La 8-an de marto 2003, La Vanguardia publikigis leteron titolitan «El esperanto», kiu proponis la internacian lingvon anstataŭ la kampanjo por ke la kataluna estu oficiala en Eŭropa Unio. Tri semajnojn poste, la sama ĵurnalo publikigis la respondon de la Kataluna Esperanto-Asocio. Du esperantistoj, la sama gazeto kaj la sama demando: por kio utilas neŭtrala lingvo.
La debato de la 23-a de februaro
Utilas scii, al kio respondis tiu letero. Dimanĉe, la 23-an de februaro 2003, La Vanguardia dediĉis sian rubrikon «Temas de debate» al «Las lenguas de Europa», kun la subtitolo «La próxima ampliación de la UE en el 2004 requiere una reorganización lingüística». Temis pri du artikoloj: analizo de Josep Vicenç, ekonomikisto kaj diplomito pri kataluna filologio, titolita «Las lenguas oficiales y el Espíritu Santo», kaj priskribo de la situacio fare de Isidor Marí, de la Universitat Oberta de Catalunya, titolita «La realidad del multilingüismo integral».
Ili parolis pri la lingva reĝimo de la eŭropaj institucioj, pri la artikolo 290 de la Traktato, pri la Eŭropa Ĉarto de Regionaj aŭ Minoritataj Lingvoj kaj pri tio, kio okazus kun la plilarĝigo de 2004. Neniam ili menciis Esperanton: la vorto ne aperas eĉ unu solan fojon en la tuta duobla paĝo.
La letero
Sabate, la 8-an de marto, en «Cartas de los lectores», respondis leganto el Badalona. Estis li, kiu enkondukis Esperanton en la diskuton.
La letero «El esperanto», en La Vanguardia de la 8-a de marto 2003, paĝo 26.
El esperanto
Tengo ante mí las páginas que dedica La Vanguardia del día 23/II/2003 al problema de las lenguas de Europa. La impresión que saco no puede ser más caótica, aparte de adivinarse perfectamente cuál es la finalidad con que están escritas estas columnas: que el catalán sea una más con carácter oficial en la babel que se avecina.
Hay que buscar soluciones más imaginativas aunque sean difíciles y sólo se puedan conseguir a la larga. Para que Europa pueda sentirse unida necesita un lenguaje fácil, neutral, lógico y rico que, sin menoscabo de sus infinitas lenguas maternas, le permita relacionarse sin dificultad desde Fisterra hasta Vladivostok. Está inventado desde hace más de un siglo y, aunque no haya tenido éxito, no ha muerto. Se llama esperanto. No sería cuestión de un día como el euro, pero su implantación paulatina es necesaria.
Dediquemos nuestros esfuerzos a ello en vez de propugnar un aldeanismo tribal.
VICENTE MARTORELL Badalona
La respondo
Dimanĉe, la 30-an de marto, sur la paĝo 38, respondis Hèctor Alòs i Font, sekretario de la Kataluna Esperanto-Asocio. Li faris tion en la kataluna, en ĵurnalo, kiu tiam presiĝis nur en la hispana.
La respondo «Moltes llengües», en La Vanguardia de la 30-a de marto 2003, paĝo 38.
Moltes llengües
Crec convenient puntualitzar les afirmacions de la carta de Vicente Martorell (8/III/2003).
El problema no és la inclusió del català com a llengua oficial de la UE, sinó que tot sembla indicar que en l’actualitat és econòmicament inviable la inclusió de totes les llengües parlades en l’àmbit de la Unió, cada cop més àmplia.
La solució que se’ns proposa és menystenir certes llengües, començant per aquelles que no tenen suport estatal. Des del moviment esperantista considerem això injust i perillós: no es tracta només d’una qüestió simbòlica, prou important, sinó que privilegiar certes llengües per damunt d’altres posa en perill la diversitat lingüística, com bé sabem a casa nostra. La inclusió del català, o del maltès o l’estonià, és un dret, un dret que convé demanar, fins i tot exigir.
La solució passa per un canvi de model en les relacions entre les llengües, els pobles i els ciutadans; no pas per la discriminació dels més febles, com en pretenen fer creure.
HÈCTOR ALÒS I FONT Assoc. Catalana d’Esperanto Barcelona
Du manieroj kompreni la samon
Ambaŭ leteroj defendas Esperanton kaj tute ne diras la samon.
Por la unua, Esperanto estas alternativo al la malgrandaj lingvoj: se ĉiuj parolus la neŭtralan, estus superflue diskuti ĉu la kataluna estu oficiala, kaj peti tion estas «aldeanismo tribal», triba vilaĝanismo.
Por la dua, Esperanto estas garantio por tiuj samaj lingvoj: se la problemo estas privilegii iujn super aliaj, la solvo ne povas esti komenci per flankenmeto de tiuj, kiuj ne havas ŝtaton malantaŭ si. Tio estas la klasika pozicio de la movado —Zamenhof formulis ĝin tiel, ke Esperanto estu la dua lingvo de ĉiuj kaj de neniu la unua— kaj tiu, kiun la kataluna esperantismo ĉiam defendis.
Estas malnova diskuto kaj ĝi ne fermiĝis. Indas havi ĝin dokumentita.
Kiu subskribis la unuan
Vicente Martorell Eixarch (ĉirkaŭ 1939 – 13-a de januaro 2026) estis notario kaj oficis en Badalona de 1998 ĝis sia translokiĝo en 2003, la jaro de la letero. Li estis membro de la Esperanto-Grupo de Valencio.
En 1987 li kandidatis kiel numero kvin en la listo de Frente Nacional, la partio de Blas Piñar, en la elektoj al la Eŭropa Parlamento. Kaj en la bulteno de la Hispana Esperanto-Federacio li skribis dufoje defende al la reĝimo de Franco: en 1988, protestante kontraŭ artikolo de Juan Régulo Pérez, kaj en 2007, dirante ke la Civila Milito ĉiam estis rakontata «el la vidpunkto de la respublika aŭ ruĝa registaro» kaj ke, asertante ke Franco estis la savinto de Hispanio, li nur restarigis la ekvilibron. La redaktoro de la bulteno publikigis ĝin kaj respondis tuj poste, memorigante ke la Federacio apartenas al la neŭtrala movado kaj ke ekzistas «tiom da malsamaj opinioj ene de la Federacio, kiom da personoj».
Ni registras tion, ĉar ĝi apartenas al la historio de la grupo. Dum pli ol cent dudek jaroj tra ĝi pasis homoj de ĉiaj specoj, kaj historio, en kiu aperas nur admirindaj personoj, ne estas historio: ĝi estas propagando. Ke du esperantistoj disputis pri tio en la gazetaro, diras nenion malbonan pri Esperanto; ĝi diras, ke kunhavi lingvon ne estas kunhavi mondkoncepton.
Fontoj: La Vanguardia, «Temas de debate» de la 23-a de februaro 2003, paĝo 26; leteroj de la 8-a de marto 2003, paĝo 26, kaj de la 30-a de marto 2003, paĝo 38, rubriko «Cartas de los lectores»; ambaŭ leteroj estas reproduktitaj en la originala lingvo. La interŝanĝon recenzis Kataluna Esperantisto n-ro 326 (2003). La leteroj en la Boletín de la Federacio troviĝas en la n-roj 285 (marto-aprilo 1988) kaj 378 (marto-aprilo 2007). La kandidatlisto de 1987, en la BOE de la 12-a de majo 1987; la profesiaj datumoj, en la BOE de la 17-a de januaro 2005. Pli pri la subskribinto, en Biografioj.
Enskribo aldonita retrospektive la 23-an de aŭgusto 2026. La dato de la enskribo respondas al la unua el la du originalaj dokumentoj.
Legi en: Valencià · Castellano
