En oktobro 2001, asocio membro de la Hispana Esperanto-Federacio voĉdonis aliĝi al establo kiu nomas sin Civito kaj havas Konstitucian Ĉarton, Parlamenton, Senaton, konsulon kaj kortumon. Ok jarojn poste, la estraro de HEF skribe deklaris ke ĝi havas «neniun oficialan rilaton aŭ kontakton» kun ĝi «nek intencas havi ilin estonte». Ĉio kio okazis intertempe estas presita en la bulteno de la sama federacio.
Paĝo 3 de la Boletín de la Hispana Esperanto-Federacio n-ro 389, kun la protokolo de la estrarkunsido de la 19-a de septembro 2009. La sekcio «2. Problemo kun la Civito kaj oficiala deklaro de la Estraro» enhavas la tri punktojn de la deklaro.
La protokolo de la estrarkunsido de HEF de la 19-a de septembro 2009, kun la deklaro pri la Civito en tri punktoj.
Ĝi estas malgranda historio, kaj tio estas granda parto de la ĉarmo: ŝtata vortprovizo —konsulo, senatanoj, Kortumo, civitaneco— aplikata al censo kalkulata per centoj, kaj ĝia hispana spuro trovanta lokon en manpleno da paĝoj de bulteno. Sed ĝi estas tute dokumentita, kaj neniu rakontis ĝin.
Kio estas la Civito
La Esperanta Civito estas la instituciigo de la raŭmismo —la ideo ke la esperantista komunumo estas lingva malplimulto en diasporo kaj ne movado marŝanta al fina venko—. La Pakto kiu ĝin fondas estis lanĉita la 10-an de aŭgusto 1998; la Civito konstituiĝis la 2-an de junio 2001 en Sabloneto (Sabbioneta, Italio). La unua konsulo estis la pola sociologo Walter Żelazny; la unua vickonsulo, Ljubomir Trifonĉovski; la senatanoj ĵuris la Konstitucion en Le Locle la 23-an de februaro 2002. La kerno kiu ĝin impulsis estas tiu de la revuo Literatura Foiro kaj ĝia kooperativo, kaj ekde 1996 ankaŭ la gazeto Heroldo de Esperanto.
Tio estas kio jam estas skribita kaj legebla en multaj lokoj. Kio venas poste, ne.
Oktobro 2001: Malago voĉdonas aliĝi
Kvar monatojn post la fondo, la ĝenerala asembleo de la Andaluzia Esperanto-Unuiĝo —andaluzia asocio, membro de HEF— estis kunvokita por la 13-a de oktobro 2001 en la Centro Cívico de Malago. La 9-a punkto de la tagordo, publikigita en la Boletín n-ro 352, tekstis:
- Propono por aliĝo al Esperanta Civito.
La protokolo, publikigita du monatojn poste en la n-ro 353 kaj subskribita de José María Rodríguez, pritraktas ĝin en du linioj inter la kristnaska loterio kaj la interreta informservo:
Oni voĉdonis pri la propono aligi la asocion al la nova Esperanta Civito. Oni aprobis la proponon.
Paĝo 7 de la Boletín n-ro 353, sekcio «Niaj Grupoj kaj Asocioj». La protokolo de la asembleo de la Andaluzia Esperanto-Unuiĝo de la 13-a de oktobro 2001, kun la naŭ numeritaj punktoj; la oka estas tiu de la aliĝo al la Civito.
La protokolo de la andaluzia asembleo de la 13-a de oktobro 2001, en la Boletín n-ro 353. La aliĝo estas la 8-a punkto de la protokolo —ĝi estis la 9-a de la tagordo—, inter la kristnaska loterio kaj la interreta informservo.
En la listo de establoj aliĝintaj al la Pakto kiun la Civito mem donis jarojn poste —je la dato de la 27-a de oktobro 2003— la Andaluzia Esperanto-Unuiĝo aperas kiel la sola hispana establo.
2002: «ĉu ni havos du civitanecojn?»
La reago ne malfruis. En la n-ro 356 (majo-junio 2002), Salvador Aragay subskribas artikolon titolitan «Esperantio kaj Esperantujo» kiu komenciĝas agnoskante ke la esperantistoj uzas tiujn vortojn por diri «la ideala lando de la esperantistoj», kaj daŭrigas per listo de la nova vortprovizo kiu konfuzas lin —«identeca kolektivo, komuna vivostilo, neŭtrala teritorio, propra normaro, nacia identeco […] nova civitaneco»— por fini per du rektaj demandoj:
Ĉu la lernado, instruado, korespondado, verkado aŭ simpla uzado de Esperanto, rajtigas homon alpreni alian civitanecon? Ĉu la esperantistoj posedos du civitanecojn, unu ligitan al sia naskiĝlando kaj alian devenantan el ilia esperantisteco?
Tuj apude, kadro prenita el Heroldo de Esperanto informas, sen komento, kiu estas la konsulo, kiu la vickonsulo kaj kiam ĵuris la senatanoj.
Decembro 2002: du artikoloj kaj paeljo
La 15-an de decembro 2002, dek tri esperantistoj el Alikanto kaj Murcio kunvenis en la restoracio Laura por manĝi paeljon. Kiel ĉiujare de antaŭ kvar jaroj, ili disdonis sian «Premio Tago de Zamenhof», kaj tiufoje ĝi estis duobla: la du premiitaj tekstoj estis «La Esperanta Civito», de Marie-France Conde Rey, kaj «Akra Reago», de Jakvo Schram. Ili disdonis ekzemplerojn en Esperanto kaj en la hispana, «ĉar ni trovis ke ambaŭ meritas la premion», rakontas Jesuo de las Heras en la n-ro 359.
Tio estas la detalo kiu plej bone mezuras la aferon: en Hispanio, en la jaro post la fondo, la Civito estis temo de posttagmanĝa babilado.
2009: kvar paĝoj, letero kaj respondo
Sep jarojn poste la diskuto seriozigiĝis kaj okupis tri sinsekvajn numerojn.
En la n-ro 386 (januaro-marto 2009), Andrés Martín subskribas kvar paĝojn kiuj prezentas la Civiton kiel «la konsekvenca realigo de raŭmismo, unika pro sia institucia karaktero», kun la kronologio, la federacia strukturo, la listo de aliĝintaj establoj kaj la baza dokumentaro.
En la n-ro 388 (julio-septembro 2009) respondas Jorge Camacho per letero kiu kvalifikas la raŭmismon kiel «pseŭdoideologio», priskribas la Civiton kiel formalan imitaĵon de ŝtato —«iom tro da instancoj» por kelkaj centoj da adeptoj— kaj finas atentigante ke la aŭtoro de la artikolo estis membro de la Kortumo, la tribunalo de la Civito.
Tuj sube, kaj en la sama numero, respondas Ángel Arquillos López, kiu estis samtempe ĉefredaktoro de la Boletín kaj prezidanto de la Andaluzia Esperanto-Unuiĝo. Li diras ke lia asocio aliĝis al la Pakto «libere kaj spontane», ke li rekomendas tion al aliaj hispanaj societoj, kaj listigas kion ĝi el tio gajnis: internacian videblecon, ekzamensesiojn kaj korespondan kurson kun la Kultura Centro Esperantista, publikajn kontaktojn, la projekton de Esperanto-Domo en Andaluzio kaj kunlaboron kun societo el Burundo. Li fermas dirante ke el la Civito «neniam venis eĉ minimuma malafablaĵo kontraŭ HEF».
La 19-a de septembro 2009: la deklaro
Tiun someron, de la 2-a ĝis la 5-a de julio 2009, la 68-a Hispana Kongreso de Esperanto okazis en Malago. La protokolo de la estrarkunsido de HEF de la 19-a de septembro 2009, publikigita en la n-ro 389, malfermas la duan parton jene: «Ĉar evidentiĝas finfine problemoj pro la partoprenado en Malago de homoj apartenantaj al la Civito, la Estraro decidas fari la jenan deklaron»:
La Estraro de la Hispana Esperanto Federacio deklaras, ke HEF havas neniun oficialan rilaton aŭ kontakton kun la Esperanta Civito, kaj ne intencas havi ilin estonte.
La Esperanta Civito reprezentas ekskluzive siajn proprajn membrojn. HEF agnoskas al la Esperanta Civito neniun rajton paroli nome de, aŭ reprezenti la esperantistaron, krom siajn proprajn membrojn.
HEF estas la landa asocio de UEA en Hispanio. Tial, HEF defendas kaj defendos la interesojn kaj agadon de UEA.
La tria punkto plu fiksas ke HEF agnoskos nur la ekzamenojn de UEA kaj de ILEI.
Kaj kelkajn liniojn pli sube, en la sama protokolo:
La Estraro akceptas la demision de Ángel, okazinta ĵus antaŭ la hodiaŭa kunsido kaj provokita, laŭ Ángel, por la punkto de la tagordo rilate al la deklaro de HEF pri la Esperanta Civito. La estraro bedaŭras la miskomprenon inter li kaj la aliaj estraranoj, afero pri kiu la estraro sendos leteron al Ángel.
La motivo de la demisio, do, ne estas nia dedukto: ĝi estas kion la protokolo atribuas al Arquillos mem —«laŭ Ángel», ĝi diras. La estraro, siaflanke, kvalifikas tion kiel miskomprenon.
La protokolon subskribas la sekretario Félix Jiménez Lobo.
La letero kiu fermis la fadenon
La sama numero 389 malfermiĝas per dua letero de Camacho, titolita «Cenzurema redaktisto», kiu akuzas Arquillos pri cenzurado de la unua: li diras ke oni ŝanĝis al li la titolon —de «Ekstravaganca “Civito”» al «Letero al la redakcio»— sen konsulti lin, ke oni forprenis tri ligilojn kiujn li eksplicite petis konservi, kaj ke oni aldonis al ĝi respondan tekston kiun, laŭ li, «laŭ la enhavo kaj stilo plej probable» verkis Perla Martinelli aŭ Giorgio Silfer. La respondo pri kiu li parolas estis subskribita de Arquillos; la atribuo al Martinelli aŭ Silfer estas konjekto de Camacho, kaj li mem markas ĝin kiel tian.
Konvenas diri ankaŭ kion faras la bulteno ĉi tie: publikigi la akuzon pri cenzuro kontraŭ sia antaŭa ĉefredaktoro, sur la unua paĝo de la sekva numero, jam kun la nova teamo.
Post tio, la Civito ne plu aperas en la bulteno de la federacio.
Kio restas
Ĉi tie, malmulto. Valencia Luno estis preninta flankon sen diri tion en oktobro 1998, kiam ĝi reproduktis tute sur la paĝo 12 de la numero 47 la deklaron per kiu Gian Carlo Fighiera forprenis Heroldo de Esperanto de la raŭmisma redakcio, kaj kiu priskribas la raŭmistojn kiel «malgrandan kaj tendencan grupon, preskaŭ nur eŭropan». Krom tio, la valencia spuro estas preterpasa mencio.
La plej daŭra spuro estas alia, kaj ĝi ne estas hispana: la kvin membroj de la komitato de FEM, la feminisma revuo en Esperanto de 2007, estis senatanoj de la Civito. Ni rakontas tion en «Feminisma revuo en Esperanto».
Vidu ankaŭ
- «Finvenkismo kaj raŭmismo: la fina venko aŭ la komunumo», la doktrina diskuto el kiu naskiĝas la Civito.
- «La zombia lingvo», pri Jorge Camacho kaj la debato kiun li malfermis en 2013.
- «Feminisma revuo en Esperanto», kie reaperas la senatanoj de la Civito.
Fontoj
- Hispana Esperanto-Federacio, Boletín: n-ro 352 (septembro-oktobro 2001), p. 8, tagordo de la asembleo de la Andaluzia Esperanto-Unuiĝo; n-ro 353 (novembro-decembro 2001), p. 7, protokolo de la asembleo, subskribita de José María Rodríguez; n-ro 356 (majo-junio 2002), p. 29, «Esperantio kaj Esperantujo», de Salvador Aragay; n-ro 359 (januaro-februaro 2003), kroniko de la Zamenhof-Tago de Alikanto kaj Murcio, de Jesuo de las Heras; n-ro 386 (januaro-marto 2009), «Esperanta Civito», de Andrés Martín; n-ro 388 (julio-septembro 2009), letero de Jorge Camacho kaj respondo de Ángel Arquillos López; n-ro 389, p. 2-3, «Cenzurema redaktisto», dua letero de Jorge Camacho, kaj protokolo de la estrarkunsido de la 19-a de septembro 2009, subskribita de la sekretario Félix Jiménez Lobo.
- Pakto por la Esperanta Civito (1998) kaj Konstitucia Ĉarto (2001), en la retejo de la Civito.
- Valencia Luno n-ro 47 (oktobro 1998), p. 12: «HEROLDO REIROS AL SIA LEGITIMA POSEDANTO», deklaro de Gian Carlo Fighiera. Faksimilo en Internet Archive kaj kompleta transskribo.
Legi en:
Ĉi tiu afiŝo ankoraŭ ne havas komentojn. Estu la unua persono, kiu komentas ĝin el la fediverso.