Mallonge: en Hispanio la popolo povas porti leĝon al la parlamento sen peri iun ajn partion. Tio estas la popola leĝiniciato (iniciativa legislativa popular, ILP). Por la Kongreso necesas 500.000 subskriboj ene de naŭ monatoj; por la valencia parlamento, Les Corts Valencianes, 10.000 ene de ok.
La ILP en la Kongreso
Ĝin reguligas la Organika Leĝo 3/1984, laste ŝanĝita en 2015.
- Kiu rajtas subskribi: plenaĝaj personoj kun hispana ŝtataneco, enskribitaj en la balota registro (art. 1).
- Kiom da subskriboj: 500.000 (Konstitucio, art. 87.3).
- Kion ĝi ne rajtas tuŝi (art. 2): tion, kio postulas organikan leĝon, la impostojn, la internaciajn traktatojn, la pardonon de punoj, la ekonomian planadon kaj la buĝeton.
La paŝoj
- Iniciata komisiono (Comisión Promotora) prezentas la tekston al la Estraro de la Kongreso, kiu ene de dek kvin tagoj akceptas ĝin aŭ ne (art. 5). La Estraro rajtas rifuzi ĝin, se ĝi tuŝas malpermesitan temon, se ĝi miksas temojn, kiuj ne rilatas inter si, se alia pri la sama temo jam estas traktata aŭ se en la sama parlamenta periodo jam estis prezentita identa iniciato. Kontraŭ la rifuzo oni povas apelacii al la Konstitucia Tribunalo (art. 6).
- Naŭ monatoj por kolekti la subskribojn, kaj tri pliaj, se la Estraro vidas gravan kialon. Se la subskriboj ne sufiĉas, la iniciato eksvalidiĝas (art. 7). Oni povas subskribi sur papero aŭ per elektronika subskribo (art. 7.4).
- Sur papero, ĉiu subskribo devas esti atestita ĉe notariejo, ĉe la sekretariejo de juĝejo aŭ de urbodomo, aŭ antaŭ atestanto, kiun nomumas la komisiono (art. 9 kaj 10).
- La Oficejo de la Balota Registro kontrolas, ĉu la subskribintoj ekzistas kaj rajtas subskribi, kaj la Centra Balota Estraro faras la finan kalkulon (art. 11 kaj 12).
- Kun la validaj subskriboj, la plenkunsido devas decidi, ĉu ĝi traktos la iniciaton —la konsiderpreno— ene de maksimume ses monatoj (art. 13.1). Antaŭe, persono el la komisiono klarigas ĝin en la koncerna fakkomisiono; en la plenkunsido tiu persono ne parolas (art. 13.2).
- Se la Kortesoj dissolviĝas, la ILP ne nuliĝas: la Estraro decidas, ekde kiu paŝo ĝi rekomenciĝas (art. 14).
La mono: se la ILP atingas la traktadon, la ŝtato repagas al la komisiono tion, kion la komisiono elspezis por disvastigo kaj subskriboj, se ĝi pruvas tion, ĝis limo de 300.000 eŭroj, kiu ĉiujare kreskas laŭ la konsumprezindico (art. 15).
La ILP en Les Corts Valencianes
Ĝin reguligas la valencia Leĝo 10/2017. Kompare kun tiu de la Kongreso:
| Kongreso | Les Corts Valencianes | |
|---|---|---|
| Subskriboj | 500.000 | 10.000 (art. 8.3) |
| Kiu subskribas | Plenaĝeco, hispana ŝtataneco kaj balota registro | Plenaĝeco, loĝregistriĝo en la Valencia Komunumo kaj, krome, hispana ŝtataneco kaj balota registro, aŭ ŝtataneco de EU, Islando, Liĥtenŝtejno, Norvegio aŭ Svislando (art. 2) |
| Limtempo | 9 monatoj + 3 | 8 monatoj + 2 (art. 8.4 kaj 8.5) |
| Kion ĝi ne rajtas tuŝi | Organikaj leĝoj, impostoj, traktatoj, pardono de punoj, buĝeto | Aferoj, kiuj ne apartenas al la valencia registaro (Generalitat), impostoj kaj buĝeto, la evoluigo de la titoloj I, II, III kaj VIII de la Aŭtonomia Statuto kaj ĝia reformo (art. 4) |
| Kiam la plenkunsido decidas, ĉu trakti ĝin | Ene de maksimume ses monatoj | Ene de la kvar sekvaj kunsidperiodoj (art. 16.2) |
| Mono | Ĝis 300.000 eŭroj | Ĝis 18.000 eŭroj (art. 19.2) |
Kaj oni povas fermi la kolektadon pli frue: se la komisiono jam havas la 10.000, ĝi povas peti la fermon de la limtempo (art. 8.6). La ILP ankaŭ ne nuliĝas, se la parlamento dissolviĝas (art. 17). Kaj, post la konsiderpreno, oni ne rajtas prezenti tutajn amendojn kontraŭ ĝi (art. 16.3).
Kiu taŭgas, tiu de Madrido aŭ tiu de Valencio?
Tiu de la parlamento, kiu rajtas fari la leĝon. Se la temo apartenas al la Generalitat, la valencia postulas kvindek fojojn malpli da subskriboj. Se ĝi apartenas al la ŝtato, validas nur tiu de la Kongreso.
Resume
- En la Kongreso: 500.000 subskriboj ene de naŭ monatoj, kaj nek impostoj nek organikaj leĝoj.
- En Les Corts Valencianes: 10.000 ene de ok monatoj, kaj nur tio, kio apartenas al la Generalitat.
- En ambaŭ, la ILP ne nuliĝas, se la parlamento dissolviĝas.
Fontoj
- Organika Leĝo 3/1984 pri la popola leĝiniciato (BOE, hispane)
- Leĝo 10/2017 pri la popola leĝiniciato de la Valencia Komunumo (BOE, hispane)
- Hispana Konstitucio, konsolidita teksto (BOE, hispane)
Ĉiuj konsultitaj la 3-an de novembro 2026.
Legi en:
