurson por (pliperfektigo de geinstruistaj. Poste li instruadis ĉe instituto iporpedagoga. Depost 1920 ii docentis infan-psikcilcgion ĉe la universitato Brusela. Decrolv unuigis en la societo La skolo nova homojn, kiuj havis intereson por lia pedagogia maniero. Belguja Bclguja registaro ckinteresiĝis pri la metoda Decrotly-a, En kelkai lernejoj publikaj de Bruselo oni komencis, praktikadi ĝin. Cc lla internaciaj kongresoj (Calais 1921 — ii eis iti goro 1929) Decrotly kaj liaj disciplinoj parolis pri globforma instruado. Vidu Ja verkon La mĉthodo Decrolv do Amĉiie Hamaide, 1922 (germanliingve 1928)!

16

l

— página 19 del PDF —

AKTUALA PARTO

Por la lnternacia lnstruado de Hisiorto. (Vidu JPR 1932, p. 109.) 1. Kio estas Ja lnternacia Konferenco pri la lnstruado de Historio. La Internacia Konferenco starigita en 1932, laŭ la iniciato de s-roj Altamira, Claparede kaj Lhĉritier, grupigas ĉiujn asociojn kaj in.dŭviduojri (kiujn interesas Ia demando pri ‘Ia instruado de Historio: historiistoj, profesoroj, instruistoj, moral-istoj, pacamantoj. Gi konstituigis kun celo al kunigo en (komuna laborado, de la ĝis nun disigitaj fortoj, lkaj al redaktado de agadprogramo tuj efektivigebla. Prepara kunsido okazis dum februaro 1932 en Parizo, ĉe la „Institut Internat ion al de Cooperation IntellectueJJe (la raporton publikigis la „Presses Universitaires“, -19, Boulevard Saint-Michel, Paris V.) La Konferenco havis sian unuan kunsidon en Hago (30 junio, 1, 2 julio 1932). Gi decidis fariĝi konstanta organismo, kaj havi kunsidojn ĉiudujare (la proksĴma okazos en Madrid, dum 1934), kaj publikigi bultenon. La estraro de la Konferenco konsistas el; Prezidanto: Rafael Altamira (Hispanujo); Vicprezidantoj: Colenbrander (Nederlando), A. Priis (Danujo), Galavresi (Italujo), GJotz (Francujo), Gouki (Anglujo), Schmidt (Germanujo); Helpantoj: Bovet (Svisujo), Carlgrcn (Svedujo), Domanovski (Hungarujo), HaIccki (Polujo), Kassim-Bey (Ttirkujo), Ravson (Anglujo), Van Kalken (Bedigujo), Vignola (Italujo). Sekretarioj: Brandt (Germanujo), Claparede (Svisujo), Lhĉritier (Francujo), Ter Meulen (Nederlando);

Bultena Redakcio: Isaac kaj Lapierre (Francujo). 2. Kio estas la objekto de la Bulteno? Nuntempe, ‘la diversaj popoloj en la mondo kaj precipe en Eŭropo estas disigitaj ne nur de poliltikaj limoj kaj Hmimpostaj baroj, sed de nevidebla murego ol reciprokaj miskompreniĝoj kaj ignoroj. Por renversi la muron aŭ almenaŭ ĝin cikruinigi, ne ekzistas rimedo pli efika ol agi en la instruado kaj precipe en ‘a historia«I instruado. Sed, por agi en Ia historia instruado, la plej faŭga metodo estas kontaktigi la ĉiulandajn instruantojn, eduki ilin cele al interkonatiĝo, interkompreniĝo, kunlaborado; frumtalfninte ekzameni senĉese proprajn naciajn vidpunktojn. Tia ĝuste estas Ja objekto de la bulteno. Temas ne pri forigo cl la historia Instruado, de la nacia spirito, sed de ĉiu nacia partieco, de ĉiu tendenca aliformigo de la faktoj, de ĉiu malamikeca spirito kontraŭ la fremdaj popoloj. Celas pasigi, tra Ja naciaj edukistaj estraroj, fluon de internacia vivo. Vidata laŭ tiu angulo, Ja demando pri historia instruado estas nur aspekto de la nova „KuJturkampf“, en kiun Eŭropo kaj la civilizita mondo enkondukigis. Gi do havas laŭpolitike, altegan gravecon. 3. Kio estos la Bulteno? La Bulteno aperos kvarfoje pojare; la artikoloj estos publikigataj en sia originaila lingvo, kun traduko (franca, angla, germana) ĉiufoje kiam tio aperos necesa kaj ebla, ĉiukaze kun dulingva resumo. La Bulteno efikos nur se la plej vasta

17

— página 20 del PDF —

dissendo cstos certigita tra Ia ĉiulanda instruistaro. Tiuj du kondiĉoj — traduko kaj vasta dissendo — okazigas altajn eldon- ‘kaj .preskostojn; la kotizoj kaj abonoj ne sufiĉos. Tial, la Konferenca Estraro alvokas al ĉiuj registaroj, ĉiuj asocioj, ĉiuj individuoj kiujn interesas la demando pri la historia instruado. La Bulteno estos ensence laborilo por la instruistoj. Pri ĉiu grava historia demando. ĝi laŭmetode prezentos al kritiko la naciajn instruojn. Ciu bulteno enhavas du kritikajn fakojn, unu temantan pri la Antikvaj tempoj, la ceteran pri la Moderna kaj nuntempa epokoj. En ĉiu fako kaj pri ĉiu demando, oni publikigos tipajn eltiraĵojn el la plej disvastigitaj naciaj lernlibroj; por ĉiu lando, la kritiko estos pritraktata de aOinaciecaj historiistoj. Tiel, rapide konstituigos kvazaŭa historia nova atmosfero, laŭcsence internacia. La Bulteno plue enhavos: Bibliografian kronikon (precipe pri la lernejaj libroj); Kronikon pri ĉiuj faktoj koncernantaj la historian instruadon (enketoj, kongresoj, rezolucioj, ktp.); Parton rezervitan al korespondado kaj al interpedagogiaj kaj internacia! informoj. La raporto pri la Haga kunsido estos publikigita en la unuaj numeroj de la Bulteno.

4. Aliĝoj al la Konferenco kaj abonoj al la Bulteno.

La kotizo fiksita je l dolaro por la individuaj kaj 4 dolaroj por la naciaj organizaĵoj, rajtigos al la servo de la Bulteno (128 paĝoj en tri lingvoj). La unua bulteno aperos fine de januaro. La kotizojn oni sendu al Lapierre 23, rue des Rĉcollots (Poŝtĉekkonto: 259 41 Paris). Por la estraro de la Konferenco:

18

La Prezidanto, R. Altamira, Juĝisto, ĉe la lnternacia Kortego en Hago; unu e! la sekretarioj, M. Lhĉritier, Generala Sekretario de la Internacia Komitato de la historiaj sciencoj; ‘la Sekretarioj de la Bulteno: J. Isaac, Profesoro ĉe la Liceo Saint Louis, kaj G. Lapierre, Sekretario de la Internacia Federacio de Instruistaj Asocioj. (Ecole Libĉratrice 31. 12. 1932. Tradukis: F. Baronnet)

Rimarkoj de ia tradukinto. — Cu ne estus eble por TAGE, la bultenon de ia Konferenco esperantigi la plej intcresajn artikolojn kaj publikigi ilin en P.R.? I. Tio ebligus pli vastan diskonigon de tiuj artikoloj en la tutmonda instruistaro, donus al nia revuo plian in.tereson kaj igus nian Asocion Judi atentindan rolon en la internacia pedagogia kaj pacoccla movado. Aliflanke, tio atentigus la estraron de ■la Konferenco pri la graveco de Esiperanto, kaj eble instigus ilin alpreni nian lingvon en la redaktado de la Bulteno, almenaŭ por la resumo de la ĉefaj artikoloj. Por atingi tiun celon, estus dezirinde ke la .reprezentantoj de TAGE en la malfavorigitaj landoj kies lingvoj ne estos uzataj, protestu kaj petu ke Esperanto estu alprenata samrajte kiel la traduk-lingvoj. Cu TAGE ne povus de nun ekrilati kun la estraro de ‘la Konferenco, pere de siaj reprezentantoj en la koncernaj landoj? Esperanto povas fari en tiaj inteniaciaj organizaĵoj tre gravajn servojn, faciligantc ties internacian funkciadon ikaj dissemante la pacocelaj^ ideojn por kiuj la Konferenco estis starigita. Helpu nin, Cielo nin helpos. F. Baronnet, instruisto, Buxiĉres-d’A illae par Neuv.v-Sĉpulcre. Francdatrdo.

— página 21 del PDF —

Albanujo Kaj Sia skolo. P.R. estas gastema periodaĵo, k’u I. ĉiam volonte akceptas artikolojn pritraiktantajn pedagogion, instruon, lernejon. Tiufoje, ĉar estas la unuan fojon, ke oni priparolas albanan skolon, ni opinias, ke antaŭ ol ni skribu ties historion, ni devas liveri al la estimataj legantoj iujn sciigojn pri Albanujo mem, mia malgranda kaj preskaŭ nekonata lando! Antaŭ nur 20 jaroj, Albanujo ne apartenis al la rondo de la sendepcndaj eŭropaj ŝtatoj, sed estis unu el la multenombraj alirasaj provincoj de Ja Eŭropa Imperio Otomana. Stato Albana naskiĝis nur kelkajn monatojn antaŭ la proklamilo de la granda milito. Nun ĝi etendiĝas 320 km. laŭlonge de la orientaj marbordoj de 1’ Adriatiko kaj ĝia larĝeco ne estas pli ol 120 km. Norde kaj Oriente ĝi limas kun Jugoslavio, sude kun Grckujo kaj okcidente ĝiaj bordoj akviĝas en la blu-nigraj ondoj de la Jona kaj Adriatika maroj. Gia supraĵo alproksimiĝas a’ 30 000 ‘kv. km., kaj laŭ la lastjare farita popolkalkulado ĝi estas loĝata de pli ol 1 OOO OOO da loĝantoj, ĉiuj de nacio albana. lon ĝustan pri la historio de 1’ albanoj bedaŭrinde ni ne havas; ĉio estas perdita en la polvo de miljaroj pasintaj. Oni tamen diras, ke albanoj estas la plej antikvaj loĝantoj de la Balkana duoninsulo, estante la rektaj posteuloj de la Iliroj, kiuj enmigris Balkanan regionon el Azio, eble pli ol dudek jarcentojn antaŭ Kristo. La historiisto Apollonius skribas, ko dum la 13-a jarcento a. Kr. Iliroj formadis regadon sub reĝo Hyll (= stelo). Farllat certigas, ke tiu reĝo „Hyll“ mortis en la jaro 1 225 a. Kr. apud la urbo Shkodra. Gobineau en sia ..pruvo de la neegaleco de la homai ** rasoj jene parolaj pri A:banujo: „De la Iliroj, hodiaŭ nomataj Albanoj, restas popolo kaj lingvo, kiuj, kvankam difektŝanĝitaj, tamen prezentas inuitajn tuj kompreneblajn strangecojii. Albano, en la vere nacia parto de sia karaktero, bone distingiĝas de la ĉirkaŭaj

popoloj.» Alia historiisto, bor.e konanta la Orienton diras: ..Vivas en la Balkana duoninsulo popolo, kiu neniam vivis per si mem kaj por si mem, sed ĝia rolo estis, senĉese liveri tra la jarcentoj vivantan materion al la soldataro do la ĉirkaŭaj nacioj. Albanujo estas estinta la tenujo, cl kiu ĉerpis Grekoj, Romanoj, Bizancanoj, Turkoj. Foje, la raso albana, en neorganizitaj amasoj plenigadis la malplenejojn, kaŭzitajn de la milito aŭ de la dekadenco de la orienta mondo. Alifoje albanoj person iĝas en granda homo, kies mano (estu Mebro e t Ali aŭ Skandcrbeg, Pvrrhus aŭ Ali Tepclenli) renversegis tutan mondan angulon kaj premsignis sur la subigitajn popolojn la sigelon de sia genio! Nur duni tiu jarcento albanoj estas reĝoj en Egiptujo, forĝas alies sendependecon en Grekujo kaj sub Ali Paŝa Tepclenli kuraĝas lovi flagon kontraŭ la ĉionpova Sultano. Tiuj faktoj devas konigi al ni multajn epokojn de la historio de tiu raso. ** Felix Julien diras ke „Albanujo estas la klasika patrujo de la herooj. Homero tie trovis Alineon, Grekulo Aleksandron kaj Pio 11-a Skanderbeg-on. Kvankam en tiu regiono eĉ religio ŝanceliĝis, tamen io neŝanĝa restis ĉe tiu popolo kaj tio estas la pasio por sendependeco kaj gloro. Tio estas la elstaranta trajto de la karaktero, la fonto de la heroismo.» Kaj efektive! Se iu alia popolo estus \.dinta tiom da militoj, invadoj, katastrofoj kiel albanoj kaj ilia lando, sendube neniu el iili estus restinta ĝis nun. Ni rigardus iliajn postsignojn kaj ne scius, kiu estis la popolo, kiu ilin postlasis. Popolo albana dum la multjarcenta vivo sur la orienta bordo de 1’ Adriatiko multon estis suferanta, ĉar ĉiam ilia lando estas uzita kiel peoto inter Oriento kaj Okcidento. Oftaj invadoj de fremduloj pli aŭ malpli sovaĝaj, kiuj transiradis Adriatikon el okcidento orienten aŭ rcciproke, devigis albanojn forlasi urbojn kaj kamipojn kaj ĉiam batalante rifuĝi sur altajn

19

— página 22 del PDF —

montojn, kie ili vivante, konservis siajn tradiciojn, kutimojn kaj precipe lingvon. Kaj ne estas malmultaj popoloj, kiuj pro iu ajn kaŭzo militis sur albana tero; Grekoj, Macedonoj, Romanoj, Bizancanoj, Gotoj, Hunoj, Avaroj, Serboj, Bulgaroj, Normandoj, Francoj, Venecianoj, Turkoj, ĉiuj bataladis en Albanujo kaj ĉiam kaŭzis grandan malbonon al Ja loĝantoj. Kontraŭbatalanto invadintojn, ili ne nur perdis multan homan materialon kaj siajn urbojn )*, sed tio ankaŭ’kaŭzis la perdon de ĉia civilizacio relativa. kiu diversepoke estis ekkomencinta vidiĝi en Albariujo. Tiuj ĉiamaj militoj kaj la senĉesaj klopodoj de la albana popolo, sin liberigi, ĝin devigis fariĝi popolo tre Jibcroma kaj tre militema, sed ankaŭ ĝin devigis resti malantaŭe je civilizacio, malhelpinte al ĝi, sekvi progreson kaj evoluon kiei aliaj pli feliĉaj popoloj. Sendube neniu alia lando estis tiel dronigita en katastrofoj kiel A-Ibanujo, kaj tio kaŭzis, ke eĉ ĝis hieraŭ la sola zorgo de 1’ Albano estis lia pafilo aŭ armilo, aliajn okupojn li estis forlasinta. Albanujo liveris al la historio multajn famajn personojn, inter kiuj ni citas: Bardhylli, Agrono, kies edzino Tcŭta ne malkuniĝis kontraŭmiliti Romanojn (330 a. Kr.), Pyrrhus, Konstantino la Granda kaj aliaj Bizancaj imperiestroj, kiuj unue vidis la lumon sur la orienta bordo de 1’ Adriatika Maro. Kiam Turkoj venis en la balkanan duoninsulon, Albanoj sub gvidado de sia fama reĝo Skanderbeg )** (Jorgo Kastrioti) dum pli ol 26 jaroj altenis kapon kontraŭ 1a invadintoj. Sennombrajn batalojn perdigis Skanderbeg al la Turkoj kaj j>ro tio cknom.iĝis de la Papo Pio 11-a Ja Savonto de 1’ .** Kristanismo Bedaŭrinde post la morto de 1’ reĝo Jorgo (1467) lia tuta ŝtato submetiĝis al la Turkoj, ‘kiuj dum pli ol 450 jaroj ne preterlasis iun okazon

*) Nur Paulus Emi-lius en Suda Albailujo dum 227 a. Kr. elfosigis 80 urbojn’ **) Vidu „Skanderbeg, heroo de A’banujo“, de Cuk Simoni, Esperante.

20

ĝin martirigi. Per fero kaj sango 4i dronigis iun ajn klopodon de la Albanoj por liberigo, tiel ke oni povas diri, ke ili estis decidintaj tute estingi tiun popolon. Eĉ religie, Turkoj devige altiris Albanojn (kristanoj ĝis tiam) al la Mahome tan ismo, kaj tiamaniere nun la plei granda parto de tiu ĉi popolo ne plu vizitas preĝejojn kristanajn, sed adoras Allalfon en silentaj moskeoj. Sed la plej granda perdo por Albanoj estas sendube •a neebleco havi lernejojn, kie estis instruata albana lingvo. Tiu tamen estis bone vivanta kaj ja de miljaroj parolata en tiuj regionoj, kvankam Turkoj severe malpermesis ĝian uzon kaj instruon en iu ajn lernejo. Turkoj kontraŭe devigis ilin al la kulturo de la turka lingvo, klopodante tiamaniere, ke Albanoj forgesu, ke ili estis alirasa elemento. Tio sendube estas la ĉefa kaŭzo, ke multaj kaj multaj fidoj de la albana „Ŝq;pe“ (aglo) distingiĝis en gravaj oficoj de la militistaro kaj administracio turkaj kaj neniam ekpensis pri sia propra patrujo, ĉar ili estis ricevintaj turkajn kulturon kaj instigojn. Sed, jen ke oni povas miri, kiel tia popolo ne povis sin distingi en la historio do la nacioj! Mi citas ankoraŭfoje Gobineau, kiu ŝajne tnte bone estis studinta sian temon: ..Energio senlima, inteligenteco alta, braveco troriskema estis ĉiam la ĝustaj virtoj de 1’ Albanoj! Ili tamen vivis en suba nacia stato kaj sin kontentigis abunde liveri glorajn personojn al la Grekoj, al la imperioj Roma kaj Bizanca kaj poste al la Turkoj. Oni devas atribui tiun fenomenon al ilia dispartigado, kaŭzita de inaIsamvaloraj regionaj edziĝoj, de la relativa malfor:eco de la grupoj kaj plie de ilia restado inter triboj multnaskaj, kiuj tenante ilin en montaj kaj noproduktcmaj teritorioj, neniam permesis al ili sin pliampleksigi space. ** Grandaj Potencoj dum kongreso de Berlin 1878 gravan malbonon kaŭzis al Albanujo, donacante urbojn kaj region-

— página 23 del PDF —

ojn albanajn al la tiama’princo do Montenegro kaj al la Serboj. Nur kelkajn monatojn antaŭ la Balkana milito 1912, ankoraŭ unu fojon, Albanoj revolucias, tiufojc ikun sukceso. Turkoj devis fine rekoni, ke raso albana ankoraŭ ne estis estingita, sed bone vivanta. Ili fordonis iujn rajtojn al Albanoj, sed verŝajne iliaj malfeliĉaĵoj ne estis ankoraŭ finitaj. Jen Balkana milito, kaj la militantoj faris al si plezuron okupante kiom eble plej multe el la albana teritorio. La kontrakto de Florenco de 1913, kiu sekvis Balkanan militon, fine agnoskis Albanujon kiel ŝtaton nedependan, kaj fremda soldataro estis forpelita de ĝia teritorio per la volo de Eŭropo. Germana princo estis elektita kiel reĝo de Albanujo, kaj tiu ĉi princo Wilhelm de Wied elŝipiĝis en Durresi la 6-an de Marto 1914 inter la frenezaj aklamoj de tuta popolo. Tamen, tuj post la proklamilo de ‘a granda milito tiu ĉi forlasis Albanujon kaj ĝian kronon ‘kaj Fugis al servo de sia patrujo. Albanujo eslis ankoraŭ unu fojon dispartigita inter la militantoj, kaj dum ke Nordan Albanujon ekokupis Aŭstrogcrmanoj, Suda Alba n iho estis tute okupita de italaj armeoj. Tiui ĉi eĉ post Ia milito ne forlasis la landon, sed nur kiam albanaj revoluciistoj (ankoraŭ!!’ mem falis sur ilin. Diversajn registarojn estas vidinta Albanujo depost 1912 ĝis la jaro 1925, unu pli malfortan ol la alia. La unua politika vivo de Albanujo kiel ŝtato inter ŝtatoj, ekkomencis depost 1925. En tiu ĉi jaro post interna revolucio, albanaj deputitoj kliniĝas en Tirano (ĉefurbo) kaj proklamas respublikon, elektinte kiel unuan prezidanton homon cre inteligentan, bravan kaj patriotan, s-ron Alirnet Zogu. Depost tiu dato, Albanujo eniras rondon de eŭropaj ŝtatoj, kaj sub la gvidado de 1’ prezidanto ĉio en ĝi ŝanĝiĝas. Por starigi ĉiujn oficojn de la ŝtata organizacio, por ordigi la vivajn fortojn de la nacio, financojn, juĝon ktp., li alvokas eŭropajn personojn kici organizantojn. Angloj organizas ĝen-

darmaron, Italoj ordigas financojn, francaj inĝenieroj regulas publikajn laborojn. Multo estas farenda. Cio mankas kaj popolo estas tre malantaŭe je kulturo kaj progreso. Tamen ĉiu postulo de moderna vivo estas akceptata de albana popolo tutkore; sufiĉas, ke tio estu pctata de la registaro. Respubliko Albana daŭris nur tri jarojn, ĉar la l-an de septembro 1928, tiu ĉi transformiĝis je regolando. Kiel unua reĝo estis elektita la prezidanto sub titolo „Zog I-a, Reĝo de Albanoj». Depost tiu dato, la programo de la reĝa registaro estas: evoluo de la popolo, milito al la analfabetismo, plibonigo de la socia vivo kaj adaptado de la antikvaj moroj kaj tradicioj albanaj al la diversspecaj postuloj de la nunaj epokoj. Cio tagon post tago ŝanĝiĝas, kaj depost la lastaj jaroj Albanoj kun paŝoj gigantaj marŝas al la evoluo, civilizacio kaj progreso. Nekonataj horizontoj ekaperas depost tiu epoko (1928) al la okuloj de la albana montano, kiu ĝis nun ŝajnis esti ne facile adaptebla al novaj sistemoj. Tamen tiu ĉi vidas la bonojn de la civilizacio kaj progreso kaj tutforte klopodas kompensi malfruiĝon devigitan de fremda premado. Li komprenas, ke nur per progreso kaj civilizacio senĉesa li iom posi iom venos al bona punkto de progreso, tiel k e li ne plu estu malantaŭe, almenaŭ kompare kun aliaj balkanaj popoloj. Krom aliaj immi el la ĉefaj zorgoj de tiu reĝimo estis la kreo de pli ‘kaj pli da lernejoj. Kaj prave! Albana lingvo — mirinde konservita, kiel ĝin parolis niaj prapatroj malgraŭ la multjarcenta vivo tra sennombraj danĝeroj — bezonis refortiĝi, pliboniĝi, kaj devis iom post iom forigi ĉiujn fremdajn slavajn, grekajn aŭ turkajn vortojn, kiuj estis restintaj en la lando kiel postsignoj de la trairo de tiuj ĉi popoloj. Albanoj rajtis posedi albanlingvan lernejon unuafoje en 1909 post la revolucio, kiu sekvis la turkan reformadon de 1908. Tiu ĉi lernejo tuj fariĝis porinstruista lernejo kaj daŭrigis sian servon pli aŭ malpli sukcese, ĝis

21

— página 24 del PDF —

orda registaro zorgis pri ĝi. Nun tiu ĉi porinstruista l er nejo ekzistas plu en Elbasan kaj ĉiujare pli ol 30 novaj instruistoj eliras kun la celo disdoni al la novaj generacioj la lumojn, kiuj mankis al iliaj prapatroj. 1921 Albanujo posedis: 1. Porinstruistan lernejon en Elbasan. 2. 1 Alba n o-f ra-ncan liceon en Korea. 3. 9 Superajn Unuagradajn lernejojn, kun 7 ‘klasoj. 4. 29 Superajn Unuagradajn lernejojn, kun 5 klasoj. 5. 22 Superajn Unuagradajn lernejojn, kun 3 klasoj. kaj 6. 472 lernejojn unuagradajn kun 2 klasoj. Plie tiama Registaro subtenis: 44 studentojn en Italujo. 55 studentojn en Aŭstrujo. 3 studentojn en Francujo. Laŭ oficiala statistiko de la Kleriga Ministerio por la lerneja jaro 1928/1929 funkciadis sur la tuta albana teritorio: 1. 12 Mezagradaj lernejoj; 2. 20 Mezagradaj lernejoj internaj; 3. 527 Unuagradaj kvinklasaj lernejoj, en kiuj instruis 106 geprofesoroj kun aliaj 807 geinstruistoj al la tiamaj 32 063 gelernantoj. Krome, la Registaro subtenis dum tiu jaro 1239 lernantojn interne kaj 159 ekstere en diversaj italaj, aŭstraj aŭ francaj un:versitatoj. La budĝeto por la nuna jaro necesig s eltiron de pli ol 360 000 frankoj oraj el la parto de la kleriga ministerio por ekonomio, tial restas al tiu ĉi 3 200 000 frankoj oraj por la lerneja kaj eduka movado. Tiu ĉi sumo estas pli o! la dekono de la tuta budĝeto, kiu por tiu ĉi jaro plialtigos ĝis 29 100 000 fr. oraj. Albana unuagrada lernejo estas kvi»iklasa kaj lernantoj devas viziti ĝin de post la 6-a ĝis la 13-a jaro de sia aĝo. Pri la lernejo mem, nii raportos alian fojon. Janko Pali, instruisto en unuagrada lernejo, Ouepairo de klimara. Albanujo.

Gepatraj devoj. De Waiter Etzold, Leipzig. Jes, preskaŭ ĉiuj gepatroj havas la konvinkon, ke ilia infano estas tre talenta, precipe se ĝi prezentas sin tre ■malnaiva, ili jam nun opinias, ke nur kulpas Ia instruisto, se la infano post 4 jaroj ne sukcesas la akceptoekzamenon por duagrada lernejo. Ili kredas, ke ili povas ŝarĝi la tufan respondecon por ‘la evoluo de la infano al la instruisto, ne pripensante, ke ankaŭ ili havas aron da devoj, .kiujn ili ne raj-tas ignori. Antaŭ ĉio ili ne jam est-u venenintaj siajn jnfanojn en embria stato. Sed tio ofte jam okazis per allkohofl- kaj tabakuzado. Ambaŭ venenoj ĉefe domaĝas al la embriaj celoj, kiel estas pruvite per ĉebestaj eksperimentoj. Da alkoholo sufiĉas ĉirkaŭ 200 gr. por mortigi homon, da nikotino Vjogr. Tabako entenas entute 18 diversaj-n venenojn, ekz.: cianida acido, karbonacidc, piridino, sulfurhidrcgeno, amoniako ktp. Nikotino estas tia terura veneno samdanĝera kiel cianida acido, ke ĝi devas esti konservata sub duobla fermaĵo en la apotekoj. Kuracisto nur raj-tas recepti maksimuman kvanton de 0.150 gramoj da apio, 0,030 gramoj da morfino, 0,003 gramoj da nikotino. Kvingrama cigaro kun nur 2% da nikotino enhavas 0,100 gr. La nikotina enhavo ĉe kelkaj tabakspecoj eĉ atingas 8%, do unu cigaro povus enhavi ĝis 0,400 gr. da nikotino. De 0,100 gr. da brulanta cigaro transformiĝas 0,075 gr. en fumon, da ili la fumanto asimilas 0,036 gr. en ia korpon. Ke tiaj danĝeraj venenoj nature malbone efikas al la idaro, estas facile komprenebli e. Piri alkoholo tio certagrade jam estas konata. D-ro med. G r ŭ n w a 1 d ekz. raportas pri persono. Ado J u cke, kiu naskiĝis en jaro 1740 kaj estis konata kiel driuk ulino. Si havis 834 idojn, inter ili estis 181 prostituitinoj, 142 almozpetuloj, 76 krimuloj kun 7 murdoĵ, 64 loĝis en azilo por mizeruloj

— página 25 del PDF —

kaj tiel plu. Eslas fakto, ke en regiono kun granda bicr-konsumo naskiĝas la plej rnultaj idiotoj. Rilate al nikotino avertas prof. Frank Io Hochwert antaŭ edziĝo kun nikotinisto, ĉar infanoj de tia homo ekde naskiĝo estus nervozaj kaj malsanemaj. Mi tule ne volas aserti, .ke ĉe ĉiuj personoj, kiuj iafoje drinkas kaj fumas, devas ekzisti degeneritaj idoj. Tamen ĉiu pensu, ĉe estontaj malbonaj sukcesoj kun siaj infanoj, pri si mem. Danĝera nature estas la propra alkohcl-trinko de la infanoj. Se la alkoholo jam malutilas al plenaĝuloj, des pli ĝi devas malutili al ne evoluinta korpo. Sed, kelkaj diros, mi ja neniam donas al mia infano alkoholon, eĉ ne botelbieron. Tamen la infanoj chile ĝuas alkoholon, sen scio de la gepatroj. Infano el speciala klaso, kiu precipe la literojn b lkaj v eraro intermiksis kaj ofte sidis dormeme kaj apatie, foje estis demandata de instniisto, kion ĝi manĝas antaŭ la enlitiĝo. Jen li eksciis, ke ĝia patrino donis aJ ĝi likvorajn ĉokoladbombonojn. Sed estas science konstatita, ke nur 13 likvor-bombonoj entenas brandglason da konjako. Prof. D-ro Schmidt, fama kol-kuracisto en Frankfurt ĉe Main diris: Kiam en la jaro 1862 komenciĝis mia praktiko, en maltaj familioj estis kutimo, doni al infanoj vinon por tre fortigi ilin jam en la dua vivjaro. Poste kiam mia praktiko plivastiĝis, ini decidis observi trankvile, ĉu alkoholo estas utila aŭ ne por infanoj. Mi tre baldaŭ konvinkiĝis, ke kutime la malo de la intencita efiko estis atingata. r D-ro J. B. Caithomas en &t. Gallon diras: La akceptema kaj sentema cerbo de evoluanta infano estas difektata per alIkoholo pli multe ol la cerbo de la plenaiĝulc. La spiritaj funkcioj de infana cerbo estas forte difektataj kaj aipatiigataj, la tuta nerva sistemo estas grave difektata. Tiel ankaŭ la nuna pleja ma’sa.no, la nervozeco, estas parte deduktebla el konsumo de alkoholaĵoj en la juneco. Estas pruvite, ke infanoj, kiuj hejme

trinkas vinon, bieron, brandon, moston ktp. rapide ekscitiĝas, ili suferas je konvulsioj, artrito, koreo, epilepsio, maltTankvila dormo, eĉ sendormeco. Krome estas .pruvite, ke preskaŭ ĉiuj malsanoj kiujn kaŭzas la alkoholuzo ĉe plenaĝuloj, iafoje estas troveblaj ĉe infanoj, ekz. inilamoj de vivnecesaj organoj, hepata atrofio, kor-dilato ktp. La korpa evoluo ofte postrestas pro alkoholuzo. Plu estas pruvite, ke infanoj, kiuj frutempe ricevas alkoholaĵojn, postrestas je kreskado, k e trinkantaj infanoj, se ili malsaniĝas, pli grave malsaniĝas ‘kaj pli grandnombre estas venkataj de malsano, sekve ili ankaŭ havas pli malgrandan rezistkapablon ol la abstinencaj. Do reen ai nia infano en la speciala klaso! Laŭ la ĵus dirita, ĝia sinteno estas klarigebla. Kiam ĝi estis atentigita pri tio, ĝi ne plu manĝis ‘likvorbombonoĵn kaj ĝia stato fakte videble pliboniĝis. Ho, kiel multaj edukistoj povus pli faciligi al si sian eduklaboron! Tre malbone ankaŭ efikas al infanoj la restado en fumplena aero. D-ro Burchardi citas francan kuraciston, kiu foje estis vokita de policisto, kies infano grave malsaniĝis. La kuracisto ne sciis alian konsilon, ol recepti al ■la infano restadon en kamparo. Post ses semajnoj ia infano sane revenis. Sed baldaŭ hejme reaperis la malnova malsano. Tiam la kuracisto iuvespere eltrovis, ke la patro fumis en la loga ĉambro, kaj ke la fumondoj penetris tra ‘a malfermita pordo en la dormĉambron d-e la infano. Nun a.l la kuracisto klarigis la kaŭzo de la malsaniĝo. Li klarigis tion al la patro, kaj tiu forlasis sian malbonan kutimon. La infano baldaŭ tutte resan•A• igis. Ankaŭ mi iam havis knabon en la klase, kiu aspektis malgrasa kaj estis apatia dum la instruo. Mi eksciis, ko lia frato hejme dunn lia ĉeesto fumis multe da cigaredoj. Estas konate, ke la fama Viena nervkuracisto Frank Hochwart atestas, ke ĉe fumantoj estas subpremata

25

— página 26 del PDF —

Ja malsatsento, kaj ili suferas je senapetitcco. Nature ankaŭ tiuj, kiuj daŭre de-vas esti en lumplenaj ejoj. Mi .klarigis tion al la gepatroj, lkaj kiam oni longis la fumadon, la knabo rericevis sian apetiton kaj samtempe korpan kaj spiritan sanecon. Bedaŭrinde ankaŭ okazas, ke infanoj sekrete fumas. Tiam estas kauzata nenormala ekscitiĝemo ĉe ili, eĉ ankoraŭ pli ol ĉo kutimfumantoj. Tiel mi iam konstatis ĉe knabo, kiu estis batinta kvar knabojn ĝissange. Tiu ĉi knabo tagon antaŭe fumis pipon. Ke jam multaj incendioj (brulegoj) cstiĝis pro frivola fumado, nur krome estu rimarkate. Ankaŭ oni gardu la infanon antaŭ malbonaj distroj. Kien ĝi iras, jen en ĉi tiun, jen en alian kinon aŭ soci e tkunvenon kaj tie partoprenas, tiam neeblas al ĝi ekzakte plenumi siajn lernejajn taskojn. Vespere oni donu al infanoj nur facildigesteblajn manĝaĵojn, precipe fruktojn kaj enlitigu ilin plej malfrue je .la 20-a horo. Tre malrekomendinde estas dimanĉe kunpreni la infanojn ĝis malfruaj horoj, ĉar tiam neeblas, ke ili estu viglaj kaj findormintaj je la sekvanta mateno. Do, ekzistas multaj aferoj, kiujn devas pripensi la gepatroj, antaŭ ol ili iel ikulpigu la instruiston pro malsukceso de la infano en la lernejo. Se la gepatroj havas la necesan komprenemon, kaj se ili .solidariĝas kun ‘a instruisto, tio nur utilos al la nova generacio. Kiu ne volus ĉiel kunhelpi por atingi ĉi tiun plej altan celon?

Presarto ĉe lernejoj francaj. Tuj kiam ni estis provintaj en la 1924-a jaro, la unuajn eksperimentojn pri ..Presarto ĉe ‘*, Lernejo ni senprokraste pripensis la gravegajn utilojn de ĉi tiu tekniko cele interkomunikon de la lernejoj.

24

Kaj efike tuj kiam du klasoj estis posedinta.j materialon je presarto, ni organiz s in.terlernejajn ŝanĝojn. Sed ĉar la adeptikvanto ĉiam kreskis, tre baldaŭ ĝi estiĝis tiel grava, ike la interŝanĝo de lernejaj gazetetoj ne plu sufiĉis por interligo, por kunligo de ĉiuj presantaj klasoj. Ni estis devigataj pripensi novan mctodon rilatan al taŭga interligo. Tiam naskiĝis „L a !** Garbo Gazeteto tute presita de ia infanoj mem. La unuan „Garbo“-n do estis presigintaj nur dekduo da geedukistoj. Ciu lernejo presigis kiel eble plej sperte sur tri aŭ kvar paĝoj interesan tekston. Ni ĉion kunmetis per bela blua kovrilo. La tuta materialo havigis al ni 80 malgrandajn kajerojn kiujn ni distribuis inter la aliĝintoj. La entuziasmo tiel instigita estiĝis ŝatirida. Kaj -tiu ĉi sukceso kuraĝigis nin persiste daŭrigi maltime Ia novan vojon. Duni Ja longdaŭra de tri lernjaroj, etendiĝis kontinue Ja eksperimento, pri „Garbo“ de la infanoj mem aldonita. Kiam la preskvanto de 80 broŝuroj ne plu estis sufiĉa pro kreskego de la korespondantaro, ĉar nun oni ne povis postuli de Ja lernantoj pligrandan preskvaliton, ni kreis du kaj eĉ tri seriojn de ĉiumonataj Garboj. Ni do estis eldonintoj ĉiumonate 160 kaj 240 ekzemplerojn Je kajeroj, kiuj estis veraj tnte verkoj de Ja infanoj. Tia kvardeko de libretoj ja estas senkompara, sensimila dokumento en la pcdagogia historio: vera porinfana gaz e t e t o. de 1 a infanoj tute verkita, presita kaj ilustrita, kiu kapablas vivi dum pluraj jaroj, sen kostopago, kaj sen abon-mendoj, sen budĝeto verdire. Ni tuj sciigos Ja legantaron, ko ni eĉ nun elĉerpas tre ofte interesajn verketojn de Ja malnovaj kajeroj, celante pri niaj diversaj porinfanaj eldonaĵoj. Ĉiaokaze, tia formulo pri „L a G a r b o“, supermezure kunhe-lpis nian plivasf-

— página 27 del PDF —

igon dum la malfacila periodo de la teknikaj provŝanceBĝadoj kaj de la pedagogiaj esploradoj. Cii estis vivplena ilo por kooperado, maniero de seninterrompa konkura fervoro inter la malnovaj aliĝintoj, kuraĝigo por la novaj samcelanoj. Ni eĉ povas nun pcnsdemandi ĉu ne estus dezirinde reaperigi regione similajn kooperajn revuetojn. Ni tamen estas devigitaj forlasi ĉi tiun iam esprimitan formon, ĉar ĝi nekapablis taŭge kontentigi la novajn bezonojn por interkoniamikiĝo de 200 ĝis 250 adeptoj priinstruan t e 5- 6000 infanojn. Necesis trovi veran interligilon pri aktiveco kiu ĉiam pli kaj pli gravege plivastiĝis, novan ‘interpretilon pri konstanta ‘kaj efika kunligo. Ni tiam spertigis unuan aliigon al nia ..Garbo’4. Nia ĝenerala Kongreso en Marseille decidis 1930 eksperimenton pri nova maniero: porinfana gazeto de la infanoj verkota kaj ilustrota, sed de la plenaĝuloj presota. Dum la sekvanta lernjaro, verdire ne ĉiam regule, kajeroj de Ja Garbo44, per rotacia limografo presitaj, iom post iom aperis. Estis plena feliĉa sukceso kiu devigis nin en la komenco de juinio 1931, adopti la nunan materialan aspekton per tutpresaita kajero.

Sub tita finofara belaspekto, „L a G a rb o“ ĉiam estas firmiganta la sukceson. Multnombraj pruvoj certigis aii ni la ekster ordinara n intereson en la infanaro por tiu eldonaĵo. Kaj oni certe tre miros kiam rri estos dirantaj ke la eblecojn pri plibonigo de la revuo ni ĝis nun ne tuiĉ erpis.

Kompreneble ni presigas la gazeton. Sed ni treege dezirus ke ia enhavo tutkonientige plenumu la mankajn dezirojn de la infanoj; ne nur de la francaj infanoj sed eĉ kaj kontinue, la dezirojn de Ja ĉiulandaj geknaboj! Nii firmo klopodas, penadas pro „Garbo“ kiel stimulanto, kiel instiganto de 1 a kreemaj eblecoj, de la k r c-

e ni aj kapabloj d e la m a 1 g r a n du 1 o j e n 1> a tuta mondo! Ni batalas kaj batalos senlace pro „L a Garbo44 unua kaj espereble longdaŭra, ♦ nacia kaj internacia interligilo d e ĉiuj infa n oj kiuj studadas per libera aktiveco en la lernejoj de 1’ popolo! H. Bourguignon, Instruisto en S a i n t – M a x i m i n (Var) Francujo. PS. Edukistoj el la tuta mondo, legantoj el la pedagogia aro, petu tuj aii rni senkostan specimenan ekzempleron de la „Garbo“ kaj atentu ĝin. Post unua enr iga rdo vi corte fariĝos fidela abonanto kaj abonigos viajn gelernantojn kaj . . . gekolegojn. Kunhelpu la internacian peresperantan rubrikon de nia gazeteto havigante al ni infanajn verketojn! Ni tutkore antaŭdankas kaj ĉiam rekompencos la infanajn korespondantojn! H. B.

Esperanto Kai lernejoj. Prilaborita de Alibrecht Naum ann, GroBenhain Sa. (Germ.)

I. EUROPO. 1. Anglujo. Cl ithe roe. Post parolado de s-ro Butler en la lernejo kaj Grammar-lernejo ĉi tie ‘la estroj tiel interesiĝis, ke oni starigis kurson por la infanoj kaj mendis librojn de BEA. Collie. Kurso stariĝis kun 27 lernantoj. Instruanto s-ro Sunter, redaktoro de Collie & Nelson Leader. London. 25.11.32 prof. de Londona Universitato H. C. Fluge! prelegis pri ,.Psikanalizo kaj moralo44 en Londona Esp.-Klubo. — En popola Universitato City Literary daŭras kvin kursoj de la eduka fako, inter ili la prelegaro de K. R. C. Sturmer pri la historio kaj literaturo de Esp. En la Esp-ista Klubo de la

25

— página 28 del PDF —

universitato parolis 10. 12. s-ro F. Sous pri „F ron el .** ogio 2. Aŭstrio. L i n z. En metia kleriga ‘lernejo sin anoncis por kurso 180 gelernantoj. Lau (klopodo de s-ro Wanneck la lerneja (konsiliantaro ktMisentis starigi du kursojn anstataŭ unu, kaj daŭrigan kurson. Gvidas s-ro Jos. Mraz. La kursoj estas pagatai de la lando. R i e d. Kuro gvidata de s-ro Jungschaffer. La duono de 25 partoprenantoj estas gimnazianoj. 3. Bulgarujo. Tra lando s-ro Simeon St. Hcsapĉiev faris dum 24 tagoj en Sept. kaj Okt. 19 paroladojn. 11 el ili estis speciale por gelernantoj de mezlernejoj. S-ro Hesapĉiev havas permeson de la Ministerio de la Publika Instruado fari paroladojn pri Esp.-temoj ĉe ĉiuj mezlernejoj en la lando. Cie la intereso esitis granda, malgrau la malfavoraj tempoj, en kiuj ni vivas. Specialan intereson montris la gelernantoj. Nun oni gvidas kursojn ĉe «nultaj gimnazioj. 4. Ceĥoslovakujo. Brno (Brumi). S-ino Marie Strejĉkova gvidas kurson por virinoj (precipe instruistinoj, doktorigoj, profesorinoj). Koŝio e. 40 slovakaj gimnazianoj lernas Esperanton ĉe del. de UEA. Ml ada B ol esi a v. En Okt. 1932 komenciĝis kurso por 22 gelernantoj en komerca lemejo. Olomouc (Olmŭtz). Eji ĉeĥa Komerca Akademio oni favoras Esperanton. Jam la trian jaron estas kursoj aranĝataj. La gestudentoj volas konvinki la profesorojn kaj la direktorojn, ke Esp. taŭgas por praktikaj celoj. Pro tio oni volas aranĝi ekspozicion 19.—26.3.33 en palaco de la Praha’a Specimena Foiro en Praka (Prag). La studentoj petas alsendon de raportoj pri Esperanto en aliai komercaj lernejoj kaj kiel la studentoj praktike uzas Esperanton.

26

5. Estonujo. Tali inii (Revaj). 13. 12. 32 estis 10-jara jubileo de Esp.-rondo ĉe li urba elementa Lernejo, okaze de tio bonsukcesa festo kun Esp.-programo. ‘fartu (Dorpat). 15.11.32 s-ro K. Tunon parolis pri Svedujo kun lumbildoj en knaba gimnazio antaŭ 150 lernantoj, tradukis s-ro J. Eicliman. T a r t u (Dorpat). Blinduloj en loka blindula lernejo eklernis Esperanton. 6. Francujo. Departementaj parlamentoj. La 11.10. la ĝenerala konsilantaro de Boucher-du-Rhone sub prezido de senatano Bon akceptis unuvoĉe rezolucion pri instruo de Esperanto en lernejoj. Saman deziresprimon voĉdonis ankaŭ la konsilantaro de la departemento Alpcs-Maritimes. Auxerrc. Parolado de s-ro Ernest Archdeacon en Okt. antaŭ 100 personoj, inter ili multaj lernantoj de porinstruista lernejo. Grenoble. 28. 10.32 s-ro Andre Baudet, eksprezidanto de Pariza Konicrca Cambro, faris paroladon pri Esperanto kaj ĝia praktika utiligo en la. Komerca Cambro. Pro tio oni komencis kurson en la universitato. Paris. La semajna ĵurnalo „Novaj Horoj ,** organo de la Franca Ligo de Instruado, komencis en ĉiu numero Espcrantan rubrikon. Petu specimenon de la ĉefsekretario de ..Ligue Francaise de i’ Enseignement», 3 rue Recamicr, Paris. 7. Germanujo. Gla dbe ek (Rheinland). 8.11. mczlerneja instr. Schulte el Essen faris paroladon en pormetia lernejo. Kurso kun 24 p. komenciĝis. 8. Latvujo. L i e p a j a. Instruisto Kau.pmanis lernigas Esperanton al infangrupo de elernenta lernejo. Riga. 3.1(1. kurso en popola altlernejo, 15 pers. instruas rektmetode s-ro Krastinŝ. 5. Hi. instr. G. Tupicin ekin-

— página 29 del PDF —

struis Esperanton al 20 siaj gelernantoj en meza gimnazio. 9. Nederlando. Dortrccht. Grupo „Tra Ia ** Mondo aranĝis la menciitajn kursojn, en kiui nun partoprenas 320 geknaboj. ) 10. Norvegujo. S t a v a n g e r. 25.10. s-ro Scppik faris paroladojn. Inter la kursanoj estas 40 popolle rne ja noj. 30 gimnazianoj kaj 15 geinstruistoj. Stord. 24.10. lektoro Seppik faris prelegon pri Estonujo en la klaso de s-ro OckJand. Poste estis provleciono por gelernantoj kaj geinstruistoj de la seminario. Nun la lernantoj lernas laŭ sia deziro Esperanton ĉe s-ro Oekiand, trt malnova esperantisto. 11. Polujo. L u b i i n. Dum la 5-a Pollanda Esperantista Kongreso je 30./31.10. ‘kaj 1. 11. 1932 oni faris rezolucion pri okazigo de plebiscito por enkonduki Esperanton en la lernejoj. Oni pritraktis la de ICK skizitan Lernej-planon sur bazoj priJaboritaj de la Universalaj Kongresoj en Oxford kaj Krakovo. Oni klopodas pri cnkonduko de unujara Esp.-kurso ‘kiel devigan fremdan lingvon en la polan instrupr ogra mon. 12. Svedujo. HaHevik. 13. 12. 32. Esp.-KLubo aranĝis Luĉio-feston en la lernejo. Kunvenis klubanoj, gelernantoj el la popola lernejo, kiuj studas Esperanton (26 geknaboj) kaj kelkaj invititoj, entute 80 personoj. Luĉio-virguiino estis knabino cl popollernejo, Inga-Greta Ivarsson. Ili kantis la Luĉio-kanton en Esperanton. L u n d. S-ino Morariu gvidis kurson por instruistaj seminarianoj kaj alian por allaj klasoj de popollernejanoj. En Sode r hamil kaj Sanda rne fondigis po unu grupo, al kiuj apartenas naŭ geinstruistoj. 13. Sudslavujo. Je se n ice. 12 instruistoj partoprenis skriban kurson de s-ro P. Golobiĉ. ♦) Vidu IPR 1932. p. 136!

II. AFRIKO. Egiptujo. L e n nure s. La ĉefinstriiisto en kopta lernejo, f-ino VVadia Gattas, parolas Esperanton.

III. Ameriko. 1. Cilio. Santiago de Chile. Fine de Julio 1932 fondiĝis societo ..Esperantista Junularo de .** Cilio Membroj estas la lernantoj de unu el la ĉefaj liceoj de la ĉefurbo kaj ebligos antaŭvidi la interesigon de la licea direktoro kaj de la instru-aŭtoritatoj por aranĝo de pliaj kursoj. S-ro Kreuz, direktoro de ICK, estis nomita Honora Membro de tiu nova societo. 2. Usono. Los An gele s. La vespera kurso en Ia Politeknika Artlernejo ankoraŭ daŭras sub vigla gvidado de s-ro Christensen.

IV. Azio.

Japanujo. Kursoj okazas en dimanĉlernejo de Daini kaj en la Dooŝiŝa Liceo de Toki o.

Nuntempaj lernejreformoj en Cehoslovakujo. Niaj lernejreformoj tuj post Ia mondmilito ha vis nu r negativan signifon: estis forigantaj sole la postvivaĵojn de la antaŭa konservativa reĝimo. Sed esploraj vojaĝoj eksterlandon, «P multenombra pedagogia gazetaro, vastiganta la komprenon por nova lernejo kaj vico da fakaj pedagogiaj verkistoj kaŭzis, ke la nuntempa’) lernejreformoj montras karakteron tute alian. Ili metas la daŭrajn funda nie ntoj n al la ĉeĥoslovaka lernejo, precipe al ĝia moderna organizado. En multaj lokoj de nfa respubliko •estas organizitaj jam kelkajn jarojn eksperimentaj lernejoj, kies celo estas disvastigi

27

— página 30 del PDF —

la ‘konon «pri lernejaj novaĵoj kaj montri al ni, kiuj novaĵoj taŭgas por nia lando kaj estas en ĝi efektivigeblaj. Reformata estas la porinstruista prcparo. La pasintan jaron estis malfermitaj en Pra ha, Brno kaj Bratislava ŝtataj pedagogiaj akademioj, unujaraj alt-lernejoj, kiuj celas doni al a b solvintoj de mezgradaj lernejoj pli perfektan pedagogian klerigon. En iii estas prelegantaj universitataj profesoroj. (l’iu ĉi reformo estas nur provizora kaj en pli oportuna tempo cstos «plibonigata; Ja ĉeĥoslovaka instruista-ro neniam ĉesos postuli la klerigon universitatan). Dum la nunjara somera trankvilo estis eldonita moderna instruplano por la unugradaj lernejoj, per kiu ili alproksimiĝas al idealoj de aktiva lernejo. Publikigitaj estis ankaŭ instrukcioj plifacili gantaj la transiron el unuagrada lernejo en lernejon mezgradan; tiamaniere maturiĝas Ia ideo de unueca lernejo. La kompletigaj lernejoj industriaj, antaŭ nelonge ankoraŭ alligitaj al aliaj lernejoj kiel specialaj kursoj, sin iom post iom sendependigas. La interna ŝanĝo lerneja direktiĝas al pli granda individueco de 1’ instruado. Oni postulas la liberan hortabelon por la elementa lernejo kaj diferencigon laŭ la talento de lernantaro. En la plej proksima ternpo estos prilaboritaj definitiva instruplano por la unuagrada lernejo, laŭ la spertoj akiritaj post trijara instruado laŭ la instruadplano provizora, plue Ja fundamenta i.nstruplano por la lernejoj mezgradaj kaj fine nova aranĝo de la popolinstruistaj ekzamenoj. Ankaŭ instrukcioj por la ekzamenoj en la apartaj fakultatoj de universitatoj estos denove reguligitaj. La iniciatoj el eksterlando aliformiĝas tiamaniere, ke ■ili enradikiĝas en nia lan ilo en Ja formo tute nova, kiel1 cetere okazas en ĉiu kultura ŝtato. La menciitaj reformoj klopodas doni al niaj lernejoj tute individuan karakteron, konforman al la bezonoj do la nova ŝtato ‘kaj de 20-a jarcento. Ili havas altan

nivelon kaj pruvas, ke nia ŝtato estas rilate la lernejaferoj!! tute moderne orientita. A. Valouŝek.

Decido de la l-a Helena Esp.-kondreso. La l-a Uei. Esp.-Kongreso kunveninta en Ateno de la 16-a ĝis la 18-a de Julie 1932 en la amfiteatro de la Universitata de Ateno, decidis jene: Konsiderinte la gravecon de la Helplingvo Int. Esperanto kaj ĝian ĉiutagan ■eksterordinaran disvastiĝon en la tutan terglobon, ke la hodiaŭa neceso de pli bona inter komunikiĝo kaj alproksimiĝo de la popoloj altrudas la akiron de ĉi tiu komuna lingva ilo jam sufiĉe internacie akceptita .kaj pli facila por la ellerno ol ĉiu alia lingvo, a) esprimas la deziron al la registaro, ke la Lingvo Internacia Esperanto estu enkondukita kiel deviga fako en ĉiujn lernejojn de la ŝtato, petas la registaron, ke ĝis la plena efektiviĝo de tiu propono enkonduku Esperanton kiel devigan fakon almenaŭ en la Instruistajn Altlernejojn de Elementa kaj Mezgrada Instruado, en la Komercajn Lernejojn kiel ankaŭ en la lernejojn de la kompletiga Instruado de ŝtatinstruistoj, kio servos por la preparo de Esp.-Instruistaro de la ŝtato, b) konsideras necesa la tujan starigon de eksterondinara katedro de Esp.-kurso en la Universitatoj de Ateno kaj de Saloniko ‘kiel estas jam kreitaj en Ĝenevo, Vieno, Braha, Grenoble, Tokio kaj aliloke, c) konsideras nepre necesa la almeton ankaŭ de Espcranto inter la fremdaj Lingvoj al unu el kiuj, konforme al la novaj statutoj de la Universitato, devos ekzamenigi la studentoj por sia diploma finekzameno, kaj fine, decidas ke tiu voĉdonita decido

— página 31 del PDF —

estu donita per speciala komisiono al Lia Ministra Mosto. (El Lingvo Internacia, Adieno; N-ro 7-8-9/32.)

Hungara EspcranfoPcdagogia Asocio fondigis. La antaŭpreparojn faras prof. Jozefo H. Mihalik. Projektita jara kotizo 1 pengo. La celo de la Asocio cstos csplori la plej bonan instrumetodon de Esperanto, disvastigi la lernejan instruadon de Esperanto, multigi la nombron de inst ruka pablaj Esperanto-profcsoroj.

Recenzo). Prof. D-ro Gdhl, Ausfŭhrlichc Stp r aioliiItcili r e des Esperanto, Lehr- und Nachschlagebuch fŭr Fortgeschrittene. (Detala gramatiko de Esperanto, lernolibro kaj lingva konsultilo por progresintoj.) Eldonis D-ro mcd. C. Renken kaj Friedrich Ellersiek. Berlin, 1932. Friedrich Ellersiek G. m. b. H. Esperanto-Verlag. 296 paĝoj. Tole bindita, prezo 4,50 gmk. Jam antaŭ du jaroj mortis la aŭtoro. Kiel frukton de dekkvinjara laboro ii postlasis tiun riĉegan verkon, kiu certe meritas favoran rangon en la bibliotekoj de germanaj esperantistoj. Du celojn servas la libro: pliperfektigon kaj .konsultadon. Kion oni trovis ĝis nun nur hazarde kaj penige en iuj Esperanto-gazetoj, en ..anguloj» por lernantoj kaj ,.studrondoj», tio estas trovebla bone ordita en tiu laboraĵo. Kursgvidantoj, kiuj plenumas la malfacilan, ofte forgesitan taskon, instrui personojn finintajn la unuan Esperanto-kurson, ili certe povos havigi al si ĉiun lingvan materion por siaj bezonoj. Ekz. la malfacilaj sufiksoj -ig- kaj -iĝ- estas pritraktitaj sur 6 kaj 5 paĝoj, krome ĉiu paĝo enhavas indikojn al aliaj ĉapitroj, kiuj rilatas al la koncerna afero. Germanaj parolturnoj malfacile tradukeblaj estas aparte pritraktitaj, ekz. la formoj „dŭrfen“, ..mŭssen»,

..solidi», adverboj, prepozicioj (20 paĝojn!). La aŭtoro gvidas germanlingvajn progresemulojn tra ĉiuj danĝeroj kaj erarebloj de la ..facila» Esperanto, kio certo ne estas tro alte taksenda merito. Li traktas plej detale pri elparolo kaj ort ografio (mankas nur ekzemploj pri akcentado; iom danĝera ŝajnas al mi la rekomendo paroli „n“ antaŭ b, d, g), vortfarado (kun ĉiuj sciencaj aŭ maloftaj afiksoj, ankoraŭ ne oficialigitaj; la aŭtoro parolas pri prefikssimiloj fi-, for-, el-, inter-, sub-, ĉef-, duon- kaj vir- eble pro kaŭzoj devenantaj el la germana lingvouzo), la artikolo, substantivo, adjektivo, numeralo, prepozicio (rimarkindaj estas la notoj pri la nevera prepozicio), verbo, adverbo, konjunkcio, ekkrioj, vortsinsekvo kaj stilo. La rimarkoj pri da stilo montras, ke la aŭtoro ankaŭ volas prezenti lernolibron, ĉar ili entenas valorajn konsilojn por la laboro je propra pliperfektiĝo. Kiu trastudis la libron, vere devas miri pri la abundo de nia simpla lingvo. Fakte tiu gramatiko ne diferencas de iu naciilingva. Tio estas certe grava signo por ■la vivkapablo, vivoforto de la artefarita lingvo. Sed ĉu tio ne estas ankaŭ manko? Per kio distingiĝas Esperanto de naciaj lingvoj? Generale oni rimarkas, ke ĝi estas logika lingvo. Ekzistas ja nun rondoj en Esperantujo, al kiuj ŝajne ne tro plaĉas la logika, sistema rigideco, pureco de la lingvo, kiuj ĝoje konstatas kaj favoras la t. n. ..lingvan kutimon». Ni ne forgesu la logikan fundamenton, t. s. la fakton, ke Esperanto baziĝas sur la ĝeneralaj samecoj, fundamentoj de niaj nuntempaj grandaj kulturlingvoj (okcideutaj). La genio Zamenhof .intue trovis tiun ĉiaman vivan portanton de homa lingvo, ĝian ĝeneralan gramatikon. Esperanto evoluis forte kaj nehaltigeble, ĝi estas vivanta lingvo, sed ĝia plua konscia prilaborado ne estu farota laŭ la modeloj de la naciaj (vivaj) lingvoj, nome laŭ fiksenda lingvo-kutimo (kaj sufiĉe da decidoj pri ne ĉiam tute klare prijuĝeblai

29

— página 32 del PDF —

aferoj en la Esiperanto-lingvo ankaŭ en tiu libro similas tiun nevolan intencon). Do ni ne forgesu kaj atendu gramatikon proprecan aii Esperanto. La valoro de la verko certe plialtigus per pii bona ordigo de la mallongigoj uzitaj en la libro kaj per sistema (eble laŭalfabeta) ordigo de la ekzemploj en •la unuopaj paragrafoj. R. W.

latvan Genthon, La pentroarto en 1 a malnova Hungarujo. Tradukis D-ro Francisko Szilagyi. Eldonis Literatura Mondo, Budapest IX. Mesterutca 53, V, 7. 72 paĝoj da teksto, 96 paĝoj da bildoj, prezo 12 60 gmk.

Tiu eldonaĵo d-e Literatura Mondo reprezentas valoran pliriĉigon de la Esperanto-li>teraturo. Kiel nefakulo mi ne scias, ĉu la iaboroj de la aŭtoro estas publikigitaj nur en hungara, aŭ ankaŭ en aliaj nacilingvoj. Esperanto partoprenas per la verko nuntempan sciencon. Por tio dankas Ia aŭtoro, saman dankon devas esprimi la esperantistaro al la eldonisto de tia verko. Nekonata, sed certe valora kaj menciinda parto de la mezepoka pentroarto estas la hungara. Ĉirkaŭ 2000 bildojn el la mezo de la 14-a ĝis la mezo de la 16-a jarcentoj trastudis la aŭtoro, la plej bonaj estas aldonitaj al la libro, tre bone reproduktitaj (102). La artokritikisto volas pruvi, ke la bildoj devenis de hungaraj majstroj, sukcese li penadas elmontri ĉiam la proprecon de la hungara pentroarto. Pro tio la tuta verko estas mallonga eŭropa artohistorio de la mezcpdko, ĉar estas necese limigi la hungaran al itala kaj germana artoj. En la hungara arto laŭ li ege estas favorata la tono de silenta, inspirpia liriko (p. 26), la plej granda parto de la bildoj troviĝas ja sur flugilaj altaroj. Malgraŭ forta decidemo la aŭtoro skribas simple kaj modeste, grava avantaĝo de tiu verko. Du •majstrojn hungarajn de eŭropa signifo ili mencias, kaj vere li scipovas interesigi tiujn al la leganto — oni komencas kom-

30

pari la aldonitajn bildojn kun germanaj kaj italaj. Bonaj estas la priskriboj do la bildoj, ili ne tro ŝarĝas la enhavon, sed agraible estas interrompitaj de aliaj pritraktoj. Do tiu verko de scienca laboro sin turnas al ĉiu leganto, ne nur al fakulo. Mi kuraĝas nomi la libron modelo de bona ..populara literaturo scienca», ĉar ĝi estas komprenebla de ĉiu leganto, sed postulias iom pli da laboro ol nur legado, instigas al memstara plua demandado rilate al propra historio kaj estas tradukita en fluan, eĉ modelan Esperanton. (Al mi ne plaĉas *..tutege 1 (46); ĉu mezepokaj bildoj ..fotografas la epizodojn ?** (36). R. W.

Wie de nke n Sie ŭber E s peranto? (Kiel vi pensas pri Esperanto?) de fakinstruisto Hans Jungschaffer, Ried i. J.. Bahnhofstr. 22, Aŭstrujo, 2-a eldono 1932, germanlingve, 23 paĝoj, prezo 30 groŝojn aŭstr., (5 ekz. aŭstr. Sii. 1,70, gmk. 1.—•, ĉ. kr. 10.—), havebla de la aŭtoro. La libreto bone estas recenzita en la germanlingva „Riedcr Volkszeitung ,** ĝi entenas la plej gravajn kaj konvinkajn faktojn pri Esperanto. R.W.

TAGE-Kunvcno en Kŭln. Jam dum la Esperanto-kongreso en Paris kolegoj Hahn kaj D-ro Doliler interrilatis kun samideanoj el Koln, pro aranĝo de la TAGE-kunveno dum la Esperanto-kongreso en Koln kaj ricevis la konsenton kaj la promeson, ke la TAGEkunveno trovos la specialan atenton de la Kongreskomitato, kiu zorgos, ke la instruista kunveno ne estu malhelpata aŭ ĝenata per samtempa aranĝo de aliaj ĝeneralaj laborkunsidoj, kongresaj prezen taĵoj aŭ gvidadoj. La preparo de la kunveno estas komencita. Kiti el la tutmonda membraro deziras fari proponon por la tagordo aŭ pri nia laboro kaj estraro, bonvolu skribi

— página 33 del PDF —

aii la sekretario de TAGE. La daton kaj da tagordon ni publikigos en la venonta n-ro de IPR. Antaŭ la internacia instruista kunsido dkazos tiu de la germana asocio de Es-

peranto-instruistoj, en kiu ankaŭ la alinaciaj gekolegoj estos kore bonvenaj. Jam nun ni lkore invitas vin, amikoj el tutmondo, aj niaj kunvenoj en Koln. La TAGE-Lahorkomitato.

FELIETONA El la instruejo (Historia historio-leciono.)

klasĉambro fermiĝas kaj ĉiuj gelerm oj ordigas sin en La pordo de a komenci la lecionon: siaj benkoj. Staran! antaŭ inia trideko, mi estas vaj partoj mi disvolvos por la „historio“, indikas la leĉl juna generacio, la vivon kaj penadojn de iamaj patrujanoj, J am dum multaj ne ĉiam tute fervore. Iom post jaroj mi pritraktis la samajn temojn, kaj iom la ofta ripetado minacas Ia originalan freŝecon. Ĉiam denove la instruisto devas scii prepari spicitan saŭcon, por ke ĉiuj, instruisto kaj lernantoj, konsumu ‘kun plej granda apetito. Mi sentas tamen, ke la kuirado almenaŭ ĉi tiun matenon sukcesos kontentige. Ni komencu: mi regalos per «historio44. — Historio! kaj la grafoj, kiuj en la mezepoko svingis la glavon, atendas denove de ini, ke ili estos prezentataj dece antaŭ mia juna publiko. Kaj, ĉar mi havas «mian bonan tagon44, la prezentado fariĝos sufiĉe viveca, la rakontarto ne tro seka. La grafoj profitos pro tio. Feliĉe por ili, kaj por miaj tridek gelernantoj. La leciono komenciĝas. Unu post la alia mi revokas la jam mortintojn cl la griza pratempo; ili denove vivas, batalas inter si kaj faras la «historion44. La klaso aŭskultas tre atente kaj vidas per la fantaziaj okuloj la kavalirojn rajdantaj, kirasitaj sur fortaj ĉevaloj; kiel ili loĝas cii fortikaj kasteloj kaj pasigas la longajn vintro-vesperojn. Sur la unua benko, tuj antaŭ la loko, kie mi deĵoras oratore, sidas malgranda, vigla knabino. Guste la vigleco kaŭzis al ŝi tiun sidlokon unuarangan. Sed la hodiaŭan matenon ŝi estas tiel kvieta, tiel atentega, ke mi ne povas ne miri. Ŝi fikse rigardas min; la brilantaj okuloj volas forlegi la vortojn jam do miaj lipoj. Evidente, ŝi tute vivas en mia rakonto’ kaj ŝiaj kunuloj nun estas la bravaj kavaliroj; ŝi vagas kun la nobelinoj tra la vastaj salonoj de ‘la kastelo; ŝi sidas ĉirkaŭ la kamenejo dum ŝtorma vintra vespero kaj aŭskultas la heroajn kantojn de iu trubaduro. Ha! kiel mi povas veki la intereson ‘kaj gvidi la fantazion! Kontenta, eble iom fiera pri tia instruista sukceso^, mi kun fervoro daŭrigas la rakonton. Ke tiu fervoro de tempo al tempo iom vualas la tute nudan verecon de historiaj faktoj, ne gravas; mia trideko ĝuas kaj plene interesiĝas pri da traktata temo. Kiam mia horloĝo avertas, ke la finiĝo de la leciono jam urĝas, mi preskaŭ kun iom da bedaŭro haltas. La audantaro rektiĝas kaj ekbriletas. Ha, jen mia vigia malgrandulino sur la unua benko levas da manon. Kompren-

31

— página 34 del PDF —

eble ŝi volas demandi ion pri la rakonto; tion pruvas la lumantaj okuloj. «Jes44, ini diras milde, „jes, Manjo, kion?44 „Oh, sinjoro,“ ŝi respondas rapide, „mi jam la tutan tempon alrigardis vin! Vi surhavas precize lian kravaton, kian mia patro! Tute precize, sinĴoro ! ! — p. Korte.

Materialo por Esperanto-instruado 1. Bone kaj Malbone. (Rusa popolrakonto.) Sinjoro renkontis en la vojiro vilaĝanon. „ Vilaĝano, de kie vi estas? — De malproksime, sinjoro. — De kie nome? — De vilaĝo apud Rostov. — Cu ĝi estas granda? — Mi ĝin ne mezuris. — Kion vi faris tie? — La pasintan jaron mi tie aĉetis sakon da pizoj. — Bona afero! — Bona, sed ne tre! — Kial? — Mi ebriiĝis kaj disŝutis mian aĉetaĵon. — Malbona afero! — Malbona, sed ne tre! — Kial? — Mi disŝutis unu sakon kaj rekolektis unu kaj kvaronon. — Bona afero! — Bona, sed ne tre. — Kial? — Mi semis la pizojn, sed la rikolto estas malriĉa. — Malbona afero! — Malbona, sed ne tre! — Kial? — Da pizoj mi ricevis malmulte, sed da pizŝeloj mi akiris multe. — Bona afero! — Bona, sed ne tre! — Kial? — La porko de nia popo venis en la pizplantejon kaj difektis ĝin. — Malbona afero! — Malbona, sed ne tre! — Kial? — Mi mortigis la porkon kaj el ĝi ricevis bonan porkaĵon. — Bona afero! — Bona, sed ne tre! — Kial? — La hundoj de 1’ popo kutimis ŝteli mian porkaĵon. — Malbona afero! — Malbona, sed ne tre! — Kial? — Mi mortigis la hundojn kaj faris el ilia felo pelton por mia virino. Bona afero! — Bona, sed ne tre! — Kial? Mia virino pasis antaŭ la domo de 1’ popo, li rekonis la felon kaj forprenis la pelton. Malbona afero! — Malbona, sed ne tre! — Kial? Mi portis plendon al la tribunalo, kaj la popo estis kondamnata redoni la pelton. Bona afero! — Bona, sed ne tre! — Kial? — Por gajni la aferon, mi estis devigata doni al la juĝisto mian bovinon!44 Esperantigis A. Kofman. 2. Cedemo. Du maljunuloj loĝis en unu ĉambro; ili estis longe kunvivintaj kaj neniam malpacintaj inter si. Foje unu el ili diris: tiamaniere la homoj malpacas reciproke? Cu ni ne povas fari tion ĉi, almenaŭ unu fojon?“ ..Mi bedaŭre ne scias, per kio oni tion komencas44, respondis la alia. La unua diris: „Mi metos sur la tablon nian taseton, kaj mi diros: ĝi estas la mia, kaj vi rimarkos: ĝi ne estas la via, sed la mia; kaj tiel la malpaco komenciĝos.44 La maljunulo metis la taseton kaj diris: „La taseto estas la mia.44 Tiam la alia respondis: „Ne, ĝi estas la mia! La unua ripetis: ,,Malvere! mi diras al vi, ke ĝi estas la mia!44 Ce tio ĉi la dua diris: „Nu bone, se ĝi estas la via, prenu ĝin.44 Kaj malgraŭ ĉio ili ne povis fari inter si malpacon. El la lingvo rusa trad. A. Kofman. li

Venonta numero aperos eke de majo

— página 35 del PDF —

Tabelo de Ia abonantoj de IPR. 1932 ne pagis 1931

Lando

Albana Alĝera Argentina Aŭstralia Aŭstra Beliga Brazila Brita Bulgara Ĉeĥo sli ovatka Cilia Cina . Dana Egiipta Estona Fii nlia nda Franca Germana Greka Hinda Hispana Hungara Iraka bria nda Islanda Itala Japana Jugoslava Kanada Latva Litova Nederlanda Ned. Hinda Norvega Novzelanda Perua Pola Portugala Rumana Rusa Sveda Svisa Urugvaja USA-a . . Sume Germana . Saksa

Bona lernolibro estas duona sukceso!

1 1 1 1 20 1 3 23 12 34 1 1 4 2 10 8 33 3 –4 5 –1 1 11 13 2 15 6 37 6 5 1 1 9 1

— — — — — — 3 4 — 4 1 — 1 1 — 2 1 — –— 3 — -— — 6 11 _ 8 1 — — 2 — 1 — —

20 3 1 6 307 . 149 . 225 651

— — — 1 2 52 — — 52

. . . .

. .

• , • • . . . .

.

1 — 1 w7 19 3 2 28 14 44 1 2 3 3 12 10 11 3 7 1 1 4 2 1 1 — 8 9 1 15 5 25 3 5 2 1 31 1 1 2 58 5 1 6 355 149 360 864

Kurt Hofmann. adm.

Tial germanlingvanoj uzu la lernolibrojn de Heroldo de Esperanto: Jung kaj Wingen:

Das leichte Esperanto Lernolibro por komencantoj. Tre rekomendinda por lernantoj sen specialaj lingvoscioj. Gia taŭgeco estas pruvita per multaj sukcesaj kursoj, inter alie ĉe kurso de la okcidentgermana radiostacio. Kun taŭgeco kuniĝas malmultkosteco. Gi kostas gmk. 1.—. ĉe mendo de 10 ni liveros 11 ekzemplerojn. Jung kaj Wlngen:

12 Abende Fortbildung Lernolibro pro progresintoj. Speciale taŭga por tiuj, kiuj lernis unue laŭ „Das leichte ,** Esperanto sed sambone uzebla por perfektigo post alimetodaj kursoj. Gi enhavas klarajn gramatikajn notojn, ĉapitrojn pri vortfarado kaj ekzercmaterialon. Tia klara perfektiga lernolibro ne ekzistis ĝis nun por germanlingvanoj, almenaŭ ne por la prezo de gmk. 1.25. Ankaŭ de ĉi tiu libro ni liveros 11 ekzemplerojn ĉe mendo de 10.

Heroldo -Worterbuch Tre bona kaj malkara vortareto. En la Esperanto—germana parto ĝi enhavas ĉiujn oficialajn kaj ankaŭ la novajn vortojn. En la dua parto, la Esperanto-enciklopedieto, vi trovas la ĉefajn sciindaĵojn el la Esperanto-movado. En la germana—Esperanta parto vi trovas grandan nombron da germanaj vortoj kun Esperanto-tradukoj. La vortaro ampleksas 130 paĝojn kaj la tri partoj kune kostas nur gmk. 1.25. Ciuj tri partoj estas haveblaj unuope. Aldonu 10% por afranko kaj pakumo!

Heroldo de Esperanto, Kbln, Brŭsseler Strasse 94.

— página 36 del PDF —

Eldono de

J. B. WOLTERS Groninge n, Nederlando, (den Haag kaj Batavia)

Floretoj Porinfanaj Rakontoj Tradukitaj de la «Vendreda Klubo» en Winschoten (Nederlando)

Ku rt g randa nombro da koloraj kaj nigraj bildoj, desegnitaj de C. JETSES Prezo: 0.70 nedi. guld.

Aperis ĉe la eldonistoj W. J. Thieme & Cie. Zutphen (Nederlando) Cadotte Bronte, JANE EYRE,

el la angla lingvo tradukis H. J. Bu 11huis, ano de Ia Lingva Komitato; broŝurita: (5.25, bindita: (5.90 Hendrik Conscience, LA LEONO DE FLANDRUJO,

el la (landra lingvo tradukis H. J. Bui t huis, rekomendita de la Esperantista Literatura Asocio; broŝurita: (5.25, bindita: t 3.75.

Henrik Ibsen, IMPERIESTRO KAJ GALILEANO, mondhistoria teatraĵo, tradukita de H. J. B u 11 h u i s, L. K. Rekomcndita de la Esp. Literatura Asocio; broŝ.: 3.50, bind.: (3.90. Jooŝt van den Vondel, GIJSBREGHT VAN AEMSTEL,

La detruo de la urbo kai ekzilo. Tragedio. El la nederlanda originalo tradukis Ir. J. G. R. I s b r ii c k e r. Broŝ.: f 1.95, bind.: (2.50. ODUSSEIAS DE HOMEROS,

El la antikva greka lingvo tradukis W. A. J. M a n d e r s. Broŝurita: (3.90, bindita: (4.65.

Verlagsort: Riesa/Elbe.

PRESO: HEROLDO DE ESPERANTO, KĜLN

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOG 2EVUO

OFICIALA ORGANO DE TUTMONDA ASC DE GEINSTRUISTOJ ESPERANTISTAJ TJ

ENHAVO Sciigo al nia legantaro l Nacia renoviĝo en Germanlando

Pedagogia parto: Gustav Britsch: Teorio de bildece formanta arto l Provo de Esperanta terminaro pedagogia kaj psikologia (daŭrigo)

Aktuala parto: La mondo laŭ rektaj linioj l Alvoko / Esperanto kaj lernejoj l Sciigoj pri la geinstruistoj de Estonujo l Hungara Esperanto-Pedagogia Asocio l Esperanto-Asocio de Germanaj Geinstruistoj l Recenzoj / Nekrologo

Felietona parto: El la instruejo

12-a JARO l NUMEROS l MARTO-MAJO

— página 2 del PDF —

Agentoj de TAGE. Vian kotizon akceptas: En landoj: Angla: Fino V. C. Nixon, 183 Woodlands Park Road, Bournville, BirminghamAlĝeria: Jean Delor, E.P.S. Rampe Valĉe, Alger. Aŭstra: Fr. Scheibenreiter, Hermannsgasse 31/26: Wien, VII: KontoP.S.: B 134611 Aŭstralia: H. M. Lanyon, Harrow St„ Box Hill E 11, Melbourne (Victoria). Belga: H. Rainson, Hombeekschesteenweg 54, Mechelen. Bulgara: Ivan Sarafov, Go«lemoSelo. Kazanlika regiono. Ĉeĥoslovaka: A.Valouŝek, uĉitel.BrnoMedJankv; poŝtĉeka konto Brno 102 169. Estona: Esperanta sekcio ĉe Tali. Instruista societo,Tallinn, Kollane, 30A-2. Finlanda: Elmi Tamminen, Sitavuorenranta 4 A, Helsinki. Franca: F. Vĉrot. rue des Villas, St.-Etienne (Loire). Germana: Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer, ĝirokonto Leipzig-Leutzsch No. 27857, aŭ poŝtĉekkonto Dresden 263-79, Kurt Hofmann, Riesa.

En landoj: Greka: D-ro A. Stamatiadis, Rodou 21. Ateno. Hispana: Ferd. Montserrat. Provenza, 99. 1°. 4. a, Barcelona. Hungara: Bleier Vilmos. Mester-u. 53. V. 7. Budapest, IX. Japana: Joshi H. Ishiguro, Tokio, Koojimachi P. O. Box 1. JugosJava: Stanko Prvanoviĉ, Halovo p. Zajeĉar. Latva: S-ino O. Juŝen, Riga, Slokas iela N. 112 dz. 1. Litova: Mok. A. Prapuolenis, Kazlu-Ruda. Nederlanda: P. Korte. Schoolstraat 13, Veendam. Poŝtĉekkonto: 90 544. Norvega: Niis Okland, Rommesveit. Stord. Pola: B. GIuchowski, $w. Wincentego 80, Warszawa 24; poŝtĉekkonto: 16.992. Sveda: Torsten Torbjŭr, Mariagatan 15 a, Goteborg. poŝtĝirokonto 431 48 Svisa: S-ino N.Oumansky» 12 rue Jean-Jacquet, Ĝenevo. Urugvaja: Pedro Casas. San Josĉ 1123, Montevideo. U. S. A.-a: David R. Metzler, Route 1. Box 389. Fresno, CaJifor.

Abonprezo Tutjara abono 1 USA-dol., Duonjara provabono ll2 do!., Opa numero Va doi. La abonprezo estas fiksita en dolaroj nur pro ĝia stabila valoro. Niaj agentoj kompreneble akceptas egalvaloron en nacia mono. Kiu sendas la abonprezon rekte al la administracio, bonvodu uzi plej eble dolarojn. Membroj de la Germana asocio sendu ia kotizon al „Esperanto-Vereinigung Deutscher Lehrer», Girokasse Leipzig-Leutzsch. Ĝirokonto 278 57, Membroj de la Saksa asocio al k-o Kari Ritter, Riesa, Steinstr. 13, ĝiro: Riesa 1163. poŝtĉekkonto: Dresden 156 09.

La libroj de Heroldo de Esperanto estas konatai pro taŭga enhavo, flua stilo, korekteco kaj bona teknika araneo. Petu senpagan, llustrltan katalogon de la Librofako de Heroldo de Esperanto, KĉJln a.R. BrUsseler Str.94, Gerai.

— página 3 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO Oficiala Organo deTutmonda Asocio deGeinstruistoj Esperantistaj (TAGE) Redaktejo: Provizore D-ro FRITZ KRANER, Neidenburger Str. 1, Dresden-W.H. Adta.: KURT HOFMANN, Felgenhauerstr. 63, Riesa, Germ., Poŝtĉekk : Dresden 263 79 Sekretariejo de TAGE: M. GOLDBERG, lni Lumbsch, Oetzsch h. Leipzig, Germ. Prezidanto de TAGE: G. VV. R O O M E, 21 Glenalmond Road, Sheffield, Anglujo.

Sciigo al nia legantaro. Pro malfortigita sanstato nia ĝisnuna redaktoro D-ro Riedel urĝe bezonas malŝarĝon de ĉiu neofica llaboro. Kaŭze de tio li «petis pri provizora liberiĝo de la redaktado de IPR. La estraro de la gazeto, je sia granda bedaŭro, devis i plenumi lian deziron, fii transigis, ĝis la resaniĝo de D-ro Riedel, 1a redaktadon al la subskribinto, La ‘legantaro certe kunigos siajn plej bonajn dezirojn por baldaŭa plena resaniĝo de D-ro Riedel ‘kun tiuj de la estraro’kaj korege dankos al ‘li pro lia tiom sindona, eferema kaj sukcesplena laboro por IPR. La subskribinto transprenas la provizoran redaktadon, certi gante, lke li sincere klopodos, fari sian eblon, por restigi al -la gazeto ĝian ĝismman aŭtan rangon, La legantaron li petas pri kompleza subteno kaj diligenta kunlaboro. D-ro Kraner.

Nacia renovigo en Gcrmanlando — ■■

ii–111— –

n_______ __________

»,

En Germanujo okazis revolucio. Nia legantaro certe atendas de ni kelkajn informajn vortojn pri ĝi, ĝiaj kauzoj, irado kaj celoj. Pro tio ni kredas, ke ila sekvantaj linioj, elmontrantaj la personan opinion de unu e! niaj malnovaj kunlaborantoj, estos bonvenigataj. La kauzoj de la revolucio estis precipe naciaj, ekonomiaj kaj, por tiel diri, Junularaj44. De post la fino de la mondmilito la germana popolo ĝemas sub la premo de pertorta internacia politiko. Ĉio, el Teio konsistas la Vivebleco, honoro kaj fiero de granda popolo, al ĝi estas forprenita an netolereble difektita: defendpovo, decido pri internaciaj kontraktoj, rajto havi koloniojn, samrajteco ĉe la internaciaj interkonsiliĝoj, honesta nomo inter la popoloj. Ke niaj pasintaj registaroj ne malhelpis an ne forigis ĉi tiun perforton, oni konsideris kiel ilian ĉefan kulpon. Ilian duan oni trovis en ilia nekapableco, venki la teruran ekonomian mizeron devenintan parte de la monstraj postmiŭitaj reparacioj, parte de la ekonomia mondkrizo. La havaĵo de milionoj ne nur da iamaj riĉuloj kaj plimalpli bonhavuloj, sed ankaŭ da malriĉaj ŝparemuloj fariĝis rabo de la inflacio kaj forfluis eksterlanden. Nenie alilande la senlaboreco atingis eĉ proksimume tian senesperigan gradon kian en Germanujo. Miilionoj da plurkapaj familioj devas jam de jaroj -penege sin nutri per la malabunda subteno de la ŝtato. La %

— página 4 del PDF —

nombro de la almozuloj migrantaj de pordo al pordo estas, kompare al «la antaua, neaŭdite granda. La junularo ne scias, kiun ‘profesion ĝi lernu, ĉar «Ĉiuj profesioj vidigas la saman malesperigan ‘perspektivon. Ĉi tiu lasta cirkonstanco grandparte ankan komprenigas la eksierordinaran porcion, ‘lau kiu la junularo partoprenas la revolucion. Krom tio aliaj ..junularaj44 kauzoj kunefikis. La iamaj formoj de la junulara movado estas malmoderniĝintaj. Jam longe nia junularo serĉis aliajn formojn de sia propra vivado 0’1 nura ludado, dancado, migrado, sporto. La politiko sin prezentis, kaj oni sin turnis al ĝi kun la tuta arda entuziasmo de la neeluzita juneca animo. Komence o-ni grandparte serĉis kontentigon de tia fervoro ĉe la maldekstre radikalaj (partioj. Sed ju -pli longe des pli forte iliaj tro malproksimon montrantaj politikaj idealoj kaj nacie senfruktaj ekonomiaj faroj seniluziigis la junularon. Pro tio ne estis mirige, ke, kiam la nova nacia gvidanto Adclf Hitler aŭdigis pli kaj pli forte sian voĉon ‘kaj flirtigis ĉie la simbolon de sia nova prediko, la amasoj ankan — kaj eĉ antan ĉio — de la junularo juris al liaj standardoj kun la liokbranĉa kruco. Ĉi tiu signo krome estas ankan ia simbolo ipor duobla kredo: Unue: la politika liberiĝo kaj restarigo de la ekonomia bonstato de nia popolo estas — oni kredas — eblaj nur sub la kondiĉo, ke nia popolo forigas la superregan influon de la fremdrasuloj inter ni. Due: la savo estas neebla sen renoviĝo de la germana-kristana spirito. Kompreni la forton de ĉi tiuj ambaŭ konvinkoj, vere povas nur tiuj, kiuj sufiĉe konas la alilande ne ekzistan potencon de la semitismo efikinta ĉe ni sur ĉiuj ‘kampoj de la publika vivo, kaj kiuj travivis la senbridan propagandon de la kontraureligiaj bolŝevistaj unuiĝoj kaj partioj ĉe ni. • -s C ‘La inffipKft? tS rJVcVlffcio eStis eksterordinara tm pli *olMiii(i<ilalp .^ntai\ ĉio: ĉi estis anoncata jam antan pli ol dek jaroj. Jam kiam li posedis nur plenmanoj da partianoj. Hitler deklaris ĉie kaj al ĉiuj, ke li radikale transf loFmcs la regiiTm konstitucion kaj atingos tion tute legitime per nura malkaŝa propagando kaj publika voĉdono. Ke li fakte tiuvoje atingis sian celon, kun’ igante je sia nomo ĉe la lasta tute libera decidiga elekto pli ol duonon de ĉiuj • voĉoj kaj en la unua kunsido de la nova ..Reichstag44 eĉ preskau tri kvar( onojn de ĉiuj, tio estas la dua eksterordinara cirkonstanco. La tria kuŝas en ‘ tio, ke la revolucio okazis sen iu ajn sangverŝO, faktaj teruraĵoj kaj kruelaĵoj. I La kontraŭaj asertoj, kiujn oni propagandis en eksterlando, estis fabelaj rak on toj destinitaj, malbonfamigi iliajn popolon kaj nacian registaron kaj dis• semi malkonfidon kaj ‘malamon kontraŭ ni inter Ja nacioj. La celoj de la germana revolucio senpere sekvas el la ĉi-supre dirita. Nc,cesas nur aldoni, ke ĝi ne direktas sin kontraŭ iu ajn nacie bonvola inter ni (sub la liokbranĉa kruco kolektiĝas anoj de ĉiuj popolklasoj, rangoj, profesioj, kulturŝtupoj ktp.), nek kontraŭ iu fremda popolo preta respekti iliajn vivonecesaĵojn kaj sincere volonta bavi pacon kun iri. (Regna kanceliero Hitler deklaris la 11-an de marto 1933 [vidu „V(«>lkisclier Beobachter4* n-ro 71/72|: ..Interkompreniĝo — ni volas ĝin, kaj neniu ĝin povos pli forte sopiregi <1 iu. kiu dimi 4% jaroj la terurajn malbonojn de la milito vidis per propraj okuloj kai mem ilin travivis. Sed ĉar mi volas interkompreniĝon, mi volas remeti mian popolon en statoil, ke estos utile por aliaj, interkompreniĝi kun ĝi“.) Ke la revolucio rezultigos pri.funde tranĉajn ŝanĝojn en niaj cduk- kaj iiisirnaferoj, estas memkompreneble. Ni raportos pri tio plej baldaŭ.

c

34

— página 5 del PDF —

PEDAGOGIA PARTO

Gustav BrUsdi, Teorio de bildece tormanta ario Emil Lolise, docento ĉe la Pedagogia lnstituto de la Teknika Altlernejo Dresden.

Kiu kreis la teorion, Gustav Britscli, jam ne plu estas vivanta. La verko devenas el la rondo de liaj amikoj kaj disĉiploj. La eldonanto provis trovi provizoran finon, kiun la majstro meni opiniis ankoraŭ neebla, kaj gardi pieca per ĉia diligenteco kaj sentebla klopodado la spiritan rajton de la aŭtoro. Per tio ebleA klarigas, ke la lingvo de la verko estas nek belflua nek facile komprenebla. Ci tie la arto staras en lumo malvarma, kaj kelka leganto devas sperti, ke estis „ekster-arta“, eble eĉ malarta tio, kio entuziasmigis lin. Multaj neas la eblecon, ke oni povas apartigi la formantan procedon — por la esplorado — de la enhavo; ili opinias ke per tio oni dispecigas la unuecon de artoverko. La libro traktas nocie pri la senpere intuefrla. Tio estas grava afero, ĉar unuopaj nocioj estas multsencaj, kaj estas necese, trovi nepran akordiĝon per realaj ekzemploj. Oni ekiras tiun vojon. En tiu artikolo mi pritraktu unue nur la ĉefverkon. Britscli ne konsideras la artoverkon kiel tutaĵon, sed li esploras la karakterizan spiritan agadon, al kiu artoverko dankas sian ekziston kiel verko de bildeca arto. Li vidas tiun faron en senpera, ‘spirita prilaborado de travivaĵoj de 1’ vidsento. Ne estas facile por ni tro nocie klerigitaj, imagi krom pernocia pensado ankoraŭ ..pensadon per interligoj de vidiniagaĵoj “ — tiun senperan iprilaboradon de 1’ vidsento, La rezulto estas artoverko kiel intua-logika unuo, kiel spirita prilaboritaĵo, ne nur kiel riipetitaĵo de vidsentaj travivaĵoj, La estiĝo de artoverko do esence ne dependas de eksteraj motivoj (ekz. de vido al bela pejzaĝo, an de fantaziaj bildideoj, ekz. en la senco de Bbklin), sed do penskondiĉoj, kiuj por la vidsento subigas tiajn motivojn al plia prijuĝado. Tiuj ‘penskondiĉoj montras laŭŝtupan evoluon, oni povas paroli pri penskondiĉoj sur „ŝtupoj“ fruaj kaj malfruaj. Plej bone estas superrigardeblaj la fruaj formoj. Do la verko unue ekzamenas la demandon, kiel e voi uas 1 a agado de infana spirito rilate al pensado per vidimagoj. Ĉar la, teorio pretendas la rangon de ekkona teorio, ĝi devas defendi tiun pozicion per senkondiĉa valideco de siaj ekkonoj. Tio signifas tiukaze, ke la penskondiĉoj de fruaj ŝtupoj devas esti konstateblaj en ĉiaj fruaj bildformitajoj, ne nur en infanaj. Kiu multe cerbumis zorgante kaj dubante pro infa nde segu a joj kaj fine rezignis konkludante, ke neniam povos fariĝi io tauga el tia nenatureco, kaj ke la sola savo por la juna desegnanto sin prezentas en plenplena kaj severa sekvo al videbla naturo, tiu ‘trovas en tiu verko ‘la kontentigon, ke estis ĝusta ja ne lia fina ekkono, sed lia sento, kiu igis lin dubi. Ekkonante la penskondiĉojn, lau kiuj kreiĝas desegnaĵo an fermaĵo, ni kontentigas la pravajn postulojn de infano kaj de juna bildante primitiva. Samtempe foriĝas la mallojala konkurenco de la „naturvereco“. 35

— página 6 del PDF —

La unua kaj fundamenta pcnskondiĉo laŭ ia teorio estas ia prijuĝo: „.Jcn, celata kolormakulo konture distingiĝanta de necelata ĉirkaŭaĵo.» Per tio estas prezentitaj la elementoj de ĉia plita bildeca formado, de ĉia pensado per interligoj de vi-dimagoj, de ĉia arta ..prijuĝado»: L a „k o l o r ni a k ni o» — tio estas ĉio ĉi-tio, kio distingiĝas: linio, rekta an kurba an cirkla, an efektiva kolormakulo, au ankan argilobulo. Plue interesas la ..ĉ irkaua j o» kvankam ..necelata», tamen nepre necesa. Pine. ĉar temas pri interligoj, estas grava la ĉarmoplena kaj multsignifa reciproka influo inter obiokto kaj ĉ irka ii a j o. La streko povas fariĝi multzigzaga fulmo kai la ĉirkaŭaĵo nuboplena ĉielo, la streko iu arabesko kaj la ĉirkaŭaĵo plene trafi rmita tapeto, la cirkloforme iu fiŝo kaj la ĉirkaŭaĵo aro da fiŝoj, de kiui distingiĝas nur tiu unu kiel ..celata44 (eble ĝi mem plue nur necelata ĉirkaŭaĵo de sia propra okulo). Ĉio ĉi-tio estas nur diferencigo, plua prijuĝado de la fundamenta ekkono. Oni volonte opinias, ke tia ekkono ekestu senpere, sen io plia, nur per iu konforma vidimpreso, ekz. kiam streko sur papera ĉirkanaĵo estas prezentata kiel modelo al infano. Ne, tiel ne estas. Tiu ekkono devas esti produktata, realigata kiel propra spirita agado. Sur tiu komenca ŝtupo laukvalite ĝi estas ne malpli signifanta ol iu koresponda formo diferencigita sur la altevoluinta ŝtupo de la plej kulturita impresionismo. De tiu antaii-ŝtupo „celata kolormakulo44 evoluas ĉiu plua pcns-ago. Unue ■la prijuĝo de la ..direkto44. Hazardaj movoj de la desegnanta mano produktas strekojn, kiuj aspektas, kvazan ili estas ..celataj» en la senco de difinita direkto Ĉu ili estas vere ..direktataj», spirite direktataj, an ĉu ili ricevis iun ajn direkton nur per la fiziologia konstruo de la mano, tio povas esti pruvata nur, kiam direkto estas diferencigata. Tiu prijuĝo ..diferencigo de direkto44 okazas unue en maniero unusenca per ila rilato horizontalo al vertikalo, Do ĉe arbo la branĉoj trovitas vertikalaj al ‘la trunko, folioj kaj fruktoj vertikalaj al branĉo, -la brakoj vertikalaj al trunko, Tio signifas en ila praktiko, ke la infano (au la liomo primitiva rilate al bildado) ne kopias la naturon, sed ke ila travivajo de 1’ vidsento, an la .memoro pri ĝi, kune kun travivaĵoj de movoj, de palpado ktp., liveras nur la ..koiistriimateriojn» (trunko, branĉoj, branĉetoj, folioj, fruktoj ktp.), per kiuj nun eklaboras spirita konstruado. La ..konstruajo» lau formo kaj kvalito povas esti komprenata nur e-i la respektiva spirita situacio de ‘la formanto, ne el ila naturobjekto, je kiu ĝi rememorigas la prijuĝanton. La desegnaĵo ne estas intencita kopi aĵo, sed simbolo, bildiga pensoago pri ‘la temo ..trunko al branĉo al fobo44. l ie!, kiel plisubtiliĝas -la direktoj (konkrete: kiel branĉoj kaj branĉetoj kaj folioj kaj fruktoj estas direktitaj unu al la alia en pli kaj pli subtilaj anguloj), evoluas el ..diferencigo de direkto44 la ebleco, prijuĝi lau „ varieblo de direkto44. Nur nun konkrete per desegno povas esti esprimataj ..starado» kaj ..kurado». Estiĝas la movo, cetere ankan la ebleco ..karakterizi», ekz. katon kaj hundon, eĉ hundon kaj vulpon.

Arta kvalito estas mezurebla lau la u n ueco, per kiu la varieblo de la unuopaj ‘kolormakuloj interne de la tuta celata kolormakulo (ĉi 4 ie ..arbo») estiĝis M..Interligo de direkto», do kvazan subiĝis al unueca ideo de direkto. Per tio la nocio diferencigo44 estas aplikata al la biidformado. („La tuto de ĉiuj diferencoj ne estas sumigo de distingoj, sed diferencigo interne de pli supra unuo.44) Nepre estu notite, ke per tio’povas absolute atingigi „na-

36

— página 7 del PDF —

turvereco». La mense malforta liomo ne povas kunteni la tutan kolorinakulon, ĝi distfalas en unuopajn kolormakulojn. En aparta ĉapitro estas pritraktata la evoluo de la kompleksa interligo. Ciis nun io celata (ekz. arbo) staris kontraŭ hazarda neceiata ĉirkaŭaĵo. Sur nova ŝtupo -la .prijuĝado ipe n skimi gas celatan unuopan ion (ekz. bukedon) kun ‘la ĉirkaŭaĵo (ekz. tabloplato) tiel, ke la ĉirkaŭaĵo estiĝas „sam-ranga“ al la objekto. Teoria ekzemplo: La bukedo (A) -staras en la mezo de la tabloplato (U). Estas farata bildiga-logika rilato inter A kaj U. Tia rilato povas esti plie prijuĝata» , kaj ĝia kvalito dependas de tio, kiamezure la plia prijuĝo pri A korespondas al tiu pri U. Ne estas necese, ke tiu U ĉiam estu „e t e n d i t a» lau longo kaj ‘larĝo (tabloplato, desegnofolio, vando de ujo ktp.), sed ĝi povas esti „d i r e k t i t a», ekz. la streko, sur kiu staras tla objektoj de vicobildo. Kaj interne de kompleksa kolormakulo (ekz. de besto) kaj en la kompleksa interligo de A-oj kaj U-oj estas ebla da plia prijuĝo ..neinterrompata transiro de A al U». Konkrete: Kiel isur greka vazodesegno la ripo de hundo eliĝas U—o de ventrovando kaj ree submergiĝas en ĝi, kiel sur ĉina inkdesegno la montoj ktp. pli kaj pli malklariĝas en la direkto al la malsupro. Tiuj ĝis nun cititaj penseblo! reprezentas laŭ la teorio de Britsch la amplekson de formado (bildigo) en la arkaĵa arto, la frua arto de ĉiuj tempoj. Speciale negativa karakterizaĵo de -tiu arto estas, ke ĝiaj apartaj kolormakuloj estas ankoraŭ „n e ŝ a n ĝ e b laj 1 a ŭ e t e n d o», t. e. ke ili ne 4* ..ŝvelas kaj ne „plima-l lon gigas» (ne en spaca, sed en plastika senco). En la ĉapitro ,,ekzemploj pri da fruajA ŝtupoj» la teorio klopodas, pruvi la ĝeneralan aplikeblon d e siaj prijuĝoj. Ci-tie -la primitiva bildformado finfine estas ‘liberigata de maljustaj postuloj: naturvereco, spaca (perspektivo, ekspresionisma (esprima) gesto. Nun estiĝas pozitiva faro tio, kio ĝis nun ofte estis kauzo de ridado: kvazan horizontale kreskintaj arboj kaj kuŝantaj bari-loj, vizaĝoj kun du nazoj, la ..egipta» okulo, la arkaĵa rideto. Ne nur naturaĵoj, sed ankan bezonaĵoj povas esti prijuĝata j laŭ artaj pouseblecoj (kategorioj de la arta pensado). En tiu lasta kazo vere ne estiĝas (kroni la objekto) bildo, kiu prijuĝas ia objekton, sed la prijuĝo estiĝas per la objekto mem (domo, teksaĵo, plafono). La diskuto pri tio pritraktas la fundamentajn demandojn de la ornamo. Bedaurinde ne estas eble, ilin kompreni sen konkreta bildmaterialo. Oni do devas studi la verkon mem kun ĝiaj bonegaj ilustraĵoj. La samon oni devas konstati rilate al la malfacila kaj plej klariga ĉapitro pri plia, pli alta penskondiĉo: „1 a ŝanĝeblo de la e t e n d o», la „ŝvelado» kaj ..plimallongiĝado» de la kolormakuloj. Gia kondiĉo estas sufiĉe evoluinta ŝanĝeblo de la direkto. Ankaŭ ĉi-tie la teorio konvinke pruvas, ke geometriai helpiloj (vitra tavolo, krado, mezurado, alcelado ktp.) neniel interrilatas kun arta pensago. kai detruas ĉiun unuecon, malebligas ĉiun vivo-plenan strekon, ‘l io rilatas laŭ la teorio ne nur al la korpo, ekz. la kapo, sed ankaŭ al la spaco, la pejzaĝo, la internejo. La koloro reprezentas plian ampleksan eblecon de prijuĝo. Kiel ĉe la penskondiĉo ..direkto» ankaŭ ĉi-tie oni povas paroli unue pri „d i f e r e n cigo de k o 1 o r o», t. e. kunordigo de la fundamentaj (plej puraj) koloroj. Ankan ĉi-tie ne okazas hazarda apliko, sed ..opiniado», ankaŭ ĉi-tie estiĝas arta simbolo, ne kopio de la naturo, ankaŭ ĉi-tie ni trovas evoluon de diferencigo al ŝanĝeblo kaj iom post iom al kolorkunligo, al -kolora tuto, en kiu 57

— página 8 del PDF —

unuopaj kolormakuloj povas esti nur diferencigo de unueca kolorideo, en kiu enestas la eblo, pli diferencigi per neinterrompita transiro de A-koloro al IJ’koloro, La U-signifo klarigas precipe .per «la rolo de auro ‘kaj nigro en fruaj bildoj. Arta postulo rilate al la interligo de A kaj U estas — kiel ĉe la penseblo „direkto“ ‘la samtempa ‘.plia prijuĝo de A-koloro .kaj U-koloro. Per tio precize estas diferencigate inter imagitaj koloroj kaj koloroj prikalkulitaj sur optika-fizika bazo,. (Ost\vald laŭ tiu teorio ne faris bonan servon al la arto.) La teorio akcentegas, ke Jaŭnatura kopio ĉiam signifas nur ripeton de eblo por vidscntaj travivaĵoj, ne spiritan agon, ne prijuĝon de tia kaŭzo. Ĝis tie la teorio montris ĉiujn formo-artajn penskondiĉojn. Frukto de tiuj ekkonoj estas ilia apliko aJ kritika komparado. La teorio forigas ia validecon de la ĝisnuna divido de la arto. Gi trovis mezurilon por la kvalito. Oni povas nun diferencigi inter arto kaj malario. En aparta ĉapitro konvinke estas elmontrita la (tican malfacile ekkonebla) limo inter „originalo kaj imito“. Do la esenca celo de la teorio aperas kiel absoluta artoscienco. Mi ne scias, kiugrade la artoscienco disfalinta en tiom da specialaj sciencoj, koniĝis pri tiu dumviva ‘laboro de arda koro kaj klara kapo. Ne kontraŭ sia volo Ja teorio trovis fortan resonon en la rondoj de Ja praktikaj artopedagogoj. Precipe al instruistoj ĉe ipopolskolo ĝi donas la eblon, pozitive kompreni la plej fruajn artajn ŝtupojn tiom malfacile kompreneblajn kaj ofte miskJarigitajn. Malgrava estas la demando, ĉu infandesegnaĵo estas artaĵo. La verko instrue demandas, kie troviĝas la plej malsupra Jinio de Ja arto, Cu eble ekzistas „antaŭarto“? Por la desegnoinstruistoj de ĉiuj skolsipecoj estas decidiga la demando, ‘kiel enordigas la naturobjekto «en la tuto de la artopedagogio (kaj dum propra agado kaj dum travivado je artoverko). Pri studado de la naturo la teorio diras, ke ‘ĝi klopodu nepri kopio, sed pri spirita prilaborado de J’ vidsenta travivaĵo. Estas prave, ke oni avertas ‘kontraŭ „desegnometodo Britsch“, ĉar tiu danĝero Jaŭ mia opinio estas granda. Estas tute malĝuste ‘konstrui metodon de ‘la desegnohistruado baze de artoteorio, precipe ĉar ĉi-tiu pritraktas teorie-konscie nur parton de la arto — Ja formprincipon. Sed la teorio esperas, ke celkonscia laborado en la artoinstruo de 1’ popolskolo donu kiel frukton: novan formon de popolarto, esprimon de konforma penskuniĝo de homoj el unu spirita rondo. B i b II i o g r a fio:

Gustav Briitsch, Theorie der biTdenden Kunst (Teorio de la biildece formanta arto). Eldonis Egon Kornnnam<n. 2-a elldono, Mŭnchen 1930. Kornnrann, Unkti nden deutschcr VdllkslkuirSt (iDdkinnentoj cle germana poipo!arto). Eid. B. Ffflser, Auigislburg. Kajono d: NadeJiar benite n (Virina mamflaiboro). Kajero II: Anffain®e ireuer Jmgenldikjunist (Komencoj die nava junulara arto).

Egon Kornmranii, Ober deni k ii nstlerische n BMunigswert des Zcichnens in der Sdlmlle (Pri la anta pedajii.ga vaO-ono de Oia desegnado en Ha llernojo). Eldonas GustiavBriitsah-ln^Vitiit fiir Kunistwissenscbaft, Starnberg 1931. 38

— página 9 del PDF —

Egon Kornmiann, I>ie Theorie .von Gustav Briitsoh afe Grundllage der Kunsterziiehung (La teorio de Gustav BrŬtsch ‘kreii bazo de ita arta pieda jo). Volumo 3 de lia k oli ekto: Vom W®en deiu t sohier Kunsterziiehung (Pri ‘lia volio de gierman a arta L. Schwann, DŭsseMiorf 1931. Ciuj ^erikoj aperinitaj ĝis nun en tiu kolekto pĴi mailipfiii jesas la teorion. Oeorg MiefiB, Sinui und Wiert der Kinderkunslt. Ein Fŭhrer fŭr Lehrer iund Effltern nach der K un stik e orie von Britsich. (Senco lkaj valoro de linlfananto. Gvidilo por instrui stoj ikiaj gap ait noj ilaŭ Cla a-rtoiteorio de Briltsch.) Eid. Fr. Goerllich, Brosilan

Provo de Esperanta terminaro pedagogia Kai psihologia. De Paul Bennemann. Leipzig. (Daŭrigo; komp. IPR 1930, paĝoj 146/149 ikaj 1933, paĝoj 6/9.)

Juĝo. Juĝo etstas — laŭ vidpunkto de la logiko – ia fundamenta funkcio de 1’ pensado. Laŭ la Musika ipsikalogio ĝi estas ia initeirriilatigo de dai Imagaĵoj aŭ nocioj, ekz.: La anbo . . . estas adita. Laŭ Wundt kontraŭe la juĝo estas diisiigo de penso en siajn nociojn (en ila psiko esttas unue Ja penso ..alita ** arbo kiel taitoĵo lkaj estas poste dismetato). Ciu juĝo konsistas <efl ila subjekto .(determinato) kaj da predikato (lta determinanto). Analiza juĝo (Erlauterungsurteil) estas (laŭ Kant) tia, kies predikato jam estas kaŝite entenata en la subjekto, ekz.: Ciuj lanioj havas longon. Sinteza juĝo (Erweiterun<gsiurtei’l) alportas al fla subjekto predikaton, kiu ne estas entenata en ĝi, dkz.: Triangulo estas la duono de paralelogramo kun samaj bazo kaj alto. La logiko distingas ordinare kvar specojn de juĝoij: 1. Laŭ la kvafliito: a) Jesaj (afi,rma tivaj) juĝoj, ekz.: Germanujo estas respubliko. b) Neaj (negativaj) juĝoj, ekz.: La badeno ne estas fiŝo. c) Nedeterminaj juĝoj, ekz.: Tiu homo esttas nejuna. 2. Laŭda amplekso (de ja objektaro, kiun esprimas Ja subjekto): a) Individuaj juĝoj, ekz.: Tiu ĉi homo estas blanda. b) Apartaj juĝoj, ekz.: Juj fungoj • estais venenaj. c) Universatoj juĝoj, ekz.: Ciuj homoj estas mortontaj. 3. Laŭ la rilato .(inter ,subjekto kaj predikato de la juĝo): a) Ka/tegoraj juĝaj, ekz.: La tero estas gtobo. b) Hipotezaj juĝoj, ekz.: Se kaŭĉuko estas frotata, ĝi produktas elektron. c) Disjuiik,t(iiv)aj juĝoj, ekz.: Kvarangulo estas aŭ paralelogramo aŭ trapezo aŭ trapezoido. 4. Laŭ (lta certeco (kiun la juĝo pretendas por sia eldiro): a) Problemaj juĝoj, ekz.: Romio povis perei. b) Asertoj juĝoj, ekz.: Romao pereis. c) Apodiktaj juĝoj, ekz.: Romio devis perei. E! ‘tiuj formoj de d’ juĝoj Kanit devenigis siajn ,#kaltegoraojn“, t. e. la fundamentaj nocioj de da homa ekkonkapablo, kiuj ne estas akiritaj per la sperto, sed estas aprioraj. Ge-rm.: Urteil Angle: judigment France: jugero e n t Esp.: juĝo.

39

— página 10 del PDF —

Derivaĵoj kaj kun m etajoj. juĝi: Farmi aŭ ddini (juĝon. nekapablo (Urt’ei’ltslk.raft): Kapablita juĝi. antaŭjuĝo: ‘fro rapide formiiita kaj itial malĝusrte influita juĝo.

Konkludo, inferenco. Konkiludi(ad)o iestas ila devenigo dle juĝo el uinu aŭ pluraj aliiaj. Normale oni uzas por tiu procedo du propoziciojn. nomitajn premisoj (unua aŭ supra kajidua aŭ malsupra premiso), cli kiuj estas tkarta lia konktudaĵo. Logike-se ie ne e aranĝita rezono ei premisoj kun konkfludaĵo estas nomata f n iel r enie o. Pora inferenco (mittclbarer Sclrluss) havas .minimume du premisojn. De ĝi ■ekzistas tiri specoj:

a) La dedukta inferenco (aŭ ila silogismo), kiu konkludas de generalo al specialo, ekz.: La fiŝoj havais inalvarman samgon La ezoko esttas fiŝo La ezoko ihavas malvarman sangon b) La indukta i n f c> r eni c o, kiu konkludas de specialo al generalo, ekz.: 3 ipomoij plus 5 pomoj estas 8 pomoj 3 litoj pinis 5 -liftoj iestas 8 Afiitoj 3 pafoj plus 5 pafoj estas 8 pafoj 3 plus 5 esrtas 8

c) U a i’ n fere n e o fl a ŭ a n a fl o g i o, kiu konkludas de la sameco en kelkaj punktotj al la sameco ankaŭ en aliaj. Tiel ekz. Kepler rezonis jene: La planedo marso havas elipsan orbiton L a pla n e do marso similas al ila aliaj planedoj en mulltaj gravaj punktoj La alilaj planedoj ankaŭ havas verŝajne elipsajn orbitojn.

Senpera info renco (Folgerung) havas nur unu premison, ekz.: Ciuj metalo.1 estas elementoj; sekve ĉiuj n eei erne n t oj ne estas metaloj. En timemo estas mallon gigita konkiudioi, ekz.: Ĉar ĝi esrtas malvirto’, la monavido estas malla uidi nda. Falsa inferenco povas estii p a r a i agism o (se Ja falseco ne estis in tencata) aŭ sofismo (se la konkludo erarigas intence). > • Gcrm.: Schfliuss Angle: conclusion France: conclusion Esp.: konkludo. Derivaĵoj kaj k u n m e t a ĵ o j. k onki udi: fari konkludon, infere nci: fari inferencon.

Kaŭzo. Kaŭzo estas io en rilaito al dua io, el kiuj la dua ne povus ekzisti sen Ja unua. ..Klaŭzo esttas itio, pro kio jio esrtas aŭ iĝas tia, kia ĝi estas.» Sed ĉar iu kaŭzo mem ne povus ekzisti sen alia, kiu ĝin ekzistigis, de kiu ĝi esrtas la efiko, do rezultas kaŭza inter rii ato (Kausailncxus) kaj vico de (1 a) kaŭzoj (Kausalreihe), kiu do esrtas kontinua okazado. ..Kaŭzo ikaj efiko estas nedisigebJaj fenomenoj» (Goethe). La principo pri kaŭzeco (Kausaiiitaitsgesetz) eldiras, ke el ĉiu kaŭzo sekvas efiko, kaj renverse: Se ne ekzistas kaŭzo, «e povas okazi efiko.

— página 11 del PDF —

Kaŭzo ne estu intermiksata kun ekig(aĵ)o, (ek)koniencig(aĵ)o, kiu estas nur la lasta ekstera, ofte hazarda okazaĵo, kiu produktas efikon („i]a fairero, kiu falas en pulivobard’on‘)*. Ekz. la kaŭzo de la mondmilito esitis fla kon k ure ne e rmo de la nacioj sur pofliitika -kaj ekonomia kampoj; la kcime.ncigaĵo estis Ja mortigo de Ja aŭstra fronheredonto. Gerim.: Ursacho Angle: cause France: cause Esip.: kaŭzo.

Derivaĵoj kaj kunmetajoj, kaŭza (kansai, ursachfliich): Estanta kaŭzo, kaŭzi: Fariĝi kaŭzo kaj per tio estigi etfdkon. kaŭzeco (Kausadi tat): La i rut e rŭgirt eco per kaŭzoj.

Kialo (motivo). La kialo estas penso, de kiu alia penso Cia sekvo) povas esrti devenigata. Etalio, kiu instigas la volon, esrtas nomata metiti vo (13eweggTuaid). France: raison Esp.: kialo. Germ.: Grrnnd A ugile: reason

Derivaĵoj kaj kun ni etajoj. inobivi: Esti motivo por pravigo de io; ekz.: Spertoj motivas decidojn.

Apercepto. Apercepto estas la intencata, volata, konsciata akcepto de novaj sensacaĵoj aŭ imagaĵoj kaj ties enordigo en la provizon de la imagaĵoj jam ekzistantaj en la menso, P erc epta nte fla psiko estas pasiva, a p&r oept t a n t e ĝi estas aktiva; ĝi elektas, komparas, analizas kaj iSinteZas laŭ sia propreco. Germ.: Apperzjoption AngJle: apperceptian France: laperccption ■Esp.: apercepto

Derivaĵoj kaj kunmetaĵoj, apercepto: fari aperoepton. aperccpt-ondo: fla ŝanĝiĝo de La ate n tint enso. aiperoepto-psikologio: Skolo de fla psikologio, kiu bazas fla tutan psikan vi von sur voi procedoj. Gia fondinito esttas Wu«ndt. Kontraŭe Ja a s o c O -r p s i k o 1 o g ii o bazas la psikajn procedojn sur la lieĝoj de sinsekvo de 1’ imagaĵo1! kaj neas aktivan •psikan forton. Giaj fondintoj esttas Har‘tley kaj Himne.

Konscio. Konscio estas lla plli-«malpli klifaro scio ,pni statoj aŭ procedoj en mia psiko. Gi estas Ja kapablo de estaĵo, scii pri ila ŝanĝiĝo de siaj psikaj stentoj kaj per tio ankaŭ pni siaj rilatoj .afi ila ekstero. La moderna psikologio konias is u b k o m s cii on, kiu ritatas al psikaj e nih avaĵoj, pri kiuj fla persono mem nenion scias, sed kiiuĵn ĝi latente pontas en si. La subkonscio estas esplorata de parapsikologio kaj ipsii k o a ,n aii i z o. Germ.: (<)ber-)Eewussitsern Angle: consciousness France: conscience Esp.: konscio.

Derivaĵoj kaj ku n m etajoj. komscii: bavi ikonsciion (pri). nekionsoi'(at)a: Ago de homo «estas «nefkonsciata, <se ĝi procedas sen psika k.ore;l alti vajo. (Daŭrigota.)

41

— página 12 del PDF —

AKTUALA PARTO

La mondo laŭ rektaj linioj. D. E. Zuidlhoif, Hecmstede, Nederlando.

Jen la afero, por kiu imi petas vian specialan atenton. Mi havas ila honoron sciigi al vi, ike nii projektis kelkajn geografiajn kartojn, kaj -titolis li-liin kolektive: „La mondo laŭ ■relktaj ** (linioj. Iili estas diagramoj de loko, linioj, grandeco, nombro da enloĝantoj, ila denseco de la popolaroj en la diversaj landoj, la kontinentoj, ktp. N-ro 1. Nederlando. N-ro 2. Eŭroipo. N-ro 3. La kontinentoj. N-ro 4. La kvar Uteroj A {t. e. Azio, Afriko, Ameriko kaj Aŭstraiio). N-ro 5. De okcidento al oriento (t. e. de Nederlando al Hindujo). Ili estas murpartoj, formato iproks. 90X70 cm. ‘El tiu serie la numeroj 1 ĝis 4 estas presitaj laŭ rektaj linioj, pri numero 5 mi ne (povas diri tion, tiu ipli similas ordinaran karton. La prezo estas iom pli ol 1 dolaro usona, lli estas presitaj sur fortika papero kaj proviziitaj per belaj kadroj, ili estas pretaj por tuj ipendiĝi en lerneja ĉambro, Joĝĉambro, kontoro, atendejo aŭ kunvenejo. Mi bedaŭras ke nti devas komuniki al vi, ke la eldono okaziis nur en Ja Nederlanda linigvo kaj ne ankoraŭ en Esperanto. Sed tio ne estas tre grava, se vi ŝatas Esperantan eldonon, rni tuj estas preta prizorgi tion kaj baldaŭ ĝi aperos en nia lingvo. Kiam vi ŝatas tian eldonon, bonvolu sciigi tion al mi. Mi promesas, zo rgli, ke la kartoj estu ne riproĉi nde presataj kaj haveblaj laŭ modesta prezo. Laŭ tia fornio ili eĉ es-tas uzeblaj por neE spe ran. tistoj kaj estas gravaj propagandiloj por nia kara lingvo. Jam estis 42

ebie al mi desegni kelkajn cl la serio kun Esp. teksto. La celo de la projektanto estas, ke oni en la lernejo ne muite parolu pri tiuj ĉi kartoj, la kartoj mem parolas al la inifano. Laŭ originala maniero diversaj ideoj estas kila r gataj, ideoj, kiujn la ordinaraj kartoj ne sufiĉe povas atentigi, ideoj, kiuj en la instruado de geografio, kie ajn, ne sufiĉe estas instruataj, kvankam ili esttas tre utilaj. Ne esrtas mia intenco doni metodon, kiu devas anstataŭi aliajn metodojn. La kartoj devas esti rigardalta! kiel necesaj kompietigildj. Tre simpla es-tas la maniero laŭ kiu lia landoj, provincoj, gubernioj kaj mondpartoj estas reprezentataj. Per propra rigardado, sen helpo de aliaj, la lernanto povas vidi, kie la diversaj landoj kuŝas, kiuj landoj ĉirkaŭas ilin, kiel grandaj jiii estas, kiam da homoj loĝas en ili, ĉu ili loĝas dense unu apud la alia, jes aŭ ne, ktp. Tie, kie oni volas enkonduki la it. n. laborlernejajn, en kiuj oni volas igi la lernantojn mem labori, mem serĉi kaj pristudi, kie oni taksas tian laboron pli valora ol lernado parkera, itie, rni volas diri, ia kartoj havas tre grandan utilon. La instruisto povas demandi multon, kion la lernantoj nun mem povos respondi. Ekzemple: 1. Kion vi respondus, kiam mi demandus al vi: Kiu lando troviĝas fakte en la mezo de Eŭropo? 2. Kien vi venos, (kiam vi cl tiu lando iros norden? 3. Kaj kien, kiam vi el Germanujo iros oke ide nte n? 4. Kiuj landoj en Eŭropo estas proksimum-e tiel grandaj kiel Nederlando?

— página 13 del PDF —

Iilii! *

y:<x::;x®x;::;x::J

Ilfi

■<x<x<:x;x:::x;::xl

•… fl

i ‘Ol?

j •.•.•.•.•.•.•.v.» v>XvlJ

ElGB ■si

* …. *… ■ ■-»

iilii

•::-:-:<-x-x-x:X:X:.;:: Xx:?.:,:‘:x‘:>Xx:’:Xx$

■

w iiii $

vav.w/.vAw.7

i;xx:xvx>>X%w.v.7.w.p. :’x:x-x%x:::xf::;:;::: :X;❌xXx;x;:;::<::<

•x-;x-:x<x-:<x::<:

vX’Xviv>»X’J

—

WAW.WAW«>’«M

MM*

i

CA

•:-x-:x-:-x;x-xx-;:3

H‘■ ■ ■

—

<<v.<w.%w.%v.v.v

.•.•.•lV.7iWAWW ::;WxW:%¥^:

.•.•.•z. . ■ •

———

……….tWHH x-x-:-:-x-:-XvXvX-x

■

’• • • »•••••*••••••«

sKĴssmsSi

5. Ce ki.u maro Nederlando kuŝas, ini ne votas demandi, sed, kiui landoj kuŝas ĉirkaŭ la Norda maro? 6. Cu vi povas rnonitri aii mi landon en Eŭropo, ‘kiu faite estas ĉirkaŭata de •la maro? 7. Kaj ekzistas ankaŭ landoj, kiuj tute ne kuŝas ĉe la maro? 8. Kio estas la plej «randa lando en Eŭropo? La plej juna el la granda familio de nacioj vi ne jam povas trovi sur nia granda karto, sed ĉu vi scias ĝian nomon? 9. Diru al mi, kiam granda estas Franc-uijo? 10. Cu vi rapide ‘povas vidi, kiom granda Norvegujo estas? 11. Kiu estas ipli granda, Norvegujo aŭ Anglaĵo? 12. En kiuj landoj de Eŭropo loĝas pli ol 20 milionoj da homoj? Tiuj estas la grandaj ŝtatoj.

13. Kaj kiuj landoj havas tiom da enloĝantoj kiom Nederlando? 14. Kiu parto de Eŭropo estas plej dense priloĝata? 15. Cu vi povas klarigi tion? 16. Kaj kie loĝas la homoj p4ej malproksime unu de la alia? 17. Cu vi povas klarigi tion? Sed, sufiĉe, infano ne povas respondi tiujn demandojn sen helpo, ĝi mem povas fari tiajn demandojn, ne unu, ne dek. sed . . . La projektanto havas nur unu gravan celon, nome: bone malfermitaj olkuloj, mem demandi, mem diri, pripensi, klarigi, serĉi inter rilaton, unuvorte: memlaboreco ne vana sono, sed realeco. Unu aferon mi timas, nome: ne igu la infanojn respondi ĉiujn ĉi tiujn demandojn dum unu leciono. Prenu la diagramon, kiam la cirkonstancoj postulas tion. M/ nur donas la instruilon, ila uzadon mi 43

— página 14 del PDF —

‘lasas kun fido al la ‘instruisto. Ci ran dece estas relativa ideo, por kompari ĉiam ekzistas la .okazo. Ne nur por .innaj liomoj la kartoj estas taŭgaj, ankaŭ por tiuj, Ikiuj nie phi estas lernantoj jau la senco de la vorto. Mi pensas pri tiuj personaj, kiuj el la gazetoj ĉerpas la konon pri (Okazintajoj ĉirkaŭ ili. lli legas sciigon cl Ĉeĥoslovakio. Iii proksiniume scias, ikio tiu ilando esttas, sed precize ne. Momenton rigardi la karboni, iki u pen Ja s Kiei) klara subite ĉio fariĝas! Ĉar la scienco, la komerco kaj industrio pli kaj pli anoncas siajn rezultatojn per ciferoj kaj uzas diagramojn, la tiel nomitaj lerni-legi-diagramoj estas neccsaj, do ni povas postuli, ke tio ankaŭ estu instruata en la .moderna liernejo. Jam la popollernejo polvas fari ion en tiun direkton, kaj tiuj ĉi kartoj estas bonaj iloj por tio. Sed, pli lomge paroli pri mia laboro tni ne faras. Mi .esperas ke mi sukcesis ioniete konigi ĝin al vi. La aperintaj kartoj estas ekspoziciataj en diversaj lernejaj muzeoj, ili estas mendeblaj pere de la librejoj au rekte ĉe la eldonistoj Joh.Enschede k aj ifiloj, Haarlem, Nederlando, Mi esperas, ke muliaj personoj uzos miajn kartojn por pliperfektigi kaj klarigi sian konon, por la feliĉo de la junularo kaj disvastigo de sana popolklerigado. ■Kiam ebie estas inter vi kelkaj, kiuj deziras miajn diagramojn en Esperanto, bonvolu skribi tiom al mii. Afable mj petas al vi. Jte lasu la kartojn en la ujo, sed pendigu ilin en via lerneja ĉambro au kontoro, prefere ei la .plena taglumo; ‘tie, kie ili tuj estas vide-blaj. lli estas parto de longjara laboro, mii esperas, ke ĝi haidan tutpreta po-vos es-ti eldonata por pli bone klarigi al vi, kiu formas uiiii tinton, logikan tuton, kaj kio estas mia celo. Mi malŝatas Ja malnovan metodon d<_ enstampado. Nutraĵo, pri kiu esttas pe4a.te, kiti volonte estas konsumata, digestas bone; tio, kio ne estas alprenata, estas nedigestebla 44

labori devas la i infa no, tio es-tas la vojo ankaŭ en ia studado de, mi po-vas diri, „la tero ‘kaj ĝiaj popoloj.44 La nova lernejo n-e estu vana sono. Cri esitas pili prclksĉma cl multaj persenoj pensas, kondiĉe ke ili memi laboras por ĝi. Kiam vi atente estas pri studi ntaj kaj pripensintaj ‘miajn diagramojn, mi tre ŝaltas aŭdi vian opinion, ĉu persone al inia adreso. Ĉu, kio estas pki bona, en via (aŭ alia) organo por edukantoj, instruistoj kaj gepatroj, por la bono de la junularo. Mi estas konvinkita ke via kritiko ne estos malaprobo. Mi tre ŝaltas ricevi ĝin. La labo rle rirejo por la estonta hernio estu preparo por vigla, celkonscia penado en la lernejo de la vivo. La serio de 5 kartoj estas reproduka aĵo de kartoj el projektita kartaro. Ankaŭ tiu kartaro jam aperis. La superrigardo de la tuta laboro pliboniĝas per tio. La formato de tiu ĉi kartaro eslas 32X24,5 cm. Flanke de mia diagramo, la karto lau rektaj linioj, mj ankaŭ aldonas la kut ime uzatan kantan; maldekstre la rektan, dekstre la veran, la karton en ĝia natura forino, nur iomi simipiligita. Kial la ktitima karto? Vidu, trans Amsterdamo, la ĉefurbo de mia lando, estas desegnitaj du dikaj linioj, por montri la direiktc.tji. ■Norti’- Sud’ kaj Oriient’—Okcid.ent’. El tiuj du linioj estas desegnitaj linioj pli maldikaj. Tiamaniere formiĝas kvaranguloj. Ciu kvarangulo indikas la d‘s’tancau de KM» ,li oroj. La serioza ‘eganto denove pravas fari multajn demandojn rilate al la direkto kaj distanco, kaj ipc»vas vi respondi ilin. jen kelkaj ekzemple; 1. Kiel ncmiĝas la ĉefurbo de nia lundo? Montru ĝin sur nia karto. 9 Kien ■vi alvenos, kiam vi iras okcidenton el Amsterdamo? 3. Kiom estas la larĝeco de Ia N ora a inaro apud Yni’iiiden? 4. Kiuj lokoj kuŝas sude de nia ĉefurbo? 5. Kien vi venos, kiam vi eliras el Anisterdam al la oriento?

— página 15 del PDF —

6. Kiom granda esttas la distanco Am>-:er Jam kaj Parizo? Kaj dono? Kaj Eer?:io? Marseille? 7. Kiu distanco estas la tplej granda en E ŭ ropo ? 8. Kiom da tempo vi bezonas por la distanco de Amsterdam al la Kaspia maro? 9. Promenanto iras 5,5 km. po horo. La elektra vagonaro inter Amsterdairn ‘kaj Rotterdam havas hore konsitantan rapidecon po 90 km., ĝi do iras . . . oble tiei rapide «kiel promenanto. 10. Kiom da ternpo ĝi bezonas por la nomita distanco? Sed ikia! pili da demandoj? La helplinioj sur nia karto havas signifon, ili ne estas hazarde desegnitaj. Ankaŭ

por la kopiado de la karto itti utilas. La kopiado ne ipiu esitu senpensa laboro, per kio la infanoj estas distrita’}, sed la laboro okazu kuti kompreno. Dum la desegnado mulltaj demandoj venos al la infanoj. Por mulltaj el vi estas -eble maloportunaĵo, ke rni elelktis Amslterda.m kiel elirpunkton, kial ne ekz. Varsovio aŭ Gcneve? Por eviti tiun matopor tuna jon mi intencas presigi ruĝan reton sur travideblan paperon, tute aparte. Tiamaniere la karto esttas uzebla por ĉiu el vi, kie ajn vi loĝas. Mi petas vin, ne forgesu, ke la kartaro mcmenrte nur aperis en la Nederlanda lingvo. Poste, kiam la intereso estas sufiiĉe kontentiga, ĝi ankaŭ aiperos en Bspe ranto.

45

— página 16 del PDF —

IIVOKO Nia TAGE-ikunveno en Kolonjo alproksimiĝas, Por la preparo ni urĝe bezonas ia jarkotizojn de miaj ŝatataj membroj. Ho nvoli u do se mdi lla monon kiel ebie ipfiej baldaŭ La membroj de la Germana Asocio al Esperanto-Vereinigung Deutsdher Lelirer, ĝirokonto Leipzig-Leutzsch n-ro 27857 aŭ pos t ĉ ekkonto Dresden 263.79, Kurt Hofmann; membroj de la Saksa Asocio ali Karl R.tter, Riesa, Steiinstr. 13, ĝii-ro: Riesa 1’163, poŝtĉekkonto Dr estie n 156 09; inembroj de TAGE en ĉ i iu j n o jje r m a n a j landoj ali sia agento aŭ rekte a8 i’a post ĉeiklk onto de la admi ni stra nto de IPR.

Esperanto kaj lernejoj. Prilaborita de Albrecht Naumann, GroBenhain Sa. (Germ.).

t

EŬROPO.

I. Ĉefioslovakujo. Praha (Prag). Csi. Esp.-Insti tuto malfermis 4. 1.33 ŝtatan kurson de Esp. por prepari al la ŝtala ekzameno, okazontadumr Aprilo, kandidatojn instrnontajn Esperanton en la komunumaj ikaj burĝaj lernejoj. Prelegas pri ĉeĥa lingvo, pedagogio lkaj prilernejaj leĝoj prof. Vasa, pri interesatoj en Esperanta gramatiko lkaj sintakso D-ro Piitlfk. Ĉeestas 22 ge•esiperan.ti sitoj. Prag (Praha). ..Revuo de Csi. inst rui stinoj “ je 24.112.32 enhavis sur paĝoij 287 – 289 re zumojn el IPR, faritajn de ‘instruistino J. Supichova. Tiu fervora kolegino jam depost kvin jaroj kuŝas malsana en la Hito, tamen mullte maŝinskribas por Esp. en diversaj gazetoj.

2. Estonujo. P a m u. 20. kaj 21.12.32 restadis huingara samideano T. Czitrom en Parmi. Li prelegis pri Hungarujo en gimnazio por 200 lernantoj kaj instruisitoj kaj en popola universitato por 124 personoj. Ambaŭ prelegojn interpretis E. Malson.

3. Francujo. Dieppe. Kurso en lermejo Pigier. Nice. Laŭ permeso de la Supera Inspek.toro pri edukado, laŭvola Esp.-kurso estis malfermata ĉe Supera Lernejo por 46

Instruistoj en Nice (tria jaro). La kurso «sitas gvidata de is-ro G. Avril. Soissons. Parolado de s-ro Bourniche por 62 instruistoj. 4. Germanujo. G ohlis-D reisde n. Ankaŭ por la kristfeisto pasinta ges-roj D-ro Arnhold sendis valorajn donacojn (ŝuojn, tolaĵojn, vestaĵojn, librojn ktp.) por inuitaj malriĉaj gelernantoj de la Esp.-klaso. La skota amiko de la Gohliis-anoj, s-ro Kennedy, aldonis dolĉaĵojn por ĉiuj 40 ge(ernantoj. Koran dankon al la granidanimaj donacintoj. Dum Decembro dufoje gimnaziaj klasoj el Dresden vizitis kiel gastoj la instruadon de lernejestro Hahn. K 6’l n. Akademia Esperantista Rondo nun estas aprobata ĉe la universitato kaj havas tabulon inter la aliaj tabuloj de Ia studentaj korporacioj. AER donas senpagajn kursojn al siaj membroj.

L e i p z i g. Je 20. 2. 33 la distrikta instruista komitato Leipzig JV kiel urba lerneja konsiliantaro decidis, enkonduki de post Pasko libervolajn kursojn por stenografio kaj Esperanto, por kiuj la partoprenantoj pagos pomonate 50 pfg. La kotizo estos transdonata al tiu Esp.unuiĝo, kiu disponebligas kaj pagas ia gvidantojn. Oj devas raporti pri tio al lerneja konsilantaro.

— página 17 del PDF —

Leipzig. 10 ikursoj por 293 infanoj estas arangitaj de Esp.-Societo Leipzig. Pima ĉe Elbe. S-ro studikons. Glbckner gvidas kurson de 18 lernantoj en komerca lernejo kaj private instruas ses ‘knabinojn.

5. Hispanujo. Madrid. Hispana ministerio por publika lnstruado konsentis al Hispana Esp.-Asocio subvencion de 5000 pesetoj por amipCeiksigo de Esp.-instruado. HEA decidis, malfermi rapidajn kursojn por geinstruistoj en Madrid kaj tri aliaj urboj kaj starigi M premiojn. Ciu premio konsistas el 400 pesetoj kaj kongreskarto ipor la Kolonja Kongreso, por lke 11 premiitaj geinstruistoj povu ĉeesti la kongreson, kolekti spertojn kaj poste oficiale raporti al da ministerio. Ci tiuj kursoj certe estos grava paŝo en Hispanujo, ĉar lla Ministerio bone observos ilin same kiel ankaŭ la Pedagogia Fako do la Ateneo de Madrid, kie s-ro Rosienorn jann komencis ĉiutagan Esp.-kurson kun pli ol 30 geinstruistoj. Post la dua leciono vizitis japana inĝeniero, kiu mem lernis Esperanton nur de post ses monatoj. Li alpa roli is ia kursanojn kaj ili sufiĉe bone komprenis lin. 6. Hungarujo. Budapest. 9. 12. 32 fondiĝis la „Akademia Esperantista Pedagogia Societo1.* Aliĝis pli oi 150 personoj, grandparte profesoroj kaj instruistoj. Prezidanto fariĝis Jozefo de Mihalik, ĉefsckr. Stefano de Ferenczy, protektantoj pens. ministro D-ro Benard kaj D-ro G. Lukacs (‘ama ministro por instruado). La nuna ministro por instr. muzea direktoro kaj prof. Bailint Homan, oficiale reprezentigis sin per D-ro Gyula Nevolas, ministra ‘konsilianto, kiu esprimis grandan simpation al Esperanto inter la instruistaro. Deto rece n. La 2. kaj 3.12.32 en Pedagogia Seminario antaŭ 200 geinsitruistoj s-ro J. Matyas prelegis pri ‘la lernaferaj spertoj de sia pasintsomera peresperanta vojaĝo tra Polujo kaj Litovujo. Amibaŭokaze la unuhoraj prelegoj faris

profundan efikon favore al Esperanto. G y 6 r. Kurso aranĝita en instruista seminario. 7. ltalujo. Roma. La 13-an de Sept. 1932 la Ministerio de Publika Instruado de Italujo sciigis al ‘la prezidanto de Itala Es■perantista Federacio, ke libervolaj kursoj de Esperanto ĉe italaj lernejoj estas ĉiam permesataj. Brescia. Baldaŭ komenciĝos superaj kursoj ĉe Reĝa Instituto por geinstruistoj (Magistrale) kaj ĉe Faŝista InStitiuto de Kulturo. Ciujn kursojn gvidas prof. G. Facchi. Ve n ozi a. La registara direktoro por mezgradaj lernejoj de Veneciaj provincoij sendis cirkuleron al ia koncernaj lernejoj anoncantan libervolajn kursojn en Esperanto, kiuj jam komenciĝis.

8. Litovujo. Ŝ i a u 1 i a j (Schaullen). Ekspozicio de diversaj Esperantujoj en la hebrea gimnazio, kies direktoro paroladis pri la neceseco de Esperanto por la malgrandaj nacioj. 9. Nederlando. Rezultato de la ekzamenoj dum la jaro 1932: Okazis en Nederlando 10 Esip.ekzamenoj: 7 por diplomo A (atesto pri lingva kapableco), kiun sukcesis 599 el 760 kandidatoj, 3 por diplomo B (atesto pri ins-truist-kapablecok kiun sukcesis 139 el 192 kandidatoj. La B-ckzanienoj estas kontrolataj de Registara Delegito. Por 1933 oni jam anoncis denove 10 ekzamenojn. 10. Polujo. W a r s z a w a. Post la bone sukcesiruta prelego de negra samideano Kola Ajajn, kiun atente aŭskultis multaj gepatroj kaj gelernantoj de la popollernejo n-ro 70, komenciĝis Esp.-kurso por 32 gelernantoj, gvidata de instruisto B. GluChowsiki. En la lernejo n-ro 127 kurson por 25 gelernantoj organizis instr. S. Rzysiko. — „Pbla Instruista ** Asocio estas tre favora al Esp. Gi intencas baldaŭ fondi Esp.-sekcion kaj aranĝi kurson 47

— página 18 del PDF —

ipor ge nstrnistcij. (Ni torie aliĝon de tiu sekcio al TAGE, ambaŭ!) Waimawa. Akademia Esperan tista Rondo regule gvidas du e lernemajn kaj unu perfektigan kursojn. Ciudimamĉc prelegoj okazadas.

II. Sudslavujo. I5jel ova r. Laŭ ‘permeso de la ministerio de klerigo okazas du kursoj por komencantoj en gimnazio, gvidataj de pro;. Novĉijau kaj Saj.

Z a g r e b. (Agraro). 16. 12.32 okazis la ĝenerala kunveno de l-a Studenta Esperantista Klubo. El sekretaria raporto: I)uun 1932 estis aranĝitaj 12 radio-prelegaj pri Esperanto kaj Esperantismo, Estis gvidataj tri kursoj, kiuj suikcese fin■iĝis. Mirltaj propagandaj artikoloj aperis en la naciaj gazetoj. La anaro kunvenadis ĉ iuvendrede diskutante pri aktu aliai Esp.-problemoj. La radio-prei egoj esrtas dau rigataj ĉiun duan sabaton de 18,30 ĝis 18.45. AMERIKO.

I. Brazilo. Nite roi (Ŝtato Rio). Puro la 5-a Nacia Kongreso de Edukado Brazila Ligo Esperantista kun permeso dei la direktoro de Publika lnstruado organizis interesan ekspozicion de Espe randaĵoj, kiu dauris dek tagojn ikaj estis multe vizitata. Rio de Janeiro. Birni la jaro 1932 regulle fumkciis kursoj en la jenaj ■lernejoj: Kollegio Petro II. modela instritejo. subtenata de la Federala Registaro — du kursoj; lnstituto de Edukado, diplomejo de la unuagradaj geinstruistoj — unu kurso; Lerneja Grupo ..Rodrigiies Alves» — unu kurso por geknaboj. La direktorino de tiu ĉi lernejo, ĉe lia fino de la kursoj, ekspoziciis la leterojn. poŝt■kartojn kaj Esperan tajojn ricevitajn de la gelernantoj. l iuj ĉi kantis poezion „En mia lando» kun muziko de konata brazila komponisto. 48

AZIO.

I. Japanujo.

T aka oka. En reallernejo Takaoka Sookoo Jasŝa G afrik o 40 lernantoj lernas Esperanton sub la gvido de esperantistoj en la loka Komerca Kolegio. La lernejestro tion favoras, kaj oni esperas, ike la lernejo ineni alprenos Esperanton en la regu» an 1 ecionplan on. Tokio. ..Kokusai Jilio» (lnternacia Infankultura Revuo), monata organo de. Teikolku Jidookioikukai (Imperia IinfankuJtura Asocio) en Tokio nove eldonita de Januaro nunjara, havas Esperantan rubrikon. — La asocio celas internacian firman kunligon de infanoj. Por realigi ĝian idealon, ĝia prezidanto s-ro Iŝii, kvankam ne Esperanlisto, decidis alpreni Esperanton por korespondado. El 60 paĝoj de la revuo li dediĉis 10 por Esperanto.

Sciigoj pri la geinstruistoj de Estonujo. La preparado de geinstruistoj en Estonio okazas en s eini inari o j, pe d agagi unioj kaj uiniversitato, Longan tempon 5 seminarioj laboris en Taliton, Tartu, Raestas fermitaj kvere kaj Haapsalu. 3 kaj nur al la seminarioj en Taliton kaj Tartu estas dornita laboremeco. La kurso kaj bazas de la seminarioj estas sur sesjara popollernejo. La finintoj de la seminario ricevas la rajton por studadi en universittato aŭ praktiki ĉe iu poipollernejo dum unu jaro, post kiam nur oni donas la profe si ate ston pri ia instruisto de popollernejo. La prezentadon de tiu atesto oni postulas ĉe ĉiuj Instruistaj en la urboj spe cialaj skclikonsilantaroj kaj en la karnparo komunumaj deputitaroj. En Estonio funkcias vico da komplertiglernejoj t. e. popollernejoj kun kurso plilongigita .ie du jaroj. Por prepari ge-

— página 19 del PDF —

instruistojn de kompfletiglernejoj en Talflinn kaj en Tartu .laboras specialaj pedagogiaj ins»ti.tuitoj (pedagogiumoj), kien estas akceptataj la finintoj de mezlernejo, kun dujara kurso, al kiu sekvas provjaro. Ĉar la subtenantoj de fla kompletiglernejoj estas urboj kaj komunumoj, do ankaŭ la elektoj de la geinstruistoj okazas en la koncernaj klerigkonsilan.taroj. La antaupreparado de mezlernejaj geinstruisitoj okazas en la universitato de Tartu, en la koncernaj fakultatoj, kie rajtas studi la finintoj de mezlernejo aŭ seminario. La studado daŭras ĝenerale 4—5 jarojn, post kio nur ebligos trovi oficon en mez- aŭ profesilernejoj, kie la ■lernejsubtenamto elektas la instruistojn kaj skoflmi Histerio konfirmas al la ofico. En la pasinta jaro estis proksimunie 300 popollernejaj, kaj 50 mezlernejaj geinstruistoj sen laboro. llia registrado okazis en skolministerio. En la nuna jaro estis donita leĝo, kiu malpermesas havi oficon al ambaŭ el fla geedzoj, se la enspezo de unu el ili superas en la urboj 140 Est. kronojn (37,0 d.) au en la kamparo 90 kr. (23,8 d.). Laŭ tiu ĉi leĝo oni senoficigis aron da geinstruistoj kaj ilin anstataŭis novaj ol la rezervo. Por la plua klerigado de la geinstru•istoj skoflministetio aranĝas preskaŭ ĉiusomere kursojn en pluraj urboj, same ankaŭ fla Estona Instruista Asocio, kiu estas la centra unuiĝo de la profesiaj organizaĵoj de la geinstruisitaro. Ankaŭ fla lernejaj administracioj de la urboj kaj’komunumoj organizas ofte por geinstruistoj kursojn kaj lecionojn dum la instrua tempo. La instruistaj unuiĝoj aranĝas en pli malvasta sikaflo instruistajn tagojn, paroilvesperoj n, disvastigas sciencan literaturon kaj zorgas pri la spirita nivelo de la geinstruistaro. La laboro en la lernejoj daŭras 30—35 semajnojn jare kun intertempoj dum Kristnasko kaj Pasko. Por la popoj- kaj kompi «t igi e rne jaj geinstruistoj la nombro de la semajnlecionoj estas 28, por kio

oni ricevas la plenan salajron, sed ĉe pli malgranda nombro oni pagas ankaŭ porpocie pli malmulte, ĉe pli granda nombro de la lecionoj oni ne plialtigas la salajron. La nombro de la ‘lecionoj por mezlerne-ja instruisto estas 25 en la spccialkaj faklernejoj — 30. La lernejestroj (diroktoroj) donas ne malpli ol 1la de la flecionnorino de instruisto. La helpantoj de la estroj (inspektoroj) same laboras 2 flecionoju malpli, sed ne malpli ol % de la instruista lecionnormo. En la kamparaj lernejoj la geinstruistoj estas Uigitaj ankoraŭ kun la laboroj de internulejo, por kio oni ne pagas apartan rekompencon. La salajroj pliabtiĝas laŭ la servjaroij post ĉiuj 3 jaroj, finigante per 12 jaroj. La plejmulto de la elementlernejaj geiitstruistoj apartenas al fla ll-a klerigŝtupo (seminario) kaj ilia salajro altiĝas de 90 rgis 130 kr. (23,8—34,4d), sed fla salajro de la geinstruistoj kun universitata klero povas altiĝi en fla mezlernejo ĝis 170 kr. (44.9d). La salajro de mezlernejaj geinstruistoj en la popoflflernejo komenciĝas de 100 kr. (26,4d) kaj povas altiĝi en la mezlernejo ĝis 200 kr. (52,9d). La estro de la popoflflernejo ricevas 100 kr. (26,4) ĝis 240 kr. (63,4d) kaj en la mezlernejo 130 kr. (34,4) ĝis 260 kr. (68,8), konforme al la klereco. En la kamparaj lernejoj la geinstruistoj ricevas senpagan loĝejon ‘kun hejtado kaj lumigado, ofte 2—3 ĉambroijn kun kuirejo. En la urboj tiel ne estas. Tamen la urbo Talilinn donas por siaj geinstruistoj jare 13 monatsalajrojn •kaj ankoraŭ 5% aldonpage — tiun por loĝejo.

Por la kuracado la geinstruistoj pagas egale kun la aliaj ŝtatoficistoj 40—60% do kuracelspezoj, dume la restantan sumon pagas ‘lernejaj administracioj aŭ subtenantoj de la lernejo. Por la salajroj ■la ŝtato donas 80%, dume 20% donas la Ie rn e j sub tenanta urba aŭ komunuma lerneja administracio aŭ privata persono. Por la pensio orii dekalkulas 2% de la salajro. La pension rajtas ricevi geitistruistoj. se ili estas oficinta! 25 jarojn kaj 49

— página 20 del PDF —

estas 60-jaraj. La grandeco de (pensio dependas de la aĝo de la persono, de la oficjaroŭ kaj de la perdo de la laborpovo. Generala pensio estas 70% de la salajro. ĉar la pilejmuilto de la laborantaj geiustruistoj en Tallinn apartenas al tiu kat e gor i u, laŭ kiu la fundamenta salajro estas 130 kr. (34,4) monate, do orni permesu montri por kio estas elspezata tiu suirno en kvarmembra familio: loĝejo 40 kr. (10,5), manĝado 60 (kr. (15,8), vestoj 20 kr. (5,2), aliaj bezonaĵoj 10 kr. (2\,6). Eble la geinstruistoj, loĝantaj en la kamparo, havas pli bonajn avantaĝojn por vivado, sed ia edukado de la infanoj kaj kontentigado de spiritaj bezonoj igas Ja geinstruistojn en ĉiu ebla okazo eflcloĝi en urbo. Krome la laboro en la ‘kamparo estas pli malfacila, ĉar ĉe unu instruisto laboras ofte 3—4 klasoj samtempc. La pie junui to de 5000 geinstruistoij estas per siaj unuiĝoj organizitaj en Estona Instruista Asocio; kies nombro de la anoij superas 3000. Decembro 1932. F. S.

Hungara *Esperanto Pedagogia Asocio, Budapest VII. Dainjanich str. 43. La Hungara Esperanto Pedagogia Asocio fondigis jo 8-a de decembro 1932 en solena kaj brila kunsido. Ceestis ipli multe ol 2b0 geinstruistoj kaj profesoroj, •eĉ reprezentis sin ĉiuj eminentaj pedagogiaj societoj. D.um la fonda kunsidu faris tre seriozan kaj gravan delklaracion la reprezentanto de kultusiminis.tro D-ro Julio N eve los ministra, konsilianto, kiu en nomo de k uitusministro diris, k e li laŭvorte kaj la tisignife akceptas la ideojn kaj planojn, kiujn enhavis ia malferma parolado de pr ofes oro Mihafik. La ministro rigardas la novan asocion tre grava, estas preta he’ipi ĝin

La celo de nova asocio estas: labori por enkonduko de Esperanto-instruado en iermeijoljn; por tiu laboro pretigi sur pedagogia bazo metodriĉajn kaj lertajn Esperanto-instruistojn; interligadon krei inter hungarlandaj kaj ‘eksterlandaj pedagogoj; farigi per la kultusministerio ekzamenk ornita ton, kiu donu aprobitan Espe r a n t o-iaist r ui st o-d itp Iom on. La antaŭ laboroj jam estas faritaj, nun paŝon post paŝo ni devas serioze labori, ĉar se nun iu el aii estus faranta mallfeliĉan paŝon, Ja tuta afero por multaj jaroj estus enterigata. La asocio elektis prezidanto profesoron Jozefo Mi ha li k de H e r n ad s z u r d ok, ‘kiu jam multe laboris por Ja intereso de hungarlanda Esperanto-movado kaj ĉirkaŭ Jii staras seriozaj kaj junaj pedagogoj, kiuj ne lasos morti la komencitan laboron. Nature por gravaj sukcesoj estos necesaj tempo, pacienco kaj kuraĝo, sed la gvidantaro havas ilin, do espereble ne estas jam malproksime Ja tago, kiam denove ekfliamiĝos en Hungarlando la movado por lingvo Esperanto. Al la asocio ĝis nun aliĝis 237 pedagogoj, kiuj reprezentas ĉiuspecajn lcrncjtipojn, trovigantaj en Hunganlando. J. M.

Esperanto-Asocio de Germanaj Geinstruistoj. La niembroj de la provizora estraro de la Esperanto-Asocio de Germanaj Geinstruistoj formetis siajn oficojn en la kunsido de Ja 24-a de aprilo 1933. Laŭ la proponoj de la Jastaj ĉefkiunvenoj de tiu asocio — meti la estrarecon en la manojn de ekstersaksa grupo — oni samtampe petis la Esperanto-grupon en Koln: Arbei tsgemeinschaft Esiperantokundiger Lchrpersoncn trovi kiel Oble plej baldaŭ inter siaj niembroj tiujn personojn por ia nova estraro, kiuj post la nacia revolucio povos gvidi la Esperanto-Asocion de Germanaj Geinstruistoj. *

50

— página 21 del PDF —

joroj en Koln deklaris sin pretaj surpreni la oficojn de la nova estraro laŭ la postuloj de ‘la nova registaro. Estas la tasko de la ĉefkunveno en Koln doni la konsenton al tiu regulo au elekti alian estraron. Ni esperas ke estos eble garantii tialmaniere la ekzistadon de ‘la Esperanto-Asocio de la Germanaj Geinstruistoj. La ĉefkunveno do la Esp.-Asocio de Gemi. Geinstruistoj estos je merkredo, la l-a de aŭgusto 1933, 15-a horo en Koln. R. Rauber.

Recenzoj. Ernst Biicken, Kompendio <1 e la muzikeduko. Akademische Verlagsgesellschaft Athenaion m. b. H. (akademia eldon societo Athenaion k. 1. r.), Potsdam, 1931, 448 p., germanlingve. La eldonejo, konata per siaj grandaj kompendioj, eldonigas per la Kolonja muziksciencisto D-ro Ernst Biicken grandan Kompendion de ila muzikeduiko kiel aldonon al la multampleksa kompendio de la muzikscienco, kiu nun ankoraŭ estas aperanta. Jani tro longtempe ekzistas muzikeduko kaj oni skribas pri ĝi, sen sufiĉe konsideri la pedagogian realon. Precipe la meza lernejo (gimnazioj ktp.) forgesis, ke krom muziko kiel afta arto ekzistas ankaŭ populara muziko, kiun ĉiu slkolspeco kulturu unuavice. Eĉ la artikolo de Paul Mies (Kolonjo) pri Muziko d it k o en la meza s k o 1′ o — rilatc al materio treege riĉenhava — montras tiun mankon. Li parolas pri greka muziko kaj aliaj flankaj muzikhistoriaj temoj pli detale o! pri la popolkanto. Li uzas — tre merite kaj lerte! — multajn gramofondiskojn kaj aliaj instruilojn, kiujn ne povas havigi al si eĉ mezgranda lernejo. Estas merite, ke li atentas la modernan muzikon, ankaŭ 1a modernan dancmuzikon, bonege estas, kiel ĉiuokaze li rigardas trans la malvastajn

barilojn de la aparta fako al la laborkampoj de aliaj fakoj. Ankaŭ la artikolo de K a s p a r R o e s e 1 i n g pri M u z i keduko en lia p opo Is k olo ne kontentigas komplete, kelkaj detalajoj ne reprezentas la lastan staton de la nictodika evoluo. Kelkaj proponitaj rimedoj ŝajnas malgraŭ kontraŭa intenco ankoraŭ tro intelektaj aŭ tro fruaj, krom i. a. la traktojn pri tonvortmetodoj. Bedaŭrinde estas, ke la traktoj pri kantomaterio kaj kantopritrakto estas tiom mallongaj, kaj ke en la k an t o-ek zem pioj sin trovas kelkiu „lernejkanito“ forlasita. Kion li diras pri spiro-ekzercoj (p. 188 k. s.), tio estas laŭ opinio de aliaj pedagogoj eĉ danĝera (komp. al tio i. a. Schlaffhorst und Andersen, Atmung u. S tiun rne (Spirado kaj voĉo), germanlingve, eldoneje Kallmeyer, WoCifenbŭttel), sed bonega tio kion li traktas pri preparado de la instruisto kaj pri neceseco de muzika ku.1turo en la lernejoj, kiuj daŭrigas la popolskolon. Roeseling skribas ankaŭ pri Muzikeduko en kanthoroj, denove parte tro amplekse. Kion li diras ekz. pri ..absoluta percepto de la tonpaŝo“ povas validi nur por fioroj bonegaj; tio forte rememorigas pri pasintaj tempoj, kiam melodio estis adicio de unuopaj intervaloj. La eldonanto mem pritraktas agrable mallonge Muzikedukon en la universitato. Preskaŭ tro malabunda fariĝis la artikolo de Waiter Bnaunfeld pri La altlernejo por muziko. Kiu scias, kiel malmulte en la plej multaj konservatorioj oni laboras por la vera muzikeduko, tiu ŝatas pli akrajn kaj ekzaktajn traktojn pri tiu punkto. La kompletiga artikolo de H e i n r i c h Lemacfher (individua instruo — laborkoimunoj) ĉefe enhavas nenecesan materiojn historian kaj teorian. Pri la planoj disdividantaj la materion por la pedagogio kelka pedagogo iom devas rideti. Bedaŭrinde estas ke la instruo pri la melcdio ne ricevas la centran pozicion, kiun ĝi nepre devas okupi en la moderna 51

— página 22 del PDF —

muzikeduko. \\’ a 1 t e r K ii h n (Konigsbcrg) donas taŭgan superrigardon pri Ja historio de la muzikeduko, kiu distingiĝas per klara elstarigo de la ĉefaĵoj kai havas nur unu nebelajon, ke estas citata ĉiu unuopa artikolo de la aŭtoro, sed aliaj parte pli gravaj laboraĵoj ne estas menciitaj. Plene konformas a!) la ideo de ..’kompendio» la artikolo de R i c liard W ieto e pri Psikologio ■k a j m ui z i k e d u k o. La Weimar’a pedagogo donas de psikologa starpunkto rimarkindan kunigon de ĉiuj problemoj de la muzikeduko, kiu por nefakulo ne ĉiam estas facile legebla kaj estus fariĝinta ankoraŭ pli valora, se la aŭtoro estus akcentinta pli forte la aplikeblojn . .por ia praktiko. Ke la teoria ‘psikologio povas konduki la praktikon al falsa vojo, pruvas la traktoj de Wicke pri lingva simboligo de muzikaj formoj.

Malgraŭ ke la Kompendio de la •m iii z ike d u k o ne kontentigas en ĉiuj detalajoj iau mia kritiko, oni devas danki al la eldonantoj por Ja risko. Kelkaj •kampoj devas ankoraŭ esti priatentata;, ekz. muzikeduko heima kaj jnfanĝardena, ‘popolmuziko, instruista preparado, privatinstruado, el la apudaj kampoj (ei kiuj nur la Ritma gimnastiko estas .pritraktita ioni abstrakte de E. J. Mŭlil e r) precipe la voĉeduko, kiti en la traktoj de Roeseling ioni malsufiĉe estas konsiderita. Alfred Schmidt, Dresden.

Hungara A u t o 1 o g i o. Redaktis: K. Kalocsa.v. Kunlaboris: J. Baghy, K. Bodo, L. Kalka, F. Szilagyi, L. Totsche. Enkondukon verkis Miĥaelo Babits. Poemoj kaj noveloj de 50 hungaraj verkistoj. Elldonis Literatura Mondo kaj Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj Buda•pest IX, Mesiter-u. 53. Formato 15X23 cm. 472 tekstoipaĝoj kaj 24 kJiŝoipaĝoj kun la fotoj de 47 verkistoj. Senligna papero, multkolora kovrilo. Prezo svisaj frankoj 12.— broŝurita; sv.fr. 14.—tbi n d■ita. Aldonu 10% por studkostoj. Membroj de AELA ricevas la verkon por sia 52

kotizo de 13.50 fr. kiel unuan libron, e-i ■la serio de ses libroj. Kion reprezentas tiu verko, tion prijuĝos iam la historio de la Esperantoliteraturo pli signifplene ol nun ‘la opinio de unuopulo’, kiu nur povas elkore deziri al Literatura Mondo kaj Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj la merititan grandegan sukceson.

Post la valora libro ipri „La pentroarto en la malnova Hungarujo» sekvas nun tiu juvelo el la saina eldonejo. Hungara poezio iam sin prezentis en la Eterna Bukedo de K. Kalocsay kaj la Poemaro el Hungarlando de Szilagyi. Per tia laborado (kaj oferado?) evidentiĝas klare la grava, nenie! utopia kulturtasko de Esperanto, helpi al energia interpaciĝo de ila popoloj per tio, ke ĝi ebligas a) ĉiuj, precipe malgrandaj nacioj, aŭdigi siajn valorajn voĉojn en la koncerto homara. La Hungara Antologio estu nova, elstara kaj neniam malaperanta markŝtono sur tiu vojo. Nacia devo de eldonejo en Hungarujo estas, unue konigi hungaran literaturon: Hungarlando povas esti fiera je la ‘laboro. Cu l/i saina eldonejo ankaŭ povas kaj intencas prilaborigi samrange aliajn malgrandajn nacioj.ii? La nuna ekonomia stato postulas kolekton de ĉiuj fortoj en unu mano. Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj povas fariĝi tiu mano. Ni esperu kaj helpu! ■Leganto! Antan vi kuŝas dika, multpaĝa llibro. Ne ektiniiĝu opiniante, ke tia verko estu destinata nur por literaturistoj. Ne, la redaktanto promesas en la antauparolo Jari sian eblon por la celo: konigi hungarajn literaturajn trezoroin kaj samtempo doni kiel ebie valoran kontribuaĵon al la Esperanta litcraturo», kaj li volas ..doni prefere iinteresan legaĵon». Kaj vere! tasko, aranĝi tian sian libron, sukcese estas solvita: Cirkan 150 paĝoj da poezio kaj 270 da prozo peras al la „ĝuema» legonto ĉiujn specojn de poemoj (dolĉan lirikon, baladon, romancon, limi non, odon, elegion) kaj ĉiujn- sonojn de !a

— página 23 del PDF —

homa animo, gvidas lin tra ĉiuj regiono’] de homa pasio. Sangoplenan vivon, ardan, teruran ikaj dolĉan nj travivas. Ni komprenas kiel homoj ĉiujn sonojn, sed — ni migras en Hungarlando. Ke tiu ekkono ekestas en ‘la leganto — ĝi povos esti ankaŭ nur „frcmdlando kun la rimarko: tio do estas Bunga rujo! — tio estas ne tro alte taksenda merito de la prilaborantaro. Kiu povis travivi nur tagojn en la hungara lando, en ĝia lingvo, tiu ne bezonas esti sciencisto, por jesi la enkondukajn vortojn de M.(haly Eabits: «La hungara voĉo ne havas parencon ĉi tie (en Eŭropo), eĉ, apenaŭ en la tuta mondo: io fora, fremda, azia ekeĉ Ja rusa estas sonas en ĝi, nur samradike ĝerminta frato de la okcidcntaj fratidiomoj. Al tiu ĉi lingvo respondas stranga, flegma kaj tamen fajra, azia animo, realista observmaniero akirita inter grandaj riveroj kaj sur senfinaj stepoj, prudente garditaj popolkutimoj, speciale dura taktosento, tute apartmaniere evoluintaj kanto kaj muziko.» La hungaroj ja havas nacian himnon, kiu respegulas vere la ecojn de la nacio sopi ranta al la libereco. Fere ne Kblcse.v (1790—1838) kun sia himno el la tempes.taj jarcentoj de la hungara popolo ne mankas en la libro. Perloj de Esperantaj ■tradukoj estas la ..Popolaj baladoj kaj romancoj», ĉar malgraŭ nia klara lingvo ■la ‘leganton devas atingi tremo pro io fremda; ritmo kaj stranga muziko per vortoj ekflamas nian animon. «Kies ajn edzino nun unua venos, ni ŝin mole prenu, ĵetu en la fajron» estas unu el la suproj el la balado de ..Masonisto Kelemen», kie ui duni la tuta poemo ŝvebas inter korpremo kaj ‘terurtremo. Serĉu alian paĝon kaj legu la simplajn (liniojn: Kiel rajdanton solan nokto, l jen min atingas la dolor’. / Larmsonoriloj etaj tintas, el mia koro venas infanplor’. / Post paĉjo kurus mi. Mi iris l tra i’ urb’ en lia akompan’, l kaj dum mi gapis ĉe 1’ butikoj, l el lia man’, ve, glitis mia inan’. (Erni) Szep.) For ĉiu perforto, preskaŭ ĉiu energio, sed restas la mistika

sento. Kaj unu el la plej grandaj poetoj hungaraj. Petofi: Malĝojo? Ocean’ giganta, l kaj ĝojo? / Perleto en ĝi. Mi, sup r-e importanta, l ĝin eble rompos dum la vojo. Tre valora helpo al pli profunda kompreno de la unuopaj poemoj kaj noveloj estas la «studo pri la hungara literaturo» de Mihaly Babits ikaj la enkondukaj klarigoj antaŭ ĉiu poeto. Kune kun la provoj do la poeto ili reprezentas vere interesan literaturhistorion, ĉar neniu linio estas senviva scio. Kio nur laŭ historia vidpunkto povas postuli interesou. tion ni ne trovas inter ĉirkaŭ 140 poemoj kaj 30 prodaĵoj. Pro tio da redaktauto rezignis pri ĉiu prozo antaŭ Mor Jokai (1825—4904). La ekstera aranĝo de la libro estas modela laŭ preso, bildoj kaj papero. Post antaŭparolo sekvas enkonduko en la hungara literaturo. Vortklarigoj, notoj, bibliografio de la hungara literaturo en Espcranto helpas al kiel eble bona kaj plena kompreno. R. W.

D-ro Briquct, Esperanta T ek u ik a Medi’olii a Vortaro. Eldonita de lnternacia Medicina Revuo, 355, avenue du Longchamp, Bruxelles, Belgujo, 1932. 359 paĝoj. Prezo: bindita 2 dolarojn. Tiu eldonaĵo reprezentas la komencon de grava scienca verko. Gi enhavas 3675 vortojn kun multaj derivaĵoj. La aŭtoro alvokas al kunlaborado, precipe per kelkaj «konsiloj al la korektoroj». Estas dezirinde, k e rnultaj laborrondoj esperan tistaj okupas sin per tiu libro, kaj sisteme helpas al la plibonigo. L.a aranĝo de tiu verko bezonas laŭ nemedicinfakula opinio jenajn ŝanĝojn: 1. Esiperanto-radiko (326: ne „arom-a“, sed ..aromo»), 2. sekvu tradukoj de la ncologismoj en la grekan, latinan kaj ĉefajn kulturlingvojn eŭropajn (nenecesaj ili estas por vortoj, kiuj jam troviĝas en la Plena Vortaro, ekz. 324 arko, 426 betulo, 2110 maro, 2389 okazo k..m. a.), 3. post tio la vortoj ordifitaj laŭ la fako kaj kun 53

— página 24 del PDF —

derivaĵoj kaj kunmetaĵoj. Klarigoj en Esperanto multkaze estas ankoraŭ nccesaj, ne sufiĉas traduko latina, ekz. 421 bifida, 454 bolido, 456 hollo, 459 borago (komparu al tiu vorto la Plenan Vortaron!) k. a. … La klarigo ..Botaniko» ofte bezonas la aldonon ..Farmacio». Pa-, pero kaj preso estas laŭdindaj, ili honoras la higienisto!!! R. W.

BES-a adresaro de esperantistoj el ĉiuj landoj aperis en la 10-a eldono (1932). Tiu bona helpilo havas 80 + 20 paĝojn da teksto kaj 8 paĝojn da fotografaĵoj, ĝi kostas 1 sv. fr. (,) u ĉ eis ol Esperanto? (Kio estas Esperanto?) Eldonis en 12 000 ekz. Hispana Esperantista Asocio. Hispanlintgve 16+32 paĝoj.

FELIETONA El la instrue io aturamanto; eble: Natiun rakonton, nii skribus sendube ‘li estis, la juna inSed ..naturi turisto; ec: Naturadori gloron de 1’ Kreitaĵo, arde struisto. Per belbrilaj rezonis pri Li vivo de ĝiaj estaĵoj. Olfte, li kun siaj lernantoj, ekskursis dum liberaj horoj ipor veki la dormantan intereson per faktoj, montriĝantaj sur kampo kaj vojo. Ke multaj geknaboj lauŝajne pli ŝatis petoladon kaj ludadon sub la vasta cido, kaj nur malmulte atentis la ŝvitantan instruadiston, tion la juna pedagogo verŝajne ne sufiĉe rimarkis. — Sed. kiu el vi, jam griziĝanta.i spertuloj, mallaŭdos tian modelan laboron de tiu fervora kolego. Mi ja diris, ke ‘li estis juna! Kiam la bruanta aro hejmenvenis, la gvidanto pene zorgis pri lokado de ĉiu trovaĵo en konve na ujo. ‘La klasĉambro daure ekspoziciis kiel muzeo, Sur ĉiu ŝranko, tabulo aŭ breto ..floradis» la vivo. Ciu elstaranta parto de muro an meblaro portis ian vitraĵon kun floroj an bestoj, La vero tamen ordonas konfesi, ke ‘la profesoro havis multajn zorgojn, por ke ĉio marŝos *lau 54

— página 25 del PDF —

dezire. Kiom da penadoj jam, antaŭ ol havigi aii si la ujojn, kiuj nun ornamis la simplan instruejon. Ĉiuj, instruisto kaj gelernantoj, en ‘harmonia kunlaboro, kolektis tre variajn akvujojn, l/difekto eĉ tute ne gravis. Ofte la samklasanoj ekskursis proprainiciative. Kiu povos koleri pro ili, se tiuj vagadoj foje alportis iom da malprofito al iu ‘kamparana posedaĵo, Kompreneble, tio okazis senintence, kaj estis kauzata nur per granda entuziasmo kaj fervoro. Sinjoro ĉiam estis ravita pri ĉiu nova trovitaĵo, kaj la plej valora rekompenco por ia malkovro estis, se iu insekto an planto trovis loĝejon en la granda akvario, kiu en plena beleco radiis antan la fenestro. Sed, iom post iom, la klasejo tute pleniĝis; ĉiaj oportunaĵoj jam estis ekspluatitaj. lu inteligenta knabo alportis la ideon pri birdkaĝo: oni povis facile lokigi ĝin; ĝi pendos kaj ja tute ne bezonas lokon, Malgraŭ la profunda vereco-, kiun la invento enhavis, ĝi tamen ne realiĝis, Ne, ĉar la instruisro malŝate rifuzis tiun geniaĵon, sed io nova postulis ĉies a tenton. Antaŭ kelkaj tagoj la instruisto ricevis donace de samideana amiko kelkajn blankajn musojn, Tio alportis al li multe da ĝojo kaj ioni mildigis la akran solecon de lia fraŭla ĉambro, La bestetoj jam tute alkutimigis al li, sed, malfeliĉe la dommastrino, kiu manĝigis la dresiston, kauze de sufiĉe granda parto de lia modesta salajro, iun tagon abrupte finis la historion, En la komenco ŝi ĉiam strabe rigardis la musloĝejon, provis singarde la fortikecon de ĝi, kiam sinjoro forestis, sed kvankam ŝi sufiĉe klare esprimis sian malfavoran opinion rilate al tiuj gastoj, ŝi poste kvazaŭ senrimarke toleris la strangan societon. Sed, nun, kiam ŝi hazarde vidis, ke la pensionulo liberigis unu el la musaĉoj kaj prenis ĝin en la manon, ŝi plentime forkuris. La rezulto de tio estis, ke ŝi decidege malpermesis tiujn • cirkajn spektaklojn, spite de varmaj pledoj kaj asertoj pri sendanĝereco. Fino; fino ! ! La roduloj estis transportataj al la lernejo kai vekis tie grandan entuziasnion. Ĉiuj konkuris pri la zorgado, eĉ tiel, ke la instruisto devis interveni por savi la zorgatojn el minacanta ruiniĝo. La tempo plibonigis la situacion. Post kelkaj tagoj la musejo trankvile okupis la honoran lokon kaj formis valoran objekton inter la aliaj trezoroj. Ankan la musejanoj mm povis ĝoji pri tio, kaj dum tiu trankvila ekzistado la familio ege bonfartis. Vi jam komprenas: nelonge poste, la ejo apenaŭ povis enhavi la ĉiam pligrandigantan societon, kaj baldaŭ la ternpo alvenis, ke parto’ de la loĝantoj nepre devis elmigri pro tro densa loĝateco. Kaj, ĉu la solvo por tiu ekspansio ne estis tute memkomprenebla? Vi juĝu; ĉiu infano el la klaso ricevis laŭplaĉe unu aŭ du ekzemplerojn, por ke ankan hejme estu aplikata la zorgado por la estaĵoj de 1′ kreitajo. Simpla, tiu solvo, sed efika; nur du restis en la instruista bredejo. Kaj sciiĝu nun pri la sendankeco de iuj gepatroj. Jam la postan tagon la ekscititaj rakontoj de la lernantaro preskaŭ malebligis komencon de la lecionoj. Precipe la patrinoj laŭŝajne tute ne ŝatis tiun ekzercadon pri bestoflegado. Ardaj disputoj inter gefamilianoj eĉ rezultis el tiu ina fenomeno, kai la musetoj ne ĉie sendifekte travivis tiun epizodon. La instruisto ekkomprenis, ke verŝajne la nombro de liaj amikoj en la vilaĝo per tiu malavara disdonado ne kreskos. Sed — for el la manoj — for el kalkulo’ — Vespere, li sidis studanta ĉe tablo; la kapo plena je aliaj zorgoj ol tiuj pri musidoj. Subite, lanta sonorigado aŭdiĝis ĉe la dompordo, kaj iom poste la mastrino anoncis iun patron, kiu petis paroli la ‘sinjoron. Tuj, dum la eniro. J 1

55

— página 26 del PDF —

ties mieno ne antaŭdiris al la instruisto ilin ŝercan interbabiJadon. El «la multaj rapidantaj vortoj, kiuj fluis akvofale de inter ia patraj lipoj, li komprenis la tutan tragedion. Kaj sufiĉe grava ĝi estis! La du musetoj, donacitaj al Joĉjo. transloĝiĝis en vasta botelo sur la ŝranko en la familia ĉambro, kaj estis tie konstanta allogo por da virkato, kiu tute ne povis kompreni, ke ĝi tiun ka.ptajon devas indulgi. Duni momento, kiam ĝi sufiĉe zorge estis kalkulinta la ŝancon, ĝi saltis, renversis la ujon kaj tuj formanĝis unu el Ja ‘blankuloj, La alia forsaviĝis sub la forno kaj minacis el tiu rifuĝejo la trankvilon de la familia patrino. La patro kuraĝe ektasis, sed ĝis inni la „besto“ ne retronigis kaj do daŭre dangerigis Ja restadon en la ĉambro, La (plej granda skandalo tamen estis, ke la virkato tute malatentis la porcelanajn vazojn, kiuj staris flanke de la masejo, kun la sekvo, ke tiuj du *..multekostaj 4 ornamaĵoj dispeciĝis. Singarde, la instruisto informiĝis ĉe la ĉiam pli koleriĝanta patro pri la financa domaĝo de tiu virkata malzorgemo, promesis, ke li estonte ne plu instruos tiel perobjekte, kaj ĝerne pli mildigis la situacion per la resto de sia monata salajro. La postajn tagojn montriĝis al li, ke multaj samivilaĝanoj ne ĝisfunde aprobis lian modernan koncepton pri instruo kaj pedagogio. Eĉ malicaj rigardoj trafis lin, kiam li promenadis tra la vilaĝo. Sed feliĉe, la nigraj nuboj, unu post alia formoviĝis kaj ia ĉielo sereniĝis. Jes, sed nur ŝajne! En kaŝita angulo postrestis ia nigraĵo, kiu facile povos pligrandiĝi, minacante neatendite la kvazaŭan trankvilon. La musoj de Karlo ankoraŭ vivis kaj estis flegataj per ĉiuj zorgoj! La gepatroj toleris tiun filan plezuron; la knabeto estis malforta, multfoje malsana kaj restis ofte endome, kiam la kamaradoj ludis ekstere. Dum tiuj horai la musoj estis liaj kunludantoj. Sed mm, Karlo jam estis kelkajn tagojn en sanatorio por plibonigi sian subtilan sanon. Liaj lastaj adiaŭoj al la gepatroj ankan admonis pri la zorgado de liaj bestoj, kaj la unua bildkarto, kiun li skribis, ripetis la peton pri bona flegado. Iun matenon la instruisto en trankvila animstato okupis sin per siaj disCiploj. Subite, sen ia anonca fra,pado, la klaspordo larĝe malfermiĝis kaj la patro de Karlo vidigis sin, kriante .malespere: ..llo. sinjoro, helpu al ni; estas terure!44 Ciuj rigardis la ekscititan viron kaj auskultis la draman rakonton pri la .Jastaj el la musoj4:* La patro de Karlo ĉi tiun ‘matenon laboris kiel ĉiutage sur la kampo, kiam najbarino alrapidegis preskaŭ senspire. Ŝia maifacila balbutado, substrekita per fortaj gestoj, komprenigis a! li, kio okazis hejme. La patrino prizorgis la museion kaj lasis ĝin dummomente negardata. Reveninte en la ĉambron, ŝi vidis, ke la kato jus kaptis la duan mnseton; nur la blanka vosteto iom moviĝis, kvazan por adiaui, l iu terurega vidajo efikis, ke la virino kun lanta angorkrio falis teren. Sveninta ! ! Kiam la patro kim prizorgis ŝin. Ŝiaj nervoj tute malordiĝis kaj bezonis plenan ripozon. Ŝi danre plendis pri sia kompatinda Kardjo, ĝis kiam la patro energie decidis, kion fari. Li tuj rapidis al da lernejo kaj petegis doni al li ankoraŭ du musojn. Li eĉ proponis sufiĉan pagon, sed la instruisto jam ne plu atendis unu vorton, paŝegis al Ja angulo, kie vivadis la prapatroj de la formortinta kolonio kaj, kvankam tiuj du estis la plej-plej-lastaj, li lauŝajne sen granda doloro transloĝiĝis ilin. – Tamen post tiu ternpo okazis, ke li en siaj sonĝoj vidis blankajn musojn, multajn, multegajn, kiuj per siaj akraj dentoj minacas din. P. Korte. €

A •

— página 27 del PDF —

Por gejunuloj

Universala Esperanto-Asocio ««lui O/iMiftgt h «salos de la iaUraacU Esperanto. la etapoteko menteto kaj materiaj» rilatojn Itter la homoj mb * Armo pri raso. sorteco, religia afi Ungva» Krri intersadaja servojn meblajn do tiaj homoi, kloe iste lakteJ afi materiaj Interesoj ooba trans te limojn do Uia gente afi Ungva teritorio. KreskM Inter alaj membroj Ionikan Ugilon do soUdaroco kaj disvolvigi fio IU la komprenon por fremdaj popolaj. La /Isacio eatas nofitrate rilate al religia» nacieco •Ŭ p.Utlke. 4onaBI 41 Io membroi; Membrokarton haj kvarcoatokdakpafa» Jarlibron kna la adreao) do te Delegitoj, EaperanUstej grapoj, pletoj, organteajoj» kna teliro) pri internaciaj rilato) kto. 4/ Io Mintbro-AbonMtah Krom tto la goetan •Esperanto internoda ĉeforgaan de la Eaper,* antistoj, kna artikoloj UteratanL sciencaj, teknika) koj precisaj Iaformaj priis movado. 4/ Io Sttotefu/ito/: Krom eia) dokemento), Iri s ja ricevas Membro-Abonanto, premion kenatetantan el te Esperanto-literaturo. ĉis aliĝinto rajtas presigi seapago korespondan anonceto■ unufoja en te gaseto ,* .Esperanto kaj postulaa nnr modaatam kotizon de fi Fr. por Membro, do ISJfi Fr. por MembroAbonanto kaj de 35 Fr. svisa valoro por Membro-Subtenanto.

Universala Esperanto-Asocio 1 Tour de Tile, Geni ve (Svislando)

ni rekomendas nian Junulan Bibliotekon. Ĝis nun aperis:

Du Fabeloj de Fratoj Grimm «Frateto kaj Fratineto» kaj «Ruĝĉapeto».

Travivaĵoj de Kiki de Emma L. Osmond. Du kajeroj (n-roj 2 kaj 4.)

Mitoj kaj fabeloj pri Rŭbezahl Postrakontitaj de Paul Brbther laŭ la RUbezahl-mitaro.

ĉiu kajero kostas gmk. 0.25 plus 10% por afranko. Mendu ĉe la Librofako de Heroldo, Koln, Briisseler Str. 94.

Jam per la pago de kvar frankoj svisaj kaj sendkostoj, ĉiuj anoj de Ia Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj ricevas la jam aperintan ampleksegan verkon:

Hungara Antologio Redaktis K. Kalocsay. Kunlaboris: J. Baghy, K. Bod6, L. Halka, F. Szilagyi kaj L. Totsche La libro en granda formato, sur 480 dense presitaj paĝoj, el senligna papero, kun trikolora kovrilo konatigas ĉiujn gravajn hungarajn verkistojn. Ni kuraĝas diri, ke la libro apartenas al Ia plej imponaj verkoj de la biblioteko de esperantisto. Vendoprezo 12.— sv. fr., sendkostoj 1.20 sv.fr. Por la tuta kotizo de 17. sv. fr. AELA donas ses librojn kun ĉ. 2000 paĝoj en la jaro 1933 Aliĝilon kaj detalan regularon petu de

Literatura Mondo, Budapest, IX.Mester-u. 53, Hungarujo La libroj de AELA ekde 1934 estos haveblaj nur porla kutima vendoprezo de 55.—svfk. I

— página 28 del PDF —

Jung kaj VVingen:

Das leichte Esperanto Lernolibro por komencantoj. Tre rekomendinda por lernantoj sen specialaj lingvoscioj. Gia taŭgeco estas pruvita per multaj sukcesaj kursoj, inter alie ĉe kurso de la okcidentgermana radiostacio. Kun taŭgeco kuniĝas malmultkosteco. Gi ‘kostas gmk. 1.—. ĉe mendo de 10 ni liveros 11 ekzemplerojn. Jung kaj Wingen:

12 Abende Fortbildung

Redakcio: Ni ĝentile petas ĉiujn gekolegojn, sendi al la redaktoro interesajn artik olojn por IPR. Nova redaktoro:

D-ro F. Kraner, Neidenburger Strasse 1, Dresden – Wei(ler tiirscb, Germanujo.

Administracio: Ĉiuj mem broj deTA GE kaj abonantoj de IPP estas ĝentile petataj, sendi kie! eble plej baldaŭ post la ricevo de ĉi tiu numero sian kotizon por 1933. La agentoj por TA GE kaj IPP estas petataj, sendi al la administranto baldaŭ liston de la nunaj abonantoj (plena adreso kaj profesio) kun rimarko rii. la pagon kaj la enkasigitan monon tuj a! ties poŝta ĉekkonto. Tio necesas pro Ia transdono de la administracio al alia kolego. Bonvolu vidi la enmetitan slipon!

Lernolibro por progresintoj. Speciale taŭga por tiuj, kiuj lernis unue laŭ ..Das leichte ,** Esperanto sed sambone uzebla por perfektigo post alimetodaj kursoj. Gi enhavas klarajn gramatikajn notojn, ĉapitrojn pri vortfarado kaj ekzercmaterialon. Tia klara perfektiga lernolibro ne ekzistis ĝis nun por germanlingvanoj, almenaŭ ne por la prezo de gmk. 1.25. Ankaŭ de ĉi tiu libro ni liveros 11 ekzemplerojn ĉe mendo de 10. Alfred Dormanns:

Handbuch des Esperanto: Lernolibro en kvin partoj. I-a parto: Kio estas Esperanto?; 11-a panto: L arnoti ibro de Esperanto; Ill-a parto: Gramatiko de Esperanto; IV-a panto: Tekstoj en Esperanito; V-a parto: Vortaro de Esperanto. Tre rekomendinda libro por mem instruado. Uzita ankaŭ en radiokurso. Prezoj: por la bindita libro gmk. 3.50, por la broŝurita gmk. 2.00.

Heroldo -Worterbuch Tre bona kai malkara vortareto. En la Esperanto—germana parto ĝi enhavas ĉiujn oficialajn kaj ankaŭ la novajn vortojn. En la dua parto, la Esperanto-enciklopedieto, vi trovas la ĉefajn sciindajojn el la Esperanto-movado. En la germana—Esperanta parto vi trovas grandan nombron da germanaj vortoj kun Esperanto-tradukoj. La vortaro ampleksas 130 paĝojn kaj la tri partoj kune kostas nur gmk. 1.25. Ciuj tri partoj estas haveblaj unuope.

Heroldo de Esperanto, Koln, Brŭsseler Str. 94

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

12-a jaro (Numero 3) 1933 Tutjara abono: 2.50 nederlandaj guldenoj (inkluzive aneco de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj)

PEDAGOGIA REVUO Oficialaorgano de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktoro: E. J. BOLTJES. Engelsche laan 30. Winschoten ((Nederlando) Administranto: P. KORTE. Schoolstraat 13. Veendam (Nederl.) Poŝtĉekk.:90544 Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME. 21. Glenalmond Rd Sheffield (Anglujo) Sekretario de TAGE: W. H. MOOK. Nassauplein 15a Groningen(Nederlando) 2-a Sekretario: K. H. SPORTEL. Nieuw-Scheemda (Gr). (Nederlando)

Alvoko de la prezidanto JEN VJA ŜANCO! En kelkaj lingvoj oni trovas sentencojn, kiuj similas al »La reĝo estas morta. Vivu la reĝo!« Iome simile ni nin trovas en TAGE. La (‘straro saksa ĉesis funkcii, eliris, malaperis. Novan estraron holandan ni elektis ĉe Kolonjo. Evidente ili eslas novuloj, iome — sed certe ne tule-nespertulo j; sindone ili oferis sin por konduki nian asocion tra necese malfacila tempo; fidele kaj honeste ili volas tiel konduki ĝin, ke oni regajnu la perdojn, daŭrigu la laborojn, antaŭenpuŝu la efikon, eĉ pligrandigu la valoron. Pro lio, ili devas plene kaj klare scii kion kaj kiel lari por ke ili plejbone agadu. K Jen VIA ŝanco! Eble vi ne lule ŝatis ĉion kio antaŭe okazis: eĉ instruistoj iome malsalas. Eble vi kredas ke tiel aŭ alimaniere agante, oni plibonigos la asocion aŭ IPR: Sajnas al mi ke ie. iam, mi aŭdis pri tiaj kredantoj. Ebie vi eĉ havas ideojn, proponojn, sugestiojn, kiuj laŭ via opinio plivalorigas nian gazelon, aŭ nian asocion. Se jes. Jen VIA ŝanco! Anoj el la plimalvaslaj landoj! Kelkfoje vi kredas — malvere — ke la kolegoj el pligrandaj nacioj havas antaŭecon, preferon, k. I. p. (Juste nuntempe kelkaj el tiuj nacianoj havas specialajn malfacilaĵojn, liai. malplivastlandaj kolegoj — Jen VIA ŝanco! Samideane, kolege, amike, koopere agante, ni povas el la malfacilaĵoj mem fari novan, pliutilan, pliviglan, pliprogreseman asocion, ĉefe, preskaŭ *• sole, se ĉiu ajn cl ni kune agas, firme kredas, kaj do taŭge laboras kun komuna paca batalkrio Jen M l A ŝanco! G. H . Rovine.

— página 2 del PDF —

4 .4 lfi

Sciiĝoj al la abonantaro

Verŝajne vi, estimata legantino kaj leganto, jam forte malpaciencis pro la fakto, ke vi dum longaj monatoj nenion sciiĝis pri IPR kaj TAGE. ĉi sube mi iom klarigos al vi la nunan situacion: Pro la malfacilaj cirkonstancoj, meze de kiuj Germanujo nuntempe troviĝas, niaj germanaj amikoj opiniis, ke ili provizore ne havos sufiĉe da tempo kaj ebleco dediĉi sin plenforte al la laboroj por IPR kaj ‘FAGE. Ili deziris eksiĝi kaj jam petis en Ja komenco de la nuna jaro, ke mi almenaŭ transprenu iom de ilia laboro. Iom post iom evidentiĝis, ke estos pli bone transdoni ĉiujn laborojn de la laborkomitato en aliajn manojn. La ĝisnunaj estraranoj, escepte la prezidanto, demetis ĉiuj sian funkcion, kaj petis min serĉi kelkajn gekolegojn en Nederlando, por ke tie stariĝu nova laborkomitato. Feliĉe mi sukcesis trovi kelkajn amikojn, ne tro malproksime unu de la alia por regule kunveni, kiuj promesis oferi sian liberan tempon por konservi ĉion, kion niaj germanaj samideanoj tiel modele kolektis kaj ellaboris. Mi proponis la nomojn al nia prezidanto, kiu dum la TAGE-kunveno en Koln pritraktis la aferon kun la rezultato, ke ĉiuj kandidatoj estis elektataj. La nomojn kaj funkciojn vi legu en la kapo de ĉi tili numero. Bonvolu nepre atenti la adresojn kaj sendu ĉion pri: la redaktado al k-o Boltjes; TAGE al k-o Mook la ekspedo de la revuo al k-o Sportel, al kiu, provizore, ankaŭ sin turnu ĉiuj nederlandaj abonantoj, ĝis kiam la estraro de la nova nederlanda sekcio ekfunkcios, ĉiuj administraj aleroj (abono, varbado, agenteco) al mia adreso. Vi komprenas, kara koleg-in-o, ke la regula funkciado de la organiza aparalo dum la transirepoko iom stagnis. Multflanka kaj malfacila tasko atendis la laborkomitatanojn, kiuj bezonas tempon por iom alkutimiĝi al la nova laboro. Kaj plej malagrable eslas, ke la kaso ne disponas pri sufiĉaj rimedoj por eldoni la revuon. Per la malavara helpo de nia ŝatata sarnidoano \ dmos Bleier el Budapest, la eldonisto de la Literatura Mondo, ni povas almenaŭ havigi al vi ĉi tiun numeron. Gi ne aperas en la kutima vesto, eĉ enhavas nur iti paĝojn, sed bonvolu indulgi nin: ni nepre ne povas ŝanĝi la faktojn. Ĝis nun la plejmulto el Ja germanaj abonantoj ne pagis la abonkolizon kaj pro lio al ni mankas la necesa mono. Apenaŭ ni povas pagi niajn ĉiutagajn poŝtajn elspezojn. Sed ni esperas, ke niaj germanaj amikoj povos trovi la vojon, kiu kondukos al kontentiga solvo de nia financa problemo. Nur post kelka hezitado ni prenis sur nin la respondecan taskon pri la gvidado de nia organizo. Tamen ni opiniis, ke ni ne povos rifuzi pro la graveco de nia esperanta movado inter la instruistaro; ĝi ja eslas tre, tre grava, ne nur por la instruistoj mem, sed ankaŭ por la ĝenerala disvastiĝo de la lingvo. Nur per la lernejoj ni atingos la finan celon; nur la instruado de Esp. en ĉiulandaj lernejoj povos efektivigi niajn revojn kaj do, antaŭ A• Cio, ni diskonigu nian lingvon inter la tutmondaj gekolegoj. TAGE penadas por tio multflanke, kaj ĝia malapero sekve signifus gravan perdon por la ĝenerala movado.

2

— página 3 del PDF —

La rova administrejo de I.P.R, nun estas en Veendam (Nederlando). Adresoj. S-ro Piete? Korte hlernejeotro? Schoolstraat 1J , Vl^NDAJL Po st e e kko nt o : 90 5 44 o

— página 4 del PDF —

Laŭ tiaj motivoj ni decidis doni nian liberan tempon por ĝi, esperante ke ĉiu gekolegoj, kiuj ne nur poramuze studis la lingvon, plenfide kaj energie helpos. Ni ne tro parolu nuntempe pri eblaj faktoj kiuj povos dividi nin, sed ni agu, plenkonscie por la bono de nia grava organizo. La nunaj abonantoj, kiuj eble plendis kaj grumblis pri la neregula aperado de IPIL, helpu per sia aneco por la venonta jaro. Donu al ni almenaŭ la okazon montri kion ni povas atingi. Realiĝu jam nun kaj sendu vian kotizon antaŭ la i-a de Januaro al via landa agento aŭ rekte al mi. Kelkaj, kiuj por ig33-a ankoraŭ ne pagis, estas petataj bonvole korekti sian forgeson senprokraste!! Cia helpo estas nun nepre bonvena kaj nur per tiu subteno ni povas garantii, ke vi dum ig3zi-a regule ricevos la revuon. Ni volonte donos nian tempon kaj energion al la organiza laboro, sed krome mem pagi la eldonajn kostojn ni ne povas. Pripensu, geamikoj, ĉu inter viaj konatoj ne estas varbendaj personoj; petu al mi cirkulerojn per kiuj vi povas atentigi ilin pri la ekzistado kaj laboro de TAGE kaj IPR., aŭ sciigu al mi tiujn adresojn por ke mi mem sendu al ili varbilojn. Kiam ĉiu en sia cirkaŭaĵo faros sian eblon, ni certe venkos nian krizon. Komuniku al mi eventualajn malhelpojn; ĉiam mi tute estas je via dispono. Sed faru almenaŭ ion por la prospero de nia afero; ekzemple.: pagu tuj vian kotizon por ig33-a, se vi ĝis nun tion forgesis; aliĝu jam nun por ig3/i-a; varbu energie inter viaj konatoj; Sciigu adresojn de varbendaj personoj. La nuna malfacila jaro jam preskaŭ forpasis; ni ne daŭre murmuru pri pasintaĵoj, sed donu al TAGE nian fortan subtenon, kaj kune ni marŝu decide al nia celo: esperanto en la lernejo, esperanto en internaciaj instruistaj kunvenoj a» esperanto en la internacia scienca pedagogio

Sciigo de la redaktoro Estimataj tutmondaj kolegoj! Kiel ventego aŭtune skuas la arbaron kaj faligas la senvivajn aŭ duonmortajn branĉojn, tiel la nuna socia krizo furiozas en ĉiuj landoj. La morta j branĉoj falas. Eble la historiistoj poste diros: la krizo efikis sanige. Cu I. P. R. estas unu cl tiuj forblovitaj branĉoj. Ni esperu ke ne. Sed komence tiel ŝajnis al mi. Iun tagon mia amiko Korte venis ĉe mi kaj diris: »Cu vi volas kunhelpi? I. P. R. ne povas resti en Germanujo. Se ni en Nederlando Tie formas komitaton, ĝi malaperos.« Mi havis diversajn motivojn por rifuzi, sed K-o Korte estas tre energia viro, al kiu oni nepre ne rifuzas ion.

3

— página 5 del PDF —

Post kelka tempo mi ricevis tre dikan leteron, enhavante multajn paperojn, artikolojn k. t. p. Leginte ĉion, rni diris al mi mem: mia antaŭulo estas vera enigmosolvanto. Ĉar mi trovis unu artikolon, pro multaj skriberaroj malfacila kiel latina poemo. Sed mi konfesu: rni eslas ina bona enigmosolvanto. Do kompatu min! Kaj sendu al mi bone kompreneblajn verkadojn. Multajn, nii petas, kaj el diversaj landoj. Ankoraŭ unu rimarkon kaj peton. V i ĉiuj certe spertis, ke speciale nuntempe anoj de diversaj landoj malbone komprenas unu la alian. Senintence ili sin ofendas reciproke. Eble Ruso rigardas min, kiu ne eslas komunisto, kiel personon kvazaŭ el la mezepoko. Sed li ne skribu lion en I. P. R. Li povas pensi tion. Kiam ĉi tiun someron mi pasigis unu semajnon en Germanujo, kelkaj Germanoj diris al mi: »Vi Nederlandanoj certe baldaŭ fariĝos nacisocialistoj.« Eble tio veriĝos. Kiu scias? Por nii la valoro de liaj profetadoj ne estas granda. Kaj la kompatema rigardo, kiu akompanis la profetadon, ne (‘stis agrabla al mi. Do ini proponas al vi: sendu raportojn aŭ artikolojn, menciu mu • faktojn, sed ne aldonu lirikajn politikajn kuiriversojn, kiuj incitas sed ne konvinkas anojn de landoj, kie oni havas alian regsistemon. Ni instruistoj ĉiam pripensu, ke nia kontraŭulo povas havi bonajn intencojn. » Vi helpu nin gvidi la malgrandan ŝipelon I. P. R. tra Ja maltrankvila inaro. La redaktoro

La nuntempa stato de Esperanto en la lernejoj de Granda Britujo Dum la 2/4-a B. E. A. Kongreso en Oksfordo okazis, sabaton, la 1 5-an de Aprilo aparta kunveno por geinstruistoj, kaj aliaj interesataj pri edukado. Proksimume 70 ceestis. Sro. Nobeli Smith M. A. (antaŭe estro de Sherborne Liceo) prezidis. La ĉefa parolanto estis Sro. M. C. Butler (sek. de la B. E. A.), kies lastatempa enketo pri Esperanto en brilaj lernejoj formis la liazon de tre interesa parolado. Sro Butler unue pritraktis la meritojn de Esperanto en la lerneja temaro, poste la plej oportunan aĝon por ĝia enkondukiĝo. Li proponis la lastan jaron de la Unuagrada Popollernejo (10 jaruloj), aŭ Ja unuan jaron de, la Liono (1 1 jiaruloj), ka j opinias ke la plej liona ŝanco ekzistas en la Duagrada Popollernejo (11—1/4 jaruloj).

— página 6 del PDF —

Tiam li resumis la informojn havigitajn per demandaro sendita al lernejoj, kaj per lastatempaj vizitoj al lernejoj. Esperanto mm estas instruata, aŭ oficiale aŭ neoficiale en 27 lernejoj en Anglujo, sed laŭ nuntempa informo, ne en Skotlando, lrlando, aŭ Kimrujo. i. El la 27 lernejoj, 1 \ estas popollernejoj, kaj oni instruas Li lingvon oficiale en 8. neoficiale en 6, al 655 gelernantoj entute (65/| knaboj, 20r knabinoj). En 13 liceoj aŭ aliaspecaj altgradaj lernejoj 5 havas oficialan, kaj 8 neoficialan instruon; entute estas 351 gelernantoj (161 knaboj, 1 90 knabinoj). La tuto da gelernantoj, do, estas nuntempe 1006. Dum la prelego. Sro. Butler forte substrekis la mankon de taŭgaj legolibroj por infanoj, kaj gejunuloj; ankaŭ esprimis sian konvinkon ke Esperanto ne atingos sian rajtan lokon en la temaro de lernejoj ĝis la lingvo eslas oficiale enlistigita en la programo por la abiturienta diplomo. Diskuto sekvis. Eino. Edvvjards (Bishop Auckland) diris ke la ĉefa malhelpo kontraŭ la progreso de Esperanto en lernejoj estas la manko de geinstruisloj pri modernaj lingvoj, kiuj scipovas Esperanton. Ŝia oficiala instruado de Esperanto okazas en grado 1 (dekunua jaro), kiel prrparado al la franca lingvo. Ŝi rakontis pri la granda sukceso de la Ce metodo en sia propra sperto, ankaŭ substrekis la gravecon provizi al la lernantoj okazojn daŭrigi la studadon de la lingvo post la lerneja jaro, ekz. per loka grupo, kroma esencajn estas eviti ke la instruado de Esperanto dependu de la entuziasmo de unu persono en lernejo. Sro. Parkii) (Sibford) informis ke li havas ses kolegojn kiuj povas instrui la lingvon, sed ke la instruokazoj estas limigataj pro la fakto ke la f ranca lingvo estas deviga temo por Ja abiturienta diplomo. Sro. (ioodes (Romford) rakontis la malfacilaĵojn okazintajn, kiam la klasoj estas influataj de reorganiziĝo, ekzemple, unu klaso jam komencinla la Esperantan lingvon dividigis, kaj la du partoj estas kunigitaj kun aliaj gelernantoj ne ankoraŭ lernintaj. Li ankaŭ menciis kr ses gekolegoj lernas Esperanton. l ino. Nixon (Bournville) parolis pri la malhelpo kiu okazas kiam la lernantinoj havas large malsimilan menspovon en lernejo de la Daŭriga Lernejo, speco, kiu similas la Vesperan Lernejon rilate la tipojn de lernantoj. Si iankaŭ substrekis la mankon de taŭga legmaterialo por komencantoj Sro. Russell Scott (Letchvvorth) emfazis la amatoran kvaliton de instruado pri Esperanto, kaj la bezonon por geinstruistoj laŭcele preparitaj. Li ne opinias ke Esperanto nuntempe povas esti lerno en oficiala ekzameno. Lmi instruistino diris ke ŝi mem instruas Esperanton laŭ speciala instigo de Reĝa Inspektoro. Fino. I ortey (Brighton) konsideras ke estas domaĝe malhelpi la klopodojn de liu j kiu j nepre instruas la lingvon post mallonga spertoj,

— página 7 del PDF —

kaj kun malgranda scio, ĉar kelkfoje ne estas aliaj instruistoj, kaj ankaŭ oni tamen atingas bonajn rezultatojn. Je la komenco de la kunveno, oni disdonis al ĉiu ĉeestanto ekzempleroii de la jus eldonita memorandumo, »La Eduka Valoro de Esperanto«, subskribita de dudek eminentaj edukistoj. La reprezentanto de T. A. (i. E. ankaŭ faris alsokon, kaj klarigis la celojn de tiu asocio.

Bati en la lernejo Ni estas modernaj geinstruistoj, do ni ne batas niajn gelernantojn. Ni eĉ ne volas bati ilin. Cu tio estas vera? Ĉu ni efektive neniam solas bati? Aŭ ĉu ni timas la sekvojn? ĉu ni timas veni antaŭ la tribunalon? Kaj eĉ… ĉu multaj el ni, kun la mano sur la koro, povas aserti: Mi neniam donis baton al iu el mia j gelernantoj aŭ gelernintoj? Mi pridubas. O, ni ne hipokritu. Ni diru la veron. Ne la oficialan veron, ke ni neniam batas tial, ke ni estas modernaj geinstruistoj kaj ĉar la moderna pedagogio kontraŭstaras la batadon, la moderana pedagogio, kiu estas tiel perfekta kaj netuŝebla. Ni ne hipokritu. Ni havu la kuraĝon atesti kontraŭ la publika opinio, kontraŭ pedagogia sensencaĵo, kontraŭ leĝa malpermeso. Ni diru la veron, kiu estas: Kelkfoje necesas bati en la lernejo, necesas por la bona ordo en la klasoĉambro, por fruktodona instruado, por la edukado de iu malbona infano, por la nervoj kaj la bonfarto de la instruisto, necesas… kiel ekzemplo! »Ĉu vi mulle batas?« demandas la interesiĝanta leganto. o Kaj ini respondas: Preskaŭ neniam. Dum periodo de 15 sinsekvaj jaroj rni fordonis nur unu ha on. La sekvintan matenon la patro venis <n la lernejon por . . kore danki min. Mi eslis tiam fakinstruisto en granda, 15 klasa lernejo. Mi vagis ĉiuhore el umi klasoĉambro en alian, l nu el la i5 klasoj estis malboilfama. La gelernantoj malagrabligis la vison de kelkaj kolegoj kaj eĉ fuŝis la sanon de unu el ili. En unu mateno ili ankaŭ solis klopodi, ĉu eslus eble fari malordon dum mia leciono. Estis la unua kaj samtempe la lasta klopodo. lli komencis, kiam mi eniris la ĉambron. Mallaŭtan, sed tamen tre malrnelodian zumadon ili aŭdigis. Kviete mi iris al la i 6 jara knabo, o pri kiu mi konjektis, ke li estas la iniciatanto, kaj donis al li forlan balon, la ununuran dum 15 jaroj. Per liu unu bato mi savis mian prestiĝon, ankaŭ en la okuloj de la dankema palio, kiu bone sciis, ke lia filo nur malmulte lernas ĉe tiuj instruistoj, kiuj perdis sian prestiĝon.

— página 8 del PDF —

Feliĉe rni preskaŭ neniam sentas la bezonon bati. Sed kelkfoje mi konfesis al mi. kiam mi punis lernanton, ke eslus pli bone, se mi batus lin. Pli bone, pli efike, pli mallonge kaj pli rapide forgeseme. La leĝo malpermesas la batadon. Mi sentas tion kiel ofendon, (ii eslas absurdajo, precipe, ĉar la lernantoj scias: Al li ne estas permesate bati nin, li eĉ ne kuraĝas bati. Iva j mi scias, ke ekzistas lernantoj, kiuj tute indiferentiĝas pro tiu scio, kaj kiuj, pro tiu malpermeso incitetas, eĉ turmentas siajn instruistojn. Edukado sen batad > eslas bela. Certe. Sed kiel teorio, kiel muziko estonteca. La nuna tempo,. . tempo de sovaĝiĝo , . . ankoraŭ ne estas matura por apliki ĝin en la praktiko. S’. ./ ) sselslein. (elparolu: Ejselstejn) Kiel amuzaĵo mi tradukas lie ĉi parton el letero, kiun antaŭ nelonge ricevis instruistino en Bondovvoso, sur la insulo Java: «Nun mi volas skribi pri la fervoro de mia filo. Mi, kiel patro, permesas al vi. se lia fervoro aŭ konduto ne estas sufiĉe bonaj, bati lin sur ambaŭ postvangojn (sed ne sur lian kapon, bruston aŭ dorson). Vin, kiel lian instruistinon, rigardas mi kvazaŭ lian patrinon. Via devo estas grava, estimata fraŭlino, sed vi povas esti certa pri mia altestimo, se vi mian lilon traktas tiel. kiel mi petis al vi. Estiis skribite ja en la biblio, ke liu, kiu amas siajn infanojn, ne bezonas indulgi la vipon (vergon). Do vi trankvile donu al li blatadon sur ambaŭ pos tv luigojn, fraŭlino, do ne sur liajn kapon, bruston aŭ dorson.

„Personec-Instruo“ en la praktiko de L. Groeneiveĝ. Prelego jorita la 25-an de aprilo 1930 en la sekcio » Lerneja Reformo « de la 2-a Nederlanda Pedagogia Kongreso.} Jam en Ia pedagogia konferenco okazinta en Oktobro 192/i en Amsterda»!. ni parolis sub la generala titolo «Lernejoj kun malpli firma klasa interligo pri «Personec-instruo laŭ ĝiaj teoriaj principoj kaj ĝia praktika telo. Nun post 6 jaroj ni deziras priparoli «PersonecInstruon tia, kia ĝi en la praktiko realiĝis. Ce lio ni ne detale priparolados la teoriajn principojn de la t. n. «Novlcrnejo , unue ĉar ĉi tio jam okazas en la kongreso, sed due ni opinias tion superflua, ĉar ankaŭ en ida lando la nov lerneja ideo komencis enradikiĝi, ĝi ankaŭ ĉi tie ekt rova s adeptojn. Ni tamen opinias veninta la tempon, atenti la praktikon de la diversaj sistemoj; akcenti la tipajn diferencojn inter ili; komuniki la rezultatojn, kiujn ĝi alportis; pliklarigi superregajn ĉe la apliko altrudiĝinlajn problemojn ka j pli at<nte konsideri malhelpaĵojn eble spertitajn, precipe por eksteruloj, kiuj volus seksi sur ĉi tiun vojon, sed pro tiuj ankoraŭ estas retenataj. Por bona kompreno ni tamen ne provos ne 7

— página 9 del PDF —

doni koncizan resumon de la filozofia grundo, la teoria konstruo kaj la el liu j fluantaj konsekvencoj de tiu ĉi »Personec-instruo . l ja 26. an de Majo 1921 ni turnis nin al la magistrato de Amsterilan» kun la peto permesi al ni preni provon pri a pli kado de ideoj koncerne la instruadon, kiuj dum deko da jaroj antaŭe en nia enlerneja laborado eslis kreskintaj, kiuj ĉiam pli kai pli klare konturiĝis. ĉiam pli kaj pli insiste altrudis sin por realigo, kaj fine kristaliĝis en nian sistemon de personec-instruo. kiu certe montras parencecon kun Montessori- kaj Dai ton-instruo, sed de tiuj diferencas per sia fundamenta Bazo, per sia filozofia grundo. »Personec-Instruo < eslas bazita sur alia interrilato inter instruisto kaj lernanto (respektive klaso), sur t. n. »kontraŭ-parla interrilato,« stimulita per pensprocedo de la konata Nederlanda mistikulo l).-ro VI. II. .1, Schoenmaekers, kiun li ekzakte rstas karakterizinta cii sia verko «Beginselen der Beeldende vviskunde (Elementoj de la Bildiga Vlalemaliko), plene ellaborinta en sia grandioza kreajo VVereldbouvv (Mondkonstruo). Memkompreneble ni povas ĉi tie pri lio nur koncize paroli. _j naturefekliveco estas konstateblaj du specoj de interrilatoj: En la A kiu nur estas grada A. Interrilato de pozitiveco kaj negativeco, ce interrilato de diferenco; ekzemple varmo-malvarmo, sano-malsano (maleco. Ce kontakto unu kun la alia ili klopodas veni al egaliĝo, O o ĉe kio ekestas ia kontraŭstaro. Tiel ankaŭ en la 1. n. »*Malno * -lernejo la inlerrilato sole (“stas rigardata kiel grada diferenco; inter lernanto kaj inslruisto. ĉe kio do la celo de la instruado estus kiom eble levadi la unuan en la direkto al la lasta, kio nature enhavas en si la faktoron «kontraŭ.staro . Kiel plej allan laŭdon oni tie ja diras al lernema knabo: »Vi estas preskaŭ tiel klera kiel la instruiston. B. Interrilato dr interneco kaj ekstereco, de rfeklive fekundiga » aktiva donado, kaj efektive frkundigala pasiva ricevado; interrilatoj de kontraŭpartoj; lio rstas diversaj partoj de sama unuo, ekz. la viro la virino. Ce kontakto unu kun la alia ili klopodas kombiniĝi en unuon. kio el si mem enhavas «kombin-amon . Kiel kreanta artisto, skulptisto, klopodas realigi sian internan vizion en la eksteran materialon, la amorfan argilon, *prenanto tiun ĉi en prilaborado, kombiniĝante kun ĝi (*n unuon, kun kiri rezultato l:a «kreajo . tiel ankaŭ la instruisto en kontraŭparto! interrilato komlŭniĝante kun sia j lernantoj igos »naskiĝi el tio pli altan unuon, la klason . interrilato *ili aktiva donanto ka j Ci liu kontraŭparto» interrilato pasiva ricevanto — (‘stas reciproka; povas esti rigardata kiel la du polusoj de la sama unuo. kiu, oscili’ efikante ĉe Ja lernanto ekestigas senvolan aki iv an sintenadon, kiam tiu de la instruisto eslas pasiva. kaj inverse. Ce la allutklasa instruado la instruisto devas kombiniĝi kun la «klaso la amaso. kiu nature (“stas heterogena. Ĉar liu kombiniĝo pro tio lasta ne (‘sias ebla, li lumas sin por tio al la mezmezuro dela klaso, kun la neevitebla sekvo, ke li nesufiĉe pri orgas la elstarantoj!» ambaŭfianke, kio efikas kontraŭstaron. Kiel punkton dr eliro ĉe ĉi liu personec-instruo ni prenas la enkre8

— página 10 del PDF —

itan homan inpulson la «impulson de la prahomo « — al libereco, kaj ĉi tiun alliberecan sopiron en la direkto al «eliga impulso» (en ĝia primitiva formo la ekkrio), kaj al la «mova impulso» (la gesto). Ci tiu sopiro al libereco ankoraŭ postvivas en la malluma interno de la mma civilizita homo, kaj de tempo al tempo perforte eliĝas spite civilizacio kaj konveneco. l iu ĉi nenuligebla sopiro al »Libera« agado, ĉe plena ligiteco aliflankc. ŝajnis al ni la ple j «natura < elirpunkto por sistemo de instruado ka j edukado, ĉar liu praimpulso el si mem kondukas al »agoj«, tiel ke ni utili gas mm el la plej instigaj faktoroj, kiam ni havigas al la infanoj okazon je «libera aktiveco«. l iu ĉi aktiveco estas tre persona, t. e. ĝi montras sin ĉe ĉiu infano en propra maniero; ĝi havas personan teroron. Se ni priatentas ĉi tion «personan sekvas logike konsekvence el tio, ke altutklasa instruado ne estas ebla, sed ke la instruo precipe devas direktiĝi al individua kontakto. Tiam ankaŭ ne eslas ebla deviga leciona hortabelo, neniu precize fiksita lernprogramo prilaborota en fiksita tempo, povas esti plenum-donata al ĉiuj infanoj; neniun fiksitan metodon ĉiuj devas sekvi: «ĉiu infano do diktu sian propran metodon :. Natura libereco (esprimo kaj gesto) devas esli permesata al la infanoj kaj ĉe la aranĝado de la lerneja ĉambro oni priatenti! lon. l iu ĉi libereco en liu libera aktiveco ne eslas senlima; ĝi estas kiel ĉio limigita; ĉar laŭ nia opinio, absoluta libereco ne ekzistas, nek estas ekzistebla, ĉi tiu libereco enhavas en si ligitecon, ĉar la liomo vivadas en tri diversaj interrilatoj, estas ligita trimaniere, nome: A. En kaj lra si mem (interrilato Mi — Mi); B. Socie (interrilato mi — Ni); C. Kosme (interrilato mi — Ci aŭ Li). Lau nia vivkoncepto valoro de homo montriĝas en la tasko kiun li plenumas en kaj per sia vivo, tiel ke la sub A menciita interrilato ordonas al li levi sin mem al pli alla nivelo; tiu sub B plibonigi, pliaĉigi, renovigi la socion; sub C, veni al plialtigo de la homaro, kiuj tri sin reciproke influas. Nun ni volas luj al la juna horno (la infano en la lernejo) lernigi direkti sian vivon lau ĉi tiu ligiteco. Kiel enkonduko al A, B kaj C. kaj sekve ĉe ĉiu, al li permesita libereco, nia j lerneja j taskoj estas devige al li prezentataj. La taskoj en ĉi liu personec-instruo do havas tule alian genezon ol tiuj, kiujn ni trovas konstruitaj ĉe la Dalton-instruo, kvankam ili eksterflanke similas tiujn. Ce la lasta la vojo por la pretigado de la taskoj ja estas pure formala. La tula lernprogramo por 6 jaroj de la lernejo, unue esias dividata en ses jartaskojn, tiuj ĉi eslas subdividataj en monattaskojn kaj ĉi tiuj fine denove cii semajn taskojn. Tamen ĉe la deviga karaktero al sento de libereco ne estas tuŝata, ĉar dum la prilaborado de la taskoj al la lernanto estas lasata la libereco; A. Fiksi la sinsekvon laŭ prefero; B. Preni la rapidon de laborado laŭ propra povado; C. Fiksi la manieron kaj la cirkonstancojn, en kiuj li lion faros, kiel ekz. kune labori k. t. p. 9

— página 11 del PDF —

La tekniko ĉe la kunmetado de la taskoj sekse estas ĉe la personecinstruo tre simpla, kontraŭe al tiu ĉe la Dalton-instruo, kie ĝi kunportas multon da administra laboro. Ĉiun tagon estas plenumdonala tasko, ekz. por la ĉeffakoj legado, skribado, kalkulado kaj nacia lingvo, proksimume jenmaniere: Vi devas hodiaŭ esli leginta (el mem elektota libro); vi devas hodiaŭ esli skribinta kelkajn paĝojn (ekzemplo sur la nigra tabulo aŭ mem elpensota); Vi devas hodiaŭ fari el via kalkullibro kalkulajn ekzercojn aŭ problemojn, sekvantajn tiujn, kiujn vi hieraŭ faris; vi devas hodiaŭ fari unu aŭ pli da lingvaj ekzercoj (la sinsekco laŭ la lingvolibro). Por la fakoj historio, geografio, k. t. p. ordinare estas donata semajnlasko, ella koncernaj lernolibretoj kaj atlasoj, kiuj ĝenerale por tio donas la materialon en perfekta, meloda sinsekvo, same kiel tiuj de la aliaj fakoj. Ĉe ĉio ĉi supra ni aparte atentigas pri la postulo, ke la infanoj havu liberan disponon pri la bezonata lernmaterialo. Kiam pli talentaj lernantoj liam estas pretaj je la plenumdonila tagtasko, ili povas okupi sin per t. n. kroma «ekstra < laboro pri la samaj temoj, per kio ilia scio rilate al tiu j fakoj estas plivastigata kaj pli profundigata. Por la malpli talentaj sufiĉas sola plenumado de la tagtaskoj. kiuj tagtaskoj garantias la prilaboradon de la tuta lernprogramo por la ses lernjaroj. Poste estas permesate libera laborado, per kio ili povas kontentigi kaj disvolvi siajn individuajn bezonojn ka j talentojn. Sekvo de ĉi tiu agi neni ero eslas, ke fariĝas cii sama klaso tre grandaj diferencoj, kiu juni ĉiam estas alkiiraĝig intaj, on kontraŭo al la Dalton-instruo, kie «resti egalaj « ankoraŭ ĉiam estas gravajn. La maniero kaj la cirkonstancoj, en kiuj ĉi tiuj tagtaskoj estas plenumataj, estas signataj per la jenaj, en la klasa ĉambro pendigitaj moto j: i. Helpu vin mem — memesplorado; profita al la individuo; •>.. Helpu unu la alian – reciproka helpemo; eduka al socia estajo: 3. Malhelpu neniun — fundamenta vivpostulo, pro kio vekiĝas elika-religia senlo; f\. Faru ĉion kiel (ble plej bone la laŭeble plej granda rezulto, tiel ke ĉio estanta finfine efikas ple jutile por la tuto. Rilate al la »novlemejo« du problemoj havas ĉe la kontraŭstarantoj plenan atenton, dum ankaŭ de la laborantoj en ĝi ili ne povas esli ignorataj, nome la *«ordo kaj la «korektadoj tiel ko ni ankaŭ tiujn mallonge priparolos. . Pri »ordlo« ekzistas du malsamaj opinioj. Ordo — silento — kvieto —- regula,, perfekta okazado de la klasaj laboroj; ĝi estas »enkondukata« [per liona ekzemplo, per dreso, jes aŭ ne subtenata de pliimalpli drastaj rimedoj. Ĉi liu ordo, postulata ĉe alamasa, altutklasa instruo, estas ĉiam atingebla per konsekvenceco. Por tio oni nur bezonas postuli de la instruisto, ke li havu ian «aŭtoritaton , akraforme la econ de ;* «Diktatoro La instruisto kiel bona »fakulo« povas kontentigi tiun postulon, ĉe la »nalura« ordo, ordo de pli alla nivelo — (‘kzistas interkontakto % •

— página 12 del PDF —

en harmonio kaj ekvilibro de la «kontraŭparoj«, el kiuj naskiĝas» la unueco de la klaso. Por tio la instruisto devas havi personecon. (Kiel li alie povus eduki al «personeco» ?) Li devas unuigi en si la ecojn de la gvidanto; li devas esti la «senbrua, magia forto», laboranta de el centro, kiu laborado ne estu »rimarkebla«, sed efiku ĉe la suprajo de la klasa okazado, kiu estas ekstereco de lia interneco. Ĉi tie estas postulata de la instruisto ia artisteco. Ne malpli pribatalata problemo en la novlernejo estas tiu de la korektado. Kiel sekvon de la libera aktiveco de la lernantoj ili produktas multe, tre multe da skribita laboro, tiel ke la pedagogia redaktoro de «llet llandelsblad«, priskribante , nian provon, venis al la esprimo «daraj ŝarĝoj«. Konsiderante, ke ĉi tiuj kvantoj ĉiutage altrudigadas al ni. oni ne miros pri tio, ke ni aparte devis fiksi nian starpunkton konceme la korektadon. Elkore ni ĉiam konsentis, la antaŭ ]multaj jaroj de Prof. Gunning eligitan ekkrion pri la instruisteio: «La malbeno de la korektado . Ĉar ni aliflanke en la konata Da lton-raporto, eldonita de la «Maatschappv lot Nul van het \lgemeen < verkita de Prof. Kohnstamm Ikaj S-oj Dicis kaj Bigot, ni trovis kiel nepraĵon |xar bona Dalton-instruo, ke ĉio du laboro estu korektata, kaj ia personec-instruo absolute neebla, ni estas demni opiniis ĉi tion ĉe nia andintaj al ni mem, kio estas la celo de la korektado, kaj difinis la jenajn kriteriojn: 1. Sciiĝi ĉu la lernantoj scipovas ion — ĉu la prilaborita lernaĵo fariĝis ilia spirita propraĵo; 2. la kontentigo por la infano, kiam estas konstatata ke ĝi scipovas ion, aŭ, se pruviĝas ke lio ne estas tia, konkludi, ke liu ĉi parto ree devas esti pristudata de ĝi. Poste venis la demando, ĉu por ĉi ambaŭ necesas, ke ĉiom da laboro estu korektata, kiun demandon nii laŭ nia opinio nee povis respondi. Por la unue menciita sufiĉas . ke la instruisto en- trans- kaj trarigardas la laboron. Kun sia rutino li vidas per unu ekrigardo, ĉu A* infano jes aŭ ne regas iun lernproblemon ka j tiam ne gravas, ĉu en ĝi troviĝas eraro pli aŭ malpli. Eĉ ŝajnas al ni eduke por la infano, kelkfoje ne vidi ĝian laboron, ĉar tiam ĝi klopodas fari la bonon jiro la bono mem, kaj ne pro tio, ke ĝi scias post si la kontrolon. La sento de kontentiĝo ĉe la infano jam estas atingebla per uzado de ĝeneralaj esprimoj, kiel: «Gi estas fiona«, «Gi povas esli pli bona«, «Gi estas malproksime de bomo , ĉe kio ni restu en pozitiva terminaro, kio instige efikas. (Oni ja ĉiam povas trovi ion por laŭdi, por alkuraĝigi). La neebleco korekti ĉi tiujn «darajn ŝarĝojn» da skribita laboro, metis nin antaŭ la dilemon: Tamen fari – – kaj fariĝi nervmalsana, kion ni nepre ne intencis^ aŭ forlasi ĉi tiun sistemon de instruado, je kio ni neniel eslis pretaj, ‘fiai ni decidis alpreni la supre menciitan starpunkton rilate la korektadon. Ni devis por tio batali kontraŭ kontrolantaj aŭtoritatuloj, sed line sukcesis konverti tiujn, kiam ili konvik ĝis per la laktoj, ke la fincelo ankaŭ eslas atingebla sen la «Malbeno de la korektado . La ordinaran skribitan klasan laboron oni do rigardu en la «novA •

* •

11

— página 13 del PDF —

lernejo kiel ekzercon . kondukantan al iugrada perfekteco, kiu povas esli postulati je difinita lempo. Ci ne eslas estas «preskaŭa perfekto , kiel la skribita laboro elmontre troviĝanta en la ŝrankoj de la alliitklasa instruo, ĉe kiu oni ne forgesu ke la »ekzercado tie olte antaŭe jam okazis per la ardezo au malnetpapero, kio tamen neniam estas kontrolebla, — spongo aŭ lorno neniigas ĝin. Kio ĉe objektiva, honesta prijuĝado de nia personec-instruo devas esti komparata kun la skribita lalniro de la altutklasa instruo, estas lio, kio eslas produktata ĉe ni en la I. n. «esplortasko j au ekzamenoj . per kio la iniano devas montri kion ĝi alproprigis al si per propra ekzercado, kaj kiujn esplortasko j n • A. oni do rigardu kiel «fin rezulta ton <c ile «kleriga procedo «. rp» I iu j ci esplortaskoj estas korektataj en la ordinara maniero por konvikiĝi pri la ĉi supre mme nomita kriterio koncerne la celon de la korektado. I ria. por multa j ile la malnovlernejo timiga problemo estas tiu pri la pozicio, la rolo de la instruisto en la novlemejo kun ĝia libereco ile agado ka j esprimado. (La infano j dal las sin movi lra la klasa ĉambro, helpi mm la alian, kaj eĉ-ili darfas paroli unu kun la aliaj) Ci lio lasla precipe plifaciligas la laboron ile la instruisto. Li ne faras la ordonon pri «Silento ( ) la klaso (tiu ja tamen konstante estas malobeata!) Kaj .do ankaŭ ne bezonas obeigi ĝin, per kio multa nervostreĉo estai eliminata. Sed cetere li estas pli okupita havas pli da plenumajoj; aliflanke pio sia kunligiĝo kun ĉiu infano aparte li estas senigita for de ĉiu unutona, amasa, egala. Lia laboro eslas viviga pro la ege variantaj O impresoj, kiujn li ricevadas de la klasaj okazintajoj; entute ĝi certe ne fariĝas pli laciga. f” I’ine ankoraŭ mallonge pri la ekipa aranĝo por la personecinstruo. Ci ]Hivas esti aplikata en la ordinara lerneja ĉambro kun la ordinara lerneja meblaro kaj la ordinaraj helpiloj kaj lerniloj. \i ne serĉis la esencon en la eksterajo, kvankam ankan liu sendube havas sian valoron; Isame ne en la elpensado de ĉiaj iom interesaj instruiloj; sole iafoje ni efektivigis iun i n venteton, kiun ĉiu vivanta instruanto kelkfoje faras. La grandan valoron de tabletoj kaj seĝetoj en multaj novlernejoj ni neniam povis konsenti; ege valoras, laŭ nia opinio, la » firmeco « de ’ ia ordinara j duobla j benkoj. ( Instruistino ĉe etula lernejo kun preskaŭ oo lernantoj jam parolis pri «Seĝetmalsano :). Sole la aranĝo O” de ■» la ‘■“* benkoj devas esti alia ol (‘n la plimulto de lernejoj kun iliaj abomene rektaj vicoj, lio ankaŭ pro la movolibereco, kiu estas permesata al la infanoj. Sed super ĉio oni donu liberan disponadon pri la ĉeestanta lernmaterialo. El tio supre dirita pruviĝas, ke personec-instruo tre nature, seninterrompe [ovas sekvi la altulklasan instruon, transiro de la lasla al la unua ne postulas multe da riskemo, kiam en la instruisto la spirita ŝanĝiĝo plene estas okazinta, tiel ke la personec-instruo povas esli aplikata de ĉiu instruisto je ĉiu momento en ĉiu lernejo, kondiĉi’ ke li estas unuiginta sin kun ĉi tiu personec-instruo. Kiam ni ĝin komparas kun du aliaj konataj direktoj de la novierneja idio. Dalton- kaj Montessori-instruoj, tiam personec-instruo havas komuna kun la Monlessori-instruo, ke ambaŭ kiel elirpunkton prenas la individuon kun ĝia sopiro al libereco, dum la l Jallon-instriio eliras ĵ

— página 14 del PDF —

de la klaso. Ci liu lastnomita kontraŭe havas komuna kun la personeĉinslriio la taskojn <, (kvankam de el tre malsama starpunkto). Tre koncize ni solas plie jenmaniere mencii la diferencojn: Personec-instruo diras al la infanoj: Vi venas en la lernejon por labori; la instruisto do postulas, ke si laboru, ĉe kio li tamen lasas al vi liberecon rilate al la rapideco de laborado, la sinsekvo, laŭ kiu, kaj la cirkonstancoj (manieroj) en kiu j estas laborate, kondiĉe ke estu plenumata certa minimumo, la tasko; La Montessori-instruo diras al la infanoj: Vi povas labori en la lernejo. La sugeste deviga materialo (konstruita laŭ psika-fizika vidpunkto) ĉeestas por tio, la instruisto (gvidiu pozitive ,pasiva stentcma, sed estas tule al vi, ĉu vi anio) tenas sin laboras; La Dalton-instruo diras al la infanoj: Vi devas kune (klasope) partopreni en pli aŭ malpli granda parto de la instruo, en la lernejo, do kun ekskluzivo de ĉia persona prefero, kaj poste \i devas prilabori diversajn de la instruisto precize fiksitajn taskojn, ĉe kio li lasas al vi kelkan liberecon rilate rapidecon kaj sinsekvon, sed kie «resti iom egalaj« estas gravajn. kiel personec-instruo praktike-teknike realiĝas ĉe la diversaj lrrnfakoj, lion ni ĉi tie ne povas pritrakti en tiu ĉi mallonga priparolado. Por tio ni afable atentigas je nia broŝuro: «Glimpen van de Nieuvve Scliool, Persoonlykheids-Onderwys, een Practische Proeve« (ekrigardJ *i’ ojn en la nos leme jon, personec-inslruo. praktika provo) de L. Groene\veg, eldono de J. B. VVolters, Groningen. Kion la personec-instruo estas atinginta en la praktiko, do la rezultalo ne preterpasu ĉi lie nemenciita, ĉe kio ni bone konsideru: 1. lve en ĉi liu pnovklaso neniu infano dufoje tralernis iun jarklason, ili ĉiuj trairis en ses jaroj rekte la elementan lernejon; 2. Neniam la infanoj havis plenumi hejman taskon; 3. lli ne ricevis ekstran helpon por iu ajn celo; 4. lli estis ordinaraj popoli fa noj de grandurba lernejo. Dum liu ĉi praktika provo de personec-instruo ni (‘stas praklikintaj »malkaŝecon«, kaj volonte donintaj al ĉiu interesiĝanto liberan eniron [por havigi al si per propraj okuloj prijuĝon, aside aŭskultanto/U postan kritikon, kiu ja povas konduki al memrevizo aŭ al konsento, el kiu kritiko povas prio iĝi la celtrafeco. Ivaj tiel tricent sesdek personoj samlandaj kaj eksterlandaj, (‘stas vizitintaj ĉi tiun proi klason, kiujn vizitantojn ni jenmaniere povas enrubrikigi: A. Autoritatuloj (en la ĉi supre nomitan nombron ne eslas enkalkulitaj prodejoraj vizitoj de aŭtoritatuloj); B. Ekspertoj i samfakulo j); C. Interesiĝanto j. ne rekte rilatantaj la instruon, artistoj, industriuloj, k. t. p.; D. La ple j proksimaj interesiĝantoj: la gepatroj. Kun kia sekvo? Kiam la 3-an de Septembro i(p3 la Magistrato de Amsterdam donis al ni la permeson pri personec-inslruo eksperimenti kun klaso da A *

13

— página 15 del PDF —

infanoj, ili alligis al tio la nepran kondiĉon, ke «la lernantoj de tiu ĉi •kLaso en rilato al siaj progresoj ne malsupera tiujn de lernantoj de konformaj klasoj de aliaj lernejoj«. De diversaj kontrolantaj instruaŭtoritatuloj ni ĝuis aŭdi pli ol unu fojon aproban juĝon, kio fine kondukis al la fakto, ke la 1. an de Februaro 1980 estas starigita la unua Amsterdam lernejo kun personec-instruo, al kiu ini estis nomata lernej-estro kaj en kiu la ceteraj instruantoj darfas instrui laŭ la sama sistemo (Enschede jam estis stariginta tian lernejon en Aŭgusto 1929.) Ege ni ĝojas, ke tiel fariĝis, ĉar nun la argumento de inuitaj, fke la eksperimento sukcesis, »ĉar la kremlo de la sistemo kaj la eksperimentinto estas la sama persono, povas esti nuligata pro tio, ke ankaŭ aliaj personoj ol li ĝin aplikas, el kio tiam povos pruviĝi, ke la sistemo havas sian valoron en si mem. Ekskluzive tio ankaŭ estis la motivo, ke ni okupis tiun lokon. Memkompreneble la sub B menciitaj ekspertoj observis kritike, kaj sajnas al ni plej bone por ilia juĝo atentigi pri la raporto de la Komisiono por Novaj Inslruideoj. starigita de la estraro de la sekcio Amsterdam d<e La »Bond van Nederlandsche Ondervvvzers« (ligo de nederlandaj instruistoj), en kiu raporto ĝi skribis: «Generale nia impreso estis tre .*bona »Ni rimarkis multegon lionan — multegon .* agrablan «Infanoj kaj instruanto, ambaŭ donis normalan, ordinaran impreson; ili donas sin tute tiel kiel ili .* estas « fiu ĉi klaso vere ne bezonas timi en rilato al siaj kontroleblaj rezultatoj komparon kun aliaj .* klasoj «El ĉio nova ĝi plaĉis al ni ankoraŭ plej *bone. (Tio ĉi en komparo kun Monlessori — kaj Dalton-instraoj). Por sub C menciitoj oni vidu la juĝon de profesoro Kohnstainm en la jam antaŭe menciita l)alton-ra porto; Artikolon de S-ino T. Gorler en la revuo: «De ,* Tempel k. t. p. Por la juĝo de la gepatroj ni antaŭe donu resumon de kio poste fariĝis de ĉi tiu provklaso, en kiu troviĝis iliaj infanoj. Komenco de la provo: la 3. an de Septembro 1923 kun 29 lernantoj; fino de la provo la 8. an de Julio 1929 kun 22 lernantoj (7 lernantoj malaperis pro granda distanco post transloĝiĝo). El ĉi liuj 22 lernantoj iris: /1 an kornu foj e tralerni sesan lera jaron; ili estis tre junaj kaj ne sufiĉe kapablaj por sepa lernjaro, kie ili krome devus lerni fremdan lingvon; 3 al metia lernejo (ambaŭ eslis psikopatoj; sed tamen trairis La tutan lernejon kaj prilaboris la tutan lernprogramon); 1 al sepa lernjaro; 1 al industria lernejo; 1 al trijara daŭriga lernejo; 12 al kvarjara daŭriga lernejo; post tri monatoj la instrua inspektoro igis sin informi pri ili; la juĝo de liu lernejestro estis, ke li trovas ĝenerale la stalon tre sufiĉa (ĉi lio malgraŭ la malfacilajo, ke ili devis adaptiĝi al tute alia labormaniero); V

14

— página 16 del PDF —

i al kvinjara mezgrada lernejo, ĉar li sukcese partoprenis la allasan ekzamenon. •• * Post unu jaro ni povis sciiĝi, ke ili ĉiuj estis transirintaj en sekvantan klason. En adiaŭa vespero jK>r Li gepatroj prezentis la infanoj klasiui revuon titolitan «Personec-instruo , en kiu iu demonstris en plirapidigita sinsekvo sian dumsesjaran klasan vivon, kaj la jena deklaro estis subskribila de ĉiuj (22) ĉeestantaj gepatroj: «Subskribintoj, ĉiuj gepatroj de la lernantoj de la klaso de la instruisto Groenevveg, en kiu ili dum ses jaroj ricevis » Personec-Instruone, deklaras, ke ili pri tio estas tre kontentaj, kaj eventuale por siaj aliaj infanoj dezirus tiun saman :*. instruon

Diskutado Estis speciale Dalton-anoj kiel S-oj Terpstra, Bakkum kaj Zevenbergen, kiuj akcentis per siaj demandoj la diferencon en tasko-pretigado ĉe Personec-Instruo kaj Dalton-sistemo. Ce la Dalton-instruo ĉi tio okazas de supre malsupren, t. e. elirante de la ĝenerala lernprogramo kiel tulotasko, oni venas dividante ka j subdividante al monai- kaj semajntaskoj, iafoje eĉ al tagtaskoj. Ce personec-instruo la iro estas de malsupre supren, per konstruado de briketo post briketo (la tagtaskon), ĝis kiam la tuta konstruajo, «la ĝenerala lernprogramo::, estas pretigita; krome ni ne ripetos la jam en nia referato menciitan vivkoncepton, de kiu ili estas natura elfluajo. Grandsignifa por la personec-instruo estis la dirajo de S-ro Terpstra: »Ni ankoraŭ ne sufiĉe liberiĝis de la malnovajoj; (A. R. * J; • Bazuin, preleganto pri Dalton-instruo, do ankaŭ karakterize nomis gm plibonigita altutklasa sistemo). La pli junaj devas esti de Groenevveg.:: S-o Polderman demandis, ĉu neniam klasope eslas labora Ie, kion li bedaŭrus. En nia prelego, kiu pro la ege limigita tempo nur povis enhavi resuman pritrakton, ni ne estis p ripa roli ntaj ĉi tion. Sed tio efektive okazas, i. a. ĉe legado, rakontado, historio, geografio, k. l. p. Ne volonte ni malhavus ĝin pri ĝia komuna travivado de spirita influigo; sed preskaŭ senescepte ĝi okazas «poste la individua prilaborado de iu parto de la lernajaro. Samdirekte aludis demando de sinjorino , reprezantino de la «Nederlanda Jnfanligo::, kiu, aŭdante pri ĉiuj tiuj «taskoj:: kaj «ekstraĵoj», timis, ke ni tro alle ŝatas intelektismon. El tio, kion ni diris pri la homa-individua direktigo al la kosma ĉio, pri la interrilato inter Mi kaj Gi aŭ Li, sekvas, ke la prilaborado de tiu j taskoj estas utiligata por la etika-religia eduko de la infano. Ne unualoke ni ŝatas la »klerecon« de la homo, sed ties » feliĉecon «. lii la nederlanda tradukis R. Israela.

Notoj pri la kolonja kunsido de TAGE Tute nova sperto estis tiu-ĉi, ĉefe pri tio, kion ni ne havas.

Ke imagu tiuj el niaj kolegoj, kiuj antaŭ ĉio ŝatas ke ĉio funkciu bonorde kaj laŭregule, kunsidon ĉiujaran, sen sekretario, sen protokolo, sen estraro (krom unu solulo fremd15

— página 17 del PDF —

*

. l ‘ 1

Z

landa); sen oficiala rezigno de tiuj kiuj jam ne estras, sen labora raporto, sen kasraporto, preskaŭ sen kono de liuj kiujn oni sugestias kiel nova estraro, aŭ kio devas okazi dum la kunsido, ‘fion, kio eslis ebla, ni faris. Ekzemple ni elektis: 1) K-on P. Korte kiel nia nova administranto, esperante kaj kredante ke li pruvos egale sukcesa en ia pli larĝa kampo .kiel Ji eslis en Nederlando: ni certe kredas ke li estas egale laborema. 2) K-on W. II. Mook, kiel sekrctario. 3) K-on K. Sporlel, kiel llelpsekrelario kaj ekspedanto de IPR. /i) K-on E. .1. Bolljes, kiel rcdaktoro. Tie kaj aliloke mi pledis ke ĉiuj el iii luj nin decidu ke iii helpos kaj kuraĝigos niajn kolegojn, kiuj tiel sindone sin oferas por daŭrigi TAGE kaj IPR, dum la necertaj kaj malla‘ilaj lagoj kiuj sendube venos. K-O Degeli (Leipzig) proponis ke ni rekonu kaj kore danku la fidelajn laborojn por niaj aleroj de la ĝistiamaj estraranoj. K-o Naumanu (Riesa) subtenis, *ŝajne iomete krilike. sed sendube egale kore, kaj ni unuanime voĉdonis niajn *tri korajn dankojn. K-o Degeli donis provleciono!! csperanlan laŭ sia metodo rekta. l iu multe interesis ambaŭ la knabojn mem kaj la ĉeestantojn. Li evidente sukcesis lernigi lion, kion li taŭge elektis por nov komencanto j pinaj. Kiel ofte okazis dum la Kolonja kongreso, surprizo agrabla alvenis, ni esperu ke la knaboj ne atendu ke ĉiu esperanta leciono finiĝos je dono de ĉokolado. F-ino Mielan afable skribis proloko!on-t agordon dum la kunsido. limi mi jam sendis al nia nuna adminis-

tranto. Oni decidis ke ŝi inkaŭ *trans donu niajn dankesprimojn al la anlaŭaj estraranoj. H’. G. Roome.

Kongresaj impresoj Preskaŭ ĉiu leganto jam scias nri l • . 4 • ĉe A •Kolonjo: r . la okazintajoj mi do nur resumas. Inter miaj ĉefaj impresoj pri la Kolonja Kongreso mi metus tiajn: 1) La fakto ke, post tiom da timoj kaj malgran tiom da malhelpoj, la kongreso eslis tiom sukcesplena, kaj en la progresado de siaj eroj tiom senavenlura. 2) Pro lio, tutkorajn dankojn oni devas al la LKK. kiuj tra multaj inalkuraĝigajoj kaj aroj da neatendeb.aj ĉagrenoj, fidele daŭrigis sian laboron, zorgante ne nur la pligravajn alerojn, sed ankaŭ tiun aregon da malgrandaj, ŝajne bagatelaj, delaloj, kiuj olte certigas sukceson. 3) La neĉeesta de multaj vizaĝoj, malnovaj sed bone memoritaj, de liuj kiuj. aii kiel Carl kaj Warden anlaŭenpasis. aŭ kiel Bujvvid, Dietterle, M< ‘leilani, kaj Privat debiliĝis pro diversaj kaŭzoj. ‘1) En la laborkunsidoj, la plibonlgo en ĉeesto kaj aleuto, en akurateco. en evidenta deziro ke ni klopodu kaj progresigu la laboror • kune kun ĝojiga malplimulte da parolado por sinreklamo. liamaniere ĝi tre favore kompariĝis kiun iuj el ĝiaj anlaŭuloj. 5) La spontana gajeco de la socialaj kunvenoj. 6) La ŝanĝo en lono kaj spirito ĉe kelkaj eminentuloj, kiu ebligis kaj faciligis la intertraktadojn prĴ organizo. 7) lomete da demando ĉu, post ĉio, iome plimalgranda ĉeestantaro ne faras pli funkcieblan kaj do praklike sukcesplenan, kongreson. W. G. Ro ome. • A

Peatvideki Nyomda Vicon — (Feleloa : Benik Gyula)

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

13-a jaro (Numero 1) 1934 Tutjara abono: 2.50 nederlandaj guldenoj (inkluzive aneco de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj)

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Oficiala Organo de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktoro: E. J. BOLTJES. Engelsche laan 30. Winschoten ((Nederlando) Administranto: P. KORTE. Schoolstraat 13 Veendam (Nederl.) Poŝtĉekk.: 90544 Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME. 21. Glenalmond Rd Sheffield (Anglujo) Sekretario de TAGE: W. H. MOOK. Nassauplein loa Groningen(Nederlando) 2-a Sekretario: K. H. SPORTEL. Nieuvv-Scheemda (Gr). (Nederlando)

Ce nia unua numero en 1934 Ĵus forpasis la jaro i p33, unu el la kelkaj, dum kiu j ni vivis kaj jam komenciĝis 193/1, unu el la, eble, tre malmultaj, dum kiuj 111 * • ankoraŭ vivos. Eĉ kiam ni havas longan vivon, laŭ homaj mezuroj g1 signifas nur momenton en la longa vico de jaroj de la homa raso. En tiu momento ni vivas, laboras. Kiam ni estas mortintaj, niaj familianoj ankoraŭ de tempo al tempo parolos pri nia persono kaj versajne ankaŭ iu j geamikoj memoros nin. Sed post kelkaj jaroj, oni forgesas nian personon, iliajn agojn, eĉ ne plu scios nian nomon. Nur la eminentuloj daŭre instigos la homaron kaj vivos en ĝia memoro. Ni ne estas tiuj unuarangaj figuroj, pri kiuj la venonta generacio parolos. Sed. tamen, Li homoj, kiuj vivos post cent jaroj, certe parolos pri ni. Ne pri nia persono, ne pri ni ĉiuj aparte, sed pri ni ĉiuj komune! Oni ne atentos nian personon sed niajn agojn! Ciu generacio devas zorgi ke la posteuloj ankaŭ povu vivi, kaj, se eble, en pli bonaj cirkonstancoj ol ĝi mem. La lula mondanaro zorgu por la venonta, kiel gepatroj por siaj infanoj. Prof. Tli. Curt iam parolis pri konstruantoj, kiuj, laborante, scias, ke ili neniam ĝisvivos la finon de ilia laboro; ili neniam vidos la konstruajon preta kaj ĝuos la ripozon interne de ĝi. Tamen ili energie persistas; iliaj nomoj perdiĝos, sed restos la faroj, pro kiuj la posteuloj dankos. La nunaj tempoj ne ĉiam estas feliĉaj; la vivo ofte malfacila, sed estas certe, ko postei tiuj malagrablaj jaroj venos pli feliĉa ja rope riodo.

— página 2 del PDF —

2

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 1

Por tiu periodo ni faras la preparan laboron. Tiam oni bezonos nepre internacian lingvon, tiam, kiam la »miljaraj muroj« estos iom pli malaltaj ol nuntempe. Zorgu ni, ke nia Zamenhofa lingvo staru preta por servi al la popolaro. »La nepoj« nin benos por nia persista laboro. Ni, la esperantistoj, eslas la personoj, kiuj transdonos taŭgan interkomprenilon al ili. Ilia d;mko estos la rekompenco por nia malfacila, tamen bela laboro. Ankaŭ en la nova jaro atendas nin liu laboro; ke ĉiu partoprenu! Ciu, kiu sin nomas esperantisto antaŭ ĉio agu kiel konscia disĉiplo de Zamenhof, por ke ankaŭ lia nomo apartenu al la »diligenta kolegaro«. Speciale al niaj kolegoj geinstruistoj ni direktas ĉi tiun alvokon: agu kaj faru almenaŭ ion por la bono de nia movado. Subtenu nian kaj vian organizojn, kiuj grave influos la disvastiĝon de Esperanto^, Pripensu kiel vi plej efike povas meti vian ŝtonon en nian konstruajon. Cc la fino de la nuna jaro, kiam alproksimiĝas 1935, ĉiu faru bilancon pri sia por-esperanta laboro. Esperu ni ke vi liam povos esli kontenta pri vi mem kaj ke vi rajte diros: Estis bona ig3/|!l K.

Sciigoj de la Laborkomitato Dum ig33 Janova laborkomitato kunvenis ĉiumonate por priparoli la aferojn rilate al TAGE kaj IPR. Carla financa alero eslas iom malfacila t la EK ne ricevis la kotizojn de la proksimume 3oo germanaj abonaujjli) IPR ne povis aperi en sia ĝisnuna formo, Feliĉe ni •• ricevis tre ŝatatan helpon de is-ano Bleier kiu ebligis, ke la revuo ankoraŭ unufoje aperis en decembro i <)33:———— «— Diversaj cirkuleroj estis forsendataj al la landaj agentoj por klarigo al ili la malfacilajn cirkonstancojn kaj instigi ilin por baldaŭa sendo de kotizoj kaj por varbado de novaj abonantoj kaj membroj. Ankaŭ la iamaj anoj de TAGE ricevis cirkuleron petantan ilian subtenon, por ke I AGE ne pereu. Jam kelkaj aniĝis denove. En Danujo ni sukcesis varbi agenton; eble baldaŭ tie montriĝos bonaj efikoj. La intertraktadoj, jam komencitaj de la antaua sekretario, pri aliĝo de ĉiuj anoj de Sveda Instruista Esperan Io-Federacio ankoraŭ ne estas finitaj. Kiel en ĉiuj aleroj la krizo estas la plej granda malfacilajo. Nova tsekcio de TAGE formiĝis en Nederlando. La sekcia (‘straro komencos baldaŭ viglan propagandon inter la Esperantistaj gekolegoj por anigi ilin al TAGE. Tre’ rekomendinda ekzemplo por alilandaj gekolegoj. Kiuj sekvos?

— página 3 del PDF —

fNro ■—1

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

3

TAGE sendis dankleteron kaj informojn pri la organizo kaj IPR al la Ministerio por Eduko en Hispanujo, kiu ebligis ko kelkaj hispanaj geinstruistoj vizitis la kolonjan kongreson. Al Sro Dro Rasheed Abdalla, egipta parlamentano, ni sendis la statistikon de ko Naŭmann jpri Esperanto en lernejo por havigi al li la materialon, kiun li povos uzi en sia parlamenta parolado pri esperanto en lernejoj kaj universitatoj. Kun Insliuteurs en Parizo La Federa tion Internationale des Association d’ ’ ‘ ‘ ni estas ankoraŭ en bona kontakto. Pri la kunveno de TAGE en la estonta Universala Kongreso en Stockholm ni publikigos komunikaĵojn en la sekvonta numero. W/c.

Grava konferenco okazos dum Pentekosto en Vieno. Oui pritraktos de 20 ĝis 2 4 majo en diversaj kunsidoj la ternon: Esperanto en la lernejon kaj praktikon. La konferenco estas oficiale subtenata de la aŭstria ministerio por komerco kaj traliko. Diversaj gravaj aŭstriaj oficialaj personoj formis la honoran komitaton. Protektanto de la kongreso eslas la konfederacia Prezidanto de Aŭslrujo kaj honor-prezidanto de la kongreso estas la kanceliero D-ro Dollfuss. La estraro de TAGE rekomendas al ĉiuj gekolegoj, kiuj povos, viziti la kongreson, precipe al la gekolegoj en Centra-Eŭropo. La provizora programo montras i. a.: E kiel unua fremdlingvo, kiel bazo por la instruado de fremdlingvoj, E kiel lingvo ple korespondado. E kiel sola traduk-lingvo en internaciaj intertraktadoj, kongresoj, konferencoj, proponoj por rezolucioj pri la ĝenerala enkonduko de E en la diversajn lernejojn, kaj en la praktikon (komerco, trafiko, sciemoj, profesioj, ktp1.) Diskonigu tiujn komunikojn en viaj landaj fakgazetoj! Partoprenu la konferencon! La sukceso estos influata de la aktiveco de Ja Esperautistoj. Kiu povos, iru al Vieno! La kotizo por la konferenco estas sv. fk. 12.— La membrokarto servas kiel legitimilo por senpaga havigo de rabatilo por la aŭstriaj fervojoj kaj ŝipoj, enirbiletoj por Solena Malfermo en la Parlamentejo, kaj la diversaj festaranĝoj kaj ekskursoj. Adreso de Sekretariejo: Internacia Konferenco Vieno i<)3/i. Neue Ilofburg, Heldenplatz Wien I. Poŝlŝparkasa-konto (Poŝlĉeko): B igo—946.

— página 4 del PDF —

4

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 1

PRO VIZORA PROORA MO :

Sabato, 19. V. 1934 Salutvespero. Dimanĉo. 20. V. 1934 (Pentekosto) matene: Solena malfermo de la Konferenco, (en h Parlamento). j>osttagmeze: Vizito al kobenzl, ekskursejo kun plej bela perspektivo al la urbo. vespere: Ce fama «Lastjara vino . Specialajo de Vieno: bona guto da vino kaj originalaj vienaj kantoj. Lundo, 21. V, 1934 matene: 1 a Laborkunsido/( ejlemo: Esperi nto peranta lingvo. 1. La facila Esperanto (Provleciono laŭ la rekta metodo). 2. Esperanto, la unua fremdlingvo kiel bazo por la instruado de fremdlingvoj (prezento de materialo, argumentoj, spertoj). 3. Esperanto kiel kodo de interkompreno kaj kiel lingvo de korespondado (pri provoj kaj apliko en la praktiko, materialo, diskuto). Veturado per aŭtobuso (3o minutoj) al Klosjosttagmeze: terneuburg, lama abatejo, belega konstruaĵo kun mondkonataj biblioteko, vinkelo. Restado laŭplaĉe. Mardo, 22. V. 1934 matene: 2-a Laborkunsido Daŭrigo): Esper nto peranta lingvo. 4. Esperanto kiel intemacia helplingvo (Esperanto parolata en la diversaj kampoj: publika servo, interpretistoj, ktp. materialo, spertoj, sugestoj, proponoj) 5. Esperanto kiel sola traduklingvo en internaciaj intertraktadoj, kongresoj, konferencoj (parolado kun praktika eksperimento, la preparo de tradukisto, materialo, proponoj). 6. Esperanto kiel lingvo de rekta intertraktado (parolado kun praktika eksperimento). Formado de labor-komisionoj. Vizito de la urbo. j «osttagmeze: (verŝajne) Oficiala akcepto flanke de la regisvespere: taro en kastelo Sclionbrunn aŭ en la Nova Kastelo en la urbo. Merkredo, 23. V. 1934 3-a Laborkunsido / Rezolucioj. matene: Proponoj por rezolucioj pri la ĝenerala en-

— página 5 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 1

5

konduko de Esperanto en la lernejon kaj praktikon. 7. Esperanto en Ja lernejo. a) en clement. lernejoj kaj aligantaj lerinejoj fakaj kaj de .perfektigo, b) en mez-lernejoj, c) en komercaj lernejoj, ĉ) Esperante kiel lektorato en altlernejoj kaj universitatoj. Vizito de la ĉambraro en Hofburg kaj de I11tern. Esp. Muzeo. Festprezentado en la ŝtata Oper-teatro de »La Vesperto« de Strauss en germana Ungvo kun kelkaj kanloj en Esperanto.

posttagmeze: vespere:

Ĵaŭdo, 2Z/. 1 . /9.3// matene:

posttagmeze: vespere:

//-0 Laborkunsido / Rezolucioj. Proponoj por rezolucioj (daŭrigo). 8. Esperanto en la praktiko (komerco, trafiko, sciencoj, profesioj ktp.) Proponoj de la labor-komisionoj. Rezolucioj de la Konferenco. Fermo. Vizito al la fama kastelo Schonbrunn kun mondfamaj ĉambraroj, parkoj, palmo-doinego, bestĝardeno, ktp. Komuna amuzado en bela parko ĉe bona manĝo kaj kun muziko kaj kanto laŭ viena maniero («Altvviener Abend«). Partoprenos orkestro kaj la Ligo por Konservado de iamaj Vienaj Kutimoj (Altvviener Bund) en vienaj kostumoj el pasinta tempo. Fino de la Konferenco.

•

Programo de la Radio-stacio »Vieno« 2/. februaro: Kortega konsilisto d-ro Fr. VVollmann, landa lernej inspektoro kaj direktoro de ŝtata Ekzamenkomisiono por Esperanto: >Internacia Konferenco, Vieno, majo 1936, kaj la lemejo« (parte en germana parte en Esperanto). 28. februaro: Nikolaus Hovorka: «Modernaj aŭstriaj verkistoj«. 7. inarto: Gustav Weber: «Metioj kaj ilia akcelado en Aŭstrion (Verkita de eks-ministro Eduard Heinl, prez. de Radio-VVien).

— página 6 del PDF —

6

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 1

M. marto: Reg. konsil. Hugo Steiner: »Kastelo * Schonbrunn (Disponigita de ministerio por komerco). 2/. marlo: Enviu Gerhard Bernfeld, ĉefclel. de LEA.: «Printempa vekiĝo en Karintio« (Dispon, de Trafikoficejo de lando Karin tio}. 28. marlo: Ing. Hugo Steiner, juna: «Moderna Konstruado en Aŭstrio .* La paroladoj okazos ĉiam proksimume je la 2 2 h. Je la lino de ĉiu disaŭdigo oni informos pri la preciza horo de la venonta parolado kaj ankaŭ pri la plej novaj informoj koncerne «Internacian Konferencon.«

KONGRESO de FIAI (Federacio Internacia de Asocioj Instruistaj) Santander (10-12. VIII. 1033.)

Dum tiu kongreso oni pritraktis tre gravan pedagogian temon: kiamaniere oni elektu la infanojn <le fundamenta lernejo por la sekvonta instruado? Lasante flanken la problemon pri la daŭro de la fundamenta lernejo (ĉu kvar jaroj sufiĉas por elekto, ĉu la fundamenta lernejo daŭru 8 jarojn) la du sekretarioj 1 lumas kaj Lapierre , kompilis ĝeneralan raporton el la de nacia j asocioj ricesitaj respondoj pii la situacio en la di versaj landoj. Por plifaciligi la diskutojn la sekretarioj donis 6 lezojn, kiuj ĉiuj estis akceptataj unuvoĉe. Jen la tezoj: i. La celo de la ekzamenoj estas akiri la rezultatojn por efika klasifikado de la infanoj por la diversaj branĉoj de la homa aktiveco. 2. Ci tiu klasifikado okazu sen influo de la socia pozicio de la gepatroj (laŭ rezolucio akceptita dum la Praha-a kongreso), sed a) bazita sur la per la elprovo montriĝanta) kapablecoj de la infanoj, b) en harmonio kun la bezonoj de la socio. 3. La klasifikado de La gelernantoj okazu en kiel eble malplej jmia aĝo kaj nur povas esti definitiva post la libera enveno de la jumi homo en oficon. /j. La esploro povas ampleksi diversforme la konstaton a) pri la akiritaj konoj, b) pri la lerteco por ia difinita speco de estonta laboro. 5. La finkursa ekzameno (interna aŭ ekstera) pri kono kaj lerteco koncernu nur tiujn aferojn, kiuj eslas pritraktitaj en la lernejo, kiel ajn la programoj estas aranĝitaj. 6. La esploroj pri spiritaj kapabloj ne estu limigitaj al unu metodo, sed en la ĉeesto de la instruisto oni apliku ĉiujn rimedojn (testoj1,

— página 7 del PDF —

Nro 1

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

7

restado en orientejo, longdaŭra observado de la lerneja instruistaro, ktp.) La FIAI treege rekomendas la raportadon per specialaj oficejoj por elekto de metio, en kiu kunlaboras medicinisto, psikologiisto kaj edukisto. En la sama kunsido oni ankaŭ priparolis alian tre gravan temon, nome la’ krizon de la porpaca (‘dukado kaj ĝian solvon en la internacia ekonomia kaj aktuale politika situacio. La 5 rezolucioj pri tiu raporto eslas kun granda aplaŭdo unuvoĉe akceptitaj. La jenaj rezolucioj informas pri la grandega laboro, kiun devis fari la sekretariejo por prepari la raporton. 1. La kongreso atentigas la ĉiulandajn registarojn pri la danĝeroj |>or la vana generacio kaj la estonto de la kulturo, kiuj rezultos el ĉiu malpliigo de la kreditoj por instruado kaj edukado, deklaras ĉiujn, kiuj postulas tian malpliigon, kontraŭuloj de la popolklerigo, apelacias ĉiujn klarpensajn homojn kaj ĉiujn asociojn, kiuj volas akceli la edukadon de la popoloj por komuna agado sub la devizo: Ek por la popolklerigado! 2. La kongreso eldiras sian grandan maltrankvilecon pri la sorto de la infanoj de la senlaboruloj kaj de la senlaboraj junaj homoj1. deklaras, ke la kunlaborantaj asocioj kunhelpu kiel eble plej forte ĉiun registaran penadon kaj ĉiun laboron de la grandaj fak- aŭ kulturorganizoj, kiuj celas malpliigon de la mizeroj de gepatroj kaj infanoj, postulas socia jn aranĝojn por okupadi la senlaborajn junajn homojn kaj altigi iliajn klerigadon kaj fakedukadon, opinias, ke plilongigado de la lemdevo ĝis la i 5-a aŭ i6-a vivjaro ka j enkonduko de deviga daŭriga instruado ĝis la 18-a jaro apartenas al la ple j efika j rimedoj por kontraŭbatali la senlaborecon ka postulas universalan enkondukon de ĉi tio en ĉiuj landoj, lion traarkas kie) milit1• ema ĉiun aranĝadon de labortendaroj, kiuj servas por sekretaj militckzercoj. 3. La kongreso, certigante la volon de la geinstruistoj por resti fidelaj al la internacia kunlaboro en ĉiu kampo, opiniante, ke ĉi tiu kooperado en ekonomia kampo estas la unua kondiĉo por la bonfarto de la mondo, deklaras, keja geinstruistoj kun ĉiuj por la intelekta nivelo de ilia aŭdantaro taŭgaj rimedoj klarigu la necesecon de ĉi tiu internacia kunlaborado, deklaras, ke la geinstruistoj estas pretaj por subteni la grandajn kulturajn kaj fakajn organizojn en ilia batalo kontraŭ la ekonomiaj fortoj, kiuj estas malamikaj al la internacia interkonsento. /i. La kongreso konfirmas ankoraŭ la starpunkton de la ELVI rilate al la alproksimiĝado kaj paca kunlaborado de la popoloj, kiu estiis anoncita en art. i de la statutoj,

— página 8 del PDF —

8

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 1

deklaras, ke la akceptado de ĉi tiu starpunkto estas la kondiĉo por ĉia kunlaborado en FIAI, apelacias ĉiujn anojn por esti en ĉiuj cirkonstancoj en kaj ekster Li lernejo pasiaj propagandistoj por la nacideo. 5. La kongreso, konstatante, ke malgraŭ solenaj promesoj faritaj dum la milito al la batalantoj, ankoraŭ nenio pozitiva ]M)r malarmado estas aranĝita kaj ankoraŭ nenia garantiaĵo por konservado de la paco estas kreita, ke la principo, ke eskis tolerata uzi kiel rimedo la militon, ankoraŭ ĉiam estas akceptata de ĉiuj registaroj, estante treege maltrankvila pro la militkonfliktoj, kiuj jam realiĝis kaj ĉiam pli klare minacas, deklaras denove, ke la tutmondaj geinstruistoj, kunlaborantaj en FIAI, volas partopreni aktive por la akcelado de la malarmada ideo kaj estas nepardonemaj kontraŭuloj de la solvado de internaciaj konfliktoj per milito petas al la asocioj kun duobla fervoro bataladi kontraŭ la milito, kunlaborante kun la organizoj pacifistaj de popoloj kaj de laboristoj, petas siajn anojn, ke ili en ĉiuj okazoj uzu sian influon, kolektivaj ĉe la parlamentoj kaj registaroj, individuaj en politikaj partioj, en asocio j filozofiaj, kultura j ka j pacifistaj kiu j ajn. por akiri progresivan, samtempan kaj kontrolatan malarmadon, malpermeson de privata milit-industrio; devigan apelacion al internacia juĝejo, aplikadon de ekonomia kaj financa bojkoto en la okazoj postulataj en la traktato de la Ligo de Nacioj, eldiras la deziron, ke ĉiuj internaciaj popolfortoj sin unuigu por batali kontraŭ Li militema spirito kaj k >ntraŭ la milito. En la unuaj kunsidoj la kongreso priparolis la novan situacion en la germana geinstruista Ugo. La disputoj, ofte tre pasiaj, kaŭzis, ke la germanaj reprezentantoj foriris. (Mk.) (Kompilita laŭ »l)e Bode«, organo de ligo de nederlandaj geinstruistoj.)

Provo de Esperanta Terminaro pedagogia kaj psikologia De PAUL BENNEMANN, Leipzig

Impulso. Impulso eslas tre intensa sento (laŭ aliaj: senta kaj afekcia dispon iteco), kiu kondukas al agoj. Ekzistas: i. Ennaskitaj impulsoj, t. e. la instinktoj, ekz, la impulso pri sinkonservad >, la seksimpulso. La instinktoj evoluas sekve.

— página 9 del PDF —

Nro 1

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

9

de ofte ripetiĝantaj reakciaj agoj, kiuj kaŭzas certan disponitecon de la koncernaj nervoj kaj muskoloj. Tiu disponiteco plifortiĝas kaj translierediĝas tra la generacioj. 2. Akiritaj impulsoj, ekz. intelektaj, moralaj. Impulsagoj fTriebhandlungen) estas tiaj voi procedoj. kiuj karakteriziĝas per rapida sinsekvo de la motivo kaj de la ago. Ĝenu.: Trieb, Angle: impulse, France: impulsion, Esp.: impulso.

Senso. Senso eslas la perceptado de procedoj en la ekstera mondo (eksteraj sensoj) aŭ pri statoj en la propra korpo (interna senso). La eksteraj sensoj estas dependaj de ekscitoj, kiuj efikas al specialaj aparatoj de la korpo, la sensonervoj kondukas la ekscitojn al la sensooentroj en la cerebra ŝelo, kie ili transformiĝas al sensaca joj, peroeptajoj ktp. La moderna psikologio distingas (anstataŭ la klasikaj 5 sensoj: vido, aŭdo, flaro, giisto, palpo) laŭ la karaktero de la ekscitoj: Mekanika senso: Palpo-, doloro-, ekvilibro-, kaj aŭdsenso. Kemia senso: Gusto- kaj flarsenso. Termika senso: Varin- kaj malvarmsenso. Optika senso: Vidsenso. La interna senso estas hipoteza. Oni supozas, ke ĝi kapabligas la homon, ekkoni per sinobservado la internajn psikajn fenomenojn. Specifa sensenergio estas la fakto, ke ĉiu sensorgano respondas diversajn ekscitojn nur per unu kaj ĉiam la sama sensaco. Ekz. al helo/, kolero, premo, puŝo, elektro la okulo ĉiam ka j nur respondas per lumsensacaĵo. Ĝenu.: Sinu, Angle: sense, France: sens, Esp.: senso. A *

Inervo. La influado de la nervoj al la korpo kaj ĝiaj organoj (sensorganoj, muskoloj, glandoj ktp.). La kuntiriĝo de muskolo, la sekrecio en glando estas sekvoj de inervo, de centrifuga ordono. La inervo do estas la kontraŭo de 1 ekesto de sensaco sekve de sensekscitoj. Germ.: Innervation, Angle: innervation, France: Innervation.

Sentimentala. Ema al kortuŝaj sensacoj kaj ideoj; inklina, kunigi ĉiun travivaĵon kun elegiaj sento-reagoj. — Sentimentaleco; senti meu talu Io. Gemi.: empfindsam, Angle: sentimentoj, France: sentimenta!. Agordo. La gemuta disponiteco de persono aŭ societo. Gi bazas sin sur fiziologiaj, fizikaj, geofizikaj k. a. kondiĉoj kaj tial povas pli malpli ŝanĝiĝi.

— página 10 del PDF —

10

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 1

Eogike pli bona, sed tro longa kaj tial nebontaŭga estus la formo «agorditeco de 1 animo« aŭ eĉ »aniinagordiĝo«. (ierm.: Stinmmng, Angle: frame of mind, France: disposition de 1 ame.

Deziri’ard )o. La imago de io ĝuinda, kuniĝinta kun la emo posedi tion. Ĝenu.: Begierde, Angle: desire, ardour, France: desir, ardeur. Plezuro. fundamenta pragento de 1 homo, nome Li senlo pri harmonio en la individuo, ankaŭ la agrabla kunsento ĉe ĝuo. — Malplezuro; plezuriga (lustbelonl). («erni.: Lust, Angle: pleasure, France: plaisir.

Asoci. Imagaĵoj povas kuniĝi kaj formi komplekson. Tiu procedo estas nomata: asoco, ĝia rezultato: asocajo. Ekz. mi lernis: «amare lieben«. liam ambaŭ vortoj asociĝis, formas asoca jon. Kiam pario de asocaĵo revigliĝas en la psiko , ĝi kvazan «liras post si la aliajn imagaĵojn, kun kiuj ĝi formas unu komplekson. Ekz. kiam oni flaras rozodoron, eĉ artefaritan. oni ekpensas la vorton: rozo, vidas interne rozfloron ktpl. Ci lie estas la radikoj por psikologia kompreno del reprodukto de imagaĵoj. (ierm.: Assoziation, Angle: association. France: association, Esp.: asoco. Reprodukti. La trezoro de 1 imagaĵoj kuŝas en la psiko ordinare en mallumo. Nur unu au kelka j malmultaj (malvasto de I’ konscio!) povas esli en la lumo de l’ konscio, ‘l iu leviĝo de T imagaĵoj el nekonscio al konscio estas la produkto. Imagaĵoj, kiuj estas kunigitaj en asocajoj, reprodduktas mm la alian. Krom imagaĵoj ankaŭ aliaj k niscienchavajoj ]H)vas esti reproduktataj. (ierm.: reproduzieren, Angle: reproduce, France: reproduire, Esp.: reprodukti. Iluzii, halucini. Iluzio estas senseraro, malĝuste komprenata sensimpreso. Don Quixote, kiu la ventmuelejojn prenas gigantoj; la knabino, kiu traktas sian pupon kiel vivantan infanon: ili iluzias (iluziiĝas) sin. Objektoj en lunlumo lacile iluzias la homon. Se sensimpreso tule mankas, ekestas halucino; Makbeto haluciniĝas, vidante la murditan Bankon sidantan sui• seĝo efektive neokupita. Halucino do eslas pure interna, subjektiva, reoprodukta procedo. Malsanoj, precipe komenciĝantaj psikaj malsanoj,. facile halucinas la homon.

— página 11 del PDF —

Nro 1

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

11

Gemi.: Illusion, Sinnestausdmng; llalluzination. \\ ahnfvorstelbing). Angle: illusion; hallucination. France: illusion; hallucination. Esp.: iluzio; halucino. Fantazio. Fantazio estas la libera ludo fle imagaĵoj kaj ties kunigo al kompleksoj, kiuj ne estas reale perceptitaj. Giaj fundamentaj funkcioj do estas asono kaj disoco (kombino kaj malkombino). Gia plej alla formo manifestiĝas en la artista genio. Gemi.: Phanlasie, Einbildungskraft, Angle: fanlasv, France: fanlaisie, Esp.: fantazio. Memoro. Memoro estas la kapablo, reteni enhavajojn de 1 konscio por estonia uzo. Gi baziĝas sur la fiziologia fakto, ke la nervoprocedoj, per kiuj formiĝas sensacoj, perceptoj ktp. estiĝas en la koncernataj ganglioj de 1 cerebra ŝelo daŭran ŝanĝon, disponitecon, sekve de kiu ĉiu posta irito de la samaj ganglioj fluas same kiel la unuan fojon. La memoro estas bona, se ĝi facile akceptas multajn imagaĵojn kaj konservas ilin tiel, ke ankaŭ post longa tempo ili ĉiukaze povas esti reproduktataj sen ia ŝanĝo (facilo, amplekso, daŭro, prel(est)o. fidelo de 1 memoro). La memoro funkcias tre ofte kiel rememoro (Erinnerung). Gemi.: Gedachtnis, Am.de: memon, France: memoire, Esp.: memoro.

Atento. Atento estas la volata restado de I’ konscio ĉe iu psika enhavaj o, dum kiam la apercepta kaj asoca kapabloj estas plifortigitaj, sed direktitaj nur al la atentata objekto. Aktiva kaj pasiva atentoj estas kondiĉoj por bona memorado. »Kiu plej bone atentas, plej bone lernas.« Gemi.: Aufmerksamkeit, Angle: attention, France: attention, Esp.: atento. Konscienco. Konscienco estas la malklara sento aŭ la pli malpli klara scio pri tio, kio estas bona aŭ ne, t. e. kio harmonias kun la leĝo j de la moralo au ne. Gi estas interna stato, kies esprimiĝo estas juĝoj pri la propraj motivoj kaj la propra karaktero de la volanta persono mem. Gi devenas el sociaj instinktoj kaj estas evoluata per eduko, fortigata ankaŭ per interligiĝu kun religia j ideoj. »Por la matura kulturhomo ekzistas ne nur morala, sed ankaŭ logika kaj estetikaj konsciencoj. Kiel por volado ka j agado, tiel ankaŭ por sia j pensado kaj sentado li agnoskas devon;

— página 12 del PDF —

12

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 1

Kaj li scias kaj sentas kun hontiĝo, kiom olte la nature-necesa kuro de sia vivo difektas tiujn devojn« (AVindelband). Cerio.: Gevvissen. Angle: conscience, France: conscience, Esp.: konscienco. Derivaĵoj kaj kunmetaĵoj. konscienca: scianta sian (moralan) devon kaj aganta laŭ ĝi. konscienco pioĉo (Gevvissensbiss): interna turmentanta scio pri la nemoraleco de propra ago. konsciencdubo (Gevvissenszvveifel): malcerteco pri tio, kio estas — en certa kazo — morala aŭ ne. (Simile: animkonflikto).

Du facilaj ludoj por infanoj de lernludejo Ci tiu j estas ludoj, ĉe kiuj la infanetoj devas rekoni objekton laŭ ĝia silueto. Povas esti surmetado aŭ rekonado, kiu estas pli malfacila. La silueto, desegnita sur granda k a rton folio, prezentu nur la konturon de la objekto aŭ kelkajn specialaĵojn. Ci tiuj tre faciligas la rekonon. Por la rapida preparado de kelke da ‘tiaj ludaĵoj, oiii povas eltranĉi el katalogoj seriojn de samspecaj objektoj: ŝuoj, ludiloj, infanoj, ĉapeloj, ktp. Antaŭ ol ellranĉi oni ĝi u u la folion sur kartonon por akiri pli solidajn objektojn. Kiam tuta serio estas eltranĉita, oni metu la objektojn sur grandan kartonon kaj desegnu de ili la siluetojn. Sufiĉas desegni la konturojn per ĉina inko. Uni tiam havas interesan ludilon, kiun oni povas rapide lari. F-inoj Berger ruillet (Laŭ: Revue scolaire de 1 s?)*(e Liberatrice) t •

El la instruejo Linĝvo-instruo • • »»J oni povas formi

En diver j lingvoj ekzistas afiksoj fidel en Ja esperanta lingvo, novajn vortojn. kvankam ne tiel konsekv eder ain ; estas sufikso, kies signifon Ja Ekzemple esperantisto tradukas per la vorto »ebla«. Mi volas nun rakonti al vi pri iu instruistino (la nomo ja ne gravas), kiu en sia klaso estas instruanta pri la vortfarado pere de la sufikso »ebl«. Kvankam la infanoj ĉiutage ekzercas la gepatran lingvon, la maifaritaĵoj ankoraŭ ne tute forfandiĝis. Sed inter la junaj filologoj,, Johano okupas konsiderindan lokon. Almenaŭ laŭ la multaj ruĝaj streketoj en lia kajero ka j la ofta ripetado de lia nomo dum unu instruhoro. Oni dirus, ke la instruistino tre, preskaŭ Zro, ŝatus La belan biblian nomon, sed Johano mem ne estas tute certa pri tio. Ankaŭ en la nuna *

— página 13 del PDF —

Nro 1

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

13

horo, la fraŭlino antaŭ la nigra tabulo demonstracias sian preferon l>or lia nomo inter la muliaj aliaj. La knabo sidas super sia lernolibro, kun varmaj vangoj kaj ruĝaj oreloj. Li devas formi vortojn pere de la sufikso »ebl« kaj jus diris: «videbla.« «Jes, jes, bone«, respondas la fraŭlino antaŭ li. Tamen si ne estas certa, ke Johano ĝisfunde komprenas la vorton kaj tial demandas: »Ĉu vi, Johano, povas nono ion, kio estas videbla? La knabo pene pensas, ĝis kiam la cerbo doloras, sed ne respondas, fantazie li vidas fortajn ruĝajn strekojn kaj aŭdas la mallaŭdan voĉon de la instruistino. Ne, li ne kuraĝas kaj silentadas. «Nti, nu. Joĉjo, ĉu tio estas tro malfacila? Rigardu ĉirkaŭ vi en la klasĉambro; ja eskis multaj objektoj, kiujn vi povas vidi. Nu. diru!« Sed Joĉjo eĉ ne plu kuraĝas levi la okulojn; lia kapo alproksimiĝas la benkotablon, sed finfine liaj lipoj murmuras senvoĉe iun voilon, ne aŭdebl an por la aliaj. Kiam la instruistino diras al li, ke la ekzemplo estas bona, li ripetas iom pli laŭte: »Mia pantalono, fraŭlino!« «Jes, Joĉjo, kial tiel konfuzita? Vi komprenas ja bone! Sed ankoraŭ unu ekzemplon mi pelas. Diru nun, aŭdu bone, ĉar tre malfacila ĝi estas,. .diru nun ion, kio eskis nevidebla! « Kaj denove la kapeto malleviĝas; fruntaj sulkoj konstatigas la profundan meditadon: tamen tio nur daŭras mallonge. Subile Joĉjo rektiĝas energie kaj diras kun brilantaj okuloj kaj sufiĉe laŭte: P. Korte. «Via pantalono, fraŭlino!«

Lernejo reformo en Nederlando Ankaŭ en Nederlando la tutmonda krizo sentiĝas. Sekvo: la ŝtala budĝeto devas esti malpliigata, do ankaŭ la kostoj por la instruado. Diversmaniere oni faras tion: 1- e la registaro malpliigas la salajrojn de la instruistoj, 2- e ĝi pligrandigas la infanonombron po klaso. Antaŭ kelka tempo la instruministro Marci ian t proponis ankoraŭ alian projekton por ŝpari monon. Ekzistas en Nedei lando du specoj da lernejoj: i-e la neŭtralaj, aranĝitaj de la magistrato, kutime apartenantaj al la

komunumoj. komunumestraroj elektas la instruistojn, k. t. p., la ŝtalo pagas la pli grandan parton de la kostoj, la komunumoj la alian parton, 2-e la lernejoj, starigitaj de unuiĝoj, preskaŭ ĉiam sub Ja influo de la eklezio. Preskaŭ ĉiujn kostojn la ŝtalo kaj la komunumoj repagas al la estraro de la unuiĝoj, kiu starigis la lernejon. Nun la ministro proponas forigi la malgrandajn neŭtralajn elementajn lernejojn, proksimume 3oo. Kompreneble la homoj, kiuj deziras por siaj infanoj neŭtralan instruon, indigniĝis kaj postulis: se la ministro volas forigi la malgrandajn neŭtralajn lernejojn, li ankaŭ forigu la

— página 14 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

malgrandajn ne publikajn. La ministro defendas siajn aranĝojn. Li diras: en la malgrandaj lernejoj la instruo nepre estas malpli bona ol en la pligrandaj, la vojoj kaj la trafikiloj nuntempe eslas tiel bonaj, ke pli granda distanco ne tiom malutilas. La instruo pliboniĝos kaj samtempe oni ŝparos monon. Pri la finiĝo ni poste raportos.

Francujo FRANCA PROPAGANDISTO RAPORTAS: La francia Generala Sindikat-Unuiĝo (Confederation Generale du Travail) — al kiu aniĝas i. a. la 80.000 membra geinstruista Svndicat National« — decidis krei esperanla jn kursojn (parolan kaj perkorespondan) ĉe sia Supera Laborista Inslitnlo«. kaj komisiis la Laboristan Esperan tistan Federacion (F. E. 0.) por fari tiujn kursojn. Niaj gekolegoj pli kaj jili inleresiĝas pii la esperanta movado. Jam pii ol .»00 aniĝis FEO, en:skribiĝis al ĝia perkoresponda kurso aŭ abonis ĝian gazelon, Ĉiumonate nun dekoj da novaj gekolegoj aldoniĝas al liu jam konsiderinda kvanto, kaj preskaŭ duono de la izolaj membroj de FEO estas geinstruistoj!

Nro 1

GRAVA INSTRUISTA SINDIKATO POR ESPERANTO! La ĝenerala federacio de 1′ instruado en Francujo akceptis pere de sia konsilantaro unuanime rezolucion, per kiu ĉiuj membroj-instruistoj estas petataj ellerni esperanton ; krome oni deziresprimas por la enkonduko de esp-o en la lernejprogramoj kaj pelas al la sindikatoj enkonduki en siaj organoj esp. rubrikojn. (Laŭ Sennaciulo 25 — 1—34)

Jules Romains pri Esperanto Miaj multaj vojaĝoj en diversaj landoj min konvinkis pri la neceso de internacia artefarita lingvo, speciale kreita por tiu celo. Mi kredas, ke Esperanto havas ĉiujn kvalitojn kiujn bezonas tia lingvo. Mi kredas, ke la registaroj helpus al interkompreniĝo de popoloj kaj al la tutmonda paco, se ili enkondukus devige Esperanton en ĉiujn lernejojn, kondiĉe ke la necesaj horoj estu prenataj ne el la studo de vivantaj aŭ klasikaj lingvoj, sed EL TIU DE LA NACIA HISTORIO.

lasta verko de AELA 1933. prezentas la historion de TAGE kaj okup ĝas pri la tuta movado, pri ĝia historio, propagandaj metodoj, literaturo, lingvo, organizo, laborantoj en ĝi, ĉio en maniero de scienca Enciklopedio. — Kun densega komposto, en granda formato, almenaŭ 600tekstopaĝoj kaj proksimume 200 bildopaĝoj ĝi estos la plej granda esperanto-verko de la lastaj jaroj. Membroj de AELA 1933. ricevos la verkegon por sia kotizo pagita, membroj por 1934. rajtos aĉeti unu ekzempleron por la prezo de 14’— sv. fr. La verkon post apero kostos minimume 30 — fr. svAperos en aprilo. — Iniciatinto-ĉefredaktoro : I. Ŝirjaev. Redaktoro: L. Kokeny. Redakcianoj: V. Bleier kaj K Kalocsay Cefkuniaborantoj ĉiuj konataj E-istoj. ENCIKLOPEDIO

DE ESPERANTO

— página 15 del PDF —

Nro 1

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Abonprezo de lnternacia Pedagogia Revuo La abonjaro daŭras de la l-a de januaro ĝis jarfino. La prezo por unu tuta jaro estas 2.50 ned. guldenoj (inkluzive aneco de TAGE.) Ek de la l-a de julio ni akceptas ankaŭ duonjaran abonon je 1.25 ned. guld. Por 2.50 ned. guldenoj estas sendota el: Aŭstrujo 8 ŝilingoj. Britujo 6 ŝil. 3 p. 37 fr. Belgujo Cehoslovakujo 33 ĉ. kr. 6 kronoj. Danujo Francujo 25 frankoj. 4 markoj. Germanujo Hispanujo 12 pes. Hungarujo 7 peng. 75 diii. Jugoslavio Latvujo 5 latoj. 6 kron. Norvegujo Polujo 8 zlotoj. Rumanujo 180 leoj. Svedujo 6 kron. Svislando 5 frank. 1.50 doi. U. S. A. ani vi sendas la kotizon rekte la administracio, ni petas vin: 1) Pagu, se eble, pere de la poŝtcekkonto No. 90544. Nederlando. 2) Ne sendu poŝtmarkojn. 3) Sendu papermonon en registrita letero. 4) Se vi preferas kuponojn, sendu 5 U. E. A. kuponojn de 1 Sv. Frank.au 16 pos ajn respondkuponojn por tutjara abono. / 5) Skribu tre legeble nomon kcty adreson. Sed, al ĉiuj, sendu t u j ĉar tiel vi treege plifaciligas nian laboron! ! Varbu inter viaj gekolegoj kaj alportu almenaŭ unu novan anon. La administranto.

AGENTOJ de TAGE Vian kotizon akceptas. En landoj: Angla: F-ino V. C. Nixon, 183 Woodlands Park Road, BOURNV1LLE, Birmingham. Alĝera: Jean Delor. Professeur au College de gargons. TLEMCEN. (Dep. Oran)

15

Aŭstra: (vakanta) Aŭstralia: H. M. Lanyon. Harrow St., Box Hill E 11. MELBOURNE. (Victoria) Belga: H. Rainson. Hombeekschesteenvveg 54. MECHELEN. Bulgara: Ivan Sarafov. GOLEMO SELO. (regiono Kazanlik). Ĉeĥoslovaka: A. Valouŝek. BRNOMEDLANKY. Poŝtkonto : Brno 102169. Cilia: E. Herrera Valon. Clasificador C. 220. SANTIAGO. Dana: Peter Frey. Claŭsensvej 26. HADERSLEV. Estona: R. Gutmann. Kaupmehet, 6—1. TALLINN. Finnlanda: Elmi Tamminen. Sitavuorenranta 4. A. HELSINKI. Franca: F. Verot. Rue des Villas. St.-ETIENNE. (Loire). Germana: (vakanta) Greka: D-ro A. Stamatiadis. Rodou 21. ATENO. Hispana: Ford. Montserrat. Str. Provenza. 75—2—3. BARCELONA. Hungara: Bleier Vilmos. Mester-u. 53. V. 7. BUDAPEST. IX. Japana: Joshi H. Ishiguro. TOKIO. Koojimachi P. O. Box 1. Jugoslava: Stanko Prvanoviĉ. HALOVO. p. Zajeĉar. Kanada: Alexander N. 223 Blaine Lake. SASK. Latva: S-ino O. Juŝen. Stokas jela N. 112. dz. 1. RIGA. Litova: Mok. A. Prapuolenis. Iŝlau/as. paŝt. ag.- P-RlENLL VALS__ Nederlanda : M. van Mullcm. 0.58. OPHEMERT. __ -Norvega-: Niis OklaiuE Roni mei veit. Stord. Pola: B Gluchovvski. ŝvv. Wincentego 80. WARSZAWA 24. Poŝtkonto 16992. Sveda: Torsten Torbjar. Mariagatan 15. a. GOTEBORG. Poŝtkonto 43148. Svisa: S-ino N. Oumansky. 12 rue Jean-Jacquet. GENĈVE. U. S. A. : David R. Metzler. Route 1. Box 389. FRESNO. Californie. El landoj sen agentoj mono estas sendota rekte al la adm. Agentojn por tiuj landoj ni serĉas.

\

— página 16 del PDF —

16

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 1

UŜE-EĤO

Aliĝu senprokraste al la ĵus preparata 1 l-a eldono de

Organo de la eŭropanismo

BES-Mresaro

Postulu provnumeron de la

de esperantistoj el ĉiuj landoj la bone konata jarlibro, kun adresoj el pli ol 40 landoj, kun portretoj kaj alfabeta registro de aliĝintoj laŭ profesio kaj inklinoj, tiel ke ĉiu povas tuj trovi la deziritan adreson! — Aliĝa kotizo (kun adresaro): 1 — Fsv. = 0.85 Mg, = 1 S. 3 p. br. = 0 33 doi. = 4 resp. kup. — Publikigo de portreto: 0.50 Fsv. — Detalan, 14-paĝan, ilustritan prospekton al ĉiu senpage ekspedas: BES (Bohema EsperantoServo),Potŝtejn, Celi oslo va kujo, Eŭropo Reprez, por Germanujo; «Heroldo de Esperanto-, Koln, Brŭsselerstr. nro 94.

ESPERANTOBLADET (NORVEGA ESPERANTISTO) Organo de Norvega Esperanta Ligo

Monata

Abonprezo; Norv. kr. 3* — pojare

Abonu ĝin ĉe f-ino Liv Sandberg Poŝtkesto 197, Bekkelaget pr. Oslo Malgraŭ la krizo ni progresas!

Oomoto internacii! 32 grandformataj paĝoj en

Kameoka, Kioto-hu, Japanujo Specimeno senpaga.

V

Eldonejo LIBRO en TIMIŜOARA I. Str. Lonovici 1 (Rumanio)

SENDUBE ĉiuj ŝatantoj de la Esperantoliteraturo legas avide la gazeton

Literatura Mondo ĉar ĝi estas la plej bela, pure literatura gazeto en Esperantujo Ĉefredaktoro: DRO KOLOMANO KALOCSAY Regulaj kunlaborantoj la plej famaj esperantistaj originalaj verkistoj kaj tradukistoj. Formato 23X31 cm. Aperas monate, sur arta papero, dudek paĝoj. Abonprezo: Por unujaro_ svisaj fr. 9.— Duonjaro ____ svisaj fr. 5.— Opa numero_ svisa fr. 0.90 aŭ egalvaloro Specimeno unu respondkupono.

S

CIENCA GAZETO estas nun pligrandigita, 20 paĝoj dense presitaj, kun senpaga aldono «BULTENOScienca Gazeto aperos dum 1934 [3-a jaroj same regule, dumonate, kiel ĝis nun. Enhavas multegon de informoj popularsciencaj. Jarabono 4 sv. fr. Specialaj prezoj en Japanio, Sovjetio, Francio, Italio, Hispanio Specimena ekzemplero kontraŭ unu respondkupono. Mendu tuj ĉe Amerika Esperanto-lnstituto, 124 KingSt. Madison,Wis.,Usono

Fcleloa kiado: Bleier Vilmo». Kiszitette a Pcatvidiki Nyomda Vicon. A njromdŭert Binik Gy. fcleloa-

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

13-a jaro (Numero 2) 1934 Tutjara abono: 2.50 nederlandaj guldenoj (inkluzive aneco de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj)

PEDAGOGIA REVUO Oficialaorgano de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) Redaktoro: E. J. BOLTJES. Engelsche laan 30. Winschoten ((Nederlando) Administranto: P. KORTE. Schoolstraat 13. Veendam (Nederl.) Poŝtĉekk.:90544 Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME. 21. Glenalmond Rd Sheffield (Anglujo) Sekretario de TAGE: W. H. MOOK. Nassauplein 15a Groningen (Nederlando) 2-a Sekretario: K. H. SPORTEL. Nieuw-Scheemda (Gr). (Nederlando) TRE

GRAVA,

ĜOJIGA

SCIIGO:

La Sveda Federacio de Esperantistaj Instruistoj

akceptis

nian proponon kaj federacie aliĝis al T. A. G. E. Kiu lando sekvos? Petu la kondiĉojn de nia administranto.

LA LABORKOMITATO

Respondo al,informoj4 de k-o Boubou l ondiĝis nova unuiĝo de esperantistaj geinstruistoj, nome Internacia Federacio de Esperantistaj Progresemaj Edukistoj (IFEPE) sub gvidado de k-o M. Boubou, Orleans. En la unuaj numeroj de la federacia organo »La Porĉo de 1 edukistoj , Boubou informas sian legantaron pri siaj tendencoj ka j la nepra neceso [iri Fondo de komunista. instruista organizo, Tion, kompreneble, li plene rajtas, sed li pledas por tiu «neceseco», malŝaligante I AGE kaj IPB. Liaj informoj pri nia asocio estas tiel malveraj, ke ni certe volas ĝustigi tiujn parolojn, esperante ke k-o Boubou estonte serĉos aliajn rimedojn por sia propa-? gando. Karaj TAGE-anoj, jen la laktoj: Nia administranto sendis antaŭ kelkaj monaloj al ĉiuj iamaj abonantoj de IPB. cirkuleron, per kiu li pelas daŭran .subtenon de la laboro por TAGE, kaj Boubou furiozas ke liu cirkulero diras neniun •malaproban vorton pri 1 abomena konduto de la Saksa Ligo . kiu laŝistiĝis. Pro lio li nun opinias ke TAGE estas >: ponardita de faŝismo . Li daŭrigas kela «holanda kolego (k-o Korte) surprenis la direkton de I AGE lan Jvomisio ile la Saksa Ligo de Geinstruisto j Esperantistaj . Estu certaj, ke la intertraktoj parolas pri «peto» ne pri komisio . Komprenante, kela libera, senĝena redaktado rle la revuo povas (‘sli minacata, k-o.

— página 2 del PDF —

18

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 2

Korte klopodis trovi en Nederlando kelkajn kolegojn, kiuj povas garantii, ke IPR ne fariĝos ia sekta organo, sed restos la parolilo por ĉiuj bonvolaj igeinstruistoj. Kompreneble, liu Iransirepoko estas iom malfacila; ni devas fiksi nian vojon irendan, sed ni opinias ke ni ne lule fiaskis, kiel Boubou pretendas. La nuna krizo estis tre grava |>or TAGE, sed la paciento venkis ĝin. malfortiĝis, jes, sed fartas bone. Nur «pli forligajn rimedojn« ĝi bezonas! Feliĉe, ne «ponardita de faŝismo , sed ankaŭ ĝi scias eviti la minacantan pikilon de 1 komunismo! En «Sur Posteno«, la organo de la sove tiaj organizoj IPE kaji «SLU Boubou skizas la historion de la movado de 1 avangardaj espera11tistaj edukistoj. Ŝatatajn informojn pri la iamaj provoj direkti tiuir movadon. Nur kiam B. historiigas, pri IPR. ke ties «konfuza pacifismo kondukis senreziste al faŝismoj ni iom amuziĝis! Ne al faŝismo, no al komunismo! En nia organo povas paroli ĉiu ajn partiano, ne propagande, sed raporte, do tiel, ke liaj paroloj ne ofendos aliopinianlojn. kaj ni kredas, ke lia direktado estas nuntempe la plej bona. Tule bone ni komprenas ke nia laboro estas prepara, prepara. kai plurai jaroj, iami. kaj ke post pluraj kiam multaj gekolegoj ne nur studas nian lingvon por amuziĝi, sed aliĝos al iu profesia organizo ke liam estos neeble kapli ĉiujn diversajn en unu organizo. Tia opinio eslas nur himero; sed almenaŭ nuntempe, kiam la aro da anoj de TAGE kaj IFEPE kune eĉ ne atingas kontentigan nombron, ni opinias plej taŭge serĉi la mezan vojon, kiun ni ĉiuj povos iri. Kune ni penado, ke la kolegaro interesiĝu pri Esperanto kaj ĝia aplikado en la lernejo. «Sur Posteno « varbas por la nova BoubouA• organizo kaj konkludas ke «ĉiu nia sekciano (Sovetia Esperanto-1 nuiĝo) devas esli membro de IFEPE. Nek mm minuton prokrastu! Bone! tia alvoko estas klara, kaj ni almenaŭ scias kia estos la gvidprincipoj, de la Boubou-organizo. Sed ni ŝatas, ke ankaŭ niaj tendencoj ne estu nebulaj. TAGE ne fiaskis, ne «ĉiuj kontraŭ-faŝisinaj progresemaj inslruistoj lorlasis ĝin.« Jes, ni perdis multajn anojn, sed ĝuste… la irermanojn. kontraŭ kiuj Roubou furiozas. La aliaj restis!! Kiel akordiĝas lio kun la Boubou-aj informoj? TAGE serĉas la kampojn, kie kunlaboro eslas ebla, kaj ne tion, kio nur disigos la anojn! Ni intencas konservi IPR.kiaĝi eslis sub la modela gvidado de la germanaj kolegoj, en la lagoj, kiam ankaŭ Boubou varbis por ĝi, kaj skribis: «La gazeton mi ne nur abonus, sed rekon iondus, se ĝi povus liveri multan materialon, ekz. esli iu ligilo inter lnstituto Internacia Eduk-(Micejo J. J. Rousseau. — bigo de Reformanoj, eĉ London Internacio — kaj TAGI’], ĉar el lio, ni proletariaj edukistoj, ni certe profilus . Kaj ni zorgu, ke, laŭ iama konsilo de Boubou, «IPR rezervu larĝan lokon al pma pedagogio, kaj al dokumentoj, kiujn ĉiuj povu utiligi. Sciento kaj in formeco eslas la du solaj karakterizoj, kiuj povas unuigi per gazelo ekster kiu ajn organizo, la tulan esperantistan edukista ron <. (Letero de Boubou al Goldberg. 7—/|—1929). Per liuj vorloj nia revuo eslas karakterizita; ni forte substrekas tion kai komentarias: %

— página 3 del PDF —

Nro 2

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

19

1. La nombro de nia anaro kaj intereso [>or pura scienca pedagogio estas Iro malgranda nuntempe por (‘kloni nur sciencan gazeton. Aliaj rubrikoj pli literaturaj do zorgu pri ia ekvilibro kaj pri evito dei spirita maldigeslo ĉe multaj legantoj. Vi povas bedaŭri tion, aŭ ne, la faktoj ne estas aliaj. 2. Dokumentojn ni pelas, kiuj raportas kaj informas pri ĉio sciinda el instruista — kaj lerneja medioj. Ne artikolojn, kiuj altrudas sistemon aŭ ideojn, nek faŝisman, nek komunisman aŭ ia ajn — »isman« propagandon! 3. TAGE propagandu por Esperanto en instruistoj rondoj por nia lingvo. 4. Gi varbu energie inter ĉiaj Esp-gekolegoj, por formi konsiderindan nombron da instruistoj, kiuj batalas (kaj instruas) por ĝusta kompreno inter diverslandanoj, en kiu kompreno malestas ĉia malamo kontraŭ iu ajn popolo aŭ raso. Por popolinstruado, kiu ne fanfaronas pri militemo kaj flirtantaj batalstandardoj, indiferente kian blazonon aŭ devizon tiuj montras. Certe, n? ne eslas tiel naivaj, ke ni vokis provi daŭre, »ĝis en eterLa fruktoj, per si mem, falas de la arivo, no«, kunigi ĉiajn kolegojn. kiam ili sufiĉe maturiĝas; sed antaŭtempa deŝirado pereigas ilin! Ni opinias ke nia esperantista instruisto-movado ankoraŭ ne atingis tiun maturiĝon, kaj tial ni daŭrigos kulturi nian kampon. Esperu ni. ke multaj gekolegoj samopinias kun ni kaj alportos sian ŝatatan helpon.

Pri la korpa eduko li tasko <le ia gii» nasti k pedagogo de Prof. K. Casimir (li azini ii’),

Nederlando

Antaŭ la Centra Komitato por la korpa lernejeduko parolis hieraŭ ivespere (i4/3 3zi) Prof. IU Casimir en la aŭlo de la Nederlanda Liceo (mezgrada lernejo en Hago) pri la lemo: »La korpa eduko kaj la lormado de personeco.» La parolinto ne volis doni toston pri la korpa eduko, tamen li volis limigi sin al la rilato de la korpa eduko pri la formado de la homa personeco. Estas ne nur nalurdonila dispon iteco, kiu difinas la homon, sed ankaŭ la influoj de la ĉirkaŭo (medio), kaj tiuj de la eduko hejmo, lernejo, eklezio). Cu eslas ĝuste, demandis la parolinto, ke oni lokas la korpan edukon kontraŭ la spiritan edukon? Ne, ĉar la spirita uzas la korpan. JLa …. luta konstruo de la korpo eslas esprimo de la spirilo. La korpa kaj la spirita do iras kune. Iu, kiu eslas formanta personecon, do devas lau-

— página 4 del PDF —

20

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 2

vice nzi la unuan kaj la alian. Por la formado de la spirilo oni ankoraŭ malmulte antaŭenigis la korpan edukon. La korpa eduko hasas kompensan efikon. Estas danĝero por la sano de la horna gento, se ĝi estas malfidcligata al la grundo, sur ki|u ĝi stanas, liai estas necese, ke etstas) kontraŭmaso ĉe la spirita kaj la korpa eduko. .Metu la homon en niovon, instigu lin al kontraŭstaro, tiam oni vidas ekaperi spiritan forton, tiam li akiras spiritan energion. En la lernejoj eslas bone fari egalpezon inter la korpa kaj la spirita. Apud la kompensa influo la parolinto ankaŭ volis rigardi ia didaktikan influon de la korpa eduko. La streĉita-kontrola elemento ĉe la gimnastikinstruo estas samtempe pli grava spirita eduko. En la individua vivo estas ankaŭ influo de ekstere al ihterne. \i ankaŭ klopodu laŭ la vojo de la koncentrigita ekzerco influi la spiritan sintenadon. Ĉe la gimnastiko evidentiĝas forta komuna vivo. ĉi instruas la enamasiĝon de la individuo, dum ĝi ankan povas konduki al la venko de timo, al kuraĝigo. La liomo eslas laŭtakte timema; parte laŭ hereditaj instinktaj senloj (tuŝado de rano aŭ araneo), parle pro danĝeroj; ankaŭ estas morala timo. Sana kaj lerta korpo donas iun kuraĝon; ĝi kontribuas iom al la morala kuraĝo de La horno. Estas tamen principa malfacilajo. La korpa ekzerco eslas laŭ ekzerco pure funkcia. La korpa forlo ĉe ĉi tio ne estas aplikata al certa celo. Estas la tasko de la proffesoro, instruisto, uzi ĉi tiujn ekzercojn kun funkcia valoro, kiel konstruŝlonoj por sia laboro pri la formado de personeco. Por ke la gimnastikinstruo okupu bonan lokon en la tula instruado oni devas doni al la gimnastikinstruisto indan lokon inter liaj kolegoj. El la Haga jurnalo llet Vaderland i5 3 34. Esperantigis F. \\ ethe. EKSTERE AŬ INTERNE?

Malgranda knabo puŝas sian kapon kontraŭ la tablon. Estas forta kunpuŝiĝo kaj la kompatinda infano krias pro doloro. La patrino prenas sian ĝemanta)! knabeton en la brakojn, forkisas la larmojn, konsolas lin per dolĉaj vortetoj, ŝmiras iom da ungvento sur la ŝvelinta frunto kaj prenas el la ŝranko kelkajn frandaĵojn por doni al sia karulo, post tiu dolora kunpuŝiĝo, iom da bongusta distraĵo, ĉio tio ĉi estas tute natura de la patrino, klarigebla kaj’ bona. Sed .. . nun ŝi iras kun sia knabo al la tablo, kaj diras «Maliceta tablo«! «Nur donu frapon al la tablo.« Kaj ĉi tio estas tute erara. Kvankam la tablo ne malvirtigos de tiu frapo, des pli multe ŝia propra infano, kiu nun jam frue estas erarkredigata, ke la kauzoj de liaj spertoj doloraj kuŝas ekstere de li, dum ili sidas en li mem. Erara opinio, kiu malvirtigas ofte homvivon, ĉar ĝi malebligas ĉiun moralan purigadon. Esperantigis E. Weeke Meezenlaan 41. Den Haag. (El la unua volumo de la Disaj Verkajoj de Jan Ligthart, konata Nederlanda pedagogo.)

— página 5 del PDF —

Nro 2

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

21

Iom pri la instruado en (nrenlando Gronlando eslis vizitata la pasintan jaron de nederlanda ekspedicio (okaze de la Internacia Polus-jaro). La nederlandanoj laŭdas ĉion, kion la dana registaro faris kaj faras por la indiĝenoj, kiuj loĝas nur» laŭlonge de la marbordo en tre malgrandaj kolonioj. Eble kelkaj legantoj pensas, ke la Grenlandanoj malmulte valoras, estas malinteligentaj, sed tiam ili lute eraras. La Grenlandanoj adaptiĝis al la malfacilaj cirkonstancoj de sia izolita, vasta, glaciriĉa lando. Ire lertaj ili estas en boa tkon str u ado kaj’ en ĉasado ka j fiŝkaptado. Iv mine ili estas afabla j ka j tre helpemaj. Proi la malgrandeco de la vilaĝetoj (ofte nur kelka j kabanoj) kaj la grandega j distancoj (Gr. estas proksimume /|i/j x tiel granda kiel Germanujo) ĉiu aparta familio devas esli kapabla konstrui siajn boatojn, ĉasmaterialon kaj kabanojn. Antaŭ kelkaj jardekoj ili ne scipovis legi kaj skribi, sed ankaŭ lio ŝanĝiĝis. Mi resumos kion mi legis en Niemve Kotterdammer Couranl (Nova Roterdama Jurnalo): Pro la disa loĝado de la 16.000 homoj eslis Ire mallacile *horn organizi la instruadon. Estas inter i 70 ka j 1 80 instruistoj ka j liu nombro ankoraŭ ne sufiĉas. La kompetenteco de ĉi-tiuj instruistoj mulle varias, Jui kelkaj pli grandaj lokoj, kie oni donas malpli elementan instruon, ka j instruas la danan lingvon, la dana predikisto partoprenas, Lerne jo kaj preĝejo kombiniĝis. Generale la kateĥistoj, naskitaj Grenlandanoj formas la pli bonan A *

1

La tri rozoj Iun belan matenon de majo tri rozburĝonoj vekiĝis en sia verda kaj kvazan atlasa korseto. Unu estis pale rozkolora; alia estis orkolora; la tria estis malhele ruĝa. — Kiel agrable estas vivi! ili murmuris. Apenaŭ tion ili estis dirintaj, kiam antaŭ ili aperis la Feino de 1’ rozoj, Kaj al ili, hei ŝi parolis: — Vivi ne sufiĉas. Celo estas necesa! Al vi mi donos la sorton de vi preferetan. Parolu! Poste, sin turnante al la unua: — Kion vi volas, vi rozkolora burĝono? — Mi volas trankvilan ekziston, sensuferan kaj sentimentan. Mi volas vivi for de la homoj kaj fini mian vivon sur mia trunketo. — Tiel estos! diris la feino. Kaj vi, flava burĝono? — Mi volas koni la mondumon, respondis ĉi tiu flavbutono. Mi volas ke oni admiru min, kaj oni prikantu mian belecon. — Tiel estos! duafoje parolis la teino. Kaj vi, ruĝa burĝono? — Mi volas doni feliĉon, murmuris la tria. — Tiel estos! lastfoje diris la feino. Poste, ŝi buŝblovis sur la tri florburĝonojn kaj … malaperis.

— página 6 del PDF —

22

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 2

parton de la instruistaro, lli estas ankaŭ helppredikistoj. Sed tiujn oni, kompreneble, nur havis en pli grandaj lokoj. La alia parto de la »instruistoj« estas kvazaŭ improvizita. Kie loĝas nur kelkaj familioj, kie oni povas kunvenigi ne pli ol dekon aŭ eĉ malpli da homoj,, tie oni sin helpu, lu viro, kiu scipovas bone legi kaj skribi, surprenas por tre modesta pago la taskon instrui la infanojn. Tiu pago jam eslis grava plibonigo. Mono havas grandan valoron en Grenlando. Nun la «instruisto « pli alte taksas sian oficon ol antaŭe, kiam oni lin rekompencis ĉiujare per donaco da tabako. Tiutempe li ofte fuŝis sian oficon. ‘Fage li ĉasis, vespere li venis hejmon, laca kaj domi inki ina, kaj ne plu eslis kapabla instrui siajn lernantojn. Nur la frua mateno, antaŭ la ĉasado, taŭgis iomete, Tiam ofte lia edzino lin skuis por lin veki kaj,’ anoncis al li la alvenon de la instruota j infanoj. Li ordonis al la infanoj reciti la lecionojn, sed… olte intertempe fermis la okulojn kaj ekronkis. Ankaŭ nuntempe la improvizita instruisto, kiel ĉiu alia viro, ĉasadas: alie li kaj lia familio ne povus vivi. Sed oni iom pli postulas de li. Krome oni olte helpas la gepatrojn por ke ili sendu siajn infanojn al pli grandaj kolonioj, kie troviĝas lernejo kaj katehisto. Por dek danaj kronoj monate oni ĉiam trovas familion pretan prizorgi infanon. Eĉ sepjara lerndevo tiamaniere* ne tiel klerigas la junajn Grenlandanojn, ke ili taksas sin mem tro alle da brigi la por ili necesan vivmanieron … feliĉe! Bazo de la instruado eslas la popollernejo. En la kolonioj kun proII. Tiam la rozkolora burĝono sentis la varman sunan kareson enpenetri ĝis ĝia koro, malfermi ĝiajn folietojn, disvolvi ĝian koloron. Baldaŭ ĝi estis bela rozkolora rozo, kun koloro mirinde delikata. Papilio venis, ekstaris sur ĝi, sed tie ne restis, ĉar la floro skuetis sian trunketon por forpeli la insekton.. Venteto ĝin karesis, kaj kunportis iom da ĝia bonodoro en sia bloveto. Sed neniu venis al ĝi. Oia ĉarmo estis perdita por ĉiuj. Kiam venis la dua vespero de ĝia vivo, — mortanta kaj malgaja — senfoliiĝis la rozkolora rozo, kaj da ĝi nenio postrestis. Laŭfantazie, la vento disigis ĝiajn petalojn. Tiel ĝi deziris, ĝia ekzistado ja fluis sensufere, sed ankan senĝoje, ĉar oni ĝin ne »amis« kaj por neniu ĝi velkis.

III. La dua burĝono fariĝis belega flava rozo je delikatega freŝeco, je dolĉega penetra bonodoro. Fierega ĝi staris sur sia trunketo, atendante brilan sorton. Apenaŭ duone disvolvita ĝi estis kiam beleta vigla servistino venis al ĝi, kaj delikate detranĉis ĝin de la trunketo. — Jen, ŝi diris, kiu tre bele ornamos la sinjorinan Moŝtan korsaĵon. Kaj la rozo estis portita al ĉarmega jam balvestita juna virino. La servistino kokete ĝin aranĝis sur la korsaĵo de sia mastrino ĉe la atlasa kaj flcksebla kolo kies belecon ĝi pli bone elmontris.

— página 7 del PDF —

Nro 2

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

23

Cesiaj instruistoj ĝi estas sepjara. Ce la okcidenta marbordo estas kvar lernejoj, kie la lernantoj povas daŭrigi sian studadon, lim el ĉi liuj kvar lernejoj estas por junaj fraŭlinoj. Nur ĉiun duan jaron oni akceptas lernantojn, la plej inteligentajn el tuta Gronlando. Post lafino dela dujara kurso ili povas fariĝi kateĥistoj en malgrandaj lokoj. Post tiu lernejo venas la tiel-nomita «llo jskole < (alt-lernejo). Ankaŭ ĉi liu lernejo akceptas ĉiun duan jaron por dujara kurso. La nombro estas maksimume •‘5. Finfine el ĉi tiuj a5 estas elektitaj i5 por la seminario, kie estas edukitaj la plej bonaj kateĥistoj kaj instruistoj. La plej eminentaj fariĝis predikistoj. Estas speciale lernantoj de ĉi-liu seminario, kiuj kristanigis Angmagssalik kaj Thule. La seminario bavas danajn profesorojn. El ĉiu grupo de i5 abiturientoj du estas sendataj al l )anujoi, kie ili sekvas specialan dujaran kurson por fariĝi predikisto. Sciinde estas, ke la dana registaro ne allasas privatajn negocistojn. Gi timas, ke ili trompus la indiĝenojn kaj vendus brandon, \i laŭdu lion!

SI ndo-konferenco pri la milito La lnternacia Ligo de Virinoj por Paco kaj Libereco, Nederlanda sekcio, ka j la ĝenerala Parligo de Virinoj okazigos la i i-an 12-an kaj i 3-an de Majo sludokonferencon pri la kaŭzoj ka j karaktero de la milito, kaj la rimedoj malhelpi militon. Kaj ĝi estis en la balo kun ŝi. Kaj ĉiu ĝin admiris. — La bela floro! oni diris, Rigardu do! Ĝi aspektas kiel atlasajo. — Oni povas pensi ke oni vidas porcelanaĵon, diris iu. — Kvazaŭ paŝtelaĵo, diris alia. La flava rozo malgajiĝis. — Kaj inia bona odoro! ĝi sopire murmuris, ili do ne pensas pri ĝi! Sed en la salono estis tiom kaj tiom da floroj ke la aero estis plenigita, saturita de florodoroj, parfumoj, kaj ke neniu pensis pri tiu kiu eliĝis el ,ĝi. Kiam la juna sinjorino revenis el la balo, la servistino malligis la rozon de la mastrina korsajo kaj ĝin jetis en grandan pokalon kun fingroringoj braceletoj kaj ĉirkaŭkoloj. Tie ĝi velkis, kaj ĝiaj petaloj falis inter la juveloj. Post kelkaj tagoj la servistino rimarkis la velkintan, scnfoliiĝintan rozon en la pokalo. Do, ŝi prenis ĉi tiun pokalon, iris al la malfermita fenestro kaj buŝblovis« forte sur la floron kies restajoj forfhigetis mallongan momenton, poste disfalis ekstere sur la strattrotuaron. Kaj la flava rozo estis balaita en la stratdefluilon. Ĝi ricevis la sorton de ĝi postulitan.

IV. Koncerne la malhela burĝono, ĝi apenaŭ estis belega rozo simila je karnoroza veluro kiam ĝi estis detranĉita de bela blondulineto. — Venu, ĉarma floro, la knabino diris, venu festi frateton mian. Li malsanas. Li estos feliĉa vin posedi. Kaj la ruĝa rozo estis portata al okjara knabeto kuŝanta sur sia lito, pala

— página 8 del PDF —

24

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 2

La provizora programo mencias koncerne la kaŭzojn: fl Supervido de la nuntempa internacia situacio, pri kiu parolos Dr. vani Blankenstcin aŭ S-ro CII. G. J. van *dei Mandere l .a milito, kiel psikologia problemo, parolonto: Dr. A. Grob) neveld. <9 La ekonomia problemo, parolonto: S-ro l)r. II. Giltay d) La mililaj industrioj kaj iliaj interesoj, parolonto: S-ro Camille Drevet. kiu estas sekretario de «Paco kaj *Libereco en Geneve. e) La ekonomia ekspansio, parolonto: Proi. I)r. Tinbergen de Ja n Komerca universitato en Rotlerdamo /.) La konkurso de la armado, parolonto: la anti-mililarislo \V. I van VVarmelo, eksoficiro. Rilate al la karaktero de la milito staras sur la tagordo: Moderna milittekniko kaj protekto de la civila loĝantaro, pii kiu parolos Proi. Dr. (iertrud \\oker kaj inĝeniero K. .1. Ilondius. Ce la tria parto de la konferenco eslas priparololaj la problemoj: a Kiujn rimedojn havas la Ligo de la Popoloj por malhelpi la militon? b lnternacia senarmigo da konferenco en Geneve) malgrandaj nacioj. c) La scienco de la Paco. Ci liu lasla punkto estas dividita en tri partojn i. Eduko kaj Junulmovado, a. Plifortigo de la pacvolo kaj la senlo de prirespondeco ankaŭ ile la gazetaro, parolonto: Roli Peereboom. direkloro-ĉelredaktoro de la llaarl. Dagblad. 3. Prilaboro de la publik a opinio. Esperantigis. I’. \Veek• o kaj malgaja . . . Estis en malriĉa ĉam breto kie radion neniam floroj kaj simo alportis. — Jen, prenu, frateto, la knabineto dilis. Hodiaŭ estas ja via naskiĝdatreveno. Vidu kian belan rozon mi alportas al vi. ŭojbrilis la brunaj okuloj de I’ knabeto. Li prenis la rozon, kaj ĝin alproksimigis al siaj lipoj. — Kiel bela ĝi estas, kaj kiel ĝi bonodoras, li diris. Kaj la ruĝa rozo trovis lokon en vazo el vitro plena de akvo, sur tableto apud la malsana etulo kiu rave ĝin admiris. De tempo al tempo li premis la vazon, spiris la florodoron, kaj kisis la rozon. Mi »amas« vin, bela rozo, li diris. Kiel bona estas vi pro tio, ke vi venis bonodorigi mian ĉambron. La akvon de I’ vazo, zorge oni ŝanĝis ĉiuinatene, kaj la rozo vivadis kvar tagojn. Kiam ĝi senfoliiĝis, la malsanuleto kiu jam estis preskaŭ resaniĝinta, kolektis pie la petalojn kaj post unu lasta kiso, ilin enfermis en ŝlosebian kesteton de panjo donacita al li. Kaj kiam li tute resaniĝis, ĉiam ĝoje, li remalfermis la kesteton , kaj revidis la velkintan floron. Gi memorigis al li ke oni lin amas, kaj ke tion plezurege li sentis en la tago kiam lia fratineto al li estis alportinta la floron. Tiele, la ruĝa rozo estis ricevinta, ankaŭ ĝi, la sorton, kiun ĝi estis poslulinta. Gi donis feliĉon, kaj pro tio ĝi restis vivanta en la memoro. El franca: de Madeleine Vernet trad. F. Vĉrot.

— página 9 del PDF —

Nro 2

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

E L

25

E S T O \ I O :

Esperanton en popollernejojn! — A. Seppel —

Laŭ gazetaro ŝajnas esti certa, ke en proksima estonteco oni forigos la devigan instruadon de fremdlingvo el niaj popollernejoj. Oni ekkomprenis, kiel danĝerajn rezultatojn povas doni troa influo de nacia fremd1 ingvo. Estas salutinde, ke oni ekkomprenis la faritajn erarpaŝojn, ĉar la ekkompreno donas eblecon pli bone solvi la problemon. En niaj lernejoj estas permesate instrui Esperanton kiel libervolan lernobjekton laŭ decido de la klerigministerio jam de la jaro 192/1-ai. Tamen tiun eblecon ĝis nun oni uzis tre malmulte. Estas ja kompreneblo — niaj lernejoj suferis pro troeco de fremdlingvoj. Antaŭ kelkaj jaroj eĉ en popollernejo oni instruis du fremdlingvojn. En tiaj cirkonstancoj simple mankis tempo forto kaj energio por Esperanto. Sed se nun oni forigos nacian fremdlingvon el la popollernejoj, ni pri enkonduko de libervola instruado de Esperanto. Niaj gepatroj ĉiam vidis en la popollernejoj la instruadon de fremdlingvoj kaj ili alkutimiĝis al ĝi. Ili konscias. kiel necesa al ni. anoj de malgranda nacio, estas la lernado de fremdlingvoj. Pro tio—*<iv oni sufiĉe klarigus la gravecon de Esperanto — ĝi kiel libervola lernobjekto trovus sufiĉe da adeptoj en la lastaj klasoj de la popollernejoj. Sed kiom oni scias en la vasta publiko pri Esperanto? Malmulte. Ire malmulte. Ivaj kulpaj eslas ni. esperantistoj, ĉar ni malmulte propagandis nian lingvon, malmulte klarigis ĝian esencon. Aidu. kiel malofte vi trovas en la estonlingva gazetaro la vorton Esperanto, kiel maloftaj estas sciigoj pri ĝi kaj klarigaj aŭ propagandaj artikoloj preskaŭ lule mankas. Cu ni aŭdas aŭ legas ofte pri propagandaj kunvenoj? Sed tamen — ni estas fieraj: ni ja donis al eksterlando tiom da bonaj Esperanlo-instruantoj! kaj nun ni opinias, ke la alero hejme ankaŭ eslas en bona ordo. Karaj gesamideanoj, ne koleriĝu — la situacio similas al la prudenteco de struto: ŝovu la kapon en sablon, oni vin ne vidos’! Oni diras: la estonteco apartenas al la gejunularo. Prave. Ni diras: la estonteco apartenas al la geesperanlistaro. Ankaŭ prave. Sed ni kunligu ilin — tiom pli firma estos ilia estonteco. En la komenco de la nova jaro ni komencu senĉesan poresperantan propagandon buŝe, en gazetoj, en kunvenoj. Ni uzu nian tutan influon kaj scipovon por la bonfarto de Esperanto. Propagandu kaj agu ĉiam. ĉie kaj ĉiel por ĝi. kaj unuavice klopodu celi. ke Esperanto jam de la nova lernojaro kiel libervola lernobjekto en niaj popollernejoj trovu vastan aplikadon. Nur tiam ni povas esperi, ke ĝi progresos en geometria progresio. Agu. gesamideanoj! >1

— página 10 del PDF —

26

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 2

Evito de herede malsana posteularo <!<• l>r. occ. publ., l»r. jur. Fr. Franche, advokato, MUnchen

l nu aŭ du infanoj rezultas ĝenerale el sana familio; sed spirite mak astaj, herede malsanaj homoj pro foresto de internaj ko n sha ŭ sta roj •eslas regataj de eksternormala inklino al generado, ili senbride pliinultjĝas. Sammezure pliiĝas la kostoj por ilia vivsubteno sarĝanle la sanulojn kaj pro tio mahililiganle ilian plimultiĝon. La subtenado kaj sekurigo de spiritmalsanuloj, spiritmalfortuloj, kripluloj postulas ĉiujare egajn sumojn, elspezataj!! lute sencele. La sana parto de popolo suferas pro ci liuj tute senvaloraj popolanoj. Ci liuj pripensoj kondukis en Germanujo al publikigo de la leĝo por evito de herede malsana posteularo de la i/ja de julio ip33, ekvalidiĝinta l a ian de januaro 193/1, ĉar en Germanujo ekzislas proksimunie 000.000 ĝis 600.000 spiritmalforluloj, pr. 000.000 spiritmalsanuloj, pr. 100.000 epilepsiuloj. Laŭ la fundamenta ideo de la leĝo la steriligo (ne kastrado) estas profilakta protektago de la stato por la ĝenerala saneco. Gi ne eslas senhonoriga, la proceduro tute ne estas kriminala. Kompreneble devigo estas ne malhavebla. Kaj por fari ĉi tiun devigon justa, devis esli enigataj en la leĝon sekurigiloj en formo de tribunalo por hereda saneco kaj de protestinstancoj. — La unuan fojon donas la leĝo al kuracisto povon decidi pri lio, ĉu individuan vivon oni konsideru plenvalora, ĉu ne. Ĉar du kuracistoj, kiuj sidos estonte sub gvido de juĝisto en tribunalo por hereda saneco, disponos pri la plimulto de la voĉoj, ili estos decidaj. La stato de la medicina scienco postulas, ke oni limigus Ja nombron de la heradaj malsanoj. Kiel liajn konsideras la leĝo: denaskiĝan idiolecon. skizofrenion, heredan koreon (Veilstanz), heredajn blindecon kaj surdecon; krome povas esti steriligataj ankaŭ kronikaj alkoholuloj. Senescepte do temas pri malsanoj, kiu j klinike kaj patologie eslas tiom esploritaj, ke definitiva juĝo pri la hereda transiĝo eslas (‘bla. La steriligo eslas efektivigata tiel, ke oni ne forigas la testikojn aŭ la ovariojn, sed translokas la sperm kanaloj n resp. la ovokondukilojn, aŭ oni faras ilin netrapaseblaj, aŭ distranĉas ilin. Kompreneble la operacio povas esli farata ankaŭ kontraŭ la volo de la operaciendulo. — Gi eslas ebla, kiam la decido ordonanta la steriligon fariĝis definitive jurvalida post finiĝo de la proceduro, antaŭgardanta misuzon, ĉar ĝi eslas provizita per ĉiaj juraj garantioj. Ke (‘stos eble entute malaperigi la nomitajn malsanojn per tiaj operacioj, tion neniu opinias; sed iom post iom versajne rezultos ilia granda iualplinmlliĝo. Post longa vico da jaroj estos plej interese, se oni resumos (‘likojn de la leĝo konsiderante ne nur la heredsciencon, sed ankaŭ la ĝeneralan medicinon. X •

— página 11 del PDF —

Nro 2

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

ENKETO PRI UZADO DE ESPERANTO EN LIBERTEMPAJ TENDAROJ En la nunjara kongreso de FIAI la delegitoj sin okupos pri du demandoj: 1. la formiĝo de la gcinstruistoj; 2. la problemo de la libera tempo por la gejunuloj. La sekretariejo dissendis antaue demandaron por hax igi al si de la diversaj naciaj asocioj raporton pn la situacio en ilia lando kaj pri iliaj ideoj rilate al tiuj aferoj. Por ni, Esperantistoj, unu el la dernandoj estas grava, nome: Ĉu vi opinias ebla la okazigon de internaciaj libertempaj tendaroj en ĉiu lando? Sub kies kontrolo? Kun kies kunlaboro? ĉi vi preferas por tiuj tendaroj ESPERANTON aŭ la elementojn de la naciaj lingvoj? Por informi la sekretariejon de FIAI pri la rezultatoj, jam akiritaj per Esperanto en internaciaj tendaroj (kaj infaninterŝanĝoj), la Laborkomito de TAGE petas al ĉiuj, kiuj havas spertojn pri ĉi tiu afero, sendu al ni raporton. Ni petas ne nur raporton en Esperanto, sed se eble vi samtempe raportu en unu el la de FIAI uzataj lingvoj (angle, france, germane, hispane). Tiam ni povos tuj sendi la alvenintajn raportojn al FIAI. Ni petas respondojn je la subaj demandoj: 1. Kie kaj kiam okazis la tendaro (infaninterŝanĝo)? 2. Kiom da infanoj partoprenis? (Knaboj, knabinoj.) 3. Kiom da jaroj havis la gejunuloj ? 4. Kian lernejon ili vizitis? 5. Kiom da tempo ili studis Esperanton kaj kie? (En kurso, en lernejo kun deviga aŭ sendeviga instruado) 6. Kia estis la aranĝo de la tagordo

27

en la tendaro? 7. ĉu oni organizis prelegojn, ekskursojn? Kiajn? 8. Al kiuj nacioj apartenis la partoprenintoj? Aldonu vian ĝeneralan impreson pri la sinteno de la infanoj. Ni petas baldauan respondon, ĉar ni devos sendi la raporton antaŭ la 15-a de aprilo. Adreso de la sekretario: vidu sur la unua paĝo. SCIIGOJ DE LA LABORKOMITATO. La plej grava okazaĵo por ni geinstruistoj ĉiuspecaj en ĉi tiu jaro estas la Viena Konferenco dum Pcntekosto. La programo, enpresita en la antaua numero de IPR, sufiĉe klarigas ĝian gravecon por nia tuta movado kaj por la geinstruista movado speciale. Estas do nepre necese, ke la Konferenco sukcesu! Necese estos do, ke venu sufiĉe granda aro da es perantistoj ! Ankaŭ la Stokholma Kongreso estas grava por la inovado. Sed vi pripensu, ke en la Viena Konferenco ne nur kunvenos Esperantistoj, sed multaj gravaj personoj kaj asocioj ne esperantistaj. Al tiuj ni pruvu en ilia ĉeesto la eblecojn de Esperanto! Tiuj personoj nur aŭdas pri niaj internaciaj kongresoj pere de la gazetoj. Sed nun en Vieno ili venos mem. Ili spertos per propraj oreloj la grandajn faciligojn en la interkomprenado de diversnaciaj homoj. Tial la Viena Konferenco estos pli grava ol nia Universala Kongreso. Ni devas esti danka al UEA, kies direktoro por eksteraj aferoj post longdauraj klopodoj sukcesis okazigi ĉi tiun konferencon kun subteno de Ia austria registaro. Sed nun, ni geinstruistoj havas la devon fari ĉion eblan por sukcesigi tiun grandiozan entreprenon. Kiu povos, tiu partopre-

— página 12 del PDF —

28

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

nu en Vieno! Kiam vi loĝas en mezau sudeŭropo, kaj nur kun granda peno povos veni al Stokholmo, tiam pripensu, ĉu vi ne pli faci.e povos iri al Vieno! Kiam vi dubas, ĉu iri al Stokholmo, ĉu al Vieno, ni konsilas al vi: iru al Vieno! ♦

De 11—15 IX okazos la Vla Kongreso pri Morala Edukado en Krakovo (Polujo). La pritraktota temo por ĉi tiu tempo estas tre grava. La rolo, kiun povos ludi la junularo en la interkompreniĝado de la popoloj, certe estos plifaciligita kiam estos uzata Esperanto kiel interkomprenilo. Eble la iniciantoj de ĉi tiu kongreso estos konvinkataj en Vieno, en kiu konferenco ili certe estas invititaj. Ni povos helpi konvinki ilin sendante nian raporton pri la uzado de esperanto ĉe libertempaj tendaroj, infaninterŝanĝoj kaj korespondado. Ni do instigas niajn legantojn, kiuj havas proprajn spertojn pri tiaj interrilatoj inter gejunuloj au infanoj, atentu nian enketon en ĉi tiu numero. Ni tial povos aŭdigi nian voĉon en ne-espcrantistaj rondoj. En Stokholmo ni kunvenigos nian membraron por diskuti la nunan organizformon kaj la eldonon de IPR. Krome ni aŭdos tie la prelegojn de du svedaj kolegoj: k-o Henry Ysner parolos pri la sveda slojdo (eble ni povos viziti ekspozicion de slojdlaboraĵoj?) kaj k-o Einar Dabi parolos pri tre grava problemo en diversaj esperantaj kluboj: Daurigaj kursoj en Esperanto. Ni esperas, ke multaj gekolegoj ĉeestos nian kunvenon. Ni bedaurinde ne povas komuniki kiam la kunveno okazos, ĉar LKK ŝajne ankoraŭ ne decidis pri tio.

Nro 2

Fine tre grava peto al gekolegoj vizitontaj la stokholman kongreson! Ni petas la gekolegojn, kiuj kapablas kaj emas prelegi pri ia scienca psikologia au instrumetoda problemo sin anoncu ĉe la sekretario de TAGE! ĉi tiu peto rilatas al ebleco, ke iu fama esperantista kolego povos prelegi (kun traduko nacilingve) en granda diversnacia geinstruista kunveno. Ni esperas, ke iu el niaj eminentuloj estos preta fari tiun gravan helpon al la esperanta movado. (MK)

VI a KONGRESO POR MORALA EDUKADO okazos en Krakovo (11 —15 Scptembro 1934). La ĉeftemo pritraktota estas: La moralaj fortoj komunaj en ĉiu horna estajo, iliaj originoj kaj ilia malvolviĝo per la edukado. La invitilo enhavas i. a.: Nuntcmpc, kiam la humaneco ŝajnas esti pli malpli senkondiĉe forpuŝata de malbonaj fortoj; kiam la fundamentaj principoj, sur kiuj nia civilizacio estas bazita, ŝajnas esti minacataj; kiam la reakcio kontraŭ malbonagoj kaj perforto tago post tago plimalfortiĝas sekve de la ĉiam pli grandiĝantaj malfacilaĵoj en la vivbatalo, nun estas la devo de la pensantaj homoj gardantaj kaj de tiuj, energie laborantaj por pli bona estonteco kaj kredantaj en tia estonteco, paroli klarajn vortojn. La kongreso ne favoras la ideojn de iu asocio aŭ partio, sed oferas al ĉiuj, kiuj interesiĝas en morala edukado, kiu ajn estas ilia religia au etika konvinko, nacio kaj vidpunkto, egalan oportunecon por komuniki siajn opiniojn kaj kompari tiujn kun aliaj. La kunvenoj estas nur konsultantaj kaj ne estas profesiaj, ĉiaj geinstruistoj estos bonvenaj, sed ankaŭ la gepatroj kaj la ekonomistoj kaj politikistoj. La kongreso sin direktas al ĉiuj religioj, al ĉiu popolo de kiu ajn ling vo kaj koloro. La adreso de la organiza komitato

— página 13 del PDF —

Nro 2

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

estas: Flozd 88, Muzeum Oswiaty Warszawa. Kasistino estas: S-ino Z. Zukievviczovva, Koszyko\va 9, Warsza\va. Kongreskotizo estas K) anglaj ŝilingoj. La kongrespaperoj estos presataj en franca, angla, germana kaj itala lingvoj. Il-a INTERNACIA KONFERENCO POR LA INSTRUADO DE HISTOR1O. (Basel, 9— li Junio 1934). En la jaro 1932 okazis la I-a Konferenco por Histori-instruado eri Hago (Nederlando), sub gvidado de Prof. Rafael Altamiro, membro de la Internacia Juĝejo. La raporton pri tiu konferenco vi povas trovi en IPR, 11, 109 (1932). La ll-a Konferenco pritraktos du demandojn: 1. Kiel devas esti laŭ via opinio la celo kaj la esenca karaktero de la instruado de historio en la pli altaj Iernejoj? 2. Kiun lokon devas okupi la internacia historio en la instruado kaj en la eduka laboro? ĉu nuntempe la lernantoj de ŝtataj lernejoj akiras precizan kaj sufiĉan konon pro la signifo de aliaj popoloj? ĉu la instruado cu la nuna maniero taugas por akceli la interkompreniĝadon de la popoloj? Krome estos pritraktataj la eldonado de kvaronjara revuo kaj la starigo de internacia federacio de landaj asocioj por profesoroj de historio. Oni petas por informi la fak- kaj taggazetaron de ĉiu lando pri la konferenco. La adreso estas: Rittergasse 4, Basel (Svisujo). Kongreskotizo (sv. fr. 10) devas esti pagata je poŝtĉekkonto: Basel V 122, 2. Intern. Konferenz fŭr Geschichtsunterricht. ESPERANTO-UNUIOO DE SAKSAJ GEINSTRUISTOJ. La Esperanto-Unuiĝo de Saksaj Geinstruistoj estas novorganizita kaj depost la LIO. 33 aliĝis al Germana Esperanto-Asocio. En ia estraro oni vokis s-ron K. Krober, la estintan prezidanton, s-ron K. Walther, Dresden N 23, Burgsdorff-Str. 30, kiel anstat. prez., s-ron Degen, Leipzig C 1, Augustenstrasse

29

15, kiel sciencan apudkonsiianton kaj la ^isnunajn kasiston kaj sekretarion s-rojn Ritter kaj Fickler, Riesa. Devigita de la kontraŭ-germanaj atakoj la asocio dediĉis siajn fortojn tute al la klarigo pri la vera stato en Germanlando per dissendo de du Esperantlingvaj folietoj: La Nova Germanlando«, lnternacia Informilo pri la Nova German lando kaj «Mondo atentu! Parolas Adolf Hitler!« Tiu dissendo instigis viglan interkorespondadon kun ĝis mm 25 diversaj landoj, kiun bone helpas klarigi la veran situacion en Germanlando kaj amikiĝi en la senco de nia majstro. La tutmondaj gekolegoj estas petataj subteni nian laboron, ĉar per tio la oficiala akcepto de Esperanto kiel utila komprenigilo prosperos. Karl Krober, Schillerstr. 9, Riesa, Germ. LA ĈEFURBESTRO DE BUDAPEST PRI ESPERANTO. D-ro Aladar Uuszar, ĉefurbestro de la hungara ĉefurbo Budapest, ĵus faris la jenan deklaron pri Esperanto: »En la nuna tempo de alte evoluinta nacia konscio neniu nacia lingvo povas fariĝi ĝenerala mondlingvo. Dum la historia evoluo ĉiu lingvo akiris tiajn ecojn, kiuj kauzas al la fremda uzanto de la lingvo nevenkeblajn malfacilajojn. Pro tio la helpa lingvo estas necesa kaj altvalora.«

ANEKDOTO PRI JAN LIGTHART Anekdoto pri Jan Ligthart, la konata, jam mortinta nederlanda pedagogo (militajn jarojn li eslis lernejestro en :*) Hago La lernejon en la Tullingh-stralo en Hago, kie Ligthart estis estro, vizitis infanoj ne sin distingante (kiurilate per bonaj manieroj. Iam okazis, ke unu el la knaboj, kiuj antaŭ kelka lempo lorlasis la lernejon, dum siaj cagadoj ĉiam reiris al la lernejo, kie li, grimpante sur la fenestrosojloj ^telrigardis inlernen. lio kompreneble amuzis la infanaron, sed incitadis la pedagogon

— página 14 del PDF —

30

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

antaŭ la klaso. Ciu sciis, kiu estas la bubo. sed luj kiam la kolerigita instruisto eslis ironta eksteren, ia kapo malaperis kaj la lignaj ŝuoj klaketis en la senbrua strato, sed revenis post kvaronhoro. lio ĉiam denove okazis, ĝis kiam fine Ligtbart iun lagon »hazarde renkontis la kulpulon. Mezkvalita pedagogo eslus uzonta la kolimajn rimedojn: mallaŭdon, admonon, riproĉon aŭ eslus regalonta lin per orelbato. Ligtbart e agis. Kun i diris al la , Lastatempe ĝenas min. jadas ci lie kaj suprengrimpas la fenestroj. Vi sufiĉe olte is en la ĉirkaŭaĵo. Se vi liazrenkonlus la bubaĉon. bone batu lin por mi. Nur ofte spionu — vi certe trovos lin. Kompreneble li eslas malbone edukita bubo. Momenton la knabo miregis. Sed tuj poste li adoptiĝis al la cirkonstancoj. Okazos laŭ via volo, via moslo , li respondis, kvazaŭ li estus kortega ceremoni-eslro. La lernejo en la Tullingh-slrato neniam plu eslis ĝenata de lia scivolemo. A

•

GAZETARA SERVO. Mi aranĝis je sukcespromesaj auspicioj gazetaran servon, t. e. entrepreno, kiu volas prezenti al la gazetoj manuskriptojn ricevitajn per Esperantor (sed ne propagandaj por Esperanto), kaj mi petas la samideanojn pri kunlaboro. Bonvolu sendi al mi el negermanaj landoj (Esperante aŭ germanlingve) memverkitajn laborojn, au tradukaĵojn de malgrandaj gazetsciigoj kaj raportoj pri strangaj bonliumoraj kaj interesaj okazintajoj, artikolojn pri popolmoroj, pri mirindaj kutimoj, travivaĵoj ktp. Noveloj, ski-

Nro 2

zoj au alia spirita propraĵo povas esti uzataj nur post la permeso de la verkistoj. Ankaŭ interparolojn kun famaj personoj en politiko, arto kaj scienco mi povas uzi, same tradukaĵojn de artikoloj el fremdlandaj gazetoj pri la politiko en Germanujo kaj kiei oni prijuĝas la aferon en nia lando eksterlande. Por uzeblaj manuskriptoj mi pagas honorarion kaj vi povos samtempe gajni monon kaj helpi al granda grava entrepreno en la intereso de nia helplingvo. Do sendu multajn manuskriptojn al F. W. Mischke, redaktoro, Radeberg Sa., Germanujo. MALGRANDA ĴAMBOREO EN SLOVAKUJO. Certe kun granda ĝojo sciiĝos niaj gefratoj kaj skoltamikoj, ke la Xll-a lnternacia Tendaro de la Skolta Esperantista Ligo okazos de la 16.—31. VII. ĉijara en la regiono de Tatry. La preparajn laborojn prizorgas la Esperanto-Fako de la Centro de Slovakaj Katolikaj Skoltoj (Bratislava, Kapitulska ul. 18), kiu jam ekfunkciis. Gi dissendis jam al ko-< nataj adresoj sian unuan cirkuleron. Interesuloj petu ĝin lau la supra adreso. — Jen bona okazo propagandi Esperanton inter la skoltaro. Karaj lcgantoj de L P. R. helpu al ni ĉiuj! Monsubtenon por la preparaj elspezoj kun kora danko akceptos la Prepara Komitato. INTERNACIA KONKURSTEMO POR LA JUNULARO. La Junulkomitato de la Generala konsilantaro por Kristana Vivo kaj Laboro, kaj la Tutmonda Ligo por internacia amikeco per kamaradeco konkurmetas internacian konkurson pri la temo: »Kristo kaj la ĝenerala fratecoj kun la celo disvastigi la pacspiriton inter la junularo. La plej bonaj solvoj estas premiotaj per pli ol 150 premioj kompleze disponigitaj de S-rino Van Loan de Babylon el Ameriko. ESTAS PERMESATE SKRIBI LA SOLVOJN ESPERANTLINGVE. La regularo de la konkurso estas senpage havebla ĉe la sekretariejo de la Komitato: Poŝtfako 46, Eaux-Vives Geneve (Svisujo).

— página 15 del PDF —

Nro 2

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Abonprezo de L P. R. La abonjaro daŭras de la l-a de januaro ĝis jarfino. La prezo por unu tuta jaro estas 2.50 ned. guldenoj (inkluzive aneco de TAGE.) Ek de la l-a de julio ni akceptas ankaŭ duonjaran abonon je 1.25 ned. guld. Por 2.50 ned. guldenoj estas sendota el: Aŭstrujo 8 ŝilingoj. 5. — ŝil. Britujo 37 fr. Belgujo Cehoslovakujo 33 ĉ. kr. 6 kronoj. Danujo 25 frankoj. Francujo 4 markoj. Germanujo 12 pes. Hispanujo Hungarujo 7 peng. 75 din. Jugoslavino Latvujo 5 latoj. 6 kron. Norvegujo 8 zlotoj. Polujo 180 leoj. Rumanujo 6 kron. Svedujo Svislando 5 frank. 1. 50 doi. U. S. A. Kiam vi sendas la kotizon rekte al la administracio, ni petas vin: 1) Pagu, se eble, pere de la poŝtĉekkonto No. 90544. Nederlando. 2) Ne sendu poŝtmarkojn. 3) Sendu papermonon en registrita letero. 4) Se vi preferas kuponojn, sendu 5 U. E. A. kuponojn de 1 Sv. Frank.au 10 poŝtajn respondkuponojn por tutjara abono. 5) Skribu tre legeble nomon kaj adreson.

AGENTOJ de TAGE Vian kotizon akceptas. En landoj: Angla: F-ino V. C. Nixon, 183 Woodlands Park Road, BOURNVILLE, Birmingham. Alĝera: Jean Dclor. Professeur au College de gar^ons. TLEMCEN. (Dep. Oran) Aŭstra: (vakanta) Aŭstralia: H. M. Lanyon. Harrow St., Box Hill E 11. MELBOURNE. (Victoria) Belga: H. Rainson. Hombeekschesteen\veg 54. MECHELEN. Bulgara: Ivan Sarafov. GOLEMO

31

SELO. (regiono Kazanlik). Ĉeĥoslovaka: A. Valouŝek. BRNOKRALOVO—POLE Tyrŝova 19. Poŝtkonto: Brno 102169. Cilia: E. Herrera Valen. Clasificador C. 220. SANTIAGO. Dana: Peter Frey. Claŭsensvej 26. HADERSLEV. Estona: R. Gutmann. Kaupmehet, 6—1. TALLINN. Finnlanda: Elmi Tamminen. Sitavuorenranta 4. A. HELSINKI. Franca: F. Verot. Rue des Villas. St.-ETIENNE. (Loire). Poŝtĉekkonto: 37421 Lyon. Germana: K. Hofmann, RIESA, Felgenhauerstr. 63. Poŝtĉekkonto : 26379 Dresden. Greka: D-ro A. Stamatiadis. Rodou 21. ATENO. Hispana: Ford. Montserrat. Str. Provcnza. 75—2—3. BARCELONA. Hungara: Bleier Vilmos. Mester-u. 53. V. 7. BUDAPEST. IX. Japana: Joshi H. Ishiguro. TOKIO. Daita II. 784 Setagaya Jugoslava: Stanko Prvanoviĉ. HALOVO. p. Zajeĉar. Kanada: Alexander N. 223 Blaine Lake. SASK. Latva: S-ino O. Juŝen. Slokas iela N. 112. dz. 1. RIGA. Litova: Mok. A. Prapuolenis. Iŝlaŭzas. paŝt. ag. PRIENU. VALS. Nederlanda : M. van Mullem. > 0.58. OPHEMERT. kasisto: E. A. Koot, UTRECHT W. v. Noortstr 10. Poŝtkonto nro 176356. Nederlanda Hindujo: P. Mamecach, M a k a s s a r (Celebes) Lariangbangi str. 107. Norvega: Niis Okland. Rommesveit. Stord. Pola: B. Gluchovvski. ŝw. Wincentego 80. WARSZAWA 24. Poŝtkonto 16992. Sveda: Torsten Torbjar. Mariagatan 15. a. GOTEBORG. Poŝtkonto 43148. Svisa: S-ino N. Oumanskv. 12 rue Jean-Jacquet. GENEVE. U. S. A. : David R. Metzler. Route 1. Box 389. FRESNO. Californie. El landoj sen agentoj inono estas sendota rekte al la adm. Agentojn por tiuj landoj ni serĉas.

— página 16 del PDF —

32

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 2

UŜE-EĤO

Aliĝu senprokrast e

al la ĵus preparata 1 l-a eldono de

Organo de la eŭropanismo

BES-fldresaro

Postulu provnumeron de la

de esperantistoj el ĉiuj landoj la bone konata jarlibro, kun adresoj el pli ol 40 landoj, kun portretoj kaj alfabeta registro de aliĝintoj laŭ profesio kaj inklinoj, tiel ke ĉiu povas tuj trovi la deziritan adreson! — Aliĝa kotizo (kun adresaro): 1— Fsv. = 0.85 Mg, = 1 ŝ. 3 p. br. = 0.33 doi. — 4 resp. kup. — Publikigo de portreto: 0.50 Fsv. — Detalan, 14-paĝan, ilustritan prospekton al ĉiu senpage ekspedas: BES (Bohema EsperantoServo),Potŝtejn,ĉeĥ oslovakujo, Eŭropo Reprez. por Germanujo; «Heroldo de Esperanto14, K6ln, Brŭsselerstr. nro 94.

ESPERflNTOBLUDET (NORVEGA ESPERANTISTO) Organo de Norvega Esperanta Ligo

Monata Abonprezo; Norv. kr. 3 — pojare

Abonu ĝin ĉe f-ino Liv Sandberg Poŝtkesto 197, Bekkelaget pr. Oslo Malgraŭ la krizo ni progresas!

Oo MOTO INTERNACIO 32 grandformataj paĝoj en

Karneolo, Kioto-hu, Japanujo Specimeno senpaga.

Eldonejo LIBRO en TIMIŜOARA J. Str. Lonovici 1 (Rumanio) SENDUBE ĉiuj ŝatantoj de la Esperantoliteraturo legas avide la gazeton

Literatura Mondo ĉar ĝi estas la plej bela, pure literatura gazeto en Esperantujo Ĉefredaktoro: DRO KOLOMANO KALOCSAY Regulaj kunlaborantoj la plej famaj esperantistaj originalaj verkistoj kaj tradukistoj. Formato 23X31 cm. Aperas monate, sur arta papero, dudek paĝoj. Abonprezo: Por unujaro_ svisaj fr. 9,— Duonjaro_ __ svisaj fr. 5.— Opa numero __ svisa fr. 0.90 aŭ egalvaloro Specimeno unu respondkupono.

CIENCO GAZETO estas nun pligrandigita, 20 paĝoj dense presitaj, kun senpaga aldono „ BULTENO4 Scienca Gazeto aperos dum 1934 [3-a jaroj same regule, dumon» ate, kiel ĝis nun. Enhavas multegon de informoj popularsciencaj. Jarabono 4 sv. fr. Specialaj prezoj en Japanio, Sovjetio, Francio, Italio, Hispanio Specimena ekzemplero kontraŭ unu respondkupono. Mendu tuj ĉe Amerika Esperanto-lnstituto, 124 KingSt. Madison,Wis.,Usono

Felelos kiado: Bleier Vilmos. Keszitette a Pestvideki N’yomda Vicon. A nyomdiirt Binik Gy. felelos

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

13-a jaro (Numero 3) 1934 Tutjara abono: 2.50 nederlandaj guldenoj (inkluzive aneco de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj)

PEDAGOGIA REVUO Oficiala Organo de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE) Redaktoro : E. J. BOLTJES. Engelsche laan 30. Winschoten ((Nederlando) Administranto: P. KORTE. Schoolstraat 13. Veendam (Nederl.) Poŝtĉekk.: 90544 Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME. 21. Glenalmond Rd Sheffield (Anglujo) Sekretario de TAGE: W. H. MOOK. Nassauplein 15a Groningen (Nederlando) 2-a Sekretario: K. H. SPORTEL. Nieuvv-Scheenida (Gr). (Nederlando)

La viena konferenco — Impresoj de G. IF. Roome —

La unuan impreson faris la grandega energio, aktiveco kaj sindoneto de la sekretarioj, sinjoroj Steiner kaj Kreuz… La laboro kiun ■ganizado de aferaj, formalaj, kaj socialaj ili faris, la preparado kaj org kunvenoj, la subteno kaj kunlaboro de la aŭstria ŝtatestran) kaj edukaj, aŭtoritatoj, kaj la kunaltiro de esperantaj kaj ne esperantaj reprezenlvantoj de tiom da nacioj kaj tiom dla asocioj, precipe dum periodo de ekonomia kaj aliaj malfacilaĵoj, ĉiuj el tiuj estis triumfo de intelif genta, forta laboro. Eble la ĉefa valoro de la konferenco mem estas ĝia evidenta praktika pruvo de la taŭgeco kaj utileco de Esperanto kiel interkomun ikilo inter diversaj nacioj kaj lingvoj, al multaj personoj kiuj ordinare» neniam ĉeestus simplan esperantan kongreson. Ĉe Slockholm, ekzemple, la superega plejmulto estos nature Esperantistoj. Nur malmulte da ne>esperantistoj vidos ĝian veran. gravan efikecon ĉe ĉiutagaj aferoj kaj priparoladoj. Sed ĉe Vieno, tiaj personoj akceptis demonstracion, kaj evidente, el iliaj rimarkoj, sukcesplenan demonstracion, de la efektiveco de la helplingvo. Dudek kvin nacioj, enhavante multajn ĉar ili devis akcepti — el la plimalvastaj eŭropaj popoloj, akceptis pruvon delinitivan, ke Esperanto faras ĉion, kion oni pretendas pri ĝi, •• kaj faras ĝin l>one kaj sufiĉe. La akceptoj ĉe la kanceliero. Ia prezidanto, la ministro de instruo, kaj la urbaj aŭtoritatoj, ĉiuj montras evidentan antaŭeniron en la rekono de nia lingvo ĉe ŝtatestroj. Malgraŭ necesaj limigoj de tempo kaj materio, la radia elsendado de la reprezentantoj de deksep nacioj, de Finnlando ĝis Peruoi, dank al Esperanto, estas alia triumfo. Kunvenado, ne nur en formalaj kunsidoj, sed ankaŭ en Labilaj

— página 2 del PDF —

34

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 3

grupoj ĉe la manĝotablo. kaj ĉe socialaj okazoj, ebligis al la diversaj’ nacianoj, ke ili realigu, ke post ĉio ni estas unu homaro, kaj tiuj alilanduloj ne estas tiom malbona aŭ eĉ tiom stranga aro, post kiam oni. ekkonas ilin. Tio estas certa gajno pro unueco kaj helpo en direkto al paco. Tial, malgraŭ malhelpoj kaj malfacilaĵoj, dulioj kaj suspektoj, liu viena konferenco ne nur kunvenis sed energie kunlaboris, praktike, utile, kaj kiel eble plej decide, sukcesplene. Precize lion, kion oni pripensis, diskutis, decidis, ni nur lernos el la plena protokolo, kiu espereble ne tro longe prokrastigos. Se la iritenooj de la organizintoj plenumigos, tiu devos atingi kelkajn tre gravajn lokojn, ĝis nun ne atingeblajn de Esperanta propagando.

Internacia Esperanto-Konferenco en Vieno En » Ligilon, monata esperanta revuo por Cehoslovakujo troviĝas ĉi tiu raporto pri la konferenco en Vieno. Cti estas verkita de Tli. Kilian, oficiala reprezentanto de journal en Brno ĉe la lni. E.-Konferenco. Cu priskribi la interkonatiĝan vesperon travivis, ridetus pri mia palkolora bildo, la alia ne kredus. Ilido, esperanta babir lado, serĉado de konatoj kaj konataj-nekonataj interkorespondantoj, la unuaj ĝermoj de dumkongresa amindumado, sed super ĉio ŝvebas gajeco, feliĉeoo kaj esperanta babilado. Mirinde, eĉ la ridado sonas esperante. Jes, oni estas feliĉaj, vidi tiom da esperantistoj, kaj kio estas la ĉefa, oni estas devigata paroli esperante, ĉar alie oni ne komprenigus pin. Cu oni povas kun mosta sin jorino el Hispanujo aŭ Svedu jo paroli — ĉeĥe? Mirinde, kiel flugas, saltas, kantas nia lingvo en diversnacia amika societo! Kia kontrasto, kiam oni pensas je niaj klubaj kunvenoj. Jes, la neceseco igas ne nur ludi violonon, sed anka,ŭ — paroli esperante. Subite silentiĝas la babilado kaj ridado: sro r. k. Hugo Steiner, la animo de La konferenco, bonvenigas la gastojn. Je la p-a de la sekvinta lago solena malfermo de la konferenco: parolis lia moslo la sinjoro ministro por komerco Fritz Stockinger — parte esperante — parolis sro r. k. 11. Steiner, kaj nun sekvis la senfina vico da salutoj de la oficialaj reprezentantoj: diplomatoj, 6 radiostacioj, 12 komercaj ĉambroj, 20 industriaj kaj komercaj organizaĵoj, 6 foiroj, 2 policaj organizaĵoj. 2.5 banlokoj. 20 turistaj organizaĵoj, i5 universitatoj kaj allaj lernejoj. El kiom da ŝtaloj? El 22: Aŭstrio, Brazilio, Britujo, Bulgarujo, Cehoslovakujo. Francujo. Germanujo, Hispanujo, Hungarujo. ltalujo, Jugoslavino, Katajan ujo, Latvio, Litovujo,

— página 3 del PDF —

Nro 3

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

35

i Meksiko, Palestino, Portugalujo, Potaĵo, Saarteritorio, Svisujo, Turkujo, Usono. Neeble estis finparoligi la longegan serpenton da parolontaj. Por gajni tempon por la laŭprogramaj referentoj oni metis parton da ili sur la programon de La sekvonta tago.. 1Sekvis la belege parolita festprologo de s-ro V. A. TPsenner, la interesa referato de s-ro kortega kons. d-ro Fr. VVoUmann pri «Esperanto kaj lernejoe, referata de prof. de la teknika altlernejo, kort. kons. ing. E. E. Petritsch pri «Esperanto, scienco kaj tekniko.« Kaj fine nia fama d-ro inĝ. EL Wŭster «Saluto en la nomo de la Centra Asocio de industrio en *Aŭstrio. Cu mi donu mallongan enhavon de la paroladoj? Neebla afero ĉe scienca referato, en kiu ĉiu frazo, ĉiu vorto havas sian gravecon kiel briko en konstruajo. Posttagmeze ekskurso per aŭtobuso al Grinzing. Fine en la lito — unu tago de la konferenco estas for. Cu vere, per tiom da ke nur unu tago? ŝajnas, ke ni alvenis antaŭ semajno impresoj estas plenigitaj tiuj ĉi 24 horoj. Matene… pa horo. La salono estas plenplena. Sur la programo estas: «La facila Esperantece. Ci ne estas parolado, sed provleciono kaj fervora samideano klopodas por pruvi, ke ne necesas studi esperanton por kompreni ĝin. Klaj fakte ni ĉiuj ĉion komprenis, [amen ŝajnas, ke pli pravas La ŝercema direktoro de U. E. A. s-ro Kreuz, se li asertas, ke esperanto havas unu grandan malavantaĝon: oni devas ankaŭ lerni ĝin. Kaj mi dezirus aldoni, diligente lerni, kvankam ne tiel longe, kiel lingvon nacian. Pola samideano tre interese parolis pri «Esperanto kiel unua fremda lingvo«. Je la fino ni havis eblecon admiri, la lertecon de nia simpatia direktoro s-ro Kreuz, kiu majstras nian lingvon, kiel indiĝeno de Esperantujo, eĉ pli bone. Li priparolis laternon: Esperanto kiel koda kaj koresponda lingvo. Sekvis tagmanĝo kaj ekskurso al la lama preĝejo de Klosterneuburg. La sekvinta tago — aaa de ma jo – estis vera laborkonferenco. Vigla, Ire instrua debato, debato de la plej diversaj nacianoj pri la temo «Esperanto en la lernejoj« montranta kaj fiksanta la spertojn de nia «diligenta kolegaro^, spertojn bazitajn sur multjara praktika instruado. La vigleco kaj viveco de la debato klare montris,kiel arda estasla deziro, ŝtorme preni la fortikajon: la lernejon. Gi montris, ke tiu celo estas atingebla. Ni rigardu bone la breĉojn kondukantajn en la fortikajon. — ŝtate ekzamenitaj esperanto-instniistoj estas niaj stormsoldatoj, la leĝo, permesante instrui esperanton, kiel ne devigan fakon, nia armilo. La debato devis esti interrompata, ĉar venis tempo por aŭdienco ĉe la mosto de la federacia prezidanto de Aŭstrio, s-ro \V ilhelm Miklas, kiu invitis ĉiujn oficialajn reprezentantojn el eksterlando. Posttagmeze ili estis en Schonbrunn, Internacia Esperanto-Muzeo. Ili? Jes, ĉar mi devis skribi ĉi tiun raporton. La du unuajn tagojn ni plej bone karakterizos, se ni diros, ke ili A *

— página 4 del PDF —

36

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 3

staris en la signo de, oficialeco, pompo ka j festparoladoj. Ceestis ministro, reprezentanto de la urbestro, kortegaj konsilantoj — kiu povas krajone kapli ĉiujn eminentulojn? Ni tule ne taksu tro malalte tiun ĉi pompon ka j lukson, kiun kronis aŭdienco, en kiu estis la diversaj reprezentanto j el 2 2 statoj akceptitaj de la federacia prezidanto, kaj la afabla invito al teo flankei de la ministro por instruado Schuschini — ——Schuschnigg, kiun ĉeestis ankaŭ la federacia kanceliero Dollfuss ka j la ministro por komerco kaj favoranto de esperanto sro Stockinger. Por nia kultura kaj tutmonda movado multaj gvidantaj kaj decidanlaj rondoj ne havas eĉ tiom da intereso, kiel por la komunumoj de kolektantoj de poŝtmarkoj aŭ flegantoj de kaktoj. Estu permesite ripeti la vortojn, kiujn mi diris en la merkreda debato: Ni klopodu per ĉiuj’ rimedoj interesigi la eminentulojn ĉu politikajn ĉu sciencajn aŭ ekono Imiajn, ni montru kaj pluvu al ili, ke esperanto estas uzebla kaj utila, ke esperanto estas necesa kaj se ni sukcesos, la mondo cstos nia. Kun ĝojo ni povas konstati, ko la Viena konferenco estis tiurilate modela, ĉar ĝuste tiun ĉi celon ĝi atingis en konsiderinda grado. Cia prepara komitato, sed precipe ĝia ĉefaranĝanto sro reg. kons. II. Steiner meritas la plej sinceran dankon kaj gratulon. l iu ĉi brila komenco estas unu flanko de la medalo. La alia flanko, inuite pli modesta, sed ne malpli grava, portas grandlitere la surskribon: LABORI). Jes. la sekvantaj tri semajntagoj, la 22a—2 ja de majo klare montris la paciencan kaj persistan lal>oron de nia «diligenta kolegaro.« La raportojn kaj la viglajn debatojn sekvantajn ĉiun unuopan raporton oni povas kunigi sub la titolon: Esperanto en la lernejo kaj praktiko. En la praktiko: montris, en kiuj fakoj esperanto estas uzata aŭ uzota, nome inter instruistoj kaj komercistoj, inter policanoj kaj fervojistoj, en radio kaj sciemo, en turismo kaj patentaj aleroj, en.„. ĉie. Neeble estas doni eĉ koncizan resumon de la raportoj kaj debatoj, lli plenigos tutan libron, kiu eslas eldonota kaj utiligota por interesigi kaj komink i la oficialajn rondojn pri la utilo de esperanto. Estu permesite mencii nur la raportojn de reprezentantoj el CSR. nome la interesan kaj atentu aŭskultitan ĉeĥe parolitan raporton de la ministeria konsilisto sro Jan ltondi, kiu oficiale reprezentis nian fervojan ministerion. (Esperantan tradukis l li. Nilian.) Lia raporto prave rikoltis bruan aplaŭdon. Pro liaj varmaj aprobaj vortoj kaj speciale pro lia afabla promeso subteni en la ministerio niajn klopodojn, ni esperantistoj ŝuldas al li sinceran dankon. Gravan, la necesecon de esperanto per Takto j pruvantan raporton legis nia konata prof. inĝ. Scholze, Libereo-Reichenberg, kiu prezidis la konferencon dum la labortagoj. Li ĉerpis el siaj multjaraj riĉaj spertoj kiel profesoro instruanta esperanton en sia lernejo. Eine parolis la oliciala reprezentanto de Radiojournal en Brno pri la faritaj spertoj kun esperanto, pri la atingitaj rezultoj kaj sekvataj celoj. La atento, kun kiu la raporto eslis aŭskultata ka j la longdaŭra aplaŭdo, kiu ĝin sekvis, estas konvinkita pruvo pri la sini|>alio, kiu ĝuas nia stacio en eksterlando. Ci

— página 5 del PDF —

Nro 3

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

37

estas la plej ĝojiga rezulto de la peresperanta propaganda laboro dor IUI. Brno. Kun ĝojo ini akcentas, ke pruvojn de sincera simpatio donis ĉe la konferenco ne nur la popoloj ligitaj kun nia popolo per amikaj sentoj, sed ankaŭ tiuj, kun kiuj nin ligas nur korektaj rilatoj. Tiu ĉi cirkonstanco estas grava kaj konsiderinda. La i3-an de majo vespere parolis 16 reprezentantoj de siaj nacioj en la Viena radiostacio. Ciu diris du-tri frazojn unue en sia nacia lingvo kaj poste en esperanto. Ciuj frazoj kune estis konciza raporto pri la impresoj de la konferencanoj. Je la fino sro reg. kons. II. Steiner legis la germanan tradukon de la tuta parolado. l iu ĉi laŭdinda aranĝo certe bone impresis la aŭskultantojn frape pruvante la praktikecon kaj la disvastigon de esperanto.Finiĝis la festotagoj, kiu montris riĉan rikolton de 1 laboro farita kaj komenciĝis tagoj de I laboro farota. Nova espero plenigis Ja koron de ĉiu konferencano, kuraĝiga estas la firma konvinko: Esperanto atingos sian celon, ĉar la homaro bezonas ĝin. Mian raporton mi finas per la vortoj de blinda samideano reprezentanta la blindularon: »Se esperanto ankoraŭ ne ekzistus, ni blinduloj devus eltrovi ĝin.s

La literatur-instruado en la sveda gimnazio Jam en la mezlernejo oni kompreneble serĉas konatigi la lernantaron kun la plej popularaj el la klasikaj verkoj de nia literaturo, kaj. en la lasta klaso antaŭ la fina ekzameno oni ankaŭ donas spacon al modesta kurso pri la historio de nia poezio. Sed la efektiva studado de la literaturo apartenas al la gimnazio. La sveda gimnazio havas du liniojn, unu trijara, kion oni povas komenci post la mezlerneja ekzameno, kaj unu kvarjara, kies unuan «ringon oni povas aniĝi fininte Li antaŭlastan klason de la mezlernejo. En la unua ringo de la kvarjara gimnazio oni nur disponas je du lecionoj semajne por la sveda lingvo, kaj tial oni nur povas trovi tempon al tre senpretenda literatura kurso: kelkaj partoj (tradukitaj) de la Homeraj verkoj, kelkaj islandaj gento!abeloj kaj kelkaj ekzemploj de moderna sveda literaturo ne jam legita en la mezlernejo. La sistema studado de nia literaturo do precipe estas la tasko de la tri lastaj gimnaziaj ringoj. Dum tiu studado la instruisto havas grandan liberecon kaj konce m e la elekton de la studindaj svedaj aŭ eksterlandaj verkoj kaj konioeme la metodon. Plej ofte oni tamen partigas la literaturon tiamaniere, ke la unua jaro (kvar lecionoj semajne) estas dediĉata al la eflokoj de la runenskriboj ĝis la komenco (aŭ la mezo) de la dekoka jarcento, la dua (kvin lecionoj) al la tempo i «3o—i83o (aŭ i865) kaj la lasta

— página 6 del PDF —

38

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 3

(kvar lecionoj) al la literatura evoluo ĝis nia propra tempo. Pro la granda antaŭekzamena laboro oni volonte finas la studadon jam ĉirkaŭ la kristnaska libertempo de la lasta laborjaro, eĉ se oni nur atingis la jaron ipoo: tiamaniere la plej moderna literaturo regule iĝas nemenciita en la lernejo, kio ja neniel povas utili al la spirita aŭ .&gusta evoluo n t de la disĉiploj. Sed ne nur maliko manko de intereso kaj kapableco, ankaŭ manko de tempo kaj terura interpremado de la diversaj partoj de la fako kaŭzas tion. Koncerne la metodon oni trovas en la sveda gimnazio preskaŭ ĉiujn pedagogiajn perceptojn kaj principojn. Ekzistas ankoraŭ instruistoj, kiuj nur studas la historion de la literaturo, pridemandante lemotaskon kaj poste malfervore legante specimenojn de la literaturo jus priparolita. ..Nomoj kaj jaroj estas la plej grava por tiuj viroj. Aliaj almenaŭ legas la literaturon unue, sed poste ili mem prelegas pri la verkisto, kaj la disĉiploj nur devas aŭskulti, se eble komprenĉkaj precipe memori. Sed oni esperas, ke lia instruado baldaŭ estos nur malgaja memoro, ĉar inter la junaj instruistoj oni olte renkontas grandan intereson por la pli modernaj metodoj, la inemaktiveco de la lernantoj kaj la principo, ke la literaturo estu la plej grava, la historio de la literaturo nur apogilo. Literatura studado laŭ tiuj principoj povas aspekti tiel: Cion, kion la disĉiploj ne povas elserĉi mem, ili devas lerni el la prelego de la instruisto aŭ la enhavo de bona lernolibro. Tio estas ekz. Ja diversaj teorioj pri Ia deveno de la runoj, la vivo de la aŭtoroj, la grandaj litera,turaj aŭ spiritaj movadoj en la eksterlando k. t. p., alivorte tion, kion sveda pedagogo nomas la ŝtonoj, per kiuj ili konstruos siajn sciojn. Antaŭ la studado de la sveda literaturo de la dekoka jarcento oni ekz. per instruista prelego pritraktas la francan klasikismon, la vivperceptojn de koeke. Voltaire. koeke, Voltaire, P’ ‘ Montesquieu, Rousseau k. t. p. kaj poste oni provas instrui, ke la disĉiploj mem analizu la poentojn ka j trovu ideojn de tiuj verkistoj aŭ formaj karakterizoj konformaj je la principoj de la franca gusto. Antaŭ la studado de la romantika poezio oni sammaniere dediĉas kelkajn semajnojn al la ideoj de Plato, Kant. Fichte kaj Schelling kaj antaŭ la studado de Strindber’g oni devas konatigi la lernantaron kun la radikala idemondo de Darvvin kaj Buckle. Schopenhauer kaj Nietzsche. Dum la diskutado de la literaturaj verkoj oni kiel eble plej olte revenas al la samaj vidpunktoj, kio ja treege faciligas la laboron de la junularo. Konkreta aŭ abstrakta naturpriskribo, tipa aŭ individua desegnado de la homaj karakteroj, diversaj flankoj de la vivpercepto de Ja priparolata epoko estas tiuj problemoj, kiujn oni olte povas diskuti kaj kun kiuj la disĉiploj baldaŭ bone konatiĝos. Kompreneble la instruisto kiel eble plej baldaŭ devas esti precipe demandanto kaj instiganto, kiu nur donas la solvon de la problemoj1, kiam neniu en la tuta klaso povas trovi ĝin. Por faciligi la diskutadon iani okazas, ke la disĉiploj ricevas tutan planon por literatura analizo.

— página 7 del PDF —

Nro 3

39

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

kiu enhavas ĉiujn plej oftajn vidpunktojn pri natur- kaj bompriskribo, versformo, stilo, vivpercepto k. t. p., plano, kiu povas esti simile utila dum la lerneja tempo kiel dum la propravola literatura studado de la plej interesataj. En kelkaj lernejoj oni ankoraŭ pli konsekvence aspiras la memaktivecon de la disĉiploj. Dimi kelkaj lecionoj la disĉiploj devas plenumi sian laboron lute memstare kaj la instruisto nur ĉeestas por respondi al iliaj demandoj. El tia labormaniero povas evolui la tiel nomita gruplaboro, kiam la klaso estas dividata en kalkajn grupojn kun po kvin aŭ ses anoj. kiuj en diferencaj lokoj pritraktas diferencajn poemojn aŭ aŭtorojn kaj poste raportas antaŭ la tuta klaso pri siaj rezultoj. Tini metodo estas tre malfacila, ĉar ĝi ankoraŭ ne estas enkondukita en la mezlernejon ka j (ial ofte la disĉiploj aniĝas la gimnazion lute sen povo» de memstara laboro. Flanke de tiuj metodoj, kiu j ĉiu j estas aplikebla j al la laboro dum la lecionoj, oni ankaŭ povas priparoli la t. n. privatan laboron, kiun ĉiu disĉiplo en la du lastaj ringoj devas plenumi en iu lerneja fako ekster ia lernejo dum sia libertempo. Li tiam ricevas literaturon kaj diversajn konsilojn de la instruisto, kiun li ankaŭ poste povas konsulti dum la laboro kaj al kiu li devas raporti pri la rezulto. Ankaŭ tiu metodo estas tre no\a kaj ne jam perfektigata. Tiamaniere aspektas la literatura studado en moderna sveda gimnazio. Post la evoluo de la labormetodoj oni ankaŭ devis aliigi la abiturienlan ekzamenon kaj la kontrolantoj nun pli konsideras la scipovon de la literaturo ol la kapablecon memori nomojn kaj jarojn. Sed ankoraŭ daŭros longan tempon ĝis kiam la literatura studado de la sveda gimna?zio estos tute reformita ka j la «malnova panfermentilo < tute forigita.

Bj. Bachman.

Lernejoj en Sovet-l nio Capitro el: />/ granda ofensivo (The great offensive) de Maurice Hindua. London — Victor (iollavez ltd. ig33. La iama rusa gimnazio posedis brilon ka j dignecon — kio kaŭzis, kr ĉie! ĝi estis respektata. Mi memoras, kiel ĝi estis en la urbo, kie mi estis lernejano. Gi estis unu el la tre ‘malmultaj belegaj konstruajoj, havis tri etaĝojn; la multaj fenestroj estis larĝaj kaj freŝe pentritaj kaj interne kaj ekstere ĉio estis pura. La klasejojn kaj la alia jn ĉambrojn ornamis portretoj de la geimjperiestroj (Orumitaj kadroj) kaj bildoj de verkistoj kaj scienculoj, jusaj aŭ eksterlandaj kaj fotoj de famaj pentrajoj, same en konvenaj kadroj. La saman dignecon kiel la konstruajo montris la instruistoj laŭ konduto kaj aspekto. N en iel ili estis malzorgemaj. Ili aspektis kaj’ kondutis kiel gravaj personoj, kaj vere. gravaj personoj ili estis, konversaciis

— página 8 del PDF —

40

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 3

kun aliaj personoj en Li udio ka j ĉiu, kiu ajn. estis respektpl ‘na. kontraŭ ili. Same kiel oficinoj kaj oficistoj ili sin vestis en uniformoj el blua aŭ nigra drapo kun orkoloraj epoletoj kaj kun duobla butonvico, ankaŭ orkoloraj. Se ili havis barbon, ĝi estis bone flegita kaj se ili sin razis, ili Liris tion regule, lli bone prizorgis sian aspekton kaj estis -*kompe tentaj. Ili bone sciis sian instrulokon kaj ankaŭ sciis kiel instrui, lai profesoroj (instruistoj) havis bonan disciplinon kaj multe postulis de siaj lernantoj. Kelkfoje ili kraĉis sur lernanton, sed neniam neglektis sian inslruadon. ‘l iai Li iama rusa gimnazio estis alte taksata eĉ de tiuj. kiuj estis mortaj malamikoj de la registaro. Kiel instruejo neniu samspeca instituto en alia eŭropa lando ĝin superis. La lernantoj plialtigis ĝian brilon. Ili estis el la plej riĉaj influhavaj familioj ka j ankaŭ ili estis vestataj uniforme en nigra j bluzo j kun glataj ledaj zonoj — helgrizaj vestoj kun brilaj, arĝentaj butonoj sur la kapo ili portis militistan ĉapon. Ili estis la junaj aristokratoj ĵaluze rigardataj de aliaj knaboj, kiujj ne povis viziti la gimnazion. Koncize dirite: regis stilo, digneco kajJ ordo en la iama rusa • • C ‘

gimnazio.

Nuntempe multe aliiĝis. La iama gimnazio malaperis. I soveta naŭ- aŭ dekjara lemejo anstataŭas ĝin. Sed for la iama brilo. For la (uniformoj. For la abisma distanco inter instruantoj kaj instruatoj. Antaŭ nelonge mi vizitis la urbon Saratov, kun pli da universitatoj kaj similaj lernejoj ol enloĝanto de la urbo mem povas nombri ne-preparite. Mi inspektis la lernejojn. Luu. kiu.L oni plej alte taksis, eslis en la sama konstruajo kiel iama gimnazio. Gi havis tri etaĝojn kaj amipleksis preskaŭ tutan stratflanko!!. La fenestroj eslis larĝaj, la zinka tegmento kaj la pluvakvolulioj rustiĝis. Estis paŭzo, kiam mi eniris kaj resonis multaj bruoj — homaj kaj mekanismaj. Knaboj kaj knabinoj kuris ĉirkaŭen en ĉiaj vestajoj — nenie uniformeco, escepte la pioniroj, kiuj ĉiuj havis ruĝan nuktukon. Mi petis al knabino, ke ŝi bonvolu konduki min al la estro, ŝi gvidis min tra brua koridoro al vestiblo en korto, kaj prezentis min al proksimume tridekjara viro. «Jen li estase,, ŝi diris kaj forrapidis al siaj ludkunuloj. Neniam mi supozis, ke li estas lernejestro. Sed momenton mi forgesis ke mi estas en Li Sovet-Unio. Nenio el la aspekto rememorigis al antaŭrevolucia gimnaziestro. Li estis grandstatura, pal vizaĝa. Lia kapo eslis razita sed ne Li vangoj. Tartara vestĉapeto kovris la postan parton de la kapo. Anstataŭ ŝuoj Ii havis sandalojn, lia kitelo montris la fadenojn, postsignoj de faldo en la paritalono ne eslis videblaj. Li aspektis pli kiel laboristo en fabrikejo ol kiel estro de unu el la plej bonaj lernejoj en unu el La plej civilizitaj! 4urboj de la luta Lindo. Li estis ĝentila, parolema kaj tre malkaŝa. Fakte seruristo. Lia profesia unuiĝo ordonis, ke li ne plu Ii estis laboristo laboru en la fabrikejo, sed ke li fariĝu instruisto. Li nur finstudis en ji

— página 9 del PDF —

Nro 3

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

41

la teknika lernejo, sed li intencis poste viziti la universitaton por plikleriĝi. Li tute ne instruis. Li konfesis, ke li ne sufice scias. ĉiuj *liaj instruistoj studis en la universitato, li nur administras kaj kontrolas ĉu ĉio okazas laŭ la tiel nomita partilinio. Verdire li eslis nur la okulo de la komunista partio, afi la politika kontrolisto. Li montris al mi la klasejojn, — tre interesaj estis la ejoj por manlalroro ne nur pro la bonega instalajo, sed ankaŭ pro la instruiistoj. Tiu. kiu instruis ĉarpentadon, estis profesia ĉarpentisto, malmulte civilizita. La rusan lingvon li ne parolis laŭgramatike, sed li konstruigis belegajn libroŝrankojn, benkojn, tablojn, kaj alian meblaron. La forĝisto ankaŭ eslis fabriklaboristo, sed ‘… altkvalita kiel forĝisto. 1 iajn instruistojn oni elektis, ne ĉar oni preferas tiajn, sed ĉar oni ne jam l iavas sufiĉe da edukitaj personoj, kapablaj instrui tiajn fakojn. La kontrasto Laŭ ekstero inter la iama cara gimnazio kaj ĉi tiu lernejo en Saratov estis kvazaŭ simbolo de la kontrastoj inter la du inondoj, kiujn ili reprezentis. Ĉi tiu estas nur unu el la kontrastoj, ĉie vidataj!, inter la iamaj kaj la nunaj lernejoj. Estas ankoraŭ multaj, multaj aliaj diferenoojEn 191^— la elementa lernejo havis iom pli o! 7 milionojn da lernantoj kaj iom pli ol ooo ooo en la mezgradaj. Escepte de la parokiaj lernejoj ĉiuj estis taŭgaj laŭ instrua vidpunkto. Speciale la » zemstvo « -lernejoj. En la jaro ip32a 19 milionoj da lernantoj vizitis la rusan elementan lernejon kaj /4,500.000 Li mezgradan. En 191 ‘\ 1915 125.000 studis en la universitato kaj 267.000 en la komercaj aŭ teknikaj lei/— nejoj. En 1920 600/0 <le la vira loĝantaro kaj 70O/0 de la virina povis nek legi nek skribi. En 1932 nur 9o/o de la tuta loĝantaro. En 191/4 — 1916 deviga ĝenerala instruado estis revo de intelektuloj. En 1932 Ken paga, ĝenerala, deviga edukado estas fakto por infanoj 8 ĝis 1 iujaraj. En 193/4 por 8 ĝis 12. En la urboj kaj en la industrilokoj la edukado jam estas deviga ĝis i5 kaj post du jaroj la limo estos plialtigata ĝis 17. En la vilaĝoj oni pli malfacile atingos tiun ĉi celon, precipe pro manko de kompetentaj instruistoj. Antaŭ la revolucio religio estis instrufako en ĉiuj lernejoj. Estis multaj lernejoj, kies plej grava fako dum la tula kurso ĝi estis. Nun religia instruo al infanoj ne iujaraj estas malpermesita. La ŝtataj lernejoj estas kon trafi religiaj. Antaŭ la revolucio la porlaika instruado estis donata precipe en la oficiala rusa lingvo. Fremdaj lingvoj, modernaj kaj mortaj, estis pri«8 tui lataj. Sed la ĉefa estis la rusa. Nur en lernejoj, kie oni instruis nur religion, la nacia lingvo estis permesata. Judoj kaj mohametanoj havis multajn liajn lernejojn. Nuntempe ĉiu popolo en Ia Sovet-Unio povas akiri lernejojn, kies instrulingvo estas la propra nacia. La sovetoj eĉ kuraĝigas subigitajn naciojn havigi al si proprajn lernejojn. La instruo i9j5

— página 10 del PDF —

42

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 3

mem okazas en 70 lingvoj. Kelkaj lingvoj, ekz. la burjata, (en Transbajkalio) tute ne estis skrMtaj, eĉ ne posedis alfabeton. Ili posedas gramatikon, vortarojn, studlibrojn, gazetojn, kaj eĉ teatrojn, kies artistoj parolas la nacian lingvon. Antaŭ la revolucio preskaŭ ne ekzistis prepara edukado. En 191 4 iu Aleksander /cienko, kiu pasigis iom da tempo en ( sono, fondis kim s-ino ŝloger lernludejon en Moskvo. Ci estis la sola en la luta urbo. En 1932 10.000.000 infanoj estis prizorgataj en i n fava rle joj1, ludlernejoj aŭ en similaj ejoj. (Daŭrigota.)

25-A KONGRESO B. E. A., Anglujo Esperanto en edukado Dum la noa Kongreso de la B. E. A. en Hastings, la ipan de majo KpSV okazis publika k un vetoo pri La temo, Esperanto en Edukado. La kuni eno havis la duoblan celon, propagandi Esperanton kaj informi la Kongresanojn. Prezidis Sro N. B. Jopson, M. A., lektoro pri slavlingva filologio en King’;s College, Londono, kaj ano de la Konsilantaro de la Asocio pri Modernaj Lingvoj. La prezidanto, malfermante la kunvenon esprimis veran kunsenton al la Esperanta Movado, kaj diris ke li havas lidon je ĝia estonteco eni Anglujo, kaj en ĉiuj landoj. La progreso de Esperanto kvankam ne rapida, estas solida, kaj la sfero de ĝia influo ĉiam plilarĝiĝas. Sro M. C. Butle r, sekretario de B. E. A. por Edukado kaj Pror pagando, amplekse skizis la sukcesojn de Esperanto en diversaj sferoj, kaj detale aludis la avantaĝojn de la lingvo kiel studtemo en lernejoj. Li mm havas statistikojn pri proksimume 3o lernejoj en Kuglujo, en kiuj oni instruas la lingvon aŭ dum aŭ post lernejaj horoj. La pasintan jaron li vizitis 35 lernejojn, kaj faris specimenajn lccionojn kaj paroladojn. Ĉiam oni lx>ne akceptis lin, kaj aĉetis libretojn. Li daŭrigas la vizitojn en la nuna jaro, kaj jam faris kontakton kun 38′ lernejoj. La malhelpoj kontraŭ progreso estas ke Esperanto ne jam estas sii l ice konata interia Edukadaj Estraroj en la lando, kaj inter la Inslruista Profesio mem. Ni suferas pro la manko de lernolibroj kaj legolibroj taŭgaj al lernejoj; pli da kompetentaj instruistoj ni afnkaŭ bezonas. Se Esperanto nur enmetiĝus en la temaron de la ekzamenoj kiujn la lernantoj devas provi, li konvinkiĝis ke ni farus rapidan progreson, ‘l io. li opinias, estas la ĉefa problemo antaŭ ni. Sekvis interesa diskuto, kaj multaj personoj kontribuis spertojn el diversaj kampoj. Oni atentigis la rimarkindan laboron de la Cseh Instituto, kaj Ja

— página 11 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 3

43

altan valoron de T.A.G.E. kies gazeto funkcias kiel informilo, kaj ligilo inter geinstruistoj. La Direktoro de la Edukada Fako do la Ilastings Urbkonsilantara ĉeestis, kaj dankante al la prezidanto, promesis ke, se iu A espera Lernejo en Ilastings faros peton pri la instruado de Esperanto, iion li permesos. En la i■Akceptejo montriĝis ekspozicio de la verkoj kaj korespone «Lulo de lernantoj en lernejoj, inter la aĝojj ii — uj. Kvin diverstipaj lernejoi partoprenis, en Ikiuj Esperanto estas en la temaro: — tii popollernejoj, unu liceo, kaj unu lernejo por gejunuloj en fabrikejoj k. t. p. La ekspozicio enhavis kajerojn, montrantajn progreson dum klasinstruado; kolektojn de poŝtkartoj kaj leteroj de aliaj landoj: eseojn verkitajn angle pri la korespondantoj de la lernantoj, celante la ellmotnI radon de scioj pri diversaj nacioj; leterojn skribitajn esperante al ali— landuloj; originalajn desegnaĵojn kun esperantaj klarigoj: landkartojn, de Eŭropo, kaj Japanlando kun substrekitai urboj en kiuj loĝas la korespondantoj de iu lernejo. La unuan lfojon lia ekspozicio okazis, kaj ĝi vekis multan inlereson, ankaŭ provizis bonan materialon por posta studado kaj propagando. V. C. Nizon. •’

®

1

*

i*

l

• 1

•

•

SVEDA INSTRUISTA ESPERANTO – FEDERACIO Prez.: s-ro Thorsten Torbjar, Mariagatan 15a, tel. 46155, Goteborg. Sekrf-ino Karin Hailengren, Nytappet, Nya Varvet. Kas.: s-ro Oskar Svantesson, Karl Johansgatan 61, tel. 49343, Goteborg. Sveda poŝtĝira konto de la federacio; 31430.

Sveda Instruista Esperanto-Federacio jarkunvenis en Sodertiilje la ig an de majo ig3’|. Post pritrakto de la estrara kaj revizora raportoj oni senŝarĝigis la estraron. Cc la poste okazanta elekto de estraro oni novelektis f-inon Karin Hailengren kaj s-ron fii. d-ro Bjarne Beckman, anstataŭ f-ino Elsa Ozarowky kaj s-ro Gustav Rimberth. Kiel plenumkomitaton oni elektis Torbjar, Hailengren kaj Svantesson, ĉiuj en Goteborg. La decidon de la estraro anigi la federacion al TAGE oni aprobis. Per tio la mebroj por la ordinara kotizo ricevas nun IPR-on, kiu estas la oficiala organo de la federacio. Ce la internacia konferenco en Wien la federacio sin reprezentis per ■s-ro d-ro Beckman. Dum la pasinta jaro oni en diversaj lokoj en la lando instruis esperanton al infanoj, sed detala raporto pri la afero mankas. Estus tre bone, se niaj membroj konsente bonvolus nin informi pri Ja eventualaj kursoj, kiujn ili gvidas. LK. Post la aliĝo al TAGE niaj membroj nun efektive ricevas bonan rekompencon por siaj 2 kronoj sub la formo de nia oficiala organo IPR. Sed bedaŭrinde Ja nombro de

— página 12 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 3

43

altan valoron de T.A.G.E. kies gazeto funkcias kiel informilo, kaj ligilo inter geinstruistoj. La Direktoro de la Edukada Fako do la Ilastings Urbkonsilantara ĉeestis, kaj dankante al la prezidanto, promesis ke, se iu A espera Lernejo en Ilastings faros peton pri la instruado de Esperanto, iion li permesos. En la i■Akceptejo montriĝis ekspozicio de la verkoj kaj korespone «Lulo de lernantoj en lernejoj, inter la aĝojj ii — iij. Kvin diverstipaj lernejoi partoprenis, en Ikiuj Esperanto estas en la temaro: — tii popollernejoj, unu liceo, kaj unu lernejo por gejunuloj en fabrikejoj k. t. p. La ekspozicio enhavis kajerojn, montrantajn progreson dum klasinstruado; kolektojn de poŝtkartoj kaj leteroj de aliaj landoj: eseojn verkitajn angle pri la korespondantoj de la lernantoj, celante la ellmotnI radon de scioj pri diversaj nacioj; leterojn skribitajn esperante al ali— landuloj; originalajn desegnaĵojn kun esperantaj klarigoj: landkartojn, de Eŭropo, kaj Japanlando kun substrekitai urboj en kiuj loĝas la korespondantoj de iu lernejo. La unuan lfojon lia ekspozicio okazis, kaj ĝi vekis multan inlereson, ankaŭ provizis bonan materialon por posta studado kaj propagando. V. C. Nizon. •’

®

1

*

i*

l

• 1

•

•

SVEDA INSTRUISTA ESPERANTO – FEDERACIO Prez.: s-ro Thorsten Torbjar, Mariagatan 15a, tel. 46155, Goteborg. Sekrf-ino Karin Hailengren, Nytappet, Nya Varvet. Kas.: s-ro Oskar Svantesson, Karl Johansgatan 61, tel. 49343, Goteborg. Sveda poŝtĝira konto de la federacio; 31430.

Sveda Instruista Esperanto-Federacio jarkunvenis en Sodertiilje la ig an de majo ig3’|. Post pritrakto de la estrara kaj revizora raportoj oni senŝarĝigis la estraron. Cc la poste okazanta elekto de estraro oni novelektis f-inon Karin Hailengren kaj s-ron fii. d-ro Bjarne Beckman, anstataŭ f-ino Elsa Ozarowky kaj s-ro Gustav Rimbertli. Kiel plenumkomitaton oni elektis Torbjar, Hailengren kaj Svantesson, ĉiuj en Goteborg. La decidon de la estraro anigi la federacion al TAGE oni aprobis. Per tio la mebroj por la ordinara kotizo ricevas nun IPR-on, kiu estas la oficiala organo de la federacio. Ce la internacia konferenco en Wien la federacio sin reprezentis per ■s-ro d-ro Beckman. Dum la pasinta jaro oni en diversaj lokoj en la lando instruis esperanton al infanoj, sed detala raporto pri la afero mankas. Estus tre bone, se niaj membroj konsente bonvolus nin informi pri Ja eventualaj kursoj, kiujn ili gvidas. LK. Post la aliĝo al TAGE niaj membroj nun efektive ricevas bonan rekompencon por siaj 2 kronoj sub la formo de nia oficiala organo IPR. Sed bedaŭrinde Ja nombro de

— página 13 del PDF —

44

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 3

membroj ne estas tiel alta, ke la nunaj kondiĉoj povas esti konservataj ‘ankaŭ dum ig35. Tial estas necese amase varbi por la federacio. La kolizo ja estas malalta. Certe vi povas igi multajn el viaj amikoj pagi al ni 2 kr., ĉar por tiu eta sumo la paginto ricevas internacian pedagogian revuon, kies artikoloj ĉiam tuŝas lian profesion.

li <> li IVI li O .f Komunikaĵo de la prezidanto. Dum la ternpo kiam mi skribas tiun ĉi, ŝajnas probable, ke neniu el la estraro de IPR aŭ de TAGE povos ĉeesti la kongreson ĉe Stockholm. Dank’ al la ekonomia krizo, al malfacilaj libertempaj datoj, al inia vizito al la Viena konferenco, k. t. p. ni estas ĉiuj elbarataj de la plezuro de renkonto kun niaj kolegoj kaj niaj multaj aliaj amikoj dum la ĉiujara kongreso. Precipe mi bedauras, ke neniu el niaj holandaj amikoj povos ĉeesti; ĉar mi kore deziras ke niaj anoj persone konatiĝu kun tiuj kiuj tiel sindoneme daŭrigis la laboron de la Asocio, kiam niaj saksaj kolegoj devis eksiĝi. Kelkaj gravaj personoj insiste diras al ni, ke la plejmalbona tempo jam pasis, ke nuntempe ni antaŭeniras en plihelan, pliĝojan periodon. Ni esperu, ke ĉifojc tiuj eminentuloj parolas veron. Mi esperas ke ni ĉiam memoros la lojalecon kaj Ia fidelecon de iuj el niaj anoj kaj oficistoj dum la malfacila perioŭo, tra kiu ni pasis. Kritiko estas ĉiam facila, ĉiam malmultkosta, sed ne ĉiam inda aŭ profita. Nuntempe estas tempo por bonvenigi revenantojn kaj novevenantojn, or memori la oferojn de la plifruaj olegoj, por antauenrigardi kun espero prefere ol reenrigardi kun bedauro. Antaŭen, do! Eĉ la dume neĉeestantoj ne eterne perdiĝos. Geo. W. R oo m e. Internaciaj Feriaĵ-Kursoj en Esperanto en Silkeborg, Danlando. Kurso por progresintoj 23/7—2/8 1934. Prepara kurso por ĉe-metodaj instruistoj 23/7—2/8 1934. Silkeborg (12 OOO loĝ.) situas en la koro de Danlando. Oia regiono

estas la plej bela. Grandaj verdaj fag-arbaroj Kaj bluaj lagoj ornamas ĝin. En tiu ĉarma urbo Dana EspInstituto jam plurajn jarojn kun granda sukceso aranĝis siajn internaciajn kursojn, kiujn partoprenis samideanoj el tre multaj diversaj landoj. Pro la tre malalta dana monkurzo en la nuna tempo estas la kursoj tre malmultekostaj por eksterlandanoj. Plena pensiono (loĝo kaj manĝo) por dek tagoj kaj kurskotizo estos por ĉiu kurso nur 45,-dan. Kr. (-=26.— Rmk.=39 svea. Kr.=40,-norv. Kr.= 15, — nederl. guld. —1 L=160, — fr. fr. ktp.) La kursoj okazos en la oficiala dana Esp-lernejo »Kornmod«, Silkeborg. Preskaŭ ĉiuj ĉambroj estas unulitan La manĝaĵo estos bonega. La kurson por progresi nto j povos partopreni ĉiuj, kiuj lernis Esp-on per elementa kurso, kaj kiuj deziras pliperfektigi kaj akiri parolekzercon. Ĝin gvidas la eminenta ĉe-mctoda instruistino F-ino M. Saxl, Berlin, kaj s-roj P. Frey kaj L. Friis. Instrufakoj: Konversacio, literaturo, historio kaj gramatiko. — Instrulingvo: Esperanto. Instrumetodoj: Konversacio kaj prelegoj. La preparan kurson por ĉe-metodaj instruistoj povos partopreni ĉiuj, kiuj deziras instrui Esp-on per ce-metodo. La ĉeffakon — teorion kaj praktikon de ĉe-metodo — gvidos F-ino M. Saxl, speciale komisiita de S-ro Andreo Cseh. Por ke la kursgvidontoj estu kiel eble plej bone informitaj en sia agado, prelegos antaŭ ili pri nia originala literaturo S-ro P. Frey, pri lingvaj studoj s-ro L. Friis, pri Esphistorio F-ino M. Noli, pri propagandmanieroj s-ro Ax. Andersen. Belega tendejo ĉe arbaro kaj lago troviĝas tuj ekster Silkeborg por ti-

— página 14 del PDF —

Nro 3

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

uj, kiuj deziras loĝi malmultekoste dum la kurstcmpo. Al Universala Esp-Kongreso en Stockholm oni povos iri rekte el Silkeborg post la kursfino per la karavano de la dana ĉefdelegito S-ro M. Palsberg. Ciuj estos bonvenaj! Petu prospekton pri la kursoj de la sekretario de Dana Esp. lnstituto S-ro L. Friis, Frodesvcj 21, Aabyhoj, Danlando. Eldono de Pedagogia Biblioteko. Mi petas vian atenton por la jena plano: Konsente kun nia presisto, S-ro Bleier en Budapest, nia laborkomitato decidis prizorgi la eldonadon de pedagogia biblioteko. La verketoj ainpleksos 96 paĝojn (au du volumetoj po 48 paĝoj) kaj temos pri ĉio, kio rilatas nian profesion: pedagogio, metodologio, pedologio, psikologio, k. t. p. Populare sciencaj, originale verkitaj, sed ankaŭ tradukitaj. La formato de la kajeroj estos 12×16 cm Por TAGE-anoj estos la prezo po 0,40 nederl. guld. (proks. 0,80 sv. tr. au 1 sved. kron.) por kajero, ampleksanta 96 paĝojn. Inkluzive afranko por la alsendo. Ni esperas, ke ni, per tia entrepreno, agos laŭ la plaĉo de niaj abonantoj. Nunmomente ni jam klopodas trovi spertan tradukanton, kiu prizorgos la unuan libreton per artikoloj de la nederlanda pedagogo Jan Ligthart. Vi komprenu, ke, antaŭ ĉio, la lingvo, stile kaj gramatike, estos senriproĉa! Bv. sendi al mi viajn instigojn kaj proponojn, por ke ni povu decidi pri eventualaj pluaj numeroj. La prenotaj artikoloj devas esti interesaj por internacia kolegaro, ampleksi ne pli ol 96 paĝojn, kaj la traduko devas esti farata de kompetenta esperantisto. Provizore ni ne povas disponigi ian honorarion. Ankoraŭ ion alian ni planis. Multaj gekolegoj, kiuj gvidas kursojn por infanoj, daŭre plendas ke mankas sufiĉe da materialo por lege ekzerci la jam studitan lingvon. Kelkaj, eĉ bonaj libretoj ekzistas sed ili tute ne abundas. Pro tiu plendo nia laborkomitato decidis havigi al niaj

45

anoj senpage, taŭgan materialon laŭ jena maniero: En ĉiu numero de L P. R. aperos unu folio, (4 paĝoj) kun interesa literaturajo por junaj lernantoj, tiel presita, ke oni povos elpreni la folion, konservi kaj poste broŝurigi. (formato 12yl6 cm.) Tiel la abonantoj ricevos post kelka tempo malgrandan bibliotekon por la esperanta klaso. Sed ni ne volas efektivigi tion, ne sciante vian opinion, ĉar, laŭ tiu maniero, nia revuo, kiu ĉiufoje ampleksas 16 paĝojn, estonte povos nur disponi pri 12 paĝoj. Ni certe ne povos, almenaŭ nun ne, pligrandigi la revuon. Mi do tre petas vin, bv. sciigi al ini vian ideon pri tio, eble viajn proponojn aŭ eventualajn ŝanĝojn en nia plano. Mi esperas ke en la venonta numero ni povas raporti pri la ricevitaj respondoj. P. Korte, administranto.

Pri internacia korespondado. Kiel vi scias, ekzistas oficejo, kiu peradas la esperantan korespondadon inter infanoj kaj geinstruistoj diverslandaj. Antaŭ kelka tempo la adreslistoj de tiu oficejo regule aperis pere de I. P. R., sed pro teknikaj kaj financaj’ malfacilaĵoj, tia distribuado ĉesis. El ricevitaj leteroj ni konkludas ke oni opinias ke la oficejo ne plu laboras. Tute male. La diligenta sekretariino daurigas la kolekton de korespondemuloj kaj dissendas la listojn. Nia laborkomitato klopodas restarigi la iaman aranĝon kaj provos denove sendi la adresmateriaion al ĉiuj abonantoj de L P. R. La oficejo tamen nur povas taŭge funkcii, kiam multaj sin anoncas, tutaj klasoj, au gekolegoj por privata korespondado. Ni urĝe petas vin, propagandi ĉi tiun flankon de nia movado, kaj kolekti adresojn. Bv. ĉiam aldoni: Kompleta adreso — aĝo — speco de la lernejo, en kiu vi instruas aŭ kiun la gelernantoj vizitas — nombro de la anoncitaj knaboj kaj knabinoj — deziritaj teinoj kaj interrilatoj — specialaj deziroj. Vi scias ke L A. L. A. subtenas la laboron de la oficejo, kiu faras ĉiun

— página 15 del PDF —

46

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

peradon tute senpage. La adreso de la sekretariino estas: Fraŭlino M. Moelke, Hŭnensteig 8 a, Berlin-Stcglitz (Germanujo). Se vi preferas ricevi la listojn pere de ni, bv. peti tion de nia administranto, enmetante en vian leteron unu respondkuponon. La laborkom itato Karaj gekolegoj. Post longa deviga interrompo baldaŭ aperos denove, kune kun ĉiu numero de IPR, malnova amiko, kies mankon vi supoze jam ofte dolore sentis. Mi parolas pri la KorespondoListoj de Kunlaborado de IALA. Mia deziro, aldoni tian liston jam al ĉi tiu numero, bedaŭrinde restis nur — deziro, ĉar mi por ĉi tiu monato ne ricevis sufiĉan materialon por starigi tutan liston. Kaj tio instigas min, aperigi ĉi tiun alvokon, memorigante vin per ĝi al tio, ke la TAGE-kunveno en Koln sendis al mi dankleteron, en kiu estas dirate i. a.: »La kunsido ankaŭ promesas al vi iliajn helpon kaj subtenon dum la venonta jaro.« ĉi tiu promeso estis por mi la plej belaj aprobo kaj rekompenco por mia laboro. Sed kion signifas promeso, kiun oni ne efektivigas? Pro tio mi korege petas vin, karaj gekolegoj, ke vi baldaŭ faru, kion vi ĝis nun preterlasis. Helpu al mi! Varbu denove por nia Korespondo-Oficejo! Anoncu vin mem kaj atentigu viajn gelernantojn aŭ gekolegojn pri tio, ko ili per nia perado trovu interrilatojn kun geinstruistoj kaj infanoj de la tuta mondo. Sed tio nur, se vi ĉiuj subtenas miajn klopodojn, ĉar mi povas nur kolekti kaj peradi la adresojn, sed ne ankaŭ liveri ilin. Tion v i devas fari. Se mankas al mi la anoncoj, mi ne povas havigi al vi korespondo-listojn. Krome mi havas ankoraŭ du aliajn petojn: Estas nepre necese, ke ni por gravaj informoj al registaroj ktp. posedu fidindan materialon pri Esperanto-instruado en ĉiulandaj lernejoj. Pro tio mi kore petas vin, ke ĉiu, kiu kapablas raporti pri tio, kiel eble plej baldaŭ (ne prokrastu vian res-

Nro 3

pondon pro la venontaj grandaj ferioj!) sendu al mi detalajn informojn pri: 1) Esperanto-instruado, 2) Esperanto-kursoj, a) kiei deviga fako, b) kiel nedeviga fako, sed enhavata en la instruplano, c) kiel tute privata afero. Vi per tio faros grandan servon al la movado, por kies venko ni ĉiuj batalas. Mi estas certa, ke vi volonte oferos por la bona afero ankaŭ la necesan poŝtmarkon. Krome mi estus tre danka al vi, se vi samtempe sciigus al mi la kompletajn adresojn de 2 aŭ 3 knaboj kaj knabinoj el via lando, 12—14-aĝaj, inteligentaj, sinceraj kaj precipe fidindaj, kiuj scipovas Esperanton. Mi projektas kun ili gravan eksperimenton rilate al internacia korespondoperado. Mi ankoraŭfoje petas vin korege, ke vi subtenu mian laboron per baldaŭa multnombra respondo. Kun kora antaŭdanko salutas vin Marta Moelke sekretariino de Kunlaborado de IALA Berlin-Steglitz (Germanujo) Hŭnensteig 8a

Diversaĵoj. Jarkunveno d e T. A. G. E. Ni bedauras, ke ni ankoraŭ ne povis fiksi la ĝustan daton kaj horon de nia kunveno. L. K. K. informas nin, ke ili ĝis nun ne povas decidi, ĉar ili ne scias kiujn datojn U. E. A. elektos.

La sekvonta numero estos jubilea numero, ĉar tiam T. A. G. E. festos la dekjaran datrevenon. Sendu artikolojn. Pruvu, ke Esperantujo ne estas »seneha lando». La laborkom itato. Al D-ro Klein, L w 6 w — P oI u j o. Kiam ni presigis la informon pri Esp. Unuiĝo de Saksaj instruistoj ni opiniis ke ili estas T. A. G. E.anoj, do havas rajton presigi raporton en nia revuo. Sed nun ne plu. Nia administranto komunikos en Ia sekvonta numero, kiel kelkaj Germanoj kondutis. La redaktoro.

— página 16 del PDF —

Nro 3

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Abonprezo de I. P. R. La abonjaro daŭras de la l-a de januaro ĝis jarfino. La prezo por unu tuta jaro estas 2.50 ned. guldenoj (inkluzive aneco de TAGE.) Ek de la l-a de julio ni akceptas ankaŭ duonjaran abonon je 1.25 ned. guld. Por 2.50 ned. guldenoj estas sendota el: 8 ŝilingoj. Aŭstrujo Britujo 5. – ŝil. 37 fr. Belgujo Ĉeĥoslovakio 33 ĉ. kr. Danujo 6 kronoj. Francujo 25 frankoj. Germanujo 4 markoj. Hispanujo 12 pes. Hungarujo 7 peng. Jugoslavio 75 din. Latvujo 5 latoj. Norvegujo 6 kron. Polujo 8 zlotoj. Rumanujo 180 leoj. Svedujo 6 kron. Svislando 5 frank. U. S. A. 1.50 doi. ani vi sendas Ia kotizon rekte la administracio, ni petas vin: 1) Pagu, se eble, pere de la poŝtĉekkonto No. 90544. Nederlando. 2) Ne sendu poŝtmarkojn. 3) Sendu papermonon en registrita letero. 4) Se vi preferas kuponojn, sendu 5 U. E. A. kuponojn de 1 Sv. Frank, au 16 poŝ‘ajn respondkuponojn por tutjara abono. 5) Skribu tre legeble nomon kaj adreson.

AGENTOJ de TAGE Vian kotizon akceptas. En landoj: Angla: F-ino V. C. Nixon, 183 Woodlands Park Road, BOURNV1LLE, Birmingham. Alĝera: Jean Delor. Professeur au College de gar<;ons. TLEMCEN. (Dep. Oran) Aŭstra: (vakanta) Aŭstralia: H. M. Lanyon. Harrovv St., Box Hill E 11. MELBOURNE. (Victoria) Belga: H. Rainson. Hombeekschesteenvveg 54. MECHELEN. Bulgara: Ivan Sarafov. GOLEMO

47

SELO. (regiono Kazanlik). Ĉeĥoslovaka: A. Valouŝek. BRNOKRALOVO—POLE Tyrŝova 19. Poŝtkonto: Brno 102169. Cilia: E. Herrera Valeo. Clasificador C. 220. SANTIAGO. Dana: Peter Frey. Clausensvej 26. HADERSLEV. Estona: R. Outmann. Kaupmehet, 6—1. TALLINN. Finnlanda: Elmi Tamminen. Sitavuorenranta 4. A. HELSINKI. Franca: F. Verot. Rue des Villas. St.-ETIENNE. (Loire). Poŝtĉekkonto: 37421 Lyon. Germana: K. Hofmann, RIESA, Felgenhauerstr. 63. Poŝtĉekkonto : 26379 Dresden. Greka: D-ro A. Stamatiadis. Rodou 21. ATENO. Hispana: Ferd. Montserrat. Str. Provenza. 75—2—3. BARCELONA. Hungara: Bleier Vilmos. Mester-u. 53. V. 7. BUDAPEST. IX. Japana: Joshi H. Ishiguro. TOKIO. Daita II. 784 Setagava Jugoslava: Stanko Prvanoviĉ. HALOVO. p. Zajeĉar. Kanada: Alexander N. 223 Blaine Lake. SASK. Latva: S-ino O. Juŝen. Stokas iela N. 112. dz. 1. RIGA. Litova: Mok. A. Prapuolenis. Iŝlaŭzas. paŝt. ag. PRIENU. VALS. Nederlanda : M. van Muliero. 0.58. OPHEMERT. kasisto: E. A. Koot, UTRECHT W. v. Noortstr 10. Poŝtkonto nro 176356. Nederlanda Hindujo: P. Mamecach, Makassar (Celebes) Lariangbangi str. 107. Norvega: Niis Okland. Rommesveit. Stord. Pola: B. Gluchouski. ŝw. Wincentego 80. WARSZAWA 24. Poŝtkonto 16992. Sveda: Torsten Torbjiir. Mariagatan 15. a. GOTEBORG. Poŝtkonto 43148. Svisa: S-ino N. Oumansky. 12 rue Jean-Jacquet. GENĈVE. U. S. A. : David R. Metzler. Route 1. Box 389. FRESNO. Californie. El landoj sen agentoj mono estas sendota rekte al la adio. Agentojn por tiuj landoj ni serĉas.

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

13-a jaro (Numero 4) 1934

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Tutjara abono: 2.50 nederlandaj guldenoj (inkluzive aneco de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj)

Oficiala Organo de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktoro: E. J. BOLTJES. Engelsche laan 30. Winschoten ((Nederlando) Administranto: P. KORTE. Schoolstraat 13 Veendam (Nederl.) Poŝtĉekk.:90544 Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME. 21. Glenaimond Rd Sheffield (Anglujo) Sekretario de TAGE: W. H. MOOK. Nassauplein 15a Groningen (Nederlando) 2-a Sekretario: K. H. SPORTEL. Nieuw-Scheemda (Gr). (Nederlando)

ICaporto pri I. P. K. «luni 1933-a Ĉar mi ne disponas pri sufiĉe da detaloj, rilate al la laboro por IPR ——————— — p………. kaj la stato de la revuo dum ig33, pro la neregula funkciado de la organiza aparalo en la transirepoko, mi raportos mallonge, Nia sekretario ne povas verki apartan jarraporton pri TAGE. pro la sama manko. Tial mi donos pere de mia financa raporto informojn pri IPR kaj aldonos kelkajn sciindajojn pri TAGE. Kaŭze de ofte interkorespondo de la antaŭa administranto, k-o llofmann kaj mi. mi trovis post mia libertempo en la komenco de Septembro ig33, la tulan arkivon de IPR ĉe mi. Ankaŭ la sekretario de IAGE kaj la redaktoro sendis sian materialon. Do liam la novaj laborkomitatanoj, kiuj estis elektitaj en la kunveno en Koln, povis komenci sian laboron. Tiu komenco tamen eslis sufiĉe malfacila. IPR aperis ĝis tiam nur per du numeroj; ni devis daŭrigi la revuon kaj la 3-a numero devis aperi tiel baldaŭ kiel eble, por informi la anojn pri la okazinta ŝanĝo en la estraro. Sed la kaso enhavis nur 91,08 nederlandajn guldenojn (ĉ. sv. fr. 180.) Plej grave do estis en tiuj lagoj trovi presiston, kiu volas kaj povas presi nian revuon je tre modesta prezo. Bedaŭrinde la cirkonstancoj en Nederlando estis tiel ke eslis neeble eldoni lie 1PB. Mi provis en la eksterlando kaj hazarde aŭdis ke S-ro Bleier el Budapest’, la eldonisto de Literatura Mondo, venos en nian landon por prelegi pri literaturo kaj la eldonajoj de sia entrepreno. En Gronigen ni, t. e. nia sekretario kaj mi, renkontis lin kaj priparolis la situacion. Li proponis tre malavare sian helpon, promesis presi nian revuon kaj ni do povis aranĝi la manuskripton. Bedaŭrinde kaŭze de tro multe da laboro en la presejo, n-o 3-a de IPR aperis nur en Decembro. Ni ne pli frue povis do kontaktiĝi kun niaj abonantoj, kaj tio estis urĝe necesa, ĉar multaj petis informojn kaj plendis pro la neregula aperado de la organo. Krome oni tre deziris scii kiuj kaj kiaj gekolegoj transprenis la oficojn de la antaŭaj laborkomitatanoj ĉar oni tre timis ian sektan gvidadon pro la okazintajoj en Germanujo. La artikolo «Nacia reno-

— página 2 del PDF —

50

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 4

viĝo en Germanlando en la 2 -a numero de IPR rezultigis multajn plendojn de la abonantaro. Antaŭ ĉio, la nova laborkomitato devis prezenti sin kaj peli ĉies lidon por ke ĝi fruktedone povu labori. I re malhelpe efikis tiam ke la apero de la revuo tiel longe prokrastigis. Al la agentoj mi sendis intertempe cirkuleron, petis ordigon de la financoj kaj instigis al vasta propagandoj, por ke la nombro de la anoj kresku, fio certe urĝis, ĉar tiu nombro jam duoniĝis pro la »eksiĝo« de ĉiuj germanaj abonantoj. La afero pri la germanoj estas iom stranga kaj tial mi volas iom aldoni pri tio. La kartotekaro, kiun K-o llofmann sendis al mi, enhavis ĉiujn adrosojn, escepte tiujn de Ia germana — [kaj saksa instruistaj asocioj. Mi petis klarigon kaj II. respondis ke li ne disponas pri liu adresaro, ĉar la saksa — germana sekcioj de TAGE havas propran administradon kaj ekspedas la revuon pere de sia estraro, Ankaŭ li ne povis informi min pri eventuala bonhavo favore de IPR ĉe tiuj sekcioj, lli kolektis la abonkotizojn meni, administras ĉion kaj nur poste pagis sian kvoton al la kasisto de TAGE. Ĝis Septembro ili pagis nur malgrandparte. Multaj saksaj kaj germanaj asocianoj ankoraŭ pagis nenion. Ĉar mi tre ŝatis reguligi tiun netaŭgan stalon, mi interribilis kun multaj personoj en Germanlando. Gvidintoj, Gvidantoj eĉ kun Gvidontoj. Neniu alportis ian valoran helpon: kelkaj promesis kunlaboron, skribis al mi multajn afablajn vortojn, eĉ avertis la novajn komitatanojn malavare pro eventualaj malsukcesoj, montris al ni plenzorge la nepre irendan vojon, nomis finfine alian adreson, al kiu mi povis ankoraŭ peli plurajn informojn. Kaj tiam la komedio komenciĝis denove!! Miaj respondis nenion aŭ nur post longa atendigo. Sed kion mi nepre bezonis: la abonkotizojo de la saksaj kaj la germanaj abonantoj por la jaro i<)33 kaj la adresojn de liuj anoj por ekspedi la revuon, mi ne ricevis. Finfine mi sukcesis akiri la adresojn de 116 anoj de la germana sek<’io. Al ĉiu mi forsendis n-on 3-an de IPR kun informa cirkulero. Mi petis renovigon dela abono por kj3’i kjaj Iuja sendo de la kolizo por i()33. Nur kelkaj respondis; Iri pagis sian ip33-jaran kotizon al mi; iuj skribis ke ili jus pagis al la kasisto de sia asocio s-ro Sinuons en Kdln ; aliaj informis min ke ili regule pagas kaj pagos al tiu~’adreŝo Sed Ire, Ire granda kvanto respondis nenion. Al S-ro *Simon mi petis informojn kaj ordigon de la konto kun mi. Kvankam mi poste lin admonis kaj pere de aliaj adresoj provis atingi lin, li ĝis nun (Julio i<)3’i) nenion respondis. La germana asocio do ne plu ekzislas por ni. Pri la adresaro de la saksaj abonantoj mi pelis al Hofman»} kaj aliaj antaŭaj funkciantoj. Mi sciiĝis ke S-ro Krober en Iliosa disponas pri liu materialo. Jam plurfoje mi korespondis kun li; ĉiam senrezulte. La lastan leteron rilate al tiu alero mi sendis al li la 3-an de Marto pasinta; postie insistis pri respondo kaj nur la 29-an de Majo, do post 3 monatoj, ini ricevis la adresojn de la saksaj abonantoj. La sendo estis presaĵe; nenia informa letero pri jam okazinta pago ktp. Kompreneble tiuj adresoj nun

— página 3 del PDF —

Nro 4

51

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

estas por ni senvaloraj pro la longega prokrasto. Cirkuleron al tiuj abonantoj ni ne sendis. Ni preferas ŝpari tiun afrankan monon, ĉar rezultojn tiu cirkulero fakte ne efikos, laŭ nia sperto kun la anoj de la germana lekcio». Ankaŭ liuj abonantoj do perdiĝis por TAGE. Kompreneble la nuna propagando por nia asocio eslas en Germanujo tre malfacila. Mi kredas ke ni tie ne plu povos atingi ion, Pjri la sinteno de la germanoj kontraŭ TAGE mi petis informojn al S-ro Krober. Li skribis i. a. la jenon: (7—2—3/j) »Pro la tulaj politikaj cirkonstancoj okazis rompo en nia organizacio, kiu kaŭzis, ke grandnombro el nia abonantaro forlasis man asocion, ne pagis kotizon kaj ne malaliĝis. Tiu situacio estas same en la saksa kiel en la germana asocioj. Ni en la saksa asocio regajnis ĝis nun /jo. Sed mi povas sciigi al vi ke la estinta prezidanto, s-ro instruisto Kurt VValther (germana asocio) certe zorgos pri baldaŭa ordigo . . . Do entute laŭ mia superrigardo, ne estos eble, ke vi povas ricevi postpagojn de germanaj abonantoj el la jaro ig33. Kiel agento por Germanujo nun s-ro Kurt Hofmann akceptos realiĝojn . . .« Malgraŭ tiuj asertoj ĝis nun mi ne scias kiuj estas tiuj /io; niji ne ricevis ian kotizon; mi ne povas ekspedi la revuon; mi ne havas iun kontaklon kun la germanoj. Estonte ni do devas kalkuli nian abonantaron minus la germanoj kaj kiam mi diras ke tiuj nombris ĉ!. 3/|0, liam vi komprenos ke niaj zorgoj eslas sufiĉe gravaj rilate al la aperado de nia revuo. Fakte la suprestarantaj informoj ne apartenas al raporto pri la jaro 1 ()33, sed mi ne povis klarigi al vi la situacion en la lastaj monatoj dte ii)33, ne menciante la okazojn en Germanujo. Ce la lino de la jaro eĉ ne ĉiuj abonantoj pagis sian jarkotizon aŭ anoncis sian eksiĝon, malgraŭ admono. Mi esperas ke estonte liu malbona kutimo ne plu regos, ĉar tiel estas al ni neeble daŭrigi la laboron. Nun la financoj:

Enspezoj. Kiel agento por Nederlando mi disponis en Septembro pri ned. g. Poste Hofmann sendis sian saldon por TAGE …. ned. g. Mi enkasigis abonpagojn ……………………………………………… ned. g.

V419 8 I .<>*? 3 0.5 5

sume: ned. g.

156.66

Elspezoj: Kostoj por presado kaj afranko

ned. g.

I ‘|2.8 i

ig33-a saldo ned. g.

i 3.85

……………………..

La kostojn por la monataj kunvenoj de la laborkomitato la komitatanoj pagas mem. lli nur esperas, ke venos tempo, ke tiu stato pliboniĝos kaj petas intertempe al ĉiuj niaj anoj subteni sian laboron per fervora propagando. La plej grava zorgo por TAGE estas la regula aperigo de la organo.

— página 4 del PDF —

52

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 4

Planita por ig3’i estas ĉiudumonata eldono de 16 paĝoj, sen kovrilo, ĉar tio malpliigas la kostojn. Fine de Decembro estis ĉ. 3oo anoj. Ne estas eble precize nombri, ĉar la ordigo kun ĉiuj anoj ankoraŭ ne estis farata pro la inerto de tiuj »kunlaborantoj«. Sed kiam tiuj ĉiuj fidele restas kaj baldaŭ sendas sian kotizon, kaj… plej bone propagande subtenas nin, ni certe atingos ig35en pli agrablaj cirkonstancoj ol ni spertis, kiam ig34 alproksimiĝis. Bone komprenante Ja gravan rolon, kiun ludas instruista organizo en la esperanta movado kaj plena de fido, ke ni atingos nian celon, mi petas por la venontaj tempoj vian sindonan kunlaboron. P. Korte, administranto.

Beli jara jubileo de TAbE 1924 — 8 aŭgusto

• 1934

»En la jaroj post la mondmilito foria volo al internacia inlerkom,Pr eno renaskiĝis inter la instruistaro. Franca’ kolegoj, instigataj de flamaj krioj de Anatole France, Romain Rolland por la tuthomara soJidareco, komencis rekonstrui la rilatojn internaciajn de la Esp.-instrur istoj. Marcel Boubbu, Orleans, eldonis por ka j per tiu interligo en 1922 edukfakan revuon »No\aj Tempoj», kies ĉela karakterizaĵo estis la traktado de la edukaj problemoj kaj de la instruistaj laboroj en ilia j depend-

Respondeco >Paĉjo, ĉu vi permesas, ke mi biciklu hodiaŭ posttagmeze?» «Knabinjo, ne petu tion al rni.« «Nu diru nun tamen, ĉu vi permesas?» «Ilo, decidu mem, ĉu via laboro jam eslas finita?» «Ne, ankoraŭ ne.« «Nu. tiam vi ja mem bone scias, ĉu vi havas tempon por bicikli». «Nu. diru vi nun, ĉu vi permesas, ke mi biciklu? Jes aŭ ne?» «Mi lasas tion al vi.« «Tiam, pro Dio, mi nur iros labori«, kaj la dektrijara mezlernejanino iris for al sia propra ĉambreto. «Kia ŝtono vi estas», diris la patrino. «Vi do vidis, kiel volonte la infano volas iri, kaj vi respondas al ŝi, kvazaŭ tio tute ne interesas vin.» «Kion vi do volus?» «Ke vi estus permesinta tion al ŝi aŭ malpermesinta; la unuan aŭ la alian. Sed nun vi lasis la infanon tute en ŝia propra dubo.» «Cu la infano? Vi plivole diru la simplanimulino.» «Cu vi ne rimarkis, kion ŝi volis?« «Kion do?« «Si tre bone sciis, ke ŝi ankoraŭ devas fari taskojn. Kaj tamen ŝi volis volonte bicikli. Nun ŝi volis, ke mi decidu. Se mi eslus dirinta «Jes», tiam

— página 5 del PDF —

Nro 4

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

53

«co de la ekonomia j kaj politikaj faktoroj, kaj kies devizo estis: amo al paco, -fido al progreso. Pro la socipolitika konsidero de la edukscienco, la revuo havis karakteron de serioza, akra batalilo sur atentinda nivelo.« La /j-an de aŭg. 1923 kunvenis multnombre en longa kunsido la geinstruistaj esperantista tutmonda. «Kreo de laka terminaro, intenŝanĝo de korespondaĵoj kaj infanoj aŭ instruistoj, kolekto kaj publikigo de priedukaj informoj el ĉiuj landoj atendis sian plenumon.« Komuna laboro postulas komunan organizon kaj komunan organon. Pri tiu organiza demando k-o Bonbon sandis raporton, proponante, ke oni kreu novan aŭ restarigu malnovan organizon, sed modernan kaj pnogresenir an. »Novaj Tempoj« jam ekzistanta kelkajn jarojn unuanime estis akceptita kiel fakorgano. — «Tiu Nii rnberga kunsido estis almenaŭ malgranda paŝo al vera internacia edukistan) kunligita per komuna paca kaj energia laboro por plibonigado de la edukado ka j de la inter<naciaj interrilatoj«. Ci tie oni metis la ĝermon de nia asocio kaj baldaŭ la malgranda kreskaĵo komencis Plig fandigi. En «Novaj Tempoj» no 12, ni legas por la unua fojo la nomon: Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj. La 8-an de aŭg. 1924 je la 10-a kunvenis 200 gekolego j el i \ diversaj nacioj. La sola punkto de la tagordo estis la konstitucio. Post kunfado de franca ka j germana projektoj la proponita statuto estis aprobita. ‘Pin statuto baziĝas sur la principo de pacemo kaj estimo al fremdŝi eslus irinta kaj ŝi estus lasinta al mi la respondecon kaj la sekvojn. Se poste morgaŭ ŝia laboro ne estias preta, tiam mi ankaŭ povus aŭdi: «Jes, vi diris, ke vi permesas.« Kaj se mi estus dirinta »Ne«, tiam ŝi estus foririnta kolera kun la plendo, ke al ŝi neniam io estas permesata, kaj tiam» denove mi devus porti la respondecon pri ŝia kolera humoro, kaj la fatalajn sekvojn de tio rilate la mai fortiĝon de la lernkapablo. Ne, Pan jo, la ŝtono sciis tre bone, kion ĝi faris.« «Sed, kial vi ne donis al ŝi bonan konsilon? Se vi nun estus dirinta: ,Nu, unue laboru horon, tiani vi estos preta kaj poste vi povos des pli multe ĝui.’ Sed vi sidis tie, kiel peco da glacio. Tute ne afable.« »Ĉu vi pensas, ke ŝi bezonas de mi tiun bonan konsilon? Ke ŝi meni ne estas tiel ruza? Mi donis al ŝi la plej bonan konsilon, kiu ekzistas: Faru, kion vi volas, sed portu mem la respondecon. Ĉiu prediko de mi estus malfortiginta la forton de tiu konsilo. Sed ĉu vi scias, kiel infanoj estas? lli volas peki, sed ne porti la respondecon. Tion ili plivole lasas al Paĉjo kaj Panjo. * «Kiel vi scias tion?« «Ĉar mi meni ankaŭ estas tiel; ĝi estas la homa naturo. Kaj jam ekde Adamo kaj Eva. Adamo ŝovis ĝin al Eva kaj Eva al la serpento. La serpento ne multe ekscitiĝis pri tio. Sinjoro la Diablo ja volas porti la respondecon sur siaj ŝultroj. Li tamen lasas ĝin gliti de sur ili. Li ne konas res-

— página 6 del PDF —

54

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 4

aj nacioj kaj de lerneja kaj instruista progreso. La oficiala lingvo de la asocio estas nur Esperanto. — Estas *rekomendinde ke fendiĝu. NAGE (Naciaj Asocioj de Geinstruistoj Esperantistaj) por plifaciligi la administron kaj por antaŭenpuŝi la esperantan movadon en ia diversaj ŝtatoj. La deklaracio, eldonita en la regularo de I AGE, esprimas la emon al paco kaj progreso. Prezidantoj de TAGE estis k-o M. Boubou. Orleans (ĝis 1926), Albin Neuzil, OlomouoNeredin, Ceĥoslovakujo (ĝis 1929) kaj Goo. VV. Roome, Sheffield (de ig3o). Depost la jaro 1926 la TAGE-organo aperis sub la nomo Internacia Pedagogia Revuo . La nombro dr abonantoj ĉiam kreskis, ĝis la jaro 19.33 fatala por IAGE. Feliĉe nun jam kreskas iom la anaro, kvankam ankoraŭ ne sufiĉe. Tabelo de la abonantaro ĉe la fino de la jaroj 1925 507

1926 511

1927 630

1928 800

1929 878

1930 883

1931 861

1932 651

1933 257

La ĉiam ampleksan kaj ofte malfacilan varblaboron por la gazeto kaj asocio prizorgas la tiel nomata Laborkomitato, ĝis i <)33 konsistinta el saksaj membroj. De jiost la Kolonja kongreso transprenis la gvidĵadon la nuna laborkomitato, konsistanta el nederlandaj anoj. Valora aldono al IPR estas la korespond- kaj interŝanĝ-fako, plenumanta la dezirojn de infanoj, klasoj kaj instruistoj, aranĝita de la korespondoficejo pondecon, ĉar kaj tio estas lia pura, ne savebla diablonaturo — li ne havas konsciencon.« > K aj ?« «Kaj? Nun tuta nia eduko estas bazita sur la certeco, ke la infano havas konsciencon. Se ni ne posedus tiun certecon, liam ni povus ĉesi. Malfortulojn oni povas fortigi, malsaĝulojn vi povas klerigi, sed senkonscienCuloj estas neplibonigeblaj. Kaj tamen tiom da edukisloj ĉiutage faras sian eblon por malfortigi la konsciencon de la infanoj.« «Sed . . .• «Jes certe. Pere de siaj eternaj ordonoj kaj malpermesoj, minacoj kaj’ punoj ili moligas la konsciencon kiel per vipbatoj. Kaj per sia altrudo de bonaj konsiloj kaj saĝaj admonoj ili subterigas ĝin kiel sub sablo. Gi estas forto, kiu devas labori. Laborante la fortoj kreskas, Kaj la konscienco nur laboras, kiam estas portata respondeco. Cu vi vidis kun kia decideco la dektrijara Eva foriris? ‘lio estas la cedo al la tirano en ŝi. Kredu nur certe; la tirano ne sidas ĉi tie sur la seĝo, parolante kun vi. Sed Eva havis lin en ŝi kaj estu tre danka pro tio.« Unu horon poste. Jen denove estas la mezlernej-anino. «lle, nun mi estas biciklonta horon.« »Cu vi iros? kaj ĉu vi tute ne petas tion?« »Sed Panjo! Paĉjo tamen diris, ke mi mem devas scii lion?« «Certe, sed tamen vi povus peti tion.« »Mi finis mian laboron, Panjo!»

— página 7 del PDF —

Nro 4

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

55

de Kunlaborado de International Auxiliary Language Association» dAL\ -*\ew York), kies sekretariino, f-ino Marta Moelke, Berlin kolektas la adresojn. La motoro en tiu Jabbrkomitato estis ĝia sekretario M. Goldberg al kiu TAGE povas danki sian antaŭiron en fa pasintaj jaroj. Malfeliĉe la starigo de NAGEj-oj ne efektiviĝis. TAGE ĝis nun ne jani sukcesis konvinki la diverslandajn Esp. geinstruistojn pri la neceso de kreo de fortaj landaj instruistaj asocioj, sekcioj de TAGE. La plej forta sekcio estis ĝis ig33 la germana,, sed nun ĝi tute perdiĝis por TAGE. Feliĉe en la komenco de ig3A aliĝis da Sveda Instruista f*E.perantista Federacio, kiu nun formas la plej grandan nacion asocion en TAGE. Ni esperas, ke baldaŭ multaj alia j sekcioj estos starigita j por kune kun la nuna laborkoni itato ŝirmi nian gravan inovadon kontraŭ tuta pereo! Kompilita laŭ multaj malnovaj I. P. R-oj. ( P’ K. o r’ Ve- )

Gravaj vortoj de Gvidintoj de TAGE

Nia organizajo TAGE devos fariĝi grava internacia edukistara grupo. Tute ne sufiĉas, ke «FAGE estu konata en esperantista mondo! Ni konigu nin ĉe la naciaj kaj internaciaj instruistaro), kiel laborularo^ supernacian kompetentan pri ĉio monda rilatanta edukadon. Jam en edukistaj rondoj internacie laborantaj oni scias, ke Esperanto utilas, sed oni ankoraŭ tro ofte kredas, ke ni estas ia fram«Diru foje, Eva», demandas la patro, >ki.d vi petis (ion antaŭ horo kaj nun ne?« »Jes, kial.« ‘fion mi ne tuj povus diri.» «Klopodu foje.« «Nun mi kredas — ĉar mi tiam ankoraŭ estis faronta mian laboron.» «Kaj vi sentis skrupulon pri tio?» » Jes.« «Kaj tiam vi ne trovis liberecon por iri?« »Jes.« » K aj tamen vi volonte volis.« »Jes.« «Kaj tiam vi pensis: mi petos al Paĉjo, tiam tiu devas scii ĝin.« «Jes, mi kredas, ke tiel estas.» » K aj ĉu vi nun ankaŭ havas la bezonon peti ĝin al mi?» »Ho, mi jes volas peti ĝin al vi, sed mi ne sentas la bezonon.»’ «Tio estas, ĉar via konscienco nun estas libera.« »Mi kredas tion ankaŭ.» Kaj poste ridetante: «Tia konscienco estas malagrablajo.« »Se ĝi ne estus malagrabla, ĝi ne povus plenumi sian taskon. Sed vi nun iru bicikli, kaj petu tion neniam plu al via patro, ĉar tiu estas sufiĉe barbara por en la ĝusta momento — silenti.» Eva donas kison al la patro kaj ankaŭ al la patrino kaj for ŝi estas. El la «Disaj o*j Verkaj “ de Jan Ligthart, nederlanda pedagogo esperantigis F. Weeke, Meezenlaan 41, Den Haag.

— página 8 del PDF —

56

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 4

aso n a ro kun naiva idealo, — duni ni estas la plej viva organizajo el tiulandaj edukistoj kaj la plej praktika, ĉar nia kunigilo lingva ebligas/, ke ni laboru sur mondo iOrfoje pli rapide kaj pli malkosta ol la poliglotoj de la pedagogiaj gazeloj, f A/oree/ Boubou: Novaj Tempoj /925.) Por diskuti pedagogiajn, sindikatajn demandojn (‘ble sufiĉas tiaj konferencoj de kelkaj delegitoj el la diversaj landoj (kiel ĉe FIAI tekz.) Sed se internacia federacio volas flegi, eĉ estigi inter la instruistaro la senton ka j volon al internacia frateco ka j solidareco, ni devas postuli grandajn kongresojn, sur kiuj renkontiĝas kaj interamikiĝas miloj da diverslandaj geinstruistoj — ne nur kelkaj dekduoj da gvidantoj de la kvarcentmiloj. Ne tostoj dum lunĉoj de konferenca reprezentantaro, sed interkonatiĝo, mi riskas skribi la gravan vorton inter fratigo, de la instruistoj mem necesas. Se ĉiujare la kongreso ŝanĝas la landon, t ioi ankaŭ ne estas tro malfacile. (M. Goldberg, I. P. R. 1927.) La instruista gazeto, kiu estas limigita sur legantaron de malmultaj kolegoj, devas eviti tendencon, kiu ofendas kaj forpelas duonon de la interesigan loj. Mi ne diras — kiel sajnas —, ne-tendenca neŭtrala gazieto estas avantaĝo por la propagando de Esperanto. Neŭtraleco enhavas la gravan danĝeron, estiĝi senkolora, senforta, malserioza. Pii alloge kaj pli agrable estas, legi — kaj eldoni — gazeton, kiu servas al iu klara politika aŭ mondpercepta tendenco. Ĉar ĉiu aktiva horno agas sur iu partia kampo — eĉ la inerta horno nevole — kaj deziras trovi en sia gazetaro opinion, kiu agordas kun lia interna direkto. IPR volonte finos sian vivon, se ĝi cstos anstataŭata ile vivkapablaj neneŭtralaj pedagogia j ^gazetoj. Sed en la nuna stato de la instruista Esperanto-movado en la limo de la malgranda esperantista instruista popolo. IPR ne povas esli tiutendenca. La komuna bazo por IPR eslas trovita, se la kunlaborantoj unuavice ne celas konverti alian konvinkon, sed deziras prezenti al tutmonda legantaro informon pri celoj, bataloj, sukcesoj, organizo de la diverslanda instruistaro aŭ pii okazintajoj en la pedagogia vivo (leĝoj, decidoj, rezolucioj ktp.) Ni ne estu tro sentemaj1, sed pravigu kontraŭan bpinion per alsendo de objektiva artikolo. Ni estu altgrade toleremaj’, por plej efike en unuigita batalantaro akceli la progreson kaj la linan sukceson de Esperanto. Goldberg, IPR 1928). Se oni enkondukos oficiale Esperanton en la lernejoj, la registaroj ne demandos pri »instruantoj«, sed pri «instruistoj«, pri pedagogiaj fakuloj, lion ni pripensu! ‘Liai la definitiva sukceso de nia propagando dependos de nia sintenado, de la gekolegoj. Tio eslas por mi kvazaŭ aksiomo. ne bezonanta pruvojn — kaj cetere la jeno: 1. La instruistoj dum la nuntempa stalo devas esti la ĉelaj defend antoj kaj adeptoj de la mondlingva ideo. 2. Ci tiu ideo postulas idealistajn sentadon kaj sintenadon. 3. Ne estas Jam «idealisto». kiu parolas pri la ideo nova kaj laŭte aklamas ĝin. A •

— página 9 del PDF —

Nro 4

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

57

l\. Vera idealisto devas esli pioniro. 5. Pioniroj estas homoj kiuj laboras, laboregas, kulturantaj kaj preparantaj la kampon por la ideo, sur kiu ĝi povas kreski kaj porti fruktojn, lule egale, ĉu ili mem ankoraŭ vidos la fruktojn. 6. Labori por nia ideo, i. a. signifas: krei taŭgan organizacion^ aliĝi al ĝi. kreskigi ĝin, fari ĉion, por ĝin plibonigi — kaj ne stari flanke kaj atendi, kio line rezultos el la laboro de aliaj. f 8. Se ni trovos la atenton ka j la simpation de la instruista j asocioj por nia movado, la ĝenerala enkonduko de Esperanto estas garantiata. Sed la simpation kaj la delinitivan aprobon de la instruistaj asocioj (naciaj kaj internaciaj) ni atingos nur per firma kaj forla unuiĝo de ĉiuj Esperantistaj instruistoj al respektinda laborkapabla asocio, al TAGE. (l)r. Dietterle; IPR 1928.) La Esperanto-instruistoj pli kaj pli ekkonu sian devon, subteni la propagandajn kaj organizajn laborojn de TAGE inter la instruistaro. La sekretario de la Federacio Internacia < Ie Asocioj Instruistaj (FIAI), Lapierre, moketis en llelsingor, ke TAGE nur havas Soo membrojn inter kiuj estas /Ĵ2O germanaj! Jes, prava li estas! La multnombraj Esperanto-instruistoj en tutmondo — Prof. Dro Dietterle kolektis pli ol 4ooo adresojn! 6 adresojn! — I(kie vi restas? Se vi deziras profitigi la bonajn ŝancojn inter la instruistaro por Esperanto, vi ne translasu lion al hazardo, sed helpu organizi la evoluon, aligante al TAGE. (M. Goldberg; IPR. 1929.)

Lernejoj en Sovet-IHio Ĉapitro el: „La granda ofensivo» de Maŭrice Hindus London — Victor Gollancz Itd. 1933

Daŭrigo Antaŭ la revolucio ambaŭseksa edukado pli progresis en elementaj lernejoj ol en mezgradaj. Nun neniu lemejo ekzistas, kiu ne servas por ambaŭ seksoj. lam oni pagis la instruon. Speciale por la mezgrada lernejo kaj por la universitato la {iago estis sufiĉe alta. Kromle la studentoj devis aĉeti multekostajn uniformojn. Nun oni pagas nenion por la edukado en elementaj kaj mezgradaj lernejoj. Nur inĝenieroj kaj aliaj specialistoj, gajnantaj altan salajron, devas pagi por siaj infanoj. En tehnikaj lernejo j kaj en universitato j tri kvinonoj de la studentoj ne nur ne pagas sed eĉ ricevas monhelpon por pagi la vivkostojn. Nur se ili ne sukcesas, la subvencio estas forprenata. Nun ĉiu elementa aŭ mezgrada lernejo havas ejon por tagmanĝi’, kie la lernantoj povas ricevi, almenaŭ dum parto de la jaro, varmajn manĝaĵojn. En urboj oni kutime pagas tre moderan prezon, en vilaĝoj la tagmanĝo estas senpaga.

— página 10 del PDF —

58

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 4

En Sovetio la lernejo estas la ununura institucio, kiu ĉiam kaj cie daure senstagne progresis. La bolŝevikoj, kiuj heredis la ideojn kaj pasiojn de la iamaj revoluciuloj; kiel ili opinias’, ke oni ne prokrastu eĉ unu tagon la edukadon de la grandaj popolamasoj. Lenin mem avertis siajn sekvantojn en 1921: »tiel longe kiel ekzistas en nia lando la malfeliĉega analfabetismo, ni nepre ne povas paroli pri politika kleris igado La analfabetulo lute ne havas politikajn ideojn. Li lernu la alfa,beton. Sen klerigado politiko ne povas ekzisti, nur klaĉado, antaŭjuĝoj, superstiĉoj, nur ne politika konscio.« lai la sekvantaj jaroj la bolŝevikoj forgesis multajn saĝajn konsil»ojn de sia honorata gvidinto, kiel *ekzemple ke infanoj nature emas rigiirdi bestojn kiel homojn, ke kokoj ne eslus io reala se ili *iii parolus. Nur en la lasta tempo, post multaj fatalaj eraregoj, ili retrovis tiun kaj multajn aliajn sugestojn de Lenin kaj fervore adeptigas kvazaŭ estus lute novaj ideoj. Sed neniam ili forgesis la konsilon, ke la plej urĝa tasko <le la revolucio eslas klerigi ĉiujn homojn en la lando tiom, ke ili kapabUu legi kaj skribi. Tro. kianoj kaj stalinanoj, dekstruloj aŭ maldekstruloj, ĉiuj samopinias, ke oni ne prokrastu la konstruadon d? lernejoj. Cie kie estis so.elo, aŭ kie soveta influo penetris, en la suna Kaf> kazio, en la neĝkovritaj siberiaj tundroj, la revoluciuloj preskaŭ ĉiam unue donis al la popolo lernejon, kvazaŭ gepatran donacon al infano. Ne nur la nombro da lernejoj rapide plialtiĝis, sed ankaŭ la socia nivelo ŝanĝiĝis, el kiu la lernantoj devenis. Antan la revo ucio, eĉ en inecaj lernejoj la lernantoj pligrandparte eslis infanoj de nobeluloj, oficistoj, pastroj. negocistoj. Kelkfoje oni vidis lie infanojn ile riĉaj terkulturistoj aŭ pli bone pagataj fabrikla1 Maristoj. Ali memoras, ke, kiam mi estis knabo, mm el miaj ludkamaradoj sukcesis por la gimnazio. Liaj gepatroj tre. Ire ĝojis, sed baldaŭ ili ektimis, ke ili mem malsukcesos en ia tielnomita hejmekzameno. Por eviti lion ili prunteprenis de komplezaj amikoj multekostan meblaron kaj tiamaniere bele kaj impone aranĝis siajn ĉambrojn. La vizitanta inspektoro ricevis bonegan impreson ‘kaj donis al la gepatroj altan poenton. Ali ne scias ĉu tia ekzameno ĝenerale okazis en la lando. Kiel grandaj la ŝanĝoj estas. Nun en la universitatoj iom pli ol la triono de la studentaro eslas de terkulturista, preskaŭ la duono de laborista deveno, Infanoj de la iama nobelularo kaj de negocistoj same rigoie kaj malindulgeme estas ne allasataj kiel iam la inianoj de maLriĉaj terkulturistoj kaj laboristoj. Ĝis .Junio 1901 eĉ infanoj de lat inteligentularo — inĝenieroj!, kuracistoj, profesoroj, instruistoj, — 1kvankam iliaj patroj servis la registaron, eslis allasataj al la universitato nur kiam eslis sufiĉe da loko. * •

• *

— página 11 del PDF —

Nro 4

59

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Depost Junio i <)31 ili estas samrajta j. Sed infanoj el la regintaj grupoj litere nur per sia ŝvito povas akiri allason. Kiam ili dum almenaŭ du jaroj laboregas en arbara hakejo, en ŝarĝejo, ĉe domkonstruado, en sovĥozo aŭ kolhozo, la registaro rigardas ilin sufiĉe harditaj por povi studi en universitato. La laŭnombra kresko de la lernejoj — certe tre rimarkinda — montras nur unu flankon de la instruado en Sovetio. Estas alia flanko eĉ pli ekscita — rilate al celoj kaj kvalito. Kiam mi la unuan fojon vizitis Kuŝujon en mi hazarde ĉeestis literaturlecionon, en la ple j alta klaso *de mezlernejo en Moskvo. Oni pridiskutis la tre konatan poezian romancon de Puŝkin: Eŭgene ..P Onegin. La klaso priparolis la karakteron fle Tatjana, la heroino de la romanco. Iam Tatjana estis la idolo de rusaj liceaninoj, verdire eĉ <le de ĉiuj librojn legantaj virinoj. Estis nur malmultaj, kiuj ne parkere lernis la emociajn leterojn de Eŭgene al ŝia amato, kaj poste pensadis, ploris kaj suferis pro ili. liuj leteroj apartenis al 1A plej fama sen Li indenta! a poezio en la rusa lingvo. Sed en tiu klaso oni rigardis. Tatjana el tulo nova vidpunkto. ŝi estis sklavino de sia klasa idearo/, diris junulino preskaŭ deksesjara — kiel ankaŭ Onegin kaj Lenski (la du aliaj grava j karakteroj en la romano.) Nenion ili sciis pri la vivo de la popolamasoj. lli estis kontentaj vivi lukse, dum iliaj servutuloj ŝvitis, malsatis kaj mortis por ili. Se Tatjana vivus nuntempe, ni nepre reformus ŝin, ekzilus ŝin kaj devigus ŝin fariĝi unu el la laborantaj amasoj.« La instruisto petis alian studentinon esprimi sian opinion, kaj Ŝia parolado multe similis tiun de la unua. Pluraj aliaj sin esprimis en la sama akuza maniero, l iam estis la \ico de alia juna fraŭlino — malhela estis ŝia hararo, ruĝaj pro emocio ŝiaj vangoj, iom nervema estis la esprimo de ŝiaj nigraj okuloj, grizaj ŝiaj eluzitaj vestoj. Ŝi ŝajnis timema, ŝi parolis neperfekte, kaj malrapide. »Nur ĉi lion mi volas diri. tovariŝĉi, (kamaradoj) ni ne havas la rajton kon,damni Tatjana. Ni estas rezulto de epoko, pri kiu ŝi neniam aŭdis. .Marks ne estis konata al ŝi. Neniu penisi^, ke Lenin venos. Ne ekzistis komunista partio. La popolamason formis servutuloj. Estis preskaŭ neniaj fabrikoj kaj laboristoj. Tial mi diras, ke ni ne rajtas kondamni ŝin. Ni, ne povas riproĉi al ŝi ŝian idearon. Ŝi havis bonajn intencojn, estis nobla kaj eĉ kvankam vi rigardas min kiel stultulinon, mi deziras diri al vi ke mi ŝatas ŝin, kaj ke mi ploris, kiam mi legis pri ŝiaj malfeliĉaj spertoj.« La juna fraŭlino sidiĝis kaj estiĝis bruo en la klaso. Tre afable, kvazaŭ li ne volus ofendi iun, la instruisto penis silentigi la lernantojn. Sed ili ne volis silenti. Ne estis du partioj, sed nur unu — ĉiiijl estis i<)23,

A *

— página 12 del PDF —

60

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 4

kontraŭ Gurjeva. Umi proleta knabo esprimis la sentojn de la tuta klaso, dirante: Tovarisĉi Gur jeva estas klara ekzemplo kiel maleble estas al kelkaj personoj lorjeti sian burgan heredaĵon — ka j li komencis longan paro>ladon kontraŭ homoj kiel Ial jana, ĉu ili vivas aliloke aŭ alitempe, tio ne gravas, kaj fulmotondris kontraŭ sovetiaj gejunuloj, simpatiantaj kun tia karaktero, kian Tatjana havas. Daŭrigota.

El Nederlando Averto: La verkinto de ĉi tiu artikolo ne mokas, sed nur skribas la plenan veron

La ortografio de la nederlanda lingvo tule ne estas facila. Estas precipe fi problemoj, kiuj turmentas la lernejanojn kaj la instruistojn: i. unu aŭ du c en malfermitaj silaboj, ekz.: sleenen (ŝtonoj), leenen (prunti), stehen (piki), geven (doni). Alilandanoj min certe demandos: kial oni skribu sleenen, leenen per du e kaj la aliajn per unu, se almenaŭ oni ne prononcas la du vokalojn diversmaniere. Mi respondos, sed antaŭe petas, ke oni ne ridu. La du profesoroj, kiuj verkis nian nunan ortografion, opiniis, ke, ĉar la germanoj skribas Steine per duobla vokalo, por la nederlanda unu e ne sufiĉas. * 2. unu aŭ du o en malfermitaj silaboj, ekz. oogen (okuloj), rooken (fumi), booten (boatoj), open (malfermila), hopen (esperi). La du profesoroj pensis, ke ni farus sakrilegion, se ni skribus hooren per unu o; Ja angloj ja skribas heni’ per du vokaloj. Pro lio la nederlandanoj devas estri multajn aliajn lingvojn por povi bone skribi sian propran, Estas nur bedaŭrinde, ke eĉ la profesoroj kelkfoje eraris pri la origino de iu vorto. Tiam la filologio ne jam atingis sian nunan altan nivelon. Plej bone do estas: ĉiam havi vortaron en la poŝo. 3. s aŭ sch por simple indiki s. Cu ni kuraĝus skribi frisch (freŝa) per s, dum la germanoj uzas sch kaj la angloj sli. La aliaj popoloj nin rigardus kiel pli kruelajn revoluciulojn ol la rusoj, kiuj elektis la Latinajn literojn por multaj popoloj, sed gardis sian propran pli malfacilan allabeton por la rusa lingvo. /j. la akuzativa n por la virseksa genro de multaj substantivoj ekz. op den loren (sur la Iuro) sed op tle tafel (sur la tablo). Kiam oni parolas oni tute ne prononcas la n. Verdire la virseksa genro ne (“kzistas en nia lingvo. Kial oni do skribas la n ? Respondo: alie la nederlanda lingvo preskaŭ ne posedus akuzativon. Kion ni ne havis, tion ni kreis. Ni preskaŭ

— página 13 del PDF —

Nro 4

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

61

ne havis genitivon kaj dativon. La lingvistoj ilin ankaŭ kreis. Ni do diras: de koning (la reĝo), van de koning (de la reĝo), aan de koning (al la reĝo), de koning (la reĝo) (akuzativo), sed ni skribas: de koning, des konings, den koning (dativo), den koning (akuzativo). Ciuj tiuj malfacilaĵoj kaŭzas, ke sen vortaro mi pli bone kuraĝas skribi esperanton ol mian propran gepatran lingvon, Se mi skribas al amikoj mi ne sekvas ĉiujn ortografiajn regulojn. Alie oni min rigardus kiel pedantan instruiston. La nederlanda instruministro intencas plisimpligi nian ortografion. Sed ho ve, kiom da gazetartikoloj oni verkis, kies konciza enhavo estis: La ministro fuŝos nian lingvon, la karan heredaĵon de niaj prapatroj. (Hi skribas «lingvon <, sed intencas »ortografion«, kaj tule ne komprenas, ke la ortografio estas io ekstera. La horno estas nature stulta). Speciale la eksurbestro de Rotterdam, S-ro Zinmierman, kiu dum kelkaj jaroj estis financa kontrolisto de Aŭstrujo, kaj post tiu tempo ŝajnas esti kompetenta pri ĉiuj temoj, plendas: »la nederlandanoj spirite degeneros, se la ortografio fariĝos tro facila.» Tiu grava argumento konvinkis min. Mi amas miajn samlandanojn. Pro tio mi tuj sendis petskribon al lia mosto, la instru-ministro: «Ordonu, ke de nun la nederlandaj infanoj skribu per egiptaj hieroglifoj aŭ per hinaj litersignoj, ili kalkulu per romaj anstataŭ per la multe tro facilaj arabaj ciferoj. liamaniere vi devigos la infanojn streĉi ĉiujn fortojn, kiel plenkreskuloj ili estos spirite harditaj. Malpermesu Esperanton; ĝi estas danĝere facila.« Kiam ini jam estis verkinta ĉi tiun artikoleton, la gazetoj sciigis, ke la instru-ministro iom kontentigos siajn konservativajn kontraŭulojn, li gardos la akuzativon (kiu ne ekzistas). La patrujo estas savita. % •

••

komi yik o a Kunsido de T. A. G. E. la 8-an de aŭgusto 1934 je la l-a antautagmeze Tagordo: 1. Saluto de la reprezentanto de la Laborkomitato, f-ino Le Rŭtte el Groningen (Nederlando). 2. Elekto de la estraro por la kunsido. 3. Prelego de s-ro Henry Ysner

(Hallevik, Svedujo) pri: La sveda slojdo. 4. Prelego de s-ro Einar Dalli (Uddevalla, Svedujo) pri: Daŭrigaj kursoj en Esperanto. 5. Diskuto pri organizaj problemoj rilate al gvidado de TAGE kaj redaktado de IPR. Elektoj de TAGE-prczidanto kaj aliaj estraranoj. 6. Liberaj proponoj.

— página 14 del PDF —

62

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

El la Informa Bulteno de F. I. A. I., Noj 30-31. La instruado en Nankin. La urbo Nankin grave progresis, sub influo de la urbestro Shili Ying, rilate al la publika instruado. Oni taksas, ke la urbo donas prt skaŭ trionon de siaj enspezoj por la instruado. Oni starigis serion de 30 lernejoj, kiuj estas vizitataj de du grupoj de lernantoj; unu grupo vizitas la lernejon antaŭtagineze, la alia posttagmeze. Multaj klopodoj estas faritaj por instrui la analfabetojn; oni taksas, ke 25.000 personoj lernis la legadon kaj skribadon dum la pasinta jaro. Popolaj Bibliotekoj en Greklando. En Grekujo oni povas vidi nuntempe azenojn, irantajn de vilaĝo al vilaĝo, portante grandajn kestojn enhavantajn po 100 librojn. Tiumaniere 48 vilaĝoj regule ricevas novan serion da libroj, kio permesas al la kamparanoj starigi publikajn legsalonojn. Lerneja ekspozicio en Danujo. Ekspozicio de laboraĵoj, faritaj de gelernantoj estas malfermita en la dana lerneja muzeo. Gi prezentas la rezultaton de la okjara lernejo, novkreita en inuitaj danaj provincoj. La lernado okazas sen libroj kaj sen hejmaj taskoj. La infanoj sin okupas en la posttagmezo alimaniere. El Japanujo. La 22-a Japana Esperanto Kongreso (en Nagasaki, 1934) aprobis la proponon de nia Esperanto-Propaganda Asocio, ke oni fondu preparan komitaton por enkonduko de Espeperanto en mezgradajn lernejojn de Japanujo. Reprezentante la komitaton ni nin turnas al vi por viaj afablaj konsiloj kaj valoraj helpoj, sen kiuj ni ne povus, ni timas realigi la cfektivigon de tiu granda kaj malfacila celo. Kiel vi eble scias ĉ. duoncentjaro forpasis de kiam Japanujo enkondukis anglan lingvon kiel devigan en la lernejojn, kaj tamen la rezultato ĉiam restas same nekontentiga. Ni, la japana esperantistaro, forte deziras reformigi tian lernejan sistemon kaj enkonduki Esperanton. Por antaŭenpuŝi nian intencon ni

Nro 4

devas antaŭ ĉio kolekti multan materialon por instigo kaj komprenigo al la publiko, kaj ankaŭ, se eble, prepari sufiĉe frue tekstlibrojn konsistantajn el kvin volumoj (ĉar japanaj liceoj konsistas el kvin klasoj). Ni ankaŭ devas konsideri pri la dispono de la nunaj instruistoj de angla lingvo, por ke ili ne perdu subite sian oficon kiam la japana registaro enkondukos nian lingvon aprobante nian proponon. Jen estas la resumo pri nia helpopeto al vi, kaj ni sincere petas al vi, karaj gesamideanoj, ke vi bonvolu doni al ni kiel eble plej detalajn informojn kaj materialojn; 1. Kiuj lernejoj de 1’ mondo jam enkondukis Esp. kaj de kiam? 2. Kiajn tekstlibrojn ili uzas? (ĉu nia komitato ne povus ricevi iliajn ckzcmplerojn senpage (aŭ kiom kostas)? 3. El kiom da klasoj konsistas la esperanta lernado? 4. Ĉu la lernado estas deviga aŭ libera? 5. Kia estas la rezultato en tiuj aŭ aliaj lernejoj? Sincere via, K o o g e c u N i ŝ i m u r a. El Cehoslovakujo. Praha 17/7 1934. Estimata kolego redaktoro, kun danko mi prenas en manojn nian IPR, kun danko al vi kaj viaj samlandanoj pro la servo tutmonda. Jen — kiel mi volas help-(-et)-i al vi kaj TAGE: en nia tre legata ĵurnalo »Narodni Politika« mi ofte verkas artikolojn pri TAGE kaj IPR kaj rekomendas ilin al ĉeĥaj gekolcgoj; same mi faras en nia instruistina revuo »List« (en mia konstanta Esperanto-rubriko). Hodiaŭ mi sendas al vi 3 ckzemplcrojn de tia laboro kun la deziro, ke ĝi trovu imiton alilande! Saluton al vi kaj al viaj helpantoj! Samideane via Julie ŝ u p i c h o v a, faka instruistino f. p. en PRAHA (ĈSR). Ni tre dankas. B.

— página 15 del PDF —

Nro 4

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Abonprezo de IPR La abonjaro daŭras de la l-a de januaro ĝis jarfino. La prezo por unu tuta jaro estas 2.50 ned. guldenoj {inkluzive aneco de TAGE.) Ek de la l-a de julio ni akceptas ankaŭ duonjaran abonon je 1.25 ned. guld. Por 2.50 ned. guldenoj estas sendota el: Aŭstrujo 8 ŝilingoj. 5. – ŝil. Britujo 37 fr. Belgujo Ceĥoslovakujo 33 ĉ. kr. 6 kronoj. Danujo 25 frankoj. Francujo 4 markoj. Germanujo 12 pes. Hispanujo 7 peng. Hungarujo Jugoslavio 75 din. 3 latoj. Latvujo Norvegujo 6 kron. 8 zlotoj. Polujo 180 leoj. Rumanujo 6 kron. Svedujo Svislando 5 frank. U. S. A. 1.50 doi. Kiam vi sendas la ko.izon rekte al Ia administracio, ni petas vin: 1) Pagu, se eble, pere de la poŝtĉekkonto No. 90544. Nederlando. 2) Ne sendu poŝtmarkojn. 3) Sendu papermonon en registrita letero. 4) Se vi preferas kuponojn, sendu 5 U. E. A. kuponojn de 1 Sv. Frank, aŭ 16 poŝ ajn respondkuponojn por tutjara abono. 5) Skribu tre legeble nomon kaj adreson.

Agentoj de TAGE Vian kotizon akceptas. En landoj: Angla: F-ino V. C. Nixon, 183 Woodlands Park Road, BOURNVILLE, Birmingham. Alĝera: Jean Delor. Professeur au College de gar^ons. TLEMCEN. (Dep. Oran) Aŭstra: (vakanta) Aŭstralia: H. M. Lanyon. Harrow St., Box Hill E 11. MELBOURNE. (Victoria) Belga: H. Rainson. Hombeekschesteenvveg 54. MECHELEN. Bulgara: Ivan Sarafov. GOLEMO SELO. (regiono Kazanlik).

63

Ĉeĥoslovaka: A. Valouŝek. BRNOKRALOVO—POLE Tyrŝova 19. Poŝtkonto: Brno 102169. Cilia: E. Herrera Valen. Clasificador C. 220. SANTIAGO. Dana: Peter Frey. Claŭsensvej 26. HADERSLEV. Estona: R. Gutmann. Kaupmehet, 6—1. TALLINN. Finnlanda: Elmi Tamminen. Sitavuorenranta 4. A. HELSINKI. Franca: F. Verot. Rue des Villas. St.-ETIENNE. (Loire). Poŝtĉekkonto: 37421 Lyon. Germana: K. Hofmann, R1ESA, Felgenhauerstr. 63. Poŝtĉekkonto : 26379 Dresden. Greka: D-ro A. Stamatiadis. Rodou 21. ATENO. Hispana: Ford. Montserrat. Str. Provenza. 75—2—3. BARCELONA. Hungara: Bleier Vilmos. Mester-u. 53. V. 7. BUDAPEST. IX. Japana: Joshi H. Ishiguro. TOKIO. Daita II. 784 Setagaya Poŝtĉekkonto: Tokio 62061. .Jugoslava: Stanko Prvanoviĉ. HALOVO. p. Zajeĉar. Kanada: A!exander N. 223 Blaine Lake. SASK. Latva: S-ino O. Juŝen. Slokas iela N. 112. dz. 1. RIGA. Litova: Mok. A. Prapuolenis. Iŝlaŭzas. paŝt. ag. PRIENU. VALS. Nederlanda : M. van Muliero. 0.58. OPHEMERT. kasisto: E. A. Koot, UTRECHT W. v. Noortstr 10. Poŝtkonto nro 176356. Nederlanda Hindujo: P. Mamecach, Makassar (Celebes) Lariangbangi str. 107. Norvega: Niis Okland. Rommesveit. Stord. Pola: B. Glucho\vski. ŝw. Wincentego 80. WARSZAWA 24. Poŝtkonto 16992. Sveda: Torsten Torbjar. Mariagatan 15. a. GOTEBORG. Poŝtkonto 43148. Svisa: S-ino N. Oumanskv. 12 rue Jean-Jacquet. GENEVE. U. S. A. : David R. Metzler. Route 1. Box 389. FRESNO. Californie. El landoj sen agentoj mono estas sendota rekte al la adm. Agentojn por tiuj landoj ni serĉas.

— página 16 del PDF —

64

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 4

Aliĝu senprokraste

al la ĵus preparita 1 l-a eldono de

BES-fldresaro de esperantistoj el ĉiuj landoj la bone konata jarlibro, kun adresoj el pli ol 40 landoj, kun portretoj kaj alfabeta registro de aliĝintoj laŭ profesio kaj inklinoj, liel ke ĉiu povas tuj trovi la deziritan adreson! — Aliĝa kotizo (kun adresaro); 1 — Fsv. = 0.85 Mg, = 1 ŝ. 3 p. br. = 0.33 doi. = 4 resp. kup. — Publikigo de portreto: 0.50 Fsv. — Detalan, 14-paĝan, ilustritan prospekton al ĉiu senpage ekspedas: BES (Bohema EsperantoServo),Potŝtejn,Ceĥoslovakujo, Eŭropo Reprez. por Germanujo; «Heroldo de Esperanto», Kdln, Brŭsselerstr. nro 94. Sensacia kaj senprecedenca donaco al la Esperantistaro! Komence de januaro 1935

OOMOTO INTERNflCin komencos la publikigon de Komplementa Vortaro de Esperanto en formo de monataj, senpagaj aldonoj ! La sola kondiĉo estas, ke 300 novaj abonantoj aliĝas al Oomoto Internacia ĝis la fino de tiu ĉi jaro. La Komplementa Vortaro enhavos ĉion kio mankas el la Plena Vortaro; zamenhofaj radikoj, tehnikaj terminoj, geografiaj nomoj, fremdvortoj, konsiloj pri stilo, mallongigoj, ktp., ktp. La fonto de ĉiu aparta vorto estos indikita. Pri la detaloj oni bonvolu konsulti la senpagan prospekton haveblan ĉe Oomoto lnternacia. La Komplementa Vortaro estos la nedisigebla kunulo de ĉiu kiu legas kaj verkas en nia lingvo. Ĝi estos nur havebla senpage, kiel ĉiumonata aldono de Oomoto lnternacia. Tial ne hezitu kaj sendu senprokraste vian abonkotizon: 5 sv. fr. aŭ egalvaloron al Oomoto lnternacia Kameoka, Kioto-hu, Japanujo. *Felelo

kiado: Bleier .*Vilmo

Gekolegoj ! Nepre atentu pri planita pedagogia biblioteko. Vidu la koncernajn informojn en n-ro 3 «lnternacia Pedagogia *Revuo 1934. Sendu viajn sugestojn al la administranto de 1. P. R. P. Korte Schoolstr. 13 Veendam (Nederlando)

OOO BILDOJN JUU KAJ

jjaa titol-

HUU VORTOJN

en densega komposto prezentas al vi la UNUA VOLUMO de ENCIKLOPEDIO de ESPERANTO sur 272 teskto- kaj 112 bildopaĝoj grandformataj. La dua volumo ampleksos proksimume 540 paĝojn. Prezo 30 — frankoj svisaj broŝurita kaj 34 — svisaj bindita Aldonu 10o/o por sendkostoj. La prezo estas pagebla en du egalaj partoj. Tuj post pago de la unua duono ni ekspedas unuan volumon. Eldonis kaj detalan prospekton kun specimenaj paĝoj senpage sendas al vi la eldonejo: Literatura Mondo kaj AELA Budapest, IX., Mester-u. 53. V. 5. Hungarujo. MENDANTOJ DE TRI EKZEMPLEROJ RICEVAS UNU SENPAGAN. Novaliĝantoj al AELA rajtas ricevi ambaŭ volumojn por 14’— sv. fr.

ESPERANTOBLADE! (NORVEGA ESPERANTISTO) Organo de Norvega Esperanta Ligo Monata Abonprezo; Norv. kr. 3* — pojare Abonu ĝin ĉe f-ino Liv Sandberg Poŝtkesto 197, Bekkelaget pr. Oslo

Keazitette a Pestvideki Nyomda Vicon. A njromdaĉrt Bĉnik Gy. fei *elo

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

13-a jaro (Numero 5) 1934 Tutjara abono: 2 50 nederlandaj guldenoj (inkluzive aneco de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj)

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Oficiala Organo de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktoro: E. J. BOLTJES. Engelsche laan 30. Winschoten ((Nederlando) Administranto: P. KORTE. Schoolstraat 13. Veendam (Nederl.) Poŝtĉekk.: 90544 Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME. 21. Glenalmond Rd Sheffield (Anglujo) Sekretario de TAGE: W. H. MOOK. Nassauplein 15a Groningen (Nederlando) 2-a Sekretario: K. H. SPORTEL. Nieuvv-Scheemda (Gr). (Nederlando)

■laporte pri TAGE-kuiiveno limu la 2<»-akongreso esperanta en Ktoekholni la lO-an ile anglisto IOBA Kiam ni geinstruistoj kunvenis en la dua cambio parlamenteja dum la stock holma kongreso ĉeestis ĉirkaŭ 200 kolegoj. Nia kunveno estis la plej granda faka kunveno dum la tula kongreso. instruisto Einar Dalli. I ddevalla, Svedujo pre. idis. Post vigla salutAparolado li laŭ t Legis salutleteron de l TAGE-estraro kaj substrekis ko TAGE devas esli faka asocio neŭtrala al religiaj kaj politikaj demandoj. S:ro Dalli poste raportis pri Sveda Federacio de Esperantistaj Instruistoj, kiu federacie aliĝis al TAGE kaj proponis la saman aranĝon al ncaliĝinloj. Tiamaniere nia laka gazelo kaj asocio eslus bone helpata. Sur la programo staris du paroladoj. S.ro Dabi parolis pri la temo: Kiel oni gvidas daŭrigajn kursojn en esperanto. La preleginto en sveda lingvo verkis libron pri la sama temo. Bonega helplibroj kiu laŭ mia opinio devus esti tradukita esperanton. Li donis multajn boneĝajn konsilojn. Vigla moderna esperantogrupo devas havi almenaŭ 4 studrondojn. La unua por komencantoj laŭ direkta aŭ ĉemetodo. La dua por esperantigi la novajn adeptojn, do daŭrigu kurso. La tria devas esli konversacia grupo kaj la kvara estu legorondo en kiu la membroj komune legas kaj studas historion esperantan kaj la literaturon. — Bonega parolado, kiu devas esti tute enpresita en nia L P. B. Aplaŭdoaplaŭdado. Instruisto Henry Ysner, Hallevik Svedujo faris la duan paroladon. Lia lemo estis: La sveda slojdo. S:ro Ysner parolis pri Otto Salomon,, la granda apostolo de la sveda slojdo kaj pri la sveda slojdj-seminario en Niis, kiu ja estas preskaŭ internacia seminario. Li poste donis bone————————– ,———————

————————-

— página 2 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 5

gan bildon de sia lemo. Lia parolado ankaŭ devas esli pi iu I. P. R. La aŭskultantaro aplaŭdis ka j la prezidanto dankis. Eksurbestro Carl Lindhagen proponis, ke la instruista kunveno akceptu rezolucion por esperanta instruado en la lernejoj. La rezolucio estis unuanime akceptata. Poste sekvis diskuto pri la temo: kiel akiri la instruistaron por nia movado. Partoprenis Dabi Svedujo, Arnessen .Norvegujo, Lesdi Germanujo kaj kelka j aliaj. »Aranĝu kursojn en instruist,-seminarioj ka j specialajn kursojn |*or geinstruistojj,« proponis s:ro Dabi. Fine la prezidanto ree propagandis TAGE-n ka j i. P. R.-n. Speci■lienaj numero j de I. P. R. estis disdonataj, kaj nia interesa laka kunveno estis finita. Fritiof Ahrifeldl, Sekretario.

De la administranto 1. Mi pritraktas en la nunaj tagoj la sekcian aliĝon de la danaj gekolcgoj, kun S-ro Peter Frey, kaj de la jugoslavaj kun S-ro Peter Oolobiĉ. Esperu ni, ke tiuj planoj efektiviĝos. 2. Pri la legaĵo por infanoj, menciita en la 3-a numero de IPR., mi riccvis nenian malaprobon, sed ankaŭ ne multajn sugestojn. Mi atendos ankoraŭ kelkajn tagojn, sed intencas komenci la aperadon pere de la sekvanta numero. Intertempe mi tre petas sendi al mi taŭgajn artikolojn por tiu rubriko; pri la enhavo permesu al mi jenajn rimarkojn: a) temoj: interesaj kaj facile kompreneblaj por junuloj inter 12 kaj kaj 16 jaroj, ne pritraktante politikajn aŭ religiajn dogmojn. b) lingvo kaj stilo: facilaj, evitante, tiel multe kiel eble, la longajn verbo-formojn kaj neologismojn. c) a m plekso. Ne pli longa ol kvar presitaj paĝoj, laŭ formato de 1• I • d) manuskripto. Tre bone legebla skribo, sed prefere maŝinskribo. 3. La tradukanto por la unua numero dela anoncita Pedagogia Biblioteko, komencis sian laboron: »EI la vivo de la nederlanda pedagogo: Jan Ligthart.« 4. kelkaj gekolegoj ĝis nun ne pagis sian kotizon por 1934 Precipe mi petas la anojn en Norvegujo, Finnlando kaj B u 1 g a r u j o, ke ili baldau ordigu tiun maltaŭgan staton. Ankan en Jugoslavino estas kelkaj, kiuj ne pagas kaj ne respondas mian admonon. Bv. kompreni ke tio multe malfaciligas nian laboron, kiu krome en la nunaj tagoj estas sufiĉe implika. Al tiuj anoj, kiuj ne pagos antaŭ la l-a de decembro, mi ne p 1 u ekspedos la revuon. Ili do ne plendu, kiam ili ne ricevas n-on 6-an. La abonantojn en ĉ e fi o s I o v a k u j o, mi atentigas pri la adreso de nia nova agento. Bv. tuj pagi vian ŝuldon al li. Ankaŭ multaj francaj gekolegoj ankoraŭ ne pagis pere de nia agento S-ro Verot. Mi tre, treege petas vin, faru tuj. 5. ĉu ĉiuj niaj agentoj jam pripensis la aranĝadon de la varbado por la venonta jaro? Jam nun estas urĝa tempo por tio!! Mi volonte estas je via dispono, kiam vi bezonos ian informon aŭ helpon. Propagandu per alvoko en la naciaj fakorganoj kaj la esperanto-revuoj. Kolektu la adresojn de varbendaj gekolegoj, por ke ni povu sendi al ili varbilojn. Formu landajn sekciojn, kies estraro povos gvidi la enlandan propogandon por la enkonduko de Esp. en la lernejon, por forta internacia organizo de esp-geinstruistoj.

— página 3 del PDF —

Nro 5

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Informoj el Belgujo

67 .>

Lernejoojogoj. Depost kelkaj jaroj oni sentis en Belgujo fortan deziron organizi ekskursojn kaj vojaĝojn por gelernantoj de diver lernejoj. Kelkaj mezlernejoj jam antaŭe okazigis ekskursojn unu- aii kelktagajn, ĉu en la ĉirkaŭaĵo de la urbo, ĉu al la marbordo aŭ en la pentrindaj regionoj de la Ardenoj. Nuntempe la lemejvojaĝoj estas konsiderataj kiel veraj studvoj aĝoj kaj en certaj instruejoj oni eĉ Ihavas .programon poi’ la diversaj studjaroj, tiel ke la gelernantoj dun 3t aŭ (i-jara kurso estas vizitintaj la plej gravajn regionojn de la regno. La nacia oficejo de la turismo starigis specialan unuiĝon (sub kontrolo de la instru-ministerio), kiu prizorgas nuntempe la lernejvojC aĝojn en la regno,>, kaj kiu kiome krome sin <okupas _ _pri ĉiuj ekskursoj, ankaŭ de malgrandaj grupoj al la eksterlando. Ci tiu oficejo ankaŭ prizorgas la akcepton kaj gvidadon de fremda j grupoj en Belgujo. Ne subvenciate de la registaro ĝi akiras la bezonajn monrimedojn pere de aldono al La sentara prezo de la vojaĝo. Ce la fino de la jaro la eventuala profito estas dividata proporcie inter la lernejoj, kiuj partoprenis la diversajn, vojaĝojn. Ci liu mono servas kiel stipendio por meritplenaj kaj malriĉaj lernantoj. Dank’ al ĉi tiu unuiĝo belga j lernant-grupoj vizitis Nederlandon, Anglujon, Svisujon, Luksemburgon kaj Francujon. Fremdaj grupoj vizitis kaj estis gvidataj tra Belgujo. Pere de tiu j vojaĝoj la lernantoj havas inuitajn utilojn. La ekskursoj ja estas praktikaj kursoj pri geografio kaj biologio; pri histono kaj arto; konversacio eni fremdaj lingvoj. Ili plibonigas la interkonsenton inter la egelernantoj kaj instruistoj, lli donas la konvinkon, kiel oai povas ĝui vojaĝanto sen elspezi multan monon, kaj kiel oni povas utiligi dum vojaĝo sian tempon. Kaj precipe ili donas la okazon por pli bona komprenado de fremdaj popoloj, kion oni en ĉi tiu tempo ne taksu tro malgrava. Aliaj rimedoj, ne malpli gravaj kaj kiuj plifaciligas la lernejvojaĝojn estas: a. transloĝiĝo dum unu semajno de gelernantoj el porinstruista lernejo en saman lernejon situanta en alia urbo, por viziti la rimarki ndaĵojn de la regiono, b. la akceptado de lernejoj, kiuj estas vizitantaj urbon, de depulacio el instruistoj kaj lernantoj apartenantaj al lernejo samgrada. Radiovagonaroj. La nacia fervojasocio aranĝis en interkonsento kun la Ministerio de Publika Instruado radio-vagonaro jn. Rilatas precipe ĉi tie al vagono ŝanĝita en radiostudion, kiu enhavas la tutan elektran instalaĵon |>or la elsendo en la aron da vagonoj kaj por elsendo de gramofondiskoj. La aro da vagonoj estas speciale fabrikita por uzado de lernejoj. Gi konsistas ei duaklasaj vagonoj, kunligitaj per koridoro. Ciu vagono

— página 4 del PDF —

68

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro

5

enhavas sidlokojn kaj centran koridoron. La instruisto sidas sur ia matgranda altajo por povi vidi la tutan vagonon. Sufiĉa nombro de paroliloj ebligas al la lernantoj klare aŭdi la klarigojn kaj la elsendatan [muzikon. En la radio-vagonaro ankaŭ eslas bufedo, kie la junaj vojaĝanloj povas akiri malvarmajn manĝaĵojn kaj trinkaĵojn, krome ekzistas servo, kiu povas helpi malsanetajn lernantojn. Dudeko da vojaĝprojektoj tra la plej pentrindaj kaj plej interesaj regionoj estas prilaboritaj de la Nacia Belga Fervojasocio. Krome ĉiu lernejo aŭ grupo de lernejoj rajtas prepari propran projekton. La fervoj»asocio liam aranĝas la necesan vojaĝplanon rilate al la ordinara traliko sui’ la uzota j fervojoj. ElektrOrteĥnikisto prizorgas la laboron en la studio, precipe la elsendon de la gramofondiskoj, liuj estas posedajo de la Fervojasocio. La lernejestro elektas la necesajn diskojn; li ankaŭ povas mem kunpreni la deziratajn diskojn. Okazas, ke ĉelkondukloro klarigeis la plej gravajn vidindaĵojn de la urbo aŭ de la regiono, kiun la vagonaro o pasas, sed ordinare la instruistoj mem donas la klarigojn antaŭ la mikrofono. La parolanto sidas en ĉelo tiamaniere konstruita, keli povas vidi dekstre kaj maldekstre la regionon. Li atentigas hi lernantojn pri la geografiaj vidindaĵoj, donas klarigojn pri la popolo, la industrio, komerco, ktp. De tempo al tempo li ankaŭ donas kelkajn detalojn pri folkloro. Estas jam tradicio, ke travojaĝante la ĉefurbon de ĉiu regiono oni aŭdigas ĝian himnon. t Ciu vojaĝo per radio-vagonaro daŭras unu tagon, vojaĝante 200— km. Malene la vagonaro venas en la stacion de la urbo aŭ kornuBiumo, kie estas la lernejo ka j vespere ĝi reveturigi is la gelernantojn al tiu sama stacio. La prezo estas proks. 2 5 belgaj frankoj. Laŭ parolado de Dro *Straetmans (/enerala inspektoro de mezlerneja Icaj porinstruista instruado. 2 5o

Hanujo La internaciajn E-kursojn en Silkeborg partoprenis proksimumi ■ j8o personoj el 6 diversaj landoj. Ciu j ĉeestantoj sentis la intemacir e<on, kiu regis: unu lingvo ligis kaj interami kigis ĉilujn. »Kornmod« (kie la kursoj okazis) estas ideala lernejo por tiaj celoj: Preskaŭ ĉiuj kursano j loĝis kaj manĝis tie. La direktoro de la lernejo, Sro Skole, sciis kiel agrabligi al la kursanoj la restadon tie. La idiliaj lokoj ĉirkaŭ Silkeborg entuziasmigis ĉiujn kursanojn, ‘lie oni posttagmeze promenante aŭ ekskursante ĝuis multajn neforgesr eblajn horojn inter siaj novaj Esperan lo-gea mi koj. Ne nur la kadroj de la kursoj estis interesaj, sed precipe la kursoj mem. Entuziasmige kaj interese prelegis kaj instruis ĉiuj instruistoj de

— página 5 del PDF —

Nro 5

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

69

la kursoj: Fino Saxl (pri Ce-metodo praktika kaj teoria, konversacioj ktp.), Sro P. Irev (pri literaturo originala), Sro L. Friis (pri E-lingvaj studoj), Fino Noli (pri gravaj epokoj de nia movado) kaj Sro P. Joi4— gensen (pri fonetiko). Ampleksan kaj praktikan scion reportis ĉiuj kursanoj revenante al sia hejmloko, f>or tie utiligi ĉion por nia afero. Balbutante nian lingvon venis al Silkeborg la pli granda parto de la kursanoj, sid flue parolante ĝin ĉiuj revenis el Silkeborg — darik’ al la internacia Partopreninto: karaktero de la kursoj.

Defilejoj en Sovetio (Daŭrigo) En oktobro ig32a, naŭ jarojn poste, mi vizitis alian lernejon, en unu el la plej bona j, ne nur en Moskvo, sed el la tuta lando.’ Moskvo La jurnalo Izveslia estis ĝia protektanto kaj ĉar ĉi tiu jurnalo estai prospera entrepreno ĝi elspezis g randajn sumojn por bone instali ĝin. Bonegaj laboratorioj, gimnastikejo, manĝsalono. presejo, multaj ejoj por manlaboro troviĝis tie. Mi vizitis la laboratoriojn kaj poste iris eu klasejon, kie sinjorino, proksimume kvardekkvinjara, instruis literaturon, ŝiaj glataj, brilaj, brunaj haroj estis kombitaj rekte malantaŭen, ŝia voĉo estis tre melodia. Tiel melodian voĉon oni nur aŭdas ĉe rosai virinoj. Ciu aktoro povus admiri ŝiajn prononcadon kaj parolmanieron, ŝi perfekte kontrolis kaj estris la klason. Oni sentis ŝian ĉeeston, Stan personecon, ŝian aŭtoritaton. Ŝi neniel montris la timindecon, kiun oui A *

Sarki en Infankoroj Ni promenis laŭlonge de floranta fagopirkampo kaj diris: »Kiam belan aspekton do donas ĉi tiu kreskajo^ La brilantaj, purpuraj trunketoj estis tiel klare videblaj kaj inter tiuj la hela sablo. Eĉ ne unu herbaĉo. Kaj kiel facila tio estis por la kamparano. Li ne bezonis zorgi pri sia kampo. La fagopiro certe mem pelis ĉiujn entrudulojn ekster sian terenon. Kaj nun ondis trankvile la dolĉa verdaĵo kun la aromblankaj floretoj tien kaj reen, super — kaj trazumate de multego da abeloj. Ni sidiĝis ĉe la rando de erikejo apud la poligonacokampo kaj ĝuis tiun tutan delikat- kaj subtilaĵon. Ni rigardis tra la arbareto de trunketoj kaj faris planon por sursemado de peceto el niaj kampoj en tia erikeja regiono per fagopiro en pli malfrua tempo, kiam estos eble, ke ni povas ekloĝi eksterurbe. Tio donos kolorojn kaj florojn, zumadon kaj eble fine ankaŭ utilan nutrajon. Kaj ĉio estas tiel facile akirebla. Vi nur semu la grajnojn kaj ia prizorgado ne estas necesa. Sed ni promenis iom pluen kaj jen, kion ni tie vidis? Ankaŭ fagopirkampon, sed ĉie inter la elegantaj tigoj rampis herbospeco, kiu diversloke eĉ forpuŝis la poligonon, tiel ke grandaj nekovritaj lokoj kuŝis inter la ventblovataj spikoj. Oni nomis tiun rampe kuŝantan herbon agropiro, ĉu la fagopirkampo do estis alirebla de herbaĉo? ĉu ĝi ne nur kuŝis libere enirebla por entruduloj, sed ĉu ĝi ankaŭ lasis sin forpuŝi? Kaj kiel do sur la alia kampo?

— página 6 del PDF —

70

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 5

povis observi ĉe la instruistoj, naŭ jarojn antaŭe. La lernantoj estis proksimume deksesjaraj, lli diskutis pri faina komedio de Gribojedov. Laŭ la peto de la instruistino ili estis preparintaj, kiel taskon, paroladiaroladlojn pri la du ĉe f personoj el la verko: Chatski ka j Famoŭsov. I nue knabino devis paroli, ŝi ekstaris, antaŭenpasis kaj komencis paroli, la vizaĝon al la klaso. Aŭskultanta, mi apenaŭ povis kompreni, ke en tiel mallonga periodo; naŭ jarojn, sovetia edukado tiom ŝanĝiĝis, blue la juna fraŭlino donis analizon. Si paroladis pri la ribelado de Chatski kontraŭ la ideoj, kiujn bona j ka j saĝa j homoj tiutempe havis. Ŝi akcentis, ke li uzis hiperbolon kaj antitezon por pliakrigi siajn atakojn kontraŭ ideoj kaj homoj, kiujn li Imalŝatis. Ŝi skizis la influon de lia eksterlanda restado. Ŝi pli malkoni cize parolis pri liaj internaj konfliktoj kaj pri la tragedio de lia persona ‘ivo. Kvankam li estis burĝaĉo« kiel Tat jana en Onegin de Puŝkin, ŝi parolis pri li kun simpatio kaj kompreno kaj nenioi klasifikis lin kiel malamikon de la lalx)ranl.a maso, nek kondanmis lin pro lia socia deveno. En sia analizo de Famoŭsov, la vigla fraŭlineto agis same. Ŝi poriretis lin lizike, kaj poste parolis pri lia politika kaj familia kcnservativoco, dir is, ke li kredis, ke ĉefaĵo de la vivo estas riĉaĵoj, socia pozicio, koni lorlo, ke li estas Iro paroladema, filozofadas kaj emas doni lecion»ojn al sia j amikoj, ke li ĉiam ekkoleras kontraŭ ^personoj. ne samopimantaj kun li, ke li tute lule ne kapablas taksi la valoron de la novaj ideoj, penetrintaj en Rusion, ke li malestimas ĉion eksterlandan. Speciale si akcentis lian simplan, kolorriĉan esprimmanieron. Kiam ŝi finis, la instruistino demandis, ĉu iu volas kritiki. LeCnanto post lernanto leviĝis kaj aldonis ion aŭ pliampleksigis la -*parola •don. Ciuj rimarkinde flue parolis, kelka j eĉ gestis kiel oratoroj, sed… ĉiuj pritraktis nur la literaturan valoron de la verko, do stilon, karakteron, intrigon, fantazion. Eĉ ne unu anilizis el politika vidpunkto. Neniu per politika patoso kondamnis. I nu lernanto parolis pri la altranga deveno de Chatski kaj Famoŭsov, sed lule ne per ofendaj vortoj kiel tiuj, kiu j diskutis pri la heroino de Puŝkin. Pedagogio denove regas la instruadon. La politiko ne malaperis, kompreneble ne. En la soveksistemo dediĉo al la sistemo ja estas la ĉefcelo de la instruo. Sed la politiko 4 •

Ho, la sekreto baldaŭ estis malkovrita. Tie, sur la imua kampo oni daŭre kaj singarde sarkis en la printempo. Ankaŭ sur tiu loko la agropiro estis kreskonta, sed ĝi estis forpelita ĉiutage de trankvile persistanta mano, kiu ĝin eltiris kaj forigis. La sekreto de la pura kampo nur estis kaŭzita de la ĝustatempa, singarda kaj persista sarkado. Mi konas familion, ĉe kiu la infanoj estas eksterordinare obeemaj, laŭordaj kaj afablaj. Oni diras, ke tiuj infanoj naskiĝis kun tiuj amindaj kvalitoj. Tio povas esti vero, sed ĉu ankaŭ estus iomete la kauzo, ke frutempe trankvila mano sarkis en tiuj koretoj? El: «Disaj Verkajoj,« de Jan Ligthart, esperantigis J. M. Toorneman, Deventer

— página 7 del PDF —

Nro 5

71

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

ne plu eslas alero de batalkrioj. Gi (‘stas la mantelo de la vivo kaj la plej grava ne estas la mantelo, sed la vivo mem, ka j la problemoj, kiujn ĉiu isovetiano kaj la ŝtato mem renkontas en sia ĉiutaga ekzisto. La transiro de politiko al pedagogio, aŭ pli ĝuste dirite, la lakto, k<‘ nuntempe instruaj celoj superas la politikajn, estas io tre grava en la nuna fazo de la revolucio. la kvinjarplano liu transiro certe eslus okazinta multe pli malrapide. La kvinjarplano vekis nova jn, pli saĝa jn ‘ideojn pri edukado en la kapo de la sovetiaj gvidantoj, kiel pri tiom da aliaj problemoj. Gi kaŭzis multajn malfacilaĵojn, kiu jn la gvidantoj ne antaŭvidis kaj kiuj postulis tujan kaj efektivan solvon. Dum la unuaj jaroj de la revot• lucio politika konformigo ĉefe gravis. Oni opiniis, ke la ĉeflasko de la kunejo estas modeli, adapti la estontajn civitanojn por la socio, kaj en liuj lagoj, kiam la memoro pri la vundoj de la enlanda milito eslis ankoraŭ freŝa, la plej necesa virto eslis politika fideleco. Kompreneble oni citis Lenin por sin pravigi. Cu li ne diris: sla studantoj fariĝu kunp belpantoj por forigi ekspluatadon.« Sed Lenin ankaŭ diris ion alian pri edukado. Ekzemple: «Vera komunisto vi povas fariĝi nur kiam vi riĉigas vian menson per ĉiuj intelektaj trezoroj, kiujn la homaro akiris.« .Marks diris: La ununura celo de la homaro estas la plej granda «Ampleksigo de ĉiuj homaj kapabloj.« Krome, Marks kaj Engels verkis rezolucion por la kongreso de la unua internacio por difini la principojn de la komunista edukado, lli deziris: unue ĉiuspecan disvolviĝon de la intelekto, due fizikan edukadon por la korpa sano, trie politeknikan edukadon por konigi al la studantoj la sciencon kaj por kapabligi ilin akiri bonajn laborkutimojn kaj por povi facile uzi instrumentojn kaj ilaron en fabrikoj. Sed la bolŝevikoj miskomprenis kaj misaplikis ĉi tiujn edukprincipojn de la tri patroj de la moderna komunismo. Gustan politikan konvinkon kaj muzikon ili postulis unue En .1923 kaj 192/4 estis eĉ gvidantoj, kiuj esprimis la deziron, ke la s? lernejo mortu, ke la junularo prefere estu instruata en fabriko au en bieno. La pure intelektan disvolviĝon la bolŝevikoj esperis atingi per la tiel nomita kompleksa metodo. Anstataŭ studi geografion, historion, literaturon aparte, ili studis *• Cl tiujn fakojn kune, en naturaj interrilatoj. En vilaĝoj instruisto kaj lernantoj kune konstruis kompleksan fecionon pri iu temo. La sezonoj estis ofte elektataj. Oni priparolis la klimatkondiĉojn, la laboron farotan de la terkuk turistoj, plugadon, rikoltadon, lignohakadon aŭ ĝarden sarkadon, ankaŭ la individuan kaj kolektivan vivon de la vilaĝanoj. Oni parolis pri la labormetodoj, pri la maniero pligrandigi la rikolton, pri la sankondiĉoj kaj pri la malmoderneco de la vilaĝanaro, kiel venki ĝin. ktp< Scii

>•

— página 8 del PDF —

72

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 5

La libroj malabundis. La ŝtalo ne |X)vis presigi ilin sufiĉe rapide (por la bezonoj de la kreskeganta lernejaro. Sed dum la kompleksa sistemo oni ne bezonas multajn librojn. ‘liam la komunistoj ankaŭ inventis la !*. brigadsistemo La lernantoj dividigis |>o ses aŭ ok kaj studis kolektive sub la (gvidado de mm kamarado. La brigado estis respondeca pro la lal>oro de ĉiu individuo aparte. Oni ne ekzamenis kaj ne donis poentojn. La lernantoj havis gravan, kelkfoje eĉ decidan influon pri la administrado de la lernejo, pri la disciplino, pri la preparado de la komipleksaj lecionoj. Sufiĉe ofte la instruisto estis nur rigardanto. La salajro estis malalta, olte monatoj pasis antaŭ ol li ricevis ĝin. Ĉar li estis ano de la intelektularo, li ne estis je la socia nivelo de la malriĉa terkulturisto .aŭ de fabriklaboristo, kaj liaj infanoj estis allasataj al mezlernejo aŭ universitato, nur se restis lokoj. ‘fiai. kvankam la lerne jnombro rapide kreskis, la kvalito ne progresis. Multega eksperimentado, olta sango <le tekstlibroj. Sed… venis la kvinjarplano. Daŭrigo! . )

3^1 Argentino 50-a datreveno de la leĝo de Komuna Edukado

Dum la unua j tagoj de Julio oni festis en nia lando la kvindekan datrevenon de la starigo de la leĝo de komuna edukado. Per liu ĉi leĝo. kies fruktojn ni ĉiuj ĝuas hodiaŭ, la organizode la publika edukado troviĝas ĉe ni en tre efika situacio, kompreneble, kaj tiu diro devus esti konsiderata superflua, ke granda estas ankoraŭ la plenumota tasko al liu direkto en Argentino, sed ni konstatu ke mai-» grafi la reganta krizo, oni perdas nek tempon n *k esperon, por pliperfekligi ankoraŭ tiun organizon. Laŭ la nomita leĝo la edukaparato fariĝis en nia lando absolute sendependa de ĉiuj aliaj aŭtoritataj sferoj, ĉar oni kredis ke tiel granda kiel estu la honoro de la Iminoj kiu j troviĝas en tia j delikataj postenoj, eslas momentoj en la vivo de la popoloj, dum kiu j la registaroj pre!erj|das utiligi la nomojn de tiuj personoj por influi la socion per ĉiaj rimedoj. La Konstitucio kredis ke rilate al alero tiel grava por la Nacio!, oni devis pleni‘ apartigi ĝin de ĉio kio ne eslas konsilinda por la racio, moralo ka j la rajto, kiujn la konstitucio garantias. …. sta ntro …. vi leĝo, estas la ĉefa okazintajo, kaj la deira La de …. tiu ĉi punkto de la granda disvolviĝo, kaj demokratigado de la publika instrua ado en Argentino. Tiu leĝo konsistas el 82 artikoloj, dividitaj per naŭ ĉapitroj, kiuj regulas la funkciadon de la publika eduka fako.

— página 9 del PDF —

Nro 5

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

73

Jen kelkaj ciferoj, kiuj sendube parolos al niaj legantoj pli e!okvente ol ni. Analfabetismo Laŭ la statistiko u)3i—1982 la nombro de 5 i3 jaraj infanoj estis 2.164.716, el tiuj ĉi vizitadis la lernejon • 1.46/1.716. Laŭ la statistiko pri la 540.744 de 6- ĝis i3-jaraj infanoj kiuj ne vizitadis lernejojn, oni devas kalkuli 6’1.095, kiuj sciis legi kaj skribi. Sekve la nombro de analfabetoj el cititaj aĝoj estas /176.649, kiuj kune al 109.213 kvinjaraj analfabetoj sumas 635.862 analfabetojn el 5 ĝis 13. jaroj. Laŭ la sama statistiko la nombro de infanoj eslis en nia urbo 3o8.<668, en la provincoj 1.687.417. kaj en la teritorioj 168.588. En la ĉefurbo ĉeestis lernejojn 261.265 infanoj, en la proviricoj, kaj 98.335 en la teritorioj. Ne vizitadis lernejojn en la ĉefurbo /|2.2o3 infanoj, en la pravintoj 582.3oi kaj en la teritorioj 70.253. La nombro de tiuj, kiu j kvankam ili ne vizitis lernejojn, sciis legi kaj skribi estis nia urbo 8.212, en la provincoj 48.32 4, ka j en La teritorioj 7559. La nombro de analfabetoj, duonanalfabetoj, kaj de liuj kiuj scias legi kaj skribi, eslas respektive: En nia urbo: 39.191, kaj 126.937. En la |provincoj: 533.^)77, 189.335 kaj 364. io5. En la teritorioj: 62.69 ‘i. 77.933 kaj 27.961. Mulle oni priparolis rilate al geinfanoj kiuj ne ricevas la profilon de la leĝo i 420, kiu devigas la senpagan instruadon por ĉiuj geinfanoj; Plena akordo ekzislas rilate al lio, ke oni devas kiel eble plej rapida likvidi tiun stalon. Funkcias en nia mbo ses lernejoj en plena aero, la nombro de iliaj gelernantoj dum la jaro estis 1985. Lernejoj por plenaĝuloj — Eslas el liuj lernejoj en nia urbo kaj pli ol 3oo en la lula lando. Ĉeestas tiujn lernejojn enmigV Tintoj, geknaboj, k.a. Ili funkcias vespere: dum vizitis tiujn lernejojn 4o.455 gelernantoj. Kiom kostas jai ? ĉiu lernejo? — Jara kosto de la komunaj lernejoj dum 1933. en la ĉefurbo estis (po lernejo), 82./179 pesoj. Jara kosto de la teritoriaj lernejoj (po lernejo) 12.629 Valoro de ia bienoj kaj domoj de la Nacia Eduka Konsilantaro: 62.209.068: i ‘‘SOJ. Meza kosto de ĉiu ternanto Laŭ la kalkuloj de koncerna oficejo, la kosto de ĉiu lernanto, ĉe la lernejoj kiuj rekte dependas de la Nacia Eduka Konsilantaro dum i933-a jaro, estis: Komunaj lernejoj en la ĉefurbo, 160 pesoj. En plena aero, 551 p. Plenkreskuloj, 72 p. Militaj p. Teritoriaj i?5 p. Provincaj 74 p. -4» •

i.io5.ii6

i/|2,54o

h)33

i32

h>33

iii

— página 10 del PDF —

74______________ INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO__________Nro 5

Dum ip33 jaro funkciis en la ĉefu ibo 256 privataj lernejoj, kiuj registris la ĉeesta don de 38.pi.5 gelernantoj. La kreskado de la lernejoj estas la plej estiminda lakto tiurilate, kaj la optimistaj esperoj baziĝas sur la fakto de tiu ritma multobliĝo. Dum i poba jaro la lernejoj kiuj rekte dependis de la Nacia Eduka Konsilantaro nombris 665. Dum la jaro 1982 liu nombro kreskis ĝis /j.8i2. Tiu cifero rilatas la tulan landon. 3o4.208 gelernantoj vizitis la lernejon d* nia mijo dum ig33.

6 la . . . . 18 5 2a … . 17 6 3a . . . . 21 6 1 4a . . . . 19 6 5a . . . .. 9 7 6a . . . . 18 la … . 8 21 8a . . . . 19 9a . . . . 4 15 lOa . . . . 4 19 Ha . . . . 7 22 12a . . . . 5 25 13a ; . . , 7 35 14a . . . . 6 21 15a . . . . 7 27 16a …. 7 31 17a …. 9 29 18a . . . . 9 34 19a . . . . 7 28 20a . . . . 30 9 132 Entute . . 468 Plenaeraj lernejoj • • » Aneksitaj al superaj lernejoj Ĝenerala sumo 7 4

Generala sumo

Privataj

Vesperaj

Komunaj lernejoj

Gelernantoj Entute

Privataj

Vesperaj

Komunaj

DISTRIKTA EDUKA KONSILANTARO

Lernejoj

22 9,907 46 706 2,984 13,597 18 9,490 40 555 2,604 12,649 46 10,656 19 585 2,259 13,500 5 8,711 30 586 609 9,906 7,667 25 10 502 1,537 9,706 31 8,321 926 10,027 6 780 12,133 40 11 599 1,222 13,954 10,615 731 1,317 12,663 12 38 7,699 35 426 2,699 10,824 16 38 8,706 376 3,449 12,531 15 43 11,849 582 1,053 13,484 14 12,985 39 678 739 14,402 9 61 19.987 672 3,136 23,795 19 9,728 48 335 3,273 13,336 21 48 13,005 14 715 2,398 16,118 15,400 50 792 2,234 18,426 12 48 18,465 819 1,829 21,113 10 18,522 944 947 20,413 52 9 42 12.967 600 2.689 16,256 7 18.674 731 1,008 20,413 7 46 856 245,493 12,714 38,915 297,122 256 1,985 6 • • • 5.101 • • 11 873 304,208

Sumo elspezita por ĉiu provinco por la publika edukado: Sumo Lernejoj Provinco Buenos Aires __ 26.617,164,— 2,154 699 Santa Fe_ ___ 13,470,400 — 674 Cĉrdoba __ __ 5,286,319.96 601 4,121.713 40 Entre Rios — Mendoza _ _ 4,625,192.44 Tucuman _____ 213 3,105,288,— — Corrientes 2,023,240 —

Provinco Sumo Lernejo — Sgo. del Estero 1,153 923.50 Ju Juv __ __ 354.340. 87 San Juan __ _ 2,342,300.— 99 — San Luis_ ___ 657,000.— 60 Salta __ __ __ 943.560.— — Catamarca 315,000,— — La Rioja __ __ 325,872,— (Laŭ «Argentina Esperantisto»}

— página 11 del PDF —

Nro 5

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

75

LINKOJ Alois Schneider — Magda Carlsson: Barbio kaj Eriko. i<> pĝ; o.Go sved. kr. Letera romaneto, iegolibreto de speciala tipo: Aŭstra junulo kaj sveda junulino korespondas pri siaj landoj, popoloj, familioj. La reciproka simpatio kreskas, ĝis la junulo anoncas sian viziton ĉe la malproksima amikino. Belaj bildoj ilustras la korespondadon. Facila legaĵo por kursoj kaj agrabla modelo por aplikantoj de Esperanto. Einar l)ahl: Dialogoj kaj Komedietoj. 32 pĝ; o,5o sved. kr. Dua sekvo de la kolekto transdonas al kurs- kaj grupanoj la rolon de parolantoj kaj aktoroj, laŭ la devizo: Per ludo kaj ĝojo al perfektiĝo. Selina IAlĝerioj: La mono de sinjoro Arno. iio pĝ: i.5o sved. kr. Legendo el la ib-a jarcento. La transcenda mistika pensmaniero de Ja »maL luma *mezepoko estas la medio de la alegoria legendo, en kiu obeas kaj sekvas la malfeliĉa Elseto al la voĉo de sia konscienco ofereme ĝis la morto kaj kreskas al lioma grandeco, kiu lumas trans ciuj tempoj kaj prezentas heroajn postulojn ankaŭ al nia animo. La infanoj de Betlehem. 3a Pĝ; °-75 sved. kr. Kristlegendo ĉirkaŭ la murdo de la infanoj de B. Fine■ la armilo j kliniĝas kaj la milii isto genufleksas antaŭ senkulpo, helpemo kaj boneco. Preskaŭ aktuala tendenclegendo, kiu vidigas la noblan kaj delikatan animon de la verkistino kaj la homecajn motivojn por ŝia konata sinteno en nuntempaj politikaj okazajoj. &

Ernjei d Malingren: La Esperanto-Klubo. /j8 pĝ; i sved. kr. Aktiva gvidanto en la sveda E-movado, sekretario de Sveda E-Federacio, donas jnteresajn kaj praktikajn konsilojn pri fondo de E-klubo kaj pri alloga aranĝo de la kluba vivo. Svedaj naciaj kostumoj: io poŝtkartoj koloraj, presitaj laŭ arte pentritaj originaloj. i.5o sved. kr. La suprajn librojn eldonis la Eldona Societo Esperanto, Stockholm. Vojaĝprospekto: Danlando, dumtempe la plej malklara turistlando. Senpage havebla ĉe: Turistforeningen for Danmark, Vestre-Boulevard 18, Kopenhago. (Goldberg) Eine nii koni prenas la radion de E. Aisberg (verkita originale en Esperanto. El Esperanto tradukita en i3 lingvojn). En Esperanto eldonis »Literatura Mondo», Budapest. Kun dukolora kovrilo, a3.5Xi5.5 cm. lŭŭ paĝa ilustrita kun 225 ilustraĵoj. Prezo: broŝurita 4-5o bindita 6.— svfr. plus ioo/o por sendkostoj. Al membroj de Asocio de Esperantistaj JJbroAmikoj ĝi kostas nur i.8o svfr. broŝurita, 2.70 svfr. bindita plus o.3o svfr. por sendkostoj. Kun glanda plezuro mi tralegis ĉi tiun popularan verkon kaj mi kuraĝas ĝin rekomendi al ĉiuj gekolegoj. Neniu bedaŭros la elspezotan monon.

Turstrato h de Hans Weinhengst. Originala romano. Eldonis Literatura Mondo, Budapest. Unua eldonajo el la serio de AELA ig3/j-a jaro.

— página 12 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

e

Nro 5

Por nemembroj Ia prezo estas svfr. 3.5o broŝ., svfr. 5 bindita plus 10% por sendkostoj. Formato 20X13.5 cm. 176 paga kun dukolora kovrilo. Kiu volas legi pri la mizeraj sekvoj de senlaboreco en Vieno, aĉetu ĝin. La lingvo estas bona. La travivaĵoj de la brava soldato Ŝveĵk dum la mondmilito «Ie J. Haŝek, tradukita de Stadler. Unua volumo de kolekto ADLEL (Asocio por disvastigo de laborist-tendenca Esperanto-Literaturo) 1V1 paĝoj, prezo fr. fr. i2.oo – – i<>o.0 afranko. Stadler tradukis nur la dek unuajn ĉapitrojn de la granda verko. La ruza, sed simplanima Svejk estas arestita en Aŭgusto Poste oni oficiale traktas lin kiel idioton. Fine ii fariĝis servisto ĉe diboĉema armepastro. Iom kruda, iom stranga estas la bonhumoro, sed oni ne povas ne ridi, legante la libron. Bone presila, Preskaŭ sen preseraroj. . Esperanto. Ĉeĥa lernolibro verkita de Julie Supichova atingis jam kvaran eldonon. Kvankam mi ne scipovas la ĉeĥan lingvon, mi trafoliumis la libron kaj ekhavis la impresoj, ke ĝi estas tre praktika lernolibro. La eldonisto estas Sole a Simaĉek — Praha. »Lexicon« (leksikono) — kartludo, \ĝiszo. Eldonis: Brita Esperantista Asocio — London. Kiel la surskribo diras: ainu/a. ekscita, interesa. Bona por klubvesperoj. li.

Zamenhofa tago 1034 SENPAGE sendas al vi la 48 paĝan, dukoloran, ilustritan katalogon de LITERATURA MONDO la eldonejo: Hungarigo, Budapest IX , Mester-u. 53. ĉii enhavas inter aliaj specialan oferton pri la Zamenhofa fago 1934 GRANDAJ PREZM ALALTIGOJ validaj por mendoj, faritaj plej malfrue la 15-an de decembro 1934. Post tiu dato mendoj estos plenumataj nur laŭ la malnovaj piezoj. Ordinarai

Malaltaj

prezoj en sv. fr. afrankite

J. BAGHY: Dancu Marionetoj __ __ __ __ __ __ __ 3.80 1.45 J. FORGE: Mr. Tot aĉetas mil okulojn __ _ __ 4.40 1.85 F. SZILAGYI; Trans la Fabeloceano __ __ __ … __ 3.30 1.85 F. K ARINTHY-L TOTSCHE: Vojaĝo en Faremidon (nur broŝ.) 1.32 0.72 K. R. C. STURMER: El la Notlibro de Praktika Esperantisto 2.75 1.45 ŝ. AŜ—I. LEJZEROVICZ: La Sorĉistino el Kastilio __ 3.85 1.85 K. KAL0CSAY: Lingvo, Stilo, Formo __ 3.30 1.50 K. KALOCSAY: Eterna Bukedo.. __ __ _____ __ 9.90 4.80 GOETHE – KALOCSAY: Romaj Elegioj __ __ __ __ 2.20 1.20 DANTE KALOCSAY: Infero __ __ __ __ — — 9.70 4.80 L. TOTSCHE: De Paĝo al Paĝo __ __ __ __ __ 2.75 1.45 E. AISBERG: Fine mi komprenas la radion _ __ 5.— 2.40 Ciuj prezoj por broSuritaj libroj. Por binditaj libroj oni devas aldoni por ĉiuj libroj po 1 .— svfr. — Minimume mendebla kvanto la valoro de svfr. 3.

— página 13 del PDF —

Nro 5

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Komunikoj LA ALVOKO DE LA KIMRA INFANARO.

Ciujare, la 18-an de majo, ĉiuj infanoj en la lernejoj de Kimrujo estas invitataj partopreni agon de internacia amikeco. La propono venis de la Vicprezidanto de la Kimra Konsilantaro de la Asocio por subteni La Ligon de Nacioj. En Kimrujo rneni oni adoptis entuziasme la ideon, sed dum la du unuaj jaroj, 1922, 1923, nenio povis esti pli malesperiga ol la tuta malsukceso laŭ respondoj el aliaj landoj. En 1924 oni denove disaŭdigis la mesaĝon per la plej forta nacia stacio en Granda Britujo, kaj per Eiffel Turo en Parizo. Ankaŭ ĉiuj stacioj de la B. B. C. ĝin transigis. Respondoj de aliaj landoj komencis alveni, kaj ĉiujare la nombro kreskas. De 1922—1934 respondoj venis el 70 landoj. Antaŭ la brodkasto, la mesaĝo estas legita antaŭ miloj da infanoj en lernejoj en Kimrujo. Ne estas do nur nome mesaĝo de la lernantaro. Ofte oni kopias la vortojn, kaj forportas ilin hejrnen. En kelkaj lernejoj la infanoj kunvenas en la ludejo, kaj kun aklamoj dissendas la alvokon. En tiu ĉi maniero, la lernejoj de Kimrujo, pli kaj pli estas kunligitaj kun lernejoj en aliaj landoj. Granda helpilo estas speciala internacia gazeto por »Bonvoltago«, havanta eldonojn francan, nederlandan, belgan kaj svisan, skandinavan, kaj esperantan.

77

Kelkaj respondoj estas ricevitaj en Esperanto, kaj en Ia broŝuro priskribanta la disvolviĝon de la movado mem la mesaĝo estas presigita kimre, france, germane, itale, hispane, kaj esperante. Pli kaj pli, la Radio-Stacioj dediĉas la »Infanhoron« je la 18-a de majo al aparta pacprogramo por la infanaro. Jen la teksto de la 13-a jara alvoko, la 18-an de majo, 1934. Radio-Alvoko de la Kimra Infanaro. »De nia malgranda hejmlando, tero de poezio kaj de kantoj, ni infanoj de Kimrujo salutas vin, knaboj kaj knabinoj de ĉiuj regionoj sub la suno. Ni raviĝas pro la penso, ke nia saluto vin atingos tra la spaco. Mirinda estas la mondo en kiu ni loĝas, kaj ĝi estos ankoraŭ pli mirinda, kiam la malhe’aj tagoj, kiujn ni travivas estos pasintaj. Ni ĝojas pro ĉiuj beloj de tiu ĉi mondo; belo de la tero, de la maro, kaj de la ĉielo. Estas nia komuna heredo kaj la ligilo kiu nin ĉiujn kunigas. Ni ek/altiĝas pensante pri ĉiulandaj kuraĝuloj, kiuj kapablis venki timon kaj danĝeron por malfermi novan vojon. Heroaj agoj, kiel aviadflugi sola en la nokto super Atlantiko, nin plenigas per fiera sento. Knaboj kaj knabinoj, ni faru nian plejeblon por ke ĉiu el tiuj triumfoj super malfacilo servu al proksimigo de niaj popoloj kaj kunigo en unu sama kaj granda familio. Al vi ĉiuj, pacon kaj bonvolon! Ni faru ke niaj esperoj realiĝu!« Tia estas la klopodo de unu el la malgrandaj landoj en la mondo. V. C. N.

— página 14 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO Abonprezo de IPR

La abonjaro daŭras de la l-a de januaro ĝis jarfino. La prezo por unu tuta jaro estas 2.50 ned. guldenoj (inkluzive aneco de TAGE.) Ek de la l-a de julio ni akceptas ankaŭ duonjaran abonon je 1.25 ned. guld. Por 2.50 ned. guldenoj estas sendota el: Aŭstrujo 8 ŝilingoj. Britujo 5. – ŝil. 37 fr. Belgujo Ĉeĥoslovakio 33 ĉ. kr. Danujo 6 kronoj. Francujo 25 frankoj. 4 markoj. Germanujo Hispanujo 12 pes. Hungarigo 7 peng. Jugoslavio 75 din. 5 latoj. Latvujo Norvegujo 6 kron. Polujo 8 zlotoj. Rumanigo 180 leoj. Svedujo 6 kron. Svislando 5 frank. U. S. A. 1.50 doi. Kiam vi sendas la kotizon rekte al la administracio, ni petas vin: 1) Pagu, se eble, pere de la poŝtĉekkonto No. 00544. Nederlando. 2) Ne sendu poŝtmarkojn. 3) Sendu papermonon en registrita letero. 4) Se vi preferas kuponojn, sendu 5 U. E. A. kuponojn de 1 Sv. Frank, aŭ 10 poŝtajn respondkuponojn por tutjara abono. 5) Skribu tre legeble nomon kaj adreson. Agentoj de TAGE

Vian kotizon akceptas. En landoj: Angla: F-ino V. C. Nixon, 183 Woodlands Park Road, BOURNVILLE, Birmingham. Algera: Jean Delor. Professeur au College de gar^ons. TLEMCEN. (Dep. Oran) Aŭstra: (vakanta) Aŭstralia: H. M. Lanyon. Ilarro\v St., Box Hill E 11. MELBOURNE. (Victoria) Belga: H. Rainson. Hombcckschesteenvveg 54. MECHELEN.

Nro 5

Bulgara: Ivan Sarafov. GOLEMO SELO. (regiono Kazanlik). Ĉeĥoslovaka: Tli. Kilian, TREBIC, Komerca Akademio Poŝtĉekkonto Brno Nr. 114.322. Cilia: E. Herrera Valen. Clasificador C. 220. SANTIAGO. Dana: Peter Frey. Claŭsensvej 26. HADERSLEV. Estona: R. Gutmann. Kaupmehet, 6—1. TALL1NN. Finnlanda: Elmi Tamminen. Sitavuorenranta 4. A. HELSINKI. Franca: F. Verot. Rue des Villas. St.-ETIENNE. (Loire). Poŝtĉekkonto; 37421 Lyon. Germana: K. Hofmann, RIESA, Felgenliauerstr. 63. Poŝtĉekkonto : 26379 Dresden. Greka: D-ro A. Stamatiadis. Rodou 21. ATENO. Hispana: Ferd. Montserrat. Str. Provcnza. 75—2—3. BARCELONA. Hungara: Bleier Vilmos. Mester-u. 53. V. 7. BUDAPEST. IX. Japana: Joshi H. Ishiguro. TOKIO. Daita II. 784 Setagaya Poŝtĉekkonto: Tokio 62061. Jugoslava: Stanko Prvanoviĉ. BENKOVAC (Primorska ban.) Kanada: Alexander N. 223 Blaine Lake. SASK. Latva: S-ino O. Juŝen. Slokas iela N. 112. dz. 1. RIGA. Litova: Mole. A. Prapuolenis. Iŝlaŭzas. paŝt. ag. PRIENU. VALS. Nederlanda : M. van Mullem. 0.58. OPHEMERT. kasisto: E. A. Koot, UTRECHT W. v. Noortstr 10. Poŝtkonto nro 176356. Nederlanda Hindujo: P. Mamecach, M a k a s s a r (Celebes) Lariangbangi str. 107. Norvega: Niis Oklatid. Rommesveit. Stord. Pola: B. Gluchovvski. ŝw. Wincentego 80. WARSZAWA 24. Poŝtkonto 16992. Svisa: S-ino N. Oumansky. 12 rue Jean-Jacquet. GENEVE. U. S. A. : David R. Metzler. Route 1. Box 389. FRESNO. Californie. El landoj sen agentoj mono estas sendota rekte al la adm. Agentojn por tiuj landoj ni serĉas.

— página 15 del PDF —

Nro 5

79

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

AL LA ESP.-ISTAJ ĴURNALISTOJ!

Laŭ peto ni presigas sekvantan alvokon: Ni esperantistaj-ĵurnalistoj estas en unua serio elektataj por tio — kaj tio estas nia plej sankta devo — ke ni subtenu ĉiuflanke nian esperantistan-movadon! El tiu kaŭzo estas necese unue, ke ni unuiĝu en forta kaj tutmonda ĝeneralsocieto. Por tiu celo alsendi! ĉiuj ĵurnalistoj-espcrantistaj al subestaranta adreso siajn adresojn por pli proksima informo kaj baldaŭa komenco de antaŭlaboroj. Atentigu amikojnĵurnalistojn! Post tio estas eble por ĉiuj membroj de nova ĵurnalista — esperantista — ĝeneralsocieto per kunlaboro en mondgazetaro ankoraŭ tre konforman honorarion perlabori, tial preterlasu neniu tuj sian tutan adreson alsendi. Multe da feliĉo deziras por nova societo ĝia iniciatoro. Adreso: Karlo Zdiarsky, Cos. Budejovice I., Ceska 29, Ĉeĥoslovakio. ■BBBMMMM■■■■■■MBaHMiHMMMH■M■■M

GEINSTRUISTOJ! Prave vi organizas vin en profesia asocio. Sed ne forgesu, ke devas ekzisti ankaŭ granda organizo, kiu unuigas en si ĉiujn progresemajn elementojn kaj kiuj reciproke interhelpas. Tiu ĉi organizo estas SATI

Sennacieca Asocio Tutmonda unuiganta en si laborulojn sen distingo de partio, raso aŭ nacio. ALIĜU KAJ LEGU ĜIAJN ORGANOJN; SENNACIULO, monata kun aldono „La Lernanto». SENNACIECA REVUO, 16 paga, monata ilustrita revuo kun peresperantaj raportoj kaj kun granda literatura parto. Petu katalogon, provnuinerojn al S. A. T., 67, avenue Gambetta, Paris-20.

Jam delonge vi revis havi bonan, interesan, vivan gazeton redaktatan de profesiaj ĵurnalistoj. Nun vi ĝin havas! — De februaro 1934 aperas;

NIA GAZETO monata, grandformata, okpaĝa, ilustrata, absolute sendependa Direktoro; GEORGES AVRIL Ĉefredaktoro: S. GRENKAMP-KORNFELD Ĉiu numero enhavas almenaŭ 2 500 liniojn de interesa, varia, bonstila teksto pri aktualaĵoj, literaturo, muziko, artoj, sciencoj, medicino, lingvaj demandoj, esperantista vivo, humorajoj, ktp. Notindaj estas ampleksa gazetar-revuo kaj objektivaj recenzoj. JARABONO; 10 fr. fk. por Francujo; 12 fr. fk. por landoj aliĝintaj al la Konvencio de Stockolm ; 15 fr. fk. por aliaj landoj. — Provekzemplero 1 respondkupono de poŝto aŭ de UEA — Nia Gazeto 29,avenue de la Victoire, NICE (Francujo). Poŝtĉeka konto: Eclaireur nro 262.74 Marseille

En oktobro aperos la fama socia verko de TEODORO HERZL fondinto de la cionista movado

LA

JUDA

ŜTATO

drovo de moderna solvo de la juda problemo en la traduko de BERNHARD SELZER. Eldonas «Literatura Mordo» Budapest. Formato 20X13.5 cm. 144 paĝa, kun kliŝita kovrilo. Prezo; broŝ sv. fr. 2.70, bind. sv. fr. 4 20, 4* 10°/o por sendkostoj. — AELA-anoj ricevas la libron por 4O°/o de la vendoprezo.

— página 16 del PDF —

80

Aliĝu senprokraste

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

al la ĵus preparita 1 l-a eldono de

BES-lldresaro de esperantistoj el ĉiuj landoj la bone konata jarlibro, kun adresoj el pli ol 40 landoj, kun portretoj kaj alfabeta registro de aliĝintoj laŭ profesio kaj inklinoj, tiel ke ĉiu povas tuj trovi la deziritan adreson! — Aliĝa kotizo (kun adresaro): I — Fsv. = 0.85 Mg. = 1 ŝ. 3 p. br. = 0 33 doi. — 4 resp. kup. — Publikigo de portreto: 0.50 Fsv. — Detalan, 14-paĝan, ilustritan prospekton al ĉiu senpage ekspedas: BES (Bohema EsperantoServo),Potŝtejn,ĉeĥoslovakujo, Eŭropo Reprez. por Germanujo; „Heroldo de Esperanto-, Koln. Brŭsselerstr. nro 94. Sensacia kaj senprecedenca donaco al la Esperantistaro! Komence de januaro 1935

OOMOTO INTERNaClfl komencos la publikigon de Komplementa Vortaro de Esperanto en formo de monataj, senpagaj aldonoj ! La sola kondiĉo estas, ke 300 novaj abonantoj aliĝas al Oomoto Internacia ĝis la fino de tiu ĉi jaro. La Komplementa Vortaro enhavos ĉion kio mankas el Ia Plena Vortaro; zamenhofaj radikoj, tehnikaj terminoj, geografiaj nomoj, fremdvortoj, konsiloj pri stilo, mallongigoj, ktp., ktp. La fonto de ĉiu aparta vorto estos indikita. Pri la detaloj oni bonvolu konsulti la senpagan prospekton haveblan ĉe Oomoto lnternacia. La Komplementa Vortaro estos la nedisigebla kunulo de ĉiu kiu legas kaj verkas en nia lingvo. Ĝi estos nur havebla senpage, kiel ĉiumonata aldono de Oomoto lnternacia. Tial ne hezitu kaj sendu senprokraste vian abonkotizon: 5 sv. fr. aŭ egalvaloron al Oomoto lnternacia Kameoka, Kioto hu, Japanujo.

Nro 5

Gekolegoj ! Nepre atentu pri planita pedagogia biblioteko. Vidu la koncernajn informojn en n-ro 3 -lnternacia Pedagogia Revuo’ 1934. Sendu viajn sugestojn al la administranto de 1. P. R. P. Korte Schoolstr. 13 Veendam (Nederlando)

qnn BILDOJN OUU KAJ

TITOLHUU VORTOJN en densega komposto prezentas al vi la UNUA VOLUMO de ENCIKLOPEDIO de ESPERANTO sur 272 teskto- kaj 112 bildopaĝoj grandformataj. La dua volumo ampleksos proksimume 540 paĝojn. Prezo 30 — frankoj svisaj broŝurita kaj 34 — frankoj bindita Aldonu 10o/0 por sendkostoj. La prezo estas pagebla en du egalaj partoj. Tuj post pago de la unua duono ni ekspedas unuan volumon. Eldonis kaj detalan prospekton kun specimenaj paĝoj senpage sendas al vi la eldonejo: Literatura Mondo kaj AELA Budapest, IX., Mester-u. 53. V. 5. Hungarujo. MENDANTOJ DE TRI EKZEMPLEROJ RICEVAS UNU SENPAGAN. Novaliĝantoj al AELA rajtas ricevi ambaŭ volumojn por 14— sv. fr.

ESPERANTOBLADE! (NORVEGA ESPERANTISTO) Organo de Norvega Esperanta Ligo Monata Abonprezo; Norv. kr. 3 — pojare Abonu ĝin ĉe f-ino Liv Sandberg Poŝtkesto 197, Bekkelaget pr. Oslo

Fe leloi kiado: Bleier ViJmoa. Keszitette a Peatridiki Nyomda Vŭcon. A nyomdiert Binik Gy. feleloa

PDF: en el archivo de ILEI

— página 1 del PDF —

13-a jaro (Numero 6) 1934 Tutjara abono: 2 50 nederlandaj guldenoj (inkluzive aneco de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj)

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Oficiala Organo de Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj (TAGE)

Redaktoro: E. J. BOLTJES. Engelscĥe Iaaa 30. Winschoten ((Nederlando) Administranto: P. KORTE. Schoolstraat 13. Veendam (Nederl.) Poŝtĉekk.:90544 Prezidanto de TAGE: G. W. ROOME. 21. Glenalmond Rd Sheffield (Anglujo) Sekretario de TAGE: W. H. MOOK. Nassauplein 15a Groningen (Nederlando) 2-a Sekretario: K. H. SPORTEL. Nieuvv-Scheemda (Gr). (Nederlando)

Cii TAGE rajtas daurigi sian laboron? Antaŭ kelkaj tagoj mi parolis kun kolego, TAGE-ano, pri nia asocio. \i pritraktis la mman, sufiĉe malfacilan situacion. Li rimarkis, ke kvankam la laborkoni ita Io konstante laboras, multaj anoj, ŝajne, tre inerte travivas la nunan periodon, kaj malmulte helpas; male — —eĉ mo/hclpas. » Nu «, li daŭrigis sian paroladon al rni, »ĉesigu O tian senfruktan kaj sendankan laboron; uzu vian liberan tempon por vi mem’, kaj ne plu por afero, kiu ne estas ŝatata!« Mire mi rigardis lin. .Jes, jes!« li konkludis, »ne ŝatata! Ĉar: La anoj ne respondas la petojn de la labo rko mi tato pri diversaj enketoj, komunikilaj en la revuo, iiuj respondoj [ionis interesi eĉ neesperantistajn gekolegojn, kaj signifus do ne nur rektan propagandon por nia asocio, sed ankaŭ varbadon por Esperanto inter la instruistaro tutmonda. Tre, tre grava flanko do de nia laboro! — lli ne interesiĝas pri la enhavo de la revuo, ĉar pri la peto de la komitato por starigo de pedagogia biblioteko kaj kreo de por-infana literaturo, preskaŭ neniu respondis. Cu ili leg as la cr; izolon, pri kies redaktado kaj eldono la komi’alo tiom devas zorgi? — lli, aŭ almenaŭ kelkaj, eĉ ne regule pagas sian kotizon, kvankam la administranto ilin plurfoje admonis, lli ne respondas, regulo ricevas la revuon, ka j eĉ ne sciigas, ke ili deziras eksiĝi. Tiuj »samideanoj« alportas al TAGE nur superfluan laboron kaj financan perdon.. ! Kaj tio en la nuna tempo!!! Ili…« Sed mi interrompos lian argumentadon, ĉar pro kio mi daŭrigos sciigi al vi liajn riproĉojn? Vi, kiuj ne kulpas pri liu neakurateco, ne bezonas aŭdi tiujn severajn vortojn, kaj la aliaj, kiu j ne eslas tute senkulpaj, tre verŝajne… ne legos la revuon, do ankaŭ ne ĉi tiujn liniojn. Mia amika konsilanlo ankoraŭ daŭrigis kelkan tempon kaj finis per jenaj vortoj: CAO

1 CA.

— página 2 del PDF —

«2

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO –

Nro 6

–

»Tiuj gekolegoj ne konscie aniĝis, sed ili nur bonvole aliĝis.’» «Jes, jes,«: ini nii respondis, «sed — kvankam vi fakte pravas, tamen —, malgraŭ ĉio, ni persiste daŭrigas nian laboron.« Kaj nun zni argumentis: »Car: La plimulto de la anoj bone komprenas ia tre gravan ro’on de nia asocio,, meze de ĉiuj aliaj unuiĝoj, batalantaj por la disvastigo de nia lingvo. — La anoj ne respondis niajn demandojn, kaj ne plenumis niajn petojn! Ne! vi pravas. Sed, ili almenaŭ ne komunikis al ni sian malŝaton pri nia laboro aŭ opozicie kontraŭstaras nin. lli nur forgesis pro ■multaj aliaj zorgoj, lio ne estas agrabla por ni, Sed, kiam mi sciigos al ili viajn akrajn rimarkojn, ili certe pli bone helpos nin en la jaro 1935-a. — .Jes, la neregula pagado de la kotizoj estas por ni tre, tre dolora. Kaj tiuj «samideanoj» certe nur aliĝis senpripense, kaj neniam aniĝis. Ni ne plu kalkulos pri ili! Por nia asocio estas pli bone grupigi en si kei keon tan kernon da energiaj, celkonsciaj batalantoj, ol milojn da gapantoj, kies nombro nur ironie akcentas la. »-g» gravecon« de instruista asocio. Kaj ni certe ne toleros ke iu primokas tiun gravecon! Ĉar por la proksimigo de la «fina venko» instruista unuiĝo povas fari multe. Mi opinias ke tia lezo inter esperantistoj ne plu estas pridiskutinda!K« r La celo: enkonduki esp. en la lernejon, certe estas inda ke multaj nmitaj streĉe laboras por atingi ĝin. Asocio, kiu portas tian devizon do nepro rajtas ekzisti. Kaj, precipe nun, kiam la internaciaj :rilatoj ie kaj tie difektiĝas, kaj por internacia lingvo la vivo fariĝas malfacila, estusi gfan|da paŝo malantaŭen, se asocio, en kiu grupiĝis geinstruistoj cl diversaj landoj, devus malaperi. Ciaj rilatoj kun alilandanoj, kiuj alportas recijirokan estimon kaj ŝaton, estas urĝe necesaj por instruisto-edukisto. Li rekte kontaktas kun kolegoj el plej diversaj landoj per esperanto. Ke restu al li, por la estonto, almenaŭ tiu amika kontakto! Sed, kia, liu instruista asocio devas esti? Cu TAGE en gia nuna formo vere rajtas esti tiu «bezonata» asocio de gekolegoj diverslandaj? Mi respondas tutsincere: jes, certe jes! En IAGE aniĝis ĉiaj gekolegoj, kiuj, kompreneble ĉiu por si mem, havas siajn proprajn dezirpjn, rilate al gvidado de fakorganizo. Sed ili scias, ke la tempo ankoraŭ ne venis por formi diverskolorajn asociojn, kaj ke provizore certe nur unu sufiĉas. La instruista movado inter la esperantistoj ankoraŭ estas (malforta, same kiel la ĝenerala esperanto movado en la unuaj jaroj post 1887. Cu Esp. estus atinginta la nunajn sukcesojn, se la unuaj kelkcentaj adeptoj tuj eslus dissplitiĝintaj en diversaj partioj? Kiam la instruisloj grandamase lernos esp., uzos ĝin por siaj internaciaj rilatoj, agados por enkonduko en siaj lernejoj kaj grupiĝos en asocioj, liam ili povos elekti tian organizon, kies gvidprincipoj n ili preferas. Sed, laŭ mi, ĝis nun, tiu stadio ankoraŭ ne komenciĝis. Cu instruistoj ne povos kune agadi por iu komuna idealo, flankenlasanle dum la proksima estonto, ĉiajn privatajn konvinkojn? Krome ĉiu 1

*

•

— página 3 del PDF —

Nro 6

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

83

plugu sian propran kampon kaj preparu laŭ plej konvena maniero la enkondukon de nia lingvo en sia lemejo. TAGE kolektu en si la instruistojn, kiuj edukos siajn lernontojn por reciproka estimo kaj pacaj interrilatoj. La anoj ne forgesu la ĝ enerala n propagandon por nia lingvo inter la kolegaro kaj la uzado en ma/ internaciaj fakkunvenoj. Por siaj fak interesoj ili senpere kontaktu kun kolegoj en diversaj lamioj aŭ ili uzu por ĉi liu celo, la revuon IPR. l .aŭ ambaŭ manieroj TAGE peradas. Ĉu liuj «idealoj c ne valoras ke ni penadas por ili kaj oferas iom el nia libera tempo, kaj eĉ el nia malvasta monujo? Multaj esperantistoj, r e-instruistoj, tre simpatie parolas pri nia lal>oro, eĉ subtenas nin diversmaniere, lli. kun ĝojo, disponigas lokon por ni en la Esperanto-lando. Ĉu vi kontentas, gekolegoj, kiam vi vidas ko nia instruista provinoo en Esperantujo estas popolata tiel maldense? Malgraŭ ĉiaj malfavoraj cirkonstancoj tiu stato povas esti plibonigata, devas esti ŝanĝata, ne post multaj jaroj, sed en la proksima estonto, icĉ en ig35. Ekzistas multaj gekolegoj, kiujn ni tutkore bonvenigos en nia rondo. Certe ni atingos konsiderindan sukceson, se ĉiu el niaj nunaj anoj fervore, kaj konstante kunlaboros, propagandos, ne nur en la komenco de la nova jaro, sed ĉiam, daŭre. … Ciu varbu, kaj varbu konstante… l Kiam ĉiu el ni alportos {dum 1935 almenaŭ unu novan anon, tiam nia organizo estos hite sana kaj povos plenumi sian gravan taskon! Ek! do, geamikoj, laboru por TAGE, Lige kaj nokte! P. K

Polujo La nova kleriga sistemo en Poltijo

Sendube, la klereco de 1′ popolo estas fundamento, kiu puŝas anlaŭen la progreson en ĉiuj landoj. En multaj paisintaj epokoj certa speco de ŝtat-registaroj estis interesata pri la malklereco de siaj popoloj. En tiuj epokoj, kiam la devizo de la regantoj estos »L etat c’ est inoi«, aŭ »ĉio por la popolo, sed nenio por la popolo« — la klereco de l’ popolo povus malhelpi la realigon de liaj rego-. programoj. Sed la nuna epoko baziĝas je absolute kontraŭaj principoj; la registaroj konscias, ke la lionon por la lando oni sukcesos akiri, nur kiam la tuta popolo kompreninte, ke la registaro celas ĝian bonstaton, helpos per ĉiuj fortoj en la realigo do la regi staro-programoj. Kaj por veki lian konsciencon ĉe la popolo, oni eklevas tiun popolon instrui pri la taskoj kaj celoj de la registaro. KomJpreneble, lion apliki kapablas popolo klera ne analfabeta. Tial, unu cl La ĉefaj zorgoj de la nuntempaj registaroj estas ankaŭ la klerigo de la popolo. Antaŭ i5 jaroj heredis la Pola Popolo de siaj subigintoj tri divers-

— página 4 del PDF —

81

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 6

ajn lernejo-sislemojn kaj … grandegan parton de 1′ popolo analfabetan. » Tiun staton oni komencis radikale forigi. Jam on februaro de la jaro 1919, duonjaron posi la akiro de sendependeco, per dekreto eslis enkondukita deviga instruado en popola lernejo 7-klasa. Estis fon<dita reto de popolaj lernejoj lra la luta lando, kaj samtempe aperis inuitaj gimnazioj ĝeneral klerigaj. La kleriga sistemo, kiu iel formiĝis estis bazita je 7-klasa popollernejo, 8-klasa gimnazio, kaj fine universitato. Tiu sistemo bavis multajn nekompletajojn: la 7-klasa popollernejo pli malpli respondis al la tri unuaj gimnaziaj klasoj, kiuj samL tempe funkciis, enkondukante ian malulilan dualismon. — liniojn aristokratan (mullepaga gimnazio, akirebla nur por riĉuloj) kaj demokratan (popollernejo). lnfano, kiu post fino de la popollernejo venis en la gimnazion, eslis rigardata de la gimnazianoj kiel pario. Krome, en liu provizora klerigo-sistemo oni rezervis tre malla lakan metiolernejon, kiu ja nepre •inuitan lokon, aŭ eĉ lule neglektis — _ postulas atenton. Ankaŭ la programoj de La lernejoj estis plej olle tre abstraktaj, ne praktikaj, kaj liai ne respondan Laj al Li vivot-bezonoj. Radikalan ŝanĝon enkondukis la leĝoj aprobitaj de la parlamento Ja 11 de marlo 1982 (pri la elementaj kaj mez-lernejoj) kaj la i5 de marto 1933 (pri la superaj lernejoj). l iuj leĝoj enkondukas la jenan lernejosistemon: a) 6-jara, deviga popollernejo, b) /i-jara gimnazio c) 2-jara liceo kaj d) supera lernejo, universitato. Inter liuj /| leni-ela poj enplekliĝas diversfakaj meliaj lernejoj. Post fino de la po[K>Uernejo oni luj povas eniri la mezgradan metiot‘lernejon. Same oni povas eksludi en mclio-lcrne jo de pli alla grado post lino de 4-jara gimnazio: aŭ, ankaŭ post lino de 2-jara liceo, oni povas eniri en fakan metiolernejon de supera grado. La gimnazio, same kiel la liceo eslas lernejoj mezgradaj ĝeneralklerigaj. La liceo estas krom tio dividita laŭ difersaj fakultatoj, tiel, ke la lernanto, enirante la liceon, jam devas por si elekti fakultaton, kiuni li kontinuos ĉe la universitato. Kompreneble, ke liu du-jara prepara studo en la liceo multe faciligos al la studento ĉe la universitato. Por liu kadro de la nova lernejo-sistemo la kleriga ministerio preparis konforman instruo-programon, kiu anstataŭ abstraktaj kaj ne praktikaj scioj donos al la lernanto sciojn, kiujn li povos utiligi praktike en sia posta vivo. La realigo de la nova lerneja sistemo kun la nova instru-programo (daŭros 6 jarojn. La pasinta lerno-jaro realigis unu jaron de la klerigoetapo, la rezultoj, atingitaj en tiu 1/6 de La efektivigita programo eslas bonegaj kaj atestas pri la valoro de la nova kleriga sistemo kun la novia instru-programo en Polujo. Henrjk Gielb.

— página 5 del PDF —

.r oc

1

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Estis iani juna orfazano. Ne pli ol unu sonieron ĝi jani vivis, ĉar en la printempo ĝia pal rino elkovis ĝin. La gepatroj bone prizorgis ĝin kaj donis abundan nutrajon. Tiel Li juna fazano fariĝis belega birdo. Kiam ĝi flugis en la sunlumo, ĝiaj plumoj brilis rave. Kaj plej bele brilis ĝia longa vosto. Tiun ornamis plumoj, tre belaj, belegaj! Sed ankaŭ ĝiaj flugiloj eslis mirigaj, ĉar liuj brilis per multaj orkoloraj plumoj. Kaj eĉ la lanugaj brustplumetoj eslis orkoloraj. Nu, je tago, kiam ĝi estis sufiĉe granda kaj forta jam nutrante sin mem. ĝi elflugis la neston kaj eniris ia vastan mondon. Kiel ĝi raviĝis pri (io. Somere la vivo por fazano estas facila kaj bela. Malsaton ĝi ne timu. ĉar ĉie troviĝas sufiĉe da manĝaĵoj. Kaj ĉiujn tagojn la suno radias, varmige. De la frua mateno ĝis malfrua vespero ĝi nur flugadis tra la suna pejzaĝo kaj multe ĝojis. Nokte ĝi serĉis ŝirmejon por dormi ka j tuj post sunleviĝo, ĝi rekomencis siajn vagadojn. Kelkfoje, kiam ĝi flugis super klara akvo,

Nro 6

lja pafita * fazano

*) El la nederlandlingva libro: »Het rooverkindje« de S. Franke. Eldono de N. V. G. B. van Goor-Zonen’s U. M. Hago. Nederlando. Tradukis: J. Torreman.

— página 6 del PDF —

ĝi vidis sin kiel en spegulo. Tiam ĝi miris, ke ĝi estas tiel bela kaj ĝi tre ĝojis ke ĝi povas flugi la tutan tagon kun tiaj belegaj plumoj. Iun tagon la fazano estis iomete laca pro la matena flugado. Kaj pro tio ĝi sidis dormetante en la tagmeza suno. Tiam okazis io terura. Por forpeli sian enuon, riĉa sinjoro estis ĉasanta. La ĉasisto ne estis sola, sed apud li iris lia ĉashundo: bela, gracia besto. Tiu povis kuri tre rapide kaj flari jam je granda distanco ĉu troviĝas ia ĉasaĵo. La viro portis sian fusilon pafpreta, la kolbon de la pafilo sub la brako, la tubon, turnita teren, la fingron al la ĉano. La pafilo estis ŝargita per pezaj kugletoj. Por mortigi birdon unu el tiaj kugletoj estis sufiĉa. Kaj minimume dudeko de tiaj kugletoj estis en Ia tubo. Se oni pafus per la fusilo, la kugletoj (disiĝus. Do ne estis necese, ke la ĉasisto celu tre precize. Ĉar el la kugletoj unu aŭ alia ja trafos. Kaj la devo de la bundo estis zorgi, ke la ĉasisto vidu ion por celi. Nek por birdo, nek por leporo estis eble sui kaŝi, kiam tiuj du venis en la proksimon, aŭ plej ĝuste, kiam la bundo alproksimiĝis. Ĉar estis tiu. kiu serĉis la ĉasaĵon kaj [velis el ĝia kaŝejo. Tiam la ĉasisto povis mortigi la birdon, kiu timege suprenflugis, aŭ la leporon, kiu terurite

— página 7 del PDF —

forsaltis. Sen la hundo la basisto havis malgrartdan ŝancon. Kaj ĝuste sur la hieno de tiu sinjoro la fazano sidis. Jam la ĉasisto kaj la hundo proksimiĝis kaj la fazano rimarkis nenion. Gi tie sidis tiel agrable en la varma suno. Pro kio nun pensi pri danĝero? Sed la hundo ekatentis. Gi levis la nazon kaj daŭre flaris. La ĉasisto vidis tion. «Serĉu, Nero, serĉu.« kuraĝigis la ĉasisto. Tio lute ne estis necesa. La hundo bezonis nenian instigon. Gi jam flaris la ĉasaĵon. Sed nur la malfacilajo estis trovi ĝin kaj peli supren en Ia ĝusta momento. La hundo iris dekstron en la arbetaĵon. Kelkfoje ĝi haltis por profunde enspiri ia aeron. O, ĝi sekvis la ĝustan vojon, ĉar malpli ol kvin minutojn malproksime de tie sidis la kompatinda fazano kaj tute ne sciis, ke proksimiĝis tia granda danĝero. Se nun la birdo forflugus, ĝia vivo estus savita. La ĉasisto certe ne povus trafi de ĉi-tiu distanco. Sed kial la birdo forflugus? Ce la fosajrando, apud maljuna saliko, ĝi kviete sidis kaj ĝuis la varmigan sunon. Jen ĝi ordigis la belajn

— página 8 del PDF —

4

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO Nro 6

plumojn do siaj vosto kaj flugiloj, jen ĝi gratetis per sia beko en la lanugo sur sia brusto. De lempo al (empo ĝi ĉirkaŭrigardis por vidi ĉu eble minacas danĝero. Sed ĉio (‘stis tiel trankvila kaj senhrua en la ĉirkaŭaĵo, ke ĝi senzorge daŭrigis sian laboron. Sed la hundo ka j ankaŭ la ĉasisto pli kaj pli proksimiĝis. Ambaŭ iris singarde por ne timigi la ĉasaĵon tro frue. La hundo sciis precize, kion fari. Gi devis zorgi, ke la ĉasisto havu la okazon por trafi la birdon. Kaj la ĉasisto, kiu antaŭe enuis, nun streĉite iris post la hundo. Sian enuon li forgesis, nun kiam li estis mortigonta kompatindan, junan fazanon. Tutapude li sekvis la serĉantan hundon, ‘liu ekhaltis. Gi forte enspiris la aeron kun levita kapo, ĝiaj nazloboj tremis, la harojn en sia nuko nĝi starigis. Gi tremis pro ekscito. Gi sciis, ke ĝi estis tre proksima de la loko, kie Ia ĉasaĵo kaŝis sin. La ĉasisto rimarkis pro la konduto de la hundo, ke la grava momento alvenis. Li alprenis taŭgan pozon, la pafilo estis preta por esti celata kaj sendi la mortigajn kugletojn al la viktimo. Kaj la orfazano? Nenion Ii vidis! ĉu aŭdis? Eble, ĉar ĝi kuŝigis sin plata sur la tero. Gi provis malgrandigi sin plej eble. Sian kapon, antaŭe tre okupatan pro la zorgoj pri la plumoj,

oc O)

— página 9 del PDF —

5

Nro 6

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

t’oo

ĝi kuŝigis teren. Gi tremis per la tuta korpo. Pro angoro ĝi fermis siajn okulojn. Kaj ĝia koro sonis: tok, tok, tok! Pro kio ĝi ne forflugis? Tiam la hundo ja povis fari nenian malbonon al ĝi. Ne, sed la birdo sciis, ke tie estas ankoraŭ iu alia. Estis strange, ĉar tio estis la unua fojo, ke ĝi renkontis ĉasiston. Tamen ĝi bone sentis, ke ne sole tiu hundo troviĝis tie, sed io, multe pli danĝera minacis ĝin. Kio tio estis, ĝi ne sciis, sed ĝi sentis, ke forflugi nun signifas morti. Nur kaŝi sin povis alporti savon. Proksime estis malgranda arbeto. Tien ĝi devos iri, eble tiam la akcidento ne trafos ĝin. Kun timo en la koro, singarde, ĝi ŝteliris sur la tero. Ne alte sur la piedoj kiel ordinare, ĝi iris, sed sur la ventro ĝi ŝovis sin antaŭen. Rapidu, rapidu, al tiu arbeto, diris la timo. O, kiel batis tiu maltrankvila birdkoro … Tiam la ĉas-hundo jetis sin antaŭen. Laŭte bojante ĝi kuris al la loko, kie la tremanta birdo rampis. En momento ĝi atingis la fazanon kaj minacis ĝin per siaj akraj, blankaj dentoj. Nun la birdo sciis, ke sin kaŝi ne plu povis helpi. Vidante la hundon, ĝi preskaŭ ŝtoniĝis pro ektimo. Sed tio nur daŭris parton de sekundo. Tuj poste ĝi streĉis la flugilojn kaj provis forflugi.

— página 10 del PDF —

6′ Ho ve, malgrandan distancon nur ĝi flugis. Kiam ĝi estis nur kelkajn metrojn super la tero, pafo sonis. Efikis nenion, ke ĝi zigzage flugis), kiam ĝi leviĝis. La kugletoj disiĝis, pro tio ili ne povis ne trafi ĝin. Momenton la bela orfazano flugadis: dekstran, maldekstran, supren, subon kaj tiam, senforta, ĝi falis en fosaĵo. Tie ĝi baraktis per siaj trapafitaj, detruitaj flugiloj. Sed ne longtempe. Ĉar la bundo, kiu antaŭ momento ne havis permeson mordi, nun saltis en la fosaĵon, kaj prenis la birdon inter siajn makzelojn. Gi ne mortigis la fazanon, o ne, kontraŭe: singarde la hundo alportis ĝin al la ĉasisto. Tiu forprenis ĝin de la hundo, ne atentis la timajn okuletojn de la birdo kaj per lerta svingo, li turnrompis ĝian nukon. Kaj tiam li ensakigis la fazanon, kiu antaŭ kelkaj momentoj tiel ĝojis pro la vivo. En la ĉasajujo estis pluraj malvivaj birdoj; pro tio la fazano preskaŭ ne povis esti metata en ĝi. La bela vosto kun la oraj plumoj malĝoje elpendis. Kaj la ĉasisto daŭrigis sian vagadon por mortigi, pro enuo, aliajn birdojn kaj eĉ ne unu momenton li pripensis, ke ankaŭ birdoj tre ŝatas vivi.

— página 11 del PDF —

88

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 6

lernejoj en Sovetio (Fino)

Sed venis la kvin jarplano .. . Kuŝujo bezonis teknikistojn, inĝenierojn, kemiistojn, agronomojn, direktorojn de grandaj entreprenoj. Gi urĝe bezonis dekojn, celilojn, indojn da ili en la grandegaj entreprenoj, kiujn ĝi komencis konstruigi, Sed je la surprizo kaj ektimo de La gvidantoj la abiturientoj de la’ universitatoj kaj de la teknikaj lernejoj ne sufiĉe taŭgis, laŭiris. lli ne estiis kapablaj plenumi lion, kion oni atendis, [lia preparado eslis nesufiĉa En la rezolucio de la Centra Komitato de la Komunista Partio oni konstatis: «Niaj infanoj forlasas la lernejon ne sufiĉe edukitaj, iliaj Ikonoj kaj scioj ne estas tiel altnivelaj, ke iii povas daŭrigi sukcese siajn studojn en teknika lernejo aŭ universitato, kaj ili ne povas estri lai teknikajn procedojn, kio tamen estas tiel grava por la socialista kon,struado.« Alia rezolucio de la sama Centra Komitato en Aŭgusto ig32 ripetadas tiujn akuzojn, sed pli energie. Laŭ liu rezolucio oni pristudas tro inuite da lemoj, sen sufiĉe da interrilatoj; oni n? sufiĉe bone prizorgas: matematikon, kemion, geografion, historion, elokventecon, kiujn fakojn ĉiu soveta jamilo, kaj speciale komunisto, bone scipovu, se li deziras fariĝi gvidanto, industria aŭ registara. Kio estas ankoraŭ pli rimarkebla: la rezolucio plendas: la liisloristudo ne havas perspektivon. En la sovetiaj lernejoj oni neglektis ĝis nun historion kaj nun oni postulas, ke ĝi akiru la lokon, kiun ĝi meritas. La rezolucio ankaŭ plendas, ke Iro multe da socia laboro estas metala sur la ŝultrojn de la instruistoj, ke la studentoj havas tro grandan potencon kaj ke ili montras tro malgrandan respekton por la instruistoj (profesoroj). Gi memorigas al la partianoj la deklaron de Lenin: »la instruisto de la elementa lernejo estu metata tiel alte, kiel li neniam eslis metata kaj neniam estos metata en burĝa socio.« La rezolucio ankaŭ kondamnas la brigadmetodon, ĉar ĝi mortigas la individuan iniciaton kaj respondecon. lu verkisto, komentante Ja rezolucion, severe mallaŭdas ambaŭ sistemojn, la kompleksan kaj la brigadan, kaj skribas: se oni daŭrigas tiamaniere, oni ruinigos la tutan instruadon. La du rezolucioj de septembro ip3i kaj de aŭgusto i()32 indikis revolucian turnpunkton en soveta edukado. La (antea Komitato deklaras tre decide: «scioj pri scienco kaj artoj estu realajn La studentoj povas daŭrigi studi laŭ brigadoj, sed nur kiam’ tio pli vigligas kaj ne mortigas La studadon, lli akiru solidan bazon en matemaliko, geografio, kemio kaj elokventeco; laborejoj kaj laboratOfrioj estu bone instalataj|, tiel ke la studentoj povu apliki teorion en la praktiko kaj lerni kiel labori kaj konstrui Icaj verki industriajn pro1jektojn. Antaŭ ĉio ili obeu La disciplinon. Ili respektu la laboron de la

— página 12 del PDF —

Nro 6

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

I.

KIO ESTAS AELA? AELA estas kooperativa laborkomuno de Aktivuloj el la Esperantisoj Libro-Amikoj. KIAN CELON HAVAS AELA? AELA celas havigi al siaj kooperativanoj — membroj la necesajn bonajn librojn por la plej malkara prezo. KIEL AELA ATINGAS SIAN CELON?

AELA konsistas el librokonsumantoj, kiuj ankaŭ mem produktas siajn librojn. AELA-Iibroj estas jam ĉe la preso kvazaŭ antaŭe acetitaj. Tial en la prezkalkuloj ne devas troviĝi grava sumo por kovri eventualan perdon ĉe nevenditaj libroj kaj la prezo povas konsisti el la nuraj preskostoj, papero, sendkostoj, aŭtoraj honorarioj kaj malgrandaj administraj kostoj. Ricevante la necesan kapitalon jam antaŭe de la membroj mem, AELA ne bezonas pagi rentumon por kredito kaj profiton por posedantoj. AELA, dependante nur de la membroj presigas siajn librojn kie Ia preskostoj estas plej malaltaj. AELA produktante ĉefe por la membroj ne bezonas perantojn inter Ia produktantoj kaj konsumantoj kaj ankaŭ per tio ŝparas gravajn kostojn. Jen pro kiuj motivoj AELA povas malaltigi la prezon de siaj libroj por la membroj al preskaŭ la kvarono de la kutimaj prezoj. PRI KIO DIFERENCAS AELA ANKORAŬ DE ALIAJ ELDONEJOJ? La membroj mem elektas la librojn, eldonotajn en Ia sekva jaro el tuta listo de diversaj libroj. Per tio direktas la evoluon de nia literaturo ne la konsideroj kaj preferoj de iuj eldonejoj, sed la vasta leganta kaj konsumanta amaso mem. Tiel AELA povas aperigi en nia lingvo ne nur librojn de facilaj romanoj, sed ankaŭ instruajn, kulturajn, artajn kaj poeziajn verkojn, kiujn eldonejo bazita sur individua risko ne kuraĝus eldoni. KIAJN AVANTAĜOJN GUAS ESPERANTISTO, ALIĜANTA AL AELA? Li ricevas la tiujaran kolekton de AELA-Iibroj por la tre malalta kotizo, ricevas la pasintjarajn kolektojn duonpreze, ricevas opajn librojn per rabato de 40″o, ricevas senpage la gravan gazeton: LINGVO, LIBRO; rajtas elekti la serion abonatan kaj la librojn de la sekva jaro. KIAJN’ LIBROJN ELDONOS AELA EN 1935-a JARO: Serio A

LINGVA

En tiu ĉi serio ni donas 1200 paĝojn de tri gravaj verkoj. NOVA KRESTOMATIO. Verkis Dr. K. Kalocsav, Dr. E. Pfeffcr 480 paĝoj 20×13.5 cm. Prezo: bros. svfr. 6.30 plus 10%. Bindo 1.50 svfr. Daurigo de la Fundamenta Krestomatio, prezentanta per valorega apenaŭ akirebla materialo la literaturan evoluon inter 1905 kaj 1930. Same kiel la Enciklopedio, nepre necesa por ĉiu vera esperantisto: ĝi estas ja samtempe lingvo- kaj literaturo-historio, stilmodelo, legolibro kaj literaturo. PLENA GRAMATIKO DE ESPERANTO. VORTO KAJ FRAZO K. Kalocsay, G. VVaringhien 412—550 paĝoj 20×13.5 cm. Prezo: bros. 5.60—7.60 svfr. (Depende de la amplekso.) Bindo 1.50 svfr. Jen la unua vere kompleta E-a gramatiko, okupiĝanta detale kaj ĝisfunde ankaŭ pri ĉiu parto de la sintakso. Multlingva franco kaj multlingva hungaro ĝin faris, kio garantias la plenan interlingvecon de la vidpunktoj, ĉiu nuanco stila ricevas tie sian E-an ekvivalenton: ne per novkreo sed per sagaca trovemo. Eksterordinare grava verko, signifa por la tuta evoluo de la E-a stilo. NORMLINGVO POR ELEKTROTEKNIKO Eugen VVŭster. Tradukis E. Pfeffer

— página 13 del PDF —

II.

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 6

Malgranda eldono de la farna germanlingva verko de Wŭster. Riĉega libro traktanta ĉiujn problemojn de la lingvo teknika, samtempe donanta profundan enrigardon en la vojstrukturon de diversaj lingvoj kaj de Esperanto, kies taŭgecon por internacie teknika lingvo la aŭtoro evidentigas nerefuteble. (Parenteze: la sama germana eldono kostas 9.— markojn) Se tiuj ĉi libroj en formato 20X13.5 cm. ne atingas la bezonatan paĝonombron kiel kvaran ni aldonos Evoluo de Esperanto, de Petro Stojan. Serio B

ARTA-SCIENCA

EDMOND PRIVAT: INTERPOPOLA PACO ĉ. 200 paĝoj 20X13.5 cm. Prezo: broŝ. svfr. 3.— plus sendkosto. Bindo 1.50 svfr. Ne necesas aparte prezenti al la E-a publiko E. Privat, la stiliston kaj pensulon. La klara lingvaĵo kaj klara pensogvido brilas en sia plena pompo en tiu ĉi porpaca verko, kiu samtempe prezentas interesajn kulis-sekretojn el la laboro de la Ligo de Nacioj. ANTAL HEKLER: ARTHISTORIO li. Tradukis K. Kalocsay 180 paĝoj -j- 112 bildopaĝoj. 23×15.5 cm. Prezo: broŝ. svfr. 10.— plus sendkosto. Bindo 1.50 svfr. Post la grandsukcesa unua volumo ni ne devas aparte konatigi ĝian daŭrigon, kiu pritraktas la historion de arto de la renesanco ĝis Picasso kaj la moderna arkitekturo. La verko, la sola arthistorio en Esperanto, instruas kaj propagandas samtempe. VAN LOON: RIGARDU LA TERON Tradukis G. Saville 480 paĝoj, 125 enpaĝaj ilustraĵoj; 12 unukoloraj bildoj; 18 plurkoloraj bildoj 23×15.5 cm. Prezo: broŝ. svfr. 11. •- sendkosto. Bindo 1.50 svfr. Eble la esperantistoj havas la plej grandan intereson pri geografio, ĉar ili ja certe deziras koni la landojn, en kiuj ili havas amikojn. Gravan mankon do kompensas la traduko de tiu ĉi verko grandsukcesa, aperinta jam en 20 lingvoj. Oi ne estas seka sciencajo, sed donas la abundajn konojn kvazaŭ senrimarke, en formo de sprita babilado. Apartan valoron havas la primitivaj sed spritaj kaj ege instruaj desegnoj. La libro estas simila luda instruilo, kiel tiu de Aisberg pri la radio. _ J

Serio C

•

BELETRISTIKA

JEROME K. JEROME: TRI HOMOJ EN BOATO El la angla: G. Badash 240 paĝoj 20×13.5 cm. Prezo: broŝ. svfr. 4.— -j- 10%. Bindo 1.50 svfr. Unika libro de bonhumoro. La leganto ne ĉesas plej bonguste ridi pri la tri ĉeffiguroj »por ne paroli pri la hundo«. La tradukanton bone konas la legantoj de Literatura Mondo. AXEL MUNTHE: ROMANO DE SAN MICHELE El la germana: Jenny Walaminsky 550 paĝoj 20×13.5 cin. Prezo: broŝ. svfr. 10.— -4- 10%. Bindo 1.50. La granda homkono, la supera arto kaj grandioza sento de humoro de verkisto unuiĝas en la autoro. Li tiras nin kun si nerezisteble tra ridaj kaj larmaj scenoj, el sub lia sorĉo ne estas eble liberiĝi. Vera internaciulo: svedo, parizano, nun vivanta blindiĝinte inter siaj karaj birdoj sur la insulo Capri. Sian verkon li verkis en tri lingvoj. E-o nepre devas posedi ĉi tiun libron.

STEFAN ZVVEIG: AMOK El la germana: 1. Lejzerowicz 83 paĝoj 20×13.5 cm. Prezo: broŝ. svfr. 1.40-j- sendkosto. Bindo 1.50 svfr ĉi tiu eterne bela novelo restas neforgeseble en la memoro de ĉiu leginto. I. LEJZEROVVICZ: EL LA VERDA BIBLIO KAJ BABILADO DE HORACO SERCER 100 pĝ. -j- 25 bildopaĝoj 15.5X11.5. Prezo: bros svfr. 2.20 4- 10% Bindo 1.50. La delonge anoncita libro fine pretiĝis, kaj, ilustrita de R. Laval, gi cstos bonega distrilo de vintraj grupves|)eroj. Jen nia movado en kurba spegulo.

— página 14 del PDF —

Nro 6

III

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

ORIGINALA ROMANO ĉ. 400 paĝoj. Proksimuma prezo: broŝ. svfr. 6.50 4″ sendkostoj. Bindo por du volumoj 3.— svfr. Por tri voi. svfr. 4.50. De iu el la verkistoj: Szilagyi, Weinhengst, Vera Outman, G. Saville. La verkoj estas parte sub ellaboro, parte sub kontrolo, do provizore ne estas decidite, kiuj du aŭ tri (laŭ la amplekso) estos el ili eldonitaj. Ni esperas, ke vi estos kontentaj pri la elekto, farota faksperto kaj konscience. Kiom estas la kotizo al AELA en 1935.

Prezoj en svisaj frankoj. 1. Kotizo por la lingva serio: 7:— se pagata ĝis la l-a de februaro 8:50 se pagata ĝis la l-a de julio 10:—se pagata ĝis la 1-a de decembro. Por tiu kotizo la membro ricevas la plenan lingvan serion. 3. Kotizo por ĉiuj tri kune: 25:— se pagata ĝis la l-a de februaro 27:50 se pagata ĝis la 1-a de julio 30:— se pagi ta ĝis Ia l a de decembro. Por tiu kotizo la membro ricevas ĉiujn tri seriojn.

2. Kotizo por la arto-scienca aŭ beletristika serio: 10:— se pagata ĝis la l-a de februaro 11:— se pagata ĝis la l-a de julio 12:—se pzg ta ĝis la 1-a de decembro. Por tiu kotizo la membro rajtas elekti unu el la du serioj. La du serioj kune kostas svfr. 18.50; 20.— ; 22.— ; laŭ la tempo de la pago. Ci kotizoj validas por libroj broŝurilaj kun simpla (senregistraj sendo. La librojn de la serioj ŝanĝi je aliaj libroj la membro ne rajtas. Libroj de diversaj serioj ne estas mikseblaj.

Kion atenti ankoraŭ ĉe la pago? 1. Estas haveblaj ankaŭ serioj kun malmola bindo. Tia bindo kostas po 0.90 svfr. pagotajn por ĉiu libro samtempe kun la kotizo. 2. Kostoj por registrita sendo (en kiu okazo AELA garantias kontraŭ perdiĝo) kostas po 0.50 svfr. por ĉiu aparta volumo. 3. La kotizo estas pagebla ankaŭ en partoj plej malfrue l-an de decembro 1935. Minimuma partopago 3.— svfr. La tempo de la lasta partopago fiksas la sumon de la kotizo laŭ la supra tabelo. Kelkaj pluaj informoj pri la membreco: La akcepto de kotizoj por 1935 estos fermata la l-an de decembro. La membreco ekvalidas post la ricevo de la unua partopago au pago de plena kotizo, post sendo de la plena adreso kaj elekto de la serio, kaj finiĝas aŭtomate post la ricevo de la abonitaj libroj. La libroj aperas sinsekve inter la tempo l-a de februaro kaj 31-a de decembro 1935. Aperon de iu el la libroj AELA anoncas per la senpaga kvaroujara gazeto LINGVOLIBRO. Se sufiĉe da demandoj, AELA presas librojn ankaŭ sur ‘speciale luksa papero kun luksa bindo. Specialajn kondiĉojn pri tio petu aparte. Kion donas AELA por specialaj prezoj al la membroj ?

ĉi membro rajtas aĉeti ĉiun libion eldonitan de la eldonejo (do ankaŭ libron el alia samjara serio) kun rabato de 40o/o. Sed el ĉiu libro oni povas aĉeti nur po unu ekzempleron. Ankaŭ kelkdekoj da aliaj libroj, eldonitaj de fremdaj eldonejoj estas haveblaj por tia favora prezo; pri ilia listo demandu la administracion, la liston de la propraj eldonoj vidu sube:

J. Baghy: Dancu Marionetoj J. Baghy: Viktimoj J. Baghy: Preter la Vivo Kalocsay: Lingvo, Stilo, Formo » Streĉita Kordo » Rimportretoj » Eterna Bukedo » Madach Tragedio de 1’ Homo » Goethe, Romaj Elegioj, Kalocsav Parnasa Gvidlibro r- — Waringhien: o

Ordinara prezo Afrankite

Prezo AELA-anoj Afrankite

3.75 5.50 2.20 1.65 4.40 2.20 9.90 4.40 2.20 4.—

2.25 3.30 1.30 1.— 2.65 1.30 5.95 2.65 1.30 * 2.40

— página 15 del PDF —

IV.

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Szilagyii Trans la Fabeloceano Genthon: Pentroarto en malnova Hungarujo. Duonfoje bind. 12.—, 7.20; broŝurita 10.— , 6.— duonlede bind. Totsche: De Paĝo al Paĝo Enĝholm: Homoj sur la Tero Kalocsay— Pfefferi Nova Krestomatio Kalocsay— VVaringhien: Plena gramatiko kaj sintakso de Esperanto Eugen Wŭster: Normlingvo por Elektrotekniko Stojam Evoluo de Esperanto E. Privati Interpopola paco Hckler-r-Kalocsayi Arthistorio II Van Loon—Savi Iei Rigardu la Teron J. K. Jerome—Badash: Tri homoj en boato Axel Munthe—J. Weleminsky: Romano de San Michele Stefan Zweig— Lejzerovvicz: Amok Lejzerovvicz: El la Verda Biblio kaj Babiladoj de Horaĉo Sercer B. Mussolini—K. Kalocsayi Vivo de Arnaldo R. M. Rilke—A. Mŭnzi Leteroj al Juna Poeto, (nur bindita)

Nro 6 Ordinara Prezo Afrankite

Prezo por AELA-anoj Afrankite

3.30

2.—

17.— 2.75 4.— 6.95

10.20 1.65 2.40 4.15

9* 3.10 2.30 3.30 11.— 12.10 5.70 11.— 1.55

? 1.85 1.40 2.— 6.60 7.25 3.40 6.60 0.95

2.75 1.55

1.65 0.95

1.65

1.—

13.20 7.70 9.70 3.85 33.67.45

7.90 4.60 5.80 2.30 . 19.80 40.40 33.50 38.50

4,— 1430 9.90 2.20 3.13.20 2.75 1.80 4.95 2.75 1.20 1.20 3.1.55 65.80

2.40 8.60 5.90 1.30 1.80 7.90 1.65 1.10 3.— 1.65 0.70 0.70 1.80 0.95 39.45

JEDl-serio 1933.

Redaktis Kalocsa}’i Hungara Antologio Grcnkamp—Brzekovvski: Pri 1’ Moderna Arto Dante—Kalocsa}! Infero Asch—Lejzeroviczi La Sorĉistino el Kastilio Enciklopedio de Esperanto 1—11 La kvin supraj verkoj KUNE bros. binditaj /lE.£/l-serio 1934.

VVeinhengst: Turstrato 4 Hckler—Kalocsay: Arthistorio 1 Jeluŝiĉ—Rotkviĉi Cezaro Engholmt Infanoj en Torento Slonimski—Grcnkamp: Mia Vojaĝo en Sovetio Ĉeĥoslovaka Antologio Redaktis Kalocsay: Dekdu Poetoj Adamson: Auli Aisbcrgi Fine mi komprenas la Radion Sturmer: El la Notlibro de Praktika Esperantisto Karinthy—Totsche: Vojaĝo en Faremidon . Kikuĉii Amo de Tooĵuuroo Herzl—Setzeri La juda ŝtato Mussolinii Vivo de Arnaldo

Dekdu el la dekkvar libroj binditaj 33.— La dekkvar supraj verkoj KUNE bros. 43.— Prezoj kun simpla scndkosto kaj broŝurite. Por ĉiu bindo estas pagota aparte 0.90 svfr. por ĉiu rekomendo po 0.50 svfr. Leginte tiujn informojn, kion vi faros nun? Mi rapidos por sendi mian kotison kaj mendon antaŭ februaro al Adm. Literatura Mondo, P. K. O. Krakovv Nr. 403148.

— página 16 del PDF —

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 6

89

iinstruisto kaj pasigu ekzamenojn. Se iii ne obeas la ordonojn aŭ ofendas la instruiston, ili estu f >rsendataj, eĉ se ili estas politike diligentaj, duni unu ĝis tri jaroj. La instruisto estu obea lti,. hi,. Li ricevu sian salajron ĝustatempe kaj ricevu sian porcion da nutrajoj kaj da industrivaroj^ Li ne estu’ŝarĝata per aliaj taskoj, kiuj malei) igas al li, ke li progresu en siaj studoj. La ĉe fcelo de la edukado restis la sama, kiel en la unuaj jaroj de la revolucio: la preparo de ano de nova socio. Sed tio okazu sen neglekto de la ĉiutagaj taskoj kaj devoj de la nova sociano. Li sciu ion, kaj bone. Kiel Lenin diris: li riĉigu sian menson per la spiritaj trezoroj de la homaro. Kiam li studas la arlon, li apliku politikajn principojn, sed li zorgu, ke li bone komprenu la arton. Lia edukado havu celon. Li ne sekvu kurson pri tiel-nomitaj liberaj artoj, kurson, kiu ne kondukas al iu difinita celo. Li sin preparu por fiksita posteno en la nova socio — instruisto, kuracisto, inĝeniero, aŭ iu alia pozicio, kiun li zorge elektu. La lernejo lin preparu por lia vivlaboro, kaj estu en solida intenrilato kun etia vivo: industrio, komeno, agrikulturo, ktp. La rezulto estas, ke, enirante rusan lernejon, oni trovas disciplinon kaj seriozecon, kiuj ne estis tie dum la unuaj jaroj dfe Li revolucio. Kelkaj studentoj bedaŭris la ŝanĝojn kaj protektis kontraŭ la perdo de siaj rajtoj, kiel ili diris. Sed oni ne atentis tiujn protestojn. Vere, Kuŝujo nun moviĝas al pligrandiĝanta formalismo en edukado kaj al limigo de li I-nomitaj lernantaj rajtoj. La jaroj de la eksperimentado konvinkis la rusojn pri ĉi liu ora vero: ne ekzistas oportuna, facila vojo en edukado kaj instruado. Se la studentoj ne sin streĉas individue kaj energie dum la stiirdado, ili ne kapabligos akceli la taskojn kaj la celojn de la revolucio. Estas eble, ke ili kontraŭas tiun progreson, sed… tion la gvidantoj neniel permesos. son

Svedujo La ortografia problemo en Svedujo De s-ro Inge Krusberg, Gbteborg

Ne nur ĉe la komunikado inter diversaj nacioj la naciaj lingvoj montriĝis tiel malfacilaj, ke estis necese konstrui apartajn internaciajn lingvojn. Ankaŭ ene de la nacioj la naciaj lingvoj montriĝis pli mabfacile uzeblaj, ol dezirinde. Kiam temas pri La skriba lingvo, certe Li plej multaj instruistoj rimarkas, ke ĝi estas pli ol necese malfacila. Ja estas konate, ke en multaj landoj ekzistas movadoj, kiuj celas la pli> simpligon de la skriba lingvo de la lando en unu aŭ pluraj punktoj’.’ Koncerne la svedan lingvon ĝi, kiel multaj aliaj lingvoj, estas pro

— página 17 del PDF —

90

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 6

la neregulaĵoj de la gramatiko kaj ortografio malfacile lernebla kaj lerniga. La gramatikaj malfacilaĵoj kutime estas neforigeblaj, ĉar ja nemiain povas esti starigata la postulo pri sango de la buŝa lingvo. En kelkaj okazoj en la sveda buŝa lingvo per la evoluo fariĝis kelkaj ŝanĝoj, dum kiam la skriba lingvo kutime restis ĉe la originaj formoj. »Scias« tiel al kutima sveda buŝa lingvo tradukigas ĉiam per re/. Ankaŭ flan la skriba lingvo ini scias» estas jae/ vet, sed »ni scias» tradukigas per vi vela kaj «vi scias« en certaj okazoj per / velen. Kelkaj aŭtoroj jam uzas la pli simplajn buŝajn formojn ĉe sia verkado, sed oni ankoraŭ ne interkonsentis, kiel fari en la lernejo., Tiu «skriblingva ko«mi tato», ikiu nun laboras je la komisio de la korporacioj de la popo!lernejaj geinstruistoj, nun postulas, ke la ŝtataj aŭtoritatoj donu definjr♦livan informon, ke oni rajtas uzi la novajn formojn en la lernejo, kie la speco de la stilo alion ne postulas. Rilate la ortografion ŝajnas, ke estus pli facile fari ŝanĝojn, ĉar tiuj ja nenioi tuŝus la parolan lingvon. Gerte, dum la paso de la jarcentoj malpli gravaj ŝanĝoj estas faritaj, kaj la lasta kaj plej radikala estis farata en 1906. Tamen ankoraŭ restas multa j evitebla j mallĵacilajr«oj. Plej malfac ile estas scii, kiam oni skribu per sola aŭ duobla konsonanla signo. Duobla konsonanta signo kutime anoncas, ke la antaŭstaranta vokalo estu mallonge elparolata, liu regulo pro multaj kialoj ne povas esti konsekvence adaptata, kaj hodiaŭ oni skribas laŭ amaso de reguloj kun multaj esceptoj kaj esceptoj de U esceptoj. Certe ne estas maleble skizi taŭgan solvon, sed tiom da vortoj aliiĝus, ke skriba aŭ presa teksto tiel ŝanĝiĝus, ke la «skriblingva komilato«, kaj pli frue multaj aliaj, hezitis antaŭ tia reformo. La spaco ne permesas pli, ol ke oni tuŝu nur supraje kelkajn el Ja aliaj ortografiaj problemoj. Ekzemple, la j-sono eslas skribata en ses (diversaj manieroj, lio dependas de antikva elparolo. Vortoj, kiujn oni nun elparolas per j, en antaŭaj periodoj estis elparolataj diversmaniere. Oni nun deziras, ke j estu uzata ĉie. La sono, kiu en esperanto estas signata per ŝ, estas skribata en proksimume dudek diversaj manieroj1, Bvaj oni en la sveda lingvo ne havas specialan signon [ior liu sono, sed uzas ege diversajn kunmetojn de aliaj literoj. Ankaŭ tio dependas de praa elparolo, sed krome ankaŭ de «pruntepreno» dfe vortoj el fremdaj lingvoj, liuj, kiuj interkonsentis pri la dezirindeco signi la ŝ-sonon «unuforme, do, pro manko de tia signo malakordas pri la maniero signi tiun sonon, kaj tio kompreneble malfaciligas la enkondukon de reformo en tiu punkto. Parolante pri »pruntoj« oni devas konstati, ke la ĝenerala transtikribo de el fremdlingvoj pruntitaj vorloj estas kroma ĉefa parto de la problemo skriblingva. La ŝtataj aŭtoritatoj jam svedigis la ortografion en kelkaj okazoj, sed la skriblingva komi kito de la geinstruistoj popollernejaj insistas je pluaj paŝoj en la sama direkto. La propono dle la skriblingva komitato nun eskis dissendita al la lokaj grupoj de ia fedoracioj. La gruzioj jam pli frue rezoluciis por denovaj ortografiaj re-

— página 18 del PDF —

Nro 6

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

91

formoj. Pri la detala propono, kiun prezentis la komitato, nur malmultaj grupoj rezoluciis, sed la jam faritaj diroj kutime sekvas la linion de la komitato. Trad. Oskar Svantesson^

Jugoslavio

El „La Suda Stelo»

Eklernu fremdan lingvon kaj vi satiĝos por unu jardeko, eklernu multajn kaj vi havos sufiĉe por la tuta vivo; nur lernu kaj studu, kiom vi povas, kaj vi dikiĝos tiel, ke vi certe ne Bedaŭroj esti lerninta kaj manĝinta tiom da lingvoj! Ni ja scias, ke via bjona, plenŝtopita kapo ne krevos pro ĉio, vi ne freneziĝos, sed estiĝos saĝegulo! Konsilinde tamen estas, ke ni komenda manĝi lingvojn kiel eble plej frue, jam en infanjaroj, por ke ni havu sufiĉe da tempo por eklerni multe, multe da lingvoj … Tio estas permefsita — ni ja vivas nur por tio, ke ni ierna lingvojn tute laŭguste aŭ laŭordone! Faru ankaŭ vi tiel! Bona recepto! Nur — kiun mi demandu, per kiu lingvo mi kqmencu unue? Mi estas malsata! Demandante naciiston, mi ekscias: se vi estas sokolano kaj bona naciano, vi nepre eklernos la ĉeĥan lingvon! Tio ankaŭ estas via devo! Cu vi ne scias ankaŭ lion, ke ekzistas ĉeĥoijugoslava ligo? Cia celo? Nu — ni lernos la ĉeĥan lingvon kaj ĉeĥoj la nian! Same estas fondita la klubo: Amikoj de Pollando. Vi povas denove profiti el scio de pola lingvo kaj aliĝi al la klubo. Eble konsilos al vi aliaj: ni estas slavoj, do ni studu inter unuaj la rusan lingvon! Ruslando ja estas la plej granda slava ŝtato! Multaj’ ankaŭ konvinkos vin pri la valoro de scio de bulgara lingvo — Bulgap rujo ja estas nia najbara ŝtato! Do vi bavas kiel slavo jam sufiĉe da elekto. Kompreneble kaj logike estas, ke ĉiu slavo studos unue unu slavan lingvon^ se H estas vera slavo! Ciu slavisto rekomendos nur lion al vi! Sed — ni devas esti ankaŭ politikistoj kaj de tiu vidpunkto ni ekrigardas antaŭ ni vastan agadkampon. Ni ne devas forgesi, ke en nia ŝtatligo troviĝas ankaŭ Rumanujo kaj ĝia lingvo — la rumana — kaŭze de tio ankaŭ devas esti lernota! Ni pripensu fine, ke ni estas Balkana landanoj, do ni devas {«ire de lingvo ekkoni ankaŭ niajn plej sudajn amikojn! Sed ni estas malsataj! Ni ankoraŭ ne havas sufiĉe! Krom la franca lingvo, la lingvo de amika lando, kiun oni jam lernigas en miaj mezlernr ejoj, krom la germana, kiun oni studigas en la supraj gimnaziaj klasoj, ni ankaŭ ne devas forgesi la anglan lingvon kiun oni parolas preskaŭ en ĉiuj lokoj de la tero! Sed niaj romanistoj estas ankaŭ respektindaj personoj. Ili rekomendas, pli bone •n postulas, ke oni en drava, sava kaj zeta banusejoj eo1

* •

— página 19 del PDF —

92

INTERNACIA P2DAG0GIA REVUO

Nro 6

konduku la italan lingvon kiel duan devigan, ĉefan fakon in’.er lingvoj! Same laŭdiskute ankaŭ la hispana lingvo por landoj ĉirkaŭ Medi eranea maro estas rekomendita! Hone! Sed s-ro D-ro Niniĉ skribis en > Obzor fla 17-an de Marto 1929), ke en Brazilio baldaŭ i100 milionoj parolos la |>orlugalan lingvon kaj li konsilas interiale, ke ni amuziĝu ankaŭ per portugala lingvo. Kestas nur ankoraŭ du gravaj lingvoj, kiujn parolas multaj, multaj milionoj kaj kiujn ni devas plenguste kaj senpartie ekami., por profiti el ili: la lingvoj japana kaj ĥina … Kia ĥaoso! Feliĉa patrujo nia! Cu ie kuŝas lia lando, kie cni vetprovas ellerni preskaŭ ĉiujn pli grandajn aŭ valorajn lingvojn laŭ instigoj de *niaj Bonaj kaj ŝatataj, fervoraj kaj meritplenaj lingvistoj! Kompatindaj nur fa kapoj de studentoj, kiuj devos laŭ saĝaj deziroj de liuj sinjoroj baldaŭ lerni tiom da valoraj kaj praktikaj lingvoj! Kiu kuraĝos mm proponi, ke ni anstataŭ ĉiuj aliaj lingvoj studigu en niaj lernejoj pli volonte neŭtralan lingvon, nian karan esperantoa? Sed ni jam diris – de gustiĥus non est dispulandum! Franjo Modrijan. ■

■ HUU

1

__________ • v___

VJ1

__ w

1

| 1(1

4

y

<111

1

UV

IA/

1 •

• /

*4 eng rat i a instruo Kune kun la nuna numero ni havigas H e al vi bildon. Ĝi estas kopio de granda (85xii5 cm) lerneja bildo, kiun1 ni cl _ ’ en Nederlando ofti’ uzas duni nia geografia instruo. La tuta kolekto ;ampleksas 38 diversajn bildojn. kiuj sufiĉe reprezentas nian landon kun ĝia popolo. Antaŭ kelka lempo mi korespondis kun kelkaj gekolegoj pri la geografia instruo en niaj landaj lernejoj kaj priskribis parton de la lando, aldononte kelkajn bildojn kun klariga teksto. Miaj korespondantoj tre ŝatis lion kaj petis la tulan kolekton, ‘lion mi ne povis plenumi, sed mi priparolis la aferon kun la nederlanda eldonisto. Li estas preta liveri al ni la kopiojn kolorajn, kiel la nuna aldonita specimeno por modera prezo. Kiam niaj anoj interesiĝas pri eventuala eldono kun sufiĉe amplekso esperanto-leksto, ni povos presigi libreton kiu enhavos la tutan serion. Tiel oni akiros libron, bifdatlason, kiu priskribas landon kaj popolon, kaj estos bone uzebla en la geografia instruo. La prezon? Precizajn informojn mi ankoraŭ ne havas, sed mi opinias ke ĝi estos inter 2 kaj 3 svisaj frankoj. Certe ne pli; verŝajne malpli. Se oni ŝatus tiun pliriĉigon de la esperanta inslruo-materialo, ni provus eldoni samspecajn libretojn pri aliaj landoj. Verŝajne multaj eldonistoj aŭ vojaĝoficejoj havas por ni taŭgan materialon, kiun ili povos disponigi al ni por modera prezo, aŭ lute senpage. Tiele ni havos malmultekostajn sed bonegajn instruilojn. Por tiu plano ni tiam petos la kunlaboron de vi ĉiuj. La eldonisto povas havigi al vi, kiam vi tion diziras, la originalajn grandajn (85X 5 cm) lernejajn bildojn, afrankitaj al via adreso, kontraŭ antaŭpago de kvar nederlandoj guldenoj. Vi povos pagi al la adreso de nia administracio. K. ii

— página 20 del PDF —

Nro 6

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

93

Kelkaj vidpunktoj koncerne nian asocion K un dankemo kaj ĝojo mi legis en Internacia Pedagogia Rono pri la klopodoj, kiujn faras la estraro de nia asocio por fortigi nian movadon, Iom post iom ĝi certe ankaŭ venkos la malfacilaĵojn, kiuj min baras la vojon. Pripensante la aferon mi ricevis kelkajn vidpunktojn, kiujn nii ĉikano volas iom klarigi. Eble ili enhavas ion. kiu por la laboro de la estraro eslas uzebla. Pri la TAGE-kunsidoj dum la jaraj internaciaj kongresoj Nia fakorganizo certe eslas la plej granda, kiu havas kunvenojn dum la UEA-kongresoj. Oni kalkulis, ke en la somera kongreso en Stokholmo proksimumi ooo partoprenantoj eslis geinstruistoj. Do proksimume kvarono el la lula kongresanaro. Tre granda nombro, ĉu ne/ Sed tia cirkonstanco devas allogi kaj instigi la estraron dungi por ĉiu kongreso iun el la mondfamaj pedagogoj aŭ psikologoj por fari prelegojn, Kompreneble mondfamaj parolantoj volas havi sufiĉan salajron por sia laboro, sed ŝajnas al mi, ke oni povas preni enirpagon al Iiaj prelegoj. Se li estaa mondfama la kongresanoj certe volonte volas; pagi kiel malgrandan sumon por ricevi okazon aŭdi tian mondfamulon.. Se li tion povscias, li komprenesperante, sed alie oni povas traduki liajn paroladojn en nian eble parolu rpi • • •••■•>• A • . • 1 • lingvon. ITiaj nun mm priskribitaj aranĝoj certe por nia movado estos treege efikaj por konvinki la skeptikulojn pri la taŭgeco de esperanto. Laŭ mia opinio la T. A. G. E.-kunsido en Stokholmo ne estis plej bone aranĝita koncerne la nun priskribitajn dezirojn, Dum la kunsido ĉeestis ja ankaŭ nur proksimume 200 el la ooo geinstruistaj kongresanoj. Pri la enhavo de Internacia Pedagogia Revuo Pri la enhavo de nia gazelo mi volas esprimi du dezirojn: unue ke la gazeto enhavu tule kompletajn sciigojn pri la disvastiĝo de esperantoinbtiuado en la lernejoj, kaj due ke la gazeto enhavu vere novajn sciigojn pri pedagogiaj kaj psikologiaj spertoj en la lerneja laboro. Supraĵaj sciigoj pri la lerneja esperanto-instruado ne sufiĉas, se oni •volas el ili ĉerpi veran kaj kompletan utilon por Ia venonta esperantolaboro instruista en la diversaj landoj. Do ne sufiĉas nura sciigo, ke en tiu aŭ tiu urbo, gimnazio, mezlernejo aŭ popollernejo okazas esperantoinstruado. La novaĵoj devas enhavi informojn klarajn kaj detalajn ĉu la instruado estas deviga aŭ fakultativa, kiom da horoj semajne Ia lingvo estas instruata, kiel profunda estas la instruado, la formoj por la ekzameno, kiun opinion pri Ia instruado havas la lerneja oficistaro, la lerneja inspektoro kaj aliaj ktp. Koncerne mian duan deziron mi multfoje pensis, ĉu ne iamaniere estas eble ke nia gazeto kontaktiĝu kun pedagogiaj kaj psikologiaj pioniroj kaj institutoj, por ke ĝi enhavu vere allogajn novaĵojn kaj spertojn, kiujn la gcinstruistaro ŝatas. Ne sufiĉas liuj multaj mezvaloraj novaĵoj pri ekzemple gimnastiko en iu lando, pri la desegnado en alia lando ktp., kiuj frue multfoje aperis en la revuo. Ĉu ne estus eble ke nia revuo ekzemple estus aperigonta la spertojn kaj novaĵojn el la Rousseauinstituto en Ĝenevo

— página 21 del PDF —

94

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Nro 6

el muliaj provlernejoj tamerikaj, rusaj, germanaj kaj aŭstriaj kaj aliaj? Se dum proksima estonteco la nun priskribitaj deziroj eble iamaniere. se ankaŭ nur parte, estus plenumotaj, nia movado certe ankaŭ estus forta, pli forla ol nun. Iom post iom nia revuo estu la ĉeffonto de la mondo por pedagogiajoj. j

jr

—

– —-

J

l

Aa. A a MA A AVA * v

ĵ

1* Pedagogia biblioteko Tiu plano, pri kiu la redakcio sciigis al la legantaro en Ia 3-a numero de Internacia Pedagogia Revuo, certe estas bonega. Sed nur, laŭ mia opinio, se sukcesos la eldonistoj ordinare aperigi novaĵojn. Ĉar alie tiaj novaĵoj baldaŭ estos tradukitaj nacilingve, kaj la eldonistoj eble perdas iom el la aĉetantaro. La freŝa entuziasmo, kiu nun regas la estraron de nia movado, estas bona signo por la sukceso. Ĝi venku! Iljalmar Kihlberg.

■>e la administranto i. La nuna numero de L P. IL estas la lasta por ĉi tiu jaro. La laborkomitato do plenumis sian promeson kaj ekspedis 6 numerojn. Ĝi scias, ke la revuo ne ĉiam estis lule modelaj sed ĝi penadis fari sian eldon kaj esperas, ke ĝia laboro iom povos vin kontentigi. Ĝi promesas por la venonta jaro bone prizorgi Ia gvidadon, kaj petas nur vian fidon kaj . . . klmlaboron. En la unua numero por 193/4 mi skribis: »Ĉe la fino de la nuna jaro, kiam alproksimiĝas 1935, ciu faru bilancon pri sia por-esperanta laboro.« Geamikoj, ĉu vi jam faris tion? kaj ĉu vi estas kontenta pri vi mem? Aŭ ĉu via konscienco iom riproĉas? Ĉiuokaze, volonte ni atendos vian ŝatatan helpon por la proksima jaro. Cu vi tion promesas? 2. Ciu ano, kaj precipe niaj agentoj, organizu energian propagandon por Esp. inter la geinstruistoj kaj senĉesan varbadon por nia asocio. Komcncu tuj!! Kompreneble la luta laborkomitato eslas preta por eventuala subteno. 3. En ĉi liu numero komenciĝas niaj legaĵoj por junaj esperantistoj, sub titolo: «Agrablaj lloroj«. Per ĉi liu aranĝo, ĉiu abonanto de I. P. R. ricevos senpage kompletan libreton, kiun li povos uzi dum la esp-instruo al siaj gelernontoj. Tiamaniere ni provis plivalorigi vian anecon de I AGE, kaj havigi al vi tiom, kiom eble, por via kotizo. Mi petas manuskriptojn por ĉi tili rubriko. Bv. vidi pro tio la antaŭan K. numeron de L P. R. < A •

La J u iui Vivo Dusemajna Organo por la Junularo. , Redakcio kaj Administrado: AVest-Graftdijk (Ned.) Gironumero: 209.35/1 Nederlando. Ned.: Jarabono f 0.76. Aliaj landoj: f 1.— (2 Sv. Fr. io Fr.fr.) Ire bona revuo por infanoj, gejunuloj kaj plenkreskuloj, kiuj restis junaj en la koro. Dum la legado ili sin amuzas, kaj tamen lernas ion. (aŭ ĉu mi diru: pro lio?). La lingvo estas senerara. B.

— página 22 del PDF —

Nro 6

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

Abonprezo de IPR La abonjaro daŭras de Ia l-a de januaro ĝis jarfino. La prezo por unu tuta jaro estas 2.50 ned. guldenoj (inkluzi\e aneco de TAGE.) Ek de la l-a de julio ni akceptas ankaŭ duonjaran abonon je 1.25 ned. guld. Por 2.50 ned. guldenoj estas sendota el: Aŭstrujo 8 ŝilingoj. Britujo 5. – ŝil. 37 fr. Belgujo Cehoslovakujo 33 ĉ. kr. 6 kronoj. Danujo 25 frankoj. Francujo 4 markoj. Germanujo 12 pes. Hispanujo 7 peng. Hungarujo 75 din. Jugoslavio Latvujo 5 latoj. 6 kron. Norvegujo Polujo 8 zlotoj. Rumanigo 180 leoj. Svedujo 6 kron. 5 frank. Svislando 1.50 doi. U. S. A. Kiam vi sendas la kotizon rekte al la administracio, ni petas vin: 1) Pagu, se eble, pere de la poŝtĉekkonto No. 90544. Nederlando. 2) Ne sendu poŝtmarkojn. 3) Sendu papermonon en registrita letero. 4) Se vi preferas kuponojn, sendu 5 U. E. A. kuponojn de 1 Sv. Frank, aŭ 16 poŝtajn respondkuponojn por tutjara abono. 5) Skribu tre legeble nomon kaj adreson. Agentoj de TAGE Vian kotizon akceptas. En landoj: Angla: F-ino V. C. Nixon, 183 Woodlands Park Road, BOURNVILLE, Birmingham. Alĝera: Jean Delor. Professeur au College de gar^ons. TLEMCEN. (Dep. Oran) Aŭstra: (vakanta) Aŭstralia: H. M. Lanyon. Harrow St., Box Hill E 11. MELBOURNE. (Victoria) Belga: H. Rainson. Hombeekschesteenvveg 54. MECHELEN. Bulgara: Ivan Valĉanov, gimnazia instruisto, TIRNOVO.

95

Ĉeĥoslovaka: Tli. Kilian, TREB1C, Komerca Akademio Poŝtĉekkonto Brno Nr. 114.322. Cilia: E. Herrera Valen. Clasificador C. 220. SANTIAGO. Cina: Chang-Ching-Chiu, 21. TaShin-Street, JUNNAN FU. Dana: Peter Frey. Ciaŭsensvej 26. HADERSLEV. Estona: R. Gutmann. Kaupmehet, 6—1. TALLINN. Finnlanda: Elmi Tamminen. Sitavuorenranta 4. A. HELSINKI. Franca: F. Verot. Rue des Villas. St.-ETIENNE. (Loire). Poŝtĉekkonto: 37421 Lyon. • Germana: K. Hofmann, R1ESA, Felgenhauerstr. 63. Poŝtĉekkonto : 26379 Dresden. Greka: D-ro A. Stamatiadis. Rodou 21. ATENO. Hispana: Ferd. Montserrat. Str. Provenza. 75—2—3. BARCELONA. Hungara: Bleier Vilmos. Mester-u. 53. V. 7. BUDAPEST. IX. Japana: Joshi H. Ishiguro. TOKIO. Daita II. 784 Setagaya Poŝtĉekkonto: Tokio 62061. Jugoslava: Stanko Prvanoviĉ. BENKOVAC (Primorska ban.) Kanada: Alexander N. 223 Blaine Lake. SASK. Latva: S-ino O. Juŝen. Slokas iela N. 112. dz. 1. RIGA. Litova: Mok. A. Prapuolenis. Iŝlaŭzas. paŝt. ag. PRIENU. VALS. Nederlanda : M. van Mullem. 0.58. OPHEMERT. kasisto: E. A. Koot, UTRECHT W. v. Noortstr 10. Poŝtkonto nro 176356. Nederlanda Hindujo: P. Mamecach, Makassar (Celebes) Lariangbangi str. 107. Norvega: Niis Okland. Rommesveit. Stord. Pola: B. Gluchovvski. ŝw. Wincentego 80. WARSZAWA 24. Poŝtkonto Svisa: S-ino N. Oumansky. 12 rue Jean-Jacquet. GENĈVE. U. S. A. : David R. Metzler. Route 1. Box 389. FRESNO. Californie. El landoj sen agentoj mono estas sendota rekte al la adm. Agentojn por tiuj landoj ni serĉas.

— página 23 del PDF —

J

INTERNACIA PEDAGOGIA REVUO

96

Nro 6

AELA Jam por sep svisaj frankoj vi fariĝas en 1935. p’enrajta membro de ia Aktivularo de Esperantistaj Libro-Amikoj. Por tiu sumo vi ricevas la plenan lingvo-serion (proksimume 1200 normalaj 1 bropaĝoj) afrankite, krome vi ĝuas rabatojn ĝis 40—50″/o el ĉiuj lib.oj, eldonitaj en la antaŭaj jaroj de Literatura Mendo kaj AELA. Postulu nian detalan prospekton Post la l-a de februaro la kotizo pliaĉiĝos.

LITERATURA MONDO Hungarujo, Budapest, Mester-u. 53. Sensacia kaj senprecedenca donaco al la Esperantistaro! Komence de januaro 1935

OOMOTO INTERNIICin komencos la publikigon de Komplementa Vortaro de Esperanto en formo de monataj, senpagaj aldonoj ! La sola kondiĉo estas, ke 300 novaj abonantoj aliĝas al Oomoto Internacia ĝis la fino de tiu ĉi jaro. La Komplementa Vortaro enhavos ĉion kio mankas el la Plena Vortaro; zamenhofaj radikoj, teĥnikaj teiminoj, geografiaj nomoj, fremdvortoj, konsiloj pri stilo, mallongigoj, ktp., ktp. La fonto de ĉiu aparta vorto estos indikita. Pri la detaloj oni bonvolu konsulti la senpagan prospekton haveblan ĉe Oomoto lnternacia. La Komplementa Vortaro estos la nedisigebla kunulo de ĉiu kiu legas kaj verkas en nia lingvo. Ĝi estos nur havebla senpage, kiel ĉiumonata aldono de Oomoto lnternacia. Tial ne hezitu kaj sendu senprokraste vian abonkotizon: 5 sv. fr. aŭ egalvaloron al Oomoto lnternacia Kameoka, Kioto-hu, Japanujo. Feleloa kiado: Bleier Vilmo».

Jam delonge vi revis havi bonan, interesan, vivan gazeton redaktatan de profesiaj ĵurnalistoj. Nun vi ĝin havas! — De februaro 1934 aperas;

NIA GAZETO monata, grandformata, okpaĝa, ilustrata, absolute sendependa Direktoro; GEORGES AVRIL ĉefredaktoro : S. GRENKAMP- KORNFF.LD ĉiu numero enhavas almenaŭ 2 500 iniojn de interesa, varia, bonstila teksto pri aktualaĵoj, literaturo, muziko, artoj, sciencoj, medicino, lingvaj demandoj, esperantista vivo, humoraĵoj, ktp. Notindaj estas ampleksa gazetar-revuo kaj objektivaj recenzoj. JARABONO; 10 fr. fk. por Francujo; 12 fr. fk. por landoj aliĝintaj al la Konvencio de Stockolm ; 15 fr. fk. por aliaj landoj. — Provekzempleio 1 respondkupono de poŝto aŭ de UEA — Nia Gazeto 29,avenue de la Victoire, NICE (Francujo). Poŝtĉeka konto: Eclaireur nro 262.74 Marseille

A TENTU! LITERATURA MONDO Jarabono nur svfr.

4.50

Ekde la jaro 1935 ni cnkondukas kolektivan abonon. La abonprezo de la unua abono ne ŝanĝiĝas, la dua kaj ĉiu plua abono, sendata al unu sama adreso estas nur svfr. 4.50. Specialaj favorprezoj ankaŭ el tiuj abonoj al kursosuferantaj landoj. Skribu al niaj reprezentantoj Liston vi trovas en ĉiu numero de Literatura Mondo, laŭ speciala peto ni sendos al vi.

Klazitette a Pestvidiki Nyomda Vicon. A nyomdiert Binik Gy. felelS»