{"id":1158,"date":"2025-06-30T12:00:00","date_gmt":"2025-06-30T10:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/valencia.esperanto.es\/2025\/06\/30\/intervjuo-kun-jau-las-camelias\/"},"modified":"2026-07-21T14:36:31","modified_gmt":"2026-07-21T12:36:31","slug":"intervjuo-kun-jau-las-camelias","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/valencia.esperanto.es\/eo\/2025\/06\/30\/intervjuo-kun-jau-las-camelias\/","title":{"rendered":"\u00abLas camelias del amanecer\u00bb: intervjuo kun Jau \u00abla Nederlandano\u00bb \u0109e Valencia Capital Radio"},"content":{"rendered":"

La 30-an de junio 2025, Jau \u00abla Nederlandano\u00bb estis intervjuita en la programo Valencia Actualitat<\/em>, de Valencia Capital Radio, por prezenti sian poemaron Las camelias del amanecer<\/em>. Ni reproduktas \u0109i tie la transskribon de la konversacio, en kiu Jau parolas pri poezio, pri sia ligiteco kun Esperanto kaj pri sia vizio de la estonteco.<\/strong><\/p>\n

Transskribo de la intervjuo elsendita en la programo Valencia Actualitat<\/em>, de Valencia Capital Radio, la 30-an de junio 2025. Prezentis Abel Mart\u00ed. Vi povas a\u016dskulti la originalan sonregistra\u0135on en la pa\u011do de la podkasto<\/a>.<\/p>\n

A\u016dskulti a\u016d el\u015duti la kompletan sonregistra\u0135on<\/a><\/p>\n

La transskribo estis farita a\u016dtomate kaj povus enhavi erarojn. Se vi rimarkas iun, ni dankus, ke vi sciigu \u011din al ni.<\/small><\/p>\n

La intervjuo<\/h2>\n

Abel.<\/strong> Anta\u016d \u0109io: kion signifas por vi publikigi Las camelias del amanecer<\/em> en \u0109i tiu momento de via vivo?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Fakte, komence, en la adoleskeco, min tre impresis la poezia\u0135oj de Baudelaire kaj de Rimbaud. De Rimbaud, Sezono en infero<\/em>; de Baudelaire, La floroj de l’ malbono<\/em>. Mi volis iom kunigi la du aferojn kaj doni similan titolon. Sed \u0109ar la libro estas strukturita en du etapoj \u2014pli malluma etapo de mia vivo kaj alia pli luma\u2014, mi pensis: kial mi devas koncentri\u011di je la malluma? Mi parolos pri la pozitiva. Tial mi titolis \u011din Las camelias del amanecer<\/em> (\u00abLa kamelioj de la tagi\u011do\u00bb): \u0109ar okazis tagi\u011do en mia vivo, dua parto pli bela ol la unua.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Kiel naski\u011das via ligo kun la mezepoka Okcitanio kaj kun la trobadora poezio?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Estas obsedo, kiun mi havas pri la mezepoka Okcitanio: tiuj trobadoroj, tiuj \u0135ongloroj, la \u011dentila amo, la templanoj, la kataroj. Mi havas pasion legi librojn pri la temo; mi \u015dategas \u011din.<\/p>\n

Abel.<\/strong> La kamelio simbolas vivon, kiu estingi\u011das subite.<\/p>\n

Jau.<\/strong> Jes. La kamelio, iam venas momento kiam \u011di defalas, kaj jen. Kvaza\u016d mia vivo estus kamelio, kiu rompi\u011dis\u2026 kaj poste okazis alia tagi\u011do.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Kian rolon ludas Esperanto en via poezia verko kaj en via vizio de la mondo?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Al mi \u0109iam pla\u0109is la humanismo. En la Esperanta mondo ekzistas du opinioj: ke \u011di estas nur lingvo, a\u016d ke \u011di estas lingvo kun interna ideo. Por mi \u011di estas lingvo kun interna ideo de frateco, de universala unueco, kaj tio \u0109iam fascinis min. Tuj kiam mi havis okazon, mi lernis la lingvon, kaj jen mi estas: en la Esperanto-Grupo de Valencio, partoprenante en internaciaj kongresoj. \u011ci estas anka\u016d parto de mia vivo.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Pri kiom da jaroj da ligiteco kun Esperanto ni parolas?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Anta\u016d kvardek a\u016d kvindek jaroj mi a\u0109etis libron \u0109e El Corte Ingl\u00e9s; \u011di kostis al mi dudek pesetojn. \u011ci estis metodo praktike skribita permane, kun etaj koloraj desegna\u0135oj. Tiun libron, beda\u016drinde, mi perdis. Poste mi a\u0109etis alian metodon, \u011dis mi havis okazon \u0109eesti kurson \u0109i tie en Valencio. Kaj tiam mi jam definitive ligi\u011dis kun Esperanto. Cetere, la Esperanto-kursoj estas senpagaj.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Tion mi volis demandi, \u0109ar \u011di havas sian malfacilecon\u2026<\/p>\n

Jau.<\/strong> \u011ci estas la plej facila lingvo en la mondo.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Notu: la angla a\u016d la hispana havas \u0109irka\u016d 400 neregulajn verbojn.<\/p>\n

Jau.<\/strong> Esperanto havas nul. \u011ciaj reguloj ne havas esceptojn, do oni lernas \u011din tre rapide.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Almena\u016d vi vekis en ni la intereson, por tiuj, kiuj a\u016dskultas nin. Vi diris, ke la unua parto de la poemaro estas markita de melankolio. \u0108u estis komplike, dolore, revivi tiujn momentojn dum la verkado?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Ne, \u0109ar mi verkis \u011din samtempe kiam mi vivis \u011din. La unuaj poemoj estas el la adoleskeco kaj la lastaj ne havas multajn jarojn. \u011ci estas sintezo de mia tuta vivo, de tio, kio estis mia vivo.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Kaj la dua parto malfermi\u011das al la dankemo kaj la espero.<\/p>\n

Jau.<\/strong> Jes, \u011di estas pli bela poezio, pli luma, verkita en alia \u015dlosilo de sento kaj de humoro.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Do, \u0109i tiuj poemoj estis verkataj dum tuta vivo kaj ekvidas la lumon nun. Kiam vi revizitas ilin, tio estas anka\u016d maniero voja\u011di al la \u00abvi\u00bb de anta\u016d jaroj.<\/p>\n

Jau.<\/strong> Ja \u011di estas voja\u011do, \u011duste tia. Odiseado: Uliso faras sian inician voja\u011don kaj revenas hejmen. Tiusence, \u011di estas la voja\u011do de Uliso hejmen.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Mi imagas, ke multaj homoj povas rekoni sin en tio, kion vi esprimas.<\/p>\n

Jau.<\/strong> Evidente. Ni \u0109iuj estas homoj kaj kunhavas emociojn, sentojn, spertojn. \u011ci estas la vivo de unu plia homo.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Kia estis la verkado de la Odo al la estonteco<\/em> kaj kion \u011di reprezentas ene de la poemaro?<\/p>\n

Jau.<\/strong> La Odo al la estonteco<\/em> estas sopiro. En la historio de la homaro estis multaj pozitivaj movadoj, de frateco, universalaj\u2026 kaj \u0109iam ili estis sufokitaj de la potenco. La Odo al la estonteco<\/em> estas kvaza\u016d diri, ke mi estas plene konvinkita, ke tiu sento de frateco iam triumfos en la homaro. Ne estas ke \u011di malsukcesis: oni sufokadis \u011din tra la jarcentoj, sed iam \u011di triumfos. Mi estas tute certa. Kaj mi kredas, ke ni estas pli proksimaj ol ni pensas, malgra\u016d \u0109io, kio nin \u0109irka\u016das.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Kio ne estas malmulto. \u0108u estas iu poemo en la libro, kiun estas malfacile por vi relegi pro tio, kion \u011di signifas por vi?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Ne, prefere mi \u011duas ilin.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Via poezio estas plena de elvokaj bildoj. El kie naski\u011das tiu tiel vida kaj simbola sentemo?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Mi ne scias. En la pubereco mi verkis kelkajn tre malbonajn poemojn \u2014feli\u0109e neniu el tiuj estas en la libro\u2014. Sed poste, je la dek-sepa jara\u011do, kun kunulo ni verkis poemon el pluraj folioj titolitan Tus viajes tetradimensionales<\/em> (\u00abViaj kvardimensiaj voja\u011doj\u00bb), kaj ni ricevis premion. Ekde tiam, la nivelo de mia poezio alti\u011dis. Mi ne scias kial; ver\u015dajne la matureco de la adoleskeco.<\/p>\n

Abel.<\/strong> \u0108u vin surprizas, kiam vi legas tiun poemon?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Tiu ne estas inkluzivita, \u0109ar mi \u011din perdis.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Sed \u0109u vi trovis \u011din?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Mi finfine trovis \u011din, jes.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Kaj \u0109u vi ne intencas publikigi \u011din, a\u016d pligrandigi la eldonon?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Jes, ver\u015dajne en dua eldono; mi pripensas tion.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Tio igas nin atenti la estontecon. \u0108u surprizis vin legi vian prozon de dek-sep jaroj kaj diri \u00abnu, \u011di ne estis tiel malbona\u00bb?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Jes. Mi devis \u015dan\u011di kelkajn aferojn \u2014estis ripetoj de vortoj\u2014 kaj mi pensis: mi maturi\u011dis. Mi korektis min mem.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Estas bone rigardi malanta\u016den. Jam por fini, Jau: kion vi dirus al iu, kiu alproksimi\u011das al la poezio unuafoje kun via libro en la manoj?<\/p>\n

Jau.<\/strong> Ke li \u011duu \u011din. Mi havas kunulon, kun kiu mi studis en la adoleskeco, kun ampleksa kono de la universala literaturo; mi \u0109iam admiris lin. Por perlabori la vivon li studis komercon kaj, poste, hispanan filologion, kiu estis lia pasio. Mi sendis al li la poemaron kaj li malfruis respondi. Mi pensis: \u00abli malfruas tiom, ke \u011di ne pla\u0109is al li, li hontas diri tion al mi\u00bb. Kaj la pasintan semajnon li skribis al mi: \u00abmi sufi\u0109e \u011duas vian poemaron, mi jam legas \u011din trian fojon; tre bone elektita estas la rimo en la mallongaj poemoj, \u011di memorigas min pri la malnovaj kantaroj\u00bb. Mi pensis: \u00abkiel bele, mi revenis al Okcitanio denove!\u00bb. Se al \u0109i tiu kunulo, kiu estas fakulo, \u011di pla\u0109is, mi diras, ke la libro ne estas tiel malbona.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Fine, tiu reago estas la plej sincera kaj travidebla: tiu, kiu venas de proksimaj homoj. Jau, koran dankon pro via akompano. La homoj jam povas akiri la poemaron. Kie?<\/p>\n

Jau.<\/strong> La grandaj librovendejoj pli emas al la klasikuloj, sed foje ili havas \u011din en la magazeno; la malgrandaj kutime elmetas \u011din. \u011ci anka\u016d estas en Amazon. Las camelias del amanecer<\/em>.<\/p>\n

Abel.<\/strong> Nu, jen notite. Koran dankon, Jau; ni multe lernis kun vi pri \u0109i tiu poezio. Ni da\u016drigas \u0109i tie, en Valencia Capital Radio.<\/p>\n

\n

Vidu anka\u016d la nekrologon \u00abMemore al Jau la Nederlandano\u00bb<\/a>.<\/p>\n

Referencoj<\/h2>\n